[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Chúng con xin thành tâm đê đầu cung thỉnh thượng tọa trụ trì ban bố pháp nhũ khai sáng cho chúng con để hiểu sâu hơn về ý nghĩa của lễ Phật Đản, về những tư tưởng tốt đẹp của Đạo Phật luôn hướng con người tới những điều thiện, đặc biệt hiểu được đạo lý giác ngộ để có thể thực hành đúng như lời Phật dạy. Chúng con luôn ước mong có được sự hiểu biết toàn diện, đúng đắn để hành xử thánh thiện, lợi ích cho mình và cùng mọi người tiến trên con đường giải thoát. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch chư tôn đức Tăng Ni, kính thưa các vị khách quý, kính thưa tất cả quý Phật tử.
[1:00]Hôm nay như là truyền thống ngày lễ Phật Đản khắp nơi trên đất nước này cũng như nhiều nơi trên thế giới đã hân hoan, vui mừng mà tổ chức lễ Phật Đản thì ở đây chúng ta cũng vậy. Cái núi rừng hoang sơ xa xôi nhưng mà được nhiều chư tôn, các vị khách quý, các Phật tử về đây để cùng dự đại lễ Phật Đản làm cho cái núi rừng này trở nên linh thiêng, mầu nhiệm. Chúng ta vừa nói núi rừng linh thiêng, mầu nhiệm vì sao? Bởi vì có con người thành tâm về đây mà tu tập, tu hành, lễ bái. Núi rừng này cũng sẽ chỉ là núi rừng hoang sơ nếu không có cái tấm lòng của con người gửi đến đây. Nhưng vì có tấm lòng của con người gửi đến đây
[1:59]nên núi rừng bỗng chợt trở nên thiêng liêng, mầu nhiệm. Nói thiêng liêng, mầu nhiệm là một cái từ sáo ngữ hay nó là một từ sự thật? Thì đây là một từ sự thật. Nghĩa là sao? Nghĩa là
[2:15]có những điều mà ta thấy như mình đau khổ, bế tắc, mình đến một nơi mà có cái sự linh thiêng mình cầu nguyện bỗng nhiên được gia hộ, được vượt qua. Đó là nơi linh thiêng á. À, mà cái nơi mà được gọi là linh thiêng chỉ bởi vì có con người thành tâm hướng về tu hành, lễ bái, nhớ là như vậy. Kính thưa chư tôn, kính thưa các Phật tử. Ở trong Đạo Phật có một cái từ gọi là an lạc. Cái từ này thật là vi diệu, sâu xa, thâm thúy. Ví dụ như người đời ta chúc nhau thì ta chúc nhau hạnh phúc, sung sướng, vui vẻ, vân vân, những cái từ tích cực nhưng mà nó rất là động, rất là động, rất là loạn. Còn trong Đạo Phật, cái trạng thái của một người tu đúng á được gọi là chữ an lạc.
[3:16]Chữ lạc á nó cũng là vui, cũng là hạnh phúc đó, nhưng mà nó có chữ an kèm theo. Cái vui trong Đạo Phật là cái vui của sự bình an, chứ nó không phải là cái vui trong cái động loạn. Hai cái này nó khác nhau, làm cho cái Đạo Phật khác với cái niềm vui của thế gian. Như vậy tu theo Đạo Phật là có vui chứ không phải là không vui đâu, nhưng mà cái vui Đạo Phật nó khác với thế tục thôi. Chúng ta biết rằng khi Đức Phật bắt đầu thuyết pháp thì Ngài nói về chân lý Tứ Diệu Đế và xác định rằng cuộc đời này là đau khổ. Cái việc mà Đức Phật xác định cuộc đời này là đau khổ á cả mấy ngàn năm con người phải chiêm nghiệm,
[4:01]và chỉ những người nào có căn tu, chỉ những người nào mà chứng được thánh quả, chỉ những người nào mà nhiếp được trong thiền định thì mới thấu hiểu được cái câu nói đời là bể khổ. Còn những người nào mà cũng qua mấy nghìn năm chiêm nghiệm, cũng nghe nói đi nói lại ở miệng, ở thơ, ở văn: đời là bể khổ, tình là dây oan, tu là cội phúc, cũng nghe hết. Ta nghe trên cải lương nói, ta nghe trong kịch nói, ta nghe con người nói với nhau, nhưng mà thật sự hiểu không được, hiểu không được, không thấy được đời là bể khổ. Và người ta cứ đi tìm cái vui gì đó trong cuộc đời này, cứ vật tìm, lặn lội, cày cấy, xốc lên,
[4:46]bới ra đi tìm để coi coi cái cái hạnh phúc cuộc đời nó là nằm ở đâu. Lên non cao, xuống biển sâu, tìm nơi trong những thành phố hoa lệ, ở những xóm làng vắng vẻ, trong bụi cỏ bờ cây, trong lòng người, trong cái sòng bài, trong bữa tiệc nhậu, trong cái tửu lầu, vân vân, đi tìm coi niềm vui ở đâu. Nhưng mà sự thực là tưởng là vui nhưng phía sau chỉ là những nỗi sầu, tưởng là vui nhưng mà phải trả giá quá đắt. Chỉ những người nào mà đã chiêm nghiệm cuộc đời sâu sắc, có tu tập mà tu tập có kết quả thì đúng mỉm cười nhìn cuộc đời độ lượng và biết rằng đời chính là là đau khổ. Cho nên khi mà người mà hiểu được đạo lý sâu xa
[5:35]và nhìn cuộc đời này là vô thường, thay đổi chẳng gì tồn tại mãi, nhìn cuộc đời này bản chất là đau khổ, tưởng là vui chứ trong đó đầy nước mắt. Vì vậy họ âm thầm tinh tấn tu tập, âm thầm bồi tạo những cái công đức để mà mà vượt khỏi cuộc đời. Tại vì không phải dễ vượt khỏi cuộc đời đâu, tất cả chúng ta đều mắc nợ cuộc đời quá nhiều. Chỉ những người có phước rất lớn mới gọi là trả xong nợ đời rồi mới thoát khỏi cuộc đời, còn đa phần ta muốn thoát thoát không được. Người muốn thoát đã là giỏi lắm, còn rất nhiều chúng sinh si mê không hề biết cái chữ mà thoát khỏi cuộc đời là gì nữa.
[6:23]Vì vậy khi mà nói đến đời là đau khổ, cái vui của cuộc đời bản chất cũng chỉ là đau khổ, cho nên những người tu theo Đạo Phật ít có cái việc mà tìm vui trong cuộc đời mà ít có xúi ai tìm vui trong cuộc đời. Ví dụ như bây giờ có người nào đó lại nói là: Thôi con con mời thầy đi karaoke. Thì không đi. Cái hoặc là nói: Thôi thôi tụi con đi karaoke là thầy thầy chúc cho tụi con đi hát cho hay đi, thầy cũng không chúc luôn. Tức là thầy không tham dự và cũng không khuyến khích mọi người tìm vui trong những cái cuộc vui như vậy. Hoặc là có người nói: Thưa thầy, ừm con con chưa có lập được gia đình, không biết sao không ai thương con mà con tìm cũng không không có thương ai.
[7:19]Thưa thầy làm sao thầy cầu nguyện cho con thương được ai hoặc là ai thương được con rồi để con lập gia đình chứ ở không mình nó cũng buồn. Thì thầy sao? Tuyệt đối cũng không. Bởi vì trong luật của Phật cũng cấm làm mai, mà trên đạo lý nhân quả cũng không có cho, cũng không phép làm mai, mà suy nghiệm về cái triết lý sâu xa thì không ai nở để chúng sinh chìm sâu vào trong những cái cái dục lạc thế gian, chìm sâu vào trong cái sự ràng buộc của cuộc đời. Nên vì vậy Đạo Phật giống như là tách ra khỏi cuộc đời sống một cái cuộc sống bình lặng, thanh thản vậy. Nhưng mà nghe nói là sống cuộc sống của Đạo Phật dạy là bình an,
[8:03]là thanh thản, cái nhiều người cứ nghĩ Đạo Phật buồn tẻ. Đạo Phật buồn cho nên là họ lại quay lưng với Đạo Phật để đi tìm những trò vui trong cuộc đời, nhưng mà đâu ngờ rằng các trò vui trong cuộc đời đều chứa đầy nước mắt. Rồi để các vị đạo sư, các vị tông sư, các vị tổ sư mới thấy chúng sinh si mê cứ tưởng tu theo Đạo Phật không có gì vui. Cho nên các ngài mới nói rằng: Không, trong Đạo Phật có an lạc ở trỏng. Trong Đạo Phật có niềm vui, mà cái niềm vui của sự bình an kỳ lạ, khó giải thích, chỉ những người đạt được mới mới hiểu được. Cho nên Đạo Phật hay dùng chữ an lạc, nên hôm nay ta nói với nhau cái đề tài là một Đạo Phật an lạc, một Đạo Phật an lạc.
[8:49]Ta tu theo Đạo Phật để ta tìm cái sự an lạc này chứ không phải ta đi tìm một cái sự trống trải, hư vô đâu. Mà tu đúng ta sẽ được cái an lạc, được cái niềm vui mà cái niềm vui nó không động loạn, niềm vui nó rất là bình an. Nói đã vui làm sao mà bình an? Lạ như vậy. Nó thật sự có một trạng thái vui, hạnh phúc mà lại bình an. Nên chỉ những người nào mà chứng nghiệm được thì mới thấy à đây là điều điều có thật. Mà tu theo Đạo Phật cái an lạc làm sao an lạc khi sống và an lạc khi chết. Là tu làm sao khi sống ta được an lạc và khi chết ta được an lạc, nghĩa là sao? Nghĩa là ta thực hành đạo lý cách gì đó để tâm ta được
[9:36]bình an và trong cái bình an đó niềm vui nó toát ra. Cái bình an mà làm sao niềm vui toát ra? Thì đây là một trạng thái vui không giống như cái vui của thế gian, mà đây là cái vui của thiền định. Hôm nay ta không nói nhiều, nhưng mà người nào mà tinh tấn thiền định, bắt chân kiết già ngồi như hồi nãy á mà cứ mỗi ngày mỗi ngồi, mỗi ngày mỗi ngồi đều đặn không bao giờ gián đoạn, kết hợp với một cuộc đời sống thánh thiện, tử tế, làm nhiều công đức giúp người thì khi phước đủ bỗng nhiên ta nhập, ta lọt vào định, tâm ta được bình an. Lúc đó mới thấy đây là không hạnh phúc thế gian nào có thể so sánh được,
[10:16]mới biết rằng đây chính là hạnh phúc, mà hạnh phúc này hết sức là bình an. Giống như Đức Phật giảng trong cái kinh mà Đế Thích sở vấn, khi vua trời đến hỏi Phật, Đức Phật nói có những cái niềm vui phải từ bỏ nhưng có những niềm vui phải nắm giữ. À, vì cái có những niềm vui mà khi ta
[10:38]Ta theo nó thì ta càng lúc ta càng tội lỗi, càng động loạn. Nhưng có những niềm vui mà ta càng theo, càng giữ thì ta càng lúc càng trở nên thánh thiện, thì cũng vậy. Có những cái niềm vui của thế gian như đánh bài cũng vui, nhậu cũng vui, hát hò bồ bịch cũng vui, nhưng cái vui đó ta càng đi theo thì ta càng tội lỗi, càng sa đọa, càng động loạn, bất an và phải trả giá. Còn có những niềm vui mà nhất là cái vui trong thiền định mà ta bám được rồi thì ta càng lúc ta càng thánh thiện, càng thanh thoát, càng trong sạch, càng thanh tịnh. Phật dạy như vậy và quả thực, ta phải đi tìm cái niềm vui này trong cuộc sống này.
[11:18]Bằng cái cách là tinh tấn thiền định, cho nên người đệ tử Phật làm gì làm rồi cũng phải thiền định chứ không được bỏ, tu gì tu rồi cũng phải tu tập thiền định. Mặc dù bước đầu tu thiền rất là cực, như hồi nãy ta ngồi thử á, người nào chưa quen sẽ thấy chân mình đau, tê, không cho mình nhúc nhích rất là khó chịu, trong tâm thì loạn. Nhưng mà kiên nhẫn tu tập lâu ngày, tâm yên một cái rồi mở ra cả một hạnh phúc mới, mới biết rằng lời Phật nói là quả không sai. Mà nếu ai an lạc được khi sống như thế thì chắc chắn sẽ an lạc khi chết. Thường là sau khi chết, mà chúng sinh mà bình thường á đều rơi vào cảnh khổ, nhớ giùm thầy như vậy.
[12:04]Ủa, nói tại sao mà đa phần chúng sinh khi chết đều rơi vào cảnh khổ? Bởi vì không có nơi để ở, không có gì để ăn, người ta cúng được mấy bữa rồi không cúng nữa là đói. Quần áo lâu ngày nó rách, rồi đi lang thang lơ thơ. Rồi cái người cúng mình họ cũng không có tin, họ không thấy mình, cho nên họ cũng bỏ lơ, lần lần họ quên lãng, rồi họ lo chuyện đời, cho nên tủi thân. Biết mình còn tồn tại, thấy người thân mình còn đó, thấy con mình đó, cháu mình đó, người thân, người yêu còn đó hết, nhưng mà nhìn thấy rõ mọi người quên mình dần, quên mình dần. Bữa đầu gần cái đám ma thì còn cúng cho ăn, xa đám ma rồi mọi người chạy theo
[12:44]cái cuộc sống, mọi người chạy theo cái tình cảm riêng, quên dần quên dần, quên lãng, mà mình thì cứ tồn tại, mà có khi tồn tại cả trăm năm. Ngay cả khi chết hết rồi mình cứ tồn tại. Nên rất là buồn. Chỉ những người nào mà trong lúc sống, sống đúng với đạo Pháp, tu tập theo chánh Pháp mà có tìm được cái niềm an lạc khi sống thì khi chết mới có sự an lạc. Lúc đó rời bỏ cái thân này trong cái hào quang, rời bỏ thân này trong cái sự thanh tịnh và đi về cõi thánh. Nhớ như vậy. Nên chỉ những người nào an lạc lúc sống thì mới an lạc được lúc chết. Còn người nào trong lúc sống động loạn thì cứ yên tâm,
[13:27]khi ta chết ta rơi vào cái cõi vô định, vất va vất vưởng, rồi từ từ khổ đau, buồn thảm mà thôi. Nhưng mà để có thể mà tìm được cái cuộc sống an lạc khi sống và an lạc khi chết thì con người sống phải có cái nhân cái quả, nghĩa là sống làm sao đi tìm được an lạc cho người, tìm được an lạc cho mình. Giữ an lạc cho mình để giúp cho người an lạc, và giúp cho người an lạc để lấy cái phước trở lại cho cái sự an lạc của nội tâm, cho chính mình. Cho nên bây giờ quý Phật tử nhớ, cái mục tiêu bây giờ ai hỏi mình: "Sống là sống như thế nào?", nói: "Tôi sống để đi tìm an lạc cho tôi và cho người". Câu trả lời đó là chuẩn xác.
[14:17]Là tôi sống để đi tìm an lạc cho tôi và cho người, hay là ngược lại: "Tôi sống để tôi tìm an lạc cho người và tìm an lạc cho tôi". Đó, đó là cái cách sống của người đệ tử Phật. Mà sống để được an lạc cho mình và an lạc cho người là gì? Tức là đừng làm khổ ai. Đừng làm cho ai buồn, đừng làm cho ai sân, đừng làm ai giận, đừng làm tổn thương ai, vân vân. Đó, trong lòng mình thì không có sân, không hận, không ái, không dục, vân vân. Đó, lòng mình yên, giúp mọi người yên, mình tu, rồi giúp mọi người tu. Chính cái gương tu hành của mình mà giúp cho mọi người được tu tập, và khi giúp cho mọi người được tu tập cũng chính
[15:05]lại là cái sự tu tập của chính mình được thành tựu. Cho nên, khi một người đệ tử Phật mà biết đạo, hiểu nhân quả thì không ai tu một mình, không ai tu một mình, mà luôn luôn sao? Cùng tu với nhau, nhớ như vậy. Ví dụ như trong cái lễ hội này thì hầu hết là không ai đi chùa một mình phải không ạ? Ở đây hầu như là đi đều có rủ, và đây rất là đúng cái đường lối của đạo Phật. Như thầy đi nhiều nơi thầy giảng á, vô cái chùa nhìn nhìn qua một loạt cái số người ngồi nghe, biết ngay mấy mặt người này toàn đi chùa một mình không à. Cứ đi là bỏ đồ trong cái túi đãi cái rồi đi chùa một mình. Mới nói: "Quý Phật tử mà cứ đi chùa một mình vậy là quý Phật tử mang tội chết."
[15:51]Tu mà tu cho một mình mình thì làm sao mà thành tựu được chánh quả? Làm sao mà có phước để tu? Nhớ, chỉ cái đi chùa là đơn giản, mình chưa giảng, chưa dạy gì cho ai hết, chỉ đi chùa mà đi một mình là người không có phước á. Dạy là việc của ông thầy, mình dạy không được đem lại cho ông thầy mình dạy. Thì như vậy là quý Phật tử đi chùa mới có phước. Chỉ nhiêu đó thôi mà chưa làm được, mà hẹn thì ba năm sau thầy quay lại chùa này mà hễ còn thấy nhiêu đây người nữa là chết nha. Bắt phạt á. Hù vậy thôi, hù làm dữ, làm nói hung nói dữ vậy á. Nhưng mà đây vậy, nhớ. Nên khi mà ta tu đến cái cảnh giới cao,
[16:30]tự nhiên nó không còn có cái sự phân biệt giữa ta và người. À, thấy người đó chính là ta đó, ta đó chính là người đó. Cho nên cái tình thương yêu tự nó chan hòa, không nói thương mà tự nó thương. Đó là cái cảnh giới tu hành. Là ví dụ bây giờ nói: "Ủa, làm sao mà ta là người được? Như thầy là thầy, con là con chứ làm sao mà con là thầy, thầy là con? Thì thầy ngồi đó giảng, con ngồi dưới đây nghe, chứ làm sao ông thầy là thầy, mà con là con?" Nhưng mà khi ta tu, tu tiến đến một mức độ nào đó thì ta thấy thực ra người nghe cũng là người nói, mà người nói cũng là người nghe.
[17:09]Có thấy vậy chưa ạ? Chưa hả? Chưa hả? Thầy nhắc lại: thực ra người nghe cũng là người nói, mà người nói cũng là người nghe. Cái cảnh giới này thì thôi không giải thích nha, Phật tử ngồi chiêm nghiệm chút xíu. Nói người nghe cũng là người nói, mà cũng không có phải khi nghe thầy nói như vậy rồi cái chạy lên giành micro nói với thầy, không phải. Không phải là: "Ủa, vậy là để giành con giành nói một chút", không phải. Nhưng mà nó là điều gì tự nhiên á. Ừ, trong cái thanh tịnh mà lắng nghe, bỗng nhiên tâm thầy cũng như tâm mình, mình cũng là thầy, không khác nhau. Và như vậy trong cái cuộc sống cũng vậy,
[17:44]ta cũng như người, người cũng như ta, và chính vì vậy cái lòng từ bi mở ra, tự nhiên mình tinh tế trong cuộc sống. Mình yêu thương con người và quan tâm tới con người một cách tự nhiên. À, thầy vừa dùng cái chữ quan tâm tới con người một cách tự nhiên nghĩa là sao? Nghĩa là thế này, ví dụ như bây giờ ta đi chùa cái ta nghe nói à cái đạo đức con người là phải tử tế, phải quan tâm tới người khác. Thế là từ bữa đó về ta bắt đầu ta mới quan tâm mọi người, ta dòm, ta dòm hết người này ta dòm người kia. Coi ông này ổng mặc đồ gì ha, nay ổng biết có ăn gì ngon không, này ổng mới đi đâu chơi về. Ta ngồi như vậy có phải quan tâm không?
[18:20]Mà cái đó là gì? Cái rình rập, soi mói, không ai chịu nổi. Mình quan tâm kiểu đó rồi cái người ta trốn mình luôn. Đó, thành thử mà mình tưởng là quan tâm, không phải. Cái quan tâm trong đạo Phật á nó là một cái gì từ cái tâm thanh tịnh, vô ngã, cái tâm từ bi nó tỏa ra và mọi người cứ nằm trong tầm mắt mình. Ai ăn cơm, chưa ăn cơm bỗng nhiên mình hiểu, ai mệt, không mệt bỗng nhiên mình hiểu, ai buồn, không buồn bỗng nhiên mình hiểu, và mình luôn luôn tìm cách lấp đầy, an ủi, dỗ dành, giúp đỡ. Cái sự quan tâm đó nó tự nhiên, nên thầy dùng cái chữ mà quan tâm tự nhiên á. Còn mình cố ý cái nó thành ra soi mói, rình rập và làm người ta khó chịu.
[19:04]Thì sống trong cái cuộc sống như vậy, đạo Phật dạy cho ta đi tìm an lạc cho mình, đi tìm an lạc cho người, bởi vì tâm ta thanh tịnh, bản ngã nó nhẹ bớt, và thấy ta và người không phải là hai. Không phải là hai. Người đó thấy khác nhau vậy chứ cũng là mình đó. Mình vậy chớ mình cũng như mọi người. Đó. Thì cái đạo đức của đạo Phật là đi từ từ tới cái hiểu như vậy. Thấy người đó chứ cũng là mình, mình đó cũng là người, không khác nhau. Cho nên có những khi mà một vị sư, một nhà sư trong đạo Phật rất là nghiêm trang, nhưng mà có những khi nhà sư trong đạo Phật lại rất là hòa đồng, là như vậy. Như thầy nhớ hôm qua vậy, hôm qua thầy nói chuyện với các
[19:48]em sinh viên thì lúc đó có anh anh Lạng, là là Thứ trưởng Nguyễn Văn Lạng, anh cũng xuống anh ngồi nghe, anh cũng ngồi bệt dưới đất, anh ngồi nghe chung với sinh viên. Mà đúng ra là vai vế mình là một cán bộ lớn thì anh phải ngồi ghế ngồi đồ đàng hoàng. Nhưng mà lúc đó, anh lại cảm thấy mình như mọi người, anh ngồi bệt xuống đất trong cái khiêm hạ, nó là như vậy. Nhưng mà khi cần ở những buổi lễ trang nghiêm quốc gia thì anh phải mặc đồ vest và ngồi ở vị trí chủ tọa và phát biểu long trọng, ví dụ vậy, phải không? Đó, nên mình ứng xử đúng với chân lý nó như vậy, nó linh hoạt, nhẹ nhàng và uyển chuyển,
[20:21]lần lần cái ranh giới giữa mọi người với mình nó xóa nhòa. Và còn lại là cái gì?
[20:30]Chỉ là tình yêu thương thôi, đó, đó là cái đạo lý của của Phật dạy như vậy. Rồi khi người nào mà tu được như vậy, hiểu được, ta đi tìm cái an lạc cho mình, an lạc cho người thì ta đạt được cái an lạc trong phong ba,
[20:48]bão táp, cũng như an lạc trong cái cuộc sống bình yên, thanh thản. Vì đời sống của con người không phải lúc nào cũng bình yên. Con người ta là sông thì có, có khúc, người có lúc. Khi thì vui, khi thì buồn, khi thì hợp, khi thì tan, khi thì giàu sang, sung sướng, cũng có khi lúc khó khăn, nghèo khổ. Đời ai cũng vậy, là có lúc thì người ta nói thương mình, lúc người ta quay lưng; có lúc mình được giúp đỡ, có lúc mình bị lừa đảo, tệ bạc, vân vân. Cuộc sống là như vậy, chứ không có cuộc sống nào mà nó cứ bình an mãi, bình an mãi. Thì khi mà ta đi tìm được cái chìa khóa của sự an lạc thì cái thử thách của ta, cái thước đo đạo lực của ta là gì?
[21:33]Làm sao an lạc được trong lúc phong ba cũng như an lạc được trong lúc bình an, thanh thản, vô sự. Lúc không có việc gì, không phải việc gọi là nhàm chán rồi ở không buồn quá, kiếm chuyện gì làm cho vui, không có chuyện đó. Lúc mà không có chuyện gì thì lúc đó là lúc nhiếp tâm tu, tinh tấn, an lạc. Còn lúc mà sóng gió nổi lên ầm ầm cũng an lạc luôn. Đây là lúc mà cái chuyện dồn mình đến bức chân tường, cái chuyện mà thấy như cái chết trước mắt, thấy mọi chuyện nó tan vỡ, đổ vỡ, khổ đau bao ập lại, mà mọi người nhìn vào mặt mình phải thấy rõ là đây là nét mặt bình an. Nét mặt này không động, không buồn,
[22:15]không giận, không thù hận, không căm ghét và chẳng phiền não, chẳng chán nản. Là phải được như vậy, phải được tu an lạc trong phong ba cũng như là an lạc trong lúc mình mình thanh thản. Và đó là kết quả của sự tu tập.
[22:35]Chứ cuộc đời này à khi mà sung sướng thì ta vui, còn khi mà nghịch cảnh tới ta buồn thì thì ta chịu không nổi. Ta chịu không nổi vì sao? Vì đời nó cứ như vậy, nó vùi dập ta như những cơn sóng. Đưa ta lên rồi đập ta xuống, đưa ta lên rồi đập ta xuống. Mà nếu lòng ta đi theo cái cơn sóng cuộc đời thì không ai đủ trái tim để sống được nữa hết, vì quá đau khổ, vì quá đau khổ. Khi thì cho mình vui, khi thì cho mình buồn, thì ta mệt mỏi và không đủ trái tim để sống lâu, tim đứt chết liền. Nhưng mà nếu ta tìm được sự an lạc, thanh thản thì khi đời đưa ta lên thì cũng vậy, đời có dập ta xuống cũng vậy, lòng không có biến động
[23:27]thì mới sống được, mới sống an nhiên được, thì mới có tinh thần để mà đi về cái con đường con đường giải thoát được. Cho nên cái giá trị của người đệ tử Phật mà quý Phật tử phải cố gắng thực hiện cho được, chứ không phải nói bằng đầu môi chót lưỡi, là làm sao bình an được trong mọi cái hoàn cảnh. Ví dụ hôm nay mình đi chùa, mình dự lễ, lòng mình tôn kính thiêng liêng, nhưng mà đi về tới nhà bỗng nhiên có xảy ra chuyện. Ví dụ nói về tới nhà phát hiện mình mất một số tiền.
[24:01]Lúc đó buồn hay vui? Nói: "Dạ cũng hổng buồn hổng vui, mà quýnh hết trơn nè chứ không gì." Nó cũng là cái gì? Cũng là động. Cười lắm! Thầy nhớ thầy có một ông Phật tử già mà thầy cũng rất là thương. Ông tu rất là tinh tấn, tu cũng có kết quả, nên thầy rất là quý. Khi lên dự lễ Thành đạo, vô nhà vệ sinh thì nó cấn quá mới móc cái bóp ra để trên cái bồn trên cái sau cái bồn nước, rồi xong rồi đi ra luôn, quên. Quên rồi mới lại báo: "Thưa thầy, con bỏ quên rồi con mất luôn cái ví giấy tờ và cả tiền." Nói: "Tiền bao nhiêu?" - "Dạ, con không nhớ. Nhưng mà cực nhất là giấy tờ." Thì thầy mới nói thế này:
[24:44]"À, nếu mà gặp người xấu thì họ sẽ lấy, họ lấy tiền xong họ vất giấy tờ. Nếu gặp người tốt thì họ sẽ đem lại đưa quý thầy. Mà tới quý thầy rồi lát nữa sẽ có người trả lại, không sao. Nhưng mà đa phần cái người đi dự lễ hôm nay là tốt hay xấu ạ?" Tốt! Cái tỷ lệ tốt rất là cao phải không ạ? Cho nên cái cơ may mà ông tìm lại được giấy tờ rất là lớn. Nhưng mà thôi đây là Phật thử một chút không có gì đâu. Thử coi bao nhiêu năm tu thiền á, coi tới giờ này có quýnh hay không thôi. Thì ngồi chút xíu là quý thầy kêu lại trả nguyên cái bóp còn nguyên tất cả giấy tờ tiền bạc. Mà điều đó có nghĩa là người đi chùa là người
[25:20]rất là tốt, vào thấy tờ giấy đó là cầm cái bóp đó đem về trả liền. Đa phần thôi nha, nhưng con số người ăn cắp đang lẫn lộn ở đây nè, để hớ hênh mất bây giờ. Nói đa phần người tốt, "Thầy nói đa phần người tốt sao con bị mới lấy mất cái bóp?" Vì vẫn có những người xấu đang lẫn ở trong này chứ không phải không nha. Nên phải cũng phải cảnh giác hết sức. Giờ chỉ có cái điều đó là ta nhớ như vậy: Đời sẽ cho ta nhiều cái thử thách, mà cái giá trị tu hành của ta là giữ tâm bình an. Nếu mà ta không bình an được thì coi như từ trước tới giờ ta rất gắng công mà kết quả chưa có. Chưa có nha, nó đang sắp có, nằm đâu đó không biết.
[26:00]Nhưng mà khi kết quả có rồi cái dấu hiệu là sự bình an trong nghịch cảnh. Và Phật sẽ cho ta nghịch cảnh để ta thấy được lòng mình. Cho nên nếu ai tu mà cầu mong một cuộc đời bình an là sai lầm.
[26:18]Mới tu á thì mình mong là thôi mình mình yên tu. Nhưng mà tu được rồi thì bỏ cái mong yên đó đi. Mà phải sao? Chấp nhận mọi điều đến để xem tâm mình. Như hồi thầy mới về đây cũng vậy. Thầy mới về đây rừng núi có một mình thầy ở. Rồi thầy nhìn cái thung lũng đây nhìn quanh núi bao quanh hết, còn có một khe suối chảy xuống. Lúc đó thầy nghĩ trong bụng thầy: "Chà! Mình về đây mình ẩn tu nha. Ẩn tu được, về đây chắc yên cả một đời, không ai biết tới mình, cũng chẳng ai nói động chạm gì tới mình, thôi cứ lẳng lặng ở đây tu không ai biết tới mình nữa." Bây giờ được mấy người biết thầy?
[26:59]Ít nhất nhiêu đây. Nên là mình tính không bằng trời tính. Thì cái lý do đó là gì? Tức là rồi cái mà sóng gió đến với thầy nhiều hay ít à? Tràn ngập khắp nơi, giăng bủa đầy hết. Nhưng mà đó là gì? Đó là cái thước đo. Vừa là phải trả nghiệp mà vừa cũng là là thước đo. Cho nên vì vậy, à khi mà Phật tử mà đệ tử của thầy á mà tới gặp thầy, làm ơn đừng than khổ. Nhá, làm ơn đừng than khổ. Tại vì than khổ thầy cười á. Kể cho thầy nghe thì được. Cứ như chuyện của mình nó có những cái thuận, cái nghịch, kể cho thầy nghe thì được, nhưng mà kể với cái miệng mỉm cười ạ. Chứ mà vừa kể mà vừa khóc mà nước mắt chảy ròng ròng là thầy bắt quỳ nhang thêm ạ.
[27:48]Nha! Tại vì tu là gì? Tu đầu tiên là bình an được trong nghịch cảnh, đó mới là người đệ tử Phật. Còn mình tu mà cứ động theo cuộc đời thì mình mình có lỗi với Phật dữ lắm, có lỗi với Phật. Người ta nhìn vào mình người ta chê đạo Phật. Do đó, mình phải tu làm sao để giữ được bình an trong mọi hoàn cảnh. Và như vậy, người ta nhìn vào mình người ta có niềm tin đối với Đức Phật và đó chính là sự cúng dường lên Đức Phật, nhớ như vậy. Nói chứ bây giờ mình đem hoa cúng Phật, Phật có nhận không? Phật cũng chẳng nhận. Mình đem nấu cữ xôi, nấu chè cúng Phật, Phật có ăn không? Cái đồ dưới Ta Bà này Phật ăn làm chi, phải không ạ? Không cần!
[28:32]Nhưng mà cái điều Phật vui nhất là đệ tử của ngài tâm được an lạc trong phong ba cũng như khi thanh thản. Nhớ như vậy, đó mới là sự cúng dường chân chính nhất lên Đức Phật. Nhớ như vậy nha! Ta an lạc trong đạo đức và ta an lạc trong trong trí tuệ. An lạc trong đạo đức là sao? Tức là bây giờ cái chuyện đáng lẽ ta phải sân, ta nổi nóng, nhưng ta không nóng. Thì đó phải là bình an không ạ? Nó chính là bình an và nó là niềm vui. À ta sẽ thấy vui vì điều đó. Cái vui đó nó vi tế, nó không có rộn rã. Nhưng mà khi ta vừa qua khỏi một cái sân
[29:22]là bỗng nhiên đó là ta an lạc, an lạc trong trong đạo đức. Thầy có một ông sư huynh, ông cũng đang ngồi trong pháp hội này chứ không đâu xa.
[29:38]Trong cái vụ mà à
[29:43]gọi là phân định cái ranh giới khu đất gì đó, thì ông sư huynh thầy bị một người cầm dao chém. Thì lúc ông sư huynh thầy ổng ở cái cốc, cầm dao chém. Thì khi cái ông kia cầm dao tới đưa lên chém thì ông sư huynh thầy đứng yên, đưa người cho ổng chém và lòng thanh thản, không giận, không hờn và chấp nhận. Thì thấy khuôn mặt của sư huynh thầy bình an quá, cái ông kia không dám chém. Chứ lúc đó mà sư huynh thầy mà ổng run run, dám ông kia ổng chém thiệt á. Nhưng mà thấy ông này sao thanh thản, cầm dao lên mà thấy ông này sao ổng tỉnh bơ, ổng nhìn mình mà đôi mắt thanh thản, ông kia rụt, sợ liền. Cái sự cái sợ của một trước cái sự bình an, bởi cái sự bình an nó có cái sức mạnh.
[30:27]Chứ còn mà lúc đó là là hung dữ lại thì dám hai bên chém nhau, mỗi người chém một nhát, phải không? Hoặc là lúc mình sợ, bên kia nó chém thiệt. Nhưng mà nhìn thấy ông thầy ổng bình an quá, tự nhiên bị rụt tay lại, không dám chém nữa. Và đêm đó về, ông sư huynh thầy ổng ngồi thiền, ổng vượt lên một cảnh giới khác liền. Đó là phần thưởng, phần thưởng khi ta giữ được đạo đức.
[30:51]Và vì ở trong Đạo Phật không được phép khoe khoang cho nên thầy không có chỉ đích danh sư huynh thầy là ai. Nhưng mà đó là một bài học, đó là một bài học là ta an lạc được trong đạo đức là như vậy. Rồi ví dụ như bây giờ một người tài xế lái taxi khi khách đi xuống rồi, quay đằng sau thấy có cái gói mở ra một xấp tiền 100 triệu, rồi cái người này đi xa rồi đi tìm không được cái người kia nữa, rồi đem về cái trụ sở công ty của mình nộp lại. Rồi cái mà đúng vậy, thì cái người khách kia họ gọi điện thoại lại tổng đài taxi liền, họ nói: "Tôi đi chiếc xe đó mà đúng là tôi không có biết để ý nhưng mà tôi đã quên xấp tiền". Thì cái nơi cái hãng nói là:
[31:32]"Vâng, cái người tài xế đó đem về đây để chờ ông lấy lại". Thì ai vui? Mấy người vui?
[31:44]Mấy người được vui? Nói lại coi mấy người vui, đếm cho đúng nha. Thứ nhất là cái người khách vui, phải không ạ? Thứ hai là người tài xế vui, vì vui trong đạo đức. Khi ta giữ được đạo đức là ta vui, nhớ như vậy. Thứ ba là ai? Hãng xe. Là hãng xe có thêm uy tín, phải không ạ? Hãng xe đã giáo dục được cho nhân viên của mình không tham, hãng xe có uy tín. Ai nữa?
[32:16]Tất cả những người đọc được câu chuyện này đều vui.
[32:23]Bài báo viết lên vui, mọi người đọc bài báo đó vui, hôm nay thầy kể lại tất cả mọi người đều vui. Như vậy ta thấy một người làm được một cái đạo đức mấy người vui? Không biết, phải không? Con số có khi là vô hạn. Bởi vậy mà làm được cho quá nhiều người vui thì phước ít hay nhiều? Do đó, cái người tài xế taxi chỉ trả lại có 100 triệu mà coi chừng dám lên cõi trời ở, bởi vì làm cho quá nhiều người vui, đúng không ạ? Cái nhân quả như vậy. Cho nên sống là ta đem an lạc cho người và đem an lạc cho cho mình, mà đó chính là an lạc trong trong đạo đức, trong đạo đức. Vì vậy ta là đệ tử Phật, nhớ như vậy,
[33:04]đừng nói đâu xa, đạo đức chính là hạnh phúc, đạo đức chính là là an lạc. Và có khi cái ảnh hưởng của nó lớn không thể tưởng được, có khi ảnh hưởng của nó lớn lắm. Nói ví dụ như bây giờ ta nghe câu chuyện một cái em học sinh lao xuống dòng nước để cứu các bạn mình, cứu được tới đứa cuối cùng thì em đó đuối, trôi dòng nước chết luôn. Ta nghe câu chuyện đó mấy người buồn?
[33:33]Ai buồn? Thứ nhất, gia đình em bé bị chết buồn, phải không ạ? Rồi gia đình của những người mà được cứu thì sao? Tiếc thương, phải không ạ? Khi bài báo được đăng lên, câu chuyện được kể ra thì tất cả mọi người đều xót xa, thương tiếc. Nhưng... nhưng... nhưng ai đã nghe qua câu chuyện này rồi, ai đã xót xa thương tiếc rồi thì họ phải hiểu rằng họ sống trên đời này họ phải sao? Phải biết... biết hy sinh, biết dấn thân, biết giúp đời, biết giúp người, không được sống hèn hạ, ích kỷ nữa, đúng không ạ? Bài học đó lớn hay nhỏ? Lớn lắm! Và cái sức lan tỏa nó sao? Quá rộng. Thì coi chừng em bé đó chết lên cõi trời mất
[34:21]vì đã cho người ta nhiều bài học lớn quá. Giống như chiều nay vậy, ta có một buổi giao lưu thú vị, ích lợi với ông Nguyễn Văn Lạng, ông vẫn đang còn ngồi kia. Cả một cuộc đời sống như là một nhà khoa học chân chính, học giỏi và đi làm công tác khoa học. Khi đi làm công tác khoa học rồi, bất ngờ dính với công tác quản lý lãnh đạo chính quyền, và cũng đem cái thông minh của mình mà mà ứng xử mà lãnh đạo rất là khéo. Và cả cuộc đời cứ tận tụy, cứ hy sinh, cứ lo việc, và chẳng thắc mắc gì cả, cứ cống hiến mãi mãi và không đòi hỏi gì cho mình. Thì ta nghe qua con người mà cống hiến nhiều, thành tích nhiều, công nghiệp làm nên được nhiều,
[35:04]ta có cái ngưỡng mộ, thán phục không ạ? Ngưỡng mộ, thán phục, và ta cũng nguyện lòng mình làm sao phải sống đúng như như là ông đã sống như vậy. Nên trong cuộc đời này vậy, đạo đức chính là nơi ta an trú, đạo đức chính là nơi ta tìm thấy được hạnh phúc, đó là an lạc. Nên vì vậy, người đệ tử Phật phải ráng tư duy nhiều về đạo đức lắm. Vì sao vậy? Vì trong thẳm sâu mỗi con người của ta đều có những cái phi đạo đức đang nằm trong đó, những cái bất thiện nó vẫn đang nằm tiềm tàng, tiềm tàng trong lòng ta. Mà cái người khoảng chừng 1/10.000 người thì dễ gỡ. Thí dụ mình có cái xấu, nói có người có tật tham
[35:48]ăn thì bị rầy vài lần hết, người có tật tham tiền, bị rầy vài lần hết, thì người mà có tật nổi sân, bị la vài lần, sám hối vài lần hết. Thì cái người nào bị la vài lần, rầy vài lần hết á, tỷ lệ đó 1/10.000. Còn đa phần thì sao? Không hết. Cứ có tật xấu la gì la, nhắc gì nhắc vẫn không hết. Đó là phần đông của con người. Nên vì vậy, mặc dầu ta biết rằng đạo đức chính là nơi ta an trú, chính là nơi ta tìm được hạnh phúc, vậy mà không phải dễ để ta xây dựng được đạo đức cho cho chính mình, không dễ chút nào đâu. Quý Phật tử phải cố gắng dữ lắm. Để như cái anh tài xế taxi mà cầm lên xấp tiền rồi quay trở lại hãng nộp,
[36:35]cái đó tỷ lệ là một phần vài trăm ngàn người, một vài trăm chứ không phải dễ đâu. Đa phần là cái thói quen tham lam nó sẽ
[36:46]thúc đẩy ta lấy, chiếm đoạt của người khác. Cũng như bây giờ mình sống mà ích kỷ cho mình cũng vậy. Trong thâm sâu đầu óc cứ nghĩ làm sao có lợi cho mình thôi, cứ nghĩ làm sao chèn ép người khác thôi, đì người khác thôi, để cho mình được hơn thôi, không ác đến nỗi hại người ta chết, không ác đến nỗi là vùi dập người ta, nhưng mà vẫn cứ hơn thua chút chút, hơn thua chút chút để cho mình hơn người chút, mình ưu tiên hơn một chút. Cái chút chút chút chút đó tu cả 10 kiếp chưa hết, nó cứ tồn tại hoài, có khi cả trăm kiếp cũng không hết. Cái chút chút đó, cái ích kỷ chút chút đó, hơn thua chút chút đó,
[37:19]nó cứ tiềm tàng tiềm tàng thẳm sâu trong tâm mình cả bao nhiêu đời không hết. Nên vì vậy mà khi ta nói rằng đạo đức là nơi ta tìm được hạnh phúc không phải là dễ. Câu nói thì nghe đơn giản, nhưng ta phấn đấu cả một kiếp này và vài kiếp nữa vẫn chưa tìm thấy. Nên do đó, hôm nay là ngày Phật đản, ta dâng lên Đức Phật lòng tôn kính chưa đủ, ta phải hoàn thiện nhân cách của mình, làm sao xây dựng được đạo đức của mình, cái đó mới là món quà ta dâng lên Đức Phật. Mà được như vậy rồi ta mới thấy đây chính là là hạnh phúc, đây là niềm niềm an lạc vậy. Còn cái an lạc trong trí tuệ là sao? An lạc trong trí tuệ là ta đừng làm cái gì sai,
[38:07]ta biết cái gì đúng, biết cái gì sai và không lầm lẫn, và không lầm lẫn.
[38:15]Ví dụ thế này, nó có những cái điều mà khó hiểu nó tồn tại lẫn lẫn ở trong trong cuộc sống của con người. Như khi thầy đi nhà nào cũng hay thấy người ta thờ ông Địa, có cái bàn thờ để dưới đất á, có ông Địa ổng ngồi ổng phạch cái bụng ra bụng to, rồi ổng để cái tay lâu lâu có ai nhớ ổng gắn điếu thuốc cho ổng hút luôn. Nhà quý Phật tử có không ạ? Có không? Cũng có, phải không? À. Rồi mọi người thấy ai thờ rồi mình cũng thờ cho nó hên. Tại nhiều khi ví dụ mất món đồ gì nói: "Vái ông Địa cho con tìm thấy con cúng ông nải chuối", mà đúng là tìm thấy thiệt, mà cũng đem nải chuối cúng ổng thiệt. Thì cái gì gọi là ông Địa, cái chữ "ông Địa" nghe nó thường cho làm ta hiểu
[38:56]lầm, và chính cái hiểu lầm này ta mất không biết bao nhiêu phước. Thí dụ ta đi chùa ta lễ Phật có phước, ta cúng dường ta có phước, ta giúp người có phước, ta bắc cầu có phước, ta phóng sanh có phước, nhưng mà ta để ông Địa dưới đất ta tổn ngược lại không biết bao nhiêu phước. Và kiếp sau người ta cứ thấp bé, lùn lùn,
[39:21]Vô nhà thờ ông Phật thì nói ông Phật mà đặt cái bệ lên khỏi đầu thì kiếp sau mình là người cao ráo, mà ông Phật đặt xuống mà ngang ngực mình kiếp sau mình phải lùn hơn, như vậy. Ông Địa là gì? Tức là trong cái cõi vô hình ông Địa cũng là một ông quan, giống như ông chủ tịch tỉnh chứ không phải không đâu. Mình đáng lẽ ổng mặc đồ rất là đẹp và ổng cai quản cả một cái vùng lớn ở dưới cõi âm, mình đây mình chơi mình cứ để cho ổng mặc áo phanh ngực ngồi dưới đất nè, lâu lâu cho ổng nải chuối mà ổng cũng than, rồi cái có hai ông Thần Tài với ông Địa nói chuyện với nhau á, ông Thần Tài nói: "Anh sướng quá, anh lúc nào cũng được cúng bông trái", cái ông Địa ổng mới than:
[39:58]"Trời ơi! Bông trái bây giờ toàn đồ nhựa không, không ăn được", thấy không?
[40:06]Những cái điều mình tổn phước á, sự thật không thờ thì thôi, chứ thờ ông Thổ Công cũng phải cao ráo một chút vì ổng là ông quan. Đó. Rồi ví dụ nói bàn thờ ông Thiên, mình có cái bàn Thiên ở ngoài trời á, phải không ạ, là mình thờ ai ạ? Ông Trời. Ông Trời là ai ạ? Như vậy có giống đạo Thiên Chúa không? Giống không? Hoàn toàn giống. Nói ông Trời sự thật là ta thờ chư thiên trên trời, mà sự thật là ta thờ vua cõi trời. Mà vua cõi trời tức là Thiên chủ. Chữ chủ trong chữ Nho viết một chữ giống nhau, đọc hai âm, hoặc là chủ hoặc là chúa. Cho nên nói Thiên chủ cũng được, mà nói Thiên Chúa cũng được.
[40:51]Như vậy ta thờ bàn thờ ông Thiên ở ngoài sân, ta chính là ta thờ Thiên Chúa. Như vậy đúng hay sai? Đúng hay sai? Thầy trả lời: Quá đúng! Quá đúng. Vì sao vậy? Vì vua ở cõi trời mà ta hay gọi là Đế Thích, là một vị Bồ Tát vĩ đại cai quản cõi trời, một vị Bồ Tát vĩ đại, hiểu giáo lý rất sâu. Nên trong cái kinh mà Đế Thích sở vấn á, khi mà vua trời Đế Thích đến thăm Đức Phật, có kể chuyện nói rằng: Có khi con gặp các vị Sa môn con phải đến con giảng Pháp cho họ, vì thấy những vị này tuy làm Sa môn mà chưa thông đạt Chánh pháp, à con phải đến con giảng Pháp. Nói trình bày với Đức Phật rất là nhiều và những điều mà ông trình bày với Đức
[41:46]Phật ta thấy ông là một vị Bồ Tát vĩ đại, chứ không phải là không đâu. Nhưng chỉ có cái con người chúng ta hiểu về ông vua cõi trời nhiều khi hiểu sai, và chính vì hiểu sai cho nên ta mất phước. Và ta không được tìm được cái vui trong cái trí tuệ, trong cái hiểu biết. Chớ còn nếu trên cuộc đời này, ta hiểu biết đúng á, tự nhiên ta có niềm vui, ta có an lạc. Giờ nói ví dụ như thế này. Ví dụ như bây giờ nói rằng, có thể nhắc Phật tử là khi uống nước phải làm sao? Uống cho? Cho sạch. Đừng có bày đặt làm sang, uống chừa một chút. Mai mốt mà vô sa mạc mà ở. Mà ta hay bị cái tật mà cái ly nước khoáng á,
[42:27]mình uống nửa chai bỏ lại mình đứng đứng lên đi luôn, thì nửa chai lại không ai uống được, phải đổ. Tổn phước vô cùng vì nước lọc bây giờ, nước tinh khiết bây giờ quý. Và chính vì cái mà ta phí phạm từng chút như vậy ta mang tội. Nhưng có cái vùng quê, quê miền Trung á, cái thầy đi về miền quê miền Trung, cái nói cái cô đệ tử nói: "Thưa thầy, cái miền quê con á, dặn là ăn cái gì phải chừa lại một chút, chớ ăn hết người ta nói mình đói. Cho nên vô tiệm ăn gì cũng chừa một chút, uống gì cũng chừa một chút." Thầy nói: "Miền quê như vậy vĩnh viễn đói mãi." Vậy là đói mãi thôi, cứ chừa một chút bỏ phí của trời đất, đói hoài, miền quê đó tiếp tục nghèo nữa.
[43:09]Cho nên là ăn cho sạch, uống cho sạch, vậy đó mà mình no đủ hoài. Vừa rồi ở trên TV á, trong cuộc thi nấu ăn, ông giám khảo ổng giận quá ổng đem ổng đổ cái thức ăn của cái người thí sinh vào trong cái thùng rác, thầy nói kiếp sau mà lục thùng rác ra mà kiếm ăn. Hễ đổ thức ăn vào thùng rác thì kiếp sau lục thùng rác mà kiếm ăn. Nhân quả nó vậy. Nên ở đây, khi ta biết những điều đó, ta ta đạt được sự an vui, gọi là an lạc trong trong trí tuệ. Những điều gì ta hiểu đúng chừng nào thì ta có cái sự vững chãi của tâm hồn mình. Không ai làm ta dao động, làm ta lung lay được vì ta hiểu đúng, ta biết đúng.
[43:53]Còn khi ta không hiểu đúng, không biết đúng, ta bị dao động, bị lung lay, bị bất an, nhớ như vậy. Ta không có trí tuệ là ta bất an liền, còn khi ta có trí tuệ, ta được bình an, ta vững chãi trong tâm hồn của mình. Nên nói là an lạc trong đạo đức và an lạc trong trong trí tuệ. Ta an lạc trong khi ngồi thiền và an lạc trong khi làm việc. Lúc ngồi thiền hồi nãy đau chân á, mới ban đầu đau nhưng khi ta ngồi lâu rồi thì bắt đầu tâm ta yên và ta đạt được an lạc trong khi ngồi thiền. Nhưng mà có người nói: "Dạ, lúc con ngồi thì con yên, nhưng mà khi đi ra làm việc, trăm công ngàn việc cái tâm con bất an lại", thì đây là ta chưa tiến tới đủ.
[44:38]Khi tu mà tiến tới đủ rồi á thì ngay trong lúc làm việc lăng xăng, lúc đó đang nhớ thân vô thường, vẫn an trú trong chánh niệm, vẫn có sự an lạc dù đang làm mọi việc. Cho nên cái người tu đúng rồi, chẳng phải là chỉ an lạc trong ngồi thiền, mà còn an lạc trong trong công việc làm của mình nữa, nghen.
[45:00]Nên cái gọi là tu là đi tìm cái an lạc cho mình và cho người, an lạc khi sống và khi chết, an lạc trong phong ba bão táp và trong khi cuộc đời nó xuôi chèo mát mái, an lạc trong đạo đức, an lạc trong trong trí tuệ, mà muốn được cái niềm an lạc như vậy thì phải ngồi thiền. Nên khi ta đến với đạo Phật, ban đầu ta tu gì đó cũng được. Nói: "Dạ thưa thầy, con mới đến với đạo Phật là do nhà con có người chết, rồi con thỉnh quý thầy lại tụng kinh, cái từ đó con theo chùa con tụng kinh luôn, là con tu là tụng kinh", cũng được. Nói: "Dạ thưa thầy, con con theo đạo Phật là lần đó con bệnh quá cái gặp ông thầy
[45:40]ổng trì chú cho con cái bớt bệnh, cái từ đó con trì chú luôn", cũng được. Nói: "Dạ thưa thầy, con tu theo đạo Phật là vì ông thầy ổng dạy con là phải niệm Phật, cứ Nam mô A Di Đà Phật, Nam mô A Di Đà Phật để chết mà được vãng sanh. Rồi con nghĩ ờ chết không biết đi đâu, thôi thì chết vãng sanh cũng được, nên từ đó con niệm Phật", cũng được, không sao hết. Tu gì cũng được, nhưng mà lâu rồi cũng phải ngồi thiền vì nó là cái lõi của đạo Phật.
[46:07]Không phải ai cũng bắt chân ngồi thiền được, cho nên thầy không bao giờ ép tất cả mọi người phải ngồi thiền. Cứ để mọi người tu gì đó tu, à nhưng mà nếu tu đúng rồi, cái công đức tăng trưởng rồi thì tới lúc phải ngồi thiền, chứ không còn con đường khác được. Còn khi mà ta chưa thể ngồi thiền bởi vì công đức mình chưa tới thôi, chớ mà đã công đức đủ rồi thì bắt buộc ta phải ngồi thiền, nhớ như vậy. Nên vì vậy, khôn thì giờ lo tập ngồi thiền sớm, nha, đừng đợi tới khi quá muộn, đừng đợi tới khi quá muộn. Mà đa phần những người mà về đây cũng đều có nghe về thiền rồi, đó. Còn có rất nhiều người trên đời nhiều khi kính Phật á,
[46:51]à theo Phật á mà không thích ngồi thiền, chưa chịu ngồi thiền, đó là một cái thiệt thòi rất là lớn. Nên vì vậy tu theo đạo Phật phải cố gắng ngồi thiền, dù biết rằng ngồi thiền rất là là khó, nhiếp tâm rất là rất là khó. Tâm ta lúc nào cũng suy nghĩ. Vì sao vậy? Vì bản chất của tâm là động loạn. Bản chất của tâm luôn là động loạn, mà tu để lật ngược lại cái bản chất đó, làm cho tâm yên tĩnh, nó là một cái công trình, nó là một cái công phu phi thường chứ không phải bình thường, nha, nhớ như vậy. Cái việc mà ta thay đổi bản chất của cái não bộ của mình, vốn là động loạn trở nên thanh tịnh, đó là một công việc phi thường.
[47:42]Mà đã là phi thường thì làm trong bao lâu? Làm trong bao lâu? Với sức cần khổ như thế nào? Nên không bao giờ có cái chuyện mà tu dễ dàng mà nhiếp tâm được, không bao giờ có cái chuyện tu thời gian ngắn mà nhiếp tâm được, không bao giờ có cái chuyện mà phước ít mà nhiếp tâm được, nhớ như vậy. Ta lật ngược một cái bản chất của cái tâm ta, từ cái bản chất động loạn mà lật ngược lại thành thanh tịnh, chuyện là chuyện phi thường, mà đã là chuyện phi thường thì nỗ lực của ta cũng là phi thường. Không có ai mà phát tâm yếu yếu sơ sơ mà có thể tu thiền định mà nhiếp tâm được, nhớ như vậy. Không có ai phước ít sơ sơ mà nhiếp tâm được,
[48:30]không có ai tu hơi hơi ngắn ngắn ngày mà nhiếp tâm được, nhớ như vậy. Vì lật ngược bản chất của tâm là chuyện phi thường thì nỗ lực là phi thường, công phu là phi thường, thời gian là phi thường, nhớ như vậy. Và quan trọng là phải gặp được minh sư thiện hữu dạy cho cho đúng đường nữa, chứ không phải là dễ, không phải là dễ đâu. Nên ta càng kính Phật chừng nào thì càng phải cố gắng mà nỗ lực thiền định chừng chừng nấy, thấy không? Mà thiền nhiếp tâm được rồi cũng chưa phải chứng Thánh. À. Nhiếp tâm được định rồi, có khi có thần thông luôn, vì tâm mà nhiếp được bắt đầu thần thông mở ra. Nhớ như vậy, ai cũng vậy, hễ tâm nhiếp được một bước là thần thông phát ra
[49:17]một cái, tâm nhiếp được một cái sâu hơn thần thông phát ra nhiều hơn. À ví dụ như là ví dụ cái người mà mới nhiếp tâm được là bắt đầu biết được rất nhiều chuyện, có thể coi bói rồi được, biết quá khứ vị lai, mà nhiếp sâu hơn chút nữa thì biết được nhiều chuyện trong thiên hạ, can thiệp được nhiều điều trong đời này, vân vân, à như vậy. Có thể nhiếp được tâm, đắc được thiền, có được thần thông, nhưng không phải chứng Thánh. Cái đây mới lo nè, mà không chứng Thánh rồi mai mốt lui tuột lại, tuột từ từ từ mình cứ khoe mình nổ á, nói: "Tôi đắc thiền, tôi đắc thần thông rồi" là nó mất phước tuột tuột tuột lại,
[49:51]nó tuột xa hơn hồi trước mình chưa tu và biến thành người điên loạn luôn. Cho nên tu thì phải làm sao chứng Thánh luôn, chứ đừng có chứng thiền rồi ngừng lại. Tu phải chứng Thánh luôn, nhiếp tâm trong thiền định rồi chứng Thánh luôn. Nói: "Ủa, như vậy chứng thiền là sao, mà chứng Thánh là sao?" Mà chứng thiền, tâm nhiếp được có thể có thần thông, nhưng chứng Thánh là gì? Thay đổi được bản chất của tâm hồn. Trong tâm hồn mình biến thành phẩm chất của thánh. Bao nhiêu điều tốt đẹp xuất hiện ở trong đó. Còn thiền chỉ là tâm yên thôi. Giống như là tâm ta là một bãi đất rừng hoang gai góc, hôm nay ta dọn sạch hết thì gọi là chứng thiền. Nhưng mà chưa chứng thánh.
[50:34]Thế nào là chứng thánh? Chứng thánh nghĩa là trên cái bãi đất hoang đó ta trồng được rất nhiều hoa thơm cỏ lạ, trái ngọt, cây lành để cho mọi người hưởng thì mới là chứng thánh. Thầy nhắc lại, tâm chúng ta như một khu rừng bụi rậm gai góc. Và ta tu thiền là ta phát ta dọn, ta đốt làm cho miếng đất nó khu rừng nó trống lại hết gọi là chứng thiền, chưa chứng thánh. Chứng thánh là ta trồng lên được khu đất đó hoa thơm cỏ lạ, thấy không, trái ngọt thơm lành. Đó, cất được những nhà xinh, tiếp độ được chúng sinh qua lại đến đó mà an hưởng, vui chơi. Đó mới gọi là chứng thánh. Vì tâm ta cũng vậy, khi ta nhiếp được thanh tịnh thì mới là chứng thiền.
[51:23]Mà làm sao trong cái tâm thanh tịnh đó nó tràn ngập từ bi, trí tuệ, đạo đức, vô ngã,
[51:32]vị tha, can đảm, không khuất phục, nhẫn nhục, độ lượng và tinh tế thì đó mới là thánh, tâm đó mới là tâm thánh. Cho nên là
[51:48]mới chứng được thiền thì ta khoan tưởng mình là an lạc vì nó lui lại. Cỏ gai mọc lại. Miếng đất trống bỏ không, gai mọc lại, cỏ mọc lại. Miếng đất trống ta trồng hoa, trồng cây lên đó rồi thì cỏ mới hết mọc lại. Nghĩa là người chứng thánh rồi thì không lui lại nữa, chứ người chứng thiền thì vẫn phải lui lại. Cho nên vì vậy mà ta cố gắng tu cho tới chứng thánh. Một điều nữa là nếu tất cả các chùa, chùa nào cũng nỗ lực tu thiền thì đạo Phật sẽ hưng thịnh. Như vậy, nếu tất cả các chùa mà ai cũng biết tu thiền thì đạo Phật sẽ hưng thịnh. Chứ còn chưa có tu được thiền, còn tu ở những pháp khác, đạo Phật coi vậy chứ bấp bênh.
[52:33]Các tu sĩ vẫn còn hơn thua, vẫn còn xử lý mọi chuyện không đúng với đạo lý Phật dạy, và có khi sai luôn luật pháp quốc gia nữa. Nhưng mà có tu thiền rồi thì bắt đầu các tu sĩ sẽ sống đúng, xử lý mọi chuyện đúng, vừa đúng với luật pháp quốc gia mà vừa đúng với đạo lý của Phật dạy. Nên các chùa phải làm sao từ từ phải tu thiền hết, chưa biết cũng phải tập tu. Mới ban đầu khó ngồi, cứ phải ngồi riết cho tới khi nào dễ ngồi. Nhớ. Nên vì vậy là chúng ta phải cố gắng ngồi thiền. Có một cái nữa là nếu ta tu thiền sai mà bản ngã tăng thì đạo Phật cũng suy đồi luôn. Nhớ, đạo Phật hưng thịnh hay không là do người đệ tử Phật từ từ trở nên vô ngã.
[53:21]Nha. Người đệ tử Phật từ từ trở nên vô ngã thì đạo Phật hưng thịnh. Còn nếu mà cái người đệ tử Phật tu sai, bản ngã tăng từ từ từ từ thì đạo Phật sẽ suy tàn. Nhớ cái câu đó. Như vậy thôi, ta tu pháp gì đó không biết nhưng mà phải làm sao cho bản ngã bớt dần, nhẹ dần để đi về về vô ngã thì đó mới là là sự đóng góp lớn làm cho Phật pháp được hưng thịnh, như vậy. Nên khi ta ngồi thiền thì ta đừng tưởng là chỉ là ngồi thiền, mà đó là gì? Đó là dựng xây Chánh pháp. Cũng giống như cái người taxi khi mà cầm cái gói tiền mà đi trả lại cho hành khách thì đừng tưởng chỉ là trả lại cho hành khách, mà là sao?
[54:08]Mà là đã tặng cho cả cuộc đời này quá nhiều quá nhiều niềm vui. Nha. Thì cũng vậy, khi ta ngồi thiền ta đừng tưởng là chỉ là à tôi lo nhiếp cái tâm tôi, tôi không có biết gì ai hết, không phải đâu. Ta đang xây dựng toàn bộ cái Chánh pháp cho thế gian này. Nhớ như vậy nha. Nên không có chuyện gì của riêng mình hết. Ta tức là người mà người tức là ta, như vậy. Kính thưa chư tôn, kính thưa các vị khách quý, kính thưa các Phật tử. Như vậy, trong cái đêm trừ tịch à đêm 14 này để chuẩn bị cho ngày lễ chính thức vào ngày mai thì chúng ta có những sinh hoạt, à buổi chiều ta đã có một buổi giao lưu hết sức là thú vị và ích lợi với ông Thứ trưởng Nguyễn Văn Lạng.
[54:51]Và tối nay thì ta có một bài pháp thoại ngắn để cúng dường lên chư Phật, để làm quà sinh hoạt với nhau. Và sau phần này là ta sẽ tới một buổi văn nghệ rất là thú vị, hấp dẫn, à lôi cuốn. Ừ. Nhưng có hấp dẫn, có lôi cuốn hay không, không quan trọng; ca sĩ hát hay hay không, không quan trọng; kịch của Hồng Tơ một lát nữa có vui hay không, không quan trọng; mà quan trọng cái gì, ai biết khen hay?
[55:26]Quan trọng là cái vỗ tay á. Quan trọng là cái vỗ tay đó, nhớ nghe không nè. Nha. Cho nên cái vỗ tay của ta làm nên nhiều điều kỳ diệu cho thế giới này. À thôi, xin cảm ơn chư tôn, Phật tử. Chúc cho tất cả chúng ta có mùa Phật đản an lạc. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.