[0:08]Chúng con thành kính cung thỉnh Thượng tọa giảng sư cùng toàn thể đạo tràng hội chúng đồng niệm Phật cầu gia hộ. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:32]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:47]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:00]Thành kính cung thỉnh Thượng tọa giảng sư an tọa và mời toàn thể đạo tràng chúng ta cùng ngồi xuống. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Con kính bạch trên chư Tôn đức đã có mặt hôm nay trong cái buổi lễ trang nghiêm này, thì con xin phép chư Tôn đức con được đại từ lao quyện cho các ngài để mà góp một phần trong cái công việc làm cho buổi lễ hôm nay được trang nghiêm. Xin các ngài chứng minh cho chúng con. Kính thưa trên chư Tăng Ni và kính thưa quý Phật tử đã về đây dự buổi lễ này. Trước khi chúng tôi đi vào buổi lễ thì chúng tôi xin được phép, cái người mà đang mặc cái y áo đẹp nhất, gương mặt đẹp nhất ở đây thì xin
[1:45]thưa chính là Đại Đức Giác Ân, trụ trì Quan Âm cổ tự này. Xin mời thầy lên đây một chút. Chúng ta đến để nghe pháp, ta phải biết lý do vì sao, ai trụ trì, ai tổ chức lễ này, cái chùa ra sao, nhân dịp gì nha. Mời thầy đứng đây. Thầy có đẹp trai không ạ? Thầy chẳng những là người có cái tướng hảo mà thầy là còn một vị tăng trẻ tài giỏi, có cái sở học rất là vững vàng và đặc biệt là thầy về đây trụ trì cái ngôi chùa Quan Âm cổ tự này, nơi cái vùng phải nói là vùng xa. Ngày xưa mà chư tổ về đây lập cái chùa là nơi đồng không mông quạnh, khỉ ho cò gáy, có thể là các ngài ở chung với cọp đó. Bây giờ thì ta thấy là nhà cửa phố phường về đến gần
[2:30]với chùa, nhưng mà hơn 200 năm xưa thì không thể như thế này, đây chỉ là rừng hoang, mà chư tổ đã về đây dựng lập cái ngôi Tam bảo thật là đáng quý. Thì chúng tôi cũng vậy, cũng đi giảng nơi này nơi kia, nhưng mà khi mà đi về vùng xa mà vào tới đi hai, ba lần đò mới vô tới cái chùa, mà lại gặp ngay ông thầy ổng cực kỳ ổng đẹp trai, ổng giỏi giắn thế này, cái gì ổng cũng biết hết trơn, rất là năng nổ mà lại về tới cái vùng này để dựng một ngôi chùa và với một cái khát vọng lớn lao là mở mang Phật pháp ở vùng này, thật là chúng tôi rất là xúc động, phải nói thật á, không có nịnh tí nào, rất là xúc động.
[3:07]Chính vì vậy là trong cái buổi a, buổi lễ mà thầy tổ chức để húy kỵ một vị tôn sư hòa thượng ở đây, chúng tôi nhìn những cái bản đồ thì thấy như thầy cũng có cái ước vọng để trùng tu lại cái ngôi Tam bảo này cho thật là đẹp, không thua ở các nơi khác, để tạo thành một cái phước địa cho cái dân ở vùng này, chúng tôi hết sức là cảm động. Và chưa bao giờ chúng tôi được ngồi trên cái pháp tòa mà dễ thương cái này, cái nhà sàn bốn góc rồi nhà mát ha, hai bên là gần bên cái ao, rồi cái người trời gốc cây đồ, cảnh trí đẹp không thể tưởng. Thì phải biết tâm hồn của ông thầy trụ trì ổng lãng mạn và ổng nghệ sĩ tính ghê lắm.
[3:44]Vô cái nhìn mấy cái thư pháp viết quanh chùa đó, những bức hình mà thầy chụp, một người rất là lãng mạn, rất nghệ sĩ, rất có trí thức. Có cái hạnh, có cái học rất là hay. Nếu mà thật sự không có bàn tay thầy chăm chút thì ngôi chùa này cứ mãi mãi là ngôi chùa nhà quê, nhưng mà vì có thầy thì nhà quê nhưng mà nó vẫn có một cái gì đó rất là nghệ thuật, rất là trí thức. Nên ta thấy là cái trí thức của thầy, cái nghệ sĩ của thầy cũng làm nâng thêm một bậc cho Phật giáo địa phương. Nên chúng tôi xin bày tỏ cái lòng yêu quý đối với thầy, vì thầy đã điểm tô thêm cho cái vùng sông nước này và cũng điểm tô thêm cho cái Phật giáo ở địa phương này.
[4:25]Một lần nữa chúng tôi xin tán thán thầy trong tràng pháo tay nữa. À và cũng xin thầy nói cho Phật tử biết một chút về cái ngôi chùa chúng ta, về buổi lễ hôm nay, cũng như là về cá nhân thầy một chút, bản thân thầy một chút. Tại sao thầy giỏi như thế, đẹp như thế?
[4:44]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Cung kính ngưỡng bạch à Thượng tọa, cũng như thân chào toàn thể quý Phật tử, những tấm lòng Bồ tát vĩ đại đang hiện diện nơi đạo tràng chùa Quan Âm của chúng con, chúng tôi. A Di Đà Phật. À kính thưa toàn thể quý vị, à chùa ở đây được thành lập thì cách đây hơn 200 năm. Hiện diện thì chúng con đã được cung nghinh Hòa thượng Ân sư Thượng Chí Hạ Đạt đang có hiện diện nơi bổn tự chùa Quan Âm của chúng ta. Hòa thượng đã truyền trao giới thân huệ mạng cho chúng con cách đây được 20 năm, chúng con đã được đi tu 20 năm rồi. Nay chúng con mới được tròn 34 tuổi. Thì con về chùa này thì được trên dưới là 3 năm rưỡi.
[5:31]Thì đây là một cái nơi mà hầu như Phật pháp đã lưu truyền đã mấy trăm năm nhưng mà cách đây mấy trăm năm ấy đã được không phải đi vào quên lãng mà là cũng đang phát triển và phát triển từ từ về dần dần. Chúng con thừa hành nghiêm huấn của Hòa thượng Ân sư Thượng Chí Hạ Đạt đang hiện diện nơi bổn tự này, thừa hành nghiêm huấn ấy mà chúng con trở về bổn tự này, với với tấm lòng của chư Tôn đức của Giáo hội Phật giáo tỉnh Đồng Tháp luôn luôn hỗ trợ cho chúng con trên bước đường học Phật và tu Phật, nhất là toàn thể quý vị các cấp lãnh đạo chính quyền ở đây cũng tạo điều kiện cho chúng con tạo được cái nền móng đạo Phật.
[6:08]Và chúng con về chùa này nhằm mục đích gây dựng lại niềm tin cho toàn thể quý Phật tử, bởi vì chúng con đã được thấm mình trong giáo pháp của Như Lai, và ý nguyện của những người tu sĩ trẻ làm sao cho tổ đấng được trùng quang và tông phong được vĩnh chấn. Thì với lý tưởng đó và chúng con là lòng tin của những người con Phật, những người con trẻ luôn luôn phát Bồ đề tâm của mình làm sao cho Phật giáo được càng ngày càng rạng rỡ, hoang huy, nhất là Phật tử càng ngày càng phát tâm, nhất là tại sao người khác nói tôi đẹp? Bởi vì là tôi lạy Phật nhiều, niệm Phật nhiều và hoan hỷ nhiều. Chúng ta càng hoan hỷ, càng lạy Phật, càng nói những lời từ ái sáng cho
[6:52]người khác thêm niềm vui, chiều giúp mình bớt khổ là công đức rất lớn. Vì thấy công đức rất lớn đấy thì chúng con đã được à Thượng tọa hiện diện ở đây. Chúng tôi đã thỉnh Thượng tọa cách đây là ba lần mà không được thỉnh Thượng tọa nhưng lần cuối cùng này thì nhất quá tam quý vị, và Thượng tọa đã bỏ rất là nhiều công lao, rất là nhiều Phật sự ở tại Thành phố Hồ Chí Minh, vì thương tưởng toàn thể Phật tử quý vị đang hiện diện ở đây, Thượng tọa trở về đây cùng chúng ta với chúng tôi. Quý vị cho tràng pháo tay thật lớn. Thì kính Thượng tọa, à kính thưa quý vị, để cho buổi lễ được trang nghiêm, chúng con cũng về đây nhằm
[7:29]mục đích là làm sao cho cái ngôi chùa này càng phát triển, thì chúng con muốn xây dựng lại cái ngôi Tam bảo này và làm tròn cái nhiệm vụ của những người đệ tử của Đức Phật, đệ tử của tổ thầy đã giao phó cái nhiệm vụ trọng trách ấy. Thì chúng con phải hy sinh vì cái tài năng nhỏ mọn của chúng con, nhất là sức mọn của chúng con, tuy rằng một cái cánh vai chúng con làm không nổi, nhưng mà Thượng tọa đã trở về đây rồi, nhất là toàn thể Phật tử đã trở về đây rồi, chắc chắn rằng nơi đây bao năm xây đắp chốn chùa chiền, sỏi đá sẽ trở thành cõi Phạm thiên. Nếu nơi đây là một cái nơi tông phong được vĩnh chấn,
[8:05]góp sức hay không, Phật pháp được hưng thịnh hay không, do Tăng già hoằng hóa, mà Phật pháp được trường tồn hay không là do đàn việt quý vị phát tâm. Hãy phát tâm, hãy dũng mãnh vì Phật pháp, vì tương lai của Phật pháp làm cho tôi rạng rỡ là nhờ quý vị, nhất là nương theo bóng đại từ của Thượng tọa ở đây. Một lần nữa, chúng con bái tạ thâm ân của Thượng tọa và một lần nữa chân thành cảm niệm công đức của toàn thể quý Phật tử quý vị đang hiện diện tại nơi chùa Quan Âm này. À một lần nữa chúng con xin trả lại cho Thượng tọa được rồi. Cảm ơn thầy nhiều nha. Thầy dễ thương quá, nói hay thiệt á. À Đại đức Thích Giác Ân, trụ trì chùa Quan Âm,
[8:46]thầy đang có cái ước vọng trùng tu lại ngôi Tam bảo này thật là đẹp theo cái tiêu chuẩn có thể gọi là quốc tế khi chúng ta nhìn cái bản vẽ như thế này. Tức là nếu một cái du khách nước ngoài đến thăm, họ sẽ cảm thấy ngưỡng mộ Phật giáo Việt Nam. Thì như vậy, khi mà Đại đức đã phát tâm như thế này thì ở đây chúng tôi cũng xin cầu, xin chư Tôn đức đang có mặt ở đây. Chúng tôi cũng tha thiết thỉnh cầu tất cả quý Phật tử đang có mặt ở đây, mọi người xin im lặng một phút. Tất cả chúng ta im lặng một phút thôi. Tất cả chúng ta cùng chú nguyện cho cái ước vọng của Đại đức được thành tựu. Một phút chú nguyện bắt đầu.
[9:36]Xin cảm ơn đại chúng ạ. Có thể chúng ta chưa có góp công, góp của gì được, nhưng bằng cái tấm lòng của mình, bằng cái tâm tha thiết chú nguyện của mình thì một lúc nào đó, ở đây sẽ thành một ngôi Tam bảo thật là, là khang trang, lớn lao, đẹp đẽ, dạ. Kính thưa tất cả quý vị. Hôm nay nhân ngày húy kỵ của Hòa thượng Tôn sư Thượng Bửu Hạ Trơn, theo cái lời mời của Đại đức Trụ trì, chúng tôi về đây để xin góp một vài lời pháp thoại như là cúng dường lên Tam bảo, cúng dường lên chư Tôn đức, và chia sẻ với đại chúng. Cái điều chúng tôi muốn chia sẻ hôm nay với cái đề tài là Bốn điều cần phải có của con người.
[10:27]Bốn điều cần phải có của con người. Chúng ta sống ở trên đời, nếu chúng ta sống thọ, chúng ta sẽ sống được xấp xỉ 100 năm. Còn nếu mà yểu mệnh thì cái chết có thể đến bất cứ lúc nào. Bởi vậy các vị cổ đức thường nói: "Chớ đợi đến già mới học đạo, mồ hoang lắm kẻ tuổi xuân xanh." Thì bây giờ, tất cả chúng ta ngồi đây, không bao giờ ai có thể biết trước cái chết đến với mình lúc nào. Chỉ có một điều là chúng ta đang sống. Chúng ta sẽ đi qua một cái đời sống này, trong một lúc nào đó thì tùy duyên, tùy phận. Nhưng mà, cuộc sống là gì? Chúng ta sẽ sống như thế nào? Rồi một ngày kia khi chúng ta ra đi từ giã cõi đời này,
[11:20]chúng ta để lại cái gì cho đời và sẽ mang theo điều gì theo với mình? Đây là điều mà chúng ta phải suy nghĩ. Không được sống một cách hời hợt, nếu dùng cái chữ gọi là vô tư hay vô cảm, và ngu ngơ như là thú ở rừng hoang. Con người không chấp nhận điều đó. Chúng ta phải trăn trở, phải suy tư, để thay đổi, để xây dựng cuộc sống của mình. Vì ai cũng phải đi qua cuộc đời này. Chúng ta nhắc lại, chúng ta phải sống như thế nào? Sống có cái gì trong cuộc sống? Chúng ta phải làm cái gì đó để một ngày nào đó chúng ta rời khỏi cuộc đời này, chúng ta có hai điều: một điều để lại với mọi người, một điều chúng ta mang đi với mình về bên cõi bên kia.
[12:12]Còn nếu chúng ta sống một cách hờ hững, hời hợt, cạn cợt hoặc là ngu ngơ, hay nói nữa là vô minh, thì chúng ta không có gì để để lại cho đời cả. Chúng ta ra đi mà chẳng ai tiếc nhớ mình. Chỉ có mấy cái người mà ta mắc nợ họ tiếc vì ta không kịp trả nợ rồi đã chết thôi. Còn không ai tiếc nhớ mình và chúng ta cũng chẳng có một công đức gì để mang theo mình đi qua cái thế giới bên kia. Thì chắc chắn, cái điều mà chờ đợi cho ta ở thế giới bên kia sẽ là một nơi đọa đày đau khổ. Còn nếu chúng ta sống trên đời mà sống xứng đáng, sống tốt lành, sống đầy ân nghĩa, sống có ý nghĩa thì khi chúng ta rời khỏi cuộc đời này, chúng ta đã để lại nhiều cái công đức,
[13:03]nhiều công lao, nhiều niềm thương tiếc với mọi người còn ở lại. Và khi chúng ta đi như vậy, chúng ta mang cả một cái công đức rất là lớn đi theo mình qua bên kia. Và chắc chắn cái sự chờ đợi của chúng ta là một cái cõi an lành, hạnh phúc. Chúng ta chưa nói là cõi thánh. Còn nếu như người nào mà có công phu tu hành đặc biệt xuất sắc thì cái nơi họ đi về là nơi cõi thánh. Thì ở đây chúng ta cố gắng như vậy. Nhưng mà để có thể chúng ta đi qua cuộc đời này đầy ích lợi, sống có ý nghĩa thì chúng ta cần có bốn điều trong cuộc đời. Dĩ nhiên là điều ta cần thì nhiều lắm, nhưng mà có bốn điều chính yếu ta không được thiếu, ta không được sót, ta không được quên. Bốn điều.
[13:55]Điều thứ nhất là có ai đó để mình kính trọng. Điều thứ hai là có một lý tưởng nào đó để theo đuổi. Điều thứ ba là có một công việc gì đó để làm. Và điều thứ tư là có một công phu gì đó để tu tập. Bốn điều. Nhắc lại giùm nha, coi ai có nhớ không? Điều thứ nhất? Ai nhớ? Quên rồi. Chưa làm A Nan được. A Nan ngài nghe qua một lần nhớ liền. Điều thứ nhất, sống trên đời này ta phải có ai đó để mình kính trọng. Điều thứ hai là ta phải có một lý tưởng gì đó để mình theo đuổi. Điều thứ ba là ta phải có công việc gì đó để làm. Điều thứ tư là ta phải có công phu gì đó để tu tập. Thuộc chưa ạ? Hỏi lại. Cái này phải thuộc mới nói gì hết.
[14:50]Bốn điều cần phải có trên đời. Điều thứ nhất, có ai đó để mình kính trọng, nha. Giờ kiểm lại mình thấy có ai đó mình kính trọng chưa ạ? Có ai? Ta cũng có nhiều người để mình kính trọng, nếu ta biết sống, nếu ta có trí tuệ, ta có đạo đức, bỗng nhiên ta phát hiện ra trên đời này có nhiều người mình kính trọng lắm. Còn bây giờ hỏi lại. Bây giờ cái thứ hai, có cái gì? Giỏi, đúng, có một lý tưởng gì đó để mình theo đuổi. Có lý tưởng chưa? Hai, ba người trả lời. Điều thứ ba là phải có cái gì nữa? Đúng rồi, có một công việc gì đó để làm chứ đừng có làm biếng nha. Rồi tốt. Điều thứ tư? Đúng. Có một bà già trả lời được rồi.
[15:35]Là có một công phu gì đó để tu tập. Nha. Rồi bây giờ ta sẽ điểm qua từng điều từng điều. Bây giờ ta chưa có phân tích qua bốn điều đó, mỗi người tự hỏi lại mình, trong bốn điều mà chúng tôi vừa nói, mình có đủ bốn điều hay là thiếu điều nào chưa? Thứ nhất, có ai để mình kính trọng chưa? Nhiều người ngơ ngơ không biết có không nữa. Ngồi kiểm lại lòng mình, đời mình không biết có kính trọng ai chưa? Có kính trọng ai không ạ? Vẫn còn kính trọng không ạ? Đôi khi ta có mà bây giờ hết rồi. Không được. Nếu mà có một lúc nào đó ta hết người để kính trọng là đời ta có một cái khoảng trống rất lớn. Là tâm hồn ta đã rơi vào nguy hiểm, nếu ta không có một người nào để kính trọng.
[16:20]Phải coi lại nha. Rồi kiểm điểm lại suốt cuộc sống mình từ nhỏ tới lớn giờ mình có một lý tưởng nào để theo đuổi chưa? Hay là chỉ sống theo bản năng, theo trách nhiệm, theo bổn phận, theo duyên phận? Có một lý tưởng nào để theo đuổi chưa ạ? Ít lắm. Cái lý tưởng này nó hơi bị là vấn đề lớn. Nên không phải dễ ai cũng có một lý tưởng để theo đuổi trong đời đâu. Phải là những tâm hồn lớn, trí tuệ lớn, chúng ta mới có được lý tưởng trong trái tim mình. Chứ còn bình thường, chúng ta cứ theo duyên đời mà sống. Đời đưa đẩy ta tới đâu là ta đi theo đến đấy chứ không tự mình có được lý tưởng trong cuộc sống của mình đâu. Rất là hiếm.
[17:00]Khi mà thầy hỏi câu thứ hai này, thầy biết rất nhiều người thiếu. Rất nhiều người thiếu. Cái điều thứ ba là có một công việc gì đó để làm, có không ạ? Hầu hết là có, tại vì chúng ta phải làm ăn để sinh sống. Ít ra chúng ta đã có công việc để làm chứ không phải là một người lười biếng, trừ những người vừa thất nghiệp mà vừa làm biếng không có chuyện gì làm thì mới rơi vào cái thiếu cái thứ ba là không có việc gì để làm. Người này rất nguy hiểm về phước, từ từ tàn mất luôn. Cái điều thứ tư là một công phu gì đó để tu tập, có chưa ạ? Khi chúng ta đến chùa thì hầu hết mọi người hơn phân nửa là có một công phu gì đó để tu tập.
[17:41]Nhưng mà cũng gần phân nửa chưa biết tu cái gì. Mặc dù là có tới chùa, có tới chùa, có tụng kinh này gì đó chút đỉnh, có viếng chùa, có lễ bái, nhưng thật sự chưa có một công phu tu tập mà thường xuyên, kiên trì, tinh tấn sâu dày. Phải không ạ? Ta bị thiếu. Cho nên khi mà điểm qua bốn điều này thì ít nhất có hai điều ta vẫn còn thiếu. Thứ nhất là một lý tưởng để theo đuổi, coi vậy chứ nhiều người thiếu. Thứ hai là một công phu để tu tập, coi vậy chứ vẫn còn nhiều người bị thiếu. Bây giờ ta sẽ phân tích qua từng điểm trong bốn cái điều này, là bốn điều cần phải có của một con người. Điều thứ nhất là phải có ai đó để mình kính trọng.
[18:27]Tại sao sống trên đời ta phải có ai đó để mình kính trọng? Tại sao? Vì khi có một người để ta kính trọng, ta được hai cái điều lợi ích. Cái điều lợi ích thứ nhất là cái người mà ta kính trọng như thế nào thì ta sẽ trở thành giống như thế đó. Vì đó là luật nhân quả. Ví dụ ta kính trọng một bậc chân tu thánh thiện thì tự nhiên tâm hồn ta cũng dần dần trở nên thánh thiện. Ví dụ như cái người ta kính trọng là một nghệ sĩ tài hoa thì bỗng nhiên từ từ ta cũng sẽ am tường về nghệ thuật và ta cũng sẽ có cái chất liệu nghệ sĩ trong cái tâm hồn của mình. Cái người mà ta kính trọng như thế nào thì lần lần ta
[19:18]cũng sẽ thành tựu những đức tính giống như người đó. Ví dụ lúc nhỏ khi ta đi học, ta kính trọng thầy cô giáo thì cái người này rất dễ trở thành một nhà giáo giỏi. Nếu ta kính trọng một, à một ông quan chức, ví dụ ta trong đời ta đã từng gặp một ông cán bộ tốt, ông sống vì dân vì nước mà ta cứ nhớ thương, ta yêu kính cái ông đó, mặc dầu sau đó thì không gặp nhau nữa, nhưng mà cái sự kính trọng nó cứ tìm tàng, tìm tàng trong lòng ta thì lúc nào đó ta cũng sẽ trở thành một ông quan tốt để mà giúp dân trên đời này. Đó như vậy. Nên cái thứ nhất, cái lợi ích thứ nhất mà ta có một người để kính trọng chính là cái điều là
[20:04]ta sẽ thành tựu được những cái phẩm chất của cái người ta kính trọng. Đó là cái thứ nhất. Cái điều thứ hai nữa là thế này, là nếu có một người để ta kính trọng, tự nhiên cái bản ngã ta rơi xuống. Còn nếu ta sống trên đời này mà không có ai để ta kính trọng, bản ngã ta rất là lớn, ta sẽ trở thành người ngang tàng, bướng bỉnh, kiêu mạn, không có ai ra gì rồi phước ta tiêu tan, cuộc đời ta sụp đổ thất bại luôn, phải nhớ như vậy. Nên ta nhìn thấy một đứa bé mà nó sống không biết kính trọng lễ phép với ai thì ta cứ yên chí một điều, đứa bé này lớn lên sẽ hư hỏng, sẽ thất bại, không thành công điều gì cả.
[20:47]Còn nếu ta nhìn thấy một đứa bé từ khi còn nhỏ mà nó đã biết kính trọng người khác, ta yên chí rằng đứa bé này nếu không thành công lớn cũng chắc chắn phải thành công nhỏ. Vì sao? Vì cái sự kính trọng có trong lòng nó nghĩa là cái bản ngã nó nhỏ, mà cái người bản ngã nhỏ thì thành công lớn. Nhớ như vậy. Cái người bản ngã lớn thì thành công nhỏ, hoặc bản ngã lớn nữa thì tuyệt đối không còn thành công mà chỉ toàn là thất bại. Nên vì vậy khi mà trong cuộc sống này, trong cuộc đời này, tâm hồn ta có ai đó để ta kính trọng để cho bản ngã ta nhỏ xuống thì biết chắc một điều, cuộc đời ta sẽ hạnh phúc, sẽ thành công.
[21:34]Nhân quả nó là như vậy. Cho nên vì vậy, nếu mà nhìn lại trong lòng mình chưa có ai để kính trọng thì phải hiểu rằng ta mất quá lớn, ta thiếu quá lớn, ta hụt hẫng quá lớn. Nên phải lập tức đi tìm một người nào để mình kính trọng liền. Mà ta còn phải xem những trẻ em chung quanh ta coi nó đã biết kính trọng ai hay chưa. Nếu con cháu ta mà nó chưa biết kính trọng ai thì chắc chắn một điều là cuộc đời nó tiêu, không thành công được. Đó là cái nhân quả đó. Cho nên khi ta kính trọng ai thì ta được hai điều lợi ích. Thứ nhất là trên nhân quả, kính người nào ta sẽ giống thành người đó. Cái điều thứ hai, ta có kính trọng người khác thì bản ngã ta nhỏ xuống,
[22:24]mà khi bản ngã ta nhỏ xuống thì cuộc đời ta tươi sáng lên. Đó là hai cái lợi ích của việc mà ta ta kính trọng người khác. Và một điều thế này, ta cứ đi nhìn vào một đất nước, một cái xã hội mà ta thấy cái xã hội đó có cái văn hóa kính trọng thì ta biết rằng đất nước đó, xã hội đó sẽ tiến lên. Còn nếu ta đi vào một cái xã hội mà ta không thấy có cái văn hóa kính trọng, chẳng ai kính trọng ai cả, người nhỏ không biết kính trọng người lớn, bạn bè không biết kính trọng nhau, gia đình không biết kính trọng nhau, dân và quan không biết kính trọng nhau thì ta yên chí một điều xã hội đó sẽ sụp đổ, sẽ hỗn loạn vì thiếu cái văn hóa kính trọng
[23:10]này, thiếu cái đạo đức kính trọng này. Nên vì vậy, đối với những nhà làm công tác giáo dục, làm công tác xây dựng văn hóa cho đất nước thì các ngài đó phải nhìn thấy điều này, phải làm sao xây dựng cho mọi người, nhất là từ lớp trẻ, cái văn hóa, cái đạo đức của sự kính trọng là sống trên đời ta phải có ai đó để mình kính trọng, yêu thương. Ta chưa nói tới chữ yêu thương. Hôm nay ta chỉ nói tới sự kính trọng thôi nhưng mà trong lòng kính trọng là đã có yêu thương rồi. Mà nếu một đất nước, một xã hội mà mọi người hờ hững với nhau, chẳng ai kính trọng ai cả thì ta biết một điều đất nước đó sẽ đi xuống, sẽ sụp đổ.
[23:54]Khi ta nhìn, ta đọc một cuốn sách của nước ngoài, ta xem một bộ phim của nước ngoài, ta thấy cái cách họ nói năng với nhau, chẳng ai kính trọng ai cả thì ta cứ yên chí một điều, dù rằng đất nước nó đang hùng mạnh, đang giàu có, đang gọi là văn minh nhưng chẳng bao lâu sẽ rơi vào khủng hoảng sụp đổ nghèo khó liền, cứ yên chí điều đó, chẳng cần phải lo. Bởi vì đất nước hễ không có văn hóa kính trọng, đất nước đó sẽ tiêu. Còn đất nước ta có thể là đất nước ta còn nghèo, nhưng mà nếu ta cố gắng xây dựng cái văn hóa kính trọng, cái đạo đức kính trọng của con người với nhau thì ta yên chí chắc một điều, đất nước ta
[24:38]sẽ vươn lên, sẽ phát triển, sẽ hùng mạnh vì đó là nhân quả. Rồi bây giờ, hồi nãy là ta nói là sống trên đời phải có ai đó để mình kính trọng là giống như ta nói có một người thôi. Chỉ cần có một người để ta kính trọng là tâm hồn ta đã bắt đầu vươn lên. Còn nếu tâm hồn ta không có một ai để mình kính trọng hết thì tâm hồn ta đen tối. Nhớ cái điều như vậy. Nhưng bây giờ nếu trong cuộc đời này, trong cuộc đời của mỗi con người chúng ta mà ta có rất nhiều người để mình kính trọng thì hãy tin một điều, ta là một người hạnh phúc. Ta là người có nhiều công đức trong cuộc sống này. Chỉ cần một người mà ta kính trọng trong đời
[25:23]là trái tim ta đã bắt đầu mở ra, không đóng lại, không đen tối nữa. Huống hồ là ta có được rất nhiều người để mình kính trọng trên đời thì thật là cái hạnh phúc lớn lao mà ta có được. Ví dụ, cái người mà nếu mà nói là ta chỉ có một người để kính trọng thôi thì ta sẽ kính trọng ai? Mọi người trả lời đi. Nếu bây giờ ta chưa nói nhiều người kính trọng, nếu bây giờ bỏ hết, buộc ta phải chọn một người thôi để ta kính trọng thì ta sẽ chọn ai? Có mấy người trả lời cha mẹ. Có ai có trả lời câu khác hơn không? Có người trả lời Đức Phật. Có vài người trả lời thầy không. Thầy là người tầm thường như các bụi cỏ rác, không quan tâm, đừng nói tới thầy.
[26:10]Có người trả lời Phật. Có ai có trả lời câu gì khác nữa không? Nếu chỉ cho ta một người để kính trọng thì ta chọn ai? Khi mà ta chọn ai thì ta biết cuộc đời ta sẽ đi về hướng nào. Ví dụ cái người mà chọn Phật thì chắc chắn người này sau này sẽ đắc đạo. Không kiếp này cũng kiếp khác. Bởi vì Đức Phật là một bậc đắc đạo phải không? Cho nên ta chọn cái người đắc đạo ta kính trọng thì theo nhân quả, ta sẽ trở thành giống như người đó. Nên ai mà chọn Phật để kính trọng thì người đó sẽ trở thành thánh. Cho một tràng pháo tay cho câu trả lời này.
[26:51]Rồi có người trả lời là cha mẹ. Cái người mà chọn đối tượng là cha mẹ để kính trọng thì người này sau này sẽ trở thành gì? Thì cũng thành cha mẹ thôi chứ có gì thì cũng đẻ con, sinh con đẻ cái vậy thôi chứ có gì. Nhưng có lẽ là một bậc cha mẹ tốt phải không? Cha mẹ mà mình kính trọng, như vậy là mình có hiếu thì chắc chắn là con mình nó cũng sẽ có hiếu với mình. Mình sẽ được hạnh phúc vì có những đứa con có hiếu và mình cũng sẽ là một bậc cha mẹ tốt. Nhưng nếu là một người chiến sĩ, một người cán bộ, đảng viên thì có khi họ chọn ai? Bác Hồ phải không? Thì có người họ sẽ chọn Bác Hồ. Thì nếu mà một cái người nào đó chọn Bác Hồ
[27:32]để làm đối tượng mà mình kính trọng trong đời thì nhân quả ra sao ạ? Mai mốt người này sẽ trở thành người lãnh đạo phải không? Bởi vì Bác Hồ là một người lãnh đạo xuất sắc mà. Một một chiến sĩ coi như là dành độc lập dân tộc, một nhà văn hóa kiệt xuất của nhân loại, đó là những mà Bác Hồ đạt được như vậy. Thì nếu ta kính trọng Bác Hồ thì những yếu tố đó sẽ thành tựu trong cuộc đời ta, trong tâm hồn ta. Còn nếu chọn một người, nhưng bây giờ là trong cuộc sống nếu ta có trí tuệ, ta có tâm hồn, ta có đạo đức thì có phải là ta chỉ có một người để kính trọng không? Hay còn nhiều người? Sẽ rất nhiều người phải không?
[28:11]Sẽ rất nhiều người mở rộng thêm, ai? Trả lời đi. Sư phụ Giác Ân rồi, thầy Giác Ân đâu? Có người trả lời là thầy Giác Ân. Hỏi nếu có ai thêm kính trọng thì Phật tử trả lời là sư phụ Giác Ân, rồi vậy là tốt nha. Tức là bổn sư phải không? Rồi đó, đó là thêm đối tượng, còn có ai nữa? Thầy cô giáo mình đã từng học ở trong những mái trường thân yêu của mình, đúng không ạ? Phải không? Rồi ai nữa? Ai nữa? Thầy nói thật nha, nếu mà cái trí tuệ ta lớn, đạo đức ta lớn, ai ta cũng kính trọng được hết. Nãy giờ thầy hỏi trả lời được hai, ba, bốn đối tượng hết bí rồi. Nhưng mà thật sự nếu trí tuệ ta lớn, trái tim ta lớn, cái ông đạp xe ôm bên đường ta cũng kính trọng.
[29:00]Cái người nông phu đang cày sâu cút bẩm ngoài đồng mà ta đi ngang ta thấy, ta cũng kính trọng. Một bà mẹ già gánh một gánh khoai đi bán ngoài chợ, ngồi bên lề đường bán cái rổ khoai, ta cũng kính trọng. Đúng không ạ? Đúng. Nếu trái tim ta lớn, nếu trí tuệ ta lớn. Chứ còn biết bao nhiêu người trên cuộc đời này ta kính trọng. Ví dụ, nhiều khi ta đi ngang, ta nhìn một bức tranh đẹp thôi, người họa sĩ nào đó đã vẽ một bức tranh mà ta không biết nghệ sĩ đó từ đâu, cái tên thì đã nhạt nhòa. Nhưng một bức tranh gây cho ta cái cảm xúc, cái sự xúc động để ta chiêm nghiệm được cái vẻ đẹp trong đời này cũng làm ta biết ơn, ta kính trọng.
[29:41]Có đúng không ạ? Rồi nhiều khi ta nghe một bài hát hay cho ta một cảm xúc cao thượng về tình yêu thương con người, tình yêu thương sông núi. Chúng ta nghe rồi, ta có được cái cảm xúc đẹp đó một lần trong đời mình rồi, ta vẫn biết ơn, ta vẫn kính trọng cái người nghệ sĩ đã viết nên những khúc nhạc đó. Đúng không ạ? Rồi, rồi nhiều khi một nhà văn cho ta một án văn hay, một nhà báo viết nên một bài báo giỏi, tất cả những điều đó đều đóng góp vào cái điều tốt đẹp trong cuộc đời này. Những người mà ta chưa hề gặp, ta chưa hề quen nhưng họ đã góp vào cuộc đời này những điều tốt đẹp mà trong đó ta cũng hưởng được một phần đó, ta đều biết ơn, ta đều kính trọng.
[30:31]Rồi trong suốt cuộc sống của ta đã rất nhiều lần ta chịu ơn ai đó. Nhiều khi mình đi trên đường xa nắng bụi, có người nào đã mời mình ghé vào uống một ly nước, ăn một bát cơm là một ân nhân cũng đều làm cho mình nhớ ơn và kính trọng. Nên đối tượng để cho ta kính trọng rất là lớn, rất là nhiều, nếu ta có trí tuệ. Còn nếu trái tim ta khô khan, cằn cỗi, ta không thấy ai để mình kính trọng, hỏi gần chết ra được hai, ba người. Nhưng mà nếu trái tim ta lớn, tươi mát, tràn đầy bao la, ta chợt thấy mình kính trọng rất nhiều người. Thường thì người nhỏ phải kính trọng người lớn. Nhưng mà nếu trí tuệ ta lớn, trái tim ta lớn,
[31:20]nhiều khi ta lớn, ta lại kính trọng người nhỏ lại. Ví dụ như là chúng tôi vậy, chúng tôi về đây được thầy Giác Ân mời về giảng, mà nhìn thấy cái cách thầy năng nổ, chịu khó tổ chức, lo lắng cho mọi điều trong Phật pháp thế này, chúng tôi cảm thấy rất kính trọng thầy, mặc dầu thầy nhỏ hơn mình. Được không ạ? Có gì sai không ạ? Đó như vậy. Cho nên khi trái tim ta lớn, ta có nhiều người để mình kính trọng trong đời và nếu mình càng kính trọng nhiều chừng nào thì mình càng hạnh phúc nhiều chừng nấy. Cho nên vì vậy như chúng tôi vậy, chúng tôi rất hạnh phúc. Chúng tôi rất hạnh phúc bởi vì sao? Bởi vì có nhiều người chúng tôi kính trọng.
[31:59]Những người ngồi đây nghe chúng tôi giảng thì cứ nghĩ rằng là tôi cao hơn và những người nghe mình giảng phải kính trọng mình, không, không đâu. Ngược lại, chúng tôi kính trọng những người đến đây nghe chúng tôi giảng. Vì sao vậy? Vì chúng tôi biết là chính nhờ những người này, chính nhờ những người mà lặn lội xa xôi từ nơi mọi miền đây, kéo về đây viếng chùa lễ bái, làm lễ và nghe pháp. Những con người như thế này, trong tâm hồn họ đều có một đóa hoa sen đang vươn lên, đang khai mở. Những người này thật sự một lúc nào đó xa xôi lắm, cũng đều là những vị Phật tương lai mà chúng tôi phải kính trọng.
[32:41]Cho nên vì vậy, ai chúng tôi cũng kính trọng và tôi hạnh phúc vô cùng. Hạnh phúc vô cùng. Còn cái người mà đau khổ thì người không có ai để mình kính trọng. Hoặc cái người mà mình kính trọng ít quá thì hạnh phúc mình không nhiều. Nên cái văn hóa kính trọng, cái đạo đức kính trọng thật là lớn lao, thật là vi diệu, mà đó là điều ta cần phải có trong cuộc đời này. Nếu nhìn lại trong tâm hồn mình, trong cuộc đời mình ít người mình kính trọng quá thì phải biết cuộc đời mình đang thiếu một điều rất là, rất là lớn. Còn nữa, có những bậc thánh trong đời, có những vĩ nhân, có những anh hùng của dân tộc,
[33:26]có những vĩ nhân của nhân loại, có những nhà lãnh đạo chân chính biết lo cho dân, cũng đều là những người mà làm cho ta kính trọng dù ta chỉ xem được qua sách, nghe qua truyện kể, nhưng mà hãy gửi lên đó lòng kính trọng. Hoặc là như một người dân, với tư cách là một người công dân của đất nước, ta phải kính trọng những người lãnh đạo đất nước này, bởi vì họ ngày đêm lo cho dân, lo cho nước. Đôi khi chúng ta nghe những chuyện có những quan chức tham nhũng, nhưng mà đó cũng chỉ là một phần nhỏ nào đó. Còn những người mà gánh vác trách nhiệm với non sông, dĩ nhiên họ chưa phải là thánh, nhưng mà ngày đêm tìm cách lo cho dân,
[34:08]cho nước, cái trái tim đó, cái tấm lòng đó rất là đáng để cho ta tha kính trọng. Đây là điều mà đạo Nho ngày xưa nhấn mạnh rất nhiều. Mà những người đạo Nho ngày xưa họ sống theo cái đạo lý đó: trung quân, ái quốc, nhân nghĩa với con người, vậy mà có rất nhiều nhà Nho báo trước ngày giờ khi mình chết. Họ không biết tu theo đạo Phật, chẳng biết thiền định là gì đâu, chỉ sống cho đúng đạo lý của Khổng tử dạy thôi: trung với vua, kính thầy, hiếu với cha mẹ, tử tế với bạn bè, nhân nghĩa với đời. Nhân lễ nghĩa trí tín như vậy mà trước khi chết báo ngày giờ chết rồi ra đi tự tại. Rất nhiều nhà Nho như vậy.
[34:54]Mà nếu mà họ ra đi tự tại thì ta biết rằng cái đạo lý mà họ đã sống là đúng. Cái việc mà họ trung với vua, kính với thầy, hiếu với cha mẹ là đạo lý đúng. Mà ngày nay chúng ta phải tôn tạo, phải bảo tồn, phải giữ gìn. Chính sách của nhà nước ta cũng giống như là chính sách của Liên Hợp Quốc hay bảo tồn những di tích quý hiếm của nhân loại. Ví dụ cái ngôi đền này được khám phá, đưa vào di tích xếp hạng là di tích của nhân loại hay di tích của quốc gia hay di tích của tỉnh. Nhiều cái ngôi đền, nhiều cái thắng cảnh được lần lần đưa vào di tích như vậy, nhưng sự thật nó có những cái di tích văn hóa phi vật thể.
[35:37]Phi vật thể là gì? Là không phải là vật chất cụ thể. Nhưng mà nó cũng là di sản văn hóa của thế giới để lại. Ví dụ như lòng trung thành của người dân đối với người lãnh đạo quốc gia. Đó là một cái di sản văn hóa phi vật thể mà đã mai một. Ngày nay ta chỉ còn nghe nhắc lại bởi vì dân làm chủ mà. Chúng ta nghe nói dân làm chủ rồi, người lãnh đạo là đầy tớ. Nhưng không, coi chừng, coi chừng nếu mà với quan niệm này, ta đang đập phá hết một cái di sản văn hóa phi vật thể rất lớn của nhân loại là lòng trung thành của người dân đối với người lãnh đạo mà điều đó rất là quý. Rất là quý. Rồi bây giờ vậy, khi ta đến chùa ta học đạo
[36:21]thì cái người đệ tử mình đối với ông thầy của mình nó phải có cái lòng trung hiếu, kính trọng. Đó cũng là một cái đạo đức và đó cũng là một cái di sản văn hóa phi vật thể của loài người. Nhưng mà ngày hôm nay chúng ta đang đánh mất. Đánh mất vì sao? Bởi vì cái giáo dục đang dần dần trở thành như thương mại. Người học trò đến trường phải trả tiền, ông thầy dạy học phải lấy lương nên nó gần giống như một sự trao đổi, mua bán. Và cái lòng kính trọng của người học trò đối với thầy cô giáo đã bị giảm sút. Và đây, đây là một cái di sản văn hóa lớn của thế giới đang bị mai một, tàn phế. Và con người đang đánh vào cái di sản văn hóa đó
[37:09]những nhát búa cuối cùng để đập tiêu nó luôn. Đâu biết rằng cái di sản văn hóa phi vật thể đó là vô cùng quý giá cho con người, cho tâm hồn của con người. Vì nếu thiếu cái lòng kính trọng cái người mà dạy dỗ mình thì người này vất đi. Người này chỉ là côn trùng rả rích trong cuộc đời này, chỉ là những kẻ sống tầm thường, không đáng sống trên cuộc đời này, nếu đối với cái người mà đã dạy dỗ mình mà thiếu lòng trung hiếu kính trọng. Nên ta thấy cái văn hóa của sự kính trọng rất là lớn để mà xây dựng cho con người, xây dựng xã hội và xây dựng thế giới. Nhưng mà ngày hôm nay, bởi vì cái lối sống hiện đại
[37:58]đang lây lan, bởi vì những quan niệm về chính trị xã hội đang thay đổi, nên con người đã mất dần cái di sản văn hóa quý giá này. Đang dùng cái chữ mất dần là nói nhẹ, mà phải nói rằng con người đã đập những cái nhát búa cuối cùng để phá vỡ luôn cái di sản văn hóa phi vật thể vô cùng quý giá này. Nhưng hôm nay, nơi ngôi chùa Quan Âm này, tại cái huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp này, chúng ta ngồi đây, chúng ta nhắc lại cái văn hóa của lòng kính trọng là điều không thể thiếu trong tâm hồn của một con người, điều không thể thiếu trong cuộc đời của một con người. Và đây là những người, chúng ta chung tay cùng nhau bảo vệ lại cái
[38:45]di sản văn hóa phi vật thể mà nhân loại đang đập vỡ và quên lãng. Chúng ta buộc con người phải xây dựng lại cái văn hóa kính trọng trong lòng mình để xây dựng lại thế giới này. Chúng ta hứa với nhau, hứa trước Phật, hứa với nhân loại là ta sẽ xây dựng lại cho tâm hồn ta cái văn hóa kính trọng, ta sẽ yêu kính rất nhiều người, và cùng với mọi người dựng lại cái văn hóa kính trọng này để xây dựng lại thế giới cho mai sau.
[39:20]Cái điều thứ hai mà ta phải có trong cuộc đời này, tức là phải có cái gì? Đúng rồi, dạ. Ta phải có một lý tưởng để theo đuổi. Cái chữ lý tưởng là nó bắt đầu lớn chuyện rồi đó. Nó không phải là những điều nho nhỏ nữa. Mà khi nào thì được gọi là lý tưởng? Mà khi nào thì bị gọi là tham vọng? Lý tưởng và tham vọng đều giống nhau, nó là những chuyện lớn, giống nhau là những chuyện lớn. Nhưng tham vọng là thế này, là ta mong cái điều lớn đó dành cho cuộc đời của mình. Mình trở thành những nhân vật quan trọng, giàu có, quyền chức, làm những điều lớn lao có tiếng tăm, thì đó gọi là tham vọng, là ta tô điểm cho bản ngã của mình. Còn lý tưởng là gì?
[40:07]Cũng là những điều lớn lao, nhưng mà là điều mà ta đem cho cuộc đời, cống hiến cho đời, phục vụ cho đời chứ không phải cho ta, khác nhau giữa điều đó giữa tham vọng và lý tưởng là như vậy. Và ở đây nếu nói rằng ta phải có một lý tưởng để theo đuổi, thì tức là ta sẽ đem cuộc đời của mình để cống hiến cho một điều gì đó lớn lao mà ta tin tưởng, ta yêu quý, thì gọi là lý tưởng. Thì cái gì làm điều lớn lao ta yêu quý, ta tin tưởng mà ta phải cống hiến cuộc đời mình cho? Đó là những điều gì? Thì tùy mỗi người, tùy mỗi người. Ví dụ như là có người có cái lý tưởng là yêu nước và xây dựng đất nước cho giàu mạnh.
[40:54]Ví dụ khi người này là một còn lúc là là học sinh, sau khi đọc trên cái báo chí sách vở thì mới thấy một điều rằng người Việt Nam ta thông minh, hào hùng, nhưng mà đất nước ta là một đất nước nghèo và chậm phát triển. Máy móc ta vẫn phải mua của nước khác, vẫn chưa chế được. Một chiếc xe đạp điện mình cũng chưa chế nổi mà phải mua của Đài Loan. Còn chiếc xe máy mà ta đi hằng ngày thì nếu sang chút thì mua của Nhật, mà bèo chút thì mua của Trung Quốc, chưa có chiếc xe gắn máy nào Việt Nam mình tự chế được. Mà trong khi cái mức độ thông minh mà đem so sánh khi đi học ở các trường trên thế giới thì người Việt Nam mình thông minh không thua Nhật, không thua Trung Quốc.
[41:42]Thậm chí trong một số lớp, người Việt Nam ta luôn luôn dẫn đầu lớp. Thế mà đất nước ta không phát triển, cái công nghiệp ta không phát triển. Thì khi cái người học sinh mà khi đọc có những tài liệu đó rồi, cái lòng cứ ray rứt, ước mơ là lớn lên sẽ trở thành một nhà khoa học gì đó để làm nên những công trình khoa học lớn đóng góp được cho nhân loại nhưng mà làm vẻ vang cho quê hương. Đóng góp cho nhân loại chính là làm vẻ vang cho quê hương. Thì đây cũng là một loại lý tưởng mà người này theo đuổi. Đó là dạng lý tưởng. Tức là nói là lý tưởng thì nó là chuyện lớn mà không phải cho ta mà cho cái điều ta yêu
[42:28]quý, cống hiến cho cái điều ta tin tưởng. Đó là trường hợp như vậy. Thì không phải ai cũng có thể có được lý tưởng. Chỉ những người rất thông minh mới có được lý tưởng. Vì lý tưởng là chuyện lớn không phải chuyện nhỏ. Còn ví dụ như là khi ta học, khi thì thầy cho ta năm điểm, khi cho sáu điểm, đậu mỗi lớp mà kết sổ xong người ta chỉ là học sinh trung bình thì có ai dám có lý tưởng lớn không? Không. Cái người học sinh học kém rồi không dám có lý tưởng, chỉ mong đời mình làm sao lớn lên có vợ, có con, có chồng, rồi kiếm đủ sống là mừng lắm rồi, không có nghĩ đến chuyện đóng góp lớn lao hơn cho cuộc đời nên không khởi lên được một lý tưởng.
[43:10]Vì vậy mà nói rằng là có lý tưởng trong đời làm điều hiếm, nhưng không được quyền không có. Không được quyền không có lý tưởng. Dù rằng có thể ta là một người xuất thân từ nhà nghèo, dù rằng có thể cái học của ta kém, nhưng không được thiếu một lý tưởng để theo đuổi. Chỉ có điều cái lý tưởng là cái điều lớn lao mà ta tin tưởng, ta cống hiến đó nó hợp với ta mà thôi. Ví dụ như khi đất nước ta lâm nguy bị ngoại bang xâm chiếm thì biết bao nhiêu anh hùng có tên tuổi hoặc không tên tuổi đã đổ xương, đổ máu, hy sinh để giành lại độc lập cho đất nước này. Thì những anh hùng mà khi cầm gươm, khi cầm súng, xông pha vào chiến trường,
[44:02]lặn suối, trèo non, đối diện với kẻ thù, thì những người đó có lý tưởng không? Có không ạ? Có lý tưởng. Rất có lý tưởng mới dám xả thân mạng mình vì đất nước. Cho nên là thật sự ngay một người không phải là giỏi, không phải là giàu, vẫn có quyền có ước mơ, có lý tưởng. Chỉ sợ một điều ta không có ước mơ, không có lý tưởng vì trái tim ta nhỏ bé quá, ta nghĩ đến những điều tầm thường quá, ích kỷ quá thì không thể nào ta xuất hiện được cái lý tưởng trong tâm hồn mình. Còn nếu trái tim ta lớn một chút, biết suy nghĩ một chút thì ai cũng phải trang bị cho mình một lý tưởng nào đó. Đó. Hồi nãy là ta vừa nói đến lý tưởng yêu nước,
[44:55]xây dựng đất nước thì lý tưởng này phù hợp với lớp trẻ tuổi. Khi tuổi đời đang còn trẻ, tương lai còn nhiều hứa hẹn thì những người này nên có một lý tưởng yêu nước và xây dựng đất nước cho mình. Được không con? Tụi con nhớ nha. Tụi con phải có lý tưởng yêu nước xây dựng đất nước vì tụi con còn rất trẻ, còn nhiều hứa hẹn. Còn nếu già rồi thì thầy không nói, già rồi chỉ giữ lòng yêu nước thôi là đã quý lắm rồi. Những người già giữ được cái lòng yêu nước thôi và truyền dạy cho con cháu mình cái lòng yêu nước thôi là mình đã làm người công dân tốt rồi, mình sống không hổ thẹn với tổ tiên rồi. Chỉ cần thôi còn để lý tưởng xây dựng đất nước thì thuộc về những người trẻ tuổi.
[45:39]Rồi một lý tưởng nữa là lý tưởng phục vụ cho nhân loại, xây dựng hòa bình thế giới. Lý tưởng này lớn không ạ? Quá lớn. Mình làm nổi không? Nổi không? Nổi. Vẫn làm được. Đó là cái ước mơ mà xây dựng thế giới này hạnh phúc, hòa bình là ước mơ của tất cả loài người. Trừ một vài người cực đoan, cuồng tín mà chỉ muốn gây chiến tranh máu đổ đầu rơi thì những người đó thiếu lý tưởng này. Còn hầu hết tất cả mọi người sống trên trái đất này đều chung nhau một ước mơ là xây dựng trái đất này thành một nơi chốn hòa bình, hạnh phúc. Ai cũng có ước mơ đó và ai cũng là người có lý tưởng đó, nhưng để làm thì ta chưa làm được phải không?
[46:25]Vì ta còn phải bận cho cái cuộc sống của mình, trong cái ngôi nhà nhỏ bé của mình, trong cái đất nước yêu thương của mình, chứ chưa đóng góp được nhiều cho nhân loại, cho thế giới, nhưng tim ta phải sẵn sàng cho điều đó. Lý tưởng mà xây dựng thế giới này thành hòa bình, hạnh phúc phải luôn luôn là một ngọn đèn, một ngọn lửa, lúc nào cũng cháy leo lét, leo lét, âm ỉ, âm ỉ trong trái tim của chúng ta. Vì ngày nào đó sẽ có người đứng lên hô hào làm những điều này và ta sẽ là những người hưởng ứng. Chỉ sợ đến lúc nào đó, cơ hội đã đến, có người đã hô hào mà ta thì lạnh lùng, không biết, quay lưng thì ta là người mang tội đối với nhân loại.
[47:12]Cho nên ngày nào đó thế giới sẽ hô hào để chung nhau xây dựng hòa bình, hạnh phúc thì chính chúng ta là những người tích cực, nhiệt liệt hưởng ứng, dù rằng ta có khi tuổi đời đã đã xế nhưng trái tim thì không bao giờ già. Được không ạ? Lý tưởng này rất là lớn nhưng mà rất là cao cả cho tất cả mọi người sống trên hành tinh này. Nên ta vừa nói lý tưởng thứ nhất là lý tưởng yêu nước. Lý tưởng thứ hai là lý tưởng yêu thương nhân loại là lý tưởng mà ta phải theo đuổi trong cuộc đời này, dù ta chưa có cơ hội để làm nhưng lý tưởng này phải có. Rồi một lý tưởng nữa là lý tưởng tu hành, hướng về sự giác ngộ.
[48:01]Khi ta đã đến với Phật pháp, ta đã hiểu được Tứ diệu đế, biết cuộc đời này là khổ. Luân hồi, trầm luân là cay đắng không có bờ đi ra. Lúc đó ta tha thấy rõ rằng con người phải giải thoát, chúng sinh phải giác ngộ, chúng ta cũng phải giác ngộ, cũng phải giải thoát. Nhưng mà để đi đến cái chỗ đó là một chặng đường rất là dài, nhưng mà mục tiêu đó phải có trong lòng ta. Ai cũng phải có cái ước mơ, phải có lý tưởng tu hành, giác ngộ, giải thoát. Cái ngày mà ta bắt đầu có ước mơ, có lý tưởng tu hành, giác ngộ, giải thoát, cái ngày đó Phật gọi ta là phát Bồ đề tâm. Phát Bồ đề tâm. Cái người nào bắt đầu hiểu đời là khổ,
[48:51]luân hồi là cay đắng và phát tâm phải đi tìm giác ngộ giải thoát thì người đó Phật gọi là người biết phát Bồ đề tâm. Vậy ở đây ta đã có lý tưởng đó trong lòng mình chưa? Ta đã có ước mơ giác ngộ giải thoát trong lòng mình chưa? Trả lời mạnh chút, có chưa? Cảm ơn vô cùng. Chứ ngồi đây mà chưa có nữa thì kỳ lắm rồi nha. Bước vào cửa đạo rồi mà chưa có ước mơ giác ngộ giải thoát thì rất là là uổng. Nên cái ước mơ tu hành để đạt được giác ngộ giải thoát phải là ước mơ mà ai cũng phải gắn trong tim mình rồi nha. Có ai ước mơ mình sẽ trở thành một người xuất gia mẫu mực, chân chính, hoằng truyền chánh pháp của Như Lai đi khắp nơi không?
[49:39]Ai có giơ tay lên? Cảm ơn những người giơ tay. Ai đi lấy giấy viết hay ghi tên hết những người đó giùm để một lát nữa ta lên trên chùa, lên chánh điện đó ta cạo tóc luôn. Nãy giơ tay rồi. Nói Đại đức trụ trì chuẩn bị dao cạo tóc rồi còn những người đó buồ hết giơ tay rồi đó nha. Thật sự thầy nói đùa thôi. Một lần chúng tôi đi lên Đắk Lắk giảng, hôm đó cái hội chúng cũng đông lắm, khoảng 4, 5 ngàn người gì đó. C chúng tôi mới hỏi câu này. Bây giờ ở đây ai phát tâm xuất gia, giơ tay lên? Không một cánh tay giơ lên. 4, 5 ngàn người không ai giơ lên. Chúng tôi mới nói câu này, thầy hỏi, thầy kêu phát tâm xuất gia là không phải thầy bắt xuất gia
[50:18]liền bây giờ đâu mà sợ, nhưng mà phát tâm xuất gia để đó chờ nhân duyên. Có khi kiếp này, có khi kiếp sau rồi mới xuất gia nhưng mà phải phát tâm, không có phát tâm thì đời nào mới đi tu được. Cho nên khi thầy hỏi phát tâm là phát tâm để đó, chứ đâu có bắt tu liền. Bây giờ hỏi lại ai phát tâm? Tất cả giơ tay lên hết luôn. Thì ra tu thì cũng muốn nhưng mà bắt tu liền không được. Con người ta kỳ lạ như vậy. Cũng giống như vậy, cũng giống như cái chuyện nói chứ là ai cũng đi chùa, niệm Phật cầu vãng sanh. Đúng không ạ? Cầu vãng sanh. Cái bỗng nhiên Phật A Di Đà hiện ra, chỉ đúng mặt mình, à mấy năm nay con hay niệm Phật cầu
[50:59]vãng sanh để ta rước đó, thôi bây giờ ta rước con nha, cái là lật đật mình sao?
[51:20]Từ chối, dạ thôi thôi khoan khoan khoan, vì con còn sao, gia đình mấy nhà chưa bán, đất đai chưa chia đó, tài sản trong ngân hàng còn ít tiền đó, đầu tư chưa xong, nợ vài chỗ chưa trả, thôi thôi ngài cứ về đi rồi từ từ con tính sau, con xin niệm Phật tiếp cầu. Đúng không ạ? Cho nên con người ta có mâu thuẫn không ạ? Rõ ràng ta đi chùa, ông thầy dạy mình niệm Phật cầu vãng sanh, mình niệm hoằn chết, Phật hiện ra rước lật đật trốn ông Phật chạy mất luôn. Đúng vậy. Cũng giống như hỏi giờ xuất gia không? Xuất. Vô chùa cạo đầu, trốn mất. Nãy cái tay con nó ngứa ngứa con giơ lên con gãi chứ con không có giơ tay.
[51:37]Nên con người ta có cái mâu thuẫn gì giữa cái lý tưởng của mình, mình mong ước và cái hiện thực trong cuộc sống. Ví dụ bây giờ hỏi có yêu thương chúng sinh không? Nó dạ yêu. Cái chỉ một bà già nghèo bên ngồi bên lề đường, có đem bà về nuôi đi, nó dạ nhà con giờ chật quá à, hơn kịp. Đó, cho nên ta nhớ giữa cái lý tưởng ta theo đuổi trong đời với hiện thực cuộc sống mà ta làm được, có vị trí nó có khoảng cách, nhưng dù nó có khoảng cách, ta vẫn phải có lý tưởng. Chứ đừng nói là vì mình không nuôi nổi cái bà già đó rồi mình từ chối tình yêu thương với chúng sinh luôn là không được. Thôi biết rằng là mình chưa làm được nhưng mà thôi,
[52:17]cũng phải nuôi dưỡng cái lý tưởng, cái tình yêu thương đối với chúng sinh. Cũng giống như nói rằng ta có lý tưởng tu hành giải thoát, giác ngộ, nhưng mà cũng không thể bắt ta đi xuất gia ngay bây giờ liền được, phải không? Nhưng mà lý tưởng phải có, như là định hướng cái cuộc sống của mình trong nhiều kiếp luân hồi, chứ còn người nào mà không có lý tưởng thì sống long bong, trôi dạt, chẳng biết đi về đâu. Không có lý tưởng đời mình không định hướng, chẳng biết đi về đâu cả. Cho nên vì vậy cái điều thứ hai mà ta phải có trên đời mình là gì? Là một lý tưởng để theo đuổi. Có một cái lý tưởng mà ngày hôm nay cả thế giới kêu gọi
[52:56]đó là bảo vệ môi trường sinh thái cho trái đất. Nguồn nước bị ô nhiễm, nước cạn đang thiếu, không khí bị nhiễm bẩn, trái đất nóng lên, băng chảy, nước tràn, rác thải tràn ngập, đủ thứ chuyện là cái môi trường sinh thái đang bị tàn phá. Và muốn bảo vệ phục hồi lại cái môi trường sinh thái này phải là sự góp công của tất cả mọi người. Ai cũng phải sống làm cách nào đó để cho nguồn nước sạch lại. Ai cũng phải sống cách nào đó để cho không khí sạch lại. Mỗi người phải sống tiết kiệm điện như thế nào đó để cho trái đất nguội lại, không nóng lên nữa. Thì tất cả những điều đó là sự đóng góp của mọi người chúng ta.
[53:38]Nên nếu nói rằng là sống trên đời này ta phải có một lý tưởng để theo đuổi thì không cần lý tưởng cao xa, chỉ cần một lý tưởng duy nhất ta phải có thôi là xây dựng lại, tái tạo lại cái môi trường sinh thái cho trái đất này. Đây là bổn phận bắt buộc với tất cả mọi người chúng ta. Bắt buộc. Lý tưởng này là bắt buộc, không có kêu gọi. Ví dụ hỏi xuất gia không thì ai muốn giơ tay cũng được, không giơ thì thôi để từ từ phát tâm. Hỏi yêu nước không thì có người yêu hơi hơi, có người yêu nhiều, cũng được không sao. Hỏi yêu nhân loại không thì có người yêu, có người không. Nhưng mà nếu hỏi anh có lý tưởng để bảo vệ môi trường sinh thái cho trái đất này
[54:21]hay không thì không được quyền không giơ tay, vì đây là cuộc sống của ta. Đây là sự sống của ta. Tất cả mọi người đều phải có một lý tưởng là bảo vệ môi trường sinh thái cho trái đất này. Không được tàn phá cây xanh, không được làm dơ nguồn nước, không được xả rác thải bừa bãi. Tất cả mọi người phải có lý tưởng này là bảo vệ môi trường sinh thái cho trái đất này. Nên bây giờ gặp nhau chúng ta không hỏi những câu tầm thường nữa. Ví dụ gặp nhau hỏi anh khỏe không? Phải không? Người Việt Nam mình gặp nhau anh khỏe không? Là vì sao vậy? Hoặc người Trung Hoa gặp nhau hỏi ăn cơm chưa? Là vì sao vậy?
[55:00]Vì cái dân tộc đó họ xem điều đó là điều quan trọng, ai cũng phải có, ai cũng phải ăn nên gặp nhau hỏi anh ăn cơm chưa? Có đúng không ạ? Ở đây ai là người Hoa phải câu đó đúng không? Hồi nhỏ thầy hay gặp người Hoa á, gặp thầy chỉ hỏi ăn cơm chưa không à, không hỏi gì khác. Còn người Việt Nam mình gặp nhau hỏi khỏe không? Vì sao? Bởi vì sức khỏe là điều quan trọng với tất cả mọi người, ai cũng phải có. Cho nên cái câu chào của ta là biểu lộ cái sự quan tâm của tất cả mọi người cùng có. Bây giờ chuyện đó xưa rồi, gặp nhau hỏi ăn cơm chưa, xưa rồi. Gặp nhau hỏi khỏe không, xưa rồi. Bây giờ câu chào đời mới là thế nào?
[55:39]Gặp nhau chào sao? A Di Đà Phật. Đó trong chùa. Còn với những người không phải ở chùa, câu hỏi, câu chào nhau là thế này: Nhà anh sạch không? Đất nước anh sạch không? Tức là cái sinh thái anh có sạch không? Anh có bảo vệ được môi trường sinh thái không? Không phải là hỏi anh tắm chưa mà hỏi là anh có bảo vệ được cái môi trường sinh thái chung quanh anh không? Cho nên sau này gặp nhau là không hỏi ăn cơm chưa, khỏe không mà hỏi là anh có sạch không nha. Từ đây về sau hỏi vậy. Được không ạ? Có sợ người ta giận không? Đây là nhắc nhau một điều là ai cũng phải bảo vệ môi trường sinh thái và đó là lý tưởng của tất cả mọi người chúng ta.
[56:19]Cái điều thứ ba, ai sống trên đời cũng phải có một điều nữa là có một việc gì đó để làm. Không có việc gì đó để làm là điều nguy hiểm: nhàn cư vi bất thiện. Không có việc gì để làm, bắt đầu ta sống tầm bậy liền. Cho nên phải có việc gì đó để làm. Thì cái việc gì đó để làm là việc gì? Một là một việc làm bắt buộc là sinh kế, phải làm gì đó để có có kinh tế mà nuôi sống bản thân và gia đình. Thì ở đây hầu hết tất cả chúng ta đều đều có phải không? Thầy có không ạ? Thầy có không? Không, thầy không có. Thầy không có, thầy không có làm gì ra tiền hết trơn á. Cho nên thầy phải làm sao để có ăn? Đi xin, đi giảng đi xin. Chị đi xin.
[57:04]Nhưng mà đi xin kiểu thầy là đi xin hơi hiện đại một chút. Hồi xưa thời Đức Phật á, đi xin bằng cách gì? Ôm mình bát đi từng nhà từng nhà, thấy cái nhà khá khá của mình bát đứng lại gợi ý. Phải có gợi ý, không gợi ý người ta không cho nha. Tức là nếu ôm mình bát đi ngang luôn có ai cho không? Không. Tới nhà trước cửa nhà dừng lại chút xíu thì cái gia chủ nhìn ra thấy có một sa môn ôm mình bát dừng lại mà nếu sợ sa môn đó chờ lâu mình lấy cơm thì chạy ra báo trước, à con xin thỉnh tôn giả nán lại đôi chút để cho con được cúng dường. Thế ông kia biết ý là gia chủ đã phát tâm ông đứng chờ, thế là mới chạy vô sới cơm múc đồ ăn gì đó chạy mới chạy ra.
[57:43]Chứ còn nếu mà mình thấy ổng mà mình chạy vô múc đi ra thì ổng đã sang nhà khác rồi lại bất tiện cho nên phải ra thỉnh trước là như vậy nên phải có đi xin và phải có gợi ý, thời xưa là phải đích thân đi. Còn đời nay thì quý thầy mình cũng đi xin, nhưng cũng phải đi xin, cũng phải gợi ý nhưng mà hơi hiện đại hơn một chút là sao? Là có điện thoại di động. Chỉ gọi điện thoại gợi ý thôi. Nói làm sao? Ví dụ như thầy đi xin thì nói thế này, nói à chùa thầy sắp làm lễ thành đạo, có thể có đông người đến mà gạo chùa thầy hơi bị hẻo nên coi anh coi đâu có vận động giùm thầy ít. Có phải xin không ạ? Đó là xin. Có gợi ý không ạ?
[58:27]Đó là gợi ý, cũng là khất thực, cũng đi xin, nhưng mà hơi hiện đại tại có điện thoại di động. Nhưng sự thật bản chất nó cũng là cũng là xin cả, cũng là khất thực cả. Cho nên vì vậy, khi quý Phật tử mà thấy quý thầy quý cô hơi có cái gợi ý đi xin thì đừng có phiền trách nha. Đừng phiền trách vì sao? Vì đó là nghề. Vì đó là nghề của quý thầy quý cô. Hồi xưa nó cũng vậy, bây giờ cũng vậy. Chỉ có cái là mình có phát tâm cho nổi hay không cho nổi thôi, đừng bao giờ phiền trách. Hồi lúc mà thầy còn nhỏ, lúc mà thầy còn nhỏ, thầy ở trong chúng, thầy có nghe câu chuyện này mà thầy đến bây giờ thầy vẫn còn buồn.
[59:05]Có cái ông thầy ông nhập thất, ông phát tâm nhập thất rất là lâu tới mấy chục năm. Thì ông tự túc ông trồng cái vườn, trong cái vườn ông trồng số cây mít. Thì cũng không có nhiều người biết ông để cúng dường, mà có ai mà quanh năm suốt tháng mà ăn mít nổi không? Không. Ăn cái gì phải ăn cơm. Mà ông thì nhập thất, ông không đi làm ruộng được, ông chỉ có mấy cây mít. Khi mà những lúc mà ông nghĩ công phu ông mới đi ra vườn ông thăm mít, ông vỗ vỗ trái mít nào mà thấy nó già rồi, cái ông mới cắt xuống ông để đó. Cái ông thấy có người nào đi ngang mà ông nhìn gương mặt kha khá, cái ông mắt lại, chứ ông cũng ít nói, ông bưng trái mít ra ông tặng.
[59:38]Ông tặng là để làm gì ạ? Phải tặng cho không không? Không. Để mong rằng cái người đó sẽ nhớ rằng có một con người đang tu ẩn dật lẻ loi trong cái cốc này mà cho đổi lại giùm ít gạo. Thì cái người kia ôm trái mít rồi cũng mừng dạ con cảm ơn thầy, rồi sực hỏi mà thầy có cần gì không? Cái ông thầy ông trả lời tôi chỉ cần gạo thôi. Cái câu nói đó có sai không ạ? Có sai không? Không sai, hoàn toàn đúng. Nhưng mà có một cái người nghe ông nói câu này vậy, cái về chê trách, chê trách là tại sao người tu mà còn phải gợi ý xin xỏ. Cái người mà họ nghe ông thầy gợi ý mà họ chê, họ kể lại cho thầy nghe và đến bây giờ thầy vẫn còn buồn.
[1:00:18]Buồn vì cái người đó tâm hẹp hòi quá. Người ta không thể đi ra ngoài đi xin được, nên người ta tặng một trái mít để mong đổi được ít gạo mà người ta nhập thất người ta tu, mà mình không thông cảm mà chê trách. Nên là thầy buồn đến bây giờ. Chứ sự thật như thầy là chuyên môn đi xin không, chứ thầy đâu có làm ra được đồng nào. Có ai gặp thầy xin mà buồn không? Đừng buồn thầy tội nghiệp nha. Mà không phải riêng thầy, tất cả quý thầy quý cô đều như vậy. Đều xin ăn là chuyên nghiệp nha, xin xỏ là chuyên nghiệp. Chỉ có sợ là xin nhiều quá rồi mình đuối thôi, chứ xin ăn, xin xỏ là nghề của quý thầy quý cô.
[1:00:55]Nhưng có điều là mình hơi chảnh một chút á, mình hơi làm cao chút thôi, chứ thật ra là thầy tu nào cũng là nghề sinh năng cả. Thì ai cũng phải có việc gì đó để làm. Tuy nhiên là cái việc, cái sinh kế của ta nó xứng đáng với cái công lao mà ta đóng góp cho đời. Chỉ sợ là những người mà hưởng nhiều mà mình đóng góp cho đời ít thì lỗ là sau này cái phước mình kém. Ví dụ cái người đó cái công lao trong ngày đổ ra không bao nhiêu nhưng mà tiền lại vô nhiều, ăn nhậu được nhiều, mua sắm xe nhiều, nhưng mà cái công mình đóng góp cho đời ít, người này phước nó hao dần dần, phước nó tổn dần dần, sau này người này sẽ nghèo.
[1:01:34]Còn cái người đó làm lụng rất là cực khổ mà cái thu nhập, cái lương lại ít, coi vậy chứ không sao, cái người đó sau này sẽ giàu lên từ từ, người đó vậy lại có lời, là có phước. Bây giờ không ai thấy được công lao của mình nên người ta trả lương thấp, nhưng mà coi vậy phước nó nằm đó, lúc khác mình sẽ được bù lại, cái nhân quả sẽ bù lại và mình là người giàu có, không sao. Đó là việc thứ nhất phải có trong đời là cái sinh kế. Còn có những cái việc khác để làm trong đời nữa là việc thiện nguyện, là giúp đỡ người khác mà không đòi công lao, không đòi tiền, là việc từ thiện, việc thiện nguyện. Rồi có những việc ta làm trên đời là vì sở thích mà làm.
[1:02:12]Ví dụ như cái người thích nghiên cứu về nghệ thuật, thích nghiên cứu về âm nhạc, thích nghiên cứu về thể thao, người thích nghiên cứu về khoa học. Thì những cái việc đó làm nhiều khi không ra tiền mà đó chỉ là sở thích thôi, nhưng cũng là một công việc có để ta làm trong đời này, chứ không có ở không là người đó vẫn xứng đáng, vẫn sống xứng đáng trên đời này. Đó, mình có. Hoặc là cái người xuất gia tu hành thì làm việc gì? Người xuất gia tu hành thì làm việc gì? Không phải xin ăn nữa, nãy xin ăn nói rồi. Tối ngày xin ăn hoài chắc chết, đi tu mà chỉ xin ăn hoài chắc chết. Người xuất gia tu hành thì làm việc gì ạ?
[1:02:48]Thứ nhất là công phu tu tập phải không? Cái người này có tu, có học, có công phu, rồi sau đó làm gì nữa ạ? Hoằng pháp độ sinh phải không? Đó. Rồi làm gì nữa ạ? Làm những việc từ thiện. Đó người tu hay làm từ thiện. Cho nên là người tu có bốn việc để làm, thứ nhất là xin ăn. Thứ hai là tu tập. Tu tập thì nó gồm cả cái học ở trỏng á. Cái thứ ba là hoằng pháp độ sinh và cái thứ tư là từ thiện. Đó người xuất gia có bốn việc để làm. Cho nên là người xuất gia không có sợ lỗ là vì sống trên đời thì chắc chắn người xuất gia có nhiều việc để làm, nhiều việc để làm. Mà không phải mà chỉ là người xuất gia, mà người tại gia ta cũng vậy.
[1:03:30]Ta cũng có công việc gì làm để có kinh tế nuôi mình. Ta cũng phải có công phu tu tập phải không? Lát nữa ta lại nói cái này. Ta có những việc sở thích để ta nghiên cứu, ta có những việc thiện nguyện, việc từ thiện để ta đóng góp trong đời. Thì như vậy là cái yếu tố thứ ba trong bốn điều cần có trong cuộc đời là có việc gì đó để làm thì ta ta hầu hết chúng ta có, chỉ có là người làm được nhiều, người làm được ít, có người chỉ lo sinh kế mà thôi. Còn có người hay hơn, ngoài cái sinh kế, ta còn nghiên cứu được thêm nghệ thuật, ta còn làm thêm việc từ thiện, ta còn đến chùa để mà tu tập. Thì những người mà ngoài cái sinh kế còn làm được nhiều việc khác
[1:04:11]nữa thì thật là những người đáng quý trên đời này phải không? Ở đây có phải là chúng ta thuộc người đó không? Hầu hết ở đây ta đều thuộc những người đó. Tất cả chúng ta ngồi đây nếu người già quá thì thôi, chứ còn hầu hết là ai cũng có một cái sinh kế và ai cũng biết làm từ thiện hết phải không? Ai cũng biết đến chùa. Thậm chí có những người có cái tài năng riêng còn biết nghiên cứu khoa học, nghệ thuật nữa thì cuộc sống mình rất là ý vị, rất là lý thú. Bây giờ điều thứ tư cuối cùng mà ta cần phải có trên đời, đó là gì? Đúng rồi, một công phu để tu tập. Một công phu để tu tập. Tại sao sống trên đời chúng ta cần phải có bốn điều?
[1:04:51]Ai đó để mình kính trọng, lý tưởng nào đó để theo đuổi, công việc nào đó để làm và một công phu nào đó để tu tập. Tại sao ta phải có một công phu để tu tập? Công phu tu tập để làm gì? Công phu tu tập là để ta vượt khỏi thân phận của con người. Nhớ như vậy. Nếu ai hỏi ta anh tu để làm gì? Ta trả lời, tôi tu để vượt khỏi thân phận của con người. Đó là câu trả lời cực kỳ chính xác, hết. Thế con người là gì mà ta phải vượt khỏi thân phận nó? Xin thưa, con người còn nhiều tham sân si. Con người còn yếu đuối trước thiên nhiên hùng vĩ. Con người còn tầm thường trước nhiều điều trong cuộc sống này. Chính vì vậy tôi mong muốn là vượt khỏi thân phận của con người để làm gì?
[1:05:40]Để tôi không sợ hãi trước thiên nhiên hùng vĩ, để tôi chiến thắng được cái tham sân si của chính mình, tôi không bị chìm trong sự tầm thường của nhân thế, tôi có thể sống cao thượng hơn với mọi người chung quanh tôi. Đó chính là điều vượt khỏi thân phận của con người, mà muốn vượt khỏi được thân phận của con người như thế, tôi phải có công phu tu tập. Câu trả lời đó cực kỳ chính xác. Nên nói rằng sống trên đời này ta có cần phải có bốn điều, mà điều cuối cùng là phải có một công phu để tu tập. Thì ai hỏi tại sao phải có? Ta cứ trả lời, tôi có một công phu tu tập bởi vì tôi mong ước vượt khỏi thân phận của con người. Nhớ như vậy.
[1:06:20]Bây giờ thì cái công phu đó là gì? Tu ra ra sao? Thì ở đây thật là trong cái buổi nói chuyện hôm nay, chúng ta không thể phân tích được hết vì vấn đề nó lớn và rất là chuyên sâu, vấn đề lớn và rất là chuyên sâu. Về cái công phu tu tập, tức là nâng tầm ta lên vượt khỏi thân phận của con người thì ta còn lệ thuộc rất nhiều điều, thứ nhất là nhân duyên của ta. Nhân duyên của ta với vị thầy nào thì vị thầy đó sẽ dạy ta cái công phu đó. Nếu ta gặp một vị thầy tu tịnh độ, vị đó sẽ dạy ta tịnh độ. Ta gặp một vị thầy tu thiền, vị đó sẽ dạy ta tu thiền. Ta gặp một người tu mật tông, người đó dạy ta mật tông.
[1:06:59]Ta gặp cái người khí công dạy ta khí công, gặp người yoga dạy ta yoga, gặp ông thầy bùa không dạy ta bùa. Tức là nhân duyên. Nhưng mà ở đây, điều ta mơ ước là điều gì? Ta mơ ước là ta tu tập vượt khỏi thân phận con người theo như thế nào? Để thành một ông thầy bùa hay là sao? Để gì? Giải thoát phải không? Đúng vậy. Nếu ta mong rằng ta vượt khỏi thân phận của con người theo cái hướng giải thoát thì ta phải đi tìm cái ông thầy mà dạy ta sự sự giải thoát giác ngộ. Ông thầy đó ở đâu? Ông thầy đó hiện giờ đang ở đâu? Đang ở đây. Chùa gì? Quan Âm. Ông tên gì? Giác Ân. Chính xác ông thầy Giác Ân đâu mất rồi cả.
[1:07:42]À đúng vậy, là khi mà ta muốn vượt khỏi thân phận của một con người bằng một công phu tu tập, cho nên ta phải đi tìm một vị thầy để ta ta đầu sư học đạo và ta tin rằng vị thầy đó cho ta một con đường đi chân chính. Và khi vị thầy đó đã cho ta một con đường chân chính rồi, phần còn lại là sự nỗ lực của chúng ta chứ ta không được lười nhác, không được tới chùa lễ Phật vào kiếm đến cơm chay ăn rồi về chùa đi mất đất không bao giờ thấy mặt mày nữa, lâu lâu có tới lễ chùa chạy tới kiếm cơm ăn nữa, không được à nha, không ăn gian của nó được à nha. Ăn cơm của đó là ăn gian á. Cho nên ta phải tu. Đến chùa gặp thầy rồi, lễ Phật rồi, quy y rồi, về nhà phải tu tập hằng ngày.
[1:08:23]Nhà mình phải có bàn thờ Phật để mình lễ bái hằng ngày, tụng kinh, niệm Phật, tọa thiền. Tức là phải có công phu nghiêm túc, đều đặn, tinh tấn là có một công phu tu tập ở trong đời, chứ không thể chỉ sống trên đời biết mơ mộng, biết làm ăn rồi thôi không có tu tập là không được nha. Đó là thiếu hẳn một điều trong bốn điều cần có của một con người. Cho nên vì vậy ta phải có ai đó để kính trọng, có lý tưởng nào đó để theo đuổi, có công việc nào đó để làm và phải có một công phu nào đó để tu tập. Thuộc chưa ạ? Thuộc bốn điều này chưa? Nên từ đây về sau ta đem bốn điều này ta nói với mọi người được chưa ạ?
[1:09:05]Nên bây giờ ta trang bị cho mình bốn điều này rồi và trong suốt cuộc sống còn lại ta còn chuyện gì để nói nữa không ạ? Hết rồi, không chuyện gì để nói hết. Từ đây về sau ta gặp mọi người không còn chuyện gì để nói nữa mà chỉ có gì? Chỉ có bốn điều này để nói với nhau mà thôi. Những ai chưa có bốn điều này trong đời họ, trong tâm hồn họ, ta phải đem chia sẻ, thắp sáng cái tâm hồn họ lên bởi bốn điều này. Vì ta đã có được bốn điều này trong tâm hồn mình rồi, trong cuộc đời mình rồi. Và như vậy suốt cuộc đời còn lại cho tới ngày ta nhắm mắt, không còn chuyện gì để nói nữa. Ca sĩ hát hay gì đó, kệ, cầu thủ đá banh hay không cần quan
[1:09:49]tâm nữa, vàng lên xuống không để ý nữa, mà để ý điều gì? Bốn điều này mà mà thôi. Được không? Không, có nhiều người nói không được, thầy mắt bằng lo lời lỗ buôn bán bậy bạ. Nhưng mà thôi, thật sự trên đời này chỉ có bốn điều này thôi. Bốn điều này để ta sống và để nói với mọi người cho tới ngày nhắm mắt. Cho nên sau này khi trước khi ta chết, ta nói với con cháu ta thế này: khi cha chết, con hãy khắc trên bia của cha câu này: đây là nơi an nghỉ của một người không còn điều gì để nói với mọi người ngoại trừ bốn điều: sự kính trọng, lý tưởng, công việc và công phu tu tập. Được không ạ? Vì ta không còn điều gì để nói với trần gian này nữa nha.
[1:10:32]Thật ra không phải chỉ có bốn điều này đâu, trên đời ta ta còn nhiều điều khác nữa. Nhưng đây là bốn điều chủ yếu nhất, quan trọng nhất mà nếu thiếu một trong bốn điều này, ta không ta không là con người trọn vẹn được, ta không nâng thân phận mình lên khỏi thân phận của một con người được. Cho nên vì vậy ta phải có bốn điều này. Nên hôm nay, trong cái không khí trang nghiêm, thiêng liêng tại nơi chùa cổ tự Quan Âm này, chúng ta ngồi đây với nhau nghĩ đến tổ tiên đã dày công dựng lập ngôi Tam bảo, nghĩ đến bao nhiêu người đã truyền thừa mạng mạch Phật pháp đến hôm nay cho ta có được Phật pháp mà ta tắm mát, ta được nuôi nấng.
[1:11:15]Đến hôm nay trong cái buổi lễ húy kỵ của Hòa thượng Tôn sư Thượng Bửu Hạ Trơn. Hôm nay ta từ nhiều nơi về được gặp nhau như thế này, được nhìn những khuôn mặt yêu thương như thế này thì ta nói với nhau một điều là bốn điều quan trọng cần phải có trong cuộc sống của mình. Và khi hiểu ra được bốn điều này, ta nguyện chỉ còn bốn điều này để ta nuôi nấng, giữ gìn, theo đuổi, và chỉ còn bốn điều này để ta nói chuyện với mọi người trong suốt cuộc sống còn lại của mình. Kính chúc cho mọi người thắp sáng thế gian này với bốn điều chói lọi này. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:12:10]Người thương người à, bao nhiêu cũng thiếu.
[1:12:26]Người ghét nhau ý a, chút xíu cũng thừa.
[1:12:33]Hoàng hôn về trăng lên, gió reo lời ru.
[1:12:40]Bình minh còn sương rơi vướng trên nụ hồng.
[1:12:47]Trời đổ cơn mưa có bóng chim bay về tụ, nắng chiều nương khoai nhấp nhô,
[1:12:56]ai gọi ai sang ngoài ngõ, con đò trôi theo sóng xô chìm trong mơ. Người thương người à, biết sao là vừa.
[1:13:17]Người xa người à, nghìn năm đợi chờ.
[1:13:24]Cả nhân loại từ lâu ước mơ từng giờ,
[1:13:31]được quây quần bên nhau nỗi vui tràn bờ.
[1:13:38]Trong cơn bão bùng người hiểu rằng phải yêu quý nhau. Bơ vơ kiếp người đã nhiều rồi cay đắng thương đau. Đem muôn tấm lòng xây tình thương trên khắp tinh cầu, hoàn ca thái bình lời nguyện ước mai sau.
[1:14:36]Người thương người à, bao nhiêu cũng thiếu.
[1:14:43]Người ghét nhau ý a, chút xíu cũng thừa.
[1:14:50]Ngồi trên đồi miên man ngắm mây trời bay. Trèo con thuyền ven sông hái hoa đầu cành.
[1:15:04]Mặt trời ban trưa có bóng tre che đường về, dưới giàn dây leo thắm xinh, ai ngồi mơ nơi thềm đá, chuông chiều vọng đưa khói lên hàng câu thơ.
[1:15:28]Người thương người à, biết sao là vừa.
[1:15:34]Người quên người à, nhìn nhau trần chờ.
[1:15:41]Hành tinh này đẹp như ước mơ ngọc ngà,
[1:15:48]để ta cùng vang lên tiếng ca hiền hòa.
[1:15:55]Sau bao nỗi buồn giờ hiểu rằng cần yêu quý nhau. Ai không có lần nhìn cuộc đời thao thức đêm thâu. Xây lên khát vọng cho trần gian qua hết u sầu, bay cao giữa trời lời nguyện ước mai sau.
[1:16:28]Bay cao giữa trời lời nguyện ước
[1:16:34]mai sau.