[0:09]Hôm nay là lễ bổ nhiệm trụ trì của thầy Huệ Bình, cũng sắp đến đón mừng cái đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc mà ta hay gọi là vắn tắt là lễ Vesak. Cả nước chúng ta đang hân hoan chuẩn bị thì cái dịp mà bổ nhiệm trụ trì của thầy cũng hòa vào trong cái việc này nên rất là vui. Thì mong rằng quý Phật tử khi mà bước vào cái tháng lễ Phật đản là khoảng đầu tháng Tư á, mỗi người phải trang trí nhà cửa của mình, trước là mình treo những lá cờ Phật giáo, treo những cái biểu ngữ để đón mừng Phật đản. Ở trong đó cái nội dung là hoặc là đón mừng Phật đản, hoặc là mình viết vài cái lời đạo lý của Phật dạy, mình treo trước nhà, cứ là đi vào cái xóm,
[0:59]cái làng của mình á thấy mỗi nhà đều có treo vài ba câu biểu ngữ để đón mừng Vesak như thế rất là vui. Rồi sau đó mới cùng nhau đến chùa để xin phép thầy, cùng với thầy phụ giúp với thầy để mà trang trí cái chùa trong cái lễ Phật đản sắp tới là bất cứ ai cũng phải làm hết tại nơi địa phương của mình nha. Mình trang trí cái nhà mình xong rồi đến chùa phụ giúp thầy để trang trí cái chùa mừng lễ Phật đản. Mà khi trang trí chùa như vậy là theo ý của quý thầy, ta sẽ treo những cái hàng lá cờ Phật giáo, cờ Tổ quốc và những cái banner, những cái biểu ngữ có cái nội dung phong phú. Theo như quý thầy dạy á là hoặc là đón mừng Phật đản,
[1:40]hoặc là kể về sự tích Đức Phật, cuộc đời Đức Phật và những lời Phật dạy, ví dụ như là những lời ngắn ngắn như là: "Tránh làm các việc ác, hãy làm các việc lành, giữ tâm hồn thanh tịnh, đó là lời Phật dạy phân minh". Đó, những cái câu ngắn ngắn như vậy là ta cứ viết cái mà treo trước nhà của mình hoặc là treo trước chùa. Vì tất cả ta phải làm cái gì đó để mà đón mừng lễ Phật đản Liên Hợp Quốc sắp tới. Vì cả suốt mấy nghìn năm qua, hơn 2.000 năm qua khi mà Phật giáo bắt đầu đến với Việt Nam thì đây là lần đầu tiên mà Việt Nam ta đăng cai tổ chức một cái lễ Phật đản có tính quốc tế như thế này. Thì từng người chúng ta, mỗi người chúng ta
[2:18]đều phải đóng góp một cách nhiệt tình, phải làm một cái gì đó, làm một cái gì đó để cùng với Phật giáo cả nước chúng ta đón mừng cái đại lễ này nha. Hứa như vậy nha, cố gắng như vậy, rồi. Và bây giờ chúng ta nhân cái dịp mà lễ bổ nhiệm trụ trì của thầy Huệ Bình, chúng tôi xin nói về cái đề tài là: "Tình nghĩa và trách nhiệm của một người trụ trì". Có cái tình nghĩa mà có cái trách nhiệm. Trước hết, trụ trì là cái gì? Thật ra ngôi chùa là một đơn vị chính của đạo Phật. Để nói tới Phật giáo thì ta có Giáo hội các cấp, nhưng mà sự thực cái đơn vị chính cuối cùng để mà thay mặt cho đạo Phật giáo tiếp xúc với nhân dân, giáo hóa nhân dân, vân vân, thì chính là ngôi chùa.
[3:05]Cho nên ngôi chùa đó có những nhiệm vụ như thế này: Đó là một nơi mà Tăng Ni tu học. Tại vì Tăng Ni mà khi phủi tóc, xuất gia bỏ gia đình mình để đi tu thì phải vào ở chùa. Nên chùa là cái nơi mà Tăng Ni tu học, đó là nhiệm vụ thứ nhất. Nhiệm vụ thứ hai là chùa cũng là nơi mà tín đồ Phật tử tới lui để lễ bái, thăm viếng, học hỏi, cho nên Tăng Ni phải có cái trách nhiệm là giáo hóa cho tín đồ. Thì như vậy là nhiệm vụ thứ nhất là Tăng Ni tu học cho bản thân mình, nhiệm vụ thứ hai là Tăng Ni phải giáo hóa cho tín đồ Phật tử tới lui, vãng lai, thăm vấn tu học. Và nhiệm vụ thứ ba của ngôi chùa nữa đó là phụ giúp với Giáo hội.
[3:50]Vì Giáo hội các cấp thì rất là nhiều việc mà không thể nào làm được nên những Phật sự đó nếu không có từng ngôi chùa mà góp công, góp sức vào đấy. Cho nên nơi ngôi chùa cũng là đơn vị của Giáo hội cũng sẽ phụ giúp cho Giáo hội bao nhiêu việc Phật sự rất là nhiều. Rồi công việc kế tiếp nữa là phối hợp với chính quyền. Tại vì chính quyền thì chăm dân, lo cho đời sống của dân, đó là nhiệm vụ của chính quyền. Mà trong đời sống của dân đó có đời sống tinh thần, thuộc về tín ngưỡng, thuộc về tâm linh, nên chùa phải phụ tiếp với chính quyền cũng để chăm lo cho mặt tinh thần, tín ngưỡng của nhân dân, nên là như vậy.
[4:32]Một việc nữa của ngôi chùa nữa là thay mặt cho Phật giáo mà đối tiếp với các tôn giáo bạn. Nếu trong vùng có nhiều cái thành phần tín ngưỡng khác nhau thì cái ngôi chùa chính là một cái nơi mà đại diện cho Phật giáo mà cư xử, đối tiếp với tôn giáo bạn để cái người tôn giáo bạn đó họ nhìn vào đạo Phật họ yêu quý. Tuy là khác tôn giáo nhưng họ tin rằng đạo Phật là chân chính, là đạo Phật có thể làm bạn được, có thể học hỏi, nghiên cứu được. Tại vì nơi đạo Phật chúng ta sẽ làm cho các tôn giáo bạn thấy rằng là: Dù đạo nào thì đạo, nhưng mà tất cả chúng ta đều là người Việt Nam, đều phải chung tay góp sức, phải thương yêu nhau và phải
[5:13]cùng xây dựng và bảo vệ đất nước này, là ý là như vậy. Thì đạo Phật chính là cái cái giềng mối mà đoàn kết mà nhắc nhở điều điều đó rất là tốt, tốt hơn hẳn đi. Vì nhiều cái nhiệm vụ như vậy cho nên ta thấy là thầy trụ trì sẽ rất là vất vả. Thầy vừa phải dành thời gian để tự mình tu học, thúc liễm thân tâm, giữ gìn giới hạnh, tăng trưởng được thiền định, vừa phải lo giáo hóa Phật tử tới lui tu tập, rồi vừa phải phụ tiếp Giáo hội, rồi phối hợp chính quyền, đối tiếp tôn giáo bạn, nên thầy trụ trì rất là bận. Do đó, một mình thầy ba đầu sáu tay không bao giờ làm nên hết tất cả những việc đó hết. Chúng ta nhớ một điều như vậy, hễ một ngôi chùa mà nên thành hình tất cả các
[6:00]Phật sự tốt đẹp thì không bao giờ là do công sức của một thầy trụ trì. Có thể cái đức của thầy là chính, cái trí tuệ, cái chỉ đạo của thầy là chính, nhưng mà luôn luôn là phải rất nhiều người phụ giúp với thầy, chứ một mình thầy ba đầu sáu tay không làm được. Như vậy, ai là người phụ giúp thầy trụ trì làm nên các Phật sự như thế ạ? Ai? Phật tử, phải không? Đúng rồi, đúng như vậy. Nếu không có tín đồ Phật tử thì một mình thầy sẽ đứng cô đơn, buồn bã và quạnh hiu, chẳng có làm được việc gì cả, có nước là tu một mình mình thôi chứ không làm được việc gì. Cho nên thầy trụ trì mà làm nên việc á thì thứ nhất
[6:38]là nhờ những người đệ tử xuất gia của mình. Ở đây thì chắc chừng thầy Huệ Bình không biết đã có có điệu xuất gia chưa ta? Không biết thầy đã có chúng điệu xuất gia chưa nhỉ? Rồi đó là đó là thứ nhất là nhờ chúng điệu, đệ tử xuất gia của mình. Thứ hai là nhờ Phật tử tín đồ của mình. Sẽ nhờ như vậy thì thầy mới có thể yên tâm mà có những giờ phút lắng tâm trong thanh tịnh tu học, rồi có khi phải đối tiếp được Phật tử mà làm bao nhiêu Phật sự. Cho nên cái người mà góp công, góp sức á rất là nhiều để làm thành bao nhiêu chuyện của một ngôi chùa. Thì khi mà Phật tử nhiều ngày, nhiều tháng mà góp sức
[7:15]với thầy phụ làm nên các Phật sự như thế thì nó hình thành một cái điều ta gọi là tình nghĩa, tình nghĩa. Quý Phật tử có đồng ý rằng khi ta tới lui với thầy nhiều ngày, nhiều tháng, phụ giúp với thầy làm các Phật sự thì rõ ràng là giữa thầy với ta hình thành một cái gọi là tình nghĩa thầy trò, có đúng không ạ? Đúng vậy rồi, có cái tình nghĩa thầy trò, nó có cái thân tình lần lần. Và khi mà có tình nghĩa rồi á thì bắt đầu nó sinh chuyện. Sinh chuyện gì? Sinh chuyện rắc rối. Không phải rắc rối gì hết trơn á, nó là thế này: Trước đây đó, khi mà chưa có ai phụ giúp gì á thì thầy chỉ có một điều đó là trách nhiệm, trách nhiệm của một người trụ trì là lo bao nhiêu việc
[8:01]đa đoan của một ngôi chùa để làm thành những cái Phật sự tốt đẹp. Nhưng mà sau 3 năm, 5 năm làm trụ trì, nhiều người tới lui phụ giúp với thầy, cái thầy có xuất hiện thêm một cái gánh nặng nữa là gánh nặng tình nghĩa đối với Phật tử. Trước đây là không có tình nghĩa, trước đây là ai tới rồi cùng thầy lo việc thôi, thầy chỉ có trách nhiệm và mọi người cũng chung lo cái trách nhiệm. Nhưng mà khi thời gian nó kéo dài, cái trên vai thầy gánh thêm một gánh nữa là gánh tình nghĩa. Cái gánh này cũng nặng lắm chứ không phải không. Cho nên thầy lúc đó sẽ có hai gánh nặng hai bên: Một bên là trách nhiệm của Phật pháp ở phía trước mặt,
[8:37]vẫn phải lo, vẫn phải làm, vẫn phải chu toàn. Một bên là tình nghĩa đối với những người Phật tử lâu năm đã phụ giúp chùa. Thì hai cái gánh đó nó làm cho thầy nặng vai. Có khi hai cái gánh đó giúp cho thầy đi tới, tiếp tục để tu hành và làm các Phật sự, nhưng có khi hai cái gánh đó nó làm cho thầy nặng nề và chùng bước. Nên hôm nay ta nói điều này để thấy cái trách nhiệm của thầy, cái bản lĩnh của thầy trụ trì, và cũng thấy cái trách nhiệm của người Phật tử, cái trí tuệ, cái đạo đức của người Phật tử để ta giúp cho thầy hoàn thành được Phật sự. Khi ta biết rằng mình thương thầy, mình tới với thầy,
[9:20]phụ giúp thầy lâu ngày thì nó xuất hiện cái khái niệm tình nghĩa, và cái khái niệm tình nghĩa này đôi khi nó giúp cho thầy hoàn thành cái trách nhiệm phía trước, nhưng cũng đôi khi nó làm cho thầy nặng vai và trì trệ lại cái trách nhiệm phía trước. À tại sao như vậy? Thì ta sẽ phân tích thế này: Ví dụ như cái người mà tới lui phụ giúp với thầy lâu ngày mà là người tốt, cái người đó không chấp công, không có kiêu ngạo, không đòi hỏi ở thầy điều gì hết, cứ tiếp tục vô ngã để mà phụ giúp với thầy lo các Phật sự trước mắt, thì như thế là cái tình nghĩa này nó không trái với cái trách nhiệm, và càng lúc càng giúp thầy hoàn thành
[10:02]cái trách nhiệm của một người trụ trì đối với Phật pháp. Nhưng có khi cái tình nghĩa này nó lại ngược với cái trách nhiệm. Tình nghĩa nó ngược là làm sao? Tình nghĩa nó ngược là ví dụ như là mình có công nhiều, có tình nghĩa với thầy nhiều, nhưng mà tới lúc ngôi chùa phải phát triển, chùa phải xây thêm, Phật tử đã đến rất đông, rất là nhiều thành phần, rồi giáo hội giao cho nhiều việc, thầy phải phát triển cái Phật sự ra, mình không còn đủ sức nữa, tức là mình không đủ sức nữa. Bây giờ các em nó tới đông, phải có người dạy dỗ, phải mở mang, phải đủ thứ việc. Mình giúp thầy trong giai đoạn mà chùa còn ít
[10:38]ỏi, còn nghèo và ít người, mình làm rất tốt. Nhưng mà đến khi chùa đông chuyện lớn ra rồi, mình không còn đủ sức nữa, nhưng mà mình vẫn chấp cái công cũ, chấp vào cái tình nghĩa cũ, mình đòi hỏi là thầy không được giao cái trách nhiệm cho ai hết, vẫn chỉ một mình mình để lo, mà mình lo thì không nổi, thì đây là cái việc mà cái tình nghĩa nó trái với cái trách nhiệm. Thầy sẽ rất là phân vân, một bên là cái trách nhiệm phía trước, Phật sự phải phát triển, phải đón nhận đông người đến với chùa để cùng chăm lo việc đạo, nhưng một bên là cái tình nghĩa với mình, mà mình đòi hỏi là vẫn phải duy trì, vẫn phải giữ gìn, vẫn phải giao cho mình gánh
[11:17]vác việc này việc kia, mà biết là giao cho mình thì việc sẽ hư, việc sẽ hư. Tại vì mình không đủ sức làm nữa, nên đây là cái ta gọi là cái tình nghĩa và cái trách nhiệm tới lúc nó trái nhau á. Thì đến lúc này là mới hiểu được cái bản lĩnh của ông thầy trụ trì. Thì ông thầy trụ trì đó ông phải xử sự làm sao mà không mất cái tình nghĩa cũ, nhưng mà vẫn phải chu toàn được cái trách nhiệm phía trước. Chu toàn trách nhiệm phía trước là vẫn phải chọn được thêm người mới để phụ gánh vác Phật sự mà không có cái vẻ phụ phàng bỏ bê cái người cũ. Trừ trường hợp cái người cũ mà nổi xung thiên lên giận làm đủ trò phiền não thì thôi đành,
[11:57]chứ còn cái bản lĩnh của ông thầy trụ trì vẫn là phải cân đối cả hai bên: một bên là tình nghĩa cũ, một bên là trách nhiệm trước mắt. Thì đây là cái bản lĩnh. Không được vì cái tình nghĩa cũ mà ta bỏ cái việc Phật sự trước mắt. Buộc ta phải nhận thêm người, phải phát huy, phải nâng đỡ những người trẻ lên, những người mới, những người có khả năng để cùng chung tay làm các Phật sự. Mà vẫn phải đãi ngộ xứng đáng những người tình nghĩa cũ, nhưng không có nghĩa là để cho những người không còn khả năng nữa mà đứng ra ngáng đường những người mới đến. Cái đây là cái bản lĩnh của người trụ trì, cái sự cứng rắn, cái sự quyết đoán,
[12:33]cái sự sắc bén của trí tuệ, của trách nhiệm, của lý trí, của lương tri, nên không bao giờ vì cái tình cảm cá nhân mà để cho cái việc Phật sự chung của giáo hội bị trì trệ, chậm trễ bởi những cái người mà ta biết gọi là cái tình nghĩa cũ, tình nghĩa cũ như thế. Nên ta cũng mong rằng thầy Thầy Bình của ta khi gánh vác cái trách nhiệm trụ trì, thầy cũng sẽ thấy rõ hai cái khái niệm như vậy: một bên là cái tình nghĩa cũ, một bên là trách nhiệm của của Phật đối với Phật pháp. Và nhiều năm tháng sắp tới như vậy, tuy có tình nghĩa với người Phật tử cũ mà vẫn phát huy được trách nhiệm phía trước đối với những Phật sự của giáo hội, như vậy.
[13:15]Cái việc này nó cũng giống như cái việc của quốc gia vậy. Tuy là nói việc chùa, nhưng mà sự thật cũng liên quan đến việc của dân của nước. Dù cái người họ có thể là có công trong cái thời gian qua, nhưng mà cũng chưa phải chưa hẳn họ là người có khả năng để mà lo việc nước trong thời gian sắp tới. Nên ở đây ta để ý nó hai bên nó khác nhau như vậy: một bên là người có công trong quá khứ, một bên là cái người có khả năng để lo những việc trước mắt. Có đôi khi cái người điều hành đất nước bị lẫn lộn giữa cái là cái tình nghĩa cũ, là đối với người có công thì ta phải đãi ngộ rồi, nhưng mà ta lại giao cái trách nhiệm mà người đó không đủ khả năng
[13:58]để hướng tới tương lai thì sẽ làm chậm trễ cái việc dân việc nước và kéo theo đất nước nghèo nàn trở lại, lạc hậu trở lại. Nên ở đây là cái rạch ròi, cái bản lĩnh của người lãnh đạo là vậy. Công cũ thì ta ghi nhận, nhưng mà trách nhiệm sắp tới là một chuyện khác, không có được là lẫn lộn điều này. Ta đãi ngộ vì cái công lao cũ, nhưng mà để gánh vác được trách nhiệm của nước sắp tới hay không là lệ thuộc vào khả năng riêng, chứ không phải vì người có công cũ mà luôn luôn phải giao cho họ những cái chức vụ mới, những trách nhiệm mới sắp tới, dù biết rằng người đó không đảm đương nổi. Mà làm như vậy là có ta có tội với với dân với nước.
[14:40]Thì ở trong đạo cũng vậy, thì ta biết rằng cái người Phật tử đó tuy có tình nghĩa cũ, nhưng mà trong những Phật sự sắp tới họ không làm nổi thì buộc cũng phải không được giao. Đây là sự cứng rắn, cái bản lĩnh của người trụ trì. Mà ta mong rằng là quý thầy, không riêng gì thầy Huệ Bình ở đây, mà tất cả quý thầy, quý tăng ni ở khắp nơi trên đất nước này cũng vậy, là cái lý trí đối với trách nhiệm rất là cao, nhưng mà cái ân nghĩa của cái đạo đức ta cũng không bao giờ quên. Hai cái đó là không có lẫn, nhưng mà không có mất, đó là cái khéo léo như vậy. Thì đó là trách nhiệm của người lãnh đạo, của người trụ trì.
[15:17]Bây giờ để hiểu được điều đó thì người Phật tử ta cũng phải có cái đạo đức để phụ giúp chùa, hỗ trợ cho chùa, cho quý thầy mình hoàn thành những điều đó. Khi mà quý Phật tử đến chùa thì thứ nhất là ta để tu, thứ hai là để phụ giúp quý thầy quý cô, đó là có hai việc. Khi đến tu thì ta khiêm tốn học hỏi. Những điều gì chưa biết thì ta phải ân cần thưa hỏi để quý thầy chỉ dạy, từ những nghi thức nhỏ, từ những việc tu sửa nội tâm, từ những câu kinh mà ta chưa hiểu. Đó là việc ta phải thưa hỏi. Rồi những lúc ta thực hành ở tại chùa, những lúc ta tu tập tại nhà có điều gì gút mắc thì phải đem đến chùa để thưa hỏi quý thầy quý cô.
[16:02]Nên đó là cái việc tu cho bản thân mình, đến nương tựa quý thầy quý cô để học cho bản thân mình. Rồi việc kế tiếp, khi mà ta đã hiểu đạo rồi, ta đã tu được rồi, thì ta bắt đầu phải phụ giúp quý thầy quý cô để cùng lo việc chùa, lo việc đạo. Thì cái gọi là giúp cho quý thầy quý cô để mà lo việc chùa lo việc đạo là giúp điều gì? Thứ nhất là giúp cho quý thầy quý cô tu hành chuẩn mực. Đến chùa là để giúp quý thầy quý cô tu, chứ không có phá quý thầy quý cô, nhớ như vậy. Ta đến chùa ta tu và giúp quý thầy quý cô tu thì công đức ta rất lớn, còn nếu ta đến chùa mà có những suy nghĩ không chính đáng,
[16:44]nhiều khi ta vòi vĩnh hay làm mất thì giờ tu hành của quý thầy quý cô thì cái công đức ta bị tổn giảm rất là nặng, mà có thể sau này ta bị quả báo khổ sở chứ không phải đơn giản đâu. Cho nên cái việc mà giúp chùa, tức là hỗ trợ cho quý thầy quý cô tu hành nghiêm chỉnh. Ví dụ thấy quý thầy quý cô tới thời khóa đó là phải tu thì ta phải nghiêm khắc là không có nói chuyện nữa, để nhường cái giờ đó lại cho quý thầy quý cô tu hành, giữ thời khóa nghiêm chỉnh, chứ không cứ rê ra lần là rồi ỷ mình có tiếng nói, buộc quý thầy quý cô phải chìu cái lòng mình là không có được. Kế nữa, ví dụ như có lúc mà quý thầy quý cô nhập thất tu hành thì ta phải hộ
[17:25]thất, không được phá thất, để cho quý thầy quý cô ở trong cái phòng riêng đó không tiếp xúc với ai thì ta cũng không phá, phải bảo vệ cái vòng ngoài cho quý thầy quý cô được yên ổn tu hành ở trong đó, gọi là nhập thất. Rồi ta phải phụ giúp quý thầy cô nghiêm trì giới luật. Nghĩa là ta biết cái điều đó là điều sai thì ta phải bảo vệ cho quý thầy quý cô, không có để cho quý thầy quý cô mà vì cả nể ta mà phải làm một cái điều gì đó nó vi phạm đến giới luật. Nên phải nhớ là khi giúp quý thầy quý cô tu hành, tức là giúp quý thầy quý cô hộ trì giới luật, nhớ như vậy. Trong cái sự giao tiếp với quý thầy quý cô thì hết sức
[18:01]là hết sức là cẩn trọng, à cung kính, đó như vậy. Thì trong cái việc mà giúp chùa, có cái nữa là giúp quý thầy quý cô giáo hóa nữa. Tại vì một mình thầy trụ trì cũng không thể là dạy hết bao nhiêu người được, không thể dạy hết bao nhiêu người được, nên phải nhờ đến ta tiếp sức. Là tiếp sức làm sao? Ví dụ ở trong xóm trong làng ta biết còn những người nào mà họ chưa biết đi chùa thì ta phải đến mời họ đi chùa. Như hôm nay là ngày rằm, ngày sám, ngày bái, ngày lễ thì ta rủ người này người kia cùng đến đi chùa, chứ thầy trụ trì làm sao mà thầy biết được hết để mà mời. Thì chính ta là người ở trong làng trong xóm, ta phải mời.
[18:40]Rồi ta biết là ngày đó chùa có lễ, có giảng thì ta phải tạo điều kiện sắp xếp phụ với thầy để tổ chức cái buổi giảng cho tốt, mời mọi người đến cùng nghe giảng. Nghĩa là khi mình tinh tấn tu rồi, mình phải giúp cho người khác cùng biết đạo để cùng tu, đó là gọi là phụ thầy để giáo hóa. Chứ một mình thầy không bao giờ thầy làm được cái công việc giáo hóa chúng sinh, không ai ba đầu sáu tay làm được tất cả mọi việc. Ta biết là công việc của thầy là tu thì ta giúp cho thầy tu. Ta biết rằng công việc của thầy là giáo hóa thì ta giúp cho thầy giáo hóa. Ta biết rằng công việc của thầy là phụ tiếp giáo hội thì ta giúp cho
[19:16]thầy trong việc những công việc mà giáo hội giao, vân vân, như vậy. Thì đó là người Phật tử ngoan, một người Phật tử thuần thành, lúc nào cũng phụ tiếp đứng bên cạnh quý thầy để mà lo việc đạo, lo việc làng, lo việc nước thì công đức của ta thật là vô lượng, nhớ như vậy. Ta thấy tăng ni không bao giờ là là đủ hết. Cả một cái ngôi làng to thế này, cả ngôi chùa này, có một ngôi chùa này có một vị thầy thì ta thấy là không bao giờ đủ, cho nên cái việc tu hành là không bao giờ dư. Nên mỗi người chúng ta ai cũng phải phát tâm phụ tiếp với chùa đến mà xây dựng cái ngôi chùa, ngôi làng, ngôi đình của trong ta,
[19:56]trong làng, trong địa phương của ta được phát huy, được hưng thịnh, chứ không bao giờ mà ỷ lại, đổ hết cho người này người kia. Mỗi người chúng ta phải đứng ra phụ tiếp với thầy để cùng làm những việc đạo như thế. Vì biết đâu một kiếp nào đó sắp tới, chính ta cũng sẽ là người xuất gia, ta cũng sẽ bước vào chùa để phủi tóc mà tu tập, thì lúc đó cũng sẽ rất nhiều người đến phụ tiếp với ta cùng làm những việc đạo. Còn nếu mà ta thụ động, không phụ không tiếp với thầy, yêu đạo mà không có tích cực để phụ với thầy làm việc đạo, một kiếp nào đó mà ta đi xuất gia, ta sẽ ở nơi một cái ngôi chùa nó vắng vẻ, quạnh hiu, không có ai đến phụ tiếp với ta trong
[20:38]những công việc tu hành và Phật sự như thế thì rất là buồn. Nhớ việc gì cũng có nhân, cũng có quả. Ta nhớ là chùa là nơi đất phúc, là nơi mà Phật ban cho ta những điều tốt lành trong tâm hồn ta và trong cuộc đời của ta. Là trong cuộc sống của mình mà mình biết tới lui với chùa thì mình hưởng được bao nhiêu là ân phúc của Phật để lại. Và vì vậy ta phải phát huy cái ân phúc đó trong cuộc đời ta, trong tâm hồn ta, cho ta, cho con cháu ta, cho làng xóm ta. Hiểu được điều này, ta biết rằng cái việc mà ta gắn bó với chùa, tới lui với chùa, phụ giúp với chùa vừa là cái điều may mắn của cuộc đời ta mà vừa là cái bổn phận bắt buộc.
[21:21]Ta được đến với chùa là một may mắn. Biết bao nhiêu người không có cơ hội để đến với chùa học hỏi, tu tập, mà ta được cái duyên lành đó, ta được cái duyên may, được cái căn cơ từ đời nào kiếp nào đó nên bây giờ mình biết mến đạo, tới với chùa để tu tập, thì phải gắn bó, phải chịu khó mà phụ giúp với thầy, để cho mình cũng được tu, thầy cũng được tu mà bao nhiêu việc Phật sự được được hoàn thành. Thì khi ta gắn bó với chùa, tu tập được nhiều như vậy, hỗ trợ với thầy được nhiều như vậy thì nó sẽ có cái tình nghĩa đối với thầy, chứ không phải là không. Nhưng mà nhớ lúc nào lòng ta cũng khiêm tốn,
[22:01]không có được kiêu căng, không được đòi hỏi, không được muốn là thầy phải thương mình nhiều hơn người khác, mà lúc nào cũng phải khiêm tốn đứng ở phía sau, nhường cho những người mới tới. Ví dụ như trong một buổi lễ đông như vậy, thì cái chỗ nào ngồi tốt nhất thì mình mời cái người lạ, người mới đến chùa ngồi, còn mình chấp nhận để đi phục vụ, thì nhìn vô cái đó biết là cái người này là Phật tử thuần thành, người này đã tu lâu mà có đạo hạnh. Còn nếu mình nói: "Ờ tôi tu lâu, tôi chùa tôi phải ngồi ở cái ghế vị trí tốt nhất" này vân vân, thì ta biết cái người này là ỷ vào cái tình nghĩa rồi kiêu căng rồi đòi hỏi, thì cái phước ta bị tổn đi.
[22:40]Nên nhớ mình càng tu nhiều chừng nào mình càng trở thành cái người phục vụ nhiều chừng ấy, luôn luôn tình nguyện đứng sau, đứng dưới để lo cho những người mới. Nghĩa là ta nhìn vào một loạt các Phật tử thế này mà ta thấy người nào mà ngồi hàng trên thì biết là người mới tu. Thầy nói biết có trật không? Còn cái người nào đứng xa xa, ngồi gần đi phục vụ, ta biết cái người này tu lâu rồi. Nói vậy không biết có trật không ta? Không biết có nói lộn không? Cho nên nhớ vậy, hễ mà muốn mình làm người Phật tử thuần thành, ngoan ngoãn thì lúc nào cũng lo cho cái người mới đến, còn phần mình là mình là người phục vụ.
[23:16]Còn mình đến chùa mình mong rằng người ta phải lo cho mình, thì biết ngay mình là đạo hạnh chưa sâu, chưa sâu. Còn đạo hạnh đã sâu rồi thì chỉ thích làm người phục vụ. Nhiều khi ở nhà mình á mình làm lớn á, đôi khi mình làm giám đốc á, đôi khi mình làm ông làm bà, rồi cái ai cũng phục vụ mình, hễ làm giám đốc trong công ty thì ngồi đó có người rót nước, nhưng mà khi vào chùa rồi lập tức mình biến thành chúng điệu nhỏ liền, thì đó là người Phật tử tốt. Hễ bước vào chùa rồi cái mất tiêu cái giám đốc, mất tiêu cái ông nội bà nội liền, mà chỉ thích đi hầu hạ, mời mọc những người khác, rót nước, bưng cơm mà thấy hạnh phúc.
[23:52]Không biết là thầy nói điều này quý Phật tử có cảm nhận không? Chớ như thầy vậy nhiều khi là cũng làm thầy trụ trì, rồi cũng làm sư phụ, rồi vì khi ăn khi uống gì cũng được có người rót nước hầu, coi vậy chứ không hạnh phúc đâu. Một lúc nào đó mà có cái dịp rót một ly nước mời ai cái thấy sung sướng vô cùng á. Lúc đó được làm nhỏ đó, cảm thấy lúc này bây giờ à bữa nay mình được làm một người nhỏ để mình bưng ly nước mình mời một người khác, thấy hạnh phúc vô cùng. Mà nhiều khi cái vị thế mình làm trụ trì, làm bổn sư rồi mình ít được làm nhỏ, chứ ai mà còn làm nhỏ được hãy cố gắng làm nha, cứ mong mình làm nhỏ đừng thèm làm lớn, coi vậy mà hạnh phúc.
[24:30]Mà đó cũng là đó cũng là đạo đức, đó cũng là đạo đức nha. Một điều nữa là ai chưa quy y Phật thì ta phải đến mời người đó về chùa để quy y, để cho chùa đông Phật tử lên, mà cũng là để gieo duyên lành cho cho các Phật tử, chứ đừng có một mình mình biết quy y rồi mình nín luôn là không ai được. Rồi mình thỉnh thầy thuyết giảng hàng tháng, ví dụ bây giờ ta có thầy về đây trụ trì chính thức ở chùa Đại Đồng này rồi thì ta đến ta thỉnh thầy, nói: "Thưa thầy, mỗi tháng xin thầy vào ngày sám, ngày lễ thầy giảng một bài pháp ngắn ngắn cho chúng con nghe." Vì mình năn nỉ quá buộc lòng thầy cũng phải giảng,
[25:06]cái thầy cũng hết làm biếng được, à thế mỗi tháng nửa tháng như vậy có một bài giảng sẽ ấm áp làng xóm vô cùng. Nếu thầy trụ trì mà thuyết một bài pháp ngắn ngắn thôi 30 phút, 45 phút thôi thì nó làm ấm cả cái làng, cái xóm này chớ chớ không phải là đơn giản đâu. Quý Phật tử có thấy như vậy không? Thì thầy thì thầy thấy như vậy. Thầy nhớ hồi xưa có một lần thầy về cái chùa làng đó thầy cũng ở, thì cũng chưa trụ trì chính thức, nhưng mà cứ mỗi nửa tháng ngày sám cái thầy giảng chừng 45 phút à, mà sau đó thấy cả cái xóm ấm lên hết trơn vậy, làng ấm lên vậy rất là hay. Nên cái lời pháp, cái lời đạo của quý thầy mà ban búa nó làm tươi cả cái mặt đất
[25:42]này, nó làm ấm áp cái tình làng nghĩa xóm lên, con nít bắt đầu nó cũng sẽ ngoan dần, và làng xóm sẽ tình nghĩa với nhau hơn nhờ những cái lời đạo pháp như thế. Cho nên ta cứ phải thỉnh thầy để mà thuyết pháp. Rồi một điều nữa là ta phải tập quản lý lẫn nhau để cho thầy đỡ bận tâm. Ví dụ như bây giờ người đến chùa đông rồi, đến chùa đông rồi mà thầy thời gian đâu mà thầy mà chăm lo hết từng người từng người được. Thế ta phải xin phép thầy để lập thành từng tổ từng nhóm, nói: "Tụi con ở xóm Đông thành lập cái tổ xóm Đông, xóm Tây thành lập cái sổ xóm Tây, bầu ra tổ trưởng, tổ phó." Thế là căn dặn nhau,
[26:17]nhắc nhở nhau để à tới ngày đó ta phải đi chùa, tới ngày đó ta à tu tập. Rồi trong làng trong xóm là biết cùng tổ với nhau, nhắc nhau là phải giữ gìn giới hạnh, đạo đức của người Phật tử để mà xứng đáng là đứa con của của Phật tổ Như Lai, à đứa con của thầy trụ trì, vân vân. Đó là ta tự quản lẫn nhau, quản lý lẫn nhau để cho thầy đỡ bận lòng, gọi là phụ tiếp với nhau như vậy, chứ đừng có ai tu tu một mình. Nhớ khi mà ta đã quy y làm Phật tử rồi thì đừng có đứng ở ngoài tu lẻ loi một mình, mà luôn luôn phải tập hợp với nhau thành từng nhóm, từng tổ, từng đạo tràng để nương tựa, bảo ban lẫn nhau.
[26:57]Ở đây ai tu một mình giơ tay lên thầy coi. Ai tu một mình á? Chắc giấu chứ thầy nghĩ làm gì mà không vô hết. Như vậy là ở đây ai là đã vào trong nhóm, trong tổ, trong đạo tràng rồi giơ tay lên thầy coi. Ồ giỏi khiếp vậy ta. Phật tử Hải Dương tuyệt vời vậy ta. Hoan hô nha, thầy thầy xin tán thán với quý Phật tử. Như vậy là quý Phật tử đã có cái ý thức rất là cao, đúng như lời Phật dạy. Phật không bao giờ cho phép ta tu một mình, Phật luôn luôn dặn ta phải gặp gỡ nhau, phải bàn bạc, phải trò chuyện, phải đàm đạo để mà tăng tiến được đạo tâm của mình. Quý thầy quý cô cũng như vậy, nên mới tập hợp lại thành
[27:37]giáo hội, thành tăng đoàn, thì quý Phật tử cũng vậy, là lúc nào ta cũng phải gắn bó với nhau thành từng tổ, từng nhóm, từng đạo tràng để quản lý với nhau cho thầy mình đỡ bận tâm, là mới phụ giúp thầy mình được. Mà tiến lên nữa là gì? Khi mà đã cùng là Phật tử rồi thì ta giúp nhau trong đời sống, trong việc làm ăn luôn. Thấy người nào khó khăn quá, ta bàn với nhau phụ cho nâng cái kinh tế người đó lên. Đó là việc Phật sự rất là tốt. Nhớ cái mà giúp nhau sinh kế để cùng nhau làm ăn đó, để cho khá lên hết rồi sau này mới cùng nhau phụ chùa, là cái công đức rất là lớn, đừng bao giờ để cho ai còn là người
[28:13]nghèo ở trong cái cái cái xóm, cái làng của địa phương mình, nhớ như vậy. Hôm trước lúc mà thầy giảng ở cái chùa Duyên Phúc ở Trung Kính Hà Nội, thầy có nói câu này: là các tạp chí hay đưa ra cái top ten 10 người giàu nhất nước, thầy nói đăng cái bài báo mà liệt kê ra 10 người giàu nhất trong cái top ten đó là nỗi ô nhục chứ không có gì hay đâu. Nên đăng là 100 người còn nghèo nhất của nước mình, để chi? Để cho toàn xã hội phải xóa người đó đi, nâng người đó lên không còn là người nghèo nhất nữa. Cứ như vậy cứ đi tìm 100 người nghèo nhất mà đăng tin ra để cho toàn xã hội phải có trách nhiệm, chứ còn khoe làm chi 10 người giàu nhất? Khoe làm chi?
[28:51]Trong cái tinh thần đó như vậy, ta là Phật tử với nhau, cùng thầy cùng tổ, cùng là con của Đức Phật, cùng đạo tràng thì phải nâng đỡ nhau, tìm xem ai là người còn khó khăn thì xúm nhau lại nâng cái người đó lên, không còn cho ai người là người nghèo nhất nữa. Hễ một người nào nghèo nhất thì tiếp tục nâng người đó lên nữa. Hễ nâng người đó lên rồi cái xuất hiện cái người khác nghèo nhất, ta lại nâng cái người đó lên nữa. Không để cho ai khó khăn là nghèo khổ trong cái cái tổ, cái nhóm của mình. Đây là cái công đức rất là lớn mà rất là thiết thực của đạo Phật đối với dân gian. Làm được không? Làm được không?
[29:26]Vỗ tay là phải làm nha, đừng có vỗ tay cười cười không à. Vỗ tay là phải làm á. Ngộ lắm nha, hễ vô chùa mình nghe giảng mà mình vỗ tay á thì thầy xem như đó là một lời hứa, thầy gửi cái lời hứa này lên Phật, rồi Phật chứng minh, rồi Phật mới sai thiện thần, ác thần ghi cái lời hứa vô trong sổ, là nhớ cái người nào vỗ tay mà không làm thì ông thiện thần, ông ác thần ban đêm ổng xuống ổng gõ đầu ổng hỏi á. Hỏi: "Sao bữa ấy vỗ tay hứa?" Có một lần thầy giảng ở Đắk Lắk, thầy mới hỏi là quý Phật tử có phát tâm đi tu xuất gia không? Không ai giơ tay hết, nín luôn. Mới Thầy mới biết là người ta sợ đi tu đến mức độ nào.
[30:06]Nín khe, không ai dám nhúc nhích, ngồi im phăng phắc, không giơ tay không gì. Thầy hỏi: "Ai có phát tâm xuất gia giơ tay lên?" Im phăng phắc luôn, con ruồi bay qua cũng nghe luôn. Thầy mới nói thế này: "Đừng sợ hãi. Vì sao vậy? Khi mà mình hứa xuất gia thì đâu có bắt đem vô rồi lát nữa bước vô cạo tóc liền đâu mà sợ. Hứa để đó, hứa để đó. Có khi kiếp này ta chưa xuất gia được, nhưng mà vì có một lời hứa, có khi kiếp khác ta sẽ xuất gia được. Mà có ai tính là sẽ không bao giờ xuất gia không? Ngày nào đó rồi ta cũng phải xuất gia, kiếp nào đó rồi ta cũng phải đi tu, cũng phải làm trụ trì. Không ai ngừng lại con đường đó được,
[30:42]vì ai cũng phải đi tới con đường giác ngộ, giải thoát. Cho nên là quý thầy, quý cô thì xuất gia trước, ta cũng sẽ xuất gia, xuất gia sau. Không kiếp này sẽ xuất gia kiếp khác. Mà nhờ ta hứa hôm nay một cái là ta gây cái nhân xuất gia thì sẽ có lúc ta xuất gia. Còn hôm nay mà bỏ tay xuống, ngồi im phăng phắc, không nhúc nhích, dòm lơ chỗ khác, không ngó tới thầy nữa thì không biết kiếp nào sẽ được xuất gia. Nên vì vậy, hãy mạnh dạn giơ tay lên hứa với Phật là con sẽ xuất gia. Nhưng mà chưa phải bây giờ nên Phật đừng có bắt đi liền, hứa thôi để đó. Giờ chịu không?" Thầy nói một cái giơ tay rập rẽ không còn người nào không giơ tay lên. Nhưng mà thầy nói:
[31:20]"Giơ tay rồi là Phật ghi sổ rồi nha. Không biết kiếp này, kiếp khác, kiếp nào đó cũng phải đi tu à, chứ không có không có thất lời hứa được." Thì hôm nay cũng vậy, nhân cái ngày bổ nhiệm trụ trì của thầy Huệ Bình, chúng ta hứa với nhau là ta không tu một mình, luôn luôn ta phải gia nhập tổ, gia nhập nhóm, gia nhập đạo tràng để quản lý lẫn nhau mà nương tựa với nhau trong sự tu tập. Thầy nói về cái vỗ tay, vậy là một lời hứa. Rồi thầy nói là trong tổ, trong nhóm của mình, trong đạo tràng của mình mà ai nghèo nhất thì mình phải nâng đỡ, giúp người ta lên, đừng để người ta nghèo như vậy nữa. Đó là công đức rất là lớn. Thế mọi người lại vỗ tay, Phật ghi sổ một lần nữa.
[31:54]Bây giờ bắt đầu thầy hỏi cái thứ ba: "Có ai phát tâm xuất gia không? Giơ tay lên." Thôi thầy vỗ tay nha.
[32:02]Mấy người nhát không dám giơ tay. Thầy đã nói là thầy trụ trì đâu có bắt vào phủi tóc liền đâu mà sợ. Giơ tay là mình hứa với Phật thôi và hẹn với Phật là kiếp sau nữa. Thầy nói kiếp sau nữa chứ không phải kiếp sau sắp tới đâu. Tại kiếp sắp tới là mình lỡ hứa với người yêu mà mình đã đã đã chia tay đó. Lỡ chia tay nói: "Thôi em hẹn anh kiếp sau", cho nên kiếp sắp tới là thầy bỏ, thầy không có tính kiếp tới, sợ mình lỡ hứa với người yêu nào rồi. Nên hôm nay thầy nói kiếp sau nữa đó, thì thôi rồi con sẽ đi tu. Như vậy nha, là nhớ đó nha. Hồi nãy ai giơ tay nhớ, còn nãy ai chưa giơ tay đâu bây giờ giơ tay luôn đi nha không?
[32:35]Giơ tay lên là ngày nào đó con sẽ theo chân Phật mà mà xuất gia tu hành. Ngày đó chứ không phải bây giờ, đừng có lo đừng sợ nhưng mà cứ phải phát tâm như thế. Rồi thầy cảm ơn rất là nhiều, nha. Còn ai mà làm được á, ai mà có thể tu sớm thì lát thầy trụ trì Thầy ơi, thầy trụ trì, lát thầy mời vào chánh điện phủi tóc luôn nha. Coi ai làm được thì lát vào làm luôn. Ừ. Rồi điều này nữa nè: Khi mà ta gắn bó với chùa, với quý thầy lâu ngày nó thành cái tình nghĩa thì thầy sẽ thương ta, thầy sẽ quý ta. Đó là điều chắc chắn thôi. Đi chùa lâu mình phụ giúp thầy nhiều quá thì chắc chắn thầy sẽ thương thôi.
[33:10]Nhưng mà nhớ, thầy càng thương thì mình càng càng cẩn thận, càng khiêm tốn. Chứ không bao giờ bản ngã tăng lên cao rồi phiền não rồi nói bậy. Nhiều khi mình giận thầy mình nói bậy, mang tội chết luôn. Cứ hay nói nha: "Thầy đó ổng thấy cái người mới tới giàu hơn, đẹp hơn ổng bỏ bê tui." Nói y nghe như người đời á. Nghe y như cái chuyện gia đình nè. Nó chuyện nó câu nói đó rất là bậy, không được nói như vậy. Mà mình phải vui mừng à là thấy có thêm người mới, cho nên có cái người mới là thầy phải ân cần, thầy phải dụ chứ. Cái người mới lúc nào thầy cũng phải ân cần hơn mình. Mình là thầy phải la, phải mắng. Nói: "Ủa sao vậy?
[33:49]Sao tu lâu thầy phải la, phải mắng?" Tại thầy phải la, phải mắng để cho mình nhẫn nhục mà tu. Chứ còn thầy khen riết mình hư mình tu không được. Như hôm trước vậy, chúng tôi đến thăm thầy trụ trì chùa Thần Quang ở Ngũ Xã, Hà Nội thì thầy mới kể là khi thầy đi tu á là thầy vốn là bộ đội, đại úy bộ đội khi xin ra quân rồi đi tu. Thì thầy nói ở trong quân đội nó bình đẳng á, nhưng mà khi vào chùa thì nó lại cách biệt khác hẳn. Cái vị thầy đối với đệ tử nó vòi vọi như là núi cao và vực thẳm á. Mà lúc đó thầy có la, có mắng, có oan cũng phải khiêm tốn, chấp nhận, đảnh lễ sám hối chứ không bao giờ dám cãi như trong quân đội.
[34:25]Trong quân đội nói: "Dạ thưa là em có ý kiến, xin đồng chí cho em phát biểu, chuyện này không phải", cãi. Trong chùa không có, thầy la, có oan cũng phải cúi đầu nhận lỗi dù mình không có lỗi. Mới đầu thầy khó chịu, thầy bực bứt rứt chịu không được, nói: "Sao trong cái tu kỳ như vậy?" Đến khi này mới hiểu ra là chính nhờ những điều đó ta mới diệt cái bản ngã mình đi, là tu được cái hạnh nhẫn nhục, vô ngã. Chứ còn mà nếu mà không có ai rầy, ai mắng, nói oan ta thì ta không diệt được cái bản ngã, không tu cái hạnh nhẫn nhục được. Mà cái người mà tu sâu thì thương, quý, yêu thích những cái lời chửi mắng.
[35:01]Chỉ có cái người mới tu là thích lời khen. Cho nên khi ta vào chùa mà ta thấy á ông thầy trụ trì sao ổng gặp người này ổng khen, ổng mời ổng ngồi, rồi ổng gặp cái người kia ổng la, ổng mắng thì ta phải hiểu điều này. Ta đừng có hiểu lầm là: "Ủa ông thầy này sao có người này ổng thương, có người này ổng ghét. Cái người mà ổng la, ổng mắng là chắc ổng ghét, mấy người này chắc bê bối. Còn cái người mà ổng mời mọc, ổng ân cần là chắc cái người này tốt, người giỏi." Xin thưa, đó là lầm á. Cái người mà ông thầy ổng ân cần, ổng mời mọc á là cái người mới tu, đạo lực chưa có, nên ông thầy ổng phải dụ, ổng ổng ân cần, ổng khen, ổng đon đả.
[35:37]Còn cái người mà tu lâu ổng phải chửi mắng để cho người đó tăng tiến đạo lực cho nhanh lên, mới đủ phước mà mà tiến sâu trên đường đạo. Nên ta thấy cái người mà ông thầy ổng hay la, ổng rầy mấy người đó ta phải lại ta lạy á. Đó là cái người mà bề công phu tu tập đã dày rồi, thấy thầy ổng la, ổng quát, ổng mắng mà lúc nào miệng cũng tươi cười, không giận không hờn mà phải chạy đi lo công việc, không kể đến công sức mình thì đó là bắt đầu cái đạo lực đã dày, cái người đó là thầy ta rồi đó. Thấy ông thầy trụ trì ổng la ổng mắng á, sự thật cái người đó là thầy ta á. Còn cái người mà ta thấy ông thầy ổng khen,
[36:10]ổng cưng, ổng chìu, ổng chuộng thì cái người đó coi chừng là đàn em của ta, người đó không đáng sợ. Còn cái người mà thầy ổng la, ổng mắng á, người đó mới là thầy ta á. Đúng như vậy á. Cho nên ta hiểu như vậy thì ta cũng phải như vậy. Ta đến chùa lâu, phụ tiếp với thầy thì mong cho thầy la, thầy mắng, thầy rầy của mình để mình diệt cái bản ngã của mình mà mình tu hành nhẫn nhục. Lúc nào cũng khiêm cung mà không bao giờ phiền não. Được như vậy không? Làm làm được như vậy không? Nhớ nha, khi đến với thầy tu lâu chút xíu mà có tình có nghĩa rồi là phải mong cho thầy thầy rầy, thầy la mình mà vẫn vui vẻ, mới đó mới là Phật tử tử chân chính như vậy nha.
[36:49]Rồi khi mà mình đến với thầy mà đến sau, có những người đến sau mình mà ta nhìn thấy người ta giỏi thì lập tức ta nhường bước liền để cho người đó phụ với thầy mình liền. Nhớ là không bao giờ nghĩ rằng à: "Mấy cái người tới sau mà hỉ mũi chưa sạch mà non choẹt như thế mà đòi lấn tui hả? Không được." Đừng nghĩ như vậy. Đạo pháp không phải là như thế, đạo pháp không có cái hơn thua mà việc đạo mới là quan trọng. Khi có người đến sau ta mà ta nhận thấy người đó có khả năng hơn thì ta lập tức nhường liền, nhường liền. Nên như thầy cũng vậy, thầy có những cái đạo tràng, có những cái chúng trưởng, chúng phó mà có những người chúng trưởng cũng hay lắm.
[37:26]Khi thấy có những người đến sau mình cái lại xin thầy nói: "Thưa thầy, cái người đó giỏi. Xin thầy giao cái chức chúng trưởng để cho con lui lại con làm chúng phó cũng được." Có những người Phật tử rất là tuyệt vời như vậy chứ không phải là không. Thì ta cũng phải học hạnh như thế là mình đến mình phụ tiếp với thầy lâu mà không phải là ỷ lâu rồi đòi hỏi, mà lúc nào cũng sẵn sàng mở đường cho cái người đến sau mình. Vì nhiều khi cái người đến sau lại là cái người giỏi hơn ta. Nhớ như vậy. Rồi cái quan trọng trong cái việc tu tập á mình ở gần thầy mình lâu thì lúc nào cũng xét lỗi mình để sám hối, xét lỗi mình để sám hối.
[38:00]Thí dụ như ta đến trước điện Phật, ta quỳ ta lạy Phật, có công đức không? Có công đức không? Có. Quỳ lạy Phật là chắc chắn có công đức. Nhưng mà nó bình thường lắm. Bình thường là sao? Bởi vì Phật quá vĩ đại, quá cao siêu, ta như hạt bụi dưới chân Ngài, cho nên ta lạy Ngài cả triệu cái lễ cũng chưa thấm, chưa xứng và rất là bình thường. Nhưng ngày nào đó ta phát hiện ta có cái lỗi, là hôm trước là ở nhà ta đó, ta nổi giận, ta đã chửi mắng hàng xóm ai hoặc là ta trong gia đình ta, ta phiền não, ta làm cái điều gì không hay trong gia đình cái ta đến chùa. Lúc đó là có một buổi tu tập đông các Phật tử huynh
[38:41]đệ, ta quỳ ta lạy các huynh đệ của mình, cũng là những huynh đệ như ta thôi mà ta lạy, nói là: "Xin huynh đệ chứng minh cho tôi là ngày hôm qua ở nhà tôi, tôi đã nổi nóng, tôi đã làm một điều không phải phép. Đáng lẽ là người Phật tử, tôi phải từ bi, phải nhẫn nhục, phải hiền lành nhưng hôm qua tôi đã nổi nóng, tôi đã nói bậy, đã nói thế này thế kia. Nên ngày hôm nay, đối trước Tam Bảo, trước sư phụ, trước huynh đệ, xin nhận cho tôi ba cái lạy này để tôi sám hối mà ngăn chừa về sau." Cái mà ta dám lạy huynh đệ mình á, bản ngã ta biến mất liền. Cái công hạnh ta vượt lên rất là cao. Còn lạy Phật coi vậy chứ bình thường.
[39:19]Mà lạy được huynh đệ của mình đó, cái công đức mới mới lớn, mới lớn. Bản ngã ta mới mau chóng được được diệt trừ như vậy. Bởi vì cái lỗi của ta đó không phải là đến chùa mới có lỗi, mà lỗi của ta chính là lỗi ta ở gia đình đó. Ta theo Phật, nhưng mà về nhà ta có những điều ta vi phạm, ta phải đến chùa đem những điều đó ra mà sám hối. Hôm trước có người phật tử đến nói chuyện với thầy cười, nói con đưa cho vợ con nghe bao nhiêu băng của thầy, bả nghe xong rồi nghe tới chừng gặp con bả vẫn mắng, bả vẫn chửi. Nói ủa sao bà này lạ nha? Nghe băng giảng của thầy rồi mà sao vẫn mắng tôi thế? Đó là một chuyện.
[39:56]Rồi một chuyện có cái ông phật tử vậy, ổng về nhà hôm trước hôm đó ổng nóng ổng nóng cái gì đó, ổng mắng cái đứa con ổng, quát tháo đứa con. Thì đứa con còn nhỏ chưa biết đạo mới nói mới nói với ổng thế này, vừa khóc vừa mếu vừa nói: Con thấy bố đến chùa nghe cái bác sư đó giảng rồi mà về vẫn mắng con như thế. Rồi ổng về ổng kể lại ổng phì cười, kêu thầy bằng bác sư. Thật ra thì trong gia đình ta là nơi mà phản ánh cái đạo hạnh của ta. Ta đến chùa ta có thể ngoan, nhưng về nhà ta có thể ta coi thường, ta bộc lộ cái bản tính cũ của mình. Nếu ta có lỗi, hãy về chùa mà mà lạy thầy, lạy huynh đệ mà sám hối.
[40:34]Cái sám hối mà nói lỗi mình ra làm đạo hạnh ta tăng vượt lên rất là rất là nhiều. Hôm nay cái nhân ngày lễ trụ trì thì ta có một vài đạo lý nói với nhau như thế, thầy nhắc thế này: là cả thầy trụ trì cùng với các phật tử trong vùng này, ta phải xây dựng cái ngôi chùa Đại Đồng này thành một cái trung tâm Phật giáo của địa phương. Tức là mọi người quanh làng ở đây đều phải hướng về chùa để tu tập. Mà cái việc đó làm được hay không là do phật tử của ta phụ với thầy. Thầy thì sẵn lòng giáo hóa, nhưng mà phật tử ta phải biết kêu gọi bà con làng xóm láng giềng của mình về chùa mà tu tập để làm cho chùa Đại Đồng này thành một trung tâm Phật giáo của cái khu vực này.
[41:19]Nghĩa là người đã có tín ngưỡng cũng phải về đây, người chưa có tín ngưỡng cũng cũng về đây mà giúp với thầy củng cố sự tu hành của chùa cho có cái nền nếp, có kỷ luật, có cái tình thương yêu mà có cái niềm vui, có cái hạnh phúc ở nơi cái ngôi chùa này. Làm sao mái chùa phải là một cái nơi tổ ấm yêu thương, nền nếp kỷ luật, mà muốn như vậy thì từng người chúng ta phải góp sức vào đó. Ai đến đây mà ganh ghét, ta phải rầy liền, ta nói chùa là nơi yêu thương, không phải là nơi ganh ghét. Ai đến đây mà sống bừa bãi không kỷ luật, ta phải rầy liền, ta nói chùa là nơi có nền nếp có kỷ luật, trên bảo dưới phải phải nghe,
[41:57]phải biết kính trọng, phải biết vâng lời, phải biết tuân thủ. Ai đến đây mà dãi đãi, ta phải rầy liền, ta nói chùa là nơi tinh tấn tu tập, đến đây không được mà tới thời khóa rồi mà lại lãng lãng đi chỗ khác không tu tập là không được. Nên như vậy để cho ngôi chùa trở thành một nơi nền nếp kỷ luật, là một nơi yêu thương hạnh phúc, là một nơi tinh tấn tu tập thì đó là vừa là công lao trí tuệ đức độ của thầy trụ trì rồi, mà cũng là cái công lao đạo hạnh của hàng phật tử ta đến đây góp sức vào trong đó. Chứ chỉ cần là 10 người dãi đãi, buông thả, ganh ghét là cả cái chùa lần lần đổ vỡ nó hư. Còn từng người giữ gìn cái tình thương yêu trong ngôi chùa,
[42:42]giữ gìn cái nền nếp kỷ luật cho chùa, giữ gìn cái sự tinh tấn tu tập cho chùa thì lần lần về cả chùa sẽ thành một cái cái điểm son của Phật giáo như thế. Ta làm được không ạ? Làm được không? Nhớ nha, cố gắng làm ba điều đó, mỗi người góp cho chùa trở thành đó là cái nơi yêu thương hạnh phúc, một nơi nền nếp kỷ luật, một nơi tinh tấn tu hành. Mà ai vỗ tay rồi là Phật ghi sổ rồi, nếu mà không làm thì Phật sẽ gõ đầu đó. Khi ta xây dựng chùa thành một cái tổ ấm như thế, một cái tổ đình như thế thì sẽ có một hôm nào đó có một người viễn khách lang thang ở đâu từ nơi xứ xa đi về lại thăm quê này, bất chợt thấy cái ngôi chùa Đại Đồng ghé chân vào thăm thắp nhang lễ Phật.
[43:27]Họ vào rồi họ mới chợt phát hiện ra cái ngôi chùa Đại Đồng này có ba điều: có nền nếp kỷ luật, có yêu thương hạnh phúc, có sự tinh tấn tu tập. Và ta thấy rằng họ chỉ vào thắp hương chùa, cúng ít đồng rồi đi về trong 15 phút, nhưng mà cái dấu ấn nó làm cho họ tăng trưởng đạo tâm đối với Phật pháp. Mà một người tăng trưởng được đạo tâm đối với Phật pháp là công đức của ta hưởng được rất là lâu. Mà đó là nhờ công lao của ta nhiều ngày nhiều tháng ta cùng với thầy xây dựng nên ngôi chùa có cái nền nếp, có yêu thương, có tinh tấn như thế. Nên đó là cái công đức ta ta rất là rất là lớn. Và ta hiểu một điều nữa là chùa không phải là nơi bình yên.
[44:09]Chùa không phải là nơi bình yên, đừng có nghĩ rằng là ở ngoài đời khó khăn rồi ta chạy vào chùa cái ta được bình yên, không có. Ta biết rằng sẽ có những điều khó khăn, sóng gió trong chùa. Sẽ có những điều có người đến gây chia rẽ, có những ai đó bêu xấu, đôi lúc chùa sẽ gặp thiếu thốn, đôi lúc có những sự ganh tị, sự nghi ngờ, chuyện đó sẽ xảy ra trong chùa. Và ta sẽ cùng với thầy mình vượt qua những sóng gió đó. Nghĩa là nếu có chia rẽ, ta với thầy mình sẽ đoàn kết lại; nếu có người bêu xấu, ta với thầy mình sẽ cùng chịu đựng; nếu có thiếu thốn, ta với thầy mình sẽ cùng chịu đựng đi qua những khó khăn;
[44:48]nếu bị nghi ngờ, bị ganh tị, ta cùng với thầy mình đứng vững vàng. Chứ không phải chùa lúc nào cũng đến tu là chỉ có sự bình yên mà sẽ có sóng gió, có khó khăn. Mà cần phải có sóng gió có khó khăn để ta mới thể hiện được cái thiện chí, cái đạo tâm, bản lĩnh và cái sự chung thủy của mình đối với thầy mình. Chứ còn hễ mà chùa khó mình chạy mất, hễ chùa sung sướng mình chạy lại thì con người bạc bẽo, không tình không nghĩa phải không? Nên phải đi với thầy mình qua khó khăn sóng gió thì mới là một người phật tử trung thành và chung thủy. Và cuối cùng vậy ta nhớ mục tiêu của đạo Phật là vô ngã, không có cái ta, tu làm sao để đừng có cái ta.
[45:32]Mà muốn đừng có cái ta thì ta đừng xem mình là quan trọng, lúc nào cũng thương yêu, cũng tôn trọng mọi người. Mà trong cái hạnh vô ngã đó gần tạo thành cái đạo đức tuyệt vời, mà cái vô ngã đó tiến xa trở thành sự giác ngộ giải thoát cao siêu. Nhớ như vậy, cái hạnh vô ngã gần trở thành cái đạo đức tuyệt vời trong đời sống, mà xa thì trở thành sự giác ngộ giải thoát vĩ đại. Mà muốn đạt được sự vô ngã đó, ngoài những cái đạo đức ngoài những công hạnh thì ta phải tu tập thiền định. Thầy sẽ dạy ta tu tập thiền định giống như Đức Phật ngồi trên chánh điện vậy, bắt chân ngồi kiết già, nhiếp tâm trong thanh tịnh theo
[46:14]đúng phương pháp, theo đúng kỹ thuật thì tâm ta lần lần lắng yên trong thanh tịnh, bản ngã ta sẽ được diệt trừ, xóa dần xóa dần và ta một lòng một đời đi theo con đường của Phật. Nên hôm nay nhân ngày lễ trụ trì, xin kính chúc cho chư tôn hòa thượng, đại đức tăng ni được tăng trưởng phúc lành là cội cây bồ đề đạo thọ che mát cho chúng sinh. Xin kính chúc cho thầy trụ trì xây dựng được ngôi chùa thành một điểm son của Phật giáo ở khu vực. Xin kính chúc cho quý phật tử được nhiều may mắn, an lạc trong đời sống, cùng với quý thầy quý cô tạo thành những cái công đức cho đời và cho đạo. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.