Lời giảng: Nghi Thức Lễ Hội

[0:06]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:20]Mời quý thầy quý phật tử ngồi xuống.

[0:25]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta học bài Quan Điểm Phật Sự 8 đề tài là nghi lễ. Chúng ta thấy là trong tất cả các tôn giáo trên thế giới thì bất cứ tôn giáo nào cũng có nghi lễ, à cũng có những cái lễ hội, những nghi thức. Chúng ta cũng đã nói với nhau về cái việc xuất hiện về tôn giáo trên thế giới là tại sao trên thế giới lại có nhiều cái tín ngưỡng. Thì hôm nay chúng ta nói lại một chút xíu để chúng ta hiểu kỹ hơn là vì sao mà nghi lễ luôn luôn tồn tại xuất hiện trong tôn giáo. Thì chúng ta biết rằng vào thời xa xưa nền khoa học chưa có tiến bộ thì con người không biết được nhiều điều về thế giới, về vũ trụ.

[1:19]Và chúng ta cũng biết rằng là bất cứ một sinh vật nào mà thông minh đều luôn luôn dẫn theo một cái tâm lý là tò mò. Nghĩa là càng thông minh thì con người ta càng tò mò. Tò mò tức là muốn hiểu những điều mà mình chưa hiểu. Chúng ta hãy nhìn những đứa trẻ vậy bắt đầu lên 2 lên 3 mà hễ đụng chuyện gì nó cũng hỏi tại sao, ở đâu ra. Nhiều khi là phải biết đứa trẻ đó thông minh. Thấy những đứa trẻ mà đụng chuyện gì nó cũng hỏi cái gì thế hở mẹ? Cái con gì nó bay thế? Ai sinh ra nó? Ở đâu nó tới? Mà hỏi mà dĩ nhiên là cha mẹ nhiều khi không trả lời nổi hết. Nhưng mà hễ tò mò đứa bé này lớn lên sẽ học giỏi.

[2:08]Nhưng có một lần vậy có cái gia đình đó có con bé mới năm tuổi à mới học mẫu giáo. Cái hỏi cả ba mẹ mấy người thân trong gia đình nói con đố ba mẹ chứ người ta sống bằng cái gì? Cái ba nó dòm dòm nó, bị cũng bị hố với nó nhiều lần rồi lần này cũng đề phòng. Rồi nói thì người ta sống bằng cơm, nước. Rồi thêm cái mẹ nó thêm là hít không khí. Cái nó: "Sai". Nói: "Người ta sống bằng tâm linh". Không có tâm linh người ta chết liền. Cha mẹ bật ngửa. Nó mới năm tuổi. Thì những đứa như vậy là nó biểu lộ một cái sự thông minh đặc biệt, cái suy nghĩ khác người. Không biết thì nó cũng nghe lõm bõm các những

[2:48]bài giảng này nơi kia ở đâu đó không biết. Nhưng mà nó tự nhiên nó rút ra một câu kết luận như vậy để mà nó dám đố ngược người lớn là mình cũng hơi đáng sợ. Thì đặc tính con người là như vậy. Và dưới con người là con vật nào mà thông minh kế con người? Con nào? Khỉ, đúng rồi. Khỉ cho nên chúng ta thấy khỉ nó cũng có hai cái đặc tính trong cái tâm lý nó là một là? Bắt chước. Hai là? Tò mò, khỉ rất tò mò. Quý thầy đã gặp khỉ chưa kìa? Gặp rồi phải không? Gặp ở đâu ạ? Tức là ở trong lồng đó hả? Ở trong lồng mình không biết được đâu. Chừng nào mình thấy nó được sinh hoạt tự do thì mình mới hiểu cái đặc tính tò mò của nó.

[3:35]Hồi nhỏ thì tôi cũng có đọc tài liệu thì nói là khỉ hay tò mò, đặc tính là hay bắt chước. Mình nhớ mang máng không để ý. Có một lần tôi nuôi một con khỉ rồi tôi mới biết thế nào là nỗi kinh hoàng của nó. Người ta đem đâu dưới lên đồng bằng lên người ta cho một con. Thì vì nói dưới đó mấy con nít nó chọc quá làm nó dữ. Đem lên chùa trên núi rồi nó hiền lành, nó cột dây ở cổ. Thấy nuôi thú vật mà cột dây mình thấy thương cái thôi mới thả ra. Thả ra nó không chịu đi đâu hết. Bắt đầu nó vô nhà và đầu tiên chỗ mà nó khám phá cái thế giới là cái nhà kho. Nhà kho thì tôi để từng kệ, từng kệ để đồ chuẩn thì nó nhảy lên từng

[4:12]ngăn nó bóc ra nó coi nó quăng, bóc ra nó coi rồi nó quăng. Làm hết. Cứ làm một lát vô tự nhiên cái nhà kho tanh bành té bẹ hết, không còn gì hết trơn. Thôi lật đật cột nó lại. Cột lại rồi ngồi suy nghĩ nói: "Cột lại tội quá, thôi giải phóng cho nó cho nó về với thiên nhiên rừng núi". Đem ra rừng thả mà nó không chịu. Tại từ nhỏ nó sống trong cái với sợi dây cột ở cổ và với con người nó không có thích hợp với thiên nhiên. Thế là nó đi ra ngoài đường nó đứng nó chờ cho một ai đó bắt nó mang nó đi thôi chứ nó không chịu vào rừng sống nữa. Nhưng mà lần đó mình biết là đúng là nó tò mò. Và tò mò là đặc tính của những sinh vật thông minh. Thì con người cũng vậy.

[4:49]Thì chúng ta lui lại hồi thời xa xưa với cái thông minh của con người nên con người tò mò dữ dội lắm. Người ta muốn biết nhiều điều, nói tại sao nước từ đâu mà cứ chảy mãi từ dòng sông đổ xuống? Tại sao trời bỗng nhiên đổ mưa? Tại sao có sấm sét? Ai làm vậy? Bỗng nhiên trời quang mây tạnh tự nhiên mây kéo đùng đùng tới rồi sấm sét nổ ầm ầm. Cứ tại sao tại sao. Và nếu mà không được giải đáp thì chuyện gì xảy ra? Người ta có thể điên được chứ không phải không. Bởi vì cái tò mò hễ càng tò mò ta càng không chấp nhận. Những con vật mà kém thông minh ví dụ như con chó, con mèo thì nó không thắc mắc.

[5:31]Cái tò mò rất là ít. Là khi nào trời mưa, trời nắng kệ nó. Trời mưa cứ mặc trời mưa. Nhưng mà với những sinh vật mà thông minh thì không chấp nhận, cứ phải tìm hiểu. Và để yên lòng thì trong lịch sử con người đã xuất hiện những người có thể trả lời những câu hỏi như thế. Ở những cái bộ tộc thời xưa những người mà có khả năng trả lời như thế, người xưa gọi họ là những người? Chữ này nghĩa là gì?

[6:04]Wise, nghĩa là gì? Khôn ngoan, trí tuệ. Wise. Và cái người mà khôn ngoan, trí tuệ họ gọi là? Wizard. Tức là người khôn ngoan, nhưng bây giờ mình dịch cái chữ này thành ra chữ phù thủy. Nhưng mà cái nguyên nghĩa nó có nghĩa là con người thông minh, người khôn ngoan, người có trí tuệ, hiểu biết. Nghĩa là trong dân làng có chuyện gì cần đến hỏi ổng trả lời được hết. Là bệnh hoạn thì ổng biết lấy cây thuốc ổng chữa được truyền. Rồi thì cái người chết người đó như thế nào rồi ổng biết, làm cho nhập đồng gọi hồn, tiên tri, bói toán và ổng giải thích được là vũ trụ này là như thế nào, thế giới này là như thế nào.

[6:48]Nên con người đó là rất được kính trọng ở trong cái bộ tộc, trong cái buôn làng, trong cái cộng đồng rất được kính trọng. Nên cái chữ phù thủy bây giờ mình hiểu với cái nghĩa hơi ác ý là con người hơi ác độc, mưu mô có phép thuật chuyên môn đã biến một hoàng tử xinh đẹp trở thành một con quái vật, đã biến một cô công chúa hiền lành thật thà tốt bụng rồi bị nằm trong cái quan tài chờ cả bao nhiêu năm để chờ một hoàng tử tới cho một nụ hôn rồi mới thức dậy. Nghĩa là mình đọc những chuyện cổ tích mình hiểu phù thủy là những người như vậy. Nhưng mà hồi xưa cái người mà được là phù thủy là người được kính trọng, được kính trọng.

[7:26]Cho nên trong lớp mình ai mà được kính trọng mình có thể kêu là phù thủy cũng được không sao. Hồi xưa rồi. Thì có vài chuyện ông phù thủy này đã nói đúng. Ví dụ như ổng biết trước là ngày mai sẽ mưa, ổng biết trước. Rồi ví dụ người ta thất lạc một con bò ổng có thể đoán được là đi về hướng nào tìm ra được, tức là ổng có những cái bí thuật thật sự để mà giúp đỡ cái cuộc sống cho cái người ở trong cộng đồng của ổng. Và nó có kết quả cụ thể chứ không phải là chỉ là những chuyện huyễn hoặc nên người ta tin. Và ổng cũng giải thích là vì sao con người sinh ra, vì sao trời đổ mưa. Ổng giải thích làm sao?

[8:08]Hồi đó ai là phù thủy nhớ nói lại.

[8:12]Nói là do ở đâu? Do thần linh tạo ra ha. Nghĩa là ổng phải tạo ra một cái thần linh. Tạo ra thần linh để mà chịu trách nhiệm cho mọi hiện tượng trong cái cuộc đời này. Ví dụ như núi có thần núi, sông nước tự nhiên chảy hoài có thần sông. Rồi biển có thần biển, mưa có thần mưa, sấm sét có thần sấm sét. Và cây cối cái năm đó là mọc tốt tươi lúa trúng hay không trúng thì cũng do cái ông thần nông đó ổng làm ổng chịu trách nhiệm. Nên ông phù thủy ổng đã tạo ra nhiều ông thần để mỗi ông thần chịu trách nhiệm về một vấn đề của cuộc đời. Nhưng cũng có những cái loại tín ngưỡng thì cho rằng có một ông

[8:54]thần chịu trách nhiệm về tất cả mọi điều trên thế gian này. Nhưng mà có những cái vùng, những quốc gia, những cộng đồng thì lại chia trách nhiệm nó ra cho nhiều ông thần. Nó cái khuynh hướng của mỗi nơi khác nhau như vậy. Thì ở đây ở đây thì chúng ta thấy thế này, nó phát sinh tâm lý bình thường thế này: ví dụ như ở trong lớp chúng ta có cái người là trưởng lớp, người đó à thủ quỹ hay trưởng lớp gì đó mà được trên Ban Giám hiệu giao cho giữ tiền của lớp để chi phí cho huynh đệ mà khi bệnh hoạn, khi thiếu thốn; người này có thể quyết định cho chúng ta được quyền lấy tiền mua sữa, được quyền ăn thêm cái món gì ngon lành hơn hoặc là người trưởng lớp này cho

[9:35]chúng ta được có thể là nghỉ công quả một bữa nào đó để đi làm việc gì, tức người này quyền hành hơi nhiều thì mình đối xử với cái người đó làm sao? Nếu trong lớp mình có cái người mà có quyền như vậy mình phải đối xử làm sao? Hử? Mình phải o bế một chút, phải không? Gặp người đó thì mình phải nói năng lịch sự, nhã nhặn là mình khen, mình nói: "Sư huynh thiệt là đẹp trai, dễ thương. Sư huynh cho năm ngàn như mua đồ ăn." Nghĩa là mình khen tiếng trước, tiếng sau là mình xin, phải không? Mình nói: "Ưm, sư huynh thiệt sao nay có cái áo đẹp ghê. Mai cho nghỉ công quả một bữa nha, với các chùa một bữa." Nghĩa

[10:18]là tiếng trước mà khen, tiếng sau mà xin cái gì đó không biết. Thì có không? Cái tâm lý con người là vậy. Thì mình cũng đem cái điều đó mình áp dụng với thần linh. Nghĩa là mình cũng bày tỏ vì mình tin có thần linh trên cao mà. Ông phù thủy ổng đã nói như vậy. Nghĩa là mình cũng tin và phù thủy cũng tổ chức là những cái cách thức để mình bày tỏ cái lòng mình khen ngợi, ca ngợi thần linh và cũng lợi dụng lúc đó là rồi cũng xin cái y chang mình đối với ông trưởng lớp vậy. Nghĩa là mình cũng quỳ xuống, đốt lửa, đọc những bài kinh cầu: "Ca ngợi Thượng đế và Thần linh Ngài vô cùng vĩ đại, Ngài đã đem lại sự sống trên trái đất này.

[10:56]Mai Ngài cho con trận mưa, bữa nay nắng quá." Nghĩa là khen câu xong cũng phải xin cái, y như mình bây giờ vậy. Cho nên nó có nên từ ngày xưa là người ta đã tổ chức lên những cái nghi lễ, nghi thức để mà là một cái phương tiện, là những cái cơ hội để giao tiếp với Thần linh, bày tỏ cái tấm lòng của mình đối với Thần linh là ca ngợi, tôn kính, tôn vinh, nịnh bợ đủ thứ hết, cuối cùng để xin. Ha ha. Nghĩa là để mà thường thường á cái trong cái việc mà giao tiếp với Thần linh á thì con người ta ca ngợi, tôn vinh xong rồi xin một điều gì đó cho mình. Nói: "Xin Ngài cho năm nay nước đừng có dâng lên ngập bờ ngập lúa,

[11:38]xin cho con trồng cái mùa này được trúng hoặc là xin cho con ra biển là được đánh được nhiều cá." Mà đầu tiên phải ca ngợi. Nghĩa là bây giờ mình đối xử với nhau làm sao thì hồi xưa mình đối xử với Thần linh cũng y chang như vậy. Là Thần linh đã tồn tại như vậy và nghi lễ đã xuất hiện như vậy trong tôn giáo, khắp mọi nơi trên thế giới này đều giống như vậy hết. Nhưng có những cái nghi lễ thì bình thường, hiền lành nhưng mà có những nghi lễ rất là ác độc. Ví dụ như cái vùng mà Phi Châu hoặc là vùng Nam Mỹ, Trung Mỹ, người ta tìm ra được những cái di tích, những cái chứng tích để chứng tỏ rằng thời xưa những bộ

[12:17]tộc đó đã cúng tế Thần linh bằng người, bằng giết người sống. Là đầu tiên ví dụ như năm đó hạn hán đi, họ cầu xin đủ thứ gì cũng không được hết, vẫn tiếp tục hạn hán. Họ đem cừu ra, đem dê bò ra họ giết cũng không được luôn. Nghĩa là họ trong cái tuyệt vọng là thấy nước sông đã cạn dần, cạn dần, lương thực đã hết dần, hết dần mà vẫn không mưa, thì có một cái tay cố vấn nào đó ngồi nghĩ nói: "Có lẽ là Thượng đế đang cần một cô gái đẹp, lúc này Ngài đang cô độc. Lúc này Ngài có lẽ là vợ của Ngài ở trên trời đã là già, lâu quá rồi già không có người mới. Giờ cần cô gái mới, có lẽ vậy. Bây giờ phải cúng một cô gái.

[13:05]Cúng thì thôi cứ đem cổ mà đốt thì thì linh hồn của cổ lên sẽ là coi như Thượng đế coi như một nàng hầu của Thượng đế, có khi Ngài đẹp lòng mà cho một trận mưa xuống." Nghĩ như vậy. Và họ sau khi bầu qua xét lại lựa một cô gái đẹp nhất để dâng lên. Họ cột cô gái đó lên cái giàn, họ đứng chung quanh họ nhảy chung quanh, họ cầu nguyện rồi họ châm lửa vô đốt cái đống củi đó cháy bừng bừng đó. Trong cái sự oằn oại, rên la của cô gái đó mà họ nghĩ rằng đẹp lòng Thượng đế. Thì không biết trời xưa đất khiến có mưa hay không, khủng khiếp quá không biết có mưa không, nhưng mà cái tục lệ đó, cái tập quán đó đã tồn tại rất

[13:40]lâu ở một số bộ tộc, mỗi năm hay giết một người vì nghĩ thì ra là cúng người là linh nhất, còn cúng vật không bằng. Nghĩ như vậy. Hoặc là như bên Trung Hoa vậy, có những cái vùng mà họ thường hay bị con sông Hoàng Hà nó tàn phá vì những cơn lụt hàng năm, thì họ cũng để làm dịu lòng Hà Bá bằng cái việc là mỗi năm thả xuống một cô gái đẹp để cúng cho Hà Bá. Chúng ta còn nghe câu chuyện đó. Thì vậy cứ mỗi năm vậy họ lựa một cô gái đẹp, rồi họ trang điểm rất là kỹ lưỡng. Họ đem ra bờ sông, họ cầu nguyện Hà Bá, thủy sông là đừng có tàn phá họ, năm nay đừng cho lụt lội, cầu nguyện đã rồi họ để cô gái lên chiếc

[14:25]bè, họ xô ra cho trôi dòng nước cuốn ra dần ra dần ngoài khơi. Thì con sông nó mấy sông Hoàng Hà bên Trung Hoa lớn lắm, bên đây nhìn qua bên kia nhiều khi không thấy bờ, có những đoạn rộng không thấy bờ. Thì từ từ cô đó theo sóng sông chảy xiết rồi chìm luôn. Có những cái nghi lễ rất là tàn ác như vậy. Thì đó là nguyên nhân này, nghĩa là nghi lễ trong tôn giáo là một cơ hội, là một phương tiện để con người hiệp thông, đối thoại, bày tỏ tấm lòng mình và van xin với Thần linh. Đó là như vậy. Ở trong đạo Phật chúng ta cũng như các tôn giáo khác cũng có rất nhiều nghi lễ, cũng có rất nhiều nghi lễ.

[15:06]Tuy nhiên là hôm nay chúng ta học cái bài này để chúng ta hiểu bản chất nghi lễ trong đạo Phật là gì. Và sau này, khi quý thầy bước ra hành đạo, à mình có trách nhiệm đối với đạo Phật, đối với chùa của mình, mình sẽ tổ chức rất nhiều nghi lễ trong suốt cuộc đời còn lại. Và mình hiểu rõ bản chất nghi lễ là gì, và mình làm cho đúng với cái ý, cái đạo lý của đạo Phật, đừng để sai lạc thành ra chỉ là một phương tiện mê tín phí phạm tiền bạc, mà phải làm sao nó đúng cái ý nghĩa nó như vậy. Ở đây thì như nãy chúng ta nói, là cái nghi lễ là một cái phương tiện, nó là hình thức mà, nó là hình thức hay nghi thức

[15:54]nè, dùng nghi thức để trình bày một cái tấm lòng, phải không? Cái tấm lòng thì mình không có bày tỏ, mình phải có cái phương tiện, có cái hình thức mình mới bày tỏ ra được đối với cái đối tượng để mình bày tỏ cái tấm lòng của mình là gì?

[16:13]Nghĩa là chúng ta có một cái nội dung, có một nội tâm gì đó, có một nội tâm, một tâm hồn, một nội dung, một ý nghĩa gì đó ở bên trong, và mình nhờ cái nghi thức để mình bày tỏ cái nội tâm mình với cái đối tượng của mình. Đối tượng của chúng ta là ai? Đức Đức Phật, phải không? Chúng ta có đối tượng để chúng ta bày tỏ lên. Vì tất cả chúng ta vậy giao tiếp với nhau đều phải mượn một hình thức nào đó, chứ chúng ta không có đạt được cái trình độ từ tâm đến tâm. Chỉ ở cõi trời mới có việc giao tiếp từ tâm đến tâm trực tiếp không cần nghi thức. Chúng ta đừng tưởng trên cõi trời là màu mè, không có đâu.

[16:50]Trên đó lại rất là đơn giản. Vì con người đó là họ tâm với tâm tương ưng, nên họ không có những điều xấu xa, khuất tất, che đậy, dối trá như cái loài người mình. Loài người mình vì mình không biết được tâm với nhau, cho nên là chúng ta còn che đậy, còn dối trá, còn ở cõi trời không có, họ sống rất thánh thiện vì tâm họ biết lẫn nhau hết. Chỉ ở đó người ta không cần hình thức, nhưng mà ở cõi người mình thì chúng ta dùng một cái hình thức nào đó để giao tiếp, để truyền thông, để đối thoại với nhau. Cái phương tiện chính là gì? Hình thức chính là gì? Là lời nói, ngôn ngữ để chúng ta nói chuyện với nhau.

[17:32]Còn ở những thế giới mà ví dụ như cái người câm mà điếc thì họ dùng điệu bộ, phải không? Họ dùng điệu bộ để họ nói chuyện với nhau. Để một ngón tay, hai ngón tay là chữ gì đó, họ họ múa hay lắm, thích á là họ nói chuyện với nhau được. Còn à kiến nó nói chuyện nhau bằng gì? Hả? Râu, đó, vậy là quý thầy chịu khó mà dòm đó, rình rình rình kiến. Ví dụ như hai con kiến à đi nó đi ngược chiều nhau phải không? Cái nó dừng lại cái lấy râu nó cọ cọ là nó truyền cho nhau một cái ý tưởng gì đó. Mình không biết nó cọ trên cọ dưới là cái gì. Nó cọ trên nó nói là: "Bạn cứ tiếp tục đi về cái hướng này, nghĩa là khoảng bao nhiêu cây

[18:16]số không biết, bao nhiêu mấy chục thước bạn quẹo lên cửa sổ cái phòng tăng, bạn chui vô trong bạn thấy cái đơn của thầy an môn ở trên đó, trong đó có giấu mấy cái bánh mà nó bị hở cái bao ra tôi cắn lủng lỗ rồi, còn giấu trong trỏng, vô trỏng ăn." Thì không biết sao rờ rờ rờ rờ râu mà nó nói được một cái thông điệp như vậy. Rồi con kia yên tâm là cứ đi theo con đường đó rình rình rình rình. Đó, thì đó chúng ta phải dùng hình thức để bày tỏ nội tâm của mình. Thì cái lễ hội là một cái hình thức lớn, quan trọng, long trọng trong một cơ hội, trong một trường hợp được nhất định nào đó để bày tỏ cái tấm lòng của mình đối với

[18:51]đối với cái đối tượng là ở đây là Đức Phật chúng ta, đấng chúng ta tôn kính. Chúng ta bày tỏ, ca ngợi, chúng ta tôn vinh Đức Phật mà chúng ta tôn thờ. Đó, mỗi khi chúng ta tụng kinh, mỗi khi chúng ta lạy Phật hoặc mỗi khi chúng ta làm cái lễ Phật đản hay Thành đạo gì đó, vân vân là chúng ta muốn bày tỏ cái lòng kính trọng ta đối với Đức Phật. Còn một cái đối tượng chúng ta cũng bày tỏ nữa là ai? Là... hả? Không phải, là những người mà đến tham dự chung quanh đó, cộng đồng, cái công chúng đó, là những người mà đến tham dự buổi lễ hội. Nghĩa là chúng ta bày tỏ ra: một là cho Đức Phật nhận được cái tấm lòng tôn kính của chúng

[19:35]ta đối với Ngài, hai là chúng ta cũng bày tỏ cái lòng tôn kính đó cho mọi người đứng chung quanh, dù là đạo Phật hay không đạo Phật, cũng hiểu điều đó là chúng ta rất tôn kính Đức Phật và cũng mong mọi người cũng sẽ như vậy. Đó là chúng ta dùng một cái nghi thức để bày tỏ nội tâm với những đối tượng như vậy. Đó là bày tỏ ở trong, ở trong ra. Đó là một trong những mục tiêu của nghi lễ. Và bây giờ ngược lại cũng vậy, chúng ta dùng nghi lễ để chúng ta đưa lại vào tâm hồn mình hoặc là tâm hồn của những người tham dự, tâm hồn mình hoặc là tâm hồn của những người tham dự, một điều gì đó của đạo lý, nhờ cái nghi thức để đưa vào trong tâm hồn.

[20:19]Thay vì là chúng ta thuyết pháp, ví dụ như thuyết pháp cũng là một cách để đưa đạo lý vào lòng con người, nhưng mà không phải luôn luôn, mà chúng ta cũng dùng cả những cái nghi lễ nào đó để đưa vào lòng người. Ví dụ như bây giờ chúng ta nói với nhau về cái nghi thức sám hối là nói rằng à quý thầy phải biết sám hối, phải biết nhìn thấy lỗi của mình à và phải ăn năn, phải hối hận. Thì quý thầy có nghe được rồi phải không? Bằng thuyết pháp đã vào tâm hồn quý thầy cái điều đó rồi, nhưng mà nghe không mạnh, không mạnh bằng một buổi mình tổ chức sám hối. Là lúc đó là chúng ta nghe nói nghĩa, chúng ta quỳ lạy Phật, cùng nhau quỳ lạy Phật tha

[21:01]thiết với lòng tôn kính và chúng ta đọc những bài tụng để từ từ nhận ra được lỗi lầm của mình, nhận ra được lỗi lầm của mình, rồi chúng ta biết ăn năn. Rồi cuối cùng cái tâm cuối cùng, đỉnh điểm cuối cùng của một nghi thức sám hối là gì? Là quyết tâm không phạm lỗi đó nữa là thành công, coi như buổi sám hối thành công. Nghĩa là thay vì bằng một bài thuyết pháp để chúng ta đưa mọi người dần dần từ cái nh- cái tâm biết lỗi qua bao nhiêu công đoạn cho tới cái tâm cuối cùng là quyết tâm không phạm lỗi, thì ở đây chúng ta lại dùng một nghi thức là lễ sám hối để cũng đưa vào lòng người những cái tiến trình tâm lý y như vậy.

[21:42]Đó là cái mà đưa vào. Và như vậy là chúng ta, có khi chúng ta dùng nghi lễ để đưa ra, bên trong mình, có khi chúng ta dùng nghi lễ để đưa vào. Và trường hợp thứ ba là chúng ta dùng nghi lễ để vừa đưa ra vừa đưa vào cùng lúc trong một cái lễ đó luôn. Có không? Có không? Có, phải không? Như vậy, lễ hội trong đạo Phật là chúng ta có ba cái mục tiêu: một là chúng ta bày tỏ một cái nội dung, một cái ý nghĩa gì đó ra bên ngoài lên với Đức Phật và ra mọi người, ra công chúng, cho mọi người biết. Thứ hai là chúng ta đưa một cái điều gì đó vào lòng con người, những người tham dự buổi lễ. Và thứ ba là cả hai, phối hợp cả hai:

[22:28]vừa đưa ra vừa đưa vào. Vậy trong ba mục tiêu đó, mục tiêu nào quan trọng nhất?

[22:38]Đưa ra, đưa vào, cái nào quan trọng nhất? Hử? Đưa ra quan trọng nhất, một ý kiến. Rồi ai nói đưa vào?

[22:52]Cả hai đều quan trọng là cái thứ ba, phải không? Nói cái thứ ba tức là cả hai đều quan trọng. Cho nói lại một tiếng nữa đó.

[23:02]Sự thật á là đưa vào là quan trọng. Chúng ta nhớ, tất cả mọi phương tiện trong Phật pháp là dùng để giáo hóa chúng sinh hết. Ví dụ bây giờ chúng ta có tôn kính Đức Phật vạn lần, Đức Phật cũng không thêm được kilogram nào. Mà mình có nghĩa là thờ ơ với Đức Phật, Đức Phật cũng không xuống hết, xuống cân hết một kilogram nào hết. Mà cái quan trọng Đức Phật muốn chúng ta đó là bằng thuyết pháp, hoặc thông qua lễ hội, hoặc thông qua những cái Phật sự, tất cả đều để giáo hóa chúng sinh. Chúng ta nhớ cái bài đầu tiên về Phật sự không? Trong tất cả Phật sự làm thì mục tiêu quan trọng nhất là giáo hóa.

[23:47]Thì nghi lễ cũng vậy, mục tiêu là để giáo hóa chúng sinh. Như có vừa rồi vậy, vào những ngày tết, chúng tôi tổ chức trên chùa mình cái khóa tu, coi như Tăng Ni xé vào tu, bỏ việc chùa hết nhờ cư sĩ lo quản lý. Thì có chú, chú ngồi thiền, sau khi xả thiền thì tôi mới cho hỏi đáp, chú mới hỏi: "Thưa thầy, hồi nãy con ngồi thiền, chân đau quá nên con niệm Phật, niệm không hết, con khởi quán từ bi, tự nhiên hết đau." Thì trong khi mà chú hỏi câu đó, ý chú muốn nói là giống như sao niệm Phật không linh, không linh bằng quán từ bi. Tôi mới nói: "Không phải là không linh bằng, mà Phật muốn hiểu rằng Phật muốn cho chúng ta

[24:34]hiểu một điều rằng là chúng ta tôn kính Phật là tốt, nhưng không bằng làm theo lời Phật dạy." Là ví dụ như là chúng ta đến trước Phật, chúng ta quỳ lạy Ngài, thì đó là mới là cái đạo đức căn bản thôi, thì Ngài cũng ghi nhận. Rồi chúng ta quỳ lạy Ngài để xin này xin kia là Phật rất không bằng lòng. Không bằng là chúng ta quỳ lạy Ngài, nhưng mà sau đó chúng ta quay ra, chúng ta thương yêu và làm mọi điều lợi ích cho con người, Phật gia hộ liền. Lúc đó Phật dùng mọi sự linh thiêng mình gia hộ liền. Còn mình chỉ quỳ đó giữa mình và Phật, giữa chúng ta và Đấng Tối Cao thôi, coi vậy lại không được lợi ích, không được sự gia bị nhiều

[25:18]bằng cái mà chúng ta làm theo lời Phật dạy là thương yêu chúng sinh thì được Phật gia hộ liền, chứ không phải là Phật không linh. Giống như có cô đệ tử là vậy, giống như bị hiện tượng mà gọi mình gọi là ma đè, thì lúc đó cô niệm Phật không hết, mà cô khởi tâm từ bi thì hết liền. Đó là ý nghĩa như vậy đó, và có nhiều trường hợp như vậy. Là để Đức Phật dạy cho mọi người thấy kính Phật, lạy Phật là đạo đức căn bản, nhưng mà sau đó phải làm theo lời Phật dạy, ý nghĩa nó lớn hơn. Nên vì vậy mà trong cái mục tiêu của nghi lễ, mình trình bày nội tâm mình đến với Đức Phật, không có bằng là mục đích mình để đưa vào lòng người

[26:00]một cái điều thiện gì đó trong cái buổi lễ. Rất ấn tượng, rất ít, rất gọn, nhưng rất cô đọng, rất mạnh. Ví dụ như là khi chúng ta nghe một thời thuyết pháp, ví dụ như là khi chúng ta nghe một thời thuyết pháp á, thì trong đó chúng ta nhận ra được rất nhiều cái nội dung được truyền tải trong suốt một tiếng rưỡi đồng hồ, đúng không?

[26:26]Rất nhiều, nhưng mà mỗi cái chút chút không mạnh. Nhưng mà bằng một buổi lễ, chúng ta chỉ đưa vào lòng người một vài ý thôi. Một cái ý tôn kính Phật, một ý nguyện phát nguyện từ bi, một cái ý là nguyện nghĩa là nguyện dấn thân, đem cả cuộc đời mình cho Phật pháp. Một vài ý thôi, mà nguyên cả buổi lễ tới mấy tiếng đồng hồ chỉ để chuyển tải có một ý thôi, thì nó vào trong tâm con người rất mạnh, gây ấn tượng rất sâu, mà có thể từ cái buổi lễ đó, người ta thành một con người khác. Đó, còn nghe thuyết pháp cùng nghe cái ý đó mà nghe rất nhiều ý lại không mạnh bằng. Đó là lý do tại sao mà chúng ta cần có nghi lễ là vậy.

[27:07]Mục đích của nghi lễ vẫn là giáo dục, giáo dục một cái điều nào đó rất mạnh, rất cần thiết, rất quan trọng, rất cô đọng, ít thôi. Nghi lễ là như vậy. Bây giờ chúng ta có cái ví dụ này. Ví dụ như tụng kinh là để đưa vào hay đưa ra? Vào hay ra? Vào. Vào, đúng. Là để chúng ta huân tập lời Phật dạy, phải không? Đúng. Lễ Phật là vào hay ra? Ra. Ra, đúng. Mình bày tỏ lòng kính trọng mình với Đức Phật mà, tức là bày ra. Thấy tụi con thông minh. Ví dụ như chúng ta có những cái lễ hội mà để bày tỏ nè: một là lòng tôn kính Phật, thì nghi thức gì? Nghi thức lạy Phật, phải không? Hoặc là chúng chúng ta tổ chức Lễ Phật Đản để bày tỏ lòng tôn kính Phật.

[28:04]Hoặc là chúng ta bày tỏ lòng tôn kính Pháp, tôn kính Pháp ví dụ như chúng ta ca ngợi hoặc cúng dường hoặc tụng những cái đoạn kinh nào đó, vừa là để huân tập, nhưng mà cũng vừa để tôn trọng, cung kính cái bộ kinh đó. Tôn kính Tăng là buổi lễ gì? Bảo đảm nhất là cúng dường trai tăng. Rồi ví dụ như để cầu nguyện hay phát nguyện là một cái lễ hội nào đó cũng là cái đó, cũng là bày tỏ ra. Hoặc là đàn chẩn tế, đàn chẩn tế là mục đích làm gì? Đây quý thầy đã từng chứng kiến đàn chẩn tế chưa? Phải không? Là có một vị hòa thượng đội cái mão hiệp chưởng ngồi giữa, hai hàng chư Tăng ngồi hai bên, bắt ấn, bày cúng rất nhiều thức ăn,

[28:53]thức uống, bắt ấn, tụng chú, tụng niệm rất là nhiều với cái mục tiêu là tế độ, tế độ vong linh, cho họ được ăn uống, họ được nghe kinh và được siêu độ, cái mục đích như vậy. Như vậy cái mục tiêu của cái lễ đó là là từ bi cứu khổ. Đó là cũng là một cái hình thức bày tỏ nhưng với người cõi âm. Hoặc lễ tưởng niệm những sự kiện đặc biệt của Đức Phật như là Đản sinh, thành đạo, mục tiêu là tưởng niệm. Chữ tưởng niệm đó là ra hay vào? ra, bày tỏ. Tưởng niệm tức là bày tỏ ra. Hoặc là lễ Vu Lan là để bày tỏ lòng... lòng hiếu. Đó, như vậy cũng là là bày ra. Nhưng mà sự thực chúng ta sẽ thấy mình khéo mình dùng những lễ bày ra đó mình đưa

[29:45]vào hết, lại đưa vào rất nhiều những điều khác trong lòng những người tham dự. Hoặc là chúng ta có những lễ hội mà qua đó chúng ta đưa một số điều vào tâm hồn mọi người như là: lời Phật dạy thì nghi thức của nó là tụng kinh, hoặc là tăng trưởng cái lòng tôn kính Phật, nghi thức là lễ Phật, sám hối là nghi thức là sám hối. Nghi thức sám hối quan trọng lắm. Chúng ta đừng có để mà ví dụ như vào cái thời sám hối, mình chỉ biết là lạy Phật cho đủ 108 lạy rồi đi xuống xả y ra, lật đật kiếm cái quạt quạt vì nãy giờ mồ hôi nhiều quá. Không phải như vậy. Cho nên cái ý nghĩa sám hối quan trọng, cần thiết lắm.

[30:33]Là chúng ta phải chuẩn bị một cái nghi lễ trở lại, chứ nhiều khi nghi lễ cổ truyền không còn thích hợp nữa vì nó không có đạt được cái mục tiêu. Cái mục tiêu của sám hối là nhận ra lỗi, ăn năn và quyết tâm không có phạm lỗi nữa. Nó ba cái tâm niệm, ba cái tiến trình tâm niệm phải phát sinh ra trong buổi lễ sám hối. Nhưng mà đa phần chúng ta thấy là không khéo mình chỉ xem nó như là một nghi thức mỗi nửa tháng một lần, phải ráng làm cho trọn vẹn rồi thôi. Chứ trong buổi lễ rõ ràng mình không có thấy lỗi, cũng không có quyết tâm sửa lỗi. Quý thầy có đồng ý không? Nghi thức Hồng danh ví dụ vậy, có thấy không?

[31:15]Trong đó có thấy lỗi mình không? Suốt buổi tụng có để ý lỗi mình gì không? Không để ý, phải không? Không để ý. Lương Hoàng Sám thì có à. Ví dụ Thủy Sám, Lương Hoàng Sám á thì người mà tụng sám hối theo những nghi thức đó thì bị lỗi trong vi tế được phanh phui ra hết làm cho mình thấy được lỗi và thấy cái quả báo khủng khiếp của nó. Nên những vị nào mà soạn cái nghi thức Thủy Sám hay Lương Hoàng Sám rất là hay, có lợi. Còn à như Hồng danh mình tụng mỗi tháng nó đơn giản mà lại không hay, lạy cực chứ mà không hay. Ở đây chúng ta phải chuẩn bị lại một cái nghi thức về sám hối để có lợi cho mọi người, để đạt được cái mục tiêu đó,

[31:54]là con người phải thấy được lỗi, ăn năn lỗi và quyết tâm không phạm lỗi. Nghi thức đó như thế nào thì có lẽ sau này chúng ta sẽ cùng bàn với nhau mà soạn. Quý thầy lớn lên chút, ngồi lại với nhau soạn lại, trình lên các vị tôn túc để các vị duyệt xét à trước khi chúng ta đưa ra cho mọi người cùng áp dụng rộng rãi thì sám hối rất là hay. Ở các đạo khác như bên đạo Thiên Chúa cũng có cái nghi lễ xưng tội, thì họ một mình họ tới với ông cha thôi, tới với ông cha, nói tội rồi ông cha khuyên, thì cũng là một nghi thức cần thiết. Còn bên đạo Phật mình thì có nghi thức sám hối, nhưng mà tiếc rằng mình lại không sâu sắc,

[32:33]mình không thấy được từng cái lỗi của mình để mình phải ăn năn và quyết tâm chừa bỏ. Đó. Rồi có những điều làm tăng trưởng đạo tâm. Tăng trưởng đạo tâm nghĩa là một người sau khi dự cái buổi lễ hoặc là tụng thời kinh thì họ phải tăng trưởng được tâm đạo, cái lòng mến đạo thiết tha hơn, sự tu hành quyết tâm hơn, thì đó gọi là tăng trưởng được đạo tâm. Sau buổi lễ phải đạt được như vậy mới gọi là một buổi lễ thành công. Ở đây á là chúng ta thấy thế này, sau này khi quý thầy lớn lên theo ngày tháng hằng năm mà quy định chúng ta phải tổ chức những buổi lễ và quý thầy phải nhớ cái mục tiêu là ở chỗ này:

[33:16]làm cho mọi người tăng trưởng được đạo tâm sau cái buổi lễ. Đó là tất cả điều mà chúng ta tâm nguyện, tất cả tâm huyết và lòng nhiệt thành của chúng ta dồn vào đó. Chớ tuyệt đối đừng nghĩ đến tiền bạc. Đừng bao giờ nghĩ à buổi lễ này mình tổ chức như vậy tốn 15 triệu nè, không biết người ta có cúng đủ không, lời được đồng nào hay lỗ không, mệt dữ à ta. Đừng nghĩ trong đầu việc lời lỗ tiền bạc. Nghĩa là khi mà chúng ta tổ chức buổi lễ thì tốn tiền, phải tốn tiền. Mà mục đích của chúng ta, cái lời mà chúng ta nhận được á là nằm nơi trong lòng của mọi người đến tham dự đó. Là mỗi người đến tham dự về họ hân hoan,

[33:59]họ cảm xúc, họ tăng được đạo tâm thì đó là giá trị vô biên mà không có đồng tiền nào so sánh được. Nghĩa là chúng ta có thể tốn 15 triệu để tổ chức buổi lễ đó, 20 triệu tổ chức buổi lễ đó và có khi người ta không cúng được đồng nào hết, có khi như vậy. Nhưng mà từng con người sau khi dự buổi lễ về rồi họ trở thành một người Phật tử thuần thành, tâm đạo mạnh và họ sẽ làm được rất nhiều điều tốt trong cuộc sống của họ. Thì đó, đó là điều mà chúng ta hưởng lợi từ những cái đó đó. Và mình phải vui như vậy, nên tuyệt đối là chúng ta làm việc Phật sự, làm việc đạo, đừng bao giờ tính tới hiệu quả kinh tế, tính lời lỗ, phải hy sinh tất cả vì đạo.

[34:39]Mà nếu cái lòng chúng ta được như vậy thì buổi lễ chúng ta tổ chức sẽ rất là cảm động. Còn trong lòng chúng ta có một chút đen tối vì tư lợi, vì tiền bạc, chắc chắn buổi lễ chúng ta tổ chức sẽ không có cảm động, không thành công. Nên ở đây cần là cần cái tâm của người người tổ chức vậy đó. Nếu mà chúng ta hời hợt, mình có tính toán kinh tế thế nào mình tổ chức rồi nó cũng lòi ra, nó cũng lòi ra rồi người ta cũng nhìn ra. Còn mà lòng mình thật sự vô tư, chỉ vì đạo, mình tổ chức chỉ cầu cho mọi người hiểu thêm được đạo thì người ta sẽ không nghĩ tới mình đâu, nhưng mà người ta về rồi người ta hân hoan, hân hoan cảm động thì cái lời là nằm ở chỗ đó, nên nhớ.

[35:26]Hoặc là vậy đó, những cái buổi lễ mà chúng ta ca ngợi Đức Phật, về Phật đản hay Phật thành đạo vậy, là làm sao là cái người đến tham dự có cái cảm xúc trước cái sự vĩ đại của Đức Phật. Nghĩa là khi họ đến với đạo họ cũng hiểu biết sơ sơ về Đức Phật, cũng có đọc truyện về cuộc đời Đức Phật, cũng có xem mớ kinh, cũng nghe một số bài giảng, đại khái vậy. Nhưng mà mỗi khi đến dự buổi lễ, lễ Phật đản hay lễ Thành đạo thì sau khi dứt buổi lễ, cái cảm xúc đó, cái lòng quý trọng đó, cái lòng tôn kính đối với Đức Phật nó phải tăng lên nhiều lần nữa. Tăng lên nhiều lần nữa cho tới cái buổi lễ kế tiếp là mấy tháng nữa.

[36:06]Tại vì qua mấy tháng cái cái lòng tôn kính nó tuột từ từ từ từ từ từ xuống, quên. Nhưng mà cái đùng cái tới Phật đản nữa, cái mình tổ chức buổi lễ lòng họ tăng lên lại cái sự cảm xúc đối với Đức Phật, đối với đạo tâm. Cái họ làm được mớ Phật sự cái nó lại xìu xìu từ từ từ từ xuống cái đụng cái lễ Vu Lan. Mới là mình thổi tiếp nữa, bơm tiếp nữa, người Phật tử tăng lên đạo tâm rồi cái tu hành tinh tấn rồi làm việc đạo nữa, vậy. Những buổi lễ đó là có cái hiệu quả là như vậy đó và cái lời của chúng ta nằm ở nơi đó, lời chúng ta nằm ở nơi đó, ha. Nên mục tiêu chính là vậy, là vẫn đưa được điều thiện vào lòng con người.

[36:46]Đó, chúng ta nhớ. Còn nếu mình tổ chức buổi lễ hay những nghi thức đơn giản hằng ngày trong chùa mà không làm tăng thêm được điều thiện, không đưa thêm được điều thiện vào lòng người là chúng ta thất bại, coi như thất bại, thất bại lớn. Chúng ta phải nắm rõ mục tiêu này, không được sai lạc. Quý thầy nhớ điều này, từ đây suốt cuộc đời còn lại đụng tới nghi lễ là phải coi có lợi không, chứ không được tổ chức một buổi lễ mà rỗng tuếch. Người ta đến dự, người ta không có thêm được cái gì tốt trong tâm người ta rồi người ta ra về không có cảm xúc là coi như chúng ta đã sai á, là phí phạm tiền bạc, phí phạm thời gian.

[37:26]Chúng ta phải nhớ: chúng ta tốn công sức, tốn tâm trí, tốn tiền bạc, tốn thời gian để phải được một cái gì có lợi cho con người mà cái lợi đó là cái trong tâm hồn của họ. Và nếu mà chúng ta giữ vững được cái mục tiêu như vậy, với mục tiêu lễ hội như vậy, thì công đức chúng ta rất lớn. Chúng ta không được lời về tiền đâu, đừng nghĩ tới tiền, nhưng mà chúng ta được công đức tu hành rất lớn và những người đến tham dự cũng được công đức luôn. Nghĩa là họ bỏ công sức, bỏ tiền bạc họ đến dự buổi lễ, họ tăng trưởng được đạo tâm, họ rất có công đức. Đó mình không nói tới là phải cúng dường tiền bạc. Còn nếu người nào cúng dường thì tốt,

[38:08]tức là phụ thêm với buổi lễ để cho mọi người được tham dự thì rất là có phước, nhưng mình nói cái người đến tham dự với cả một tấm lòng thôi cũng đã là rất là có phước rồi. Còn mà nếu mà rỗng là tốn mà mang tội nữa vậy. Nên ở đây là để giữ được cái mục tiêu đó thì bây giờ là từng nghi thức chúng ta phải xem xét lại hết, là coi nghi thức nào mà đem được cái tác dụng tốt giữ lại, nghi thức nào mà không đem được hiệu quả bỏ. Nghĩa là chuẩn bị cho thế kỷ mới, thiên niên kỷ mới, chúng ta chuẩn bị cho một sự cải cách lớn về nghi thức trong đạo Phật, về nghi lễ trong đạo Phật. Thì ở đây chúng ta không có cực đoan mà cấp tiến quá sức để bỏ hết của tiền nhân.

[38:58]Chúng ta cố gắng giữ lại càng nhiều càng tốt những nghi thức cổ truyền mà nếu thấy nghi thức đó có lợi cho cái việc tăng trưởng đạo tâm của người tham dự thì phải giữ lại. Chúng ta ráng giữ càng nhiều càng tốt, đó là lòng tôn trọng tiền nhân, tôn trọng truyền thống. Đó, nhưng mà nếu mà có một số nghi thức mình thấy dư, rườm rà, can dạ cắt bỏ và chế thêm cái mới vô để bổ sung lại. Thì chế thêm cái mới cách nào để cho người đến tham dự mà được tăng trưởng được đạo tâm thì cái đó tùy: một là do mình hoặc là mình rất là giỏi, rất là sáng kiến, táo bạo, thông minh, chế thêm ra; hoặc là mình tham khảo với nhau với những vị

[39:43]nào cũng có tinh thần cải tiến như vậy, bàn với nhau cùng nhau suy nghĩ thêm. Đó, ví dụ bây giờ nói: "Sắp tới chùa tôi tổ chức lễ Phật đản, nhờ thầy thầy góp ý giùm. Bây giờ tôi trình bày là làm cái buổi lễ như thế này qua những giai đoạn, những nghi thức này thầy coi được không, góp ý thêm." Mình đi hỏi nhiều vị thì biết đâu cũng sẽ nhận được những ý kiến tốt làm cho buổi lễ thêm phần long trọng. Thì cái việc mà chỉnh đổi, bổ sung như vậy là cần thiết cho những nghi thức sắp tới, chứ chúng ta không thể giữ mãi những nghi thức cổ, có nhiều cái nó không có thích hợp và không tác dụng. Tuy nhiên, cái việc mà chỉnh sửa, bổ sung, đổi mới đó, nó phải có được hai điều:

[40:23]là nó phải phù hợp với đạo lý, gọi là khế lý, và nó phải phù hợp với căn cơ, tâm tình, trình độ của người tham dự, gọi là khế... khế gì? Khế cơ. Nó phải khế lý và khế cơ. Nghĩa là ví dụ như buổi lễ mà sám hối thì cái đạo lý của buổi lễ đó là gì?

[40:50]Là làm cho người ta nhận ra lỗi, phải không, và quyết tâm chừa lỗi thì đó thuộc là đạo lý, là phải giữ vững cái mục tiêu đó trong buổi lễ. Nhưng mà cái khế cơ là gì? Khế cơ là bây giờ mình coi cái người, tâm tình con người hiện nay, quỳ lạy riết như vậy họ có thích hay không, hay là người già yếu mà quỳ 108 lạy có thích hợp hay không, có nhận được lỗi hay chưa, hay là mình bớt lạy lại mà có những bài tụng nêu ra từng lỗi để con người lúc mà tụng bài đó coi họ chạm phải cái lỗi nào trong tâm. Đó và những nghi thức kế tiếp là hoặc là họ tự sám hối lấy trong nội tâm của họ, hoặc là mình cho họ đến là bày tỏ ra trước đại chúng để họ sám

[41:34]hối, hoặc là họ cho họ gặp riêng vị tôn túc nào đó để họ sám hối. Đó thì chúng ta suy nghĩ nhiều hình thức như vậy gọi là khế cơ đó, là như vậy cái nào nó sẽ phù hợp với giới trẻ, cái nào phù hợp với giới già, và phù hợp đỡ mất thời gian chung, vân vân, nó nhiều cái cách thức như vậy gọi là khế cơ. Nên chúng ta làm một buổi lễ phải vừa khế lý, vừa khế cơ. Ví dụ như là chúng ta làm buổi lễ Phật đản thì cái đạo lý của buổi lễ Phật đản là gì?

[42:07]Là ca ngợi cuộc đời Đức Phật, phải không, sự xuất hiện của Đức Phật với cuộc đời, đó là đạo lý. Nhưng mà khế cơ là cái số đông người tham dự đến như vậy thì phải làm sao cho vui, cho long trọng thì mình phải dùng gì, dùng thêm âm nhạc hiện đại, là những bài diễn văn đừng dài quá, là trang trí thật là đẹp, vân vân, nghĩa là những cái đó làm cho tâm tình con người đến cảm thấy vui, thích, dễ chịu và có cảm xúc, gọi là khế cơ. Tức là đầu tiên là chúng ta truyền tải một cái đạo lý gì trong buổi lễ đó, và thứ hai là với những đối tượng đến tham dự như vậy thì chúng ta sẽ làm cách nào để cho mọi người có được lợi ích,

[42:49]tăng được cảm xúc thích thú, là lần này đến dự và mong để có lễ để mà đến dự nữa. Chứ đừng có làm buổi lễ buồn tẻ, chán ngắt. Dù là có đạo lý nhưng buồn tẻ, chán ngắt người ta dự một lần, lần sau người ta không dám đến nữa, vậy.

[43:08]Bây giờ mình xét vào về vài một vài nghi thức, ví dụ như là việc tụng kinh bằng chữ Nho quý thầy thấy có còn thích hợp không? Có thể đem được đạo lý vào lòng người tốt không? Có không? Không. Chỉ quý thầy nào, quý cô nào mà giỏi chữ Nho đó, tụng kinh chữ Nho mới hiểu. Chứ quý thầy, quý cô mà dở chữ Nho chút tụng cũng không hiểu, đừng nói tới Phật tử, thấy không? Và như vậy tụng không hiểu thì có lợi không? Không. Như vậy chúng ta đã mất cái mục tiêu rồi. Vậy rõ ràng cái nghi thức tụng kinh bằng chữ Nho là đã đánh mất cái mục tiêu là nghi lễ phải đưa được điều thiện vào lòng người, mục tiêu đó không thực hiện được với việc tụng kinh bằng chữ Nho.

[43:52]Nên chùa tôi vì tôi Việt hóa hết toàn bộ, nhưng mà tôi quên mất là bốn cái câu niệm hương đó mà tôi lại chưa dịch ra được và tôi rất khổ tâm. Bốn cái câu đó mà bây giờ tôi mới biết là tôi khổ tâm này. Quý thầy nhớ không, "Giới hương, định hương, dữ huệ hương", phải không? "Giải thoát, giải thoát tri kiến hương. Quang minh vân đài biến pháp giới", cái câu cuối này tôi khổ tâm rồi tôi tụng lí nhí: "Cúng dường thập phương tam bảo tiền". Cái ý nghĩa nó là đây là cái nhang mà không phải nhang tầm thường như là mình đốt. Nhang này có ý nghĩa là nhang của giới luật, nhang của thiền định và nhang của trí tuệ.

[44:28]Cái nhang này đặc biệt là nhang của sự giải thoát, nhang của cái giải thoát tri kiến, cái đài mây quang sáng suốt, vang quang minh chiếu cùng cả pháp giới để cúng dường trước mười phương Tam Bảo. Chữ "tiền" là là "trước". "Cúng dường thập phương tam bảo tiền" là cúng dường trước mười phương Tam Bảo, nhưng mà tôi biết phía sau thưa là Phật tử không biết chữ Nho, không biết văn phạm chữ Nho, tự nhiên không mình đang nhờ ổng làm lễ quy y, cầu gì cái nghe ổng tụng cái câu: "Cúng dường thập phương tam bảo tiền", ổng nhắc mình lát phải cúng tiền chùa. Ổng nhắc khéo, khổ vậy. Cho nên tôi tụng tới câu đó cái tôi lí nhí lại mà không biết làm sao họ có

[45:08]nghe được không, khổ tâm là vì chưa dịch được, vì chưa Việt hóa nó, vậy. Quý thầy nhớ hễ mà giữ mà chữ Nho tụng tới chữ đó nhỏ... Như chúng ta có nói với nhau vậy, cái điệu tụng là phản ánh âm nhạc của thời đại. Ví dụ như miền Nam mình thích vọng cổ nè, miền Trung thích hò Huế, miền Bắc có cái lối dân ca, dân ca hát gì đó, quan họ ví dụ vậy, thì các vị mới đem những cái điệu nhạc đó vào để tụng kinh. Thì hồi đó nhạc đó là số một, nhưng bây giờ là số mấy? Số không. Giờ giới trẻ bây giờ mà nghe cái điệu mà tôi mới nhận được bức thư nè, dạ nó cứ monotom, cứ một điệu đó è è nó làm hoài mà chỉ có một nhạc cụ duy nhất để đệm cho là cái gì?

[45:53]Là cái cái mõ. Chỉ có một điệu nhạc cốc cốc cốc cốc hoài, nghe chết thầy ơi, nghe chịu không nổi, tụi con cũng thích đi chùa, mến quý thầy lắm mà vô nghe không nổi, thôi đi hát karaoke đó, từ từ rảnh rồi đi chùa sau, hấp dẫn hơn. Nên chúng ta phải cải cách về cái điệu tụng mà Đài Loan đã đi trước một bước. Hòa thượng Tinh Vân là ở Phật Quang Sơn đó, hòa thượng mời các giáo sư âm nhạc giỏi của Đài Loan đến soạn lại giùm cái điệu tụng kinh. Các vị đó phối hợp cái âm nhạc hiện đại Tây phương với dân ca của Trung Quốc soạn thành những bài tụng hay không thể tưởng được. Giờ mình nghe mà người người Hoa họ tụng kinh theo kiểu Đài Loan á,

[46:33]mình chả biết họ tụng cái gì mà nghe điệu nghe rất hay, vì toàn là giáo sư nghĩa là giỏi về nhạc để mà soạn không, họ như vậy đó. Nghĩa là họ tiến chúng ta trước một bước rất dài. Tôi thấy vậy tôi mới lật đật rượt theo, tôi mới thử nghiệm bằng cách mà soạn cái bài khúc tán ca Tôn Kính Phật á, là để thế cho cái bài đầu tiên là tán Phật á, "Đấng Pháp Vương vô thượng", phải không, "Ba cõi chẳng ai bằng, Thầy dạy khắp trời người", và cho tụng thử ở chùa, rồi cho những người vô tình đến chùa nghe thử coi ý kiến làm sao, thì đa phần là người ta khen hay. Quý thầy đây có thấy dễ chịu? Kỳ đó mình có tập hát đó phải không? Nhớ không?

[47:12]Nhưng mà từ đó đến nay là sao rồi? Quên rồi phải không? Hơi uổng. Chứ trên chùa tôi là duy trì suốt á, buổi tụng kinh nào cũng vậy, mà buổi lễ nào cũng hát như vậy, và hầu hết dường như Phật tử có vẻ thích. Phải không? Phật tử thích không? Thấy không? Đó, vậy là được. Nghĩa là chúng ta sẽ thừa thắng xông lên, mà tôi định là thừa thắng xông lên sau này khi mà tôi nghỉ giảng rồi tôi sẽ soạn những bài trường ca để mà làm bài kinh tụng lại. Nhưng mà có người cũng phê bình tôi là bài của thầy nghe hay nhưng mà nó giống nhạc Thiên Chúa và phương Tây, còn bên Đài Loan họ có cái âm hưởng dân ca. Nhưng mà tôi cười cười, tôi không nói,

[47:52]bởi vì tôi cố ý, tôi cố ý là không để cái âm hưởng dân ca ở trong đó, mà nó sẽ thành bài nhạc hay một cách bình thường, nghĩa là ai cũng chấp nhận được, để chi vậy, vì tôi có tham vọng ngày nào đó là sẽ đặt được cái lời Anh, lời Mỹ vào trong cái bài Tôn Kính Phật, thì như vậy nước nào cũng hát được. Còn nếu mình để cái âm hưởng dân ca vào trong đó nhiều, mấy nước khác họ tụng họ khó chịu. Nên tôi có ý đồ nên tôi chỉ cười cười, họ phê bình tôi cười cười, không trả lời. Mà đó cũng là tham vọng. Mà biết đâu, phải không, biết đâu? Biết đâu? Thì vấn đề nhạc cho nên vậy, hôm trước mà tôi có nói là quý

[48:32]thầy phải chịu khó học chừng năm, sáu chục tiết âm nhạc là vậy đó, phải không, để mình biết, đến một ngày nào đó mà khi cái nghi thức tụng, điệu tụng mình đã chuyển qua âm nhạc rồi, thì quý thầy mình đã có bản lĩnh về nó. Mình biết sử dụng nhạc khí, biết thế nào là tiết tấu, là giai điệu, để mình hướng dẫn cho người trong chùa mình tụng, vừa tụng gọi là hát á, nó như vậy. Ví dụ như tiếng đại hồng chung cũng là một cái hình thức, một nghi thức đẹp, là đa số vậy, chúng ta nghe ca ngợi là tiếng chuông chùa, phải không, ngân nga trong chiều vắng, nghĩa là đong đưa, văng vẳng trong không gian. Thì ai cũng thích, tại vì nghe tiếng chuông chùa người ta trầm lắng

[49:13]tâm hồn lại, gợi nhớ người ta về với điều thiện, với nẻo chánh. Mà người ta cũng không thích cái tiếng chuông nhà thờ, nó giục giã quá, nó rộn rã, nó vội vã, nên hai tiếng chuông người ta phân biệt. Nên nghi thức về gióng đại hồng chung cũng là một cái nét văn hóa đẹp của đạo Phật. Như chúng ta nghe cái bài đó, nghĩa là "Chiều chưa đi, màn đêm buông xuống. Đâu đấy buông lững lờ tiếng chuông". Hai câu nữa là gì nữa?

[49:47]Bài đó bài gì? Quý thầy biết không? Thầy nào biết Đêm Đông vậy? Thầy nào giỏi vậy cà?

[49:58]Ở đây đó, khi mình ở xa mà mình nghe tiếng chuông đại hồng chung á, nó được lọc qua không khí đó, nên đa số nghe êm. Còn nếu ở gần á, thì nếu mà người dộng không khéo á, mình sẽ nghe hơi chát nếu mạnh tay. Cho nên dộng đại hồng chung khó. Tâm mình phải cực kỳ tỉnh giác, tay phải khéo léo. Lúc chạm vào, vừa cái điểm mà sát na mà cái dùi mà nó chạm vào cái chuông mình phải thật là êm, thì người đứng gần mới không khó chịu. Ở xa quá, nếu mà mình chạm mạnh, gắt thì khó chịu vậy. Như chúng ta thấy cái lễ Phật Đản á mục tiêu là để tưởng niệm lại toàn bộ cuộc đời của Đức Phật, và để mọi người tăng trưởng

[50:37]được lòng tôn kính Phật, hiểu được sự vĩ đại của Đức Phật. Thì cái buổi lễ Phật Đản chúng ta phải tổ chức như vậy, phải tổ chức cho được bằng cách nào, chớ đừng có tổ chức khô khan. Bữa đó phải tổ chức long trọng. Thì đa số là các chùa mình làm được điều này, tổ chức long trọng. Nhưng mà trong cái long trọng đó, những nghi thức phối hợp với nhau là mọi người phải có cảm xúc chứ đừng để rỗng, trở thành ra hào nhoáng, phô trương, lòe loẹt mà nội dung không có. Nghĩa là người ta thấy vui vui mà không cảm xúc là thua nha. Được cái vui mà không có cảm động với cuộc đời Đức Phật là coi như mình thất bại.

[51:15]Về buổi lễ Phật Đản á, đúng là có vui, vì đông là phải vui, nhưng mà phải đầy cảm xúc. Thì làm cách nào cảm xúc, quý thầy phải suy nghĩ lại, phải tự mình sắp xếp, tính toán lại trong cái chùa của mình là với bao nhiêu người đến dự mình biết, người đó là người miền quê hay miền thành thị, là đối tượng nó sẽ thích cái gì, thích cái gì, mình phải tổ chức. Cho nên đừng tổ chức lễ mà chùa nào giống chùa nào, thì sẽ không thành công. Quý thầy mỗi khi tổ chức buổi lễ đó phải tự mình điều chỉnh, sáng tạo lại cho phù hợp với ngôi chùa của mình. Vui, nhưng mà phải làm cho người ta cảm động. Nghĩa là sau buổi lễ mà có người khóc là thành công lớn.

[51:56]Không, tôi nói thật, tôi nói nghiêm chỉnh á. Sau buổi lễ rồi người ta cười toe toét, vui vui đi ăn xong đi về là không thành công lắm. Nhưng mà có người dự buổi lễ về mắt rơm rớm, cảm xúc trước cái sự vĩ đại, cao cả của Đức Phật là thành công. Mà làm cách nào đó thì tự quý thầy suy nghĩ. Hoặc là như lễ Thành Đạo vậy, là chúng ta tôn vinh sự giác ngộ của Đức Phật. Mục đích là vậy, nhưng mà cũng mục tiêu nữa là làm cho người đến dự lễ phải khởi lên cái sự khát khao giải thoát. Chứ ca ngợi sự giác ngộ của Đức Phật mà cái người đến dự không khởi lên trong lòng mình khát khao giải thoát là coi như buổi lễ đó cũng chưa thành công.

[52:38]Phải làm sao được như vậy. Thì làm cách nào thì quý thầy phải suy nghĩ, phải sắp xếp, phải tổ chức buổi lễ Thành Đạo vậy. Thì ở trên chùa chúng tôi cũng có tổ chức lễ Thành Đạo hằng năm mà chúng tôi cũng hết sức cố gắng, nhưng mà không biết là mỗi người về có có có gì không. Cũng nghe nhiều người nói là buổi lễ tốt, nhưng mình cũng không dám chủ quan là thành công hoàn toàn, phải dè dặt. Tuy nhiên là mọi người hân hoan là thành công. Lễ sám hối vậy. Còn lễ Vu Lan mục tiêu là gì?

[53:11]Là để báo báo hiếu, báo hiếu chứ không phải báo đời đâu.

[53:18]Mà tôn vinh chính là ai? Cái nghĩa hẹp nhất của lễ Vu Lan là tôn vinh ai? Mẹ. Nhưng mà đó là nghĩa hẹp nhất của Vu Lan, mà có nhiều chùa cứ đứng ở cái lệ cái nghĩa hẹp nhất đó mà làm hoài, thành thử làm cho các ông bố buồn. Nói: "Tôi cũng sinh con ra, tôi cũng nuôi, cũng dạy mà trong chùa cứ ca ngợi mẹ cu Tí không à, không nghĩ gì tới tôi. Tôi nghỉ chơi mấy thầy, không tới chùa nữa." Nên ở đây là chúng ta phải mở rộng cái lòng hiếu ra là lòng hiếu đối với mẹ lẫn lẫn cha, phải như vậy mới được. Rồi đó vẫn là nghĩa hẹp, chưa rộng đâu. Cái nghĩa Vu Lan như vậy. Mở rộng hơn là gì nữa?

[54:02]Ý nghĩa lễ Vu Lan là gì? Là chúng ta biết ơn hết mọi điều trên cuộc đời này. Từ cái người nông phu, người dệt vải, người công nhân làm đường, người công an giữ gìn trật tự cho cuộc sống này, người thầy giáo dạy học, vân vân. Nghĩa là tập làm sao cho người Phật tử, người đệ tử Phật, nghĩa là khi nhìn vào cuộc sống, biết được cái ơn mà mình phải chịu đựng đối với cuộc đời này. Chứ còn nào giờ mọi người dửng dưng lắm, không có biết ơn đâu. Nghĩa là những ai đóng góp được cho cuộc đời mình đi qua dửng dưng. Ví dụ như thấy cái người phu quét đường ban đêm vậy, họ mặc cái áo phản quang á để xe rọi tới cho

[54:42]thấy mà tránh họ đó, họ đứng quét đường. Nhiều khi mình đi ngang qua lạnh lùng mà coi thường nữa, mà không biết ơn. Chừng nào mà người đệ tử Phật mình đi gặp cái người phu quét đường mà khởi được cái lòng biết ơn á là coi như lễ Vu Lan thành công. Tức là cái ảnh hưởng của lễ Vu Lan tốt, làm cho mọi người biết lắng tâm lại, nhìn lại suốt cuộc đời này mình đã chịu ơn quá nhiều người. Thì đó là cái nghĩa rộng của lễ Vu Lan. Nhưng mà lễ rộng hơn nữa là gì?

[55:12]Nhưng mà ý nghĩa rộng hơn nữa là gì? Là lễ Vu Lan là cái lễ mà chỉ cho thấy cái trách nhiệm của người đệ tử Phật đối với cuộc đời. Có nghĩa là lễ Vu Lan là một cái lễ bày ra cái khía cạnh nhập thế của đạo Phật. Ngược với lễ Thành Đạo, nghĩa là lễ Thành Đạo chỉ bày, tôn vinh cái khía cạnh xuất thế của đạo Phật thì lễ Vu Lan mở ra ca ngợi, tôn vinh cái khía cạnh nhập thế của đạo Phật. Nghĩa là ở nơi lễ Thành Đạo đó, chúng ta tôn vinh, chúng ta ca ngợi cái công hạnh tinh tấn của Phật và khuyến khích mọi người cũng tinh tấn tu hành như thế để đạt được cái giải thoát, giác ngộ. Nhưng mà ở nơi lễ Vu Lan thì chúng ta lại ca ngợi,

[56:01]lại tôn vinh những người biết dấn thân vào trong cuộc đời để đem cái từ bi chan rải, để đem những hành động tốt lành, lợi ích đến với muôn loài. Chúng ta thấy như vậy. Như vậy đạo Phật mới tròn đầy mọi khía cạnh khác, chứ đừng có hiểu đạo Phật một chiều. Và lễ Vu Lan đừng hiểu một cái nghĩa rất hẹp là chỉ ca ngợi người mẹ, không phải như vậy. Chúng ta mở rộng lần lần lần lần cho tới thấy là đạo Phật hoặc là người đệ tử Phật phải sống rất tốt với cuộc đời, phải có đầy trách nhiệm với cuộc đời. Đó là cái ý nghĩa khía cạnh nhập thế và dấn thân của đạo Phật. Phải làm như vậy. Còn lễ giỗ Tổ để làm gì?

[56:48]Hử? Thứ nhất là Thứ nhất là gì? Tưởng niệm. Tưởng niệm Tổ, tưởng niệm tiền bối. Đó là ý nghĩa thứ nhất. Nghĩa thứ hai, mục tiêu thứ hai ai nghĩ ra?

[57:10]Mục tiêu thứ hai? Hử? Ai, ai nghĩ ra? Mục đích thứ hai là mình nhớ lại những cái gương của Tổ và những lời của Tổ dạy cho mình để mình biết theo đó mà mình tiến tu. Tức là kế thừa, giữ gìn, phát huy được sự nghiệp của của tiền bối, ý nghĩa hay. Thứ ba, mục tiêu của lễ giỗ Tổ là gì?

[57:40]Lễ giỗ Tổ cũng giống như ở ngoài đời mà lễ giỗ ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại vậy á, cũng giống giống vậy đó. Có mục tiêu nữa là để ngày đó là ngày đoàn tụ dòng họ, cho con cháu biết mặt nhau. Ở ngoài đời vậy, ở trong chùa vậy, là để ví dụ cái ngày giỗ Tổ thì tập hợp lại hết: hàng đệ tử, sư huynh, sư chú, sư bác, gọi là sư điệt, đệ tôn gom lại hết để mà biết là đây là chúng ta cùng một dòng. Sau này trên đường đời vạn nẻo đi làm việc đạo thì biết đây là bà con của mình mà ráng hỗ trợ nhau, tăng thêm cái tình thân tộc của đạo và biết đoàn kết với nhau. Cái mục tiêu của lễ giỗ Tổ là vậy nữa.

[58:22]Nghĩa là thứ nhất bày tỏ ra là lòng tưởng niệm đối với tiền nhân; thứ hai đưa vào là cái lời nguyện mình kế thừa được sự nghiệp của tiền nhân; và thứ ba là để tăng thêm tình thân tộc, tạo nên sự đoàn kết hòa hợp ở trong trong Tăng Ni, như vậy. Giới đàn, giới đàn á thì cái nghi thức tổ chức giới đàn thì lại khác với những nghi thức khác. Ví dụ những nghi thức khác á, chúng ta có thể tổ chức cho vui để cho người đến dự thích, nhưng riêng giới đàn thì không có vui, mà phải tổ chức cực kỳ trang nghiêm. Dùng cái nghi thức truyền thống nhiều, chứ đừng có cải cách. Nghĩa là trong buổi giới đàn mà chơi đem âm nhạc vô hát là thua, không được, ha.

[59:06]Nghĩa là lễ mà thọ giới là không có được. Lễ thọ giới cái này trong tiếng có nghĩa là lễ nhậm chức á trong đạo kia, nhưng mà mình coi như là lễ mình gọi là lễ thọ giới đi, ordination. Còn giới sư preceptor là giới sư, còn ordination là là là giới đàn. Thì cái quan trọng là cái sự nghiêm trang cùng tột, phải tổ chức cho nghiêm. Mà muốn nghiêm á, đố quý thầy biết ở đâu ra?

[59:41]Do cái tâm của những người tổ chức, là những người mà giới sư á, những người tổ chức á, phải lòng phải quyết tâm cao, lòng phải rất nghiêm và đầy uy lực, tự nhiên giới tử bước vào giới đàn là sợ liền. Là buổi lễ sẽ nghiêm trang. Dĩ nhiên mình còn nhiều yếu tố khác nữa, nhưng mà những vị giới sư phải là những người đầy uy đức nghiêm trang thì buổi lễ tự nhiên nghiêm trang liền. Giới sư không có vụ mà nói một tiếng thừa, không có vụ nói giỡn. Giới sư phải cực kỳ nghiêm trang. Vì biết đâu sau này quý thầy lớn lên rồi, tới lúc cao tuổi hạ rồi, quý thầy cũng sẽ làm giới sư, cũng sẽ tự mình tổ chức những giới đàn, thì buổi lễ phải cực kỳ nghiêm trang.

[1:00:22]Và mục tiêu để làm gì? Nghiêm trang để làm gì?

[1:00:28]Để gieo vào lòng giới tử một cái quyết tâm giữ giới suốt đời. Tại vì người giới tử họ không có cái cơ hội để thọ lại lần thứ hai sau khi thọ giới Tỳ-kheo rồi, trừ trường hợp cái người đó ra đời rồi vô thọ lại thôi. Còn bình thường nếu mà không phải hoàn tục thì trong đời họ chỉ được thọ giới Tỳ-kheo có một lần. Và cái giới đàn đủ gây dấu ấn vào trong lòng họ để thành một cái quyết tâm giữ giới tới suốt đời luôn. Cho nên buổi lễ đó phải hết sức đặc biệt, phải tổ chức hết sức là hiệu quả. Tôi nhớ hồi tôi thọ giới nè thì không được nghiêm trang lắm vì lúc đó cái hoàn cảnh khó khăn quá, quý thầy phải làm rất là vội vã.

[1:01:10]Chỉ có một chút là lúc thọ giới Bồ-tát á, ngồi đốt liều ở trên đầu á, thì ngồi để ba cái liều đốt, cháy nóng trong cái tiếng trống Bát-nhã rồi ngồi yên lặng kiết già đó, mà tâm nguyện trong lòng là dâng cả cuộc đời này theo đạo cho chư Phật, thì lúc đó mình có cảm xúc, có quyết tâm, thế còn những nghi thức khác vì vội vã đi qua, tôi nghĩ tôi cũng không có cái phước lắm, vì trong cái thời buổi lúc đó quá khó khăn. Nhưng mà sau này hoàn cảnh tương đối dễ chịu, nếu quý thầy lớn lên quý thầy có tổ chức giới đàn thì hãy nhớ điều này. Quý thầy phải vắt óc bàn bạc với nhau tổ chức giới đàn cực kỳ long trọng,

[1:01:48]nghiêm trang, là người giới tử đi vào giới đàn đi ra rồi là hết hồn, là suốt đời không dám phạm giới. Thì như vậy mới là thành công. Cho nên những cái gì mà để lại xưa cũng chưa chắc là đã hoàn chỉnh, mình phải tăng cường thêm cho thật là kỹ vậy. Như lễ quy y cũng vậy. Lễ quy y là đừng có sơ sài quá, phải long trọng để làm tạo được cái ấn tượng suốt đời cho người Phật tử, chứ còn nếu sơ sài người Phật tử sẽ coi thường. Cho nên ở trên tôi tôi làm lễ quy y nè, tôi nhớ hồi lúc mà tôi quy y á thì cứ mỗi một cái quy y xong là xá một cái phải không? Thọ giới thì xá một cái. Tôi bắt lạy hết, mỗi điều gì là phải lạy á,

[1:02:29]nghĩa là ra khỏi lễ quy y là đầu gối phải hơi đau, phải cảm thấy hơi vất vả để nhớ. Mà chưa đủ, năm giới cấm tôi cảm thấy chưa đủ mạnh, cho thêm bảy điều nguyện bắt phải nhận. Nghĩa là người Phật tử quy y, ngoài việc thọ trì tam quy ngũ giới là phải nhận luôn bảy điều nguyện một cách bắt buộc vào, bắt buộc luôn. Và người đệ tử phải quyết tâm hân hoan đón nhận bảy điều nguyện đó để giữ gìn suốt cuộc đời của mình. Điều thứ nhất là tập ăn chay, điều căn bản. Thứ hai là phải siêng năng học hỏi giáo pháp chứ không được làm biếng. Thứ ba là phải có công phu tu tập mỗi ngày. Điều thứ tư là phải nguyện suốt đời làm việc thiện,

[1:03:10]bởi vì khi mình đã quy y rồi cuộc đời mình phải bước qua một ngõ khác chứ không được quyền sống như cái cách cũ nữa, không được quyền sống ích kỷ nữa. Nên điều thứ tư là phải suốt đời làm việc thiện. Điều thứ năm là phải Phật hóa gia đình, là mình lỡ xui biết đạo Phật rồi thì phải quyết tâm làm cho cả gia đình mình phải biết đạo Phật, phải tin đạo Phật. Đó là điều nguyện đó. Điều nguyện thứ sáu là mở rộng ra, là đối với bất cứ ai trong cuộc đời này mình có duyên mình đều phải làm cho người ta tin hiểu đạo Phật hết, chứ không phải trong gia đình mình không. Và điều nguyện thứ bảy là kiên cường giữ đạo, dù chết không bỏ đạo.

[1:03:45]Người Phật tử á, quy y phải thọ luôn bảy điều nguyện như vậy. Thì buổi lễ sẽ long trọng, quyết tâm mà hơi vất vả, tại mỗi điều đều phải lạy hết, vất vả. Và như vậy buổi lễ quy y, họ bước ra khỏi buổi lễ họ có ấn tượng nhớ suốt đời. Chúng ta có một số điều cần chú ý

[1:04:06]là tổ chức buổi lễ mình đừng có dài quá, làm cho mọi người mệt mỏi, mà khi mệt mỏi rồi đó thì cái cảm xúc nãy giờ họ có nó mất à. Bắt đầu họ bắt đầu họ sợ, rồi tới ớn, rồi tới trốn là thua luôn á. Rồi năm sau nói: "Ủa, sao năm nay Phật đản hổng thấy mặt con?" "Dạ, là từ năm ngoái là con con quỳ một lần năm nay còn đau thầy ơi." Cho nên á mình phải canh, vì mình biết trong những buổi lễ mà càng lớn chừng nào á thì cái số người đến đông, mà đông như vậy chắc chắn sẽ có những người già. Thì những người già như vậy, những người già đó thì thì như làm lễ lâu sẽ mệt mỏi, còn những người quá trẻ thì lại hiếu động,

[1:04:50]ở lâu trong buổi lễ cũng không được, thích nhảy thích chạy mà. Cho nên cuối cùng vẫn là vừa, làm sao gọn trong thời gian nào đó mà phải mạnh, phải đầy ấn tượng là thành công. Chớ đừng có kéo dài một buổi lễ mà lê thê, có cái quỳ mà quỳ hoài là không được. Phải chia ra nhiều phần, mỗi phần đều có cái ý nghĩa khác nhau. Như lúc này thì tụng, lúc khác thì đứng, kia thì ngồi, mỗi phần khi thì nghe thuyết pháp, khi thì dâng hương, khi dâng hoa, vân vân, có nhiều cái phần mà mỗi phần đều có ý nghĩa hay hết. Nghĩa là trong một buổi lễ người ta đi qua rất nhiều giai đoạn, chứ không phải một buổi lễ là chỉ tụng kinh từ đầu tới cuối rồi đứng

[1:05:30]dậy tam tự quy y hết lễ, xuống ăn cơm là thua, không được. Buổi lễ vậy đơn điệu và tẻ nhạt. Nên quý thầy khi mà quý thầy soạn một buổi lễ nào đó, nhớ mình phải tạo ra nhiều phần, nhiều mục, thay đổi thay đổi thay đổi liền liền liền liền như vậy và mỗi mục như vậy đều hay, người ta chuyển từ mục này qua mục kia đều bất ngờ, thích thú, thì vậy thích và có cảm xúc. Và cũng đừng dài quá, ví dụ dù hay cũng đừng dài quá, dài quá cái cảm giác mệt rất là đáng sợ, rất đáng sợ.

[1:06:05]Lễ lớn thì mình phải tổ chức chu đáo, cái này chúng ta học trong cái bài chương trình kế hoạch nên hôm nay mình nhắc sơ thôi. Vì nếu mà phát sinh trục trặc là coi như mất cái hiệu quả, mất công lao mình chuẩn bị khi mất tiêu hết trơn luôn, nó giảm bớt hoặc là mất hẳn luôn. Như ví dụ, làm lễ lớn mà mình lại không có chuẩn bị cái máy phát điện dự phòng, mình đang thuyết pháp vì trong buổi lễ đó có cái phần nghe thuyết pháp một đoạn ngắn chừng 30 phút, đang nghe thuyết pháp bỗng nhiên người ta thấy mình nhép nhép miệng không à, không còn nghe gì nữa là coi như bỏ mất á, vì phần thuyết pháp rất quan trọng trong buổi lễ.

[1:06:41]Thì coi như công mình chuẩn bị cả tháng rồi là toi mất luôn. Người ta không còn cảm xúc mà thấy buồn cười, rất là uổng, nên mình cố gắng tổ chức chu đáo. Hoặc là vấn đề ăn uống vệ sinh cũng vậy. Khi khi mọi người đến dự lễ thì thường là ghé chỗ nhà khách mình uống nước cho khỏe khoắn, rửa mặt rồi bắt đầu mới từ từ vào dự vào lễ. Nhưng mà không ngờ là cái nước hôm đó bị ô nhiễm, có nhiễm cái vi khuẩn gây bệnh nghĩa là thổ tả,

[1:07:13]thì đang dự lễ nửa chừng cái bỗng nhiên xáo trộn hết toàn thể hội chúng thì chúng ta thấy nó nó mất thiêng liêng và mất cảm xúc liền, coi như thua đậm. Cho nên mọi cái chút chút chút đều phải ráng mà cẩn thận như vậy. Hoặc là vấn đề tiếp rước. Khi mọi người đến dự lễ thì có khi là có các vị tăng ni tôn túc đến, phải có chỗ ngồi vì các vị đó mặc áo quần đàng hoàng, y áo tràng, có chỗ nào ngồi nghiêm chỉnh, chứ vô mà mình quên tổ chức không kịp thì mình thấy lác đác cái vị vài vị ngồi gốc cây, lác đác cái vài vị ngồi kia, tại quý vị cũng mệt nữa, kiếm đâu quay qua lại có chỗ ngồi đại mà mình không có chuẩn bị, cái nhìn vào không khí không nghiêm

[1:07:51]trang ngay từ đầu, chưa vào lễ không khí không nghiêm trang. Rồi Phật tử cũng vậy, nghĩa là Phật tử vào đến là được tiếp rước, ăn uống nước gì đó rồi ngồi chỗ nào để chuẩn bị vào lễ, chứ đừng đi rải rác rồi chạy lung tung ở đâu dòm thấy thì không khí cũng không nghiêm trang gọi là mình tổ chức không chu đáo, cái nó giảm bớt cái hiệu quả của buổi lễ cũng rất là uổng phí. Đó là điều chú ý như vậy. Một điều nữa là đừng để mọi người thụ động. Làm sao mọi người dự lễ họ phải có một cái hoạt động, tham dự, tham gia một cách năng động trong buổi lễ mà trong trật tự chứ đừng có thụ động. Ví dụ như đến dự một buổi lễ Phật đản, họ cứ ngồi mà nghe thuyết pháp đọc diễn

[1:08:34]văn từ đầu tới cuối rồi cái đi về, thua liền, lần sau họ không tới nữa. Tức là họ thụ động quá, và chỉ có một vài người năng động thôi, là đầu tiên lễ Phật đản mình tổ chức, cái ông thầy trụ trì lên đọc diễn văn ca ngợi cuộc đời Đức Phật, rồi mời đại diện của Ban Tôn giáo, đại diện Mặt trận lên phát biểu cảm tưởng về Phật đản, rồi mời Hội Phụ nữ lên, mời anh công an, rồi mời đại diện thiếu nhi lên, mời đại diện, mời xong cái từ từ dòm dưới không còn ai nghe hết trơn. Thôi thì mấy ông nói nhau nghe cũng được, rồi xong giải tán. Tức là cái mà thụ động làm người ta chán. Khi đến dự lễ người ta phải được

[1:09:13]tham dự gì đó, cho nên có những cái lễ Phật đản là Phật tử được tham dự vào lễ tắm Phật á, phải không? Là làm cái lễ đài thật là đẹp, rồi sau cái phần diễn văn đơn giản, bắt đầu từng người thì xếp hàng họ lên tắm Phật á, múc miếng nước xối lên cái hình Phật á. Phật rồi sau đó lén mình xin chung nước về nhà uống á, uống xong rồi sau đó mình đi bác sĩ đó, nhớ không? Như vậy. Nhưng mà nói chứ cũng linh lắm, nhiều khi cũng có bệnh dám uống cũng hết lắm á. Ở đây là chúng ta để ý,

[1:09:49]ví dụ ở trên tôi vậy, tôi tổ chức là mọi người được dâng hoa. Sau những phần khi tụng kinh thì cùng tụng với nhau là cũng có tham dự, hát thì cùng hát cũng có tham dự. Rồi tới cái phần dâng hoa là ai cũng được cầm hoa đến tận nơi tượng Phật để đặt lên Phật hết. Thì như vậy làm cái người ta không cảm thấy mình dự lễ một cách thụ động mà được năng động tham dự vào dễ có cảm xúc hơn. Yếu tố tâm lý này rất quan trọng, quý thầy phải để ý. Nhớ như vậy. Khi mà tổ chức buổi lễ vậy, tôi chỉ thua cái lễ cài hoa trong lễ Vu Lan thôi, tôi không tổ chức được. Là vì á lễ Vu Lan á đầu tiên tôi để hoa trên cái bàn tay Phật.

[1:10:29]Sau đó cài. Mà ý nghĩa tôi cài là không phải để vì mẹ á, tại vì nghĩa mẹ hẹp quá. Tôi dặn là cái hoa bởi tôi đâu có lấy hoa hồng hoa trắng gì đâu. Tôi chỉ lấy hoa vàng vàng, lai lai hồng hồng vậy thôi à. Ý nói rằng khi mà nhận một cái hoa này là mình nhận một sứ mạng Đức Phật giao cho mình. Để từ đây mình trở về với cuộc sống, mình sống tốt được với cuộc đời. Là cái ý nghĩa cài hoa như vậy đó. Nhưng mà làm sao cho mọi người ai cũng được cài hoa và cũng cài hoa cho người khác. Là họ tham dự vào một cách năng động, chứ không phải họ chỉ được cài hoa rồi họ đi ra, mà làm sao họ cũng được tự tay họ lấy cái hoa họ đến họ cài cho người thân của họ.

[1:11:11]Thì như vậy rất là hay, mà tôi không tổ chức được vì có lần mấy lần thử tổ chức như vậy cái dòm dòm nguyên cái quan cảnh buổi lễ đó, lộn tùng phèo lên hết trơn luôn. Người này chạy qua chạy đi kiếm cái người mình thương nhất, thì ông nào ổng nằm đâu "Ê!" kêu lên, chạy lại cài hoa, nó lộn bù quèo lên hết. Thì thấy có vẻ vui, mọi người được năng động để tham dự nhưng mà cái buổi lễ hết trật tự. Cho nên đến hôm nay tôi vẫn chưa nghĩ ra để làm sao cho mọi người được cài hoa rồi được cầm hoa để cài cho người khác, người nào đó mình quý mến vậy. Nhưng mà khó tổ chức quá, chưa nghĩ ra. Để năm tới quý thầy lên phụ coi, quý thầy lên phụ.

[1:11:47]Mỗi hạng người, mỗi lứa tuổi nó đều cần có những cái nghi lễ thích hợp khác nhau. Vì vậy, có nhiều nghi thức đa dạng cho phù hợp. Ví dụ như trong ngày trong tuần á thường là người lớn tuổi đến tụng kinh thì mình sẽ tổ chức tụng kinh kiểu khác, phù hợp với người già. Nhưng mà ví dụ tối thứ Bảy cái mai Chủ nhật á cái rảnh tới chùa thì bữa đó trẻ nhiều hơn thì mình đổi nghi thức liền. Tụng kinh ngắn nhưng mà cho hát thêm, nghe thuyết pháp, chơi vui thêm. Dắt nhau ra sân rồi nói này nói kia, kể chuyện trời trăng mây nước cho nó vui thêm. Như vậy. Nghĩa là đổi liền, phải quý thầy phải linh động liền, đừng có cứng nhắc.

[1:12:25]Từng lứa tuổi. Ví dụ như cái buổi đó là mình biết có cái người trí thức tới nhiều thì đổi kinh tụng liền, biến qua thời thuyết pháp sinh hoạt liền, nghiêm trang nói chuyện bàn bạc đạo lý, đàm luận đạo lý liền. Trong cái buổi tụng kinh đó, nghĩa là tụng ngắn thôi nhưng mà biến qua thành cái buổi đàm luận đạo lý với nhau. Đó. Hoặc là có những người trong buổi lễ Phật Đản hoặc lễ mà mình biết có nhiều người họ cái vùng chung quanh mà họ không phải đạo Phật họ đến dự thì cái bài thuyết pháp mình phải đổi tông liền. Đừng có ca ngợi Đức Phật riết. Họ không biết gì, họ thấy nó kỳ kỳ, họ thấy ờ đạo nào cũng vậy.

[1:13:01]Thì lúc đó mình sẽ một bài thuyết pháp mình nói nhiều về cái gì nó hợp lý, cái gì nó chung, cái đạo lý của loài người ai cũng phải chấp nhận. Dù đạo Phật hay không đạo Phật phải chấp nhận thì người này thấy ngay "À, thấy đạo Phật này hợp lý á vì nói đúng cái tâm tình của họ." Cho nên chúng ta phải để ý cái đối tượng mà chỉnh đổi cái nghi thức của mình cho nó thích hợp, phù hợp vậy. Trong các nghi lễ thì cái phần quan trọng nhất vẫn là phần thuyết pháp, phải có một bài thuyết pháp ngắn, không có dài quá. Như chúng ta đi dự thuyết pháp vậy đó thì mình nghe thuyết pháp dài được. Nhưng mà trong buổi lễ thì phải có thuyết pháp,

[1:13:40]nhưng để ý một điều là nếu mà mình tự xét bản thân mình không phải là một giảng sư nói hay thì xin đừng nói dài quá. Bởi vì nói dài quá mình chỉ có lợi cho những người cũng bị bệnh mất ngủ thôi. Phải nhớ. Thật ra chúng ta còn thiếu giảng sư nhiều lắm, chứ chưa có đủ đâu. Quý thầy ai cũng phải biết giảng hết. Mình nói ít nhất phải giảng được một thời vào cái buổi lễ sám hối mỗi nửa tháng một lần cho Phật tử quanh làng của mình. Còn khá hơn chút, mình có thể giảng chùa này qua chùa kia một chút. Giỏi hơn nữa, mình có thể giảng tầm cỡ của tỉnh, của quốc gia hay là của thế giới thì tùy cái tầm cỡ của mình.

[1:14:19]Nhưng mà ai cũng phải biết giảng. À tuy nhiên, bởi vì tôi chưa nói về phương pháp diễn giảng nên tôi không có đào sâu. Nhưng đây có một cái ý, một cái mánh nhỏ để nhắc quý thầy. Nếu quý thầy sau này không có được học với tôi về phương pháp diễn giảng thì ở đây là một chút mánh để gọi là giảng hay á. Là chúng ta định cái thời gian mình giảng ví dụ như là 15 phút hoặc là 20 phút. 15 phút hay 20 phút mình định à trong cái buổi lễ này mình bỏ ra 20 phút để thuyết pháp. Đừng có giảng dài. Buổi lễ đừng giảng dài. Thì trong 20 phút này mình chuẩn bị được khoảng là 20 ý, trung bình 1 phút 1 ý. Có cái ý nói nửa phút thôi, nhưng có cái ý mình nói 2 phút, 3 phút.

[1:15:07]Thì trong 20 phút mà được 20 ý là bài giảng như vậy gọi là phong phú, súc tích. Thì dù quý thầy có nói năng lặp ca lặp cặp, dù quý thầy có nói đôi khi hơi ngọng một chút, hơi cà lăm một chút vẫn hay như thường. Bởi vì nó nhiều ý nó vẫn là một bài giảng hay, nghĩa là nó biến đổi linh hoạt, nó phong phú súc tích là hay liền. Còn ví dụ như là nhiều khi quý thầy định giảng là 45 phút nhưng mình chỉ có năm ý thôi thì dù quý thầy nói có hay vẫn là một bài giảng dở. Nghe nó vẫn nhàm nhàm, lền lền liền, bị liền. Cho nên cái cân đối giữa thời gian của bài giảng với cái số ý của bài giảng là một điều cực kỳ quan trọng trong vấn đề thuyết pháp.

[1:15:51]Quý thầy nhớ điều này giùm. Nên sau này quý thầy lớn lên quý thầy đi giảng đi dạy, mình thường bây giờ hiện nay là đa phần chúng ta giảng khoảng một tiếng rưỡi để vừa với một cuốn băng cassette. Đa phần như vậy thì quý thầy phải nhắm trong 1 tiếng rưỡi đó nghĩa là 90 phút đó, quý thầy phải được bao nhiêu ý? Thường là phải chừng 40 ý trở lên. 40 ý thì bài giảng này gọi là hay á, súc tích, trung bình như vậy khoảng hai phút mấy một ý. Chứ còn ví dụ có người mình thấy là 90 phút mà nghe ra không có cái ý nào chắc á, chỉ chừng bốn năm ý coi được à. Còn bao nhiêu cứ nói nói phớt phớt qua ý này, lan man qua ý kia.

[1:16:34]Cũng nói hễ đụng tới Phật pháp thì cũng mở miệng thì cũng nhân quả, cũng bát chánh đạo, cái gì cũng nói phớt phớt phớt phớt, không có gì đào sâu hết. Mà ý chính thì chỉ được có vài ba ý thì bài giảng nó coi như dở. Mình chưa nói là cái cách trình bày, nhưng quan trọng là ý tưởng. Cho nên trong cái nghi lễ vậy, cái phần thuyết pháp thì lại không đặt nặng, ngắn. Chỉ thuyết pháp á lúc mà mình đi học, mình giảng giải thì nói dài, nhưng trong một nghi lễ thì phần thuyết pháp đừng nói dài thất bại, quý thầy nhớ điều đó. Phải để dành cái thời gian cho những cái mục khác, những phần khác của buổi lễ. Thuyết pháp thì chừng 20 phút thôi.

[1:17:13]Và trong 20 phút đó, quý thầy chuẩn bị giùm cho tôi 10 ý. Mình sẽ soạn trước 10 ý. Nghĩa là hôm nay ví dụ nói về Phật Đản thì Phật Đản tức là ca ngợi toàn bộ cuộc đời của Đức Phật từ lúc mà xuất hiện cho tới lúc nhập Niết bàn thì nói nó mênh mông lắm, đừng có nói hết. Thì bữa đó là mình nói một sự vĩ đại Đức Phật. Nói mà Đức Phật sinh ra rồi đi bảy bước nói thì coi như người ta đã nói một tỷ lần rồi, đừng nói lại nữa. Đổi mới đi, đừng nói nữa. Bữa nào vô nghe Phật Đản tôi biết chắc ôi ông thầy cũng nói cũng đi bảy bước cành hoa nói chỉ tay trên, chỉ tay dưới nói hoài năm nào cũng nghe ổng nói nhiêu đó.

[1:17:51]Nhàm, đừng thèm nói, đổi mới đi. Năm nay mình không nói điều đó nữa mà năm nay mình dẫn một bài, một vài bài kinh để nói lên cái đặc điểm thuyết pháp của Đức Phật tại sao mà ai cũng phải chấp nhận, ai cũng phải nghe. Người ta đã thức tỉnh, đã được lợi ích và Phật pháp đã lan truyền như thế nào. Đó mình ca ngợi sự vĩ đại của Đức Phật, của đạo Phật, cái phong cách giảng giải, đời sống của Đức Phật thay vì nói cái sự kiện Đức Phật Đản sinh, đừng thèm nói sự kiện nữa. Là cái ngày trong 20 phút đó mình dẫn ra một số ý nhưng mà lại nói về cái cái vĩ đại trong việc giáo hóa của Đức Phật thôi. Đổi qua chứ đừng có thèm nói cái sự kiện người

[1:18:27]ta đã nói một tỷ lần rồi, đừng thèm lặp lại. Đó và như vậy mình có cái điều gì mới cái mình cũng tìm ra được khoảng 10 ý giảng. 20 phút mà nó có 10 ý là coi như bài giảng thành công. Bài giảng nghe sẽ hấp dẫn. Dù là có thể cái khả năng truyền đạt quý thầy chưa nhiều lắm nhưng vẫn nghe thú vị là thành công. Ở đây đó là ví dụ như mình có khả năng giảng một tiếng rưỡi mà sau khi nghe mình giảng tiếng rưỡi xong họ bước ra họ chỉ nói một câu "Trời, ông thầy ổng giảng dở." Như vậy chết tiếng suốt đời. Còn bây giờ mình giảng 20 phút mà người ta bước ra người ta nghĩ trong đầu "Ông thầy này ổng nói hay." Được tiếng suốt đời không biết,

[1:19:06]mà đâu có biết rằng tại vì tôi giảng 30 phút không được, giảng 20 thôi. Nhưng mà không ngờ là được cái tiếng khen vẫn đỡ hơn tôi giảng được tiếng rưỡi mà bị người ta chê dở, phải không? Đó, nhất là trong buổi lễ nữa lại càng không nên là giảng dông giảng dài. Vì không có gì sợ nhất trên cuộc đời này ma không sợ, quỷ không sợ, mấy người say rượu không sợ, hung thần gây giông bão không sợ, công an không sợ mà sợ nhất ngồi nghe người ta giảng dở mà nó dài, nó dông, nó dai nói...

[1:19:38]Sợ còn hơn sợ ma nữa. Trong buổi lễ có cái điều để ý nữa là đừng có phát loa tùm lum chuyện. Bởi vì trong buổi lễ nào lễ lớn á, người ta hay có một cái người xướng ngôn viên thấy không, để điều hành á. Thì chỉ những điều gì quan trọng, cần thiết nói chung với mọi người mới nói lên loa, còn mấy chuyện lặt vặt đừng có nói lên loa. Nhiều khi tôi dự buổi lễ nghe chứ, "Ớ bên hành đàn đường đâu, bên kia sao thiếu cái cái chén kìa, qua bên kia." "Ớ mấy người giữ xe đâu lại đằng kia." Chuyện tào lao đâu cũng la trên loa. Lúc đó mình nghe cái buổi lễ không còn long trọng, trang nghiêm nữa mà nghe một đám hỗn độn.

[1:20:13]Mà không biết mấy ông xướng ngôn viên ổng khoái ổng nói. Tại ổng sợ ổng không nói người ta tưởng ổng chết rồi, cho nên cái gì cũng nói hết trơn. Nên chỉ nói những điều cần nói thôi. Cái việc mà sử dụng âm nhạc đúng lúc á cũng sẽ tăng thêm cái phần long trọng và cảm xúc trong buổi lễ. Cho nên quý thầy phải phải chịu khó sưu tập nhạc đạo. Chúng ta cũng cầu mong cho có nhiều nhạc sĩ Phật giáo soạn nhiều nhạc đạo tiếp tục. Quý thầy đấy từ bây giờ hoặc khi ra trường, nhớ hễ nhạc Đạo Phật mình đem về mình mình sưu tập hết, bỏ cả chồng cả chồng trong chùa, rảnh mình ngồi nghe đánh giá mình ghi lại, ờ cái băng đó gồm mấy bài, bài đó nghe ý nghĩa nội dung

[1:20:53]gì, điệu nhạc hay không, mình ghi vào sổ hết, đánh giá từng bài từng bài. Và đánh giá ờ cái bài này nè, có thể dùng trong lễ Vu Lan nè, bài này nè, có thể dùng trong lễ Thành đạo nè, bài này dùng lễ Phật đản, mình đánh dấu lại hết. Sau này, mỗi khi mà lễ tới mình lọc ra mình sang những bài đó qua một băng để phát trong một buổi lễ như vậy, cần thiết. Và có những bài này lại hát phổ thông vào những giờ trống là phát chung chung cho vui, để đừng có loãng không khí. Phải không? Cho nên quý thầy phải có kiến thức và trình độ về âm nhạc. Phải có kiến thức, phải chịu khó học để mình nhận định được một cái

[1:21:25]bài nhạc hay hay dở và biết sử dụng nó trong những buổi lễ nào. Quan trọng lắm á, phải nói. Và nhớ là đừng để cho Phật tử làm đứng lâu hay ngồi lâu hay quỳ lâu, làm mệt mỏi rồi nhàm chán. Cho nên trong buổi lễ mình phải chia ra nhiều mục và thay đổi cái tư thế của người đến dự. Có khi họ quỳ, lúc nào đó họ lại ngồi, lúc nào đó họ đứng và lúc nào đó họ đi. Ví dụ như mình đi dâng hoa hay đi tắm Phật là đi, còn lúc đứng để làm gì đó, để hát gì đó, và lúc quỳ lạy Phật, và lúc ngồi để nghe thuyết pháp, vân vân. Là người đến dự lễ phải được đổi qua đổi lại nhiều tư thế. Chỉ có vài tư thế là không nên sử dụng,

[1:22:09]không bao giờ nên sử dụng là nằm với chạy thì trong buổi lễ không nên dùng thôi. Còn đa phần là những nghi thức là đứng, quỳ, ngồi, đi là sử dụng được trong buổi lễ. Ừm, mà phải biết đổi chứ đừng có mà đầu tiên vô tụng kinh quỳ tụng kinh cho tới hết tụng kinh đi ra xong buổi lễ là chết, người ta không tới dự nữa. Ừm. Cái lễ mà công cộng đông người, đừng cho lạy nhiều vì sẽ có những người mà kém sức khỏe, những người lớn tuổi, không nên. Ừm. Cái phần quan trọng là buổi trang trí cho buổi lễ phải đẹp. Đừng có rườm rà màu mè phô trương nhưng không được sơ sài. Ví dụ lễ Thành đạo, lễ Phật đản, lễ Vu Lan á,

[1:22:50]nhìn vô người ta phải thấy được cái sự long trọng của buổi lễ. Lễ đài phải đẹp nhất, tượng Phật phải đẹp nhất. Trong chùa mình vậy, cái đẹp nhất là phải dành hết cho Đức Phật. Cho cái đài Phật, cho bệ Phật. Còn những cái khác là bớt đẹp hơn. Cái đẹp nhất là phải dồn hết cho Đức Phật. Thì trong một buổi lễ cũng vậy, cũng phải biết trang trí. Vì vậy, tôi nói quý thầy phải học về mỹ thuật là vậy đó. Học về mỹ thuật để mình đánh giá cái đẹp ở chung quanh mình, cái nào đã được hay không được. Ví dụ mình biết có thể cắm cái hoa, mình nhìn đẹp hay không đẹp, mình đánh giá được. Rồi mình nhìn ở sau lưng mình, một cái đống đồ để đằng kia,

[1:23:25]mình biết là đẹp hay không đẹp, đừng có nói để trên tủ á. Đó, cái mình để ngả nghiêng ngả ngửa, mình đánh giá được là cái modern của năm 2002 người ta sẽ để đồ nghiêng nghiêng như vậy, ví dụ vậy. Đó là Nhưng quý thầy phải học về mỹ thuật là vậy đó. Tôi nói phải học qua năm sáu chục tiết để đánh giá về cái đẹp trong cuộc sống này, để mình biết trang trí. Thì tới ngày lễ mình không đích thân trang trí đâu, mình nhờ người này nhờ người kia, nhưng mình biết đánh giá, quan trọng là biết đánh giá. Có một điều nữa là vấn đề y phục cho buổi lễ thì phải trang nghiêm, đẹp đẽ sẽ tăng thêm phần long trọng.

[1:24:01]Thường thì quý thầy quý cô mình có cái y áo rồi đã long trọng, phải không? Vi trong buổi lễ bình thường đi, thấy quý thầy quý cô mình à mặc áo đắp y, đi vào hai hàng là buổi lễ thấy long trọng liền. Đúng không? Vì cái y vàng á, cái màu vàng mà cái cách mình quấn đắp như vậy là nó có cái đẹp rồi. Mà thôi quý thầy quý cô mình nhiêu đó thôi chứ cũng không cần thêm modern gì. Nhưng mà tội nghiệp cho Phật tử. Là nhiều khi cái lễ phục á, buổi áo mà để dự lễ những lễ long trọng á, vẫn tiếp tục là những chiếc áo tràng rất đơn sơ từ mấy ngàn năm nay cứ còn nguyên như vậy hoài. Cho nên cũng là hơi giảm tác dụng.

[1:24:39]Ví dụ như bình thường thì có thể là quý Phật tử mặc cái áo này. Nhưng mà vào lễ phục á, mình cần một cái áo khác đẹp hơn một chút, nghiêm trang hơn một chút. Tuy nhiên là Phật giáo Việt Nam chưa có. Chỉ có bên Hòa thượng Trí Quảng á có thêm cái pháp y gì đó, làm long trọng, cũng là một sáng kiến hay chứ không phải dở đâu, hay á. Cho nên sau này hoặc là quý thầy biết, hoặc là nhờ ai đó, nhờ cái người mà thiết kế thời trang á, là mình tạo ra một cái áo lễ phục mới cho Phật tử. Đó là không quá rườm rà xùng xình, nhưng mà đẹp hơn cái áo này chút, modern thêm chút xíu, trang điểm thêm chút, thì lúc đó Phật tử mà mặc cái áo đẹp rồi là

[1:25:14]cứ khoái tối ngày là đòi đi chùa đi dự lễ thôi. Vì ở nhà mặc đâu ai thèm dòm. Người ta tưởng mình là cái gì nữa. Nhưng vô chùa thì được quyền mặc cái áo đẹp như vậy. Cho nên đó cũng là một cái mà buổi lễ mà được như vậy sẽ tăng thêm phần long trọng, nghiêm trang. Quý thầy quý cô thì như vậy tạm được. Mai mốt mình chế thêm cái áo gì đẹp đẹp cho Phật tử mặc. Và có cái nữa là những buổi văn nghệ trước và sau những cái lễ chính cũng là rất là hay. Ví dụ như là ngày mai là ngày lễ chính thì đêm trước mình cho tổ chức văn nghệ. Ca múa nhạc kịch gì đó làm cho vui rộn, tạo cái không khí, rồi ngày mai đi vào lễ chính cũng là một cái rất là hay, để chuẩn bị tâm tư trước.

[1:25:59]Hoặc là như Thầy Minh Giác á, thí ban ngày là lễ chính thì đêm đến Thầy tổ chức văn nghệ ca múa nhạc kịch để đón mừng, cũng là một cái thấy rất là hay. Cho nên những cái ý kiến chút chút như vậy chúng ta để ý thêm để làm cho nghi lễ thật là thành công. Vì chúng ta nhắc lại, hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau về vấn đề nghi lễ trong Đạo Phật, thì mục tiêu chính là chúng ta đem được điều thiện vào lòng người đến tham dự, tăng được đạo tâm của con người. Đó là điều quan trọng. Cho nên chúng ta không cần được cái lợi về tiền bạc mà chúng ta cần được cái lợi là người đến dự tăng được đạo tâm. Chúng ta cũng bàn với nhau vấn đề là có nhiều nghi thức

[1:26:43]phải chỉnh đổi lại để cho phù hợp với thời đại. Những cái gì cần sửa phải sửa, gì bỏ phải bỏ, cái gì thêm phải biết thêm, bàn với nhau, bàn với các vị tôn túc để mà tìm lại những nghi thức, tìm ra những nghi thức mới phù hợp hơn. Đó. Và chúng ta cũng bàn với nhau là một số điều cần chú ý để cho buổi lễ tránh những cái trục trặc sơ suất, được hoàn mỹ, để giữ được cái sự thích thú, vui vẻ và cảm xúc trong suốt cái buổi lễ như vậy, vân vân. Chúng ta đã bàn nhau qua cái buổi lễ. Thì quý thầy sau này nhớ tổ chức nghi lễ là đừng coi thường, đừng để cái buổi lễ là buổi lễ rỗng, nghĩa là tới dự lễ đi về không có gì trong bụng hết là coi như mình đã thất bại.

[1:27:28]Tới dự lễ đi về phải có mang được đạo tâm đi về thêm. Nhớ như vậy. Là trách nhiệm của người tổ chức và làm cho Đạo Phật cũng thêm phần hưng thịnh nhờ những cái buổi lễ rất là tốt đẹp như vậy. Quý thầy có hỏi gì không? Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thầy, thưa đại chúng, thì trước khi bữa giảng thì con có nhận được một cái tài liệu á. Thì tài liệu mà người ta có ý chống đối về Thầy á. Thì từ ngày gặp Thầy tu học tới giờ, con không không biết nhiều về cái vấn đề gút mắt trong đời sống tu tập của Thầy. Mà con nghĩ a chắc cũng có lẽ thời gian gần đây ha có sẽ không gặp được Thầy để nghe đạo nữa đó.

[1:28:20]Nên hỏi Thầy một câu. Ví dụ như Thầy gặp những cái khó khăn chống đối với sự giảng đạo thuyết pháp của Thầy trong cuộc sống, những cái nghịch lý vậy, trong tâm của Thầy á, Thầy dùng cái gì để Thầy à vượt qua? Vì chúng con cũng gặp nhiều khó khăn, nhiều khi mình không biết được kinh nghiệm. Xin Thầy thương a chúng con mà nói rõ để chúng con biết tu tập.

[1:28:46]Ráng mà lì mà chịu đựng, coi như không có gì. Có nhiêu đó à, coi như không có gì. Tại tôi bị cái đó nhiều quá, từ hồi còn cư sĩ cho tới khi vào tu. Cho nên á nhưng mà chỉ có một điều là mình đừng có sống cho mình thôi. Mình đừng có sống cho mình á thì có lúc mình im lặng là đúng mà có khi mình lên tiếng nói là đúng. Còn hễ vì mình, mình im lặng cũng sai mà mình lên tiếng nói mình bênh mình, mình cãi cũng sai luôn. Quan trọng là vì chúng sinh. Ví dụ như là thời Đức Phật vậy, nghĩa là Ngài tự công bố Ngài là Đức Phật đã thành Chánh Giác thì Ngài nói câu đó là vì vinh quang của Ngài hay là Ngài vì niềm tin của chúng sinh?

[1:29:29]Vì niềm tin chúng sinh, phải không? Rồi có những trường hợp Ngài bị công kích dữ dội, Ngài không thèm trả lời tiếng nào hết. Vì Ngài cảm thấy là nó sẽ không ảnh hưởng tới chúng sinh nên Ngài không thèm trả lời. Mà