[0:08]Mời quý thầy, quý Phật tử ngồi xuống. Hôm nay chúng ta học bài gì? Lần trước dặn rồi. Rồi, không có tư duy chuẩn bị hết trơn mới quên. Nha, cho bài trước là để mình tư duy tư tưởng để lúc mà hỏi đáp á mình có ý niệm nha. Hôm nay là mình học bài là nói chuyện với người tri thức. Kỳ tới, chúng ta sẽ học bài là nói chuyện với anh em người người Thượng nha.
[0:41]Tức là những người dân tộc thiểu số á, người thiểu số. Rồi kỳ tới nữa là chúng ta sẽ học nói chuyện với người Kitô giáo, tới nữa học nói chuyện với người Hồi giáo. Bài hôm nay rất là khó, cho nên chúng ta ráng ráng tập trung. Nên cho đề trước á, tại hầu hết là bài hoằng pháp này bài nào cũng khó, quý thầy có cái tư duy trước. Mình ghi cái tựa bữa nay để mình ngồi mình suy nghĩ. Ví dụ kỳ tới nói chuyện người Thượng, ở đây trong lớp mình có ai là người dân tộc không ta? Có. Ai? Có không? Phải không?
[1:24]Dạ. Như như ở trên chùa tôi vậy, trên chùa tôi là có người người Nùng, Chơ Ro, Dao, người Ê Đê, người Mường. Ở chùa vậy chứ có đủ hết trơn á. À nhưng mà người nào cũng không sợ bằng người kinh dị. Hôm nay chúng ta bài nói chuyện với người tri thức. Người tri thức là người gì?
[1:54]Người tri thức là người gì? Là người có có học thức, thường là có bằng cấp, và cũng thường là có làm việc trong một lĩnh vực chuyên môn nào đó. Vậy ha. Thì gọi là người tri thức. Tuy nhiên, cái người tri thức mà chúng ta nói chuyện ở đây chúng ta phân làm hai hạng: là hạng người tri thức đã là Phật tử, tức là họ là Phật tử mà họ cũng là người có học, và hạng thứ hai là người tri thức mà chưa tin đạo. Thì hai hạng người này chúng ta có hai cách nói chuyện khác hẳn. Ừm. Thứ nhất á là cái người tri thức mà tin Phật á là một cái lực lượng đáng kể cho đạo Phật. Vì sao vậy? Là bởi vì họ là những người có năng lực, họ có khả năng,
[2:42]nên có thể tiếp tay được với chùa, với quý thầy quý cô mình làm nên những Phật sự. À ví dụ như mình mình có công việc mình cần, mình kêu một người Phật tử mình là người tri thức nói: "Có cái câu chuyện à về hiếu hạnh như thế này là chú viết cho thầy thành một cái câu chuyện đó kể ra đi để thầy thầy photo thầy in phát cho mấy đứa con xóm cho nó cho nó nó nó đọc cho nó biết có tu dưỡng rồi một chút." Thì cái đó là người Phật tử họ biết họ làm được. Hoặc là nói: "À thầy mới mua mấy vi tính về mấy chú vô chỉ giùm thầy, chỉ giùm đại chúng." Thì người Phật tử có tri thức họ biết họ làm. Nói: "Ờ cất chùa đâu vô góp ý kiến giùm thầy coi cái chùa kiểu chùa nó làm sao
[3:22]nó đẹp cho nó hài hòa, nó đừng có sến, đừng có cải lương." Ví dụ vậy. Thì những cái đó là nhờ có những Phật tử tri thức mà đóng góp cho mình có được nhiều ý kiến hay. Còn nếu không có Phật tử tri thức thì một mình mình loay hoay loay hoay nhiều khi nó vụng và vụng vặt mà cũng khó làm được việc. Ví dụ khi mình cần làm mà không ai biết cái gì hết. Đụng tới điện chả ai biết điện, đụng tới âm thanh ánh sáng chả ai biết, tới xây cất, mỹ thuật, âm nhạc, hội họa, kiến trúc thì chả ai biết hết. Thì đó là một điều thiệt thòi cho đạo. Cho nên ở trong đạo mà cứ càng nhiều Phật tử tri thức thì chúng ta sẽ có một cái lực lượng hậu thuẫn đáng kể.
[3:56]Nhưng mà cái quan trọng nhất á là cái người Phật tử tri thức á họ có cái vai trò rất là lạ nha, kể ra thì hơi kỳ, mà đúng là họ có cái góp phần định hướng cho đạo Phật ở tương lai. Ồ, lạ như vậy. Mình cứ tưởng á là cái người mà định hướng cho đạo Phật á là Tăng Ni, nhưng mà không ngờ cái vai trò của người Phật tử tri thức lại rất là quan trọng. Tại sao vậy? Tại vì thế này: Cứ theo thời gian thì cái đạo nào cũng phân chia ra nhiều dòng phái khác nhau hết. Tôn giáo nào cũng bị chứ không phải riêng đạo Phật mình. Nhưng mà quay lại trong đạo Phật mình cũng vậy, hễ lâu lâu xuất hiện một cái vị đại sư,
[4:35]tức là người nào đó mà họ có khả năng thuyết phục lớn, gây ảnh hưởng lớn, có nhiều quần chúng tín đồ theo họ, là tự nhiên họ biến thành một đại sư và họ lập ra một dòng phái. Dù họ không muốn, bỗng nhiên nó cũng thành một dòng phái. Và khi mà có một dòng phái như vậy á là đạo Phật tự nhiên được phong phú thêm, làm thấy có thêm cái sự đóng góp mới mẻ, mới lạ. Chứ nếu cứ đều đều đều đều hoài thì đạo Phật cũng nhàm. Nhưng mà lâu lâu có một vị đại sư xuất hiện cái làm cho đạo Phật phong phú thêm, rồi cũng làm thêm dòng phái, nhưng cũng có nghĩa làm đạo Phật chia rẽ lên một chút. Tại tự nhiên có gì nó hơi tách tách ra.
[5:09]Đây đó là cái nhược điểm. Mà cứ nhiều đại sư như vậy thì thì đạo Phật tự nhiên bị rẽ ra nhiều nhánh như vậy, nhiều dòng như vậy. Rồi các đại sư mà gây được ảnh hưởng có thể đi vào những cái con đường rất là lạ, mình không có lường được là con đường nó đi về đâu. Nhưng mà chính những người Phật tử tri thức á họ là những người như thế nào? Họ là những người họ có bằng cấp, có học những kiến thức về khoa học, về xã hội, họ có đi làm việc, họ cọ xát va chạm với cuộc sống thực tế. Và họ thấy cuộc sống là như thế, khoa học là như thế, xã hội là như thế, bây giờ đạo Phật là như thế. Tức là trong người họ, nghĩa là trong tâm của họ
[5:48]có một bên là ảnh hưởng của giáo lý nhà Phật, ảnh hưởng về tâm linh và sự tu hành giải thoát, về đạo đức, về đạo lý nhân quả nghiệp báo; một bên là những điều hiểu biết rất là khoa học, rất là thực tế, sát với cuộc sống. Và luôn luôn họ tìm cách cân đối hai điều đó lại với nhau. Chính họ là những người luôn luôn cân đối, họ đòi hỏi cái giáo lý đạo Phật mà họ học được á nó phải cân đối với cái cuộc sống thực tế, với những kiến thức khoa học thực tế của họ. Họ đòi hỏi, chính cái sự đòi hỏi của họ cái họ định hướng đạo Phật đi về cái hướng đó. Ngày xưa đó, lúc mà khoa học chưa có tiến bộ á thì ví dụ như người ta biết đạo,
[6:27]người ta chỉ theo đạo rồi cái thế giới của cái thần linh của tín ngưỡng huyền hoặc, thần thoại thế nào thì cũng kéo người ta đi theo cái đó luôn chứ không có ai định hướng lại. Và lúc đó cái tôn giáo hoàn toàn lệ thuộc vào các vị đại sư. Nghĩa là các vị đó vạch cái hướng đi như thế nào, thuyết phục được người ta nghe như thế nào thì đạo Phật sẽ đi theo hướng đó luôn. Nhưng mà ngày hôm nay, những cái người Phật tử tri thức họ hiểu biết nhiều với những kiến thức rộng rãi của thời đại nên họ luôn luôn đòi hỏi đạo Phật phải phải cân đối với cuộc sống thực tế của họ. Vô tình họ ép đạo Phật, họ định hướng đạo Phật lại theo cái hướng mới.
[7:04]Theo những tiêu chí: thứ nhất là đạo Phật phải ứng dụng được vào trong cuộc sống thực tế, cái thứ hai là phải phù hợp với kiến thức của thời đại, và thứ ba là đạo Phật phải vượt lên trên để mà dẫn đạo loài người. Nó ba cái yêu cầu đối với đạo Phật hôm nay. Thứ nhất là ứng dụng được vào trong cuộc sống thực tế, phải không? Thì nếu mà không ứng dụng được thì theo đạo Phật làm chi? Tu theo mà tu không được, tu làm chi? Cho nên phải ứng dụng được. Thứ hai là phải phù hợp với kiến thức thời đại. À mà nếu phù hợp với kiến thức thời đại, không mâu thuẫn với kiến thức thời đại là đạt yêu cầu rồi, nhưng mà nếu không vượt lên trên nữa
[7:42]thì người ta cũng không cần theo đạo Phật, người ta theo kiến thức thời đại được rồi, phải không? Người ta theo khoa học là đồ đủ rồi, cần chi theo đạo. Và cái thứ ba là cái đòi hỏi gay gắt là đạo Phật phải vượt lên trên luôn để làm thầy thiên hạ thì người ta mới nể là đúng là kiến thức thời đại chưa đủ vì đạo Phật còn cái gì nó cao xa hơn buộc người ta phải phải đi theo, rồi còn có nhiều điều lợi ích, còn có cái gì mà kỳ lạ, cao cả ở phía xa xa mà thế giới chưa biết mà cái giáo lý đó soi sáng được cho thế giới, dẫn dắt thế giới đi vào những thế kỷ sắp tới, đưa cái thế giới đi vào cái con đường bình an, cao thượng, hạnh phúc.
[8:19]Chính nhờ như vậy người ta mới theo đạo Phật. Và một điều đặc biệt nữa là những người tri thức đó thường là những người có công ăn việc làm ổn định, cho nên họ nghèo hay họ họ khá giả? Thường họ khá giả. Thường họ khá giả. Vì vậy cũng là một lực lượng đáng kể cho đạo Phật. Ừ cho nên à khi mà mình cần có cái sự đóng góp gì đó thì những người Phật tử đó họ cũng dễ dàng đóng góp hơn, vì họ cũng là người có công ăn việc làm ổn định đâu đó. Nhưng thời đại đi tới thì cái vai trò người tri thức hoặc là người tri thức họ có bằng cấp họ cũng dễ làm việc, có công ăn việc làm. Do đó cái tiềm lực kinh tế của họ cũng ủng hộ được cho cho cho đạo một phần. Ừ.
[9:02]Thì cái vai trò người Phật tử tri thức là như vậy. Khi mà chúng ta đàm đạo đối với người Phật tử tri thức thì chúng ta cần để ý những cái điểm như thế này: Là cái người Phật tử tri thức họ gặp người xuất gia họ quý trọng, họ kêu quý thầy, cô xưng là con, có khi dù quý thầy quý cô mình còn trẻ. Họ xưng là con. Thì họ quý trọng mình như vậy vì lý do gì?
[9:33]Vì lý do gì?
[9:37]Hử?
[9:43]Vì mình có đức tu hơn họ, phải không? Chứ không phải là mình giỏi hơn họ. Thật ra, ngày nay nhiều Phật tử trí thức họ giỏi giáo lý hơn quý thầy quý cô luôn. Có không? Có. Vì sách vở đầy, họ nghiên cứu cái gì cũng có, thậm chí họ vô trong internet, họ lục tung vào các thư viện giáo lý Phật giáo của các thư viện lớn trên thế giới luôn, họ có thể tìm ra được hết. Họ muốn nghiên cứu cỡ nào cũng có hết, nhiều khi quý thầy quý cô mình chưa không có điều kiện. Cho nên nói về am hiểu giáo lý thì chưa chắc mình hơn họ. Với lại, họ sẵn có cái đầu họ quen học hỏi nữa nên họ nhận định rất là lẹ. Họ không biết Phật giáo thì thôi, chứ họ biết là họ hiểu rất là lẹ.
[10:23]Tuy nhiên, cái điều mà khi họ quy y rồi, họ đến gặp quý thầy quý cô rồi, họ khiêm cung, họ kính trọng bởi vì họ biết rằng mình tu hơn họ. Mình tu hơn họ là cái gì hơn? Thứ nhất là? Đạo đức. Thứ nhất là đạo đức mình hơn họ, họ biết rằng đôi khi họ có thể họ nổi sân, họ còn những cái tham lam, họ còn ganh tị, nhưng họ tin rằng quý thầy không có chuyện đó. Quý thầy sống với nhau bình yên, hài hòa, thương yêu. Rồi có điều nữa là quý thầy kềm chế mình được trong giới luật, những cái đó họ không có. Ví dụ như họ có thể có những cuộc vui à có những cuộc vui của thế gian, nhưng họ biết quý thầy mình không có
[11:03]tham dự những cuộc vui đó, không thích những cuộc vui đó, quý thầy biết kềm chế lại, giữ mình trong sạch, nên họ kính trọng. Rồi cái thứ ba nữa là họ nghĩ rằng, họ tin rằng là quý thầy quý cô mình dành nhiều thời gian cho cái việc tu tập về tâm linh, nhất là nhiếp tâm trong thiền định. Nên họ đọc sách, họ nghiên cứu, họ biết, họ biết cái con đường thiền định rất là cao siêu, con đường nó đưa đến cái sự giác ngộ, sự khai phóng, sự mở mang. À mà họ có thể là tuy hiểu biết như vậy, nhưng họ không có thời gian để thực hành nhiều. À vì lý do đó mà họ tin rằng cái người xuất gia được nhiều cái quý giá mà họ không có,
[11:39]dù có thể là họ giàu hơn, có thể là họ bằng cấp nhiều hơn, thậm chí họ biết giáo lý nhiều hơn, nhưng họ nể người xuất gia bởi vì cái đức tu. À vì vậy, chúng ta nhớ đó cái giá trị của mình ở những chỗ đó, đạo đức nè, giới luật và và sự thực hành công phu thiền định. À nên đừng bao giờ bỏ mất điều đó. À điều thứ hai nữa là trong khi nói chuyện với các Phật tử trí thức đó, ví dụ như khi họ nói điều gì mà chúng ta không biết thì chúng ta nên chân thành lắng nghe một cách khiêm tốn. Chứ đừng có làm ra vẻ: "Tôi đây chuyện gì cũng biết, đây không thua ai". Là mình mà có cái cái kiêu ngạo, kệch cỡm thì họ họ ghét thêm liền. Đó.
[12:19]Cho nên cái người mà không biết mà nhận mình không biết thì người đó chính là người biết, người đó lại đáng nể. Còn cái người không biết mà cứ làm ra vẻ mình biết, người đó thật là không biết gì hết. Đó người đó lại không có đạo đức nữa, tức là không có thành thật, vừa không có đạo đức, vừa vẽ dối, người ta nhìn ta hiểu liền. Nên do đó, cái quý của mình là cái đạo đức. Có những điều khi nói chuyện họ nói những lĩnh vực mình không biết, mình cứ chân thành lắng nghe. Và cái thái độ chân thành lắng nghe, à tìm hiểu và học hỏi của mình nó làm họ quý trọng thêm, vì nói: "Cái vị xuất gia này biết khiêm cung, khiêm cung, hiếu học".
[12:59]À. Rồi trong khi nói chuyện với họ, chúng ta phát hiện ra họ có những khả năng gì có thể đóng góp được với đạo thì ta nên tạo cơ hội, tạo điều kiện, khuyến khích để cho họ họ đóng góp. Cũng vậy, ví dụ như là cái người đó mà họ có cái nghề y tế, ừ chùa mình thì à mình cũng hướng dẫn thanh thiếu niên, cái mình mời họ đến để hướng dẫn cho cái thiếu niên Phật tử, hoặc là quý thầy quý cô tăng thêm kiến thức về y tế, cái băng gạc, sơ cứu, chích thuốc đơn giản, những thuốc đơn giản nên dùng, thuốc nào phải hỏi bác sĩ, người ta gãy tay gãy chân thì nghĩa là cố định người ta làm sao để đưa tới bệnh viện, vân vân, có những cái đó.
[13:40]Rồi mình mời người ta tới, hoặc là cái người họ biết về âm nhạc, mình mời tới chùa dạy cho người xuất gia và dạy cho Phật tử thêm để tăng cường thêm cái kiến thức âm nhạc cho đạo Phật của mình, à vân vân. Tức là khi phát hiện họ có khả năng gì mà mình dùng được, chúng ta cố gắng tận dụng hết, vừa tạo điều kiện để cho họ làm phước, mà cũng là cái cách để làm cho đạo Phật mình nó phong phú hơn, cái sinh hoạt nó được nhiều mặt, đa dạng, vui vẻ hơn, ừ. Rồi à trường hợp chúng ta gặp người Phật tử trí thức mà họ có vẻ kiêu mạn, quý thầy có gặp chưa? Có gặp chưa? Tức là họ là người trí thức, nhưng mà họ cũng có vẻ hơi kiêu kiêu.
[14:21]Gặp chưa? Có vậy ha? Thầy Đức Hoàng gặp chưa kìa? Chắc có vậy ha? Có những người Phật tử trí thức như vậy, họ cũng giỏi, nhưng mà họ cũng kiêu kiêu thế nào. Thì với tính cách mình là người xuất gia, mình nên khuyên họ, mình nên khuyên họ đừng có kiêu mạn. À vì sao vậy? Bởi vì kiêu mạn sẽ đưa đến hư hỏng. Và họ hư hỏng thì đạo Phật mình mất một người Phật tử trí thức chứ không gì hết trơn. Mình nói chân thành với họ, vì dù sao cũng quy y rồi, mình vai trò là vị xuất gia, mình cứ khuyên họ thẳng thắn, chân thành, ôn tồn, họ sẽ nghe. Ừ nói rằng là: "Đạo hữu rất là giỏi, à hiểu biết nhiều, nhưng mà hãy ráng nghe lời Phật
[15:07]dạy, lúc nào cũng thấy mình nhỏ bé, tầm thường để dưỡng cái đức. Vì nếu cái người nào mà âm thầm trong tâm mà cho mình là hay thì đó là cái kiêu mạn, và cái kiêu mạn nó sẽ làm đổ vỡ mọi thứ, làm cho ta bị hư hỏng về sau, những cái hư hỏng mà mình không ngờ được". Do đó, nếu như gặp người Phật tử mà họ họ kiêu mạn nên nên khuyên bảo họ, đừng có làm thinh. Một điều ta để ý nữa là không phải cái người nào trí thức cũng là người biết hết mọi thứ trên đời hay nhận định cái gì cũng đúng. Rất nhiều người trí thức đã theo những cái đạo tà, đã theo những tà sư, bị khuất phục bởi những tà sư trên khắp thế giới, ừ.
[15:51]Chúng ta nhớ hồi à mười mấy năm trước, ở bên Nhật có một cái ông giáo chủ Aum Shinrikyo, là ổng à lôi cuốn được rất nhiều người Nhật theo cái đạo của ổng. Và rất nhiều người trong đó là những người trí thức. Nhưng mà kết quả là gì? Kết quả là ổng khủng bố để giành chính quyền. Trong cái khủng bố đó, hôm lần ổng đem cái hơi độc sarin á, tức là hơi độc làm tê liệt thần kinh não ổng thả vào trong cái đường điện ngầm ở Tokyo và nhiều người chết và nhiều người tới bây giờ vẫn còn què quặt. À mà làm tôn giáo cũng là lai lai giữa đạo Phật, lai lai giữa đạo Chúa. À thế là họ cứ bóc bên này một miếng, bóc bên kia một miếng, họ làm cái đạo riêng của họ,
[16:38]vậy mà vẫn nhiều người theo, rất nhiều người trí thức. Người Nhật nhiều người trí thức, nên chúng ta đừng tưởng hễ trí thức rồi là nhận định cái gì cũng đúng. À do đó là khi mà nói chuyện với người trí thức, ta cũng đừng có tự ti, cũng đừng có nghĩ là họ trí thức chắc họ giỏi lắm á, không có đâu. Mình cứ bình thường, biết ví dụ ông này là bác sĩ hay là ông tiến sĩ à gì đó thì cũng bình thường, chúng ta lắng nghe lặng lẽ, cái điều nào hay chúng ta công nhận, cái điều nào thiếu chúng ta bổ sung. À nhưng mà luôn luôn cũng coi chừng, có khi họ cũng đã tin một cái giáo lý tà nào đó rồi, không phải luôn luôn những điều họ nói là đúng.
[17:16]Chúng ta để ý điều đó vậy. Có nhiều người trí thức trí vẫn cố chấp, vẫn bảo thủ như ai. Vì không có đạo lý rồi thì cái kiến thức, cái trí thức đôi khi cũng cũng là một cái cái cái cái sự nghiệp để cho họ kiêu ngạo, cũng có nữa, ừ. À cho nên chúng ta cứ tỉnh táo, không có tự ti khi nói chuyện với họ. Rồi một điều chúng ta để ý nữa là cái người trí thức hầu hết là đã đi vào một cái chuyên ngành, họ tập trung trong một vài lĩnh vực nào đó. Do đó, họ không phải biết hết đâu. Họ đi ngành nào họ biết ngành đó thôi, chứ qua ngành khác họ không có biết. Ví dụ như là ừ cái người mà đi về những ngành như khoa học,
[17:56]toán học, vật lý, à bác sĩ, kỹ sư, tức là họ đi thiên về khoa học tự nhiên nhiều á, kỹ thuật, công nghệ nhiều á thì cái đầu óc họ thiên về lý trí, họ khách quan, họ nhanh nhạy. Còn những người mà họ đi về những khoa học xã hội, đi về ngôn ngữ học, xã hội học, tâm lý học, hay văn thơ, nghệ thuật, âm nhạc á thì người đó họ bị chủ quan, họ cảm tính hơn, nên không phải trí thức nào cũng giống nhau. Coi cái ngành của họ đi ngành nào, chúng ta biết. Vì cái người mà họ đi ngành về xã hội, nhân văn, mà nhất là đi luôn về cái nghệ thuật, văn chương thì họ nhiều cảm tính và chủ quan. Họ có những cái bồng bột, những cái lãng mạn,
[18:32]những cái thương yêu, những cái thù hận, những cái rất là gay gắt. Còn những người mà đi về bên kỹ thuật, khoa học thì có thể là họ khô khan hơn, lý trí hơn. Ừ nhưng mà cái lý trí coi vậy chứ cũng cũng tốt, ư. Thì trong khi mà nói chuyện, chúng ta sẽ phân hai hai trường hợp là: nói chuyện với người trí thức theo đạo và người trí thức chưa có theo đạo. Thì người trí thức mà đã là Phật tử rồi á thì chúng ta không cần phải tốn công sức để đưa họ về quy y, về với Phật pháp nữa, bởi vì họ đã quy y rồi. Thường thường từ trước đến giờ mấy bài chúng ta đã học là khi chúng ta tiếp xúc với ai chúng ta đều có mục đích làm sao?
[19:10]Đưa họ về về quy y với Phật pháp hết. Chúng ta đều có cái mục tiêu rất là rõ. Nhưng mà gặp cái người Phật tử trí thức rồi thì mục tiêu đó không còn không còn cần nữa, vì họ đã họ đã quy y rồi. Như vậy thì như vậy nói chuyện họ làm chi?
[19:25]Mục tiêu mình hoằng pháp mà thường là đưa họ về với đạo, thì cái người này họ cũng biết đạo rồi, hiểu đạo nhiều rồi, thế thì mình nói chuyện với họ làm chi? Mà khi nói chuyện còn dở hơn họ nữa thì sao? Kẹt không? Ở đây á, dĩ nhiên mục tiêu chính là mục tiêu đưa họ về quy y Phật Pháp không còn nữa, nhưng chúng ta vẫn còn những mục tiêu khác là chúng ta trao đổi Phật pháp để kết duyên lành, kết duyên lành với họ.
[19:59]Và cái nghe nói chuyện, đôi khi chúng ta phát hiện những điều hay để chúng ta học hỏi thêm, hoặc có gì hay chúng ta khai thác, chúng ta nhờ vả, sử dụng lo cho đạo, và đôi khi chúng ta phát hiện ra điều họ còn nhược điểm để chúng ta hướng dẫn họ để họ hoàn chỉnh nhân cách, tu được tiến thêm, để sau này cái việc mà họ tu tập bản thân và việc đóng góp cho đạo nó tốt hơn, chứ không phải họ đã tốt hết rồi. Họ tri thức trí chứ chưa tốt. Chúng ta vẫn phải gặp gỡ nói chuyện với họ để giúp đỡ họ thêm, kết thêm duyên lành là như vậy. Còn cái việc mà nói rằng mình làm thầy để dạy cho họ thì tùy người, chứ không phải là ai cũng làm được.
[20:36]Thường những người trí thức mà những người trí thức lớn, những cái hạng mà sỹ, sư rồi đó thì thường họ chỉ theo cái vị nào mà là một đại sư, có tiếng tăm, có danh vọng lớn, có uy đức lớn làm cho họ nể phục. Thế còn đôi khi chúng ta là những người tăng sinh mà mới quá thì họ đến với mình với cái tình đạo nhẹ nhàng cho vui thôi, chứ mình không đủ kí lô, tức là không đủ uy tín để họ phải tôn mình như thầy. Họ nể mình, mình là người xuất gia vậy thôi, chứ còn để họ thật sự họ coi là một người thầy thì chưa, chưa. Là phải những vị đại sư mà oai đức lớn, tiếng tăm lừng lẫy đồ vân vân vậy. Nhiều khi họ bị mấy cái mác đó họ mới cảm thấy
[21:15]cỡ đó mới làm thầy tui được, ví dụ vậy. Còn mình tự nhiên quý thầy mới thọ Tỳ-kheo hay gì đó, cái mấy cái dấu này cũng chưa lành thẹo hay này nọ thì thôi, không có gì hy vọng. Nói chuyện cho vui thôi. Khi mà nói chuyện với người Phật tử trí thức á, đôi khi chúng ta gặp cái người mà họ lợi khẩu. Lợi khẩu nghĩa là làm sao? Ừm, tức ăn nói rất là lưu loát và nói được nhiều. Mình nói dùng chữ lợi khẩu để mình nói khiêm tốn á, nói nhẹ nhàng, sự thực là gặp người nói nhiều. Tức là họ là người trí thức, nhiều khi họ đã từng đứng trên bục giảng, rồi họ nghiên cứu đạo Phật, cái tới họ gặp mình ngồi đáng
[21:52]lẽ họ hỏi đạo mình, họ toàn là giảng đạo mình nghe không. Có những người như vậy. Quý thầy gặp chưa? Gặp rồi phải không? Có những người như vậy. Và gặp như vậy đau khổ không? Đau khổ không? Nhiều khi cũng đau khổ lắm nhe. Tức là không biết là họ giảng cho mình nghe hay họ trả bài, mà thấy họ nói hoài. Thì những điều này đó là những điều mình dạy họ, nhưng mà họ nói lại cho mình nghe hoài giống như là hình như họ giảng cho mình, mình cũng không hiểu nữa. Không hiểu hôm nay ổng gặp ổng giảng cho mình nghe hay là ổng trả bài cho mình nghe mình không biết, mà sao nói hoài không dứt mình cũng không hiểu.
[22:24]Mà nói rất hùng hồn nếu mình không đứng lên được, không can ngăn được. Thì nó là cái người mà nói nhiều, thật ra đây là cái bệnh, cái bệnh chung của những người mà giỏi mà thiếu tu. Thiếu tu, cho nên trong não á, trong tâm nó xuất hiện cái khuynh hướng là muốn nói, cái khuynh hướng muốn nói. Thì nếu mà mình là người mà có đức á, mình khuyên họ một câu để họ tắt cái đó liền. Mình nói là: Đạo hữu có trí tuệ đó, giỏi, nhưng đạo hữu còn bị một cái nhược điểm nhỏ là trong tâm có bị cái muốn nói, cái muốn đó đạo hữu chưa thấy được. Lời nói thì nghe được, phải không, vọng tưởng thì thấy được, nhưng cái muốn nói, cái muốn đó vô hình, vô tướng, không thấy được.
[23:04]Chừng nào đạo hữu thấy được cái muốn đó được là đạo hữu tiến một bước rất là xa và mình không còn nói nhiều nữa. Mình nhắc họ có thể là họ dừng lại được, nhưng mà có trường hợp có người mình nhắc không được. Có người mình nhắc họ tự ái. Mà cái này là cái bệnh coi chừng mình cũng bị luôn. Thứ nhất là nói dai, thứ hai là nói dài, thứ ba là nói dở. Đó là người mắc bệnh ba, 3D, 3D.
[23:33]Nói dai nghĩa là nói hoài, nghĩa là thời gian dành để nói đã hết mà cứ nói hoài, vì không ai đủ thời gian kiên nhẫn ngồi nghe hoài. Nên chúng ta nhớ, ví dụ như là cái phần mà đàm đạo hỏi qua đáp lại nó rất là dễ chịu hơn là một người đứng nói hoài. Như đứng trên bục giảng mà là một vị diễn giảng, một vị giảng sư đứng nói một mình nói hoài mà làm cho người nghe thích thú, hấp dẫn, người ta không chán, không bỏ đi, cực kỳ khó nghe, không dễ, không dễ. Cho nên vì vậy chúng ta phải đi qua cái loạt bài hoằng pháp này là có hỏi qua đáp lại, hỏi qua đáp lại. Cho nên phải hỏi qua đáp lại cho giỏi, rồi sau này quý thầy mới đứng trên bục giảng
[24:13]mà nói một mạch, một mình mà nghe vẫn hay. Chứ còn bình thường mà có một người nào đó bắt mình ngồi nghe một người đó nói hoài, không bao giờ mình chịu nổi hết, khó chịu. Nhất là gặp những người nói không hay, không hay mà đứng nói dai, nói dài, nói dở, nói dóc, nói dư, nói giành thì rất là đau khổ cho người nghe chứ không phải là không. Từ đó về sau gặp mình đâu trốn mất đó. Cho nên cái đàm đạo cái khéo là hỏi qua đáp lại, hỏi qua đáp lại, cho nên người ta không có mệt. Thì gặp cái người mà họ bị bệnh nói nhiều á, họ sẽ nói dai, nói hoài, và nói dư, nói dư nghĩa là làm sao? Thí dụ nói 10 câu vấn đề đó đủ rồi,
[24:46]họ nói tới 15 câu là nghe bắt đầu mệt, năm câu sau làm mình nghe mình chán. Thì cái vấn đề mà nói dư này đó, sau này qua tới môn diễn giảng tôi sẽ phân tích. Tôi sẽ phân tích ví dụ như khi mà chúng ta triển khai một vấn đề, đừng nói thiếu, đừng nói dư. Nói thiếu thì người ta không hiểu, coi như bài giảng vô ích. Nói dư, người nghe người ta chán. Vì hiểu rồi mà còn nghe mình nói nữa, người ta chán. Mà có nhiều người bị bệnh, nói vấn đề đó đủ rồi, người ta hiểu hết rồi mà cứ nói nữa, cứ nói nữa là bắt đầu mất tác dụng liền, bài giảng hết hay liền. Vừa đủ rất hay, thiếu thì bài giảng còn dở, vừa đủ rất là hay, bắt đầu dư, bài giảng thành nhàm chán.
[25:24]Nên cái bản lĩnh mà nói không dư, bản lĩnh đó rất là khó. Và cái nói giành, nói giành là làm sao? Tức mình mới mở miệng nói được ba chữ, họ cướp ngang họ nói tiếp, quá ổng đè luôn. Có một cái tác giả, một nhà văn cũng nói thế này: Cướp lời cũng giống như cướp của người ta. Làm cho người ta cũng tức sôi máu vậy chứ không phải dễ, chọc giận lắm, cũng mích lòng ghê gớm lắm chứ không phải không. Nhưng mà nó khổ cái là, ví dụ mình thấy hai bên đang im im á thì hai bên đều nghĩ rằng cái người kia nhường mình nói, mình cùng cất không ngờ nói cùng lúc, thế là lại im. Có những trường hợp như vậy. Người ta nói ba chữ, cái lúc đó mình cũng bắt đầu quyết định nói,
[25:59]cái mình nói thành ra giống như mình cướp lời người ta. Thì ở đây, khi mình gặp một người Phật tử mà họ có cái bệnh nói nhiều thì chúng ta có hai trường hợp. Một là chúng ta khuyên họ vượt qua bệnh nói nhiều, thì người Phật tử trí thức dễ bị cái này lắm. Hãy giúp cho họ tìm ra cái muốn nói nằm ở đâu. Hồi xưa tôi cũng bị một lần tôi biết. Có một lần nọ tôi ở thất, sư huynh ổng tới ổng thăm chơi, ổng thăm coi mình đau yếu làm sao. Tới bữa đó ngồi mà ổng thì ổng khiêm cung, ổng lắng nghe, thì lúc đó tôi cứ ngồi tôi giảng đạo cho ổng nghe. Giảng đạo xong bắt đầu ổng về rồi mình nhìn lại mình nói: Ủa, sao cả ngày nay ổng lại ổng chơi với mình,
[26:34]mình ngồi giảng đạo cho ổng nghe riết? Thấy ổng hiền á cứ ăn hiếp ổng. Thì ra trong tâm mình có một cái muốn nói, nó có cái muốn nó cứ thúc mình cứ nói, nói. Rồi lúc tôi nhìn ra điều đó, tối đó lật đật sám hối quá chừng luôn, là bắt đầu thấy trong tâm mình xuất hiện cái bệnh. Mà nếu bệnh đó không trị được thì mình sẽ thành cái người mà nói dai, nói dài, nói dở, nói dóc, nói dư là sau này ai gặp mình họ cũng chán. Không biết giờ còn bệnh không, thế nãy giờ ngồi lải nhải nói hoài. Đó là trường hợp mình khuyên họ. Có những trường hợp mà mình không khuyên được nha. Có những người đó mình có cảm nhận như là nếu mình khuyên
[27:08]họ đừng nói nhiều nữa họ tự ái đùng đùng lên liền. Quý thầy gặp trường hợp đó chưa? Có người nói nhiều quá mà mình nói không được thì lúc đó mình sao? Mình phải làm sao? Lúc đó mình phải làm sao? Mình mà ngoe nguẩy bỏ đi thì họ giận. Mà mình cứ chen vô mình nói thì họ giành nói. Hễ mình góp ý cái gì thì họ lại có cớ để họ nói nữa. Chỉ còn có cách làm sao? Thôi ngồi yên nghe. Ngồi yên nghe, nhưng mà cái nghe của mình á, cái nghe của một bậc thầy chứ không phải cái nghe của một người ngu ngơ. Cái nghe của một bậc thầy là làm sao? Tức là mình nghe với cái vẻ không coi thường họ, nhưng mà không có vẻ là mình chấp nhận hết những điều họ nói.
[27:57]Cái trung đạo đó rất là khó để trị bệnh mấy cái người nói nhiều. Cái nghe để mà trị bệnh những cái người nói nhiều rất là khó. Mình nghe cái nghe của một bậc thầy, cái nghe của một con sư tử, thì sau khi mà họ về rồi họ sẽ nhớ lại cái thái độ của mình, im lặng không nói gì hết, cứ lặng lẽ cười cười và nghe, không bỏ đi, không coi thường mà trầm tĩnh, bỗng nhiên họ tỉnh ngộ, có thể nhờ đó mà họ tỉnh ngộ. Lần sau gặp mình bỗng nhiên họ ít nói liền, tại thấy sự im lặng của mình nó có cái hùng tráng gì, có cái kỳ lạ gì đó. Đây là mình làm ngược lại điều họ làm cũng có thể dạy cho họ được. Cái trường hợp này giống như là Lục Tổ Huệ Năng nè.
[28:35]Lúc mà ngài Lục Tổ Huệ Năng cũng nổi tiếng, sau này nhiều nơi cũng kéo về học đạo, thì có một ông thiền sư ông tên là Ngọa Luân Thì ông cũng có công phu, ông mới viết một bài kệ bốn câu gửi đến Ngài Huệ Năng. Trong bốn câu này thì lâu quá tôi không nhớ hết nhưng mà nhớ có câu này, không biết thầy Đức Hoàng nhớ không? Ngọa Luân hữu biệt tài gì đó, đối cảnh tâm bất khởi, phải không? Rồi cái gì? Dụng tâm tinh tấn sao đó, rồi cái câu cuối cùng là bồ đề nhật nhật trưởng, tức là trí tuệ mỗi ngày tăng trưởng, tức là bốn cái câu đó là ông khoe ông, ông khoe ông ông là người có tài, ông đối cảnh tâm không có khởi,
[29:13]sự tinh tấn là miên mật và như vậy cái trí tuệ ông mỗi ngày mỗi tăng tiến, bốn câu vậy. Thì Tổ Huệ Năng mới viết lại bốn câu gửi ngược lại, bốn câu nó ngược lại, thì Huệ Năng không có tài, đối cảnh thì tâm lại bị động, à tinh tấn chưa được tới đâu, ừm trí tuệ mỗi ngày không có tăng trưởng gì được, viết câu trả lại ông. Câu chuyện chỉ ngang đó, thì sau này có mấy thầy hỏi tôi, nói cái nghĩa của bài kệ của Ngài Huệ Năng là đạo lý gì? Tôi nói chả có đạo lý gì ở trong đó hết trơn á, đừng có theo đó mà tu mà chết á. Chỉ có một câu là: Ông kia khoe thì Ngài lật ngược lại, Ngài làm tấm gương là Ngài tự chê Ngài để dạy cho ông cái tấm gương:
[29:51]Đừng bao giờ khen mình, đừng bao giờ khoe mình. Chỉ vậy thôi. Rồi à khi mà nói chuyện á thì chúng ta có thể hỏi thêm họ là họ làm việc trong cái ngành nào rồi chúng ta sẽ đầu tiên chúng ta lắng nghe họ kể về cái ngành làm việc của họ một chút rồi chúng ta mới phát hiện ra nhiều cái điều thú vị trong cái ngành của họ lắm. Và nhiều cái thế giới mình không biết được nha. À ví dụ bây giờ mình gặp một người bác sĩ, rồi mình hỏi chuyện là trong cái nghề làm của họ có những cái gì hay, cái gì dở kể mình nghe, chúng ta phát hiện nhiều chuyện lạ, nhiều chuyện lạ. Ví dụ như có một câu chuyện là có một cái ông a
[30:29]ông bác sĩ, ông chuyên môn là là nghĩa là người nghèo tới ông không muốn chữa, ông sợ người ta không có tiền đóng viện phí á. Rồi bữa đó cái ổng ổng bỏ ổng đi về, thì có cái người cũng bị tai nạn xe đi vô mà không có thân nhân nên cái người nhân viên y tế với bác sĩ ư y tá ở dưới họ cũng không ngó ngàng tới cái người bệnh bị xe tông tới, tại sợ người này không có tiền trả nên để thì tới sáng mai người kia chết. Thì ông bác sĩ giám đốc ông quay vô trở lại thì mới phát hiện là con rể của ổng. Con rể của ổng. Tức là cái thái độ của ổng ngày xưa đó, cái chủ trương của ổng là không có nhiệt tình chữa
[31:04]cho những cái người mà không biết chắc là họ trả tiền được hay không thì giết chính con rể của ổng. Chứ nếu mà lúc trước ổng là người ai ổng cũng chữa, ha cấp cứu thì ráng chữa đã rồi từ từ tiền bạc tính sau, thì đêm hôm đó con rể ổng đã được đã được chữa tận tình theo cái cách của ổng, cái đường lối chủ trương của ổng. Nhưng vì chủ trương ổng nặng về tiền bạc nên con rể ổng chết và con gái ổng góa chồng. Nhưng mà đời nay góa không quan trọng, góa chồng khác 30 giây, không sợ. Hồi xưa mới sợ chứ giờ không có sợ chuyện đó. Hồi xưa góa chồng là cái gì khủng khiếp ha, người đó họ thủ tiết thờ chồng ở vậy nuôi heo nuôi con gì đó mình không biết.
[31:40]Nhưng mà thời giờ không có. Thời. Rồi ví dụ như là họ kể mình nghe những chuyện mà mà mổ xác chết. Ví dụ khi mà một người sinh viên họ học họ mổ xác chết, quý thầy có bao giờ nghe kể chuyện đó chưa kìa? Chưa. Tức là có những người họ bị chết ngoài đường vô thừa nhận không có biết hoặc là những người hiến xác, chết mà hiến xác á thì khi chết cái người ta mới chở vô trong cái bệnh viện cởi quần áo ra hết rồi quăng ở trong cái bồn phọt môn á. Ngâm trong nước thì nó không bao giờ hoại. Không bao giờ hoại, cứ nằm ở đó hoài. Nhiều khi nhắm mắt hoặc mở mắt cứ trừng trừng nằm đó nằm im bất động, tóc tai rã rượi lã xả lã xả trong cái bồn á, thì bắt đầu khi mà tới giờ mổ thì nghĩa
[32:16]là bốn năm sinh viên thò tay vô lụt lụt lụt, bưng cái xác đó lên, ngay đơ bưng ra. Khỏa lồ hết, để lên bàn nằm ngay đơ mắt trừng trừng, mặt xanh lè xanh lét nằm im bất động á, bắt đầu thầy giáo ổng mới chỉ cách cắt mổ. Thì đã giảng trong lý thuyết rồi, bây giờ nói là bây giờ mổ tim nha, cắt chỗ bẹ sườn này nè, rọc chỗ này, cưa cái chỗ xương này lấy ra, moi cái tim ra, tách tách tách tách những cái màng bao, những màng mỡ, lấy cái quả tim ra để nè, ví dụ vậy. Hoặc là tách cái ruột, thì cái ruột nó nó nó chạy ngoằn ngoèo ngoằn ngoèo nhưng mà sự thật là nó nối nhau bằng những cái màng mỡ. Giờ muốn coi cái ruột cho thẳng thì phải lóc lóc lóc những
[32:46]cái màng mỡ ra giăng dây ra dài dài mười mấy thước. Quý vị coi thấy không? Tức là nhiều vấn đề. Nhưng mà mấy cái đó mình mình nghe kể thì sự thật làm ớn, nhiều người vô đầu tiên thấy xỉu liền. Có những người sinh viên vô á mới vừa bưng xác chết ra ngã xỉu, á lên một tiếng rớt tại chỗ liền chứ không nói gì hết trơn. Nhưng mà rồi cứ bắt phải học thôi, tại vì làm bác sĩ mà không biết mổ xác chết rồi sao mai mốt mà mổ một người sống? Nên phải tập. Rồi trường hợp ma, ôi nói ma đầy. Thì có những người họ kể á thì khi dọn dẹp dao kéo xong đi ra, cái người cuối cùng nè, đi ra có người nắm kéo lại, quay lại không thấy ai.
[33:16]Bao giờ cũng vậy, đi ra cái là có người nắm áo kéo lại, ơ vậy, trường hợp, mấy trường hợp bên đây. Tức là mỗi một thế giới ngành nghề của họ là họ có những cái chuyện lạ, mình nghe mình cũng mở mang kiến thức đồ thêm cũng hay. Ứ. Hoặc là kể chuyện nhà văn, nhà báo. Báo chí là một cái phương tiện quan trọng để đấu tranh chống những cái tiêu cực của xã hội. Tức là vì sợ nhiều người biết nên không ai dám làm điều xấu. À nên vai trò của báo chí rất là quan trọng. Nhưng cũng có những nhà báo tán tận lương tâm. Người ta mua bằng tiền rồi là viết ngược sự thật liền, viết ngược sự thật. Nó giống như vừa rồi có cái chuyện của anh nhạc sĩ Bảo Phúc á.
[33:54]Hồi xưa ảnh quen với anh bạn, anh bạn đó ảnh bị xe tông liệt hai chân, cứ đòi tự tử chết. Thì ảnh mới dạy nhạc cho cái anh đó, rồi ảnh khuyến khích anh đó sáng tác nhạc chung, đứng tên chung. Rồi khi ảnh lấy tiền ảnh cho anh kia nói đây là tiền bản quyền để cho anh kia thấy mình sống có ý nghĩa và đừng có có tự tử. Nhưng mà rồi sau này ai mua chuộc anh kia cái lên báo chống Bảo Phúc, nói Bảo Phúc là ăn cắp bản quyền, giành đứng tên rồi đủ thứ màn hết trơn. Mà bài mà bênh anh Bảo Phúc thì không đăng, mà bài nào mà chống Bảo Phúc mới đăng. Tức là nó vẫn vẫn có những cái mặt trái như vậy, chứ không phải luôn luôn tốt.
[34:27]Rồi có nhiều người ở trong ngành đó đi ra rồi họ cũng buồn, họ bỏ những cái ngành, cái nghề đi ra vì họ thấy nó không trung thực, trong đó nó có những cái cái thế lực ngầm nó chi phối và sự thật không phải luôn luôn được bày tỏ, nó cũng rất là nguy hiểm. Hoặc là mình gặp một ông kỹ sư, ừ thì ổng sẽ kể mình nghe cái chuyện mà cái thủ đoạn mà người ta rút ruột cái công trình xây dựng là như thế nào. Ví dụ bây giờ cái công trình đó là à ừm khi mà xây một cái bệnh viện ở đây thì nhà nước tính ra là 20 tỷ. Là tính sắt, thép, xi măng rồi công thợ, trang trí hết là 20 tỷ thì mới cho thầu. Thì ừm khi mà người ta nhận thầu 20 tỷ rồi,
[35:07]nhưng mà cái ông mà ổng nhận thầu xây đó nếu mà ổng không có chung cho một cái ông mà có quyền cấp thầu á, ông kia không cấp thầu cho ổng, cấp người khác. Cho nên phải hối lộ ông kia 2 tỷ. Thì ổng mới lãnh thầu. Thì như vậy là cái công trình còn lại bao nhiêu? Thì ổng chỉ xây trong 18 tỷ thôi, phải không? Tại ổng đã chung cho cái ông kia hối lộ kia hết 2 tỷ, ổng mới nhận được thầu công trình đó. Và như vậy mà bớt 2 tỷ đó là bớt ở đâu? Bớt ít thép, phải không? Bớt ít xi măng, làm sơ sài hơn một chút, bớt vật liệu đi một chút thì như vậy công trình nó bị giảm chất lượng. Đó là nguyên nhân. Nguyên nhân và cái chính cái sự mà hối lộ và gian tham,
[35:44]không trung thực đó làm cái công trình của ta cứ hư tới hư lui, nứt, lún, sụp và không xài bền và hư hại cái kinh tế quốc dân khủng khiếp. Xây 18 tỷ rồi cái công đập ra thì cũng phải gần 5 tỷ để xây lại. Hư hại đủ thứ chuyện, gấp ba gấp bốn lần. Đó có những cái điều mà khi chúng ta a nói chuyện với người Phật tử trí thức, ta sẽ biết nhiều chuyện trong đó à cũng rất là thú vị, rất là thú vị. Rồi tùy theo cái chuyên môn của họ mà chúng ta nói cho nó hợp. Chứ đừng có người cái ngành này mà chúng ta nói qua ngành kia, ha. Ví dụ cái ông á thì ổng làm nghề thầy giáo mà ổng chuyên nghiên cứu về giáo dục thì chúng ta cứ hỏi về vấn đề
[36:27]giáo dục, về học trò, về đạo đức, về a tình trạng a so sánh giữa cái Việt Nam đối với thế giới, vân vân, những cái điều mà chuyên môn họ ưu tư. Chứ nói chuyện với cái ông nhà và giáo sư chuyên nghiên cứu về giáo dục mà mình cứ nói thời buổi này thóc cao gạo kém, ổng thì nói chuyện giáo dục mình nói gạo nay nhiêu, nàng hương nhiêu, nàng đào nhiêu, nó nó không hợp. Hoặc là một kiến trúc sư nói chuyện ổng mình cứ nói chuyện mà ra biển đánh bắt xa bờ thì cái đó không hợp, cho nên cứ phải nói điều hợp người ta. Nhưng cái điều quan trọng cuối cùng là thế này: Nói gì nói, cuối cùng phải kéo về đạo lý, kéo về Phật pháp.
[37:03]Chứ không có đi luôn qua chuyện thế tục. Chứ nếu mình nghe ổng nói chuyện kể chuyện trong cái ngành của ổng nhiều cái thú vị, mình há hốc mình trợn mắt mình nghe say sưa, ôi hay quá hay quá, tới chừng hết giờ họ đi về, không có chuyện gì đạo Phật Phật pháp nói hết, họ về họ khinh mình liền. Họ khinh mình liền là vì sao? Là như vậy là cái cái cái ngành nghề của họ, cái kiến thức của họ hay hơn Phật pháp, làm cho một ông thầy tu say sưa, ngơ ngẩn lắng nghe, chăm chú. Và họ biết mình cũng không bản lĩnh và họ có cái tự cao là cái nghề họ rất là hay, rất có giá trị, làm cho một ông thầy tu phải say sưa.
[37:36]Do đó, mình tỉnh táo là khi mình nghe họ kể về những chuyện trong ngành nghề để mình có thêm kiến thức nhưng mình lừa qua lừa lại mình cũng gài đạo Phật vào trong. chưa không bao giờ hết. Ví dụ như bây giờ, cái người mà chuyên làm tin thông tin thì họ kể chuyện về sóng thần. Thì họ kể cái chuyện sóng thần hồi trước Tết là do một cái cơn động đất ở dưới lòng biển phải không, ở gần cái vùng đảo Indonesia. Mà cái địa chấn nó lan truyền cái năng lượng ra tràn lan trong mọi hướng, và cái năng lượng đó nó tạo thành một cái cơn sóng, mà nó đụng tới đâu nó dâng nước cao lên. Sóng thần nó không phải là một cơn sóng đập vô cào ra,
[38:13]mà nó làm nước dâng lên cả cao mười mấy thước, nó đập nó cuốn hết, nó chìm ngập hết cả một cái đảo cuống cuồng luôn, chứ không phải là chỉ là một cơn sóng đập kéo ra. Tại một cơn sóng đập kéo ra thì không ai chết nhiều á. Người ta ngợp một cái chừng một, hai giây rồi người ta tỉnh lại, còn ở đây nó cuốn nước vô ầm ầm nó chìm, chìm luôn cả bao nhiêu phút vậy rồi cơn sóng nó rút, cái cơn thứ hai nó lớn hơn nó đánh vô nữa, nhà cửa sập hết, người ta chìm hết cả nhiều phút như vậy đó, rồi bắt đầu nó mới rút ra. Rồi cái sóng thần là như vậy thì nó chết cả ba trăm ngàn người, cái chuyện đó biết rồi. Nhưng người ta cũng kể là mới vừa rồi cách đây mới mấy hôm,
[38:43]lại có một cái cơn động đất cũng 8,5 độ Richter, tức là cái độ động đất lớn hơn cái cơn động đất vừa rồi, cũng gần ở đâu đó, cũng lan ra mọi hướng, không có sóng thần. Mà thế giới không biết tại sao. Tại cái công thức của họ rõ ràng là khi mà nó chấn động một cái mạnh vậy là là nó nó lan truyền năng lượng ra liền. Và cái năng lượng mà lan truyền nó bắn đi nhanh hơn tên lửa và nó cuốn đập vào bờ đâu là thành sóng thần. Nhưng vừa rồi cũng một cơn sóng thần, một cơn động đất nặng hơn như vậy, cũng ngay chỗ đó cũng lan truyền đi mọi hướng mà không có sóng thần. Họ không hiểu tại sao, mình thì sao?
[39:16]Mình biết liền. Mình nói làm sao? Mình nói đúng như vậy, khi nào có nghiệp mới có sóng thần. Khi nào tới giờ mà chúng sinh trả nghiệp mới có sóng thần, chúng sinh không trả nghiệp thì không có sóng thần. Cho nên tất cả mọi thiên tai, mọi dịch bệnh, mọi điều bất ngờ, mọi rủi ro trên thế giới này sự thật do nghiệp chúng sinh tạo nên. Chứ không phải luôn luôn là theo những quy luật của tự nhiên đâu. Tức là chúng ta cố gắng giải thích mọi điều theo quy luật tự nhiên, nhưng còn một quy luật rất quan trọng đó là quy luật của nghiệp báo. Mình gài trở lại liền, mình gài trở lại liền. Như mình nói vậy, ví dụ như bây giờ nói sấm sét là gì? Thì họ trả lời liền không?
[39:52]Là hai đám mây tích điện phải không? Hai mây tích điện, một cái đám mây tích điện âm, một đám mây tích điện dương, họ bay mà trong mưa vậy đến chạm nhau một cái là nó nó phóng điện. Nó nổ lách bách lách tách bởi vì ion âm, ion dương đụng nhau để nó trung hòa trở lại, mà nó nó giải phóng ra một cái năng lượng khủng khiếp lớn, tạo thành một cái tia chớp, tia chớp đánh tràn lan giữa không gian, và có khi nó đánh xuống đất khi mà dưới đất có một cái gì hấp dẫn nó, ví dụ nơi đó có cái nguồn kim loại gì đó thì nó phóng kẹt xuống liền. À và như vậy đó là lối giải thích. Nhưng mà không bao giờ giải thích được
[40:24]tại sao hai người đi với nhau trên một đường giữa buổi chiều mưa, phùng mưa lay bay, mưa lất phất phải không? Còn bên kia thì tiếng ảnh ương kêu, khói lam chiều bốc lên xa xa ở những mái nhà tranh, sấm sét đánh một cái ầm, chết người còn người sống nhăn. Không bao giờ giải thích được, nó chỉ có nghiệp giải thích được thôi, chứ không bao giờ quy luật nào giải thích được hết. Mà hai người đang nắm tay nhau đi trên con đường mưa, chiều đề gió lộng phải không, và sương mờ, quánh cái ầm chết một người, còn người nắm xác không không có gì hết. Thì mới nói là chỉ có nghiệp thôi. Cho nên khi mà mình nói chuyện với họ cũng vậy,
[40:59]nói chuyện nói qua nói lại một lát mà cuối cùng phải gài cho được đạo Phật vô, thì mới xong cái bổn phận của mình, và người ta ra về người ta mới nể mình, phải không? Bây giờ chúng ta sẽ bắt đầu đi vào cuộc đối thoại. Thì người ta bây giờ người ta sẽ hỏi câu hỏi thứ nhất là, tại sao quý thầy quý cô phát tâm xuất gia?
[41:23]Có một người nào đó pháp danh là Thiện Hạnh là ai ta? À đây. Phải thủ khoa Sa-di không?
[41:36]Trả lời câu đó. Tại sao quý thầy cô phát tâm xuất gia? Nhớ là mình đang nói chuyện với người tri thức nha. Hồi sáng cũng hỏi câu này quý cô, quý cô toàn nói theo mình không à, thì nói tụi con trả lời sai. Mô Phật, kính bạch thầy. Dạ phát tâm xuất gia vì mình cảm mến Phật pháp, vì mình kính Phật trọng Tăng, vì mình thấy cuộc sống của quý thầy, quý cô ừm dám từ giã cha mẹ, từ giã, từ bỏ những cái vinh hoa, phú quý để sống cuộc sống thanh đạm để tìm một cái gì đó của Đức Phật dạy để dẫn dắt chúng sinh đến một cuộc sống an vui, hạnh phúc. Và bên cạnh đó, giáo lý của Đức Phật cũng dạy cho con người
[42:31]biết được cái đạo lý nhân quả và sự tu tập đến sự giải thoát, an lạc không những trong đời này mà còn cả Coi chừng, nãy nó dành giờ tôi coi chừng nó dai nữa. Có ai bổ sung không? Ngồi xuống đi, ngồi xuống đi. Cái này đang nói theo mình. Nhớ là chúng ta đang nói chuyện với Phật tử trí thức. Chỉ cho người khác nói, nha, chỉ cho người khác nói.
[43:02]Nam Mô A Di Đà Phật, bạch thầy cùng toàn thể đại chúng. Theo như người trí thức hỏi con tại sao thầy xuất gia, thì con sẽ trả lời rất là đơn giản thôi. Con nói: "Tại vì tôi sợ chết, tôi sợ sanh tử luân hồi, tôi đi xuất gia. Để tôi cầu Phật pháp, để tìm ra con đường giải thoát khỏi sự sanh tử luân hồi." Thì câu này cũng nói theo mình. Thôi bây giờ để tôi nói cái đáp án cho quý thầy nghe. Đây là nói theo trí thức nè, không nói theo mình. Những cái điều đó mình đang nói của mình, nhưng mình đang nói chuyện đàm đạo với người ta, mình theo tâm người ta để mình trả lời. Nhớ như vậy. Mình nói thì cũng như anh hay chị phải chọn một ngành, một hướng đi cho đời mình.
[43:40]Đó là cái ngành mà chúng ta biết là phù hợp với mình mà có thể làm lợi ích cho mọi người. Mình coi xuất gia cũng như chọn một ngành thôi, mà cái ngành đó phù hợp với mình và lợi ích cho mọi người. Quan trọng cái chữ lợi ích cho mọi người, một lát họ gài họ hỏi tiếp. Cái câu đó mình nói như vậy y chang như là họ cũng là một người trí thức, họ cũng có một ngành học phải không? Một cái nghề của họ để phục vụ thì đi tu mình cũng có cái ngành của mình. Mình coi như giống như vậy thôi, tức là mình trả lời theo kiểu họ, thì bắt đầu họ hỏi tiếp. Khi mà nãy mình vừa mới nói cái chữ là cái ngành mình đi theo có thể là phù
[44:10]hợp với mình mà làm lợi ích cho mọi người, họ bắt cái câu đó hỏi tiếp. Nói nhưng có khi thầy ở tại gia như tụi con mà lại làm được nhiều việc hơn, xuất gia rồi bị hạn chế quá. Rồi ai kế tiếp trả lời? Chỉ định đi. Họ nói là người xuất gia bị hạn chế rồi, khó thể làm được lợi ích như là thầy vừa nói. Thầy nói xuất gia để làm lợi ích, nhưng mà xuất gia rồi bị hạn chế.
[44:37]Hôm nay câu hỏi nào cũng hóc búa nha, càng về sau càng hóc búa, mình nói chuyện với người tri thức. Dạ thưa thầy, con xin nói là
[44:45]Họ nói người xuất gia bị hạn chế mà đâu có khó làm lợi ích được, như tại gia như tụi con thì dễ làm. Con xin trả lời là xuất gia là hạn chế vậy là mấy vị nên phụ giúp mấy thầy.
[45:00]Công nhận. Rồi chỉ người khác bổ sung thêm đi, nhờ ai bổ sung thêm? Nam Mô A Di Đà Phật. Kính bạch thầy, nếu mà họ nói mình là người xuất gia có điều hạn chế thì con nói, dĩ nhiên trên lĩnh vực nào đó thì người xuất gia có vấn đề hạn chế, nhưng mặt khác về vấn đề giáo dục hay vấn đề quan tâm đến mọi người xung quanh thì quý thầy cô có thể phụ giúp trong vấn đề giáo dục này được ạ. A Di Đà Phật. Nói bí bí nữa rồi. Giờ câu trả lời thế này. Cái sự hạn chế của người xuất gia cũng chính là cái lợi điểm của người xuất gia mà người tại gia không có. Đó là cái gì? Đó chính là giới luật. Cái mà họ gọi là người xuất gia bị hạn chế phải là giới luật không? Phải không?
[45:50]Thì đó chính là ưu điểm mà người tại gia không có. Vì sao vậy? Khi mà người xuất gia họ khép mình trong giới luật thì họ nhận được sự kính trọng của người cư sĩ, đúng không? Và khi họ nhận được sự kính trọng của người cư sĩ như vậy, một lời nói của họ là bằng cả ngàn lời nói của người khác, nên cái việc giáo hóa lại sao? Lại mạnh hơn rất nhiều, dễ dàng hơn rất nhiều, đúng không? Đúng như vậy. Như vậy là cái mà quý vị nói nói là chúng tôi bị hạn chế, nhưng sự thật đó chính là lợi điểm không phải hạn chế. Và tuy nhiên là còn người cư sĩ thì cũng được cái lợi là gì? Là người cư sĩ có thể len lỏi vào mọi góc cạnh cuộc
[46:28]sống để phụ với quý thầy truyền bá Phật pháp được. Cho nên cái đó cũng là cái ưu điểm của người tại gia, cho nên cả hai giới xuất gia và tại gia đều phải có bổn phận hợp tác với nhau mà mà truyền bá đạo pháp. Mình trả lời như vậy thì vừa lòng cả đôi bên, đẹp mặt cả đôi đàng, không khen ai không chê ai hết. Phải không? Nên mình phải khéo. Bây giờ khi mà nói vấn đề mà truyền bá như vậy thì họ sẽ hỏi tiếp thế này. Họ nói có nhiều chùa yên tĩnh quá đến nỗi như đi vào trong thụ động. Thời đại ngày hôm nay cuộc sống đi rất nhanh, khoa học kỹ thuật tiến bộ từng ngày, nếu chùa mà cứ sống thảnh thơi an nhàn như ngày xưa thì người ta sẽ bỏ rơi chùa lại phía sau để người ta đi tới.
[47:14]Cái câu nói này người trí thức họ nói cũng thực tế lắm. Bên ngoài là họ cạnh tranh với nhau khốc liệt. Ngay cả như hiện nay trong tình hình kinh tế vậy, đất nước ta rất cố gắng nhưng mà cũng chạy theo không nổi thế giới. Vì mình vừa mới tiến lên được một bước thì bên kia bên ngoài họ tiến hai bước, bên ngoài họ tiến 10 bước rồi. Mình vẫn tiếp tục là cái người đứng chót của thế giới, cứ như vậy hoài, chạy theo không nổi cái cuộc sống. Nên chỗ này là họ sẽ phê bình là nếu chùa mà cứ sống an nhàn thảnh thơi như từ trước tới giờ thì xã hội phải bỏ chùa đi, tại vì cuộc sống kéo họ đi nhanh quá họ không dừng lại được,
[47:49]mà chùa cứ tàn tàn tàn tàn thụ động cái đó thì chả làm lợi ích gì được ai. Hồi nãy mình nói câu là đi tu để làm lợi ích thì họ lấy câu đó họ hỏi hoài. Xuất gia thọ giới giới luật tùm lum ràng buộc đâu có làm được, mình nói giới luật mình lại dễ giáo hóa thì họ sẽ nói rằng nhưng mà có nhiều người sống thụ động quá, nhiều người xuất gia hoặc là nhiều chùa thụ động quá, không có làm lợi ích được. Không năng nổ, không theo kịp thời đại, giờ mình trả lời câu đó. Giờ ai trả lời đi, quý vị chỉ qua chỉ lại đi, chỉ cho hết hết lớp đi.
[48:22]Con xin trả lời câu hỏi của người trí thức đã hỏi nếu như thời đại ngày hôm nay phát triển mà chùa thụ động thì làm sao giáo hoá được, thì con xin nói là cái thời đại này phát triển theo cái môi trường nhịp sống kinh tế của xã hội, nhưng về cái mặt tâm linh thì người ta cần những ngôi chùa len lỏi ở trong làng quê để xoa dịu cái nỗi đau của họ trong khi những ngày bươn chải ở xã hội, bôn ba ở cuộc đời thì trong một giây phút tĩnh lặng, họ cần cái sự an nhàn của tâm linh. Cho nên ngôi chùa không có thể lãng quên được. Như vậy. Ý đó cũng là một ý hay đó. Tức là chính nói là xã hội căng thẳng chừng nào thì chùa lại là
[49:08]một nơi làm cho quân bình cái tâm lý con người trở lại đó. Ý đó hay, cho một điểm. Tuy nhiên, chúng ta cũng phải bổ sung thêm cái ý này: là khi họ phê bình chùa thụ động, thì mình sẽ nói là chùa cũng phải cải cách chứ chùa cũng không thụ động được. Bởi vì nếu chùa thụ động thì thực ra mình cũng không giáo hoá được, phải không? Mình thụ động không giáo hoá, bởi vì cái môn Hoằng pháp này ta học là ta chủ động đi đến với mọi người, không phải là ta chờ mọi người đi đến với mình. Nên môn Hoằng pháp là một cái môn rất chủ động. Nên do đó, thì trong cái chủ động đó là giống như chúng ta cũng bắt đầu có cái bận rộn.
[49:46]Khi chúng ta đi nơi này nơi kia để giáo hoá mọi người thì rõ ràng chúng ta có cái bận rộn. Thì cái bận rộn đó thì chúng ta cũng nói với mọi người rằng là trong cái bận rộn đó mà chúng ta tạo được cái công đức, mà nhờ cái công đức để đưa đến tịnh hoá nội tâm. Đây là cái công thức theo Bát Chánh Đạo nha. Xưa giờ người ta cứ tưởng muốn tịnh hoá được nội tâm của mình thì phải trốn đời, tránh duyên. Và chính vì trốn đời, tránh duyên nên chùa bị rơi vào cái thụ động. Nên ngày hôm nay, cái nhịp sống bên ngoài nó nhanh như vậy mà để cho chùa có thể theo kịp và giáo hoá được với cuộc đời, chùa cũng bắt đầu cũng phải
[50:30]năng nổ lên, nhiệt tình hơn, đến với mọi người chủ động hơn. Nhưng mà khi đến với mọi người chủ động hơn, năng nổ hơn như vậy thì chúng ta có thể bị bận rộn. Nhưng đừng sợ! Đừng sợ vì sao? Bởi vì trong Bát Chánh Đạo, Phật đã dạy: nếu chúng ta tạo được Chánh nghiệp thì chúng ta sẽ đạt được Chánh niệm, Chánh định. Đó là công thức của Bát Chánh Đạo. Còn người nào không tạo được Chánh nghiệp, tức là không có phước nhiều á, thì sẽ không đạt được Chánh niệm và Chánh định. Nên do đó, chúng ta trả lời cái câu của họ mà nói rằng chùa thụ động thì mình cũng công nhận với họ. Công nhận với họ là cái sự thụ động sẽ làm cho chùa không có chủ động giáo hoá.
[51:12]Nhưng mà nếu chùa chủ động giáo hoá thì chùa vẻ hơi động. À. Vì vậy, mà bây giờ chùa hơi động thì đừng nghĩ rằng chùa hơi động là quý thầy sẽ loạn tâm, không có đâu. Động mà quý thầy động đúng, động vì lẽ phải, động trong cái giáo hoá từ bi đạo đức thì quý thầy được cái phước và tâm quý thầy vẫn, vẫn thanh tịnh. Đây là cái câu trả lời của chúng ta như vậy, câu này hơi khó hiểu. Bây giờ người ta hỏi, hỏi như thế này: bây giờ bắt đầu họ than thở, cái người Phật tử trí thức họ sẽ than thở, nói hoàn cảnh tại gia như chúng con cũng khó tịnh hoá được nội tâm vì phải bận lo nhiều việc, giờ giấc thì không đều đặn, trách nhiệm đối với gia đình,
[51:54]con cái, nhà cửa, phải chạy theo sinh kế từng ngày, từng tháng, nhiều khi muốn được thảnh thơi, thanh tịnh như quý thầy quý cô để tu hành mà cũng không được. Đây là một cái lời than thở. Bây giờ chúng ta cho họ một lời an ủi. Ai là người an ủi hay nhất lớp đâu? Đứng lên! Mời đứng lên!
[52:18]Đưa micro tới không nói coi chừng có chuyện nha. Mất một điểm nha. Nói được, không nói gì phải ráng cầm micro nói cho quen miệng, tập nói cho quen miệng. Phải thực hành rất nhiều cho quen miệng nha. Không nói là có chuyện nha.
[52:39]Nãy giờ trưởng lớp đếm coi bao nhiêu người từ chối micro đẩy qua người khác thì ghi tên hết giùm, đánh dấu hết giùm.
[52:55]Nhường ăn nhường ở, ai nỡ nhường micro.
[53:04]Nhanh lên đi, đừng đừng ngại, phải ráng tập nói, đừng có ngại. Mất một điểm nha. Lúc này trưởng lớp là ai kìa? Chú ấy hả? Ừ, có micro tới ai mà họ đẩy qua thì ghi tên liền nha.
[53:23]Bây giờ cái người Phật tử họ than là họ cũng muốn tu, nhưng mà thời gian họ không có, họ bận nhiều việc quá, sinh kế, lo toan, trách nhiệm gia đình. Giờ mình có một câu mình an ủi họ như thế nào? Nói đi!
[53:39]Mô Phật, thưa thầy là con xin trả lời người Phật tử đó là đừng nói rằng là mình không có thời gian. Sự tu tập trong mọi thời, mọi khắc thì trong mọi thời khắc chúng ta có thể tận dụng cái tâm của mình để mình hướng về cái chánh niệm tỉnh giác được chứ không phải nghĩ rằng là thảnh thơi mới có thanh lọc nội tâm. Thì mình khuyên nhắc họ như vậy thì họ sẽ tận dụng cái phương pháp rằng họ tu. Cái lời khuyên này là mạnh mẽ và cho họ sức mạnh, cũng là một ý rất là tốt, cho một điểm, nhưng mà chưa hết ý đâu, mình phải nói thêm cái gì nữa, thêm nhiều điều nữa. Ai, có ai bổ sung đi! Đưa ai là nói nha chứ không được mà nhường micro à.
[54:26]Mô Phật thầy là con xin bổ sung thêm là chúng ta khuyên họ là nên thấy những cái công việc đó, những cái trách nhiệm đó, nghĩa là nó khi mà mình để tâm hết vào nó, mình làm để mà tạo cho người khác một cái niềm vui hoặc là một sự thành công nào đó thì mình nên lấy đó làm niềm vui cho chính mình. Thí dụ nghĩa là mình không có thời gian thì mình vẫn có sự vui vẻ trong tâm thì lấy gì có sự căng thẳng quá mức. Dạ, Mô Phật! Không, đây là một cái ý hay, đây là một ý hay, nói chưa hết ý thôi nhưng ý này hay, cho một điểm nha, chú ý là ý hay. Có ai bổ sung gì nữa không?
[55:12]Có ai bổ sung gì không? Cứ mạnh dạn nha, phải tập. Lúc này là phải giành nói, giờ nói giành cho nó rành chứ.
[55:26]Thưa thầy, con xin bổ sung là nếu mà người trí thức mà không có thời gian để tu á thì chúng ta có thể là tu trong công việc, là khi vừa làm vừa tu, vừa niệm Phật hoặc là quán hơi thở, hoặc là phải quán xét coi công việc của mình trong một ngày, trong một tháng đó cái việc nào cần nên làm, cái việc nào là không cần nên làm thì chúng ta dành thời gian đó để tu hoặc thì đi đến chùa, tại vì thời gian nó không chờ của chúng ta để kẻo chúng ta trễ tràng. Đây, đây là cái ý rất là hay ha, cho một điểm. Để lát nữa tôi giải thích thêm chút xíu. Nãy giờ quý thầy đều nói là tu trong công việc và tu nghĩa là
[56:09]lấy cái việc mà mình làm mà được lợi ích người khác là niềm vui, phải không? Tức là ba, ba thầy đều nói giống nhau như vậy. Tôi cho là ba cái ý đó rất là hay. Nhắc lại cái quan điểm về niệm Phật chút xíu: là có khi nhiều người nói là mình bận quá thì thôi ngay trong công việc đó mà mình biết niệm Phật hay biết theo dõi hơi thở. Mình nói niệm Phật, niệm là gì? Niệm là nhớ. Niệm là nhớ, à, nhớ Phật. Nhớ Phật có ba mức độ: Vì chúng ta nhớ Phật nên chúng ta thường là đọc lên danh xưng của Phật, ha, đọc lên. Thứ hai, chúng ta nhớ Phật cho nên là chúng ta nhớ đến lời lời dạy của Phật, tức là chiêm nghiệm lời dạy của Phật.
[56:49]Và thứ ba, vì nhớ Phật nên chúng ta thực hành những điều Phật, Phật dạy. Nên đây là ba cái mức độ mà nhớ Phật. Thì cái mức độ đầu tiên là mức độ là niệm là là hay nói lên, đọc lên, tụng lên cái danh xưng của Phật. Đây là mức độ căn bản cho cái người mới. Cái mức độ này cũng rất là hay, là vì sao vậy? Là vào trong cái thời mạt pháp của chúng ta, cái người không có phước nhiều thì khi họ niệm Phật như vậy họ được cái phước do cái lòng kính Phật và được Phật gia hộ, nên từ từ họ có một chút phước. Có một chút phước rồi cái nó mở ra, nó mở dần dần ra những cái điều khác, bắt đầu họ có thể là chiêm nghiệm được lời Phật dạy,
[57:31]bắt đầu họ có cơ hội để thực hành được những lời Phật dạy. Cho nên đây là cái căn bản, đi tới đây, đi tới đây. Nhưng mà cao nhất vẫn là gì? Vẫn là thực hành lời Phật dạy mới gọi là nhớ Phật chân chính nhất, phải không? Nhưng mà cái ban đầu, một người chưa biết gì hết mà chúng ta dạy họ niệm Phật cũng rất là rất là tốt. Nên do đó là mình cũng khuyên một người ở trong cái đời sống tại gia đang bận rộn như vậy thì họ cùng một lúc họ làm những điều này: Thứ nhất là trong khi làm việc, nếu niệm Phật được, cứ ráng mà niệm Phật. Rồi trong cái công việc đó mà việc nào tốt thì ráng làm, ha, việc nào người ta vui mình nên làm, giúp đỡ ai được ráng làm.
[58:14]Trong cái bổn phận của mình mà vẫn tạo thành được cái công đức thì đó chính là thực hành lời Phật dạy, đó cũng là chiêm nghiệm lời Phật dạy. Và như vậy là nhớ Phật trọn vẹn, đó mới gọi là niệm Phật chân chính. Thì như vậy. Thì ở đây, tức là cái người tại gia đó là những người thật ra gánh vác rất là nhiều. Chính người tại gia cực khổ thì người xuất gia mới có thể có có thảnh thơi sống mà tu được.
[58:46]Và chúng ta phải thương cái người tại gia mà họ vất vả họ làm việc này việc kia để họ có cuộc sống và có khi họ làm giàu, khi họ làm được ra tiền. Thì đồng tiền của họ họ đều biết đóng góp cúng dường cho Tam Bảo hết. Không có người Phật tử nào mà không biết cúng dường đâu. Người Phật tử nào ít nhiều cũng đều có cúng dường cho Tam Bảo. Và cái đồng tiền của họ là chính từ cái mồ hôi nước mắt của họ, từ cái những ngày tháng cực khổ của họ. Cho nên cái khi mà cái người tại gia mà họ than là họ bận rộn với nhiều cái trách nhiệm sinh kế cho nên họ không có thời gian tu. Chúng ta nghe câu đó chúng ta phải hết sức là thương xót và chúng
[59:22]ta biết rằng chúng ta được no đủ để ngồi trong chùa tu yên ổn hay làm các Phật sự chính nhờ cái sự cực khổ của người tại gia. Vì vậy mà chúng ta phải có cái thông cảm sâu sắc về cái điều này, nên chúng ta có những cái điều an ủi nó chính đáng, mà ca cảm thông chính đáng, chúng ta nhắc nhở họ thêm trong cái tu, trong cái bận rộn đó như quý thầy vừa nói. Cái này cũng rất là hay. Cái đáp án tôi nói như thế này: Thường thì ta hay đứng núi này trông núi nọ, ngay cả một vài người xuất gia cũng nghĩ là ở đời chắc vui lắm nên cũng xao động vọng tưởng. Thật ra nếu ai vô chùa tu mà tìm một đời sống thảnh thơi thì không bao giờ đắc đạo, ừ.
[1:00:04]Thời Mạt Pháp này không có ai nhiều phước đến nỗi mà không cần làm phước vẫn đủ công đức để nhiếp tâm. Quý thầy cô cũng phải cố gắng tạo phước rất nhiều để có phước mà nhiếp tâm. Trách nhiệm của quý thầy cô đối với Phật Pháp là tự nguyện nên không bị áp lực tâm lý, còn quý Phật tử do có cái trách nhiệm bắt buộc nên áp lực tâm lý nặng hơn. Cái trách nhiệm bắt buộc là gì? Tức là cái gia đình của mình là một cái trách nhiệm của mình. Làm người chồng thì phải nuôi vợ, nuôi con, phải lo cha lo mẹ mình, vân vân. Cái đó là bắt buộc, vì bắt buộc nên áp lực tâm lý nó nặng, còn quý thầy quý cô thì không bị áp lực tâm lý.
[1:00:46]Cái việc của mình làm đối với đạo là việc tự nguyện, à cố gắng được chút nào hay chút đó chứ không ai ép mình hết. Vì vậy mình không bị áp lực tâm lý, đó là cái khác nhau giữa đôi bên. Nhưng mà tuy khác thì khác, nhưng mà nếu ai mà không ráng lo làm những điều công đức thì sẽ không bao giờ được an vui, được hạnh phúc. Nên cái người tại gia của các vị cũng vậy, là trong cái bổn phận mà biết tu hành, trong cái bổn phận mà biết làm tròn thì công đức cũng rất là lớn, sau này cũng được cái an vui hạnh phúc. Quý thầy quý cô cũng vậy, tuy nói là không bắt buộc nhưng cũng phải tự mình bắt buộc mình rất nhiều để làm nên được những công đức cho
[1:01:25]đời, cho đạo thì sau này cũng mới được an vui hạnh phúc. Như vậy nha. Bây giờ người ta sẽ hỏi câu này: Nói thời đại ngày nay quý thầy quý cô cũng phải biết sử dụng computer, tức là máy vi tính nè, hoặc nhiều loại máy móc khác, thậm chí có phải tự lái xe hơi chạy ào ào trên đường. Vì phải áp dụng kỹ thuật để đạt được hiệu quả cao trong đời sống và trong việc giáo hóa, nhưng mà không biết cái việc sử dụng máy móc như vậy, phức tạp như vậy có làm tâm loạn động hay không? Đó, thì đây là cái câu hỏi của người ta vì người ta nghĩ rằng máy móc nó là máy thì nó móc á. Máy móc móc móc phức tạp.
[1:02:06]Và người tu thì giữ tâm thanh tịnh, bây giờ phải biết về cái sự phức tạp của máy móc. Như vậy khi mình biết cái sự phức tạp đó tâm mình cũng phức tạp theo, họ nghĩ như vậy, bây giờ chúng ta phải trả lời. Ai trả lời? Đưa cái micro đi. Kính
[1:02:24]bạch thầy, con xin trả lời câu hỏi vừa rồi. Ừ. À nếu có một người hỏi như vậy thì con sẽ nói đó là nếu mà nghĩ như vậy thì chẳng qua mình chưa biết cách sử dụng a thôi.
[1:02:43]Còn riêng trong đối với người đệ tử Phật thì Đức Phật cũng có dạy tu trong mọi hành động và mọi hành vi. Thì trong việc sử dụng đó chúng ta cũng nếu mà người có tu có học Phật như chúng tôi thì cũng a có tu được trong những cái việc làm đó.
[1:03:03]Không, trong việc làm thì cái câu nãy trả lời rồi. Bây giờ nói riêng và đi vào máy móc á. Máy móc hoặc kỹ thuật, những điều hơi phức tạp.
[1:03:13]Kính bạch thầy, nếu a mà trong máy móc á thì à đối với anh thì anh có thể động tâm nhưng mà với a chúng tôi thì chúng tôi dám chắc trả lời rằng là không động tâm. Tại vì trong cái phương pháp làm việc của chúng tôi là chúng tôi đã có một cái phương pháp gọi là làm chủ ờ công việc của mình và làm chủ những gì mình làm. Cái câu đó chưa thuyết phục lắm, chưa thuyết phục lắm. Đưa cho người khác đi, bắt trả lời. Hổng nhường micro nha. Nhưng mà có thể đứng lên kêu tên á. Này đem xong rồi mình muốn ai thì đừng có đừng có đưa. Mà chỉ tên, đọc tên thì cái người nào đó cầm lại đưa giùm. Từ bên đây đưa qua bên kia, bên kia đưa qua bên nọ nha.
[1:03:57]Chứ đừng có thò thò đưa đằng sau rồi cái ai cũng đẩy đẩy đi. Kêu đúng tên. Thấy mời thầy nào đó kêu, đúng tên.
[1:04:11]Kính bạch thầy, nếu có a người tri thức khi tiếp xúc với người tri thức mà hỏi về à thời đại trong ngày nay quý thầy có sử dụng máy vi tính hoặc là xe cộ, máy móc để mà đi. Để như vậy có làm động tâm hay không thì Mô Phật con kính xin kính bạch thầy xin trả lời là đối với người tu sĩ thì coi đó như là những cái phương tiện để đi hoằng pháp, để chứ không có nhiễm vào những cái sự vật dụng đó. A Di Đà Phật. Không, cái đúng rồi là mình không có nhiễm đâu. Nhưng mà cái việc mà sử dụng nó đó, nó rắc rối, nó phức tạp làm cho tâm mình bị phức tạp, rắc rối theo, động theo. Họ lo là lo cái đó, họ hỏi rất là chân thành.
[1:04:55]Ờ họ cũng là một cái nghi vấn. Mà nếu mình không trả lời được, mai mốt mà quý thầy mà lái xe Honda đi coi chừng họ nói á. Phải trả lời cho suôn mai mốt cho đi xe hơi, không trả lời được không cho đi xe hơi. Nam Mô A Di Đà Phật. Bạch thầy cùng toàn thể đại chúng! Theo như con á thì con sẽ trả lời như vầy: ví như ví dụ như như các vị đó trong tất cả các việc làm gì cũng vậy nó cũng có tuần tự thứ lớp của nó, giống như một trang giấy nó có đầy chữ trên đó, khi mình nhìn vô thì thấy nó thấy rất là rối. Khi mình đọc á thì không thể nào mà đọc một lúc mà hết toàn bộ chữ trên trang giấy đó được cho nên phải đọc từng chữ.
[1:05:30]Thì công việc làm cũng có như vậy, dù cho máy móc khó khăn cỡ nào nhưng nó cũng phải có từng lớp. Cho nên việc nào mình làm trước thì mình phải tập trung vào việc đó, rồi từ từ mình sẽ làm tới các việc khác. Mình nhiếp tâm trong mọi sự việc như vậy là mình làm trong chánh niệm. A Di Đà Quý thầy mờ mờ thấy mà thấy không chưa ra hết. Mờ mờ thấy rồi đó nhưng mà thấy chưa ra hết. Nó như thế này: Là ví dụ bây giờ người ta ví dụ ông thầy ha, ổng giao cho mình ổng có cái đồng hồ.
[1:06:03]Cái đồng hồ lên dây cót ngày xưa á, vặn rét rét rét. Bây giờ quý thầy biết cái đó không? Cũng biết ha, vặn rét rét rét rồi qua ngày, mỗi ngày mỗi lên dây ha. Rồi nó chạy tích tắc tích tắc tích tắc tích tắc. Rồi cái em hư, thay vì ổng đưa ra tiệm ổng đưa ra tiệm sửa tốn tiền: "Đâu con mở mở ra con coi, con sửa giùm thầy". Mình sửa được không? Sao không sửa được? Nó điên luôn với nó. Ngồi vật lộn với nó ngày đêm quên ăn bỏ ngủ. Tháo con ốc này nó nhăn con ốc kia vắt mà ráp vô ráp không được nữa. Gỡ ra được tới chừng ráp vô không biết nó nằm đâu nữa. Loay hoay một tuần sau là mặt mày phờ phạt, mất ăn mất ngủ rồi trốn, dám trốn đi luôn không chừng á.
[1:06:39]Tức là chúng ta sẽ căng thẳng, sẽ loạn động khi chúng ta không biết kỹ thuật. Không biết. Chứ còn nếu một người đó mà biết đồng hồ, ông thầy đưa lại ngồi mở ra chỉnh chỉnh, nhích qua nhích lại xíu rồi quằng rét rét lên giao lại ông thầy liền. Tức là cái gì mà chúng ta thông thạo thì chúng ta làm sao? Rất là thoải mái, không hề không hề phức tạp, không hề căng thẳng. Cái quan trọng chúng ta có nắm được cách sử dụng, nắm được kỹ thuật hay không. Đây là vấn đề quan trọng. Như là mọi thứ khác computer hay máy móc dù phức tạp gì phức tạp và khoa học cho ta biết điều này. Cái bộ não chúng ta phức tạp hơn tất cả những máy móc trên thế gian này cộng lại.
[1:07:19]Chưa có cái máy vi tính nào phức tạp hơn bộ óc con người. Nghĩa là cái máy vi tính á, chúng ta thấy con chip con chiếc rồi mạch miếc rồi tùm lum á chỉ bằng một góc nhỏ như đây bộ não con người à. Nên là bộ não chúng ta vẫn phức tạp hơn nhiều, nên đừng sợ máy móc phức tạp. Chỉ sợ cái điều gì? Chỉ sợ chúng ta xài máy đó xài cho chuyện tầm bậy thì tâm mình loạn động vì tổn phước liền. Còn mình sử dụng cái máy đó vào trong việc chân chính, vào trong việc Phật Pháp, việc giáo hóa thì phước càng ngày càng lớn, bộ não càng ngày càng ngon lành, mặt càng ngày càng đẹp trai, không sợ gì hết. Tại bộ não chúng ta phức tạp hơn nhiều,
[1:07:59]họ chỉ sợ là ta xài kỹ thuật ta bị phức tạp theo máy móc. Nhưng ta trả lời không, bộ não mình phức tạp hơn rất nhiều. Chỉ vì chúng ta không biết sử dụng, không biết kỹ thuật thôi. Chứ nắm được kỹ thuật rồi thì không có cái gì bằng cái đầu óc con người hết, cho nên chúng ta làm vẫn thanh thản như thường, không có gì mà phải khó, chỉ sợ chưa được học thôi. Tháo tung cái đồng hồ rồi quăng đi trốn bán ve chai luôn thôi, đi luôn. Cái câu trả lời: Đúng là ngày nay ta không thể đi bộ từ nơi này sang nơi khác để giáo hóa hay làm công tác Phật sự. Ta cũng không thể viết từng bức thư tay để gửi đi khắp nơi.
[1:08:34]Ta cũng không thể gào thét khi giảng trong một hội trường. Nói chung là ta phải biết áp dụng khoa học kỹ thuật trong việc truyền bá Phật Pháp và ai càng khôn ngoan áp dụng kỹ thuật cao chừng nào thì càng đạt hiệu quả trong việc truyền bá chừng nấy. Ta cũng không sợ khi sử dụng máy móc phức tạp làm tâm ta loạn động vì bộ não ta có tiềm năng rất lớn hơn hẳn sự phức tạp của máy móc. Chỉ khi nào ta dùng máy móc để làm điều xằng bậy thì bộ não ta sẽ bị phá vỡ. Nếu ta dùng máy móc để làm điều thiện thì bộ não càng lúc càng tốt lên, thậm chí ngồi thiền sẽ mau nhiếp tâm hơn. Bây giờ hỏi một câu nữa. Tăng Ni ngày nay cũng phải học nhiều việc bên ngoài để biết mà
[1:09:14]làm việc tốt hơn nhưng học nhiều quá lại chướng ngại việc tu. Có những vị Tăng Ni chỉ mải miết học để lấy bằng cấp. Vậy ta trả lời sao? Ai? Phật à thưa thầy cùng đại chúng là cũng như câu hỏi đó thì theo thực tế ngày hôm nay Tăng Ni cũng có một phần nhỏ cũng chạy theo bằng cấp về xã hội giống như là bằng cấp trong Phật học là điều đó con nhận là đúng. Nhưng bên cạnh đó cũng có những vị Tăng Ni học không cần bằng cấp nhưng phải cần kiến thức, trình độ trong đầu óc mình nói ra. À khi mình cầm cái bằng cấp trên tay mà đầu óc trống rỗng cái đó là không được. Còn cái không cần bằng cấp trên tay mà hỏi đến đâu có,
[1:09:55]nói đến đó là cái đó mới người ta thế giới ngày hôm nay công nhận cái vấn đề đó chứ còn cái vấn đề bằng cấp thì không bao giờ công nhận. Có nhưng điều mà ít. Nói có sai không? Không, không sai, phải không? Nhưng mà nói với mục tiêu gì? Cái chỗ này nó tế nhị nè. Nghĩa là khi chúng ta đối đáp, có những lúc họ thắc mắc, họ cần chúng ta giải đáp, có những khi họ bác, chúng ta phải phản biện chống lại, có những khi họ tâm sự, chúng ta phải an ủi, có những khi họ nhận xét đúng, và chúng ta triển khai thêm. Thì cái câu này là cái câu họ nhận xét đúng nè, ha, là chúng ta triển khai thêm để cho có hỏi có đáp
[1:10:36]cho vui, chứ câu này nó không có cái mục đích khác. Cái câu này nó cũng họ không không thắc mắc hỏi mình chi, họ cũng không không tâm sự cần an ủi gì á. Câu này họ nhận xét rất đúng. Họ nói là khi mình học nhiều quá, chạy theo bằng cấp nhiều quá, cái nó mất cái việc tu. Cái cái nhận xét của họ không sai nha, và ở đây là mình chứng tỏ cái bản lĩnh của người tu là mình cũng biết điều đó, và mình triển khai sâu hơn một chút để cho họ nghe cho vui, là cái mục tiêu là như vậy, nha, nhớ như vậy. Cho nên câu nói, nói không sai, thôi cho một điểm an ủi. Rồi ai có ý bổ sung không? Tức là chúng ta cũng trao đổi cái nhận xét đó giống như họ.
[1:11:13]Họ có nhận xét đúng, chúng ta cũng bổ sung thêm cái nhận xét của họ. Ai? Ai trả lời? A Di Đà Phật, kính bạch Thầy, nếu có một vị nào họ nói với con như vậy thì con nói là: Hôm sáng con học Phật pháp căn bản á thì Thầy dạy Phật pháp căn bản nói là: Đa văn là chánh tín, có nghĩa là người á mà học nhiều, biết nhiều thì người đó khi mà vào Phật pháp á thì người đó sẽ là người chánh tín, còn ngu dốt á thì thường là mê tín. Thế thì á Tăng Ni chúng ta không phải không nhất thiết là phải là bằng cấp hay không bằng cấp, mà là phải học, học để mới biết được. Thế thì con á suy nghĩ á là trả lời là:
[1:12:07]Học trước rồi sau đó chúng ta tu sau cũng chưa muộn, không nhất thiết là phải là tu.
[1:12:20]Cũng cũng là một ý kiến, cũng là một ý kiến. Có ai có ý kiến triển khai thêm không? Cứ nói thêm đi. Mấy câu này chưa xi nhê đâu, một lát mà mình nói chuyện với người tri thức không tin đạo Phật à, lúc mới sợ, lát nữa mới sợ. Mấy câu này còn nhẹ nhàng lắm, chưa gì đâu.
[1:12:38]Ai nhường micrô là trưởng lớp đánh dấu liền nha, ghi tên vào sổ đen liền.
[1:12:45]Mà mình nói tên á, mình đừng có đưa đưa tay không. Mình nói mời Thầy nào tên gì rõ ràng chính xác, đọc tên ra, và Thầy đó không được từ chối. Và nếu Thầy đó ở xa thì người khác cầm tới đưa micrô giùm. Đọc tên ra, nguyên tắc như vậy, và không được từ chối. Nha. Thôi
[1:13:03]thôi thôi được rồi, để tôi tôi đọc cái đáp án rồi hỏi câu kế tiếp đi. Nếu ai chỉ học để lấy bằng cấp thì thật là một sai lầm. Tu theo Phật ta phải cân đối ba việc là: tu, học và công quả. Có khi thì ta học nhiều hơn, có khi thì ta tu nhiều hơn, và có khi thì ta công quả nhiều hơn, tùy lúc. Nhưng mục tiêu chính cuối cùng vẫn phải là cái gì? Là nhập được thiền định và giúp được nhiều người đến với đạo lý giác ngộ. Tăng Ni cũng cần tránh cái tâm lý hơn thua về bằng cấp. Đến nỗi bỏ qua việc tu và công quả, thiếu phước và thiếu công đức tu tập thì có khi một vị xuất gia hết cái phước làm Tăng phải hoàn tục.
[1:13:46]Tuy nhiên, sở dĩ mà Tăng Ni chạy theo bằng cấp quá nhiều cũng là bởi vì sao? Bởi vì nhiều vị ở trên họ cứ đòi bằng cấp. Chứ nếu mà những vị ở trên cao họ đòi thực tài, thực đức thì Tăng Ni sẽ sẽ hướng qua đó liền. Sẽ Tăng Ni họ sẽ không có bị chạy theo bằng cấp, mà sẽ chạy theo cái tu và cái đạo đức thật sự. Đúng, mình đổ thừa ở trên. Bây giờ cái câu hỏi cuối cùng của bên Phật tử tri thức nè. Là: Ta cũng nên quan sát các tôn giáo bạn để học những cái hay và tránh những cái dở, như vậy cũng giúp cho đạo Phật phát triển. Họ cũng đưa ra một cái nhận xét. Họ cũng đưa ra một nhận xét và nhận xét này đúng hay sai? Đúng.
[1:14:32]Và ta triển khai thêm. Ta cái bản lĩnh của mình là làm thầy, nên họ nói một câu đúng, mình triển khai cho sâu hơn những điều có thể họ chưa nhìn thấy, từ cái điều họ nói đã đúng rồi, chúng ta không cần bắt bẻ lại, nhưng mà triển khai sâu thêm. Giờ ai?
[1:14:49]Khi mà họ đưa ra nhận xét là ta cũng phải quan sát các tôn giáo bạn để học hỏi cái hay, cái dở, vân vân. Kính bạch Thầy, nếu mà có một người tri thức họ nhận xét và nêu ra như vậy á, thì con cũng là công nhận họ cái nhận xét này và cái suy nghĩ này rất là đúng. Nhưng mà để đạt được điều đó từ bản thân của một vị tu sĩ muốn nghiên cứu các tôn giáo giáo lý của các tôn giáo bạn, thì trước phải trang bị cho mình một kiến thức Phật pháp vững chắc và căn bản nhất. Để khi mà mình quan sát và nghiên cứu giáo lý của các tôn giáo bạn, mình không phải nghiên cứu như một người bình thường họ bổ sung kiến thức, mà mình nghiên cứu mà để mình đối chiếu,
[1:15:38]tìm ra một cái hay, tìm ra những cái quan điểm hay, những cái tư tưởng hay, những cái gì bông hoa bên giáo lý của họ để mà bổ sung cho mình và mình từ đó hiểu về các tôn giáo lẫn nhau với nhau thì dễ sống hơn. Và chúng ta sẽ có một cái kiến thức hoạt động về công tác hoằng pháp sẽ thuận lợi hơn. Cho một điểm vì xung phong trả lời hai lần. Chưa biết đúng, sai hay dở, nhưng mà cứ tình nguyện trả lời là tinh thần hoằng pháp tốt, phải tập như vậy. Phải tập nói giành, nha. Phải tập nói giành. Có ai có ý kiến bổ sung thêm? Chỉ đi, chỉ định người khác bổ sung thêm đi. Đọc tên ra là micrô đưa tới. Bạch Thầy, con mời Thầy Đức Định.
[1:16:28]Phải nói nha, phải ráng nói nha, tập nói nha. Môn này là môn phải thực hành nha.
[1:16:37]Bàn dưới chót còn nhiều người hay lắm á, nói xong rồi chỉ đâu mấy người bàn chót á. Vẫn phải đứng lên nói vài điều gì đó rồi mới đưa micrô mời người khác, không đứng lên nói mà đẩy micrô là trừ một điểm nha. Rồi trưởng lớp chỉ người kế tiếp đi.
[1:16:58]Con xin trả lời câu cuối của lớp. Nếu như một vị tri thức người ta đã hỏi như vậy thì mình phải công nhận điều đó là đúng. Tại vì Phật giáo ngày hôm nay có những cái hay nhưng lại có những cái học hỏi về cái tôn giáo bạn là điều đó cần thiết. Ví dụ như tổ chức những cái buổi lễ, buổi lễ của mình nghiêng về phần nghi lễ nhiều hơn là về phần sinh hoạt nội dung của gia đình Phật tử thì mình phải lấy cái sinh hoạt nội dung của giáo thánh và thánh ca của Thiên Chúa giáo để áp dụng vào những gì mà gia đình Phật tử trong các buổi lễ. Ví dụ như Đại lễ Phật đản, mình chỉ có làm việc lễ hành chánh và đảnh lễ
[1:17:43]và làm lễ tắm Phật chứ không có chương trình văn nghệ chào mừng Đại lễ Phật đản. Mà ở bên người ta tôn giáo bạn lại có chương trình văn nghệ mừng Chúa Giáng sinh và ngày Chúa Phục sinh là có cái chương trình đó. Lên núi lên núi Dinh có đủ hết trơn á, núi Dinh có đủ.
[1:18:01]Đó là mình học hỏi về tôn giáo bạn những cái chương trình tổ chức những cái lễ lớn để về áp dụng những cái lễ của Phật giáo mình trong thời đại ngày hôm nay phải phải tương đương nhau, còn về giáo lý thì con không dám nói. Tại vì giáo lý là đạo Phật là giáo lý tuyệt đối rồi, không... Kỳ kỳ kỳ tới tới nữa chúng ta sẽ học về giáo lý Kitô để nói chuyện với họ. Nãy cho điểm rồi phải không? Thôi thì thôi. Để tôi đọc luôn cái đáp án ha. Đạo Phật chúng ta không có chủ trương kiêu mạn, tự tôn, cho nên chúng ta sẵn sàng học hỏi cái hay người khác. Đúng như vậy, ta phải thán phục cái tài tổ chức cái hệ thống nhà
[1:18:39]thờ và quản lý giáo dân một cách khoa học, nền nếp của Kitô. Ta cũng phải ngạc nhiên trước cái sự cứng rắn của đạo Hồi khiến cho họ có đông tín đồ đến như vậy. Sự vận dụng âm nhạc hiện đại vào nghi lễ vẫn là một ưu điểm của Kitô mà Phật giáo cần phải học hỏi. Rất nhiều thầy, cô còn ngần ngại áp dụng âm nhạc hiện đại vào nghi thức trong khi Phật tử trẻ ngày đêm trông ngóng. Nhiều người Phật tử trẻ rất là mong quý thầy đưa nhạc vào trong chùa để họ đến chùa cho thoải mái, mà thầy không. Rồi khả năng Hồi hoá xã hội tại các cộng đồng Hồi giáo vẫn là điều làm ta kinh ngạc. Nơi nào đạo Hồi xuất hiện, trước sau gì làng xã cũng phải thành
[1:19:21]tín đồ Hồi giáo và tổ chức cộng đồng của mình theo Hồi giáo. Nếu đạo Phật có những Tăng Ni quyết tâm cao độ như vậy thì việc Phật hoá cộng đồng cũng không thua kém vì ta có bề dày mấy nghìn năm hiện diện. Nhược điểm của Phật giáo là quyết tâm Phật hoá cộng đồng của chúng ta còn quá yếu, dường như bằng zero. Nghĩa là một ngôi chùa mà xuất hiện thì ở trong chùa đó không có quyết tâm mà Phật hoá hết cả cái làng đó. Cứ tu ai tới tới, không tới thì thôi. Cái quyết tâm ta yếu quá so với Hồi giáo. Đây là những điều ta phải học hỏi hoặc bổ sung họ. Giáo lý ta rất hay nhưng ta thiếu những yếu tố phụ giúp cho giáo
[1:19:58]lý, vì vậy ta phải quan sát học hỏi, sáng tạo phát triển, đôi khi phải cải cách để phát triển Phật pháp cho muôn đời sau. Thì cái khúc này là hết cái phần mà nói chuyện Phật tử tri thức. Bây giờ chúng ta bước qua nói chuyện với người tri thức không phải Phật tử. Thì những cái người mà tri thức chưa theo Phật á thì họ có tôn trọng Tăng Ni không? Không, thậm chí họ còn xem thường tu sĩ nữa. Cho nên khi mà nói chuyện với người này thì ta phải lượng sức mình. Nếu mà chúng ta chưa đủ trí tuệ để thuyết phục họ thì chúng ta chỉ cố gắng giữ tình cảm là tốt, giữ thiện cảm là thành công. Còn khi nào mà mình đủ trí tuệ, đủ đức độ thì mình thuyết
[1:20:37]phục họ phải tin Phật luôn thì đó là cái người xuất sắc. Chứ còn bình thường cái người mà họ có bằng cấp cao, trong khi cái cái bản thân mình chưa có nhiều cái điều đặc biệt thì khi họ nói chuyện mình xong họ ra về họ mến mến mình là coi như mình thành công, được mười điểm. Đó là thành công. Chứ còn không phải dễ thuyết phục những người đó. Mình phải có cái trí tuệ rất lớn, có cái đức rất lớn mình mới độ mấy cái người Phật tử mà không phải tri thức này. Ừ. Dưới đây là những cái đặc điểm mà chúng ta lưu ý nè: Khi nói chuyện với họ, đừng có xưng thầy hay xưng cô, vì trong lòng họ họ chưa có xem mình là thầy của họ, thấy không?
[1:21:15]Cho nên thường là mình chỉ xưng tôi hoặc là xưng pháp danh, và gọi họ theo cái vai vế hoặc theo tuổi tác. Ví dụ họ bác sĩ kêu bác sĩ, kỹ sư kêu kỹ sư, họ là già kêu cụ, kêu ông, kêu bà, tùy tùy theo tuổi vai tác vai vế của họ.
[1:21:34]Lưu ý thêm cái này nữa nè: Khi mà nói chuyện với họ, ta chưa nên nói về đạo lý vội, mà chỉ nói về những vấn đề họ quan tâm.
[1:21:43]Họ thích cái điều nào, mình nói theo điều đó, rồi một lát sau mình mới chen đạo Phật vô từ từ từ từ như vậy. Rồi có những cái giáo lý của đạo Phật là quan trọng mà đối với họ họ chưa tin, ví dụ như luật nhân quả nghiệp báo họ không tin, họ nói là khoa học chưa chứng minh, hoặc là hiện tượng tái sinh luân hồi, đầu thai lại kiếp này kiếp kia họ không tin, hoặc là những cái sự an lạc, mầu nhiệm, vi diệu trong thiền định họ không tin. Thì đối với những cái điều đó, chúng ta phải khẳng định niềm tin, cái sự xác tín và quyết tâm của mình, chứ chúng ta không có theo họ mà nói lươn ươn nha. Ví dụ như họ không tin thì mình nói:
[1:22:21]Thôi từ từ, lúc nào chắc cũng chứng minh được, không được nói đó. Mà mình phải nói chắc như đinh đóng cột là đó là điều sự thật, đó là chân lý, đó là điều có thật. Thánh đã biết và bây giờ ta phải tin, và đó là điều công bằng của xã hội, vân vân. Nghĩa là chúng ta phải có cái cái chỗ này phải có cái bản lĩnh quyết đoán, chứ không có nói lường ường theo họ, không có nói ậm ậm ờ ờ mà được, phải quyết tâm. Bây giờ bắt đầu có cái câu hỏi của họ, chúng ta lắng nghe nha. Câu hỏi của họ thế này: Giáo chủ của một tôn giáo nào cũng có nguồn gốc loài người, nghĩa là đều có cha sinh mẹ đẻ hẳn hoi, cho nên họ cũng là một con người bình thường như mọi người mà thôi.
[1:23:03]Chỉ vì họ khéo dẫn dụ nên làm nhiều người tin vào cái sự thiêng liêng cao cả của họ.
[1:23:10]Là ý họ nói móc ai á? Nói móc Đức Phật á. Họ nói giáo chủ nào cũng cha sinh mẹ đẻ thì cũng là con người thôi, cũng không có gì cao siêu thần thánh hết. Đó ý họ. Đầu tiên họ đánh vào giáo chủ trước. Nhưng mình trả lời làm sao? Ai trả lời? Xin mời thầy Giác Nguyên trả lời câu hỏi này cho lớp.
[1:23:42]A Di Đà Phật, kính bạch thầy. Theo con nếu mà họ hỏi như họ nói những điều như thế thì con nói rằng điều này cũng là điều dĩ nhiên thôi, bởi vì các vị giáo chủ cũng xuất thân từ loài người thì cũng không có gì là đặc biệt, nhưng mà cái chính cái từ cái điều này mới là cái điều quan trọng, bởi vì từ loài người mới thấu hiểu được con người, mà tất xuất phát từ loài người nên mới phục vụ về lợi ích theo nhờ những cái nhu cầu của con người mong muốn, nên các vị giáo chủ họ cũng cần phải xuất thân từ loài người nên để dễ độ cho loài người hơn. Và cái điều đặc biệt là xuất thân từ loài người, nhưng mà họ khác thường với loài người hơn ở
[1:24:17]vấn đề đạo đức và trí tuệ của họ khác xa với loài người, nên họ có thể làm giáo chủ, họ lãnh đạo với một cái giáo lý với một cái con đường của họ riêng biệt, chứ không phải vì mục đích dụ dỗ hay là để thuyết phục con người để trôi theo về với tôn giáo của họ. Mà đặc biệt đây là đạo Phật. A Di Đà Phật. Một điểm. Một điểm. Có ai bổ sung gì thêm không? Chỉ người nào. Nguyên Thái, thầy Nguyên Thái cho nói coi. Đưa micrô vào. Mô Phật! Bậc thầy thì theo con thì nghĩ thì ở đây chúng ta không phân biệt thánh hay là người, mà dù con người thì một con người hoàn hảo thì chúng ta phải nên học hỏi người đó.
[1:25:00]Tại vì con người thì tùy theo từng người có căn cơ khác nhau, có người tốt, người xấu. Nếu như chúng ta không có được giống như Đức Phật thì dù Đức Phật con người thì chúng ta vẫn học hỏi Đức Phật và làm theo những lời dạy của ngài. Câu câu trả lời này chưa đã lắm hả? Mình phải nhắc đi nhắc lại như nãy là họ nói cái nguồn gốc loài người á, bình thường, mình lấy cái đó ra mình trả lời. Cái câu trả lời như nãy là khá hơn nha. Mời ai đi, mời ai để trả lời câu thứ hai thôi, để tôi đọc cái đáp án. Cái đáp án như thế này: Nè, anh hãy tưởng tượng, có một giáo chủ ở đâu trên trời, thỉnh thoảng hiện ra giảng đạo, rồi biến mất vào hư vô,
[1:25:43]liệu những người có tinh thần khoa học như anh sẽ chấp nhận cái đạo lý mà do một nhân vật có nguồn gốc mơ hồ như vậy hay không? Phải không? Hỏi lại liền. Ta cần cái đạo lý do những con người bằng xương bằng thịt, có nguồn gốc rõ ràng, có lịch sử rõ ràng tuyên giảng. Và sau đó, đến lượt ta cũng là những con người bằng xương bằng thịt, ta sẽ chọn lựa đạo lý nào hợp nhất, hợp lý nhất. Cái câu này là tránh cái nhược điểm của ông thầy đó. Nãy thầy nói giống như là đạo nào cũng tốt. Nhưng sự thật không phải đạo nào cũng tốt. Nên mình mới nói có nói cái câu sau để câu mình rào đón phía sau: Là những vị giáo chủ là những con người
[1:26:20]có nguồn gốc, có lịch sử và chúng ta cần cái sự có nguồn gốc rõ ràng đó. Và chính tới phiên chúng ta cũng là những người bằng xương bằng thịt, chúng ta có quyền lựa chọn đạo lý nào hay nhất. Mình nói câu này để mình sau này mình mới chọn đạo Phật mình được. Đó là như vậy. Bây giờ người ta hỏi tiếp nè nha: Thiên nhiên cho con người một cuộc sống bình thường, thực tế: Trai gái lớn lên yêu nhau, lập hôn nhân, sinh con nối dòng, làm ăn nuôi sống bản thân và gia đình mình, tìm vui được với những điều vui trong cuộc sống, vân vân, vậy là tốt rồi. Tại sao các nhà tôn giáo lại tìm cách lái cuộc sống con
[1:26:57]người đi qua một hướng không bình thường, không cho hôn nhân, chủ trương sống nhờ vào sự giúp đỡ của tín đồ, sống kham khổ, ép xác, không có thú vui. Như vậy là đày đọa con người chứ đâu phải đem hạnh phúc cho con người? Rồi, ai cầm micrô, người đó trả lời. Mô Phật! Thưa thầy là theo nếu như họ nói như thế thì con sẽ nói với họ rằng là dù đó là nhìn bề ngoài của quy luật tự nhiên thôi, nhưng mà chúng ta hãy nhìn kỹ vào bản chất của cuộc sống và nhìn vào bản chất thực tế của từng điều kiện con người thì chúng ta sẽ thấy rằng không có ai giống như ai và cũng không ai tìm được một cái niềm vui thực sự.
[1:27:44]Còn trong khi đó thì cái tôn giáo sẽ dẫn dắt cho chúng ta có một cái lối sống về nói về tinh thần nó không có giảm đi được đau khổ và có cuộc sống nghĩa là hạnh phúc hơn, tạo những cái con người tốt hơn và những điều kiện xã hội tốt hơn nữa. Do đó nên nghĩa là những cái tôn giáo xuất hiện, và đặc biệt là đạo Phật là
[1:28:14]và đặc biệt là đạo Phật là một đạo mà đưa ra cho những con người những cái lời khuyên, những con đường thoát khỏi khổ đau rất là hữu hiệu nhất. Nam Mô Phật. Nói gần tới rồi đó, nói có lọt vào vấn đề đó, mà chưa triển khai sâu. Nhưng mà nãy cho điểm rồi phải không? Thôi bây giờ mời ai đi, mời ai bổ sung thêm đi. Đọc tên đàng hoàng. Nam Mô Phật! Mời thầy Nhẫn Bình. Mô Phật! Theo con, con sẽ trả lời là tuy mặc dù nói bề ngoài là trai lớn lên gái lớn lên thì họ đi đến hôn nhân thì đó là cái điều hạnh phúc đối với họ, nhưng thực chất bên trong nó là một cái là một cái sự đau khổ. Nó niềm vui thì ít, nhưng mà nỗi khổ thì nhiều.
[1:29:04]Nó không được bền vững, nó không được dài lâu. Còn những vị tu hành chịu những cái sự sinh hoạt khắt khe, hoặc giả sống nhờ vào cái đời sống của vị Phật tử để cho họ có những cái đời sống thánh thiện hơn, cao đẹp hơn, đi tìm chân lý đúng đắn và đạt đến những cái hạnh phúc an lạc về sau. Đó là những cái hạnh phúc vĩnh cửu, vĩnh hằng.
[1:29:39]Đều nói được điều đó. Thôi cũng được, để cho điểm. Có mời ai bổ sung không?
[1:29:47]Mời ai bổ sung không? Dạ Mô Phật! Con mời thầy Huệ Chơn. Dạ Mô Phật! Theo con thì thấy rằng
[1:30:01]trai lớn lên thì yêu nhau,
[1:30:06]lập gia đình với nhau, nhưng cái hạnh phúc đấy thì không thể nào kéo dài được và
[1:30:14]nó sẽ từ cái hạnh phúc đó mà có sự đau khổ ở trỏng. Còn các vị tu sĩ thì
[1:30:24]muốn tìm được một con đường vui khác và muốn một mình mình khổ, không có ai khổ nữa.
[1:30:41]Để để để đọc cái đáp án ha. Khi người ta nói rằng cuộc sống thiên nhiên cho con người cuộc sống bình thường, lớn lên có gia đình cái đó, để sống vui. Mà tại sao đạo không cho người ta có gia đình, không cho sống vui, vân vân? Thì câu trả lời thế này: "Hãy quan sát kỹ cái mà bạn cho là bình thường. Những mối tình đổ vỡ, những vợ chồng ly dị, những đứa con mồ côi, những mảnh đời nghèo nàn, bất hạnh, những trò vui trác táng, sa đọa, những việc làm ác độc của người đối với người, vân vân. Chính những cái bạn gọi là bình thường đó luôn luôn chứa đựng bên trong nhiều bất trắc, đổ vỡ và đau khổ. Những bất trắc đau khổ này dày đặc đến nỗi tiểu thuyết nào cũng diễn tả kể lể.
[1:31:23]Đạo Phật nhìn rõ những bất trắc đó và muốn tìm cho con người hạnh phúc chân thật hơn, bền bỉ hơn, cao cả hơn. Con đường đi đến hạnh phúc cao cả đó không giống với con đường bình thường, hơi khác thường, và vì thế bạn nhìn thấy đạo Phật có vẻ hơi lạ." Thấy câu mình nói nhẹ nhàng, chưa phải lúc tranh cãi gay gắt, nhưng mà là bác được cái điều của họ nói là mình bất thường. Nhưng mà cái bình thường của họ thật ra đầy bất trắc, không có bình thường. Quý thầy đều nói được na ná hết. Bây giờ họ hỏi câu này: "Thế tại sao không vừa tự làm ăn nuôi sống mình, vừa tu hành, lại sống nhờ vào sự giúp đỡ của tín đồ?"
[1:31:59]Họ hỏi câu này rất là xấc, tại vì hầu hầu hết người tu sĩ đều sống nhờ sự cúng dường của Phật tử, mà họ đem họ bác ngay chỗ đó. Đây câu hỏi rất là xấc, mà ta phải trả lời cho ổn thỏa. Ai?
[1:32:15]Mời ai nói tên đúng ra đưa tới ừ. Đưa micro tới.
[1:32:23]"Tại sao không vừa tự làm ăn nuôi sống, vừa tu, mà nhờ sự giúp đỡ?" Nam Mô... kính thưa bạch thầy, con xin trả lời là nếu mà người Phật tử trí thức người ta hỏi thì mình có thể nói là mình nói vô về à như công đức bên đạo, giả sử như cúng dường cho quý thầy thì cái đó là giả sử mình đem công đức lớn đối với đạo thì cái người đó, trí thức người ta sẽ có một niềm an lạc và công đức đó... Họ chưa tin đạo, họ chưa tin đạo. Họ chưa tin cái chữ công đức nữa. Họ cũng chưa tin nhân quả. Mà nói chuyện với cái người mà họ trí thức mà họ không tin đạo rất là khó, mấy câu hỏi mà họ rất là xấc, họ hỏi ngang tàng chứ không có nể nang gì hết.
[1:33:07]Nếu cảm thấy thì mình mời người khác bổ sung cũng được, không sao. Dù sao mình đã có thiện chí trả lời là tốt lắm rồi. Giờ mình mời một người nào đó trả lời bổ sung, đọc tên coi, kêu tên. Mời thầy Hoàng Bách. Mô Phật, kính bạch thầy, theo con nếu mà họ hỏi như thế thì con nói cũng đơn giản thôi. Bởi vì những người tu hành, nói chung quý thầy mà do cuộc sống tu hành phải dựa dẫm vào vật cuộc vật chất của Phật tử, hay nói chung của tín thí, thì điều này cũng là một chuyện đương nhiên bởi vì bản chất của con người là lòng tham chấp và ít khi buông xả. Còn quý thầy do xả bỏ của cải, không cần tạo tác để tự nuôi sống mà cần dựa nhờ vào
[1:33:57]quý Phật tử, thứ nhất là để tạo cái duyên lành với Phật pháp; thứ hai là nếu mình nếu hai đối tượng mà chưa có gì quen nhau mà để cần có sự quen nhau hay là để có sự trao đổi với nhau thì ta nên một người là cho và một người nhận, hoặc là ta cho hoặc là Phật tử cho để có sự trao đổi qua lại với nhau thì mới kết duyên với nhau được. Thứ nữa là mình do nhờ cái vào cuộc sống của mình vào của cải của ngoại duyên, tức là của Phật tử trợ giúp á, thì ta có nhiều thời gian để củng cố cho vấn đề tu tập hơn và cái lòng tham chấp của mình dễ xả bỏ hơn. Và cuộc việc tu hành của mình sẽ có ngày tiến bộ hơn chứ không phải là do mình
[1:34:43]tạo tác ra để sống thì cái tự chấp, tự ái và cái tự ngã của mình nó cao hơn. Không được, không được, lý luận này không thuyết phục lắm đâu. Mời một người khác, có ai có bổ sung? Thầy Thiện Tâm nói đi thầy.
[1:35:00]Mô Phật, dạ xin thầy lặp lại câu hỏi. Thế này nè, họ nói rằng như vậy tại sao cái người tu lại không vừa làm ra để làm vừa làm ăn để nuôi sống và vừa tu, mà cứ phải nhờ sự cúng dường? Nhờ sự giúp đỡ của tín đồ? Đó, họ hỏi kiểu đó. Dạ, A Di Đà Phật! Mô Phật, dạ người nếu có người người ta hỏi mà người tu không tự lực cánh sinh mà để nhờ sự cúng dường thì con xin trả lời là không phải người tu là dạng trốn cái nặng tìm cái nhẹ để mà ngồi trong mát để mà ăn bát vàng, nhưng mà thật sự cái tinh thần của cái người tu á là muốn để cuộc sống được tự tại và giải thoát. Thì theo lời Phật dạy thì người tu á là cái sự phước điền của
[1:35:42]thế gian, thành ra cái sự người phát tâm của người Phật tử cúng dường... Họ họ không tin người tu là phước điền đâu, họ không tin đâu. Họ nói chiêu đó nói để dụ người ta cúng thôi chứ họ không tin phước điền, khó lắm. Mấy câu này khó trả lời. Dạ. Thôi được rồi, để thầy đọc cái đáp án nha. Đáp án như thế này, quý thầy nghe kỹ ha:
[1:36:05]"Thật ra chẳng ai lại không nhờ vào sự giúp đỡ của người khác. Ngay cả bạn có trồng được hạt lúa nào mà ngày nào cũng có cơm ăn? Bạn có dệt được miếng vải nào mà lúc nào cũng có quần áo mặc? Xã hội là một sự phân công đều khắp. Bạn đi dạy học (ví dụ người đó dạy học hoặc là bạn đi làm bác sĩ, hoặc đi làm kỹ sư, công an gì đó) nên bạn xứng đáng có được cơm ăn áo mặc thông qua đồng lương. Còn người tu sĩ chân chính đóng góp cho cuộc đời cái đạo đức và đời sống tâm linh cao thượng, nên cũng xứng đáng có được cơm ăn áo mặc thông qua sự cúng dường."
[1:36:46]Câu này trả lời rất là gọn mà rất là chắc, mà mình nói theo cái kiểu giọng cái trí thức của họ, mình không nói theo giáo lý, và họ buộc họ phải chấp nhận. Quý thầy đồng ý không? Đồng ý ha, câu trả lời. Bây giờ câu hỏi cuối cùng. Câu hỏi này xấc xược còn hơn nữa. Tại vì cái câu vừa rồi đó mình mới nói là người tu chân chính là đóng góp cho cuộc đời cái gì? Đạo đức và đời sống tâm linh, phải không? Bây giờ họ bắt cái đời sống tâm linh họ bẻ tiếp nè. Họ nói câu này: Nghe kỹ nè, câu hỏi này khó lắm à. "Cái gọi là đời sống tâm linh có vẻ mơ hồ quá. Tôi đi dạy học, hoặc là tôi làm kỹ sư, tôi làm bác sĩ là tôi đem lại cho đời những giá trị thực,
[1:37:26]còn các thầy tu đem cho đời cái điều mơ hồ, nhưng mà lấy lại cơm áo rất là thực. Cho cái mơ hồ, lấy lại cái thực coi bộ lời to." Tức họ nói mình cái gì? Lừa gạt, lừa bịp. Cái câu hỏi rất là xấc xược. Phải trả lời cho được câu này nha. Rồi bây giờ ai trả lời? Mời ai cứ đứng tên đọc tên đưa lên bắt, không trả lời là trừ một điểm liền không nói gì hết. Dạ Mô Phật, bạch Thầy cùng đại thiền đường đại chúng. Dạ con xin trả lời à cái câu hỏi là: Theo con á thì giống như người tu á thì có thể tập được cái đạo đức, cái tính chất cái bản chất của con người. Đó thì rồi theo cái người trí thức đó thì họ nói là:
[1:38:17]Thầy tu mà thầy không có đưa cái lợi ích gì thực tế cho con người mà cứ dễ dàng lấy lại những thùng những cơm ăn áo mặc. Thì con trả lời là người tu á thì gọt giũa những cái đạo đức tốt có thể đem đến cho mọi người cái đạo đức tốt rồi để xã hội càng ngày tiến tiến lên càng ngày càng tốt hơn. Đó cũng gọi là đích thực. Còn bạn dạy hay là đi làm kỹ sư, bác sĩ gì đó thì đem cho mọi người những cái lợi ích khác, nó cũng thực tế. Chúng tôi cũng vậy, đem cái đạo đức đó dạy dỗ cho mọi người tập, càng ngày xã hội càng tốt. Chứ nếu như mà đạo đức con người mà xấu thì cả xã hội một người xấu có thể là lây lan nhiều người xấu hơn và xã hội càng ngày hỗn loạn. Dạ.
[1:39:14]Cũng hay, ráng cao lên chút nữa giùm thầy nha, cao chút nữa nói thì nó ngon lành. Thầy cho một điểm. Có ai bổ sung? Mời người khác bổ sung đi. Dạ, con mời thầy Huệ Thông. Huệ Thông. Mô Phật, bạch Thầy. Thì nếu mà một người nói như vậy thì con cũng sẽ trả lời: Thì à trong những cái việc làm của bạn thì cũng thực tế, mà đúng ra như trong đạo Phật chúng tôi thì cũng như vậy. Tức là mình
[1:39:53]mình đem những cái giáo lý, những cái đạo đức để mình giáo dục con người thì mình sẽ làm cho con người ngày một tốt đẹp. Thì đất nước á nếu mà có kỷ cương, có thì nó sẽ không có loạn, mà nhà mà được có giáo dục thì cái nhà nó không vong, thì gia đình nó sẽ hạnh phúc, xã hội sẽ tốt đẹp hơn. Mô Phật, con xin hết. Cái ý cũng đúng, nhưng mà cái cách lý luận của mình á chưa thuyết phục thôi, nhưng cũng cho một điểm nha. Có ai có ý bổ sung không? Đứng lên nói. Ai nói nhiều là giỏi, là tốt. Mô Phật, thưa Thầy. Câu hỏi của một vị tri thức mà chưa theo đạo như vậy thì con xin trả lời rằng là: Quý vị là một nghề bác sĩ, hoặc là kỹ sư,
[1:40:44]hay là giáo sư dạy học thì đưa lại cái sự hạnh phúc thực tại ngay lúc đó cho một con người. Còn chúng tôi là những vị tu sĩ, những vị đã cắt ái từ sở thân rồi, thì chúng tôi đưa lại cái niềm hạnh phúc đó không phải ngay trong thực tại, mà có thể là quý vị không thể chiêm nghiệm được, mà chúng tôi cũng không thể chiêm nghiệm được trong thực tại. Chỉ có đến một giai đoạn của tương lai nào đó, một giai đoạn sự chín muồi nào đó của sự hạnh phúc thì khi đó mới chiêm nghiệm được cái sự hạnh phúc đó. Cho nên chúng tôi giáo dục là giáo dục về sự tương lai, sự cho mai sau; còn quý vị giáo dục là giáo dục cho hiện tại,
[1:41:22]làm sản phẩm ra để ăn liền, còn chúng tôi làm sản phẩm ra để trưng bày và tương lai sẽ được ăn. Là câu hỏi là như vậy. Rồi, cảm ơn. Đưa ai bổ sung đi, câu này khó nè, có nhiều người nói càng tốt.
[1:41:36]A Di Đà Phật, con xin trả lời câu hỏi vừa rồi. Cũng như thầy đã nói, cuộc đời này là một cái sự trao đổi, một cái sự phân công của xã hội. Thì nếu nói như vậy thì chúng tôi cũng là một cái phân công của xã hội nếu mà đứng về mặt khách quan. Sự trao đổi, cuộc sống này vốn nó có hai mặt: cái vật chất anh có thể nhìn ở bên ngoài và cảm nhận trực tiếp bằng giác quan, nhãn quan hay là một xúc tác của cơ thể. Còn về tinh thần, chúng tôi là những người giáo dục như anh đã đặt câu hỏi là tâm linh. Anh không cảm nhận được bằng mắt hay không cảm nhận được ngó là thấy liền mà nó mang một cái tính cần phải chiêm nghiệm mới cảm nhận được.
[1:42:30]Cái lợi lạc mà chúng tôi trang trải bằng cái tinh thần và cái kết quả của nó cũng không thể hiện hữu trong nói là nó có hay là làm là nó thành, mà kết quả đó phải trải qua thời gian một là ngắn hoặc dài tùy theo vào yếu tố nhân duyên mà cái người họ nhận, họ thực hành. Hơn nữa, đạo Phật chúng tôi xác định rằng lại, đạo Phật là một một ngành giáo dục, chúng tôi giáo dục bằng tinh thần, bằng đạo đức mà nếu khách quan nhìn về xã hội ngày hôm nay thì cái nhu cầu đạo đức càng được đặt lên cao vì vật chất đã phát triển, sự đạo đức của con người, lương tâm, lương tri của con người nó đã bị gọi là hụt hẫng, nó không còn công bằng cân bằng như ngày xưa nữa.
[1:43:28]Mà nhu cầu đó càng đặt lên cao thì chúng tôi càng mang một gánh nặng. Những cái chúng tôi làm ra thì không có thể như anh nhìn một cái sự vật thì anh cảm nhận được. Con xin hết. Cũng hay. Có người giơ tay, có người giơ tay. Tốt tốt, câu trả lời cũng rất là tốt. Câu này khó nên cứ nhiều người cứ giơ tay trả lời. Thêm một người ở dưới kia nữa nha, rồi Mô Phật, bạch thầy, con đem cái ví dụ như huynh An Tấn đã nói thì vấn đề tâm linh mà người ta không cảm nhận được, thì con đem những cái ví dụ thực tế ví dụ như những người ca sĩ. Những người ca sĩ người ta tối đó người ta chỉ ca, nhưng mà người ta ca nhưng mà người ta ví dụ như người ta không có làm ra được
[1:44:21]cái những gì mà thực tế ngoài đó nhưng mà những cái lời ca tiếng hát cũng người ta cảm nhận được và ta sẽ thu nhập một cái giá rất là cao đối với những người ca sĩ. Mô Phật, hết. Nó có cho điểm chưa? Chưa, thì cho. Ở bên đây nè, mời đưa qua bên đây đưa cái micro bên đây bổ sung. Có người mới giơ tay, có một thầy mới giơ tay. Nam Mô A Di Đà Phật, con xin trả lời cho cái nhà tri thức mà chưa biết đạo Phật đó. Con sẽ ví dụ thực tế, ví dụ anh là một người làm nghệ thuật xiếc rất là hay, rất là giỏi. Anh lên trên sân khấu anh trình bày anh xiếc rất là hay và mọi người đều hoan hô, nhưng mà trong khi đó thì anh làm hết sức mình, tuốt ra những mồ hôi.
[1:45:11]Mà sau cái cái buổi xiếc đó rồi cái thu nhập anh cũng rất là cao. Ví dụ như là một người một thầy giáo dạy học đi, mình lên trên bục giảng mình giảng hết tất cả những cái đạo lý, mà nhưng mà trong khi đó thì học trò ở dưới chỉ tiếp thu một chút ít nào đó thôi. Bây giờ chúng tôi là người tu cũng vậy, mình đem cái bổn phận của người xuất gia đem ra phục vụ cho chúng sinh, làm cho chúng sinh được an lạc thì cũng đáng được cái phần cúng dường của Phật tử. A Di Đà Phật. Giơ tay cho điểm. Có người nào trả lời nữa không? À. Mô Phật, kính bạch thầy con xin nói thêm. Dạ thưa thầy, ví như thầy nói thì xã hội này là một sự phân công.
[1:46:03]Ví dụ như là vật chất thì người kỹ sư đã làm tạo cho xây dựng thêm cho thế giới này càng đẹp thêm, còn như vị nhà sư thì cũng là sự phân công, nhờ sự tu tập và cái đó mà đem lại sự an lạc tinh thần cho người ta. Sự an lạc tinh thần đó rất quan trọng, tại vì trong cuộc sống này đôi khi vật chất đầy đủ, con người ta tâm bon chen, chế đòi thì hay nhiều phiền động. Đôi khi một cái lời cách thức chỉ cái cách tu tập để đem sự an lạc đến cho người khác, họ biết cái cách sống an lạc đó thì họ rất là vui. Trong làm việc họ cũng có những cái cách mà dù như quán hơi thở, họ vẫn có được cái niềm vui mà chính cái niềm vui tinh
[1:46:48]thần đó mới là vĩnh cửu, luôn luôn tồn tại, dẫn dắt cho cái cuộc sống niềm vui của tinh thần nó mới bền chắc được. Dạ con hết. Cũng được, cho điểm. Cái câu hỏi của họ là họ nói cái thực và cái ảo, họ cho rằng cái người tu mà gọi là đóng góp cho đời, đóng góp cái điều hư ảo. Nhưng mà lấy lại là lấy tiền thực của người ta và họ cho rằng đó là lừa bịp. Cho nên có những người họ nói rất là thẳng và rất tàn nhẫn, tàn bạo, nên chúng ta cũng phải ôn tồn giải thích, trả lời một cách sâu sắc họ phải tâm phục khẩu phục. Chúng ta phải dẫn chứng những cái mà ảo, sự thực trong cuộc sống các anh vẫn rất nhiều cái ảo mà lấy được rất nhiều tiền, còn cái mà chúng tôi mà anh gọi
[1:47:29]là ảo, sự thực đó là cái điều rất thực, rất cần thiết cho cuộc sống. Đó mục đích chính chúng ta trả lời là như vậy ha, chúng ta sẽ trả lời họ hai cái. Cái thứ nhất: anh đừng tưởng thế giới các anh không có cái ảo mà lấy tiền nha, có nhiều cái ảo mà vẫn lấy tiền ví dụ như là ca sĩ ha, hát bài hát cát sê rất cao mà có đem gì thực tế cuộc sống không? Chỉ một cái cảm xúc thôi. Hoặc là như nói là làm xiếc phải không? Người ta coi đã mắt, có ra được miếng gạo miếng cơm nào không? Không, nhưng lấy tiền rất nhiều, cho nên có những cái vẫn là ảo đó. Hoặc là thầy giáo dạy học nhưng mà những kiến thức đó nhiều khi học trò cả đời không áp dụng tới.
[1:48:02]Đi học phương trình phản ứng mà cả đời có bao giờ mình làm phản ứng không? Không, ai làm? Nếu không đi học trong ngành hóa nữa không bao giờ mình đụng tới nó nữa. Cho nên có những điều đó nó thực nhưng mà vẫn là ảo, mà vẫn lấy tiền. À. Rồi bây giờ nói nói can nói là chúng tôi là ảo, nhưng mà sự thực cái tôi ảo rất là thực. Thứ nhất là đạo đức, cái đó thực không? Quá thực, không có đạo đức thì xã hội làm sao? Sụp đổ liền. Và cái gọi là đời sống tâm linh của thiền định các anh nói là ảo, cái đó rất là thực, bởi vì đem lại gì? Sự bình an tâm hồn, chữa lành những vết thương tâm hồn, làm cân đối lại, làm giảm stress trong cái cái nhịp sống của thời hiện đại,
[1:48:39]cực kỳ quan trọng, mà chưa có nói đến chiều sâu là khi đi sâu vào trong thiền định hơn còn vô số điều vi diệu hơn nữa mà anh mình không thể cảm nhận được. Và đây là cái nguyên văn câu trả lời thế này. Bạn có thấy những ca sĩ chỉ đem cho đời cái cảm xúc khi được nghe một bản nhạc hay, cái cảm xúc rất chóng hết, vậy mà tiền cát sê rất cao. Hoặc rất nhiều kiến thức mà bạn dạy cho học sinh nhưng có khi cả đời họ chẳng áp dụng tới. Đó cũng là những điều ảo, những điều mơ hồ. Còn đạo đức là điều cực kỳ quan trọng cho xã hội. Không có đạo đức, cả xã hội sụp đổ lập tức. Đời sống tâm linh lại còn mầu nhiệm hơn nữa,
[1:49:15]đó chính là một giai đoạn văn minh mà loài người sẽ bước tới. Các tu sĩ Phật giáo không phải đang làm điều mơ hồ mà chính là đang làm điều lợi ích thiết thực cho đời. Trong cuộc sống và cả trong khoa học có những điều rất thực mà ta lại tưởng là mơ hồ, ví dụ như sóng vô tuyến hay tia hồng ngoại mắt thường không nhìn thấy, nhưng mà đã đem lại cho đời rất nhiều cái ứng dụng thực tế. Ngày xưa tôi cũng như bạn, cũng cho rằng những gì mình biết mới đáng tin, còn những gì tôi chưa biết thì không đáng tin. Sau này nghiên cứu đạo Phật, tôi có cảm giác giống như được đưa ra khỏi đáy giếng để nhìn thấy trời cao đất dày.
[1:49:50]Này mình chửi xéo lại là nói họ ếch ngồi đáy giếng đó. Tôi cũng mong bạn bỏ thì giờ ra nghiên cứu đạo Phật để tìm thấy thêm được nhiều lợi ích khác nữa. Rất nhiều nhà khoa học trên thế giới phải công nhận sự hợp lý, sự cao siêu, lợi ích mà đạo Phật mang đến cho con người. Bạn hãy trực tiếp tìm hiểu đạo Phật để thấy rõ như thế nào, đừng đứng từ xa, đừng nghe qua trung gian một người nào. Hãy nhìn bằng đôi mắt tinh tường của mình, hãy hiểu bằng nội tâm trong sáng của mình không thành kiến, không cả tin, không ác cảm và cũng không mê tín. Chúc bạn an vui và tiến xa hơn trong tri thức của mình. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:50:29]Thì đây là chỉ vài câu thôi, chứ nếu mà sự thực chúng ta gặp những cái người mà tri thức như vậy nhiều câu còn khó và bất ngờ hơn. Do đó, cái người mà đi hoằng pháp á phải có cái khả năng là nhiều khi một câu hỏi bất ngờ mà vẫn trả lời sâu sắc, suôn sẻ và thuyết phục được ha. Cho nên chúng ta ráng tập, đừng bao giờ mà micro tới mình mình nhường đi, phải tập tới, lúc đó mình rất bất ngờ vẫn đứng lên ráng nói. Vậy mà quen lâu ngày cái trí tuệ mình nó nhạy lên, còn đi tới mức độ mà nghe câu hỏi xong giơ tay lên trả lời thì đó người đó rất là tốt. Phải tập như vậy nha. Thôi chúng ta nghỉ ha.