[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa quý Phật tử, đứng trước quý Phật tử đây là Thượng tọa Thích Chân Quang, Viện chủ Chùa Phật Quang, Núi Dinh, và cũng là một vị giảng sư. Vì tiền đồ Phật pháp, vì lợi lạc chúng sanh nên Thượng tọa đã đi khắp cùng đất nước để đem giáo pháp Đức Phật rao giảng cho tất cả những người con Phật, và Thượng tọa cũng đã giảng dạy các trường cơ bản trên đất nước của chúng ta. Và hôm nay, quý vị đã diện kiến được Thượng tọa, và với cái tấm lòng từ bi của Thượng tọa đã hứa khả với ban tổ chức quang lâm về trụ xứ chùa Từ Thuyền để ban bố cho chúng ta đôi lời pháp nhũ.
[1:04]Cung thỉnh Thượng tọa an tọa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa thưa Thầy Trụ trì, kính thưa quý thầy, quý cô cùng các Phật tử. Hôm nay cũng là duyên lành chúng tôi được về đây để mà gặp gỡ, trao đổi đạo lý với quý Phật tử. Trong những năm qua, vào mùa hạ, chúng tôi cũng hay về chùa Đại Giác cũng có nói chuyện. Chắc có lẽ một số Phật tử cũng gặp ở bên đó phải không? Gặp mấy lần phải không? Gặp chán rồi phải không? Sợ chán rồi chạy qua đây. À điều bất ngờ là Thầy Trụ trì ở đây ngày xưa là huynh đệ ở chung với chúng tôi lúc còn ở Thường Chiếu. 16 năm rồi mới gặp lại. Qua 16 năm, thì khi gặp lại Thầy hôm nay,
[2:05]chúng tôi không có nhận ra, chỉ thấy quen quen nhưng mà rồi không nhớ. Mà Thầy thì Thầy nói là cái mặt của chúng tôi không có thay đổi gì hết, cứ non non vậy hoài, không biết sao kỳ không biết. Thì trong số những người mà rời cái đại chúng Thường Chiếu lúc đó đi ra, thì chúng tôi cũng không có biết được nhiều. Nhưng mà dường như chúng tôi có cảm giác Thầy là người cất được cái chùa lớn nhất á. Những huynh đệ khác không nghe ai cất được một cái chùa to như thế này. Ở đây thì điều đó chứng tỏ rằng cái công đức của Thầy Trụ trì rất là lớn và sự nhiệt tâm hộ đạo của quý Phật tử cũng rất là lớn. Chúng ta mới có một ngôi chùa như thế này.
[2:50]Thì hôm nay chúng ta gặp nhau, chúng ta trao đổi cái đề tài là: "Người phụng sự". Người phụng sự. Người phụng sự nghĩa là ai? Tức là người mà đi hầu hạ, đi lo lắng, đi phục vụ, chăm sóc cho những người khác, đó là người phụng sự. Và ai là người phụng sự? Ai sẽ là người phụng sự trên cuộc đời này? Có một câu chuyện, chúng ta không biết là chuyện đó thật hay hư, chuyện kể rằng có một cái xóm nhà quê, có một xóm nhà quê ở ngoài miền Ngoài. Thì ở ngoài miền Ngoài người dân họ tin về cái địa lý phong thủy. Cái địa lý phong thủy nói rằng: nếu mà ta táng được mồ mả ông bà mình vào cái miếng đất quý thì tự nhiên con cháu sẽ phát đạt, làm quan, làm tướng.
[3:48]Cái niềm tin đó rất là mạnh. Không biết ở Sóc Trăng mình có cái niềm tin đó không ta? Có không? Ở đây có vẻ ít ha? Chứ ngoài miền Trung cái niềm tin đó mạnh lắm. Và thậm chí là nếu cái mộ của cái người trưởng thôn, trưởng xóm mà táng vào một cái nơi đất quý, cả cái làng đó vinh hiển lên luôn vậy đó. À, và người ta hay truyền tụng nhau nhiều cái giai thoại đó. Ví dụ như là à có một cái làng, thì cái làng đó sinh ra luôn luôn được những người con gái đẹp và những người đó luôn luôn lấy chồng là vinh hiển, đi chỗ khác lấy không ở nữa. Tại vì lớn lên đẹp, xinh, sang trọng là cái ông quan ở làng khác ổng tới ổng rước đi về.
[4:30]Mà luôn luôn sinh ra người con gái như vậy. Hoặc là một cái làng vì một lý do gì đó mà cứ luôn luôn có những người đỗ đạt thành tài, nghĩa là cái bia mà ở Văn Miếu ở Hà Nội khắc tên thì cái người của làng đó được vào trong cái tên đó rất là nhiều, lạ lùng như vậy. Là người ta tin rằng có một cái sự ảnh hưởng của cái đất đai, mồ mả. Thì có một lần, nơi một cái làng quê, nơi một làng quê nghèo đó có một ông thầy địa lý đi ngang và dừng chân lại. Thì ông đi ông ngắm nghía làng xóm, nhà cửa người ta thì mọi người mới thấy lạ hỏi ông. Thì ông nói ông là ông thầy địa lý thì ông cũng đi coi đất rồi vô tình ông đi qua đây.
[5:13]Người dân làng mới mừng, người dân làng mới mừng mới đãi đằng ông và chỉ xin ổng một điều là ông táng giùm cho một cái ngôi mộ để làm sao cho con cháu sau này rờ đầu rờ cổ thiên hạ được. Cái câu chuyện là như vậy. Nghĩa là rờ đầu rờ cổ thiên hạ được. Rờ đầu rờ cổ nghĩa là gì? Nghĩa là làm sao?
[5:41]Ví dụ như bây giờ thường thường mình gặp cái người bạn của mình, mình dám lại rờ đầu rờ cổ người ta không? Nói trời anh khỏe, anh giỏi quá, anh đẹp trai quá, được không? Bạn bè gặp nhau thì rờ ở đâu? Bắt tay hoặc là vỗ vai ha, tức là ngang vai vế, vỗ vai hay bắt tay. Còn chỉ cái người rất lớn mới được quyền rờ đầu cái người nhỏ, phải không? Như ta gặp đứa bé ta lại ta xoa đầu nó: ngoan nha con, ngoan con. Tức là ta rất lớn thì mới được quyền như vậy, chứ còn cái đầu không được đụng. Cho nên cái dân làng mới nói với ông thầy địa lý là táng giùm cái mả làm sao để cho con cháu sau này rờ đầu rờ cổ thiên hạ.
[6:20]Thì cái ý của người dân làng rất là rất là có ý. Thì ông thầy địa lý ổng nâng niu cái ly rượu, ổng nhâm nhâm cái ly rượu, ổng gật gù ổng gật gù, ổng ngồi ổng gật gù gật gù một lát không ai hiểu ổng nghĩ cái gì trong bụng. Ổng nói: "Được được được", ổng gật gù. Thế là dân làng rất là mừng. Thì sau đó thì ông mới kêu cái người làng ra chỉ cho ổng mấy cái ngôi mộ lớn á, ổng đi ổng cải táng ổng sửa xong rồi ổng khăn gói ổng đi mất. Thì chuyện gì xảy ra? Thì hình như là địa lý của ổng thật là linh nghiệm. Thế là cái thế hệ con cháu của ngôi làng đó lớn lên hầu hết làm nghề hớt tóc. Hớt tóc. Mà cũng rờ đầu rờ cổ người ta, suốt ngày rờ đầu rờ cổ người ta.
[7:00]Hớt tóc và uốn tóc, cắt tóc, nhuộm tóc, sấy tóc, cạo tóc luôn. Nghề đó là nghề rờ đầu rờ cổ người ta. Và ông thầy địa lý giữ đúng lời hứa, ổng nói được được được. Nhưng có điều là cái người dân hiểu rờ đầu rờ cổ là một nghĩa khác, thì ông lại hiểu một nghĩa khác, ổng làm qua cái nghĩa khác. Cái người dân mà đòi cái rờ đầu rờ cổ thiên hạ đó nghĩa là gì? Tức là muốn cho con cháu sau này vinh hiển phải không? Làm quan làm tướng lớn, là được người ta hầu hạ. Mình làm lớn mình mới rờ đầu rờ cổ người dân được chứ. Tức là mình là người được hầu hạ, làm lớn. Nhưng mà ông kia ổng đặt cho ngôi mộ một cái,
[7:40]lật ngược trở lại thì cái người hớt tóc là người làm cái gì? Là người mình phục vụ người khác, phải không? Mình hớt tóc hay uốn tóc, mình cắt tóc hay nhuộm tóc, mình sấy tóc hay mình ép tóc, mình duỗi thẳng tóc bây giờ á, hay nhuộm mấy chòm vàng vàng, hoặc là cuối cùng giống như cạo tóc luôn, thì là cái người là phục vụ người khác, phải không? Phải không? Ở đây có ai làm nghề đó không? Ai làm nghề đó là cái mả được tốt rồi đó. Đó. Như vậy, từ cái người dân làng muốn con cháu mình là người được phục vụ, ông thầy địa lý ổng đặt cái mả cũng rờ đầu rờ cổ mà lật ngược lại là phải đi phục vụ thiên hạ, đặt ngược lại.
[8:20]Nên ở đây cái chuyện nó không biết thực hư, nó có vẻ hơi khôi hài, nhưng cho chúng ta hai cái khái niệm, hai khái niệm là sống trên đời này có hai hạng người, tạm thời chia làm hai hạng người: là những người rất là có phước, có thế lực, có tiền bạc, có quyền thế, được người ta phục vụ hầu hạ mình; và một hạng người là ở mức độ chúng ta kém thế lực hơn, kém phước hơn, chúng ta phải đi hầu hạ phục vụ người khác. Tạm thời chia ra như vậy được không? Nhưng mà sự thực là không có ai hoàn toàn như vậy đâu. Là vì sao? Ví dụ như có một người đó là họ khi thì họ được phục vụ, khi thì họ phải phục vụ. Ví dụ như sao?
[9:04]Ví dụ như là ví dụ một cái ông đó ông làm giám đốc, thì ông ở trong cái sở của ông thì ông được những nhân viên, phải không, hầu hạ, phục vụ, lo lắng cho ông ha, tuân thủ mệnh lệnh của ông. Nhưng mà khi về nhà thì có khi là sao? Thì ông phải phục vụ lại vợ con ông hay cha mẹ ông. Đó, thành thử ra là không phải ai cũng luôn luôn được phục vụ và ai cũng luôn luôn là phải phục vụ người khác. Khi ta thế này, khi được thế kia. Nhưng trên tổng quát thì chúng ta vẫn tạm chia thành hai hạng người: người được phục vụ và người phải phục vụ cho người, à như vậy. Thì ở đây, trong thâm tâm của tất cả chúng ta,
[9:42]chúng ta đều giống như cái dân làng mà vừa câu chuyện vừa kể, chúng ta muốn được làm người nào? Chúng ta muốn làm người nào? Muốn được làm người nào? Muốn người ta hầu hạ mình hay mình hầu hạ người ta? Người nào muốn là mình lúc nào cũng được, được phục vụ, được hầu hạ, phải không? Đúng không? Có trúng tim đen chưa? Trúng phải không? Chúng ta lại muốn là mình sống sao đó mình có phước, được người khác hầu hạ, phục vụ mình, chứ mình không muốn là mình sinh ra trên đời lớn lên để đi phụng sự cho người khác, đi phục vụ cho người khác. Cái tâm lý đó chính xác không? Chính xác không? Rất đúng! Hoặc là con cái chúng ta lớn lên sau này cũng vậy,
[10:22]ta nuôi ta dạy nó, ta cũng mong rằng nó lớn lên nó là một người nó sung sướng, nó vinh hiển, nó được người khác hầu hạ, phải không? Đúng không? Phải, đúng. Tâm lý đó rất là đúng. Thì hôm nay chúng ta mổ xẻ cái tâm lý đó lại, trên cái nhìn của đạo Phật là như thế nào. Đây, chúng ta cứ nghĩ rằng cái người mà có giá trị trên cuộc đời này á, là cái người mà được nhiều người khác hầu hạ. Chúng ta cứ nghĩ rằng á cái giá trị trên đời là chúng ta càng được nhiều người hầu hạ thì ta càng có giá trị, và ta đi tìm cái giá trị đó. Cho mình là người cao quý, à là người đáng kính, bởi vì ta được nhiều người hầu hạ.
[11:05]Đó là chúng ta định nghĩa như thế, chúng ta quan niệm như thế, chúng ta đi tìm cái giá trị đó như thế, nhưng không ngờ đó là giá trị ảo. Vì sao vậy? Bởi vì trên cái nhìn của đạo Phật, cái giá trị của con người chính là lúc mà người đó đi phụng sự cho mọi người. Đó là giá trị thật. Còn cái mà chúng ta ngồi để người khác phụng sự, coi chừng đó là giá trị ảo. Nên vì vậy khi hồi nãy chúng tôi vào chùa, xong chuyến đi cũng hơi mệt, nghỉ ngơi, ăn cơm, đứng nhìn về phía nhà bếp, chúng tôi thấy những người Phật tử ngồi loay hoay lau chén, lặng lẽ lau chén, lau từng cái đĩa, lau từng cái chén, để chuẩn bị cho những bữa cơm sắp tới, và chúng tôi kính trọng những người đó.
[11:55]Chúng tôi kính trọng. Vì sao vậy? Bởi vì đó là những người đang làm người phụng sự. Mà giá trị trong đạo Phật chính là cái người đi phụng sự cho mọi người. Còn như chúng tôi vậy, nhiều khi là được cái duyên làm người xuất gia, rồi nhiều khi được Phật tử thương, có khi mình ngồi một chỗ mình ăn uống người ta bưng cơm bưng nước tới cho mình ăn, chúng tôi cũng đau lòng không có sung sướng gì. Nhưng mà vì cái sức khỏe hoặc vì công việc của mình, rồi bữa buông dầm đi lăng xăng xuống nhà bếp mình đi nấu cơm dọn cơm ai cho? Chứ nếu có ai cho cũng dám xuống nấu cơm lắm ạ. Cho không? Có Phật tử cho không?
[12:32]Cho xuống nấu cơm liền à, rồi cơm sống ráng chịu thôi không nói gì hết. Nhưng mà thực sự á, khi mình không hiểu đạo lý á, thì mình cảm thấy mình ngồi đây người ta bưng cơm bưng nước tới mình thấy vinh quang, nhưng đó là cái không hiểu đạo. Còn cái người hiểu đạo, mình ngồi một chỗ để người ta bưng cơm bưng nước tới là một cái nỗi buồn. Mà khi mà đứng mà nhìn thấy cái người Phật tử cầm cái chổi quét cái chùa, người đi nhặt lá ngoài sân, người đi bưng nước gánh nước, lặng lẽ ngồi một góc để mà lau từng cái chén cái dĩa, thì mình kính phục, mình kính trọng, bởi vì biết đây là những con người đệ tử Phật thực sự, những con người âm thầm lặng lẽ không đòi một cái
[13:10]gì cho mình, không cần phải ai chú ý tới mình, không cần ai biết tới mình, mà chỉ cần làm công việc rất là âm thầm lặng lẽ là phụng sự cho người khác, đó mới là những người đệ tử Phật đích thực. Vì vậy, khi mà chúng ta hiểu đạo lý, chúng ta lật ngược cái giá trị lại. Nó không giống như trước kia, trước kia ta tưởng rằng nhiều người hầu hạ ta thì ta có giá. Nhưng bây giờ không phải, ta để cho người khác hầu mình chừng nào là ta mất giá chừng nấy. Đúng không? Cái việc mà mình để cho người khác hầu mình chừng nào mình mất giá chừng nấy, chính xác không?
[13:52]Ví dụ như một cô con gái tới tuổi lấy chồng, thì cái người mẹ chồng đi tìm người con dâu, thì đi tìm một cái người con gái mà cứ ngồi đó cho người ta bưng cơm nước hay là đi tìm người con gái mà đảm đương, giỏi việc? Phải đi tìm cái người giỏi việc phải không? Cho nên, lúc cái bà mẹ chồng bả đi tìm người con dâu, bả đi tìm cái giá trị thực sự thì chính là bà đi tìm cái người biết phục vụ, biết phụng sự. Chứ không phải là bà đi tìm một người mà để đem về mà tiếp tục được hầu hạ, phải không? Đó, cái khía cạnh đó cũng vậy. Ví dụ như một ông thầy, ổng chọn cái người đệ tử xuất gia, cũng vậy. Ví dụ khi một loạt người vô xin đi tu, thì ổng cũng không biết chọn ai, thì ổng nói:
[14:35]"Thôi tụi con cứ ở trong chùa vài bữa rồi thầy coi." Thì có cái người đó tới giờ ăn lên bàn ngồi chờ người ta bưng cơm tới ăn, hoặc là đi tắm kêu người khác xách nước mình tắm, à rồi ổng có dám nhận người đó làm người xuất gia không? Không! Vì biết người này không có giá trị, không có giá trị trong cuộc sống. Mà ổng chỉ nhận xuất gia một cái người mà thấy tới giờ cơm lăn xuống bếp nấu, rồi đi rửa chén, quét nhà, đi hầu hạ mọi người. Tức là cái người mà đi hầu hạ, phục vụ người khác thì ổng đánh giá là đây là người có giá trị, người đệ tử Phật tương lai xứng đáng, ổng nhận người đó. Đó chúng ta thấy vậy. Còn chúng ta vì hiểu lầm, nên chúng ta cứ tưởng là mình
[15:14]ngồi một chỗ để người khác phục vụ là mình ngon. Nhưng không ngờ không có ngon. Cái đó là con mắt của con người có trí tuệ lại đánh giá thấp cái người đó. Còn cái người mà luôn luôn chăm sóc người khác, lo lắng cho người khác, quan tâm người khác, thương yêu người khác, giúp đỡ người khác á, thì sẽ được nhìn bởi những con người mà có trí tuệ được đánh giá là là rất là cao. Và suốt cuộc đời như vậy, suốt cuộc đời như vậy, cho đến một ngày nào đó ví dụ như chúng ta là một người cư sĩ rồi mình bỗng trở nên mình giàu có, ví dụ đến năm mươi mấy tuổi tự nhiên mình phát mình giàu sang tột đỉnh, trong nhà nhiều người giúp việc.
[15:57]À nếu lúc đó mình thay đổi, mình trở thành con người đòi hỏi sự hầu hạ, lên xe xuống ngựa, việc trong việc ngoài ai cũng phải lo cho mình hết, lúc đó mình đang mất giá trị từ từ. Còn nếu cái người nào đó mà đến khi giàu sang rồi, nhiều người phụ việc mình rồi, mà vẫn luôn luôn tìm một việc gì đó để hầu hạ con người, để chăm sóc con người, để phục vụ con người thì người đó đời đời không mất giá trị. Cái giá trị đó mang theo qua cõi chết bên kia để sinh về một nơi cực kỳ sung sướng, mà chúng ta hay gọi là cõi trời hay cõi Phật. Nên cái giá trị nằm ở chỗ là ta có cái biết phục vụ, biết phụng sự, biết chăm sóc người khác hay không.
[16:38]Từ hôm nay ta phải thay đổi lại, nên ta ở một chỗ mà thấy người khác hầu mình, bắt đầu phải lo trong bụng liền. Còn nếu mình có thể làm một việc nhỏ gì đó để lo cho người khác, đó là một lúc ta được yên vui, lúc ta có một niềm vui. À như vậy. Bây giờ, chúng ta nói một bà mẹ chồng đi tìm người con dâu, hay là một vị thầy đi tìm một người đệ tử xuất gia là đi tìm cái người mà biết siêng năng để phụng sự cho người khác, thì tột cao lên trên cao vậy, Đức Phật cũng như vậy. Đức Phật nhìn xuống thấy hết cả thế gian này, ai nhúc nhích làm cái gì Phật biết liền, ai nghĩ cái gì trong tâm sâu thẳm Phật biết liền.
[17:19]Và Phật sẽ thương ai nhiều hơn? Gia hộ cho ai nhiều hơn? Hử? Phật sẽ thương ai nhiều hơn? Gia hộ cho ai nhiều hơn?
[17:33]Nghĩa là đệ tử Phật thì nhiều căn cơ, nhiều trình độ. Có người tu đã nhiều kiếp, người tu mới ít kiếp thôi. À có người có phước nhiều, có người có phước ít, thì rất nhiều loại. Nhưng mà Phật nhìn một người á là Phật muốn nhìn cái tương lai của người đó hơn là nhìn cái quá khứ của người đó. Quá khứ người đó là làm sao? Quá khứ người đó là có thể cái người này Phật nhìn thấy năm kiếp trước giết một người, một cái người kia mười kiếp trước đi ăn cướp một lần, hoặc là cái người này ba kiếp trước là bán hết cái nhà mình để đi làm phước, ví dụ vậy. Đó là những cái phước hay cái tội của quá khứ. Cái phước cái tội quá khứ, và nó đã là quá khứ rồi, nó đã là quá khứ rồi.
[18:16]Thì đời này họ đang nhận cái quả báo của họ. Cái người mà dám bán luôn cái nhà đi để giúp cái người mà thì có một trận lụt lũ vừa kéo qua một cái làng bên kia, dân họ làng đó đói khổ, người bên đây họ bán luôn cái nhà họ, họ đem gạo họ cho, cứu đói dân làng trong lúc cấp bách. Đó thì người như vậy, thì tới ba kiếp sau mà tới ba chục kiếp sau không bao giờ nghèo, không bao giờ đói. Tại vì cái phước làm dũng mãnh quá thì cái người đó đang tiếp tục hưởng phước. Thế còn cái người mà nói năm kiếp trước đi giận ai đó lỡ tay đánh chết một người, thì người này trong kiếp này vài năm nữa sắp sửa bị một tai nạn rồi chết lại để trả lại cái nghiệp cũ.
[18:53]Rồi còn một người nói là mười kiếp trước có một lần đi ăn cướp thì đời này là nhà cửa sắp sửa, tài sản sắp sửa tiêu tan, ví dụ vậy. Tức là cái quả báo đang tới từ từ, tới từ từ, thì Phật ở trên nhìn biết hết. Mình mình chẳng biết gì. Mình cứ sống phây phây mình chẳng biết tại sao, chẳng biết gì hết. Nhưng mà Phật biết hết, và những điều đó là của quá khứ. Tuy nhiên, Đức Phật thương yêu chúng sinh là Ngài không có chú trọng quá khứ lắm, mà Ngài nhìn về tương lai của chúng sinh nhiều hơn. Cái tương lai là ở chỗ nào? Tương lai từ đâu mà có? Tương lai từ đâu mà có?
[19:34]Tương lai từ nơi hiện tại mà có. Chính nơi cái hiện tại, cái người đó sống như thế nào thì tương lai người đó sẽ đi về hướng đó. Là cái quá khứ người này đã có tạo phước, quá khứ người này có thể tạo nghiệp, thôi chuyện đã qua. Quan trọng là hiện tại người đó hiểu cuộc sống này như thế nào, hiểu đạo lý như thế nào để làm được điều gì cho tương lai. Đây là điều Phật chú ý. Và Phật chú ý như vậy thì Phật chỉ nhìn phân biệt làm hai hạng. Một hạng là thích được hưởng thụ, thích được người khác hầu hạ, chăm sóc cho mình; và một hạng chỉ thích để hầu hạ, chăm sóc, phụng sự cho người khác. À, vậy Phật thương người nào?
[20:25]Phật thương người nào? Người người phụng sự, phải không? A, nghĩa là khi mà bằng cái cặp mắt của Đức Phật, Phật nhìn xuống thế gian này, biết hết tất cả chúng sinh, và Phật nhìn cái người nào mà thường hay phụng sự, hay lo lắng hay chăm sóc người khác, đó là người Phật thương yêu, vì Phật biết cái người này tương lai sẽ đi lên bất chấp quá khứ như thế nào. Ví dụ trở lại, cái người mà năm kiếp trước lỡ tay giết chết một người và tương lai sẽ bị một tai nạn rồi vong mạng trở lại, sẽ chết lại nửa chừng để trả quả báo quá khứ, nhưng mà trong những ngày tháng mà chưa chết thì cái người đó thường hay tới lui chùa Từ Thuyền hay
[21:10]công quả, hay hầu hạ hay phụng sự cho người. Tức là mỗi buổi lễ đều thấy mặt cái người đó quét tước chánh điện, rửa chén, nấu cơm, làm đủ chuyện. Rồi cái đường bên ngoài mà nước ngập thì tìm cách bắc cầu, bắc ván, đắp đất cho người ta đi. Đâu thấy rác dơ thì nhặt. Thì trước sau người đó cũng phải vong mạng để trả thôi. Tức là nhiều khi năm, sáu năm sau người đó bị một tai nạn sẽ chết thảm. Nhưng mà từ đây cho tới ngày đó, người đó là một người đi phụng sự, và đó là người được Phật thương yêu, được Phật thương yêu. Thì đến cái ngày mà cái tai nạn sắp xảy ra á thì cái người đó sẽ có những cái bồn chồn,
[21:47]những cái bứt rứt, những điềm báo rồi cái chết. Nhưng mà chết xong á nó không giống như những người tầm thường chết. Vì sao vậy? Cái người tầm thường á mà khi chết, cái hồn xuất ra khỏi cái xác á, bơ vơ lạc lõng, mờ mờ mịt mịt, không biết đi đâu, không có chỗ ở. Cái người thân mình khóc lóc, họ cúng mấy bữa rồi họ không cúng nữa, bắt đầu đói. Nhớ nha, nói cúng 49 ngày xong rồi không cúng nữa là người thân mình đói nha. Đừng tưởng 49 ngày họ đầu thai rồi nha, không có đâu. Có người 30 năm chưa đầu thai. Cho nên có người hỏi chúng tôi nói sao chồng con chết rồi mấy năm nay rồi người ta cứ nằm mơ thấy chồng con đói.
[22:27]Chúng tôi mới nói như vậy là người này lúc sống không có biết cúng thí thực, lúc sống không có đem gạo chùa cúng, không đem gạo cho người nghèo, đúng không? Nói: Dạ, đúng. Nói con cúng 49 ngày con không cúng nữa. Nói sai lầm. Nói đệ tử của thầy chết 5 năm rồi, mỗi ngày thì cúng ba bữa cơm đầy đủ, suốt 5 năm qua không bao giờ ngừng và sẽ suốt đời cúng như vậy. Cho nên vậy nên nhiều người khi mà mình sống làm người tầm thường, khi mà chết cái hồn xuất ra khỏi xác rồi, không biết chỗ nào ở hết. Vì cái bàn thờ không biết người ta có lập, nếu mà cái người có nhà còn thờ đàng hoàng còn có chỗ ở, mà người chết mà người ta không biết thờ phượng,
[23:03]vất va vất vưởng ngoài lùm ngoài bụi không có chỗ đi. Con người tầm thường, đói lên đói xuống ha. Còn nếu mà gia đình có duyên Phật pháp đem vô gửi trong chùa thì đỡ, chùa cho ăn rồi thôi ở trong chùa tu thì còn có phước á. Có nhiều người chết rồi không có chỗ đi, ở lùm, ở bụi tre, ở ngọn cây, ở bờ lạch đồ bậy bạ, không có chỗ đi. Còn cái người mà lúc sống là một người phụng sự, phụng sự cho Tam bảo, phụng sự cho Phật pháp, phụng sự cho Phật tử của mình, phụng sự huynh đệ của mình, phụng sự cho các dân các làng. Tức là ở đâu có chuyện gì trong làng trong xóm, chuyện từ thiện gì làm được hết, thì cái người đó khi chết,
[23:39]bị một tai nạn, có thể là bị một tai nạn là cây gãy rớt xuống trúng chết, xe tông chết, rớt xuống sông chết để trả một cái nghiệp báo của quá khứ, nhưng hồn vừa xuất ra khỏi xác thì thấy chư thánh, chư Phật đứng đó chờ sẵn, mỉm cười đưa đi về cõi lành luôn. Vì sao vậy? Bởi vì lúc người này sống là Phật, Thánh đã ở một bên rồi, đã ở một bên cạnh rồi. Biết người này sẽ trả nghiệp rất là thương, nhưng mà chờ, lúc cái nghiệp đó tới là lúc cũng rước đi luôn. Nên vậy chúng ta sống chúng ta tu chúng ta không biết. Chúng ta không biết đâu. Chúng ta cứ tưởng mình cô độc, nhưng không đâu, thần thánh đang dòm mình từng ngày từng giờ.
[24:19]Nên còn cái người nào mà suốt ngày, suốt tháng, quanh năm lúc nào cũng làm những điều thiện, tâm nghĩ những điều thiện, miệng nói những điều thiện thì Phật, Thánh đang ở bên cạnh mình, không rời xa. Khi mình chết thì không có những con ma đến ăn hiếp mình, không có ma có quỷ lại gần phá phách, mà lúc đó là hào quang sáng rực, chư Phật, chư Thánh ở bên cạnh rước mình. Vì lúc sống mình đã được như vậy. Cho nên chúng ta biết mình tu mình về cõi lành hay không á là không phải đợi chết đâu, mà chúng ta lúc sống đã biết rồi. Lúc sống chúng ta thấy nhiều điềm lành hiện ra, trong giấc mơ thường thấy thần thánh,
[24:58]thấy Bồ tát, là trong cái lời cầu nguyện của mình, lúc quỳ trước bàn thờ mình hay thấy những hào quang, thấy hương thơm. À khi có những chuyện rắc rối, mình tưởng tới Phật tự nhiên mọi chuyện được giải quyết một cách kỳ diệu mầu nhiệm, vân vân. Tức là khi mình sống trong đời sống đã nhiều điều lạ lùng hiện ra là biết Phật, Thánh đang ở bên cạnh mình, và khi mình chết thì mình về với Phật. Đó là điều khẳng định. Và cái người mà được như vậy là cái người chọn cái con đường, chọn cái cách sống, chọn cái lối sống là người phụng sự. Phụng sự. Là lúc nào cũng vậy, có thể là mình đang có tiền rủng rỉnh
[25:38]trong người, ở nhà mình có bao nhiêu người giúp việc, nhưng mà khi bước tới chùa hay là mình bước ra ngoài đường, lúc nào cũng thích lo cho người khác hết. Thì mình giàu ở nhà mình nhiều khi làm không đụng tới móng tay á. Nhiều khi ở nhà mình là cơm nước có người nấu sẵn, nhưng khi bước vô tới chùa cái là cầm cây chổi đi quét chùa cái đã, bước vô nhà bếp đi rửa chén. Hễ chén ai ăn rồi chưa rửa kịp để đó thì mình là người đầu tiên nhào vô bưng thau chén đi rửa trước. Hoặc là qua làng xóm mình á trong nhà mình á thì người giúp việc thì đầy, mà khi bước ra làng, bước lại xóm mà biết trong làng trong
[26:10]xóm có người nghèo, đó là người mình tới thăm trước hết. Tìm cách giúp đỡ để người ta đừng nghèo. Hoặc là thấy có cái người nào bà lớn tuổi, bà năm nay năm mươi mấy, sáu mấy rồi mà thấy bà còn gánh một gánh khoai lang đi bán, thì đó là cái người mà mình tới mình thăm viếng mình giúp đỡ liền, không để cho bà già rồi phải đi bán hàng rong ngoài nắng ngoài mưa như vậy nữa. Thì đó là những con người mà chọn con đường phụng sự để đi, dù rằng là mình có phước để được người ta hầu hạ nhưng không thích, thì cái người như vậy là người được Phật thương yêu, và đó là người mà được gọi là đệ tử chân chính của Đức Phật.
[26:51]Bởi vì Phật là phụng sự. Đức Phật là vô lượng kiếp giáo hóa, phụng sự, hầu hạ, làm lợi ích cho chúng sinh. Trong cái kinh Hoa Nghiêm á Bồ tát Phổ Hiền có nói một câu: “Ta bằng cái đạo nhãn của mình xem khắp cả tam thiên đại thiên thế giới này mà không thấy chỗ nào mà không phải là chỗ mà Đức Phật đã xả bỏ thân mạng vì chúng sinh.” Tức là ý Bồ tát Phổ Hiền nói rằng cái công đức mà của Đức Phật để lại cho chúng sinh là vô kể, bởi vì khi Đức Phật xuất hiện ở một cái kiếp nào, ở một cái cõi nào thì Ngài luôn luôn là người tận tụy hy sinh hết mình cho chúng sinh, kể cả hy sinh luôn cái mạng sống của mình nếu cần.
[27:36]Nếu cần hy sinh mạng sống hy liền, làm liền. Đức Phật là như vậy, nên Phật là người phụng sự, và đệ tử Phật cũng phải là những người phụng sự, thương yêu cuộc đời này. Nếu chúng ta nghĩ rằng mình là người đệ tử Phật thì chúng ta phải bắt chước con đường của Đức Phật là làm người, là người phụng sự. Nếu chúng ta nghĩ mình là đệ tử Phật, đồng ý không? Đồng ý không? Nếu chúng ta đã quy y, chúng ta có pháp danh, à chúng ta đã thật sự là đệ tử Phật thì từ hôm nay, chúng ta phải chọn cái con đường mình là người phụng sự. Tức là mỗi một ngày mình phải làm điều gì đó để giúp người khác, chứ không phải là nói một tháng làm một việc phước.
[28:20]Cái người một tháng làm một việc phước ha chưa phải đệ tử Phật thật sự. Cái người đệ tử Phật thật sự mỗi ngày ít nhất làm một việc phước, tức là một việc gì đó phụng sự cho tha nhân, dù cái việc đó rất là nhỏ, dù rất là nhỏ, mà vẫn làm một cái gì đó mỗi ngày đều đặn suốt cuộc đời như vậy. Và càng là Phật tử thuần thành chừng nào thì cái tâm mà phụng sự, tận tụy hy sinh cho đời càng mạnh chừng nấy. Còn nếu chúng ta lười nhác, chúng ta chỉ thích hưởng thụ, chỉ mong cho lúc nào mình cũng được mọi người phụng sự mình thì mình chưa phải là đệ tử Phật, mình chưa được Phật thương yêu vì mình chưa phải đệ tử Phật, sống không đúng ý của Phật.
[29:08]Đó là nói Phật tử, bây giờ nói qua người xuất gia thì sao? Người xuất gia là phải 1000 lần mạnh mẽ hơn như vậy. Nếu là một người gọi là đi tu xuất gia thì trong tâm đau đáu tận tụy, dấn thân. Nghĩa là khi mà chấp nhận cạo tóc bước vào chùa thì đó là một người mà phải mang trong lòng là cái thân này không còn là của mình nữa. Mà cái thân này là của ai? Của Phật. Thân này của Tam bảo, thân này của chúng sinh. Là làm tất cả để phụng sự cho Tam bảo, phụng sự cho cuộc đời, phụng sự chúng sinh. Nên cái người tu mà hiểu được điều đó để bước vào chùa, đó là người xuất gia chân chính. Còn có người nào đó, ví dụ như thấy
[30:00]à khi là một người xuất gia được mọi người kính trọng, cúng dường, quý mến cái cũng thích làm người xuất gia, thì đó là tâm tà mà vào đạo. Tâm tà vào đạo, tức là bất hảo tâm xuất gia, ố tâm xuất gia thì cái người như vậy tu không bền, không lâu, mà ở trong chùa sẽ tạo nghiệp vì làm những điều sai lầm làm mất uy tín đạo. Còn cái người mà khi chấp nhận một đời sống xuất gia thì trong tâm đã khẳng định, đã kiên quyết, đã xác định cái lập trường là suốt đời này sẽ hy sinh, sẽ tận tụy vì tất cả chúng sinh, đó là cái tâm nguyện chân chính nhất. Tuy nhiên, tuy nhiên đừng liều mạng thôi, đừng liều mạng.
[30:53]Có những người nghĩa là vì phụng sự cho đạo, lo quá cho đạo rồi bất kể sức khỏe, làm kiệt lực rồi bệnh rồi chết luôn, cái đó cũng là một cái sai lầm. Bởi vì sao vậy? Ví dụ có người nói: "Ủa, sao thầy nói là vào đạo là phải hy sinh tận tụy đem thân mình cho chúng sinh thì làm lao động rồi tới kiệt lực chết thì đúng thôi, có gì đâu mà nói là sai?". Sai chỗ nào? Sai chỗ này: là ở chỗ thân này không phải của mình, cho nên mình đày đọa cái thân này để cho nó kiệt lực nó chết thì đó là mình sao? Mình ác. Tại thân này không phải của mình. Thân mà của mình á, mình muốn chết gì đó thì kệ mình, nhưng mà thân này của Phật rồi.
[31:37]Phải giữ cái thân để làm việc Phật. Đúng không? Đúng không? Ví dụ có những người xuất gia mà liều mạng làm quá sức để rồi bệnh mà chết thì người đó hiểu sai một lần nữa, vẫn còn tưởng cái thân này của mình. Cho nên ép nó làm cho tới kiệt lực chết cũng là sai. Nên nó có hai cái cực đoan. Có hai cực đoan mà mình tưởng cái thân này của mình: một là muốn được sung sướng, hưởng thụ thì người đó nghĩ thân này của mình cho nên hưởng thụ; hoặc là người nói là: "Tôi hy sinh tôi làm phước rồi làm ép cho nó kiệt lực chết luôn" thì cũng là tưởng cái thân này của mình, thế mình đã sai lầm. Còn nếu thân này không phải của mình,
[32:17]thân này là của Phật, thân này của chúng sinh thì thứ nhất, mình không hưởng thụ và thứ hai, không ép xác, không có đày đọa làm cho thân kiệt lực. Nhớ như vậy. Dặn người xuất gia chút xíu vậy thôi. Ừ. Nhưng mà cái quan trọng là người xuất gia là người hy sinh phụng sự còn hơn bao nhiêu người khác nữa. Phật pháp mà suy yếu á, bởi vì người xuất gia hiểu lầm. Hiểu lầm cái gì? Hiểu lầm là hễ đi tu rồi là được cung phụng. Hễ xuất gia rồi là cái người được cho chúng sinh cúng dường, hầu hạ mình. Hễ mà khi hiểu điều đó thì làm cho toàn bộ Phật pháp suy tàn luôn, từ từ luôn. Nên do đó là người xuất gia phải thay đổi lại
[32:59]quan niệm, là xuất gia là phải dấn thân. Xuất gia là phải dấn thân, là phải phục vụ, phải phụng sự chứ không phải người xuất gia là người hưởng thụ. Nhớ như vậy. Và thầy trụ trì ở chùa đây cũng là một tấm gương như vậy. Một mình thầy dựng cái chùa này và thầy nói nhiều khi 1:00 sáng đã phải lo thức dậy, mà có khi làm vất vả, làm chung với anh em thợ thuyền, phải lo trong lo ngoài mọi điều. Thì đây cũng là một tấm gương sáng á, tức là người xuất gia là người phụng sự. Tại vì cái chùa này mà dựng nên rồi, rồi thầy có sống mãi để hưởng không? Không, không sống hoài để hưởng mà thầy để lại cái công
[33:36]trình bền vững, đẹp đẽ, rộng lớn cho những người sau nối tiếp, làm cái nơi để cho Phật tử tới tu học. Ừ và không phải là của thầy nhưng mà thầy tận tụy bỏ công bỏ sức ra như vậy thì chúng ta khen ngợi, đó cũng là một người có tinh thần phụng sự cao độ và người xuất gia như vậy mới là mới là tốt. Nó còn nhiều điều, nhưng mà người xuất gia đó không phải phụng sự theo cái nghĩa là đi bưng cơm hầu nước cho người khác. Cái phụng sự người xuất gia nó lại bắt đầu ở một lĩnh vực khác, nhưng cái quan trọng là cái tinh thần mà dấn thân á phải có cái đã. Rồi một lát nữa dấn thân làm cái gì thì chúng ta sẽ nói tiếp với nhau.
[34:18]Nhưng quan trọng người xuất gia là người phải dấn thân, phải hy sinh suốt một đời tận tụy, còn người xuất gia nào mà ở không á là hiểu sai. Có một lần vậy, chúng tôi gặp người Phật tử ở nước ngoài về, cái người này mới khoe, nói: "Thưa thầy, là con a đi con tu học ở những cái tu viện ở nước này nước kia. Và trong những tu viện đó họ tu tinh tấn cực độ, lúc nào cũng nhiếp tâm trong thiền định. Đi, đứng, nằm, ngồi là họ nhiếp tâm nghĩa là tinh tấn quyết liệt, không để một giây phút gián đoạn, đến nỗi rác mà không lượm luôn nữa, bởi vì sợ lượm rác động tâm. Nên tâm lúc nào cũng giữ miên mật miên mật.
[34:58]Và cái thời gian tu như vậy tâm con rất là an lạc, là thấy mình có yên tâm được, nghĩa là có kết quả về tâm linh". Chúng tôi mới hỏi: "Nhưng bây giờ còn cái trạng thái đó không?". Nói: "Dạ hết rồi". "Mà bây giờ cầu tìm lại được không?". "Dạ cũng không nữa". Tôi nói: "Đó, cái đó, cái sai nó nằm chỗ đó". Nói: "Sao ủa tu tinh tấn thiền định, tâm được vào trong định, được an lạc, được sung sướng, mà tại sao nói là sai?". Sai là bởi vì khi chúng ta được cái định, tâm được an lạc, được sung sướng rồi mà nó không tồn tại lâu, mai mốt nó mất, không tồn tại. Như vậy nó có cái sai trong đó. Bởi vì sao? Vì cái người mà chứng đạo thật sự là chứng luôn,
[35:39]tâm thanh tịnh luôn chứ không có động trở lại. Rồi do đâu mà chúng ta được định rồi động trở lại? Chỉ bởi vì là cái phước ít quá, phước ít quá. Phước ít quá cho nên là mình định, mình hưởng một thời gian rồi cái biến mất cái phước đó, rồi hết, không còn gì nữa. Nên do đó là cái người xuất gia là không có dại mà quay lưng hết để dồn vào cái sự tu thôi, để tìm cái tâm linh cho mình. Bởi vì khi phước chưa đủ thì khi mà mình tinh tấn cực độ, mình được kết quả trong tâm một thời gian, ít bữa biến mất, cái rơi vào tầm thường trở lại. Nên cái người khôn ngoan là người biết làm phước cho dày, làm phước cho dày.
[36:22]Không cần đắc đạo sớm mà cần cái phước cho nhiều sớm. Khi mà phước nhiều rồi thì sau này khi chúng ta đắc đạo thật sự là cái đắc đạo rất là bền vững luôn. Bây giờ chúng ta nói lại cái là khi phụng sự là làm cái gì? Phụng sự là gì? Phụng sự là làm bất cứ điều gì làm được để đem lợi ích cho người khác mà bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Ví dụ bây giờ một người Phật tử có khi là nào giờ mình nói cũng muốn công quả mà không biết làm chuyện gì, sao thấy mấy người kia họ công quả được nhiều mà không biết làm chuyện gì, thì xin thưa chúng ta tập bắt đầu từ việc nhỏ nhất giùm. Đầu tiên cứ vào chùa là chỉ xin đi rửa chén giùm cái.
[37:04]Không cần làm, rồi ví dụ khách tới thì những người khách đó họ cũng là Phật tử giống như mình thôi, chứ họ không phải là hơn mình, thậm chí còn nghèo hơn mình nữa. Ví dụ mình là người ở nhà mình giàu có, nhưng mà khi bước vô chùa rồi cái giàu quăng một bên, không tính tới nữa. Rồi mình thấy cái người ở ngoài cửa đi vào, mình đang ngồi đang làm lụng cái gì đó, thầy trụ trì thì thầy đang loay hoay lo việc khác, mình thấy có vài người họ đi đến họ viếng chùa, không biết họ đến họ lạy tụng kinh hay không tụng kinh, mà nhìn vô mình biết cái người này nghèo hơn mình nhưng mình vẫn lật đật à đến mình mời ngồi ghế, mình lấy nước mình rót mình uống.
[37:41]Trong khi ở nhà mình mình là người giàu, mình có thể là bao nhiêu người hầu, nhưng mà không, bây giờ mình tập làm người phụng sự trở lại từ bước ban đầu lại. Mình đi theo con đường của Phật là tập làm người phụng sự, mà làm cái gì? Muốn được làm những chuyện lớn như quý thầy quý cô đó là thời gian sau, còn bây giờ chúng ta tập làm từ những việc nhỏ nhất, cái gì mà người khác chê mình làm cái đó hết. Ví dụ như quét cầu tiêu. Vô chùa đầu tiên là vô cái nhà vệ sinh dọn quét cho sạch sẽ để cho những người sau mình họ đến, họ được thoải mái khi họ sử dụng nhà vệ sinh. Thấy chén chưa rửa, đi rửa; khách tới, rót nước mời uống nước.
[38:22]Tức làm những việc nhỏ như vậy, Phật tử làm được không? Được không? Ráng cho thầy nha. Mình tập công quả từ những điều đó trước cái đã, rồi sau này Phật sẽ giao cho mình những việc lớn hơn. Ví dụ một lúc nào đó mà tự nhiên thầy trụ trì giao cho mình là phải đi vận động là quyên tiền để cứu trợ, nghe nói à miền Trung có lụt hay là miền Tây có lụt, hay là thầy trụ trì giao cho mình đi quyên tiền, thì lúc đó mình đi khuyên là công việc nó lớn rồi. Mình đi gọi xe, mình đi mua đồ, mình sắp xếp từng gói hàng thì đó là cái việc nó lớn. Nhưng mà cái việc lớn nói là thầy trụ trì giao, sự thật là Phật giao á, Phật giao.
[39:03]Mà tại sao Phật giao? Là bởi vì mình đã làm được những cái điều nhỏ nhỏ nhỏ nhỏ trong cuộc sống. Nghĩa là từ cái ly nước mời, một cái chén mình rửa, khi người ta buồn thì mình biết an ủi, mình đang ngồi cái ghế thấy tới giờ ăn cơm thấy cái bàn có 10 cái ghế, mình ngồi đủ cái khi mình thấy người bước vô mình đứng lên liền. Tại mình đợi người ta tới sát rồi mình đứng lên người ta sẽ ngại, người ta không dám ngồi. Nên mình lật đật mình đứng lên sớm để cho người ta nghĩ như cái ghế còn trống để người ta vào người ta ăn cho thoải mái. Thì những cái mà tinh tế sâu sắc như vậy, đó cũng gọi là cái người phụng sự và chúng ta tập làm cái người phụng sự như thế.
[39:42]Tập làm người phụng sự như thế thì những việc nhỏ mà làm được, tự nhiên Phật giao mình làm những việc lớn dần lớn dần lên, những việc quan trọng hơn, có ảnh hưởng nhiều hơn. Và người phụng sự là làm như thế đó. Chúng ta làm được không? Hử? Còn cái người làm viên chức nhà nước á ví dụ như mình là người Phật tử, nhưng mình cũng làm cái người làm viên chức nhà nước thì không có gì hạnh phúc bằng. Vì sao vậy? Vì cái người mà làm cái viên chức nhà nước á có cái môi trường rộng rãi để mình phục vụ cho tất cả mọi người. Ví dụ mình làm cái người tư nhân á thì cái đối tượng mình phục vụ ít lắm. Ví dụ mình chỉ à những người quanh nhà,
[40:21]trong xóm hoặc mua bán gì đó thôi, tới lui chút xíu với nhau một số người. Nhưng mà cái người làm viên chức nhà nước á thì họ đứng ở cái vị trí mà luôn luôn là liên quan đến đời sống của dân, cho nên họ dễ lo cho dân. Mà nếu cái người nào công tâm, thương dân, không tham nhũng, không hối lộ thì cái người viên chức đó là tuyệt vời. Đó là cái môi trường mà để mình phụng sự tuyệt vời cho mọi người, phước sẽ rất là lớn. Còn cái người xuất gia thì nói là phụng sự, dấn thân là phụng sự dấn thân làm cái gì? Thực sự á thì quý thầy không có nề hà, bất cứ việc gì cũng làm được. Tức là quét nhà quý thầy cũng quét được, rửa chén quý thầy cũng rửa được,
[41:01]nấu cơm được, ra ngoài đường lượm rác quý thầy quý cô cũng lượm được luôn, không có ngại việc gì hết. Nhưng mà quý thầy quý cô được mọi người quý kính, cho nên có nhiều việc quan trọng hơn phải làm. Việc quan trọng hơn phải làm là việc gì? Tức là chăm lo cái đời sống tinh thần và vật chất cho Phật tử. Có chữ vật chất trỏng nghe hơi lạ tai, nhưng đó là thật sự. Quý thầy quý cô là cái người mà làm chỗ dựa cho Phật tử về tinh thần, nhưng cũng là cái chỗ mà để giúp đỡ Phật tử về vật chất. Nói như vậy không có nghĩa là quý thầy quý cô có tiền đem cho Phật tử nghèo. Không có, quý thầy cô cũng nghèo, không có tiền.
[41:41]Nhưng mà cái nghĩa như thế này, ví dụ như là cái chùa nằm đây thì chung quanh chùa đây rất là nhiều cái gia đình sống chung quanh chùa. Thì bổn phận của quý thầy quý cô là phải đi đến từng cái nhà đó thăm viếng họ, khuyến khích họ biết đạo lý, biết đạo đức để tu hành. Cái đó cũng là cái dấn thân phụng sự. Mà cái đó khó không? Khó không? Khó, không dễ. Có khi có những gia đình ở gần chùa rất là lâu nhưng mà không hề biết tới chùa, chỉ nghe tiếng chuông văng vẳng thôi mà không hề biết tới chùa, nhiều khi còn nói bậy nói bạ. Nhưng mà bổn phận quý thầy quý cô là thương yêu và giáo hóa. Tức là ngoài những cái việc ở chùa bận rộn rồi là quý thầy quý cô cứ
[42:28]phải sắp xếp, cứ một tuần như vậy, một ngày như vậy là một tuần mấy buổi như vậy là đi viếng thăm những gia đình chung quanh chùa. Cứ phải tới, nhiều khi người ta không quen chùa mấy nhưng mà cứ tới gõ cửa viếng thăm, cứ thấy chào à đoan đả tới mời viếng thăm, rồi mời về chùa dự lễ, thăm sám hối, nghe pháp, vân vân. Đó, quý thầy quý cô. Còn đối với những Phật tử mà thân tình á thì quý thầy quý cô cũng phải để ý nữa. Ví dụ trong cái số Phật tử mà tới lui với chùa mình nhiều mà cái người mà nghèo á thì phải quan tâm. Quan tâm là khuyến khích những cái người Phật tử mà khá giả tìm cách giúp cái người nghèo để cho đừng nghèo nữa.
[43:08]Nên cái trách nhiệm của quý thầy quý cô là không phải là chỉ lo cho người ta tu thôi, mà phải lo cho người ta làm ăn nữa. Cái trách nhiệm này rất là lớn. Vì sao vậy? Vì sao vậy? Là bởi vì thứ nhất là lòng từ bi, là quý thầy quý cô không nỡ để cho Phật tử bị nghèo hoài. Cái thứ hai là quý Phật tử á mà có khá giả lên á thì mới có thể làm được nhiều cái việc phước, chứ còn cái người đó nghèo quá họ không làm phước được. Mà không làm phước thì đời sau họ nghèo tiếp tục. Nên vì vậy là phải làm sao cho Phật tử khá giả lên hết rồi họ mới có thể biết làm phước. Mà muốn cho Phật tử khá giả lên thì nhiều khi phải có cái
[43:50]sự giúp đỡ ban đầu, chứ còn để họ nghèo quá tội nghiệp. Nhưng mà quý thầy quý cô không có tiền thì phải biết kêu gọi cái người khá giúp đỡ cái người người khó. À. Mà quý thầy quý cô phải gương mẫu, phải uy tín, Phật tử thương thì kêu Phật tử mới nghe. Còn nếu mà quý thầy quý cô mà Phật tử không thương, mình kêu nói thưa nói: "Ông giúp giùm cái bà kia, cái cô kia, cái cậu kia thấy nghèo tội nghiệp", họ không thương họ không nghe. Nên vì vậy là để có cái lời nói của mình mà khuyên cho Phật tử giúp đỡ lẫn nhau là vị thầy, vị cô đó phải sống rất là tốt như vậy, nào giờ được người ta thương rất là nhiều.
[44:28]Thì ở đây á cái mà việc phụng sự dấn thân của quý thầy quý cô á cực hơn quý Phật tử rất nhiều, là làm thay đổi tâm hồn của người ta, thay đổi đời sống của người ta luôn. Còn chúng ta có thể phụng sự hy sinh nhưng mình chỉ làm những việc nho nhỏ chút chút, nho nhỏ chút chút thôi. Còn quý thầy quý cô là phụng sự hy sinh, nghĩa là làm thay đổi cả cái tâm hồn của người khác luôn. Tức là từ lúc mà người ta là một con người ích kỷ, phải làm cho người ta trở thành độ lượng, vị tha. Từ cái mà người ta hay sân si, nóng giận, hung dữ, đụng ai cũng gây cũng chửi thì quý thầy quý cô phải lật ngược cái con người đó lại,
[45:06]làm cho người đó trở thành một người hiền lành, biết nhường nhịn, biết thương yêu. Nên cái mà phụng sự chúng sinh của quý thầy quý cô là như vậy. Nhưng mà không phải là lúc nào quý thầy quý cô cũng phải ngồi trên bục giảng mà nói đâu, mà nhiều khi chỉ là lại thăm gia đình, khuyên lơn một hai câu mà làm thay đổi cả cái đời sống của họ. Đó là như vậy. Đấy là điều rất là đáng quý. Ừ. Thì cái việc mà phụng sự như chúng ta nói nãy đó là đem cái lợi ích cho người khác, suốt cuộc đời của mình phải lúc nào cũng nghĩ đến chuyện là đem lợi ích cho người khác. Thì hồi nãy chúng ta nói bắt đầu từ cái việc gì?
[45:44]Mời một ly nước thôi, bưng một mâm cơm. Là mình vào trong chùa mà tới giờ cơm là mình là người đi xuống bếp, mình sắp cơm, bới cơm, dọn mang lên cho những người Phật tử khác họ ăn, là mình là người phụng sự, bắt đầu từ những việc như vậy. Nhưng sau này khi một thời gian dài cái công đức mình nó dày lên rồi, cái phước nó dày lên, bỗng nhiên cái đức mình nó tỏa ra, người ta nhìn mình tự nhiên người ta kính trọng, người ta thương mến. Đó, đây là cái dấu hiệu, dấu hiệu. Chúng ta không cần, chúng ta không đòi hỏi người khác gặp mình phải thương yêu mình, nhưng mà khi mà cả một thời gian dài lúc nào mình cũng phụng sự cho người khác,
[46:23]lo cho người khác từng ly từng tí một và rất là tinh tế, rất là sâu sắc. Một người vừa từ ngoài chùa vô mình thấy họ lấm lem, đi kiếm cái khăn, nước mình đưa liền. Đó là một người Phật tử bình thường. Họ bước vào chùa, thấy vẻ mệt, chạy đi kiếm chai dầu đưa họ liền, không cần đợi họ nói. Là mình phụng sự cho tới mức độ mà tinh tế, sâu sắc. Một thời gian dài tự nhiên cái phước tỏa ra, ai gặp mình cũng thương, lúc đó Phật sẽ giao mình việc khác, mà quý thầy sẽ giao mình việc khác, đó là cái điều gì? Đó là cái vun đắp cái tính thiện cho con người. Lúc này mình phụ với quý thầy quý cô để mà đem đạo lý đến cho con người.
[47:01]Đó là cái giai đoạn cao lên. Là quý thầy quý cô có khi bận rộn, không thể làm hết xuể thì cái người Phật tử thuần thành á chính là cái cánh tay nối dài giùm cho quý thầy quý cô. Mình đem đạo lý của quý thầy quý cô đến những nơi xa hơn mà quý thầy quý cô không có điều kiện để đến được. Tức là mình ở đâu, ở gần nhà mình, người nào chưa biết đạo mình đều đến thăm viếng họ, khuyến khích họ đi về chùa, đưa cho họ một cuốn băng giảng, đưa cho họ một cuốn sách kinh, và ngồi đàm đạo với họ, khuyên lơn họ, khuyên họ tin nhân quả, giúp họ dạy dỗ con cái trong nhà họ cho ngoan ngoãn. Là lúc đó là cái phụng sự nó bước sang mức độ cao
[47:43]hơn là vun đắp cái tính thiện cho con người. Thì tuy mình vẫn còn là một người cư sĩ, gia duyên bận rộn, cái phước xuất gia chưa có tới, chưa có đủ, nhưng mà nhưng mà cái việc làm của mình đã là một phó tu sĩ, một phó tu sĩ, dầu đầu chưa cạo, cà sa chưa đắp. Nhưng mà cái điều mình phụng sự nó đã bước lên một giai đoạn cao là mình đem đạo lý, đem điều thiện đến cho tâm hồn của con người. Nên mình sống ở đâu là nơi đó sẽ có đạo lý xuất hiện. Là nhìn vô mình biết cái người đó là Phật tử thuần thành hay không. Mình muốn biết một thế nào làm người Phật tử thuần thành, mình không cần đến thăm cái gia đình đó mà hãy thăm gia đình chung quanh đó.
[48:32]Ha, ví dụ mình thấy cô Phật tử này pháp danh là Diệu Minh. À mình nghe nói cổ là Phật tử thuần thành, mình không biết cổ thuần thành hay không, nhưng đừng tới thăm nhà cổ mà phải thăm cái hàng xóm kế bên. Nếu cái hàng xóm kế bên đều là những người biết đạo, hiền lành, thích đi chùa thì biết ngay cổ là người người Phật tử thuần thành thực sự. Vì từ nơi cổ là những gia đình chung quanh cổ đều biết đạo lý hết, là như vậy. Cổ đã đem được cái điều thiện, đem được cái đạo lý đến cho những người chung quanh của mình. Là cái người này đã phụng sự cho cuộc đời, cho đạo pháp ở mức độ cao hơn là cái mức độ ban
[49:12]đầu mà mới vào chùa mà đi bưng cơm, đi rửa chén. Bắt đầu bằng bưng cơm, rửa chén, quét cầu tiêu, quét chùa, quét sân, đó, nhưng mà thuần rồi, bỗng nhiên cái đạo lý tăng lên, mình làm những việc tốt hơn, đó. Cái mà giai đoạn mà ta góp phần để đem đạo lý vào tâm hồn con người á là lúc đó Phật đã giao cho ta một cái nhiệm vụ cao hơn. Còn khi mà Phật chưa giao điều đó, công đức ta chưa đủ, tự nhiên mình khuyên người khác tu họ không nghe. Quý Phật tử để ý sẽ thấy. Ví dụ như mình mới đi chùa, mình chưa làm được nhiều việc gì hết, chưa thấm nhuần, mà mình qua hàng xóm mình nói chuyện đạo lý người ta không tin, người ta không tin, phải không?
[49:55]Nhiều khi người ta nói bác lại nữa. À, nhưng mà nếu mình tích lũy một thời gian dài, mình vào chùa mình rửa chén, mình bưng cơm, mình quét cầu tiêu, mình qua nhà hàng xóm mình thăm cái người nghèo, vân vân, mình tích lũy cái phụng sự đó trước qua 3 năm, 5 năm, bỗng nhiên cũng cái người hàng xóm mà mình nhớ 5 năm trước mình kêu ổng đi chùa ổng ổng chửi, bây giờ mình trở lại mình kêu ổng đi chùa ổng đi liền. Vì sao vậy? Lúc đó cái đức mình đã lớn hơn, cái duyên mình đã tới, cái việc phụng sự mình đã bước qua một giai đoạn khác, tức là mình được Phật giao cho một cái nhiệm vụ là đem đạo lý vào lòng người, tới lúc đó mình mới được giao.
[50:35]Còn lúc mà Phật chưa giao mình đem đạo lý đến người ta hất người ta đổ ra, người ta không nhận. Như vậy. Thì ở đây là cái việc mà chúng ta phụng sự cho người á thì nó từ thấp lên cao và nó tùy duyên, chứ không phải ai giống ai. Và chúng ta duyên nào chúng ta làm duyên đó và cố gắng làm chứ không phải chờ. Vì cái người chờ là người không bao giờ có. Chúng ta phải đến chứ chúng ta không có đợi cái việc đến với ta mà ta phải đến với người trước, ta phải đến với chùa trước, ta phải đến với người trước, đó lo cho người, thương con người và phục vụ, phụng sự, rồi Phật sẽ giao ta làm những việc lớn hơn.
[51:15]Mà nhớ một điều là khi mà ta làm những việc lớn hơn thì có nghĩa là Phật, Bồ Tát, thần thánh đang ở bên lưng của mình, đang che chở cho mình. Nên một người mà hay đem đạo lý đến cho người khác thì không phải là cái sở thích của cá nhân mình đâu, đừng nghĩ rằng là à tôi thích thì làm, không thích thì thôi. Cái người mà hay đem sách kinh cho người khác nghe, đem băng cho người khác nghe hay đến đàm đạo, khuyên bảo người khác tu hành, đừng nghĩ là ý muốn cá nhân mình. Bí mật ở trên, bí mật trong tâm mình là có sự sai bảo của Phật rồi đấy, chứ không phải là tự mình làm đâu. khi mình đem cuốn băng mình rủ người khác nghe mà người ta chịu nghe
[51:59]là mình đang được Phật sai đó, chứ còn nếu Phật không có sai mình đem cuốn băng lại người ta không nghe, ý mình không thành công đâu. Mình nhớ điều đó như vậy. Tuy nhiên, nãy giờ chúng ta nói cái người đệ tử Phật là cái người mà đi phụng sự. Nhưng vì sao chúng ta phụng sự? Vì sao chúng ta chọn cái con đường là sẽ làm cái người phụng sự cho mọi người? Vì sao vậy? Bởi vì chúng ta thương yêu con người. Nhớ cái gốc là nằm ở chỗ chúng ta thương yêu con người, chứ không phải chúng ta cầu mong một cái phước báu gì cho mình, nhớ điều đó. Ai mà mình đi làm bố thí cúng dường, phụng sự mà trong tâm có cái tâm cầu phước thì
[52:51]người đó không phải là người phụng sự đúng nghĩa. Mặc dù quả báo chắc chắn phải tới. Ví dụ bây giờ chúng ta vào chùa, mình rửa chén, bưng cơm, quét cầu tiêu là nấu cơm, chẻ củi hoặc là vân vân. Hoặc rồi cái mình rảnh hơn mình qua bên nhà hàng xóm mình thăm những người nghèo khổ, giúp những người khó khăn vân vân. Thì chắc chắn quả báo sẽ tới. Sau này tự nhiên mình là một người giàu có, sang trọng, đó là điều chắc chắc không thể nào tránh được. Nhưng nhưng mà nếu ta làm những điều đó mà với cái tâm trông chờ quả báo, mong đợi quả báo thì ta mất cái nghĩa là người phụng sự. Vì chúng ta làm vì chính mình, làm để mong cho mình được phước thì mất ý nghĩa.
[53:39]Nên ở đây, chúng ta làm một người phụng sự cho mọi người nhưng với cái tâm là vì thương yêu mọi người, muốn cho mọi người được hạnh phúc. Nhớ như vậy. Muốn cho mọi người được hạnh phúc. Ví dụ thế này, là như nãy vậy khi mà chúng ta đang ăn cơm mà thấy người từ xa bước vô ngoài cổng chùa thấp thoáng một người, cái ở đây cái mình lật đật mình bưng chén cơm mình đi, mình bưng cái chén sạch để lại liền để người ta bước vào nghĩ như cái ghế còn trống để người ta ăn một cách thoải mái. Cái việc mà mong cho người ta ăn cơm một cách thoải mái đó người ta không ngại, đó là mình muốn người ta hạnh phúc. Đúng không? Đó. Đúng.
[54:21]Đó. Chính cái tâm mà lúc nào cũng muốn người ta vui, lúc nào cũng muốn người ta hạnh phúc thì tâm đó là tâm của Phật. Tâm của Phật đó. chúng ta là đệ tử Phật, chúng ta học theo cái tâm đó của Phật là suốt đời của mình lúc nào cũng muốn cho người khác vui, không có muốn cho người ta buồn khổ. Và để ý tinh tế từng chút một, từng chút một. Việc thấy ai khổ là lòng mình se thắt. Như thấy một cái người già cả mà bưng cái gánh hàng rong, cầm cái xấp vé số đi trên đường hoặc đẩy xe cà rem đi giữa trời nắng chang chang, lòng mình se thắt. Mình không muốn trên đời có những người mà phải vất vả như thế, mất cái phẩm giá làm người, rất là đáng thương.
[55:04]Và mình mong cho ai cũng vậy, cũng được hạnh phúc, được sung sướng. Có thể là mình chưa giúp gì được người khác nhưng trong tâm mình không muốn ai khổ hết. Rồi ai đến với mình cũng vậy, mình cẩn thận từng lời ăn tiếng nói, không dám làm người ta buồn. Ví dụ như là à có thể là người ta đi chùa rồi người ta quên mặc cái áo cho đàng hoàng mình không có lại mình nạt người ta, không có trừng mắt mà nói: “Đi chùa sao mặc đồ gì mà ba trợn?” Mình không nói người ta buồn. Cẩn thận từng lời ăn tiếng nói, chỉ nhẹ nhàng mà nói: “Ủa con chắc con quên mặc đồ hả? Thôi vô đây nè cô cho con mượn áo tràng mặc lại
[55:40]liền, mặc che kín lại liền.” Ví dụ vậy. Rồi vì sao? Bởi vì có thể là cái cô gái đó cô đi tiệc ở đâu về rồi cô vội vàng ghé thăm chùa, cô quên thay cái bộ đồ cho nó đàng hoàng hơn. Nên mình không có nói nặng, không có đụng đâu mà mắng chửi, sỉ vả người ta hay nói móc nói xỏ. Tức là cái điều gì mà làm tổn thương người khác mình cẩn thận không nói và cả trong ý nghĩ cũng vậy, không muốn cho người khác buồn. Thì người nào mà suốt cuộc sống của mình để ý từng chút, từng chút một cẩn thận không để cho người khác buồn thì đó là người học được cái tâm của Phật, thương yêu chúng sinh. Nhớ, thương chúng sinh là muốn cho chúng sinh vui,
[56:22]không muốn cho chúng sinh buồn và cũng chính vì vậy mà mình làm tất cả mọi việc gì để đem lại lợi ích cho người khác, đem lại lợi ích cho người khác. Thì đó là chúng ta phụng sự chúng sinh đúng nghĩa như vậy. Thì ví dụ bây giờ cái từ cái tấm lòng thương yêu đó thì mình thấy bên làng mình có cái người neo đơn. Vì hai ông bà già không biết con cái đâu hết, không thấy, mà hai ông bà già cứ loay hoay với nhau. Buổi sáng thì ổng đi ổng bưng một cái rổ khoai ổng đi rửa, ổng luộc rồi ổng luộc xong cho bà đi bán. Thì mình thấy mình thương không biết con cháu đâu, thì mình thường hay tới thăm viếng. Thì cái tới thăm viếng mà khi tặng gạo,
[57:03]khi tặng miếng đường, khi tặng miếng sữa, rồi luôn luôn qua lại sợ ông bà bệnh rồi không có người chăm sóc được thì đó là từ cái lòng thương yêu của mình. Và đó là người phụng sự đúng nghĩa như vậy. Hoặc là trong xóm ta có người tật nguyền thì mình hay nghĩ hễ có cái gì ngon là nghĩ đến người đó hoặc có đôi lúc mình có cái áo đẹp hay vải đẹp để mình cho người ta. Vì người ta không có cái khả năng lao động như mọi người khác. Nhưng mình vẫn phải thương yêu và thương yêu những người đó nhiều hơn á, bởi vì họ dễ buồn, dễ tủi, đó vậy. Rồi hoặc là mình đến mình cúng dường chùa, à mình thấy chùa đang xây hay là có cái việc lễ gì trọng
[57:39]vọng hay bình thường tùy theo mình đem trăm ngàn, 50.000đ hay triệu, năm triệu tùy khả năng của mình, hay đem ít gạo, ít đường tới mình cúng góp vào trong chùa là bởi vì cái gì? Bởi vì mình lòng thương yêu, thương yêu đạo, thương yêu đạo. Chúng ta thương yêu đạo Phật của mình và mong cho quý thầy, quý cô có thêm phương tiện để quý thầy, quý cô tu hành, quý thầy, quý cô giáo hóa. Và qua nơi quý thầy, quý cô nhiều chúng sinh được niềm vui, nhiều chúng sinh được hạnh phúc, nhiều chúng sinh được tăng trưởng đạo lý thì đó, đó gọi là cái tình thương đối với đạo. Nghĩa là chúng ta chọn làm người phụng sự bởi vì thương yêu, nhớ.
[58:19]Chúng ta thương yêu người nghèo khổ, chúng ta thương yêu người tật nguyền, chúng ta thương yêu đạo, chúng ta thương yêu tất cả mọi người. Người giàu cũng thương, người nghèo cũng thương, ai cũng thương. Và chính cái tình thương yêu đó là cái tâm của Phật. Và chúng ta là đệ tử Phật nên chúng ta học theo cái tâm của Phật. Và thế này nữa, chúng ta nhớ theo tinh thần của Đại thừa Phật giáo nữa là tuy làm rất nhiều nhưng mà quên cái công của mình đi, không nhớ tới, không nghĩ tới cái công của mình, không kể công, không chấp công. Đó là tinh thần của Đại thừa Phật giáo. Nghĩa là làm rồi coi như không, làm rồi coi như không.
[58:57]Ví dụ như là ừm có một người đến gặp ta mừng rỡ rồi hỏi han ta về sức khỏe, ta nhìn người đó ta ngơ ngơ không nhớ. Không nhớ mang máng có quen ở đâu đó. Nói: “Ủa, anh không nhớ tôi thiệt hả?” Nói: “Không. Tôi không nhớ, tôi thấy anh quen quen mà tôi không nhớ.” Nói: “Trời ơi, lúc trước đó là tôi ở chung xóm với anh, có lần đó tôi đói tôi không có gì ăn hết, thế là anh đem anh cho tôi luôn nguyên một cái bao gạo rồi anh cho tôi tiền cho con tôi học, tôi nhớ ơn anh rồi sau đó tôi dời đi chỗ khác tôi sống mà tôi không bao giờ quên anh.” Mình ngồi mình bóp đầu bóp tay một lát mình sực nhớ ra là có, thì người đó đó, cái người mà giúp người ta rồi
[59:32]quên mất luôn đó là đệ tử Phật thứ thiệt, đệ tử Phật thứ thiệt. Còn đệ tử Phật thứ giả là làm sao? Là cho người ta một bao gạo mà kể 100 lần, cho 100 người biết luôn. Là đụng đâu cũng kể, khoe, tức là làm rồi chấp công, kể công thì người đó là đệ tử Phật thứ giả. Đó là hàng giả, hàng nhái, không phải hàng hiệu. Còn đệ tử Phật mà hàng hiệu á là giúp người khác rồi quên mất, không nhớ luôn, không nhớ và trong tâm mình xóa điều đó luôn. Làm chi vậy? Bởi vì trên đời nó có cái này: cái người mà mang ơn á là luôn luôn cái người họ đứng ở cái vị trí thấp hơn một chút. Đúng không? Ví dụ bây giờ có hai người, một người lúc đó họ
[1:00:20]cất cái nhà, cái họ thiếu tiền, cất xong rồi không có tiền mua tôn, thì có cái người hàng xóm bên cạnh nghĩa là cho tiền để mua tôn, thì mình ở cái nhà đó thì lúc nào mình cũng biết ơn cái người mà đã cho mình tiền để mua tôn. Mà cái người mang ơn là luôn luôn thấp hơn chút, phải không? Mình chịu ơn rồi mình luôn luôn ở cái thế thấp hơn chút. Quý Phật tử đồng ý không? Có không? Có. Thì cái người mà mình thi ân á, mình giúp đỡ người khác á, mình không muốn là cái người chịu ơn mình họ phải mang cái mặc cảm thấp hơn một chút, cho nên mình hãy quên đi, mình quên đi, mình giúp rồi mình không nhắc tới,
[1:01:01]không nhớ tới, không nghĩ tới, mà trong cái cư xử mình không để ý tới điều đó nữa, mà mình muốn người đó với mình cũng bình đẳng thôi. Thì đó là tình thương yêu thật sự. Còn mình giúp ai mà mình cứ nhắc, mình nhớ, tức là mình luôn luôn đè người ta ở cái thế thấp hơn mình, ở cái thế người chịu ơn mãi mãi suốt đời, thì mình giúp người ta nhưng mà vẫn còn cái ác ở trỏng á, cái ác. Tức là chưa phải là Phật giáo Đại thừa, chưa phải là hàng hiệu Phật tử, mà hàng hàng nhái, nhái. Cho nên là người đệ tử Phật thật sự thì chúng ta phụng sự cho mọi người, giúp đỡ mọi người nhưng mà quên cái việc làm của mình liền, hoặc là đem chùa, ví dụ mình đem chùa mình cúng 100
[1:01:47]triệu cho thầy xây cái chùa, cúng xong quên liền. Cúng xong quên liền không nhớ, không nhớ rằng mình đã cúng 100 triệu mà vẫn coi mình như là một người huynh đệ Phật tử nghèo, chẳng cúng được đồng nào. Cái người kia họ nghèo họ tới chùa không quét chùa, họ quét chùa, họ lau sân chùa, họ rửa chén, họ không có đồng nào cúng, còn mình cúng 100 triệu, mình cúng 100 triệu nhưng mà mình vẫn tới chùa mình quên bỏ đi, không nhớ, mình vẫn xuống rửa chén, nấu cơm y như người kia, là mình vẫn xử sự bình đẳng, chứ không phải là vì mình cúng 100 triệu rồi cái mình tới chùa không thèm làm: "Ôi mấy chuyện mấy người kia nghèo làm, tôi có tiền tôi cúng tiền, tôi có phước".
[1:02:23]Nghĩ như vậy là chấp công, là kể công, không phải thương Đạo, không phải thương Đạo. Tuy có lòng tốt, tuy tốt bụng, tuy hào sảng, rộng rãi, nhưng mà vẫn còn có cái cái ác và cái kiêu mạn ở trỏng, nên không phải là hoàn hảo. Vì vậy, trong Phật giáo Đại thừa dạy ta điều là làm rất nhiều điều cho con người, cho cuộc đời, cho Phật pháp nhưng quên đi, quên công, không nhớ công mình. Được không? Được không? Ráng nha. Chứ đừng có nghĩ ví dụ như có người lại hỏi mình, nói: "Cô đi chùa được mấy năm?", cái mình nói: "Tôi đi chùa 20 năm, tôi đi chùa lúc mà nghĩa là cô chưa đẻ ra nha, tôi cho cô biết vậy nha".
[1:03:06]Đó, tức là mình chấp cái thời gian mình đi chùa, chấp thời gian. Nhưng sự thật mà cái người mà đếm được cái thời gian đi chùa để mà thấy hơn người ta thì suốt thời gian 20 năm đó có tu được gì không? Có không? Không, không tu được. Tại vì nếu tu đâu có nhớ vậy. Nên cái tu không có nhớ là mình đã đi chùa bao lâu mà chỉ nhớ rằng mình trong mỗi ngày mỗi giờ mình có làm được cái điều gì vui cho người khác hay không, mà làm rồi có quên công chưa, hay làm mà còn nhớ? Đó đó là như vậy. Cho nên bây giờ ví dụ nhiều khi mình đi chùa 40 năm, tức từ mình đi chùa từ lúc cái ông thầy ổng tu cái trụ trì chùa đó ổng chưa đẻ luôn á, là mình đã là người Phật tử
[1:03:46]quy y rồi, rồi từ từ ổng mới đẻ sau, lớn lên ổng chơi ổng đi tu ổng hơn mình, mình là người Phật tử hoài. Nhưng mình không chấp công, không chấp công. Ai hỏi nói: "Cô đi chùa bao lâu rồi?", nói: "Thôi thầy ơi, lúc nào con cũng là Phật tử của thầy thôi, hổng nhớ". Đó đó là hàng hiệu á, Phật tử mà trả lời kiểu đó là hàng hiệu. Còn nói: "Ôi tôi đi chùa lúc thầy chưa đẻ nha", thì đó là hàng nhái, Phật tử hàng nhái không phải thứ thiệt, vì còn nhớ, còn chấp. Nên ở đây vậy, làm rất nhiều điều lành mà không chấp, quên công, đó. Vậy vui không? Sống vậy vui không? Sống vậy mới vui nha. Vậy mình vào chùa có khi mình cúng được rất nhiều mà không hề nhớ. Nói ủa nói:
[1:04:32]"Em nghe chị thì rồi thầy cất chùa chị cúng số tiền lớn lắm hả?", "Thôi thôi mà, thôi thôi không nhớ đừng kể tới", đó mình khoát tay mình ngoảnh liền, chứ mình không có kể, thì đó là mình người Phật tử chân chính, mình đi theo con đường Đại thừa Phật giáo. Còn nói nói: "Nghe nói chị cúng số tiền lớn lắm hả?", nói: "Tôi nói chị biết nha, chùa này không có ai mà cúng nhiều bằng tui hết á", nói vậy, không phải thiệt, tức là mình còn có cái hơn thua so đo. Vậy không phải. Nên ở đây mình làm một con người phụng sự, suốt đời phụng sự, làm bất cứ điều gì để đem niềm vui cho người khác vì mình thương yêu,
[1:05:05]thương yêu con người, mình thương yêu Đạo của mình, nhưng mà quên công. Đây cái khó, đây cái khó mà đây mới là cái đặc biệt của đạo Phật. Chứ còn nếu là cái người dở thứ nhất á là không làm điều gì để đem niềm vui cho người khác, đó là hạng người dở thứ nhất. Còn hạng người vừa có hay vừa có dở là làm được những điều gì đó có ích cho người, có ích cho Đạo nhưng mà nhớ, chấp, kể hoài. Đó là vừa hay vừa dở. Còn cái người mà hoàn hảo, đúng đệ tử Phật đích thực á là làm được nhiều điều có ích cho người, có lợi cho Đạo nhưng nhưng quên, không chấp công. Đó trong ba hạng người đó thì chúng ta phải làm hạng
[1:05:46]người thứ thứ ba nha, thứ ba, nghĩa là suốt cuộc đời này chúng ta làm rất nhiều điều cho con người. Nghĩa là mỗi ngày trôi qua thế nào cũng có một việc gì đó mình đã làm được lợi ích rồi nhưng mà không nhớ, không nhớ. Nhưng mà rồi ai nhớ? Mình không nhớ thì ai nhớ?
[1:06:04]Mình không nhớ ai nhớ? Ông vua Diêm Vương ổng nhớ. Vua Diêm Vương nhớ. Chết xong xuống gặp ổng, xuống gặp ổng ổng xử, ổng xử cái ổng kêu cái ông quan mà trợ lý cho ổng á, tại dưới đó cũng có cái chức trợ lý Diêm Vương giống như mình có cái trợ lý giám đốc vậy đó. Đem cái hồ sơ của cô Trần Thị Bồ Câu này lên đây, pháp danh là Diệu Dàng ví dụ vậy. Thế là cái ông ông quan trợ lý đó ổng khệ nệ ổng gánh lại một gánh. Ổng nói: "Cái gì mà dữ vậy?", nói: "Dạ cô này hồi sống cổ làm việc phước quá chừng". Ổng nói: "Phước gì mà làm dữ vậy?". Bắt đầu nói: "Dạ, nghĩa là có một lần á cổ ra ăn hai chén cơm mà thấy có một người vô cái giả bộ no rồi nhường một
[1:06:46]chén lại cho người sau, cũng ghi vô một cái sổ. Thấy có một người đi đường nghĩa là ngồi trên xe đò thấy có người mặt mày xanh lè xanh lét là cổ tự động rút chai dầu cổ đưa cho người ta rồi cổ bấm gió giùm liền, nghĩa là tinh tế, biết cái người chung quanh mình như thế nào rồi cũng ghi vô sổ một cái". Tức là mọi việc chút chút mình quên, giờ ông quan ổng nhắc lại mình không nhớ, không nhớ, tại mình làm xong mình phủi, làm xong phủi không nhớ, chỉ biết từng ngày từng giờ làm điều gì có lợi cho con người chứ không hề nhớ. Nhưng mà không ngờ cái ông quan trợ lý này ổng khiếp đảm quá, ổng ghi không sót một chuyện,
[1:07:18]không sót một chuyện nào hết, nên gánh một cái hồ sơ chồng. Ông quan Diêm Vương ổng thở dài, ổng nói: "Cái người này quỷ sứ bắt lộn đem tới đây làm chi mệt tao quá à, người này mày đưa lên Trời giùm, ở trển chứ không phải ở dưới này, đi". Rồi, cho bay lên Trời ở. Nên chúng ta làm người Phật tử chân chính, mình làm rất nhiều, rất nhiều mà không nhớ, nhưng có người nhớ nha, có người nhớ, không sao hết, đừng lo. Mà đây nó có cái điều thế này, ví dụ một người từ nhỏ tới lớn biết được Phật pháp, lúc nào cũng phụng sự người khác, cũng chăm sóc người khác, cũng lo lắng thương yêu giúp đỡ người khác, thì tới chừng khoảng ba mấy bốn
[1:07:55]mấy tuổi bắt đầu phước hưởng, có phước, được người ta cung phụng lại. Ví dụ như là người ta được giàu có, thế là bao nhiêu người hầu kẻ hạ, hoặc là người đó tự nhiên làm cái chức lớn, tức là được bao nhiêu người hầu hạ, hoặc là người đó đi xuất gia là một vị tu nghĩa là có phước rồi được nhiều người hầu hạ, đây mới là cái lúc mệt. Đây nè, lúc này mới mệt. Vì sao vậy? Vì mình chỉ muốn làm cái người phụng sự, nhưng bây giờ cái phước nó ép mình vào cái chỗ mà mình phải được phụng sự thì đây lại là chỗ nguy hiểm. Đây là chỗ nguy hiểm, là cái chỗ mà đạo tâm của mình bị thử thách. Vì sao vậy? Vì lúc đó có thể là mình quên mất cái lý tưởng sống của
[1:08:37]mình, trong khi mình đã quy định cái lý tưởng sống của mình là phải hy sinh, phải phụng sự, mà bây giờ cái phước đó nó đẩy mình vào cái chỗ là bây giờ mình được người ta phụng sự, tới ngồi một chỗ có người mang cái khăn, ngồi một chỗ người mang ly nước, chỗ có người lại lau cái lưng rồi đấm lưng rồi hai đầu gối là sung sướng. Cái lúc đó sướng quá cái mình cảm thấy hưởng thụ, mình thấy thích, mình tự hào, rồi, bắt đầu chết, bắt đầu tâm đạo mất từ từ mất từ từ. Mà cái phước nó ép mình, mình phải được cái hưởng thụ. Bắt đầu cái phước nó tới và đây là lúc mà đạo tâm bị thử thách khi mà cái quả báo lành nó đến.
[1:09:15]Cho nên vì vậy, dặn quý Phật tử trước là không biết kiếp này hay kiếp khác, lúc nào đó mà bắt đầu mình được hưởng phước, rồi chung quanh mình người ta cứ phải phụng sự hầu hạ cho mình, thì hãy nhớ cái lời nguyện của kiếp này là quỳ trước Phật: "Xin cho con mãi mãi là một người phụng sự", nhớ phát cái lời nguyện đó. Nghĩa là sau này dù cho con có được phước, được nhiều quả báo lành, xin lúc nào chư Phật chư Bồ Tát hãy nhắc giùm trong tâm con, mãi mãi con xin là một người phụng sự cho tất cả chúng sinh, cho tất cả Phật pháp. Được không? Phát nguyện vậy được không? Ráng phát nguyện nha. Thì khi mà mình phát nguyện như vậy rồi á, cho đến khi cái ngày nào đó tự
[1:10:00]nhiên cái mình giàu sang, sung sướng, được nhiều người cung phụng, hầu hạ, thì cái lời nguyện của kiếp này nó sống lại trong tâm mình liền. Lúc đó mình không có hưởng thụ mà lúc nào cũng tìm cách để tiếp tục phụng sự người khác. Lúc đó là chúng ta có phương tiện rồi, là dĩ nhiên mình không cần phải đi là bưng cơm hầu nước nữa, nhưng mà lúc đó mình giàu sang, sung sướng thì nghĩ ra vô số chuyện phước đức để đi hầu người khác tiếp. Ví dụ mở luôn nguyên cái trại mồ côi, đem những em mồ côi về, dạy dỗ đạo đức từ nhỏ, tập cho các em làm phước từ nhỏ, lễ Phật từ nhỏ, giỏi từ nhỏ. Lớn lên sau này các em đứa nào tu thì tu,
[1:10:39]không tu đi ra đời đều trở thành những người tốt hết. Đó là như vậy. Nghĩa là khi mà mình được cái phước để được người ta hầu hạ, nhưng mà do cái lời nguyện là mãi mãi xin được làm người phụng sự, tự nhiên mình không quên mất cái nguyện của mình là mình sẽ kiếm chuyện làm nữa. Bây giờ đi hầu nít chơi, mấy đứa con nít tật nguyền, mấy đứa con nít mồ côi, giờ hầu, bưng nó lên mình tắm rửa cùng với mọi người phụ làm. Vậy đó, được không? Nếu giàu, chịu làm chuyện đó không? Chịu không? Nghi quá à, sao mà nghi quá à. Hỏi lại nè: Nếu giàu, chịu hầu hạ nít mồ côi không?
[1:11:18]Chịu không? Trời ơi, không ai chịu hết trơn vậy nè. Vậy đòi làm cái gì? Đòi người ta hầu mình hả? Phải tập nha! Ví dụ sau này lỡ mình giàu, mình lỡ xui mình giàu thì mình phải đến, mình sẽ tổ chức thành từng nhóm ha, mình đi hầu hạ cái người già neo đơn, những người tật nguyền trong xóm, những trẻ em mồ côi. Được không? Thì cứ chịu được đi, biết đâu mình giàu, ít bữa giàu biết đâu được nha. Phải nghĩ như vậy, chứ đừng có nghĩ là: "Ô nào giờ đời tôi cực khổ quá, nay tôi giàu tôi phải hưởng thụ". Rồi lúc đó mình mất cái lời nguyện của người Phật tử, mà nhớ cái lời nguyện Phật tử là: "Mãi mãi kiếp này và những kiếp khác chỉ xin
[1:12:00]làm người phụng sự mà thôi." Được không? Nói yếu xìu, nghi quá!
[1:12:08]Rồi bây giờ ví dụ như là ví dụ quý thầy, quý cô hồi lúc mình mới tu cái mình công quả, mình làm người phụng sự. Lớn lên làm ni sư, làm thượng tọa cái bắt đầu được đệ tử, Phật tử hầu hạ lại. Hầu hạ lại nhưng mà mình là người đệ tử Phật chân chính nên mình biết lúc mà được người ta hầu hạ là lúc nguy hiểm, lúc mà đạo tâm mình bị thử thách cực độ. Giờ phải làm sao? Mà bây giờ vị trí làm thầy, mình nhiều việc bận, mình không thể nói: "Thôi thầy làm người hầu hạ cho con, để đó thầy nấu cơm con ăn, thầy rửa chén cho con ăn" được không? Không được. Thành thử vẫn phải chấp nhận cái sự hầu hạ của đệ tử mình, nhưng mà mình nghĩ khác đi.
[1:12:48]Mình nghĩ thứ nhất là thôi bây giờ đệ tử hầu mình thì mình đi hầu Phật, mình lo những chuyện Phật. Tức mình làm cái trung gian: Đệ tử hầu mình thì mình làm chuyện Phật sự thì cũng chính là đệ tử mình làm gì? Làm Phật sự, phải không? Đúng không? Giờ nói lại nha. Giờ người đệ tử hầu mình rồi mình đi làm Phật sự thì suy ra mình là trung gian, mà cũng chính là đệ tử mình làm Phật sự, đồng ý không? Đó là như vậy. Mình phải nghĩ như vậy để mình ráng và không có tự cao. Ráng để mình không tự cao, đó. Và đồng thời là mình biết ơn những cái người mà rót cho mình ly nước, bưng cho mình một bát cơm. Nhiều khi tới cái tuổi, lúc cái phước nó tới nên khiến mình phải được người phụng
[1:13:36]sự, nhưng mà mình vẫn tiếp tục làm những việc Phật sự khác và trong lòng mình, mình mang ơn, biết ơn những cái người mà phụng sự mình khi họ rót cho miếng nước, họ đưa miếng bánh, họ xới giùm bát cơm, trong lòng mình biết ơn và nguyện mình sẽ cố gắng làm nhiều việc đạo để mà đền đáp lại công ơn của những người đó. Đó là nói quý thầy, quý cô đó, còn quý Phật tử thì cũng vậy. Nhiều khi mình đã giàu sang, sung sướng, nhiều người hầu hạ lo lắng cho mình thì mình lại càng cố gắng làm được những điều lợi ích cho cuộc đời và trong lòng lúc nào cũng biết ơn, dù nhiều khi cái người đó là người giúp việc của mình.
[1:14:13]Rồi khi mình đi về mệt, rồi cái họ lấy cái khăn ra cho mình lau mặt, nhưng mình không nghĩ à tại vì họ là người làm của tôi, họ phải phục vụ tôi, không nghĩ như vậy. Dù là mình trả tiền, mình thuê, nhưng khi cái người làm giúp việc cho mình đưa cho mình cái khăn ướt để lau mặt, lòng mình vẫn biết ơn, biết ơn thật sự. Đó là cái đạo đức của người đệ tử Phật. Được không? Được không? Chứ đừng có nghĩ rằng: "À, cái đó người giúp việc tôi đưa khăn tôi lau mặt" rồi mình chảnh, không có được nha, không được. Lúc nào cũng biết ơn cái người giúp mình, dù cho người đó mình thuê. Trong lòng phải như vậy nha, ừ.
[1:14:50]Rồi cái người đệ tử Phật á, chúng ta tạo phước nhiều nhưng mà không phải để hưởng, nhớ như vậy. Ai tạo phước để sau này hưởng, người đó không phải đệ tử Phật. Chúng ta tạo phước không phải để hưởng mà để làm cái gì? Để làm cái gì? Phước nhiều rồi để làm cái gì? Nhớ, phước nhiều để tu. Bởi vì tu đòi hỏi phước lớn lắm mới tu được. Tu tức là gì? Tức là khai mở tâm linh, đi tìm sự giác ngộ trong tâm, làm cho đắc đạo á. Tu tức là đi tìm con đường để đắc đạo. Đắc đạo đòi phước rất lớn nên vì vậy, nếu chúng ta làm phước xong rồi hưởng, làm phước xong rồi hưởng thì vĩnh viễn không bao giờ đắc đạo. Nhớ như vậy.
[1:15:35]Cho nên làm phước không hưởng, làm phước không hưởng, giúp cho người không hưởng, đem đến an vui cho người mình không hưởng cái phước, mà dồn hết cái phước đó vào trong việc tu tập thiền định để nhiếp tâm thì mới có thể khai mở tâm linh mà đắc đạo được, và nhớ như vậy. Tức là nếu cái người mà ít phước á thì phải tạo phước năm kiếp trở lên, siêng năng năm kiếp trở lên, đừng hưởng thì mới khai mở được tâm linh. Nhưng mà tiếc là thường thường chúng ta làm chúng ta hưởng hết à. Ví dụ làm mười phần, khi hưởng hết chín phần, còn một phần. Mà có người làm mười phần, hưởng luôn mười lăm phần. Ai là người làm mười phần mà hưởng mười lăm phần, hưởng hai chục phần? Ai?
[1:16:18]Ví dụ người này. Ví dụ có người thì giờ lúc mình còn khỏe làm ra tiền, thế mình làm mình nuôi hết người này người kia rồi lúc nào cũng kể công. Nói: "Tôi mà không nuôi cái đám đó nó chết rồi. Đám đó nó đói á. Tao mà không nuôi tụi bay là giờ này tụi bay không có cơm ăn, áo mặc." Lúc nào cũng kể công, thế là bị trời phạt. Lúc gần tới già, bệnh nằm một chỗ, thế là mọi người phải hầu hạ, chăm sóc mình, phải bưng mình đi tiêu đi tiểu và mình hưởng sạch hết những cái phước mà mình đã làm suốt đời và hưởng nhiều hơn luôn, tới mắc nợ cái người sống luôn. Là người đó làm mười mà hưởng mười lăm, hai mươi, qua kiếp sau phải đi lo hầu hạ người khác lại.
[1:16:56]Đó là do làm mà kể công, nên phước không có để thăng tiến được tâm linh. Còn cái người đệ tử Phật á, chúng ta làm phước không kể, quên công, nhờ vậy mình không bị tổn, mình không bị phạt. Phước đó mình tích lũy dần, tích lũy dần, nằm chìm sâu trong tâm mình. Rồi sau này tới cái duyên mà mình tập thiền định ngồi như Đức Phật á thì mình sẽ sớm được khai mở tâm linh mà đắc đạo. Đó như vậy. Đây là cái mục tiêu của người đệ tử Phật khi mà hướng về cái việc tu hành là phải như vậy, làm phước rất nhiều nhưng không hưởng nha, nhớ như vậy. Còn ví dụ mình có tiền, mình muốn xài cho lớn, cho sướng là mất cái tâm linh bên trong liền.
[1:17:36]Nhớ khi mình có tiền nhiều là biết phước mình có rồi, phải đem cái tiền đó mà làm phước giúp đời, giúp người tiếp, chứ đừng có ăn xài cho lớn. Ăn xài lớn là tâm linh mất liền. Nhớ như vậy nha, ừ. Vì tột cùng lý tưởng đạo Phật là đi tìm sự giải thoát tâm linh. Nên một vị Bồ Tát vậy, họ đi qua thế gian vài triệu năm hay vài triệu kiếp để mà phụng sự cho chúng sinh là chuyện bình thường. Chứ còn chúng ta nói: "Tôi làm phước ba năm rồi mà chưa thấy gì", nó chưa, ba năm chưa nhằm nhò gì đâu. Bồ Tát làm phước ba triệu năm, ba triệu kiếp mà không kể công. Một vị Bồ Tát là như vậy đó, khủng khiếp như vậy.
[1:18:11]Nên mình có làm phước ba năm, ba chục năm đừng kể, chưa đáng gì với Bồ Tát đâu. Mà cái phước để đạt được thành Phật hay giác ngộ là cái phước nó vô hạn, vô lượng, không tính kể được nha, nhớ như vậy.
[1:18:26]Hôm nay thì giờ đã hết rồi, chúng ta không còn thời gian. Tôi nhắc quý Phật tử thế này: Là trước hết, mình làm người đệ tử Phật thì phải có lòng thương yêu tất cả chúng sinh và mình chọn cái con đường là sống để phụng sự, và phụng sự từ những việc rất nhỏ, rất bình thường, rất tầm thường đều ráng làm được hết. Rồi sau này khi cái duyên lớn lên thì mình phụng sự bằng cách là đem đạo lý đến cho con người. Mà khi làm được nhiều việc như vậy, nhớ không kể công, không chấp công. Nhớ! Rồi sau này cái phước có đến với mình, được người ta hầu hạ thì mình biết ơn, mình tránh né, không hưởng phước. Để chi?
[1:19:05]Để dồn cái phước đó cho tâm linh. Và chúng ta biết rằng là trên cuộc đời này mà ai cũng sống một cuộc đời phụng sự thì cuộc đời này sẽ trở thành cõi Phật. Bản thân mình tự nhiên mình được sung sướng, hạnh phúc bởi vì mình làm con người phụng sự. Đất nước này sẽ giàu có, sẽ phát triển nếu mà những người trong đất nước này ai cũng làm con người phụng sự. Phật pháp sẽ hưng long, sẽ phát triển khi mà những người đệ tử Phật đều biết làm con người phụng sự. Và cái quan trọng là chúng ta càng hiểu đạo chừng nào, chúng ta phải càng phụng sự chừng nấy. Cho nên hôm nay là có duyên, chúng tôi về thăm chùa Từ Thuyền
[1:19:50]của thầy Chiếu Thường nhân cái dịp an vị kim thân Phật và Bồ Tát, được gặp gỡ quý Phật tử để trao đổi đạo lý. Và lời cuối cùng, không nói gì xa xôi, không nói gì bóng bẩy, chỉ xin chúc quý Phật tử làm những người phụng sự tuyệt vời. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thôi mình hồi hướng ha. Thôi hẹn khi nào có duyên chúng ta gặp lại nha. Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả,
[1:20:34]đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.
[1:20:52]Ngàn lời yêu
[1:20:57]thương gửi khắp muôn hành tinh, rộn ràng vui đón bình minh.
[1:21:21]Người người bên nhau gìn giữ ngôi nhà chung với muôn cánh tay, tấm lòng.
[1:21:33]Biển cả bao la và núi vươn thật xa, quanh ta non nước đầy hoa.
[1:21:43]Cùng là anh em của Trái Đất đẹp xinh, gắng công đắp xây Thái Bình.
[1:21:54]Dòng lệ tuôn rơi vì tim ai tan rồi, lửa đạn ly tan khóc than.
[1:22:04]Mẹ nhìn con thơ chìm trong khói mờ, che chở tiếng súng gầm vang.
[1:22:15]Rồi ngày mai đây lửa khói không còn rơi, hòa bình hoan ca mọi nơi.
[1:22:25]Cuộc đời tình yêu hạnh phúc không còn vơi, nỗi vui chiếu soi đất trời.
[1:22:43]Ngàn lời
[1:23:07]yêu thương gửi khắp muôn hành tinh, rộn ràng vui đón bình minh. Người người bên nhau gìn giữ ngôi nhà chung với muôn cánh tay, tấm lòng.
[1:23:27]Biển cả bao la và núi vươn thật xa, quanh ta non nước đầy hoa.
[1:23:38]Cùng là anh em của Trái Đất đẹp xinh, gắng công đắp xây Thái Bình.
[1:23:48]Dòng lệ tuôn rơi vì tim ai tan rồi, lửa đạn ly tan khóc than.
[1:23:59]Mẹ nhìn con thơ chìm trong khói mờ, che chở tiếng súng gầm vang.
[1:24:11]Rồi ngày mai đây lửa khói không còn rơi, hòa bình hoan ca mọi nơi.
[1:24:25]Cuộc đời tình yêu hạnh
[1:24:32]phúc không
[1:24:35]còn vơi, nỗi vui
[1:24:40]chiếu soi đất trời.
[1:25:07]Có một lần thật bất chợt, tôi được nghe một bài hát. Bài hát với giai điệu và ca từ tha thiết, chân tình, giàu hình ảnh như một câu chuyện kể: "Vẫn nhớ những khi trời mưa, vẫn chiếc áo vá sờn đôi vai, thầy vẫn đi, buồn vui lặng lẽ." Ngỡ như đó là một tiếng vọng về từ nơi nào đó xa lắm. Tôi đã lắng nghe bài hát ấy với một chút cảm xúc lạ, một chút tò mò. Sao giữa dòng đời bươn chải, bộn bề, cả âm nhạc và tâm hồn người cũng ngập chìm vào những lo toan, tính toán chuyện áo cơm, lợi danh, chuyện bán mua cả tình cảm, cả trí tuệ lại có những dòng nhạc thảnh thơi, nhẹ nhàng như thế?
[1:25:56]Âm nhạc làm ta gợi nhớ, có thể dẫn dắt ta về với những ký ức xa xưa. Bài hát đã làm được điều ấy. Tôi nghĩ đến những người thầy, những cô giáo ngày xưa của mình. Những người nghiêm khắc, những người dịu hiền, những người đã khuất, những người đã đi xa, những người tôi thoáng được gặp lại và cả những người tôi chưa một lần chợt nhớ trong cuộc sống khá nhiều lo toan của mình.
[1:26:32]Người thầy trong bài hát của nhạc sĩ Nguyễn Nhất Huy thật bao dung. Ông vượt qua bao gian khó, nhọc nhằn, luôn nặng lòng với cuộc sống, với những gương mặt học trò đã được bàn tay ông nâng niu, dìu dắt.
[1:26:49]Tôi bỗng chợt nhớ đến lời của mẹ ru ngày nào: "Sang sông phải bắc cầu kiều. Muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy." Tôi mong sao bài hát ấy sẽ đến được với mọi người, cho những người thành đạt và cả những người vô danh để ai cũng được tìm lại những khoảnh khắc hạnh phúc, tinh khôi nhất của đời người.
[1:27:20]Người thầy vẫn lặng lẽ đi về sớm trưa.
[1:27:28]Từng ngày giọt mồ hôi rơi nhòe trang giấy,
[1:27:36]để em đến bến bờ ước mơ. Rồi năm tháng sông dài gió mưa, cành hoa trắng vẫn lung linh trong vườn xưa.
[1:27:52]Người thầy vẫn lặng lẽ đi về dưới mưa.
[1:28:00]Dòng đời từng ngày qua êm đềm trôi mãi.
[1:28:08]Chiều trên phố bao người đón đưa, dòng sông vắng bây giờ gió mưa, còn ai nhớ, ai quên con đò xưa.
[1:28:24]Dù năm tháng vô tình trôi mãi mãi, có hay bao mùa lá rơi. Thầy đã đến như muôn ngàn tia nắng, sáng soi bước em trong cuộc đời. Vẫn nhớ những khi trời mưa rơi, vẫn chiếc áo xưa sờn đôi vai, thầy vẫn đi, buồn vui lặng lẽ.
[1:28:56]Dù năm tháng vô tình trôi mãi mãi, tóc xanh bây giờ đã phai. Thầy vẫn đứng bên sân trường năm ấy, dõi theo bước em trong cuộc đời.
[1:29:17]Dẫu đếm hết sao trời đêm nay, dẫu đếm hết lá mùa thu rơi,
[1:29:33]nhưng ngàn năm
[1:29:37]làm sao em đếm hết công ơn người thầy.
[1:29:48]Người thầy vẫn lặng lẽ đi về sớm trưa.
[1:30:07]Từng ngày giọt...
[1:30:21]Giờ năm tháng sông dài gió mưa, cành hoa trắng vẫn lung linh trong vườn xưa.
[1:30:57]Còn ai nhớ, ai quên con đò xưa?