[0:19]người đó muốn có cái giá trị đầu tiên là phải hiểu điều tội phúc trước.
[0:39]Mình phải tập cái lòng từ bi, nhân ái, bao dung, độ lượng.
[0:48]Cái sự bất hạnh của em đó cũng là gì? Cũng là lương tâm trách nhiệm của của chúng ta.
[1:04]Kính thưa anh Đỗ Đức Hồng, giám đốc của Trung tâm từ thiện này, kính thưa chị Tạ Thị Loan cũng giám đốc một cái quỹ hỗ trợ nhân đạo Sen Hồng, kính thưa tất cả các anh chị quý quan khách, đại biểu, thưa quý Phật tử. Chúng ta có mặt ở đây nghe mấy em hát và mình thấy rằng cái thế giới này thực sự là bất toàn, phải không ạ? Không có hoàn hảo. Và chúng ta cũng thấy rằng chúng ta rất là là hạnh phúc, phải không ạ? Coi vậy chứ mình vẫn còn hạnh phúc. Ví dụ có những lúc nào đó mình đau khổ cái gì đó, giờ ngồi ngẫm lại sẽ thấy mình vẫn còn toàn vẹn hơn nhiều. Vậy mà nhiều người cũng không có hài lòng, đòi hỏi nhiều quá.
[2:00]Như cái mũi hơi thấp cái mình đã đau khổ mãi, không biết làm sao cho nó cao lên, trong khi có các em thiếu cả một cánh tay, khi sinh ra thiếu cả một cánh tay, thiếu cả một cái chân, không thể nối lại được, mà không biết bố mẹ ở đâu. Có những người mà sinh đứa con ra rồi sợ quá. Sợ vì hai lý do: một là không nuôi nổi, nghèo quá không nuôi nổi, đành giao lại cho xã hội, bỏ đứa con mình thì cũng hi vọng rằng có một nơi nào đó tiếp nhận giùm, chịu cực cái nỗi cực của mình, chớ nuôi không nổi, đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai, đẻ đứa con ra rồi thấy rằng với đứa con này mình không còn mặt mũi để nói chuyện
[2:40]với người chồng của mình, với gia đình chồng của mình hay với hàng xóm của mình, nên trốn, quay lưng luôn, để mặc cái nỗi đau này lại cho ai gánh chịu giúp thì gánh, chớ mình quay lưng luôn. Và nếu nói theo nghiệp quả của nhà Phật thì thực sự đây là một cái một cái nghiệp quả, một cái quả báo gì từ đời trước để lại hết sức là cay đắng. Mà các em phải sinh ra với một cái thân hình, một cái tình trạng như thế. Chúng ta thấy có hai cái điều, hai cái điều mà ví dụ mình nói không nói tới trẻ tàn tật, bây giờ nói với người bình thường thôi, có hai cái điều làm cho ta khốn đốn: một là khi sinh ra ta bị mồ côi, phải không ạ, không có người nuôi dưỡng mình.
[3:30]Vì lúc đó ta bơ vơ lạc lõng từng cái cái chân bước, tay bò, từng cái muỗng cơm hoặc kể thậm chí từng cái hơi thở, từng giấc ngủ đều phải được bảo bọc, chớ ta không tự mình làm được. Vậy mà lúc đó ta không có cái người đáng lẽ ra yêu thương ta nhất trên đời phải ở bên cạnh ta để nuôi nấng, hỗ trợ ta trong từng hơi thở đầu đời mà ta bị vắng. Cái nỗi đau đó lớn. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai, khi về già là đáng lẽ ta về tới lúc ta bệnh, ta yếu rồi, ta phải được những người mà ta đã yêu thương bây giờ cũng phải đỡ đần, chăm sóc ta nhưng mà lại không được. Cái đó cũng là một nỗi đau lắm đó, chứ không phải là không.
[4:19]Nó nó đều là những cái điều bất hạnh và nó ngược với quy luật. Cũng đó là lý do tại sao có nhiều cha mẹ không cho con đi tu là vậy, cứ sợ con đi tu rồi không ai nuôi mình lúc về già. Nhưng mà ta sẽ giải thích bằng nhân quả và sẽ hiểu rằng chính những người cha mẹ mà cho con mình đi tu mà con mình tu tốt thì cha mẹ về già lại rất là sung sướng vì đó là cái nhân quả, cái phúc phận. Nhưng mà còn nói trên bình thường của bình diện xã hội, lúc về già đáng lẽ ta được chăm sóc mà không được chăm sóc cũng là nỗi đau ghê gớm lắm. Nên có những hoàn cảnh gì đó ta không biết, ví dụ như nhiều khi cha mẹ thì còn mà con chết hết cũng
[4:59]không ai nuôi bố mẹ, hoặc là đứa con nó bất hiếu, nó không nuôi, cha mẹ cũng khốn đốn tuổi già, hoặc là cái hoàn cảnh xã hội con không thể ở bên cạnh vì nó mà nó phải bươn chải lấy cuộc sống của nó, nó không thể ở gần bố mẹ được, nó phải đi vì chính nó phải nuôi sống nó và gia đình nó nữa, cho đến khi bố mẹ cứ cứ èo uột, lặc quặc ở nhà một mình đến khi chết cũng không có nó bên cạnh, cũng có những cái tình huống mà cay đắng lắm chứ phải không? Và trong xã hội này không thiếu những cái điều bất hạnh như thế, không thiếu những điều bất hạnh như thế. Và chính vì xã hội đầy những điều bất hạnh, những người tàn tật không tự nuôi sống mình mà không có ai
[5:46]trong gia đình mình đủ yêu thương để nuôi mình, thế là mình tự nhiên bị bỏ rơi. Hoặc đứa trẻ sinh ra rồi bị mồ côi vì lý do gì đó cha mẹ chết hay cha mẹ bỏ, cũng không ai nuôi nấng mình, cũng bị bỏ rơi. Hoặc là người già không có con cái chăm sóc rồi cũng bị bỏ rơi. Và như vậy trong xã hội nó tồn tại một điều là có những người không tự lo cho mình được và không ai chịu lo cho mình. Trong xã hội này tồn tại. Và con người không thể sống trong một điều kiện như thế. Thật sự ngay cả ta đang khỏe mạnh như thế này, ta đang còn thể tự lo cho mình như thế này mà nếu ta cô độc giữa cuộc đời này, ta cũng cực kỳ khốn đốn, không đủ ăn, không đủ mặc.
[6:31]Nhớ cái thế giới này là như vậy nha. Ví dụ bây giờ nói một em thanh niên khỏe mạnh, đủ sức vóc hết nhưng mà tuyệt đối chung quanh em hoàn toàn cô độc thì xin thưa một điều em sẽ không đủ ăn, không đủ mặc. Một mình bươn chải không đủ ăn, không đủ mặc. Ví dụ như em phải xuống sông em tự em bắt cá, em làm ruộng để em gặt lúa, em đi bán để lấy lấy đồ về may mặc, tối về phải nấu cơm, rồi phải kiếm cái cái gì đó che cái mái nhà mình ở, tức là một người mình với tất cả sức khỏe mà tự lo cho mình thì vẫn là một người cực kỳ nghèo thiếu, khốn đốn, nhớ như vậy. Và xã hội chúng ta luôn luôn là một sự nương tựa, luôn luôn nương tựa.
[7:12]Sự phân công trong một cộng đồng: người này làm việc này, người này làm việc kia thì tự nhiên tất cả đều no ấm. Đó là quy luật. Đó là quy luật của toán học, của logic xã hội. Kẻ người đi ra ngoài đồng làm, người xuống bắt cá, người ở nhà nấu cơm, người đi xây nhà thì một mái ấm đầy đủ, ai cũng có ăn, có mặc cả. Nên xã hội này cái quy luật của xã hội là càng nương tựa với nhau, càng phân công với nhau thì người ta càng ấm no, càng hạnh phúc, cả vật chất lẫn tinh thần. Đó là quy luật của xã hội. Còn nếu tách một người ra khỏi cộng đồng, đứng một mình để tự lo, tất cả đều đói và đều thiếu, kể cả khi người đó khỏe mạnh.
[7:51]Còn đây trường hợp những người mà không đủ sức tự lo cho mình, không ai yêu thương mình thì ta nhớ chỉ có một điều: chắc chắn chết. Bệnh rồi chết gục bên lề đường rồi ai đó đem chôn giùm thôi, nhớ như vậy. Và trong một cái xã hội, trong một cái đất nước, khi xuất hiện những con người bất toàn như thế, những con người bất hạnh như thế thì cái lỗi của ai?
[8:22]Cái lỗi của ai mà tại sao trong xã hội lại xuất hiện những người bất hạnh, những người không thể tự sống được nữa? Bây giờ mà xét lỗi ta khó thấy, nhưng mà bây giờ trách nhiệm của ai?
[8:37]Trách nhiệm của ai? Phải lo. Ta thấy ra được chưa? Bây giờ nói xét lỗi của ai thì ta nhìn không ra phải không ạ? Vì truy bố mẹ nói bố mẹ không biết đường đâu hoặc là truy con cái, con cái không biết đường đâu. Nhưng mà thôi, xét lỗi của ai ta tạm ngưng. Bây giờ nói trách nhiệm của ai bắt đầu ta nhìn ra chưa? Cũng chưa, thấy mắc mớ gì tôi mà tôi lo phải không, không phải trách nhiệm của tôi. Ta cũng chưa thấy. Và khi ta chưa thấy điều này, ta được gọi là một người chưa đủ trí tuệ và đạo đức. Nếu ta không nhìn thấy điều này, nếu ta không nhìn thấy những mảnh đời bất hạnh trên cuộc đời này có trách nhiệm của ta trong
[9:13]đó, thì ta vẫn là một người chưa có đạo đức á. Nói: "Ủa sao thầy nói tôi nặng vậy? Tôi có mắc mớ liên quan đến mấy người đâu. Ai đẻ rơi đẻ rớt, ai tật nguyền đâu tôi có dính líu, tôi đâu có chặt tay chặt chân ai phải không? Tôi chẳng quen biết với ai hết, sao nói là trách nhiệm của tôi?" Nói không, ta phải thấy cái sự liên đới kỳ lạ, bí mật này. Đây là một sự liên hệ bí mật của xã hội. Ví dụ như bây giờ, tất cả chúng ta nghe nói ở đó có cái chùa thiêng lắm, ừ ở đó mấy thầy cầu kinh linh lắm, ai đến đó là hễ mà quỳ lạy, cúng oản cúng tiền thì về nhà được may mắn. Nghe nói vậy rồi ta làm cái gì?
[9:56]Lật đật phi ba chân bốn cẳng tới cúng liền phải không ạ? Cỡ triệu như móc ra cúng để làm chi? Hy vọng là sau đó ta được may mắn. Điều đó đúng không? Đúng không? Đúng, đừng nói không. Đúng, vẫn có đấy chứ không phải không đâu. Vì sao vậy? Vì nếu nơi đó có những bậc chân tu đạo đức, thì cái việc mà ta cúng dường, thầy dùng cái chữ cúng dường, ta được phúc, ta thêm được phúc. Từ cái ví dụ cái phúc ta, ví dụ thầy nói phúc ví dụ con số phúc là một chỉ số toán học đếm được. Ví dụ như phúc ta 300, à ta có cái chỉ số phúc là 300, bây giờ ta đến ta cúng dường nơi một cái chùa có những bậc chân tu đạo hạnh thì ta thêm được cái phúc 320.
[10:38]Ta tăng thêm chỉ số phúc trong cuộc đời mình, có nghĩa là trong thời gian sắp tới ta sẽ có những việc may mắn, điều đó hoàn toàn đúng không sai. Rồi bây giờ ta nghe nói có một cái trung tâm từ thiện nuôi cái người mà nói không được, mắt nhìn không thấy đường, câm câm điếc điếc nói không nghe không hiểu gì hết trơn. Rồi, rồi ta làm sao? Ta làm sao? Ta lơ, phải không ạ? Ta làm lơ, tại vì nó không có thêm phúc ta. Nó không thêm phúc, không gặp may mắn vì lên trung tâm nhân đạo về không có gì may mắn, còn kia cúng cho ông Phật, cúng cho các ông thầy, ông thánh đó mình lên được phúc, tới cúng liền.
[11:15]Còn nghe nói có trung tâm nhân đạo đâu có ai tu đâu, em bé nó lặc lè lặc lọi, đi cà lết cà lết lết, nói không được tiếng á, mình cúng làm không thêm phúc, không ai tới hết, đúng không ạ? Đúng tim đen chưa? Quá đúng, nhưng ta quên một điều này: nhân quả.
[11:33]Nếu một người đã biết tới chữ phúc thì phải biết tới chữ gì? Tội. Nhớ nha. Nó có hai điều quan trọng trong cuộc đời ta y nhau: một là hoặc là ta thêm được phúc, hoặc là ta bớt được tội. Thì đây, chính chỗ này là chỗ làm ta bớt tội trong cuộc đời mình đấy. Chính chỗ này. Chính là ta tới được những cái nơi mà có những người cực kỳ bất hạnh mà ta giúp được họ thì ta không thêm được phúc giống như ta cúng một bậc thánh đâu, nhưng mà tự nhiên ta bớt cái tội trong đời mình. Ở đây có ai kiếp xưa không có làm tội không ạ? Giơ tay lên cho thầy. Bảo đảm nhiều kiếp trước mình chưa làm điều gì tội lỗi cả, có ai không?
[12:20]Có ai nhớ không ạ? Mà còn ai nghĩ rằng là chắc chắn là trong nhiều kiếp xưa mình cũng có từng tạo tội, ta có nghĩ như vậy không? Vậy thì đây, nơi những nơi này chính là nơi làm cho ta bớt điều bớt được tội, và hai điều này quan trọng giống như nhau: thêm được điều phúc và bớt được điều tội. Ta đến ta cúng một bậc thánh ta thêm được điều phúc, nhưng ta đến ta giúp cho một người bất hạnh ta bớt được điều tội kiếp trước của mình. Chịu chưa?
[12:54]Ta phải hiểu như vậy. Ví dụ như nói tại sao ta đi thả cá phóng sinh, phải không ạ? Rồi có nhiều người lại cầu an giải hạn, ta đều những hành vi đó ta nghĩ là điều làm bớt tội, nhưng mà có một cái điều giống cũng làm bớt tội hệt như vậy, mà có khi còn hay hơn nữa, tức là ta giúp cho những người bất hạnh trong cuộc đời này.
[13:19]Ví dụ như tuần sau ta đi trên đường, ta đi để cái giỏ trước cổ xe ta, ta sẽ bị một thằng nó lại nó giật cái giỏ làm ta té, ta phải nằm viện một tháng với cái đầu tưởng như là hư luôn, đáng lẽ như vậy. Đáng lẽ là đúng một tuần sau ta sẽ bị cái chuyện tai nạn nó xảy ra vì tội ta đã gây kiếp trước, cùng lúc với cái thằng cướp giật đó nó khởi tâm ác nó lên, và đúng trong cái thời điểm nó gặp ta, ta đeo cái cặp, cái cặp trong đó ta chỉ có đúng còn 20.000 để mua nước mía về nhà thôi, mà nó nhìn cái cặp đẹp quá nó nghĩ trong đó cũng có gì, nó giật, nó giật cái ta té xe và đầu nó đập xuống một cái, rồi là chấn thương sọ não nằm mất một tháng hai tháng.
[13:59]Nhưng mà không ngờ rằng trước đó một tuần ta đi đến trung tâm từ thiện, ta thấy nhiều đứa trẻ bại não ở đây quá, ta ủng hộ, ta ủng hộ, ta giúp đỡ vì cái lòng ta thương các em bại não, thương những em ngơ ngơ khuyết tật, thì đúng một tuần sau ta đi đến cái giao lộ đó cũng gặp cái thằng ăn cướp cốt đột đó nó giật ta một cái. Nhưng mà thay vì ta té, nó nó giật trật tay nó té, ta chạy luôn, ta thoát luôn. Ta nói: "Ủa sao mới tuần trước mình đi làm nhân đạo mà sao tuần này mình lại bị ăn cướp?" Đâu biết rằng nếu không làm nhân đạo, ta không bớt được điều tội thì kỳ này nó giật xong rồi, ta té ta nằm viện xong rồi.
[14:39]Còn kỳ này mình thoát được cái nạn mình không biết, đó gọi là ta bớt điều tội. Vì vậy, trong cuộc sống này có những người mà chỉ cầu thêm điều phúc thôi. Ví dụ ở đâu linh thiêng quá tới cúng để thêm phúc thêm phúc, nhưng mà không ngờ cái tội sau lưng mình còn một đống mình không lường được, mình không ngờ được. À phúc thì rất nhiều đó, nhưng mà cái tội chấn thương sọ não chưa mất, thì dù cúng dường chùa rất nhiều nhưng cũng có cái ngày nhà phải cháy vì cái điều tội đốt nhà người ta ngày xưa còn. Cho nên có một nơi mà giải bớt cái điều tội ta hay nhất, làm cho ta bớt những tai họa trong cuộc đời,
[15:14]chính là nơi những người bất hạnh này. Ta đến ta giúp họ, tự nhiên ta bớt xui, bớt tội. Quý Phật tử có tin không ạ? Tin thì vỗ tay một cái. Bởi vậy, hãy ráng yêu thương những người bất hạnh trong cuộc đời này. Thấy họ bất hạnh á sự thật họ ân nhân mình đó. Thấy họ bất hạnh, tưởng họ là người đứng bên ngoài cuộc đời của mình rồi, tưởng họ đứng ngoài xã hội này rồi, nhưng không, chính họ là ân nhân của ta đó, họ chính là lương tâm của xã hội này. Và ta nhìn vào đất nước này, ta hiểu đất nước này sẽ đi về đâu khi nhìn những người bất hạnh đó. Nếu trong đất nước này mà thiếu những trung tâm từ thiện
[15:59]thế này thì ta gọi là một đất nước thiếu lương tâm. Và ta cứ tin một điều đi, đất nước đó sẽ tai họa mãi, những cái điều thiên tai, tật ách nó sẽ chụp lên đất nước đó hoài. Nhưng mà nếu một đất nước đó nhà nước quan tâm tới những con người bất hạnh, thì ta sẽ thấy một điều đất nước cũng ít điều xui xẻo xảy ra, ít những tai họa xảy ra đối với đất nước đó. Bởi vì sao? Bởi vì có những cái trung tâm này thay mặt cho toàn dân ta làm cái điều bớt tội cho toàn dân ta. Cho nên anh Hồng coi vậy chứ vĩ đại lắm á nha, cái anh đó đó, cái anh đó đó ảnh ngồi góc góc đó ảnh vĩ đại lắm. Ảnh là thay mặt cho lương tâm của toàn xã hội ta,
[16:45]ảnh làm những điều mà ta không tự mình làm. Đáng lẽ chính ta, tất cả những người công dân Việt Nam đều phải góp sức giúp cho những người bất hạnh trong cuộc đời này, nhưng mà ta không chứng kiến, ta không thấy, ta không quan tâm. Rồi có cái anh tự nhiên có lọt ra có cái ông Đỗ Đức Hồng này ổng làm chuyện này, thì ảnh thay mặt cho xã hội ta giữ gìn cái lương tâm cho đất nước ta. Vĩ đại lắm phải không? Mà nếu ta suy ngược lên nữa thì đây phải hiểu đây là cái chính sách về về xã hội của của nhà nước ta. Tức là nhà nước có đưa ra một chính sách hết sức là đứng đắn. Ví dụ bây giờ ta đến cái chỗ này, thì trước hết về nói về gần là là cái công
[17:28]lao của anh lãnh đạo, còn nói cao hơn là chính sách của của nhà nước ta. Tức là nhà nước đã định hướng đúng đắn với những người mà không thể tự lo cho mình, thì bên cái Bộ Thương binh Lao động Xã hội có một chính sách phù hợp, xây nhà xây cửa, chỉ đạo phân công cho đảng viên thì phải hiểu một điều này: cái chính sách xã hội của ta hết sức là là đứng đắn. À và như vậy nơi đây chính là đại diện cho lương tri hay lương tâm của Việt Nam ta.
[18:01]Mà nào giờ ta bỏ quên phải không ạ? Ta cứ nhìn thấy những cái giáo đường cao vút, ta chỉ nghe tiếng chuông chùa cao siêu vang vọng, đâu biết rằng nơi mà có những trẻ em nói không thành tiếng, người nhìn không rõ, đi không ngay ngắn, nhưng mà đây chính là lương tâm của xã hội ta. Thế vì vậy, có những lúc lắng lòng trong ngày ta tất bật với việc mưu sinh, bươn chải, rồi ta cũng dành những phút để nâng dậy cái tâm linh của mình trong cái sự tu hành, tu tập theo Phật pháp thì hãy để một góc nhỏ tâm hồn của mình nghĩ đến những người những người bất hạnh trên cuộc đời này. Nghĩ thôi chứ thầy chưa xúi làm gì, chưa bảo dốc tiền dốc bạc làm
[18:45]lo đâu, nhưng mà hãy nghĩ đến cái đã, để mở tấm lòng mình ra cái đã, trái tim mình phải mở được cái đã, rồi từ từ ta sẽ làm. Ta phải dành cho những người bất hạnh trong cuộc đời này có chỗ đứng trong một góc tim của mình. khóc tim của mình. Cho nên có những người họ chia trái tim ra họ nhiều ngăn: một ngăn dành cho vợ, ngăn dành cho bố mẹ, ngăn dành cho con, nhưng ta thiếu một cái ngăn dành cho những người bất hạnh. Ta thiếu một cái ngăn đó thật sự trong đời ta. Khi mà Phật tử quán từ bi, nói: "Dạ con yêu thương hết tất cả mọi người, chúng sinh muôn loài", phải không? Mỗi ngày ta đều quán từ bi như vậy,
[19:28]ta quỳ lạy trước Phật, ta nguyện trải lòng yêu thương khắp chúng sinh. Nhưng mà xét kỹ ra ngay cả kẻ thù con, con cũng yêu thương được, có không ạ? Mình có tập như vậy mà, nhưng mình quên mất những mảnh đời bất hạnh. Vậy mà có một người lặng lẽ đại diện cho mình để yêu thương những người đó. Người đó là ai? Cái ông này. Là ông đó, ông đó phải không?
[19:53]Thế giới này bất toàn, có những cái sự bất hạnh luôn tồn tại, thì nếu nói theo đạo Phật, ta hiểu rằng đây chính là gì? Cũng là nhân quả, phải không ạ? Cũng nhân quả đời trước. Đời trước chắc là em cũng đã gây một cái nghiệp gì đó nên bây giờ em trở lại với cái gì không toàn vẹn. Thì ta hiểu như vậy, đạo Phật ta phải giải thích như vậy. Thì đó là phần các em. Nhưng mà các em đã hiện diện trước mặt ta, các em đã xuất hiện giữa lòng của cái đất nước Việt Nam này, thì nó lại trở thành bài toán đạo đức cho tất cả chúng ta. Nếu nó khuất mắt thì thôi, ta không nói nữa, nhưng mà nó đã hiện diện trước mắt ta rồi,
[20:40]đã tồn tại trong lòng cái xã hội Việt Nam rồi, thì đó lại chính là bài toán đạo đức cho ta giải trong kiếp này để ta có thể đi lên cao hơn nữa. Nếu người nào đi qua cái kiếp sống này mà không giải được bài toán này thì phải ở lại giải lại, giải cho xong.
[21:01]Khi ta tu tập, khi ta tin được Phật pháp thì ai cũng nghĩ rằng kiếp sau mình phải sao? Phải khá hơn kiếp này, phải không ạ? Có ai tu rồi mong muốn trở lại y chang kiếp này không? Kiếp này sao? Quá khổ rồi phải không ạ? Quá đủ rồi phải không ạ? Cái ông chồng đó ổng quá khổ với ổng rồi, bà vợ quá cực với bả rồi. Giờ phải tìm bà vợ nào tốt hơn, kiếp sau kiếm ông chồng nào ngon hơn. Hoặc là về một cõi cao hơn, hoặc chứng đạt được một cái tâm linh phi thường hơn, đúng không ạ? Khi ta tu ta phải hi vọng cái điều lớn lao hơn, chứ nó không phải giống hệt như kiếp này được. Nhưng có một cái níu chân ta lại không cho ta đi đâu, ai?
[21:48]Chính những bài toán về đạo đức như thế này trong cuộc đời của ta. Khi ta gặp một người bất hạnh, ngay cái tích tắc giây phút đó là bài toán đã đã vừa giải xong. Trong chớp mắt tích tắc chưa kịp suy nghĩ thì lúc đó ta đã thuộc loại người nào liền, xếp hạng ta liền. Giống như đánh a b c vậy đó, thi trắc nghiệm này câu câu câu thứ nhất a b c ta đánh ta gạch a hay b hay c đó, và không cho ta một giây suy nghĩ. Nhớ nha, cái bài toán cuộc đời này, bài toán đạo đức này không cho ta một giây suy nghĩ. Ngay mắt ta vừa tích tắc nhìn thấy cái người đau khổ trên cuộc đời này thì ta lập tức được thần thánh xếp loại liền.
[22:31]Vì cái gì? Vì ngay lúc đó tâm ta khởi cái gì. Vì lúc đó ngay lúc tích tắc ta chưa kịp tính toán, chưa có đạo lý xảy ra, chưa có cái quan niệm, chưa ai hỗ trợ, chưa ai nhắc nhở hết. Ngay đó tích tắc cái ta được xếp loại liền vì tâm ta vừa khởi liền. Tâm ta nó nhanh lắm. Tâm ta nó khởi cái gì? Tâm ta thường khởi ba điều lúc đó, một trong ba điều nó xảy ra. Một, ta động lòng thương. Thì vừa thấy cái ta động lòng thương liền thì ta được xếp một loại khác. Còn vừa thấy cái ta khởi một lòng sợ, muốn xa lánh: "Cái người này sao bất thường quá, mắt họ méo, miệng xấu quá, răng rớt đâu mấy cái, chân đi cà nhắc, ta sợ", ta được xếp một loại khác. Và một loại thứ ba:
[23:20]lòng ta lãnh băng, không nghĩ gì, ta được xếp một loại khác. Tức là mới tích tắc một cái là tâm ta hiện ra ba trạng thái liền, đúng không ạ? Đúng liền. Và ta được xếp loại liền! Ta được xếp loại, nếu ta là loại thứ nhất vừa nhìn thấy người tàn tật khổ đau ta hiện lên cái lòng thương, ta được xếp cái người này đi về cõi trời. Bài toán đã giải xong. Bài toán về đạo đức ta đã giải được điểm mười, người này về cõi trời. Còn khi vừa nhìn thấy một người lết lết hoặc là cái chân mà đi cà lết lại cái ta sợ, tránh xa sợ lại gần mà đụng mình, mà quần áo họ dơ bẩn nữa, họ đâu có đẹp như ta được, mà sợ họ lại gần mình ta sợ ta xa lánh thì bài toán này ta
[24:00]đã giải được điểm zero, ở lại cõi này giải lại. Hoặc là chính ta sẽ bị tàn tật để hiểu được những người phải đã tàn tật. Hiểu chưa? Còn một người nhìn thấy lãnh băng không nghĩ gì trong đầu, người này không có điểm nào, ở lại giải lại bài toán này. Và nhớ bài toán này không cho ta suy nghĩ. Trong phòng thi á, cái bài thi còn cho ta làm một tiếng đồng hồ hay tiếng rưỡi gì hả? Đó, nghĩa là khi mình bí mình cắn bút cái mình liếc qua liếc lại, mà khi mình hỏi hỏi giám thị không để ý mình còn: "Ê câu này sao mày?" phải không? Còn trong cuộc đời này, chư thiên trên trời ổng khó hơn tất cả những giám thị trên cuộc đời này.
[24:41]Không cho ta một giây suy nghĩ, vừa nhìn thấy tích tắc xếp loại ta liền. Và xếp loại: "À đứa này nó lên cõi trời được, đứa này nó ở lại, đứa này cho phải cho nó tàn tật. Phải cho nó tàn tật mới đáng sợ." Nên có hai cái người mà bị tàn tật, không phải là vì ác, mà chỉ vì đời trước nhìn thấy người tàn tật khởi cái niệm sợ hãi, xa lánh hoặc là lạnh băng. Người đó sẽ xuất hiện trở lại cuộc đời này lúc nào đó với hình dáng bất toàn trở lại để ta hiểu, ta hiểu những cái người mà mà bất toàn đó. Ta hiểu như vậy.
[25:23]Sợ chưa? Vậy nãy giờ nhìn thấy tâm gì đã khởi lên? Nha, coi lại mình, ta phải tập tu như thế nào đó không biết, mà mỗi khi nhìn thấy một sự bất hạnh trên cuộc đời này không cần suy nghĩ, tích tắc ta phải trải lòng yêu thương. Có thể ta chưa giúp được gì nhưng lòng ta phải thương cái đã. Còn cái giúp gì đó thì bắt đầu mới tính á. Rồi ở ơn trên mới cho ta thời gian để tính toán coi túi mình được mấy đồng, nhà mình còn cái thứ gì có thể đem ra chia sẻ được. Mà cái sự bất hạnh đó không phải nằm trong trung tâm từ thiện này không, mà nằm ở đâu? Khắp trên, khắp trên cuộc đời này. Và không phải là chỉ những người mà thiếu tay,
[26:03]thiếu chân, thiếu mắt, thiếu miệng, mà có những người rất lành lặn và có những lúc trong cuộc đời họ khốn đốn, cũng cần ta, cũng cần ta giúp đỡ.
[26:14]Ví dụ có người đến xin ta, ta nhìn từ đầu tới chân nói: "Ủa anh lành lặn quá mà anh đi xin ăn cái gì? Không đi lao động?" Nhưng đâu phải là ai muốn lao động có việc làm không ạ? Có không? Không có. Có người rất khỏe mạnh, muốn có một việc làm không có. Thật ra lúc đó họ đói rồi. Họ xin ta để một nắm xôi để họ đi xin việc tiếp, chứ không phải họ là người lười nhác. Nhưng ta cứ nhìn thấy: "Ủa anh khỏe mạnh đầy đủ tay chân mà không đi không đi làm ăn mà đi xin tôi?" Ta chê đâu có biết rằng lúc đó họ thật sự khốn đốn, họ vẫn cần sự giúp đỡ. Mà có những người đi cà lết cà lết xin ta, sự thật người đó không đáng cho vì đó là cái nghề, chiều tới họ đi đánh bài.
[26:51]Nên ta rất khó nhận biết được điều này. Nhưng mà thôi, trước hết là mình phải tập cái lòng từ bi, nhân ái, bao dung, độ lượng. Đôi khi ta cho nhầm nhưng thôi kệ, nhầm hơn bỏ sót. Mà cho nhầm hơn bỏ sót chứ không phải giết người nhầm hơn bỏ sót à nha, nói ngược lại không có được à. Đó, cứ cho nhầm hơn bỏ sót thì cái lòng mình vẫn nhẹ, đêm về giấc ngủ mình vẫn bình an. Nhớ, đêm về giấc ngủ mình vẫn bình an. Thầy nói câu này là sao? Vì có một người đã bỏ sót hơn là nhầm và chết hai mạng người. Cái chuyện này xảy ra khoảng 40 năm ở ngoài Huế. Hai anh em đó bị cái người mẹ kế ác độc quá sống không nổi nên hai anh em nửa đêm
[27:34]dìu nhau đi khỏi nhà, đi lang thang về phía nam, đi rồi sẩy chân rớt xuống cái đèo, nằm dưới vực không leo lên được. Có một cái ông ổng chạy xe ngang ổng nghe tiếng khóc cái kêu ổng ngừng lại. Ổng nhìn xuống ổng thấy đứa con trai đứa con gái cầu cứu, trong lòng ổng cứ sợ cướp. Ổng cứ dằng co, dằng co rồi ổng bỏ đi luôn. Qua hai ngày sau ta phát hiện xác chết của hai anh em nằm dưới cái vực. Vì nó đói nó lạnh, ngoài Huế lạnh lắm, đói lạnh rồi nằm ôm nhau chết ở dưới. Thì cái ông kia bắt đầu mới hối hận và ta nhớ hối hận suốt cả một đời không đêm nào ngủ ngon được. Trong cuộc đời ta cũng như vậy.
[28:12]Những người bất hạnh đến với ta mà nếu nó ta phân vân không biết là họ thật hay giả, thôi thôi ta cứ cứ giúp cái đã. Còn người nào biết chắc họ là giả thì ta mạnh dạn phê bình nha, trách mắng họ để họ phải làm lại, đừng có giả dối, đừng lừa gạt. Còn nếu ta còn một giây phân vân thì thôi cứ giúp, thà nhầm hơn hơn bỏ sót, vậy mà đêm về giấc ngủ mình lại ngon. Đó, nãy giờ là ta nói cái tổng quát như vậy, cái căn bản của người làm từ thiện là vậy. Vì thứ nhất, khi ta giúp được người khổ thì ta ta được cái gì? Bớt điều tội, đó là thuộc bài. Cái thứ nhất rồi. Thứ hai, ở trên bình diện văn minh của xã hội thì
[28:55]ta là đại diện cho cho lương tâm của dân tộc ta. Cái điều đó nó cao cả vô cùng vì mình bỏ đi cái cá nhân của mình là cái thêm phước bớt tội. Nhưng mà khi ta giúp được những người bất hạnh, ta chính là đại diện cho lương tâm của của dân tộc ta. Đây là vì tình yêu nước mà mà ta làm điều này. Nhớ như vậy. Nhưng mà tuy nhiên, với những người mà phụ trách chuyên về những công việc này thì lại không khéo sinh ra một cái tâm lý chai lì.
[29:31]Bắt đầu cái lòng thương xót ban đầu mất dần, mất dần. Giống như một người mà đi học trường y vậy. Lúc mà mới vào trường y thì hỏi: "Tại sao em vào trường y?", nói: "Em thương người bệnh, thấy chúng sinh bệnh đau khổ quá, cho nên em học y để sau này cứu chữa con người." Nghe đúng không ạ? Quá đúng! Nhưng mà em đi ra trường làm bác sĩ năm năm rồi, hỏi lại: "Nó nói cái đó đâu mất tiêu hết rồi." Vì sao? Vì ngày nào cũng tiếp xúc với người, với người bệnh, ngày nào cũng nghe họ than, lúc nào cũng nghe họ đau. Trực bệnh viện: "Đau quá bác sĩ ơi, đau quá!", nghe riết mỗi ngày cái làm sao? Trái tim băng giá, lạnh lùng, chai lì.
[30:17]Đây là điều đáng sợ. Vì thấy cảm động hoài mệt, chịu không nổi, ha? Mới đầu nghe người ta than: "Bác sĩ ơi, em đau quá, cái ruột em đau quá!", chạy lại mình khám, rờ rờ rồi chích rồi cho viên thuốc đi. Nhưng mà ngày nào cũng như ngày nào, ngày nào cũng như ngày nào cái bắt đầu lòng trơ ra. Và cái cái trái tim cao thượng ở buổi ban đầu làm sao? Nó mất dần, mất dần. Lúc đó làm bác sĩ chỉ còn là một thói quen. Thì đây là điều điều rất đáng buồn. Bởi vì cái đẹp của tâm hồn ta biến mất dần. Thì ở đây cũng vậy. Với những mảnh đời bất hạnh, đau khổ như thế này mà nếu nếu cứ ngày nào cũng tiếp xúc, ngày nào cũng thấy các em là như thế, lòng ta có thể làm sao?
[31:05]Chai lì, đúng không ạ? Băng giá, chai lì và cái tình thương nó mất dần, mất dần, không còn nhớ tới cái điều cao thượng là ta ta là đại diện cho lương tâm của nhân loại, đại diện cho lương tâm của dân tộc ta. Bây giờ nha, nếu đặt trường hợp ta phải chăm sóc những người tàn tật, bất hạnh như thế này và ta biết một hiệu ứng tâm lý tự nhiên là lâu ngày lòng ta chai cứng lại, giờ ta phải làm sao?
[31:41]Làm sao đừng để tâm mình chai cứng? Để tâm mình chai cứng rồi thì cái sân mình nổi lên, cái bực mình nổi lên, mình không đủ kiên nhẫn để yêu thương nữa. Những trẻ em bị bỏ rơi cũng vậy, đem về tới cái trung tâm mình rồi nó không biết nói nữa mà nó thiếu mất con mắt, miệng mở không ra, vân vân. Nhìn ngày nào cũng như ngày nấy và nuôi nó cực vô cùng. Kêu ăn không ăn, rồi kêu mình muốn nó phải đi tiểu đúng nơi đúng chỗ nó không biết, nó cứ tiêu tiểu đại và dọn rất là cực. Cái cực khổ đó bắt đầu làm cho mình bực, mà bực lâu ngày thành thành ác. Và đây là điều ta phải đề phòng nơi trái tim của mình.
[32:19]Ta phải đề phòng nơi trái tim của mình. Này cái cái bệnh về hiệu ứng về chai lì tâm lý này sẽ rất nhiều người bị, nên ta phải cẩn thận và cả thế giới phải đề phòng trong mọi lĩnh vực. Thầy nói ví dụ như lĩnh vực chiến tranh quân sự cũng vậy. Ví dụ như vì ông ông tướng cầm quân đánh trận, ổng cầm quân đánh trận và nhiệm vụ đánh là ổng phải thắng. Và để thắng, để đánh tan được cái mặt trận đó, chiếm được những cái cứ điểm đó thì trong đầu ổng chỉ có thắng thôi. Và khi lập ra một chiến thuật để đánh thì chết bao nhiêu quân kệ, miễn thắng. Và lúc đó ta hiểu cái thắng của ổng là bởi cái gì? Bởi sự ác độc, chứ
[33:04]không phải yêu nước. Vì yêu nước thì phải yêu gì? Đồng bào, yêu mạng sống, yêu người lính của mình và yêu cái gia đình của người lính của mình, những người mà người vợ, người mẹ, người em đang dõi mắt trông cái người lính này trở về toàn vẹn. Nhưng ông tướng lúc đó ổng không nghĩ những điều gì hết, ổng nghĩ ổng thắng để ổng lên lon thôi, ổng đánh thắng được trận đó rồi chết bao nhiêu chết. Đó cũng là gì? Cũng là một sự chai lì trong cái hiệu ứng tâm lý. Đấy, vừa rồi thầy có kể trường hợp là cái người biết bảo vệ mạng sống chúng sinh thì sống lâu. Nhưng mà đây cũng là một cái hiệu ứng tâm lý và thầy hỏi:
[33:41]"Ai đây?", thì có người trả lời rất đúng là Tướng Võ Nguyên Giáp. Là khi mà ổng đánh trận Điện Biên Phủ á thì theo cái lời cố vấn thì đánh nhanh thắng nhanh, đánh nhanh thắng nhanh và Tướng Giáp hiểu ra một điều: nếu đánh như vậy chết gần sạch lính mình, và cái kết quả thắng chỉ được 65%, không chắc, nhưng mà chết sạch lính. Trong khi trước khi ra đi Bác Hồ dặn điều này: "Chú thắng chú mới được đánh. Chú đánh phải chắc thắng." Thì theo cái lời cố vấn, buông đánh lại đánh đánh tắp vô, mình chết nhiều kệ rồi hi vọng như vậy là ta thắng. Thì Tướng Giáp ổng nói: "Không, cái này chết lính nhiều quá mà không chắc thắng.
[34:16]Ta chết nhiều và địch chết cũng nhiều, bên nào chết cũng đau khổ cả." Ổng rút quân lại hết, ổng không cho đánh. Với cái quyền là Tổng tư lệnh chỉ huy, ổng rút lại hết không cho đánh, ổng tính lại! Tính đánh thế nào: địch ít chết, ta ít chết mà chắc thắng. Và ổng đã tính đúng. Ổng trở thành anh hùng của dân tộc, đánh một trận đánh chiến thắng lừng lẫy địa cầu và đại diện cho lương tâm của Việt Nam, rồi ổng sống tới hơn 100 tuổi. Quả báo xảy ra từ cái suy nghĩ đó: không chai lì trong chiến tranh. Trong chiến tranh thấy xác người la liệt như vậy mà không chai lì, vẫn thương từng mạng người, vẫn thương từng người lính, yêu quý từng cái sinh mạng của đồng đội mình.
[34:56]Con người đó, lương tâm của nhân loại, bởi vậy được thế giới này nể phục. Mà cái suy nghĩ mà yêu thương cái sinh mạng của đồng đội và yêu thương cả sinh mạng của địch trở thành làm cho ổng trở thành vĩ nhân. Thì ta đây bây giờ trở lại cái nhỏ này cũng vậy. Ta sợ nhất là cái gì? Cái hiệu ứng chai lì trong cái tâm hồn ta. Gọi là một cái hiệu ứng tâm lý khi mà đối diện với nỗi khổ đau của con người quá lâu, quá dài, ta trở thành người vô cảm. Và đây là điều ta phải đề phòng. Tất cả những cán bộ, công nhân viên ở đây ta phải đề phòng hết. Mỗi ngày phải làm sao? Mỗi ngày phải tu tập. Ở đây anh Hồng đã cho dựng một cái miếu thờ Phật nho
[35:37]nhỏ, một lát nữa tất cả chúng ta sẽ đến đó lễ Phật. Tức là ngoài cái việc từ thiện thì anh Hồng cũng đã chăm lo về về tâm linh. Tại vì các cụ già về đây cứ một năm là chết khoảng 20 người anh ha? Cứ đều đều như vậy, nhờ? Thế nuôi cho tới khi người ta mất rồi anh rồi anh để đi đâu anh? Đem đi đâu? À có cái nghĩa trang chôn cất đàng hoàng, cúng tế đàng hoàng. Tức là lo khi mà người ta bắt đầu cô độc, không ai nuôi, về nuôi tới khi người ta bệnh phải chết, chết xong rồi lo tiếp về cái phần tâm linh nữa. Phải nói cái trung tâm này tuyệt vời. Anh Hồng quá hay! Quá hay! Phải lo tới sau khi chết, chứ tưởng là chết xong là xong?
[36:18]Không, anh lo sau khi chết, tụng kinh cầu nguyện cho người ta đầy đủ như vậy. Mà chỉ không biết là anh tụng kinh có hay hay không thôi, tụng có đúng hay không thôi, chứ như vậy là quá hay. Cho nên thầy sẽ đề nghị anh Hồng đi học một khóa tụng tán, nghi lễ, mà nếu cần anh vào chùa tu vài năm anh trở lại nha. Có có ông thầy ngồi trước mặt anh á là anh sẽ được học đầy đủ nghi thức, cái về cái là vừa làm giám đốc mà vừa làm nghĩa là người mà chỉ đạo tâm linh cho cái trung tâm này. Và nếu cần anh cạo đầu anh tu luôn nữa là anh vĩ đại lắm. Vậy ha.
[36:51]Thì mỗi ngày ta cố gắng ta tu tập tâm linh. Ta tu tập cái tâm linh thường nhắc mình cái lòng thương yêu, kiên nhẫn và yêu thương mãi, kiên nhẫn và yêu thương mãi để cho làm chi? Để đừng bị cái hiệu ứng chai lì, vô cảm bởi vì đối diện với sự đau khổ của chúng sinh quá lâu. Nhớ ta nhắc lại, ta nhắc lại nhau một lần nữa: khi ta có trách nhiệm nhưng mà ta phải đối diện với sự đau khổ của chúng sinh quá lâu, bỗng nhiên nó xuất hiện hiệu ứng tâm lý là chai lì, vô cảm. Và chúng ta phải đề phòng, phải chữa trị cái này bằng cách là mỗi ngày tự răn, tự nhắc mình trước Phật: "Xin Phật cho con mãi mãi được lòng yêu thương chúng sinh,
[37:35]mãi mãi cho con biết xót xa trước nỗi khổ của của mọi người, để cho con không bao giờ trở thành kẻ chai lì, vô cảm." Có câu thần chú phải tụng, anh Hồng ạ. Phải cho nhân viên tụng cái câu này, cứ nói đi nói lại mỗi ngày. Thì nếu mình làm việc thiện, mình chăm sóc những người đau khổ suốt cuộc đời mà tâm mình không hóa đá, tâm mình không hóa đá, tâm mình vẫn là đóa hoa sen suốt cả cuộc đời, vẫn ngát hương, yêu thương, từ bi, tử tế thì chết người này đi về đâu?
[38:09]Hồi nãy ta vừa nói với nhau, khi ta giúp cái người đau khổ thì ta được cái gì? Được cái gì? Bớt tội, phải không? Lâu lâu mình lên mình giúp cái mình bớt miếng tội. Còn cái người ở đây suốt cả cuộc đời để chăm lo giúp đỡ người bất hạnh thì cái tội họ bớt bao nhiêu ạ? Nhiều ạ. Hết. Thiếu điều không còn nữa, phải không ạ? Và người không còn tội nữa thì họ chết đi về đâu? Chết đi về đâu? Đi về một nơi không có tội lỗi. Mà nơi nào không có tội lỗi? Nơi nào không có tội lỗi? Cõi Trời nha, không có tội lỗi. Còn cái cõi ta đây là cái cõi gì? Tội và phúc lẫn lẫn lộn lại. Người nào có tội và phúc lẫn lộn thì ở cõi này.
[39:00]Ví dụ như thầy cũng là người sao? Vừa có tội vừa có phúc, cho nên thầy phải ở cõi này. Anh Hồng cũng rứa, cũng tội phúc lẫn lộn mới ở đây với thầy. Nhưng mà kiếp này thì hết rồi, tại kiếp này anh Hồng ảnh cứ lo chăm cho mọi người cả một đời. Cho nên ví dụ như anh Hồng có về hưu: "Cũng không, tôi về đây tôi cũng ở đây tôi phục vụ, tới khi tôi chết đem anh vô thờ trong đó luôn á."
[39:26]thì ảnh không ở cõi này được nữa, tại ảnh hết tội rồi. Và phải về chỗ không có tội, cái chỗ cõi mà chúng sinh không có tội, trên cõi trời, cao siêu, thánh thiện, thanh tịnh, hạnh phúc, bình an. Còn chúng ta, lâu lâu ta tới ta ủng hộ một cái thì ta bớt tội. Nhưng mà bớt có hết chưa? Bớt mà không hết, cho nên kiếp sau ta còn hé lô, gặp nhau, see you again nữa. Còn cán bộ công nhân viên mà họ chăm sóc được những người bất hạnh, kiên nhẫn cả cuộc đời và trị được cái tâm mình không để chai lì vô cảm thì họ chết xong lên cõi trời luôn. Vì họ suốt cuộc đời tâm như đóa hoa sen. Còn nếu mà không trị được cái tâm chai lì thì tâm từ từ hóa, hóa đá. Hóa đá thì sao?
[40:16]Quay lại. Đó là cái hiệu ứng tâm lý mà ta phải đề phòng là vậy. Nói thế này, nói dạ thưa thầy, thầy nói thì nghe hay lắm, nhưng thầy vô thầy làm thử biết liền. Có không? Có, vô làm thử biết liền, nói nghe hay lắm, bây giờ thầy vô thầy chăm sóc cho thầy một tuần thôi, rồi tui ở đây bao nhiêu năm, thách thầy vô đây ở một tuần thầy chịu nổi khen hay. Mà đúng là mình không có quen, vô một tuần chịu không nổi. Vì sao? Vì trong một tuần tâm mình chưa hóa đá, mình chưa chai lì vô cảm, lòng mình sao? Cứ xót xa. Phải không ạ? Xót xa, ví dụ nãy thấy mấy em lại đây hát thì khóc thì chịu không nổi. Phải kềm nước mắt nuốt nước mắt lại, chứ nếu mình là người tu ngồi đây khóc ròng
[40:58]ròng kỳ quá, ráng nuốt nước mắt nhưng mà động tâm chịu không nổi, thương quá. Mà, nhưng mà nếu thầy ra đây thầy chăm sóc một tuần cái lòng thầy cứ xót xa xót xa hoài thầy đâm mệt. Nhớ nha, cái tình cảm nào kéo dài cũng làm tâm hồn ta mệt mỏi, nhớ như vậy. Yêu cũng vậy. Yêu cũng vậy. Nhớ giùm thầy, thầy có giảng bài tình yêu hôn nhân. Ví dụ hai người yêu nhau, cái cái cô nói: "Anh có yêu em mãi mãi không?" Nói: "Anh hứa, anh hứa yêu em mãi mãi, không một giây phút nào quên em nha? Không, không một giây phút nào quên em, không lúc nào được, lúc nào cũng nhớ em nhé? Lúc nào anh cũng nhớ em". Thì ông này ổng chịu được hai tháng.
[41:36]Bắt đầu gọi điện thoại ổng cúp máy. Ngoài vùng phủ sóng. Vì sao? Yêu hai tháng lúc nào cũng nhớ, đuối, mệt tâm hồn. Nhớ tình cảm nào kéo dài cũng mệt tâm hồn. Tại nó là một sự vận động mà, thì cũng vậy. Cái xót xa trước cái nỗi đau của chúng sinh cũng là một loại tình cảm và kéo dài nó sẽ mệt. Và chính vì nó mệt cái bắt đầu người ta thủ thế, thủ thế cái làm cho nó đừng mệt nữa, nên đừng xót xa nữa, tự mình dặn mình, tự mình bảo mình đừng xót xa nữa. Thì để đi đường dài, không ngờ cái tự dặn mình đừng xót xa nữa làm cho tâm hồn mình hóa, hóa đá. Đây là một điều bất ngờ. Cho nên vì vậy đạo Phật mới cho ta một cái trung đạo để ta đi lâu dài.
[42:22]Cái trung đạo để đi lâu dài là thế này. Thứ nhất, ta biết những chúng sinh này có nghiệp gì ở kiếp trước. Vì ta biết họ có tạo nghiệp gì kiếp trước cho nên cái nỗi thương của ta đối với họ nó tự động nó lắng xuống bớt, nó lắng xuống bớt. Ví dụ bây giờ ta nhìn thấy một em á tự nhiên nó không tay không chân. Không tay không chân mà nó dạng coi gương mặt nó nữa, nếu gương mặt nó nó thuần hậu, hiền lành thì biết rằng ngày xưa nó lỡ nó làm cái điều gì vô tình làm điều ác. Cho nên bây giờ kiếp này nó không tay không chân, nó vô tình. Nhưng có khi ta không tay không chân mà nhìn gương mặt nó ác thì biết ngay là đời trước nó cố ý hại ai.
[43:05]Nó đều có cái nhân quả công bằng trong cái sự bất hạnh này. Khi ta suy ngược về đời trước, cái ta hiểu được nhân quả công bằng, cái nỗi đau xót thương xót ta nó lắng xuống. Ta không bị mệt. Và đồng thời ta hiểu thêm một điều nữa là cái sự bất hạnh của em đó cũng là gì? Cũng là lương tâm trách nhiệm của của chúng ta, của toàn xã hội. Và em đã là một chúng sinh thì em đáng được yêu thương. Dù cho kiếp trước có những lúc em đã quên yêu thương nên em mới bị cái hình hài này. Kiếp trước em đã lúc nào đó em đã quên yêu thương, nhưng bây giờ em đã tồn tại đây, em đã có mặt trên cuộc đời đây thì bổn phận của tất cả chúng ta đều phải sao?
[43:49]Phải yêu thương, bảo bọc em. Hiểu như vậy cho nên ta cân đối hai cái tâm lý đó. Một cái tâm lý là biết đây là nhân quả đời trước của em, bây giờ em trả quả báo nên lòng ta bớt day dứt, bớt xót xa, bớt quá cảm xúc. Và một cái thứ hai về cái đạo lý là ta chăm cho em vì đây là lương tâm, trách nhiệm của toàn xã hội. Ta cân nhắc được hai cái tâm lý này rồi, ta đi được đường dài. Ta chăm sóc các em rất lâu mà lòng mình không bị hóa đá, không chai lì, không vô cảm. Đấy, nhờ cái trung đạo này, nhờ cái trung đạo này, nhờ cái tâm lý này mà ta ta ổn định được lâu dài, như vậy phải không? Nhưng mà nuôi các em
[44:35]để cho các em cứ tồn tại một cái cuộc sống thế này, đau khổ thế này kéo dài thì sao? Ta, ta chưa xong trách nhiệm, phải không ạ? Chưa xong trách nhiệm. Mãi mãi em chỉ là kẻ được thương hại.
[44:50]Mãi mãi em không bao giờ nhận được sự tôn trọng, kính phục thật sự của người khác thì ta vẫn chưa tròn trách nhiệm. Ta phải làm thế nào đó nâng cái giá trị em lên. Mà ta phải biến các em có một cái giá trị để cho khi gặp các em mọi người có quý mến thực sự. Nâng giá trị của em thì ta mới tròn trách nhiệm của mình. Đúng không ạ? Và đây mới là cái bước quan trọng. Đây mới là bước quan trọng. Nếu ở ban đầu ta nhận lấy cái trách nhiệm là hỗ trợ, chăm sóc cho các em để đừng để các em vào cái chỗ mà khốn đốn, vực thẳm thì ta đã là cái tiếng nói lương tâm của nhân loại, của dân tộc ta rồi. Mà nếu sau đó ta còn nghĩ đến cái cách nào để nâng cái giá trị em
[45:43]lên một lần nữa thì ta là đỉnh cao của đạo đức của xã hội ta. Đây mới là cái trách nhiệm của anh Hồng đây. Đây là nâng cái tâm hồn của anh Hồng lên. Anh định nâng các em nhưng chính tâm hồn anh là phải vượt bậc mới làm được điều này. Và xã hội cái ấy, lúc đó cái xã hội ta không phải là lương tâm nữa, mà xã hội ta là trí tuệ, là đạo đức chói lọi cho thế giới này. Nếu tại nơi những nơi trung tâm nhân đạo như thế này, tại những cái trung tâm này mà cái người cán bộ nuôi dạy cho các em khuyết tật, tàn tật lúc nào cũng nghĩ đến cách nâng giá trị các em lên để cho các em thật sự được mọi người quý mến, chứ không phải chỉ thương xót,
[46:26]thương hại, đôi khi sợ hãi, ghẻ lạnh, xa lánh, không có, nâng giá trị các em lên một bước nữa thì ta mới là đỉnh cao của đạo đức của nhân loại. Cách nào? Cách nào? Con đường tâm linh thôi. Giáo dục thôi. Với những em hoàn toàn kém nhận thức thì ta nói các em không hiểu. Ta nói các em không hiểu đâu. Nói: "Cái này là điều nhân quả, cái này là sống ích kỷ, kia là sống vị tha, cái này làm phúc, cái kia tội", các em không biết. Mà cái người đó muốn có cái giá trị đầu tiên là phải hiểu điều tội phúc trước. Nhưng mà các em không hiểu, ta thua ngay từ cái chỗ này. Còn em nào mà có còn có thể nhận thức được điều tội phúc thì ta phải
[47:18]ráo riết giáo dục các em hiểu rất sâu về điều tội phúc này. Và cho các em bắt đầu làm phúc ngay trong cái cộng đồng của mình. Nghĩa là dù các em đi nhắc nhắc một chân, em vẫn phải giúp người khác, giúp cái người khó khăn hơn em. Giải thích cho các em để các em hiểu, các em vui lòng, không có đứng đây chờ cái sự giúp xã hội nữa. Mà dù em còn bò được, em vẫn giúp cái người mà không thể bò. Em còn lết đi được, em sẽ giúp cái người không thể lết đi. Phải tập như vậy, giáo dục. Mà phải không bắt ép, tại mình bắt buộc cái nó nó không nâng cái tâm hồn em lên được mà phải giáo dục thuyết phục. Thuyết phục về tội, về phúc để cho em này giúp em kia. Đó, để cho chính em tạo phúc.
[48:00]Khi em hiểu điều tội phúc rồi, chính các em phải làm, làm phúc. Vừa nhẹ bớt cho cán bộ công nhân viên mà vừa nâng cái phúc em đi lên thì qua năm năm, qua 10 năm, 20 năm, ta sẽ thấy cuộc đời em đổi khác. Là các em còn nhận thức, nên đó là cái thứ nhất, dạy nhân quả, tội phúc, tạo điều kiện cho các em làm điều phúc. Nói rõ các em là bây giờ bác rất thương con, nhưng mà bác hiểu một điều mà bác muốn con cũng hiểu là đời trước con có tạo cái tội gì đó, con phải thẳng thắn con nhìn nhận điều này. Là nói theo tin theo nhân quả của nhà Phật, đời trước con cũng vô tình, con lỡ tạo nghiệp nên bây giờ con có bất hạnh.
[48:42]Và bây giờ bác muốn con chuyển nghiệp này bằng cách chính con làm phước bù lại, con đồng ý không? Nếu con đồng ý thì bây giờ con phải đi giúp những người trong cộng đồng này. Con nghĩ con làm được việc gì? Gợi ý các em, người này giúp người kia, em này giúp em kia. Cứ như vậy là ngay trong đây bắt đầu cái phúc đã bắt đầu sinh sôi nảy nở từ trong cái cộng đồng mình. Đó là cái thứ nhất, đối với những em còn có thể nhận thức được. Còn đối với những em bại não, không nhận thức được nữa, nói không hiểu nữa thì ta nhờ Phật nói.
[49:14]Chính anh Hồng và những người cán bộ công nhân mỗi ngày phải đi đến chỗ lễ Phật, anh cầu nguyện nhờ thần lực của Phật đem điều thiện, đem đạo lý cấy vào tâm của các em đó coi. Và nếu cần đọc tên từng em, những em nào khó quá đọc tên từng em. Mà với tất cả lòng thành của anh, anh mong rằng cái trí tuệ của Phật, đạo lý của Phật xin soi sáng vào tâm hồn của những trẻ này, nó tên này tên này vì nó không thể nhận thức được nữa. Mỗi ngày anh đều cầu nguyện như vậy, phải cầu nguyện như vậy, với tất cả lòng thành. Nha! Thì đây là cái công đức cực lớn. Ví dụ bây giờ anh đã đại diện cho lương tâm của đất nước ta để anh
[49:59]nuôi, anh dạy những người này thì anh đã là quá tuyệt vời. Nhưng mà nếu anh còn đem cái tâm linh nâng dậy mọi người lên, rồi anh còn phải cầu nguyện để cho ánh sáng trí tuệ soi vào lòng của những em mà không nhận thức được nữa thì anh là đỉnh cao, anh là đỉnh cao đạo đức của nhân loại và của dân tộc này. Thật sự là như vậy, nói thật vậy đó. Nếu mà anh anh anh tới cái mức độ mà anh dùng cái tâm linh để anh nâng dậy tâm hồn của các em, nâng dậy giá trị các em hết thì những cõi trời thấp thấp không chứa anh được, anh lên cõi rất là cao. Nghe thầy nói mê chưa? Vô đây làm. Thấy không? Nghe cái sợ liền.
[50:42]Nói vô đây làm cái sợ liền. Thông thường, một cái sự bất hạnh của một con người đều gắn với một cái gì? Một cái nghiệp ác từ quá khứ.
[50:57]Và nếu không được dạy dỗ thì lớn lên nó làm sao? Kỳ cục, khó chịu, đúng không ạ? Nhớ điều này giùm. Nhớ điều này giùm. Nó khác với việc ta đến chùa, ta tiếp xúc với một bậc thánh hay những bậc chân tu. Khi ta đến ta gặp một bậc thánh hay một bậc chân tu, lòng ta được tắm mát vì ta nhìn thấy cái nhân cách, ta thấy được cái đạo lý.
[51:25]Ta được nâng dậy tâm hồn mình. Nhưng khi ta tiếp xúc với những người bất hạnh, ta phải dặn lòng mình đủ kiên nhẫn để bao dung thì ta mới không thất vọng, không đau khổ. Nhớ như vậy. Và ta phải bao dung cho được, kiên nhẫn cho được, đừng nản chí, đừng thất vọng thì ta mới sao? Yêu thương được họ lâu bền. Nha, đây là điều ta hiểu trước như vậy để đừng nản chí. Do đó, phải theo đạo Phật, ta dựa vào giáo lý Phật để hiểu rằng thực tế là như thế để cho ta đừng, đừng thất vọng khi thấy những chúng sinh mà ta yêu thương, ta thương xót bỗng nhiên họ kỳ quá. Có khi họ có những đứa trẻ như nó yêu sớm, nó hư hỏng sớm, nó mê, nó mê đắm ái dục sớm, tự nhiên đừng có thất vọng.
[52:23]Tự nhiên nó ngang ngạnh, nó nóng giận rồi nó vô ơn, đừng thất vọng, đừng thất vọng. Phải hiểu trước, lường trước điều này. Và vì vậy, nếu ta đã yêu thương được chúng sinh mà nhất là yêu thương được những chúng sinh bất hạnh thì trong đầu mình lúc nào cũng phải chăm chăm tìm cách giáo dục chúng sinh.
[52:46]Bắt họ phải lạy Phật, sám hối rất nhiều để họ vượt qua cái lỗi lầm của chính họ trong tâm hồn họ. Phải hiểu điều đó, mà cái giáo dục mới là cái quan trọng. Còn nuôi ăn để tồn tại coi vậy chứ chỉ là cái cơ bản thôi, còn cái nâng dậy tâm hồn của họ mới là quan trọng mà phải nhờ tới tâm linh. Và lòng ta phải đủ, đủ kiên nhẫn mới đi được đường dài trên con đường từ thiện, nhân ái này. Nhớ như vậy nha.
[53:22]Hôm nay là nhiều người được đến đây nơi khung cảnh xinh đẹp của đất Ba Vì đây, nơi được gặp gỡ những người có tâm hồn xinh đẹp như thế này thì ta hiểu một điều, ta không cô đơn, hén? Trái Đất này không cô đơn, thế giới này không cô đơn vì còn rất nhiều trái tim nhân ái, vị tha, tử tế. Và ta biết rằng ta không cô đơn vì ta đang mải chạy theo cuộc đời của mình thì ở nơi góc trời nào đó có những người đã thay mặt ta để chăm lo cho những điều bất hạnh trong cuộc đời này. Và ta biết ơn họ, nha, ta biết ơn họ. Ta biết... Thầy hôm nay vậy, thầy đại diện cho những Phật tử đi theo thầy hôm nay, anh Hồng ạ, thầy cám ơn anh.
[54:17]Nha, và thầy mong rằng anh đã làm con người đi cái con đường từ thiện cao quý này và anh lại còn biết cái cái yếu tố tâm linh nữa, cao siêu nữa thì anh cứ cố gắng phát huy, ha? Anh cố gắng phát huy và hiểu rằng là ở nơi xa xôi, nơi này nơi kia còn rất, rất nhiều người nghĩ về anh, nha, nghĩ về anh, thương anh, quý anh, biết ơn anh, nha, vậy. Thôi thì thầy xin chúc cho anh Hồng và toàn thể cán bộ nhân viên được nhiều sức khỏe, thành công, an vui, hạnh phúc để cho chi? Để cho cái xã hội ta được nương vào chỗ này mà cùng với nhau đều bớt tội hết.
[55:03]Thầy được bớt chút xíu tội nhưng anh thì sẽ hết sạch tội, và mọi người cũng vậy, nha. Thầy cũng chúc cho quý Phật tử hôm nay mà cùng về đây thì ta mở được lòng thêm ra hả, hiểu thêm được nhiều điều trong cuộc sống này. Và ta biết rằng anh Hồng đã thay ta làm những điều mà tay ta với không tới, ta cùng nhau biết ơn anh, và nếu có đóng góp được điều gì hãy, hãy ra tay đóng góp. Và thầy cũng hết sức cám ơn chị Tạ Thị Loan đã trực tiếp thường gắn bó với những trung tâm thế này, và và những anh chị nữa nhưng mà chắc chắc ai cũng có công, ai cũng có lòng. Thôi thầy cảm ơn hết. Thôi ta hẹn gặp lại nhau ở một lúc nào khác nha.
[55:41]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca
[55:50]Mâu Ni Phật.