[0:11]Nhưng mà vì cái chuyện phá đạo anh đi, cho nên tôi sẽ cho anh tiền, tôi cho anh việc. Anh chia rẽ giữa thầy này với thầy kia cho tôi, tôi sẽ cho anh tiền. Thì nếu mà cái số tiền có thể hay là cái địa vị họ đưa ra nó lớn quá, có thể cái người của một tôn giáo khác họ đến họ dụ mình như vậy. Nhưng mà nếu cái người này mà lòng tôn kính Phật chưa mạnh, quyết tâm chưa cao, nghe dụ mình cũng xiêu lòng à. Thôi kệ, mình cũng giả bộ mình à lấy tiền giả bộ chút, nhưng đó có nghĩa là quyết tâm chưa cao. Còn cái người mà quyết tâm cao rồi thì điều đó không lung lay được, dù chết không bao giờ bỏ đạo. Đó là lời nguyện thứ mấy? Nhưng mà quý vị...
[0:54]Mọi người quên, lời nguyện thứ bảy, là thà chết chứ không bao giờ bỏ đạo.
[1:05]Nên ở đây là chúng ta đánh giá cái người thượng căn hay hạ căn ở chỗ quyết tâm nhiều hay ít. Cái người quyết tâm càng mạnh chừng nào thì được gọi là thiện căn chừng nấy, thượng căn chừng nấy. Mà cái người mà thượng căn thật sự rồi thì không điều gì có thể làm lung lay họ được đối với cái đạo tâm, dù là đem cái chết ra hăm dọa. Nhớ như vậy. Vì vậy, cái bước đầu của người tu là dọn sạch tâm hồn mình khỏi những tư tưởng thế gian trước. Đó là việc cái người xuất gia phải làm. Trong cái văn tư tu là chúng ta hiểu được đạo lý rồi, thì bây giờ phải làm cho đạo lý nó tràn ngập tâm hồn mình trong từng giờ từng phút.
[1:47]Nhưng mà để cho tâm hồn mình tràn ngập đạo lý thì chúng ta phải dọn tư tưởng thế gian đi trước. Vì người tu là hướng về giải thoát, vượt ra khỏi thế gian. Thì nếu mà những tư tưởng của thế gian nó cứ lẩn quẩn trong tâm mình thì cái hành động sẽ xuất hiện, hành động thế gian sẽ xuất hiện. Chúng ta nói là tư tưởng đi trước, hành động đi sau mà. Đấy, nếu mà mình không quyết tâm thì những tư tưởng thế gian nó cứ khởi đi khởi lại trong suốt cái cuộc đời tu hành của mình và làm cho mình không có thành một cái người xuất gia đúng nghĩa hoàn toàn. Đó, bây giờ những cái điều ví dụ như dục lạc, tiền bạc,
[2:34]hơn thua, địa vị, tranh chấp, những cái tư tưởng nó thuộc về thế gian mà nếu mình cứ nuôi dưỡng nó, mình hay suy nghĩ về nó, bận tâm về nó, cớ nó cứ khởi đi khởi lại mà mình không có xóa sạch thì cái cuộc đời mình nó hiện ra như vậy. Mình nhìn vào cái cuộc sống, cái hành động, cái nụ cười, ánh mắt, lời nói luôn luôn nó lộ cái vẻ thế gian ra mà một người tinh ý họ nhìn thấy liền, người tinh ý nhìn thấy liền. Có một lần vậy, vì đây là giảng cho quý thầy, mình mới hay nói chuyện quý thầy, mấy Phật tử nghe không được nói đi nói lại. Tại vì mình nói cho quý thầy có khi phải nói lỗi quý thầy, Phật tử nghe là không được nói.
[3:14]Có một lần bị có một người Phật tử đến nói chuyện với tôi, họ khen tôi. Họ khen thì tôi nghe coi khen làm sao. Nói: "Dạ mỗi lần đến với thầy cái nghe thầy nói đạo thì thấy thích". Nghe câu đó tôi hơi ngạc nhiên, là vì tôi nhớ tôi ít có nói chuyện đạo với ai lắm, trừ những khi phải ngồi giảng, hoặc là có người nào mà hỏi về đạo lý thì mình nói. Chứ còn khi mà gặp nhau thì tôi thấy dường như mình cũng có cái khuyết điểm là tôi ít nói chuyện đạo lý, cứ ngồi cười cười, ai nói gì cái mình tùy thuận chút chút, ít thích nói chuyện đạo. Chỉ có những lúc mà phải đăng đàn thuyết pháp thì phải nói đạo lý.
[3:52]Nhưng mà không biết sao cái người đó lại khen là tôi nói chuyện đạo. Tôi hơi ngạc nhiên, nhưng mà cũng nghe, nghe thử họ nói gì thêm. Nói: "Dạ còn ông thầy kia con vô chùa ổng, cứ nghe ổng nói hôm nay giá vàng nhiêu, giá đô la nhiêu ổng rành miết á". Thì tôi lặng thinh thôi, tôi không biết nói làm sao, không biết thực hư như thế nào. Thì tôi cũng thấy là cái điều họ khen tôi không đúng mà không biết chê thầy đó có đúng hay không. Nhưng mà tôi đặt ví dụ trường hợp là đã chê ông thầy đó đúng đi, trường hợp như ông thầy đó hay nói chuyện giá vàng, giá đô la đi, thì đây là cái nguyên nhân nằm ở chỗ nào?
[4:26]Ví dụ như trường hợp có một ông thầy như vậy đi, chứ sự thật thì quý thầy đa số là người tu hành thật sự, chỉ có một vài phần tử nhỏ. Nhưng ví dụ như trường hợp ông thầy đó có thật sự là bởi vì ông đã để cho những cái tư tưởng thế gian nó khởi đi khởi lại mà không xóa. Đến lúc nào đó, cái hành động của mình, ánh mắt nhìn, lời nói buông ra nó lộ ra liền. Nó lộ ra và làm cho người ta đánh giá. Đó, ở đây thì mình miễn gượng kẻ, nhưng trong Phật dạy chúng ta là giữ gìn oai nghi tế hạnh cho thật kỹ. Nhưng mà cái oai nghi tế hạnh đó để giữ niềm tin với với Phật tử, với người cư sĩ, họ vững tâm họ đi theo Phật pháp
[5:10]tu hành là do oai nghi tế hạnh của người xuất gia. Nhưng mà có những lúc chúng ta lỡ sơ suất cái oai nghi tế hạnh vì... vì sao? Vì trong tâm mình nó trào ra, trong tâm mình còn cái điều của thế gian, nó lộ ra. Mà do đâu nó còn để lộ ra? Vì chúng ta không xóa sạch, cứ để nó khởi tới khởi lui hoài, do mình thiếu quyết tâm. Rồi thứ hai nữa là khi mình đã xóa đi những tư tưởng thế gian, không suy nghĩ về những điều thế gian nữa thì chúng ta phải thay thế liền. Cái tâm nó không có ở không đâu, tâm nó không có ở không đâu. Mình đừng có nói là cái tâm định là không thiện không ác. Sự thật cái định mà không thiện không ác á,
[5:54]nó là một cái loại định vô ký, chứ không phải thật sự là định. Định thật sự nó chỉ có khi mà người đó thuần thiện. Chúng ta phải nhớ như vậy. Cái định nó sẽ đến khi nào tâm hồn chúng ta thuần thiện. Bỏ hết cái ác là giai đoạn đầu, thấm nhuần cái thiện là giai đoạn thứ hai, đến giai đoạn thứ ba là mới vào được định. Nên định nó là đỉnh cao của cái thiện, chứ còn nếu mà mình nói cái người đó họ chưa có đi qua giai đoạn thanh lọc tâm hồn mà nói à vào đi, thiền định là không cần thiện không cần ác, thì đúng là hỏng chân liền, người đó tu không có đúng, không có căn bản. Đó, thì bây giờ cũng vậy, khi chúng ta dọn cái tâm hồn
[6:37]mình khỏi những cái tư tưởng thế gian, không có hơn thua, tham lam, nóng giận, hận thù gì nữa thì mình phải thay thế vào đó những cái tư tưởng của đạo liền, những đạo lý liền, ví dụ như là lòng tôn kính Phật. Nào giờ là mình cứ suy nghĩ chuyện tầm bậy tầm bạ của thế gian, bây giờ vừa khởi lên mình bỏ, mình thay thế vào đó là lòng tôn kính Phật liền. Nhưng mà thay lòng tôn kính Phật bằng cái gì? Bằng cái câu niệm Phật, bằng câu niệm Phật. Là lúc ví dụ như bây giờ mình vừa nghĩ tới một điều, là mình nói: "Giờ không biết sao mà xây cái nhà to thêm chút nữa", hoặc là quý thầy mình đi, nói: "Quý thầy không biết sao giờ xây cái chùa cho nó bự thêm
[7:24]chút nữa", tuy là nói cái chùa chứ nó cũng là tư tưởng thế gian, vì nó cũng là thuộc về vật chất. Ngay lúc đó mình giật mình liền, mình tỉnh lại mình thấy không được, đây cũng là cái tham, phải bỏ, bỏ nó đi. Nhưng mà bỏ nó, nó không có hết nếu mình không có trám cái chỗ của nó bằng một cái gì cao quý. Nên ở đây mình phải lật đật mình trám chỗ nó bằng một tư tưởng hoặc bằng một câu niệm Phật. Trám bằng tư tưởng gì? Mình phải nghĩ lại: "À thôi, chùa chiền vật chất nhiêu đây được rồi, nhiêu đây mình sinh hoạt đạo cũng tốt rồi, miễn sao cho Phật tử, tăng ni tu hành tốt được thôi, miễn...". Đó, mình thế bằng tư tưởng khác liền để xóa cái tư tưởng hồi nãy.
[8:04]Hoặc là nếu đơn giản hơn thì mình vừa nghĩ cái tư tưởng mà muốn có nhiều của cải, mình nói thôi không được bỏ, thôi: "Nam Mô A Di Đà Phật", thế vô bằng câu niệm Phật với cái lòng tôn kính Phật. Rồi, đó là như vậy cái mình... mình giành tiếp. Trong tâm mình, mình giành cái chỗ từ từ, mình giành chỗ từ từ hất những cái xấu cái ác đi. Đó, là lâu ngày như vậy, mình đuổi cái này để cái kia vô. Vô số những cái đạo lý khác cũng vậy. Rồi hồi nãy đặt lên ba cái quan trọng nhất, ba cái căn bản nhất trong tâm hồn mình phải có. là lòng tôn kính Phật nè, cái căn bản nhất. Thứ hai là lòng thương yêu chúng sinh và thứ ba là cái sự khiêm hạ nơi chính mình.
[8:49]Nó có ba cái đối tượng và làm xuất hiện ba cái tâm đạo đức căn bản nhất, quan trọng nhất mà người tu chúng ta phải đặt vào tâm hồn mình, đặt cho đầy nghẹt, chiếm cho chật chỗ hết trong tâm mình: là đối với Phật là lòng tôn kính tuyệt đối, đối với chúng sinh là lòng thương yêu vô hạn và đối với chính mình là cái tâm khiêm hạ không cùng. Ba cái đối tượng xuất hiện ba cái tâm đạo đức mà mình phải đặt vào sâu vào trong tâm mình cho nó chiếm sạch chỗ không còn cái chỗ dư nữa. Rồi từ ba cái tâm căn bản đó, chúng ta sẽ thấy vô số, vô số những cái thiện pháp khác nó sẽ đến để nó nối tiếp với ba cái tâm niệm đó.
[9:34]Còn nếu trong tâm mình mà ba cái điều cao quý đó chưa có xuất hiện, chưa thành tựu, chưa thấm nhuần, chưa tràn ngập, thì sẽ không có thêm những cái thiện pháp nào đến để chiếm chỗ trong tâm mình nữa, nối tiếp trong tâm mình nữa. Đó. Người tu là như vậy. Thật ra đó, mình nói là khởi tâm niệm là giai đoạn tư chưa phải là tu, nhưng mà thực sự thì ngay cái khởi tâm niệm tốt đó đã là tu rồi đó, đã gọi là tu trong tâm rồi. Tuy nói là tư, chứ sự thực, chuyển được tâm cũng đã là tu rồi. Gọi là sửa, sửa trong tâm rồi, rồi từ từ mình mới bước ra hành động và lời nói. Rồi ở đây chúng ta xét thêm một cái khía cạnh của tư nữa.
[10:24]Suy tư trong đạo lý đó, là chúng ta chuẩn bị tư tưởng cho những hành động, cho những hoàn cảnh sắp đến. Bây giờ, hoàn cảnh hay là những cái hành động chưa đến, nhưng mình phải tư duy trước để đón, để cho đến khi mình bước vào cái hoàn cảnh đó thì mình luôn luôn ứng xử theo đúng với đạo lý. Đó, đó là cái chuẩn bị tư tưởng. Nó cũng nằm trong cái đạo lý của cái chữ tư. Ví dụ như thế nào? Ví dụ như bây giờ ông thầy của mình, ổng sai mình đến nói chuyện với cái người ở bên kia làng, cái người bất đồng tư tưởng. Cái người bất đồng tư tưởng đó là nào giờ cái người đó họ hay nói xấu chùa, họ công kích chùa, họ rêu rao này nọ.
[11:15]Giờ ông thầy mình ổng, ổng nói là: "Thôi con đến thăm ông đó, thì Tết Nhất rồi thôi hỷ xả." Tại ông thầy mình ổng tu rồi, ổng tu lâu nên ổng không có bận tâm mấy chuyện đó, ổng sai mình tới. Mà mình thì mới tu trong chùa, cứ mỗi lần đi ngang qua cái ngôi nhà đó cứ kêu: "Ê, thầy chùa!", nó cứ chọc là cái lòng bực giận của mình nó nuôi dưỡng bao nhiêu năm nay. Bây giờ năm nay Tết cái ông thầy mình ổng ổng kêu mình đi thăm quanh xóm, mình thấy hơi khó chịu. Nhưng mà ở đây chúng ta phải áp dụng cái chữ tư trong văn tư tu là như thế nào? Là mình phải chuẩn bị tư tưởng để đến gặp cái người mà 5, 6 năm nay cứ nói xấu chùa, cứ nói xấu mình,
[11:57]đi đâu cũng trêu ghẹo mấy thầy trong chùa, phải gặp con người đó. Thì phải chuẩn bị cái gì? Phải suy nghĩ trước là bây giờ phải niệm Phật cầu Phật gia hộ là: "Xin cho con được bình tĩnh, không sân hận. Dù lát gặp cái người đó, họ sẽ công kích, họ sẽ mỉa mai, châm biếm, xin cho con giữ được lòng thương yêu họ." Đó là cái tư trước khi mà mình đối diện với cái hoàn cảnh, trước khi mình có cái hành động thực tế ở cuộc sống. Đó cũng là cái tư. Và nhờ mình tư như vậy trước, đến khi mình đến mình gõ cửa ổng, ổng bước ra ổng trợn mắt, ổng cười mỉa mai, ổng không thèm mời vô nhà. Thí dụ vậy, mình vẫn đứng ngoài cửa, vẫn vui vẻ chúc Tết rồi về.
[12:44]Nhưng mà chính cái thái độ thương yêu, bình tĩnh, thiện chí của mình, ổng lắng dịu lại. Ổng tin rằng nơi cái chùa nào giờ mà ổng hay châm biếm, châm chọc đó, vẫn có một cái gì nó hiền lành, dễ thương, bớt lại chút. Rồi thôi mình lật đật đi, ổng không có mời vô nhà, ổng không ưa đâu, nhưng mà ổng không đuổi ra khỏi cửa là may. Nhưng mà nhờ trước đó mình có cái chuẩn bị bằng cái tư, nên lúc đó mình tu được. Lúc mà mình gặp ổng mình nói một cái lời hiền lành là lúc mình tu, nhưng mà nhờ mình tư trước đó. Tư duy, suy nghĩ, nguyện trước, niệm trước về cái điều phải đối phó. Đó. Hoặc là một hôm nào đó, ông thầy mình ổng sai mình đến
[13:26]nhà một người Phật tử giàu có, có cái duyên sự gì đó. Mà nghe nói cái người Phật tử này giàu lắm. Biết đây ai giàu nhất? Thí dụ mình đến nhà người Phật tử đó, ví dụ thầy ổng sai đến, thì mình biết trong nhà đó là cái gì? Nhà lầu, lát gạch men, giống như chùa mình vậy, chùa mình cũng một cái dòng, cũng nhà lầu, rồi nào vô phòng là máy lạnh, mùi thơm, rồi xe 5, 6 chiếc, có xe hơi, có người làm, người ăn kẻ ở, đem ra mời là khăn giấy thơm phức, rồi dàn karaoke, nhạc, amply, loa tùm lum, nghĩa là nói chung mọi cái sang trọng, bóng lộn. Mà mình xuất thân từ chú điệu nhà nghèo vô chùa, tối ngày đi chân đất, pha trà cho thầy mình chẳng hạn,
[14:16]sống đơn sơ, bình dị, bây giờ sắp sửa bước vô cái nơi mà giàu sang, huyền mỹ, thì là mình phải chuẩn bị tư tưởng trước. Chuẩn bị trước. Vì sao? Vì nếu mà lúc đó mình đến đó mà không có chuẩn bị là coi chừng nha! Coi chừng mình sẽ bị động tâm, sẽ bị tâm tham, bị dao động. Lúc mình sẽ nghĩ: "Sao ở đời sướng quá!" Sướng thiệt! Tiền bạc, phương tiện vật chất, ca hát, giải trí đủ thứ hết. Đi tu sao buồn quá! Bắt đầu có chuyện rồi. Người tu mà thấy cảnh giàu mà nghĩ như vậy là bắt đầu nguy hiểm rồi đó. Nguy hiểm. Đây là điều đáng lo. Do đó, nên mình phải suy nghĩ trước. Mình phải suy nghĩ: "À! Thầy mình sai mình đến nơi giàu sang thì mình nguyện với Phật:
[15:03]"Xin giữ cho con cái lòng là không tham nam, không tham đắm, không dao động trước vật chất. Xin cho con thấy được là thế gian này như mây nổi, như chiêm bao. Xin cho con hiểu được rằng dù cái mảnh áo lụa là sang trọng cũng giống như cái mảnh áo vá con đang mặc. Xin cho con thấy được rằng những vàng bạc, kim cương giống như là sỏi đá. Xin cho con nên là giữ được lòng đối với đạo không lay động trước những cái giàu sang, huyền mỹ của thế gian." Đó nhờ mình tư duy trước, suy nghĩ trước cái điều như vậy, nên cái mình đến gọi cửa... Hai, ba con chó béc-giê cao chạy ra sủa, tỉnh bơ không sợ. Vì khi mình không tham, tự nhiên không sợ, tâm bình tĩnh.
[15:48]Rồi người ta mời mình vào nhà khách, sang trọng, mọi cái tốt đẹp, mình ngồi đó lặng lẽ như ngồi giữa hoang đảo, như ngồi trên đỉnh núi cao, không thấy gì khác biệt hết. Đó là nhờ mình tư duy trước, chứ còn nếu không tư duy trước, mình bị dao động liền. Vì chính tôi, về những cái tâm điểm tôi đi qua tôi biết. Khi mình sống trong hoàn cảnh thiếu thốn, khó khăn, bước vào cái nhà sang trọng thì động lòng. Mặc dù mình cũng nể họ là họ cũng làm phước đời trước, rồi họ mới được giàu sang như vậy, nhưng bỗng nhiên mình vẫn cảm thấy thích thích cái giàu của họ. Đó là cái dở đó.
[16:31]Rồi ví dụ như trường hợp nào khác? Như ngày nào đó, quý thầy đã đến lúc phải đăng đàn thuyết pháp, phải làm giảng sư thì trước cái giây phút mà mình bước lên bục giảng thì mình phải tâm niệm điều gì?
[16:48]Cái này nói riêng quý thầy, còn ai tính đi tu thì nghe cũng được.
[16:54]Trước cái giờ phút mà mình bước lên bục giảng thì mình phải tự nhủ trong lòng là: "Xin chư Phật gia hộ cho con thương yêu và tôn trọng những người nghe." Đừng có tưởng là mình bước lên bục giảng mình làm thầy, mình hơn người ta, cái tâm niệm nó kiêu mạn, nó sai lầm, mà phải biết tôn trọng và thương yêu người đang nghe giảng pháp. Vì sao? Vì đó là những người mà tôn kính Phật, tin tưởng Phật pháp, thừa sự Phật, là đệ tử Phật, là những người sẽ hộ trì Tam Bảo. Và trong đó có những người biết đâu xuất gia nối tiếp giữ gìn mạng mạch Phật pháp. Nên những người ngày hôm nay họ ngồi nghe mình giảng, coi chừng qua kiếp khác mình ngồi nghe họ giảng.
[17:36]Khi mà công đức họ vượt lên trên rồi mà mình không khéo giữ tâm, mình lui xuống trở lại. Nên do đó, và nhiều khi có những vị Bồ Tát họ giả bộ làm thính chúng ngồi nghe. Đó, nên ở đây không biết ai là ai. Như chúng ta thấy một cái hình ảnh mà tuyệt vời ngày hôm nay là Thượng tọa Thích Huệ Nhiệm ngồi lặng lẽ và nghe pháp. Trong khi đối với bản thân tôi thì Thượng tọa thuộc hàng thầy của tôi. Mà vẫn khiêm tốn ngồi phủi chân ngồi dưới đất, mà ngồi lặng lẽ nghe như mọi người. Mặc dù những điều mà tôi nói là những điều mà Thượng tọa đã học cách đây, có khi hồi tôi chưa sinh ra thì Thượng tọa học những điều này
[18:13]rồi, những điều đã quá thuần, mà vẫn lặng lẽ ngồi nghe. Nhưng chúng ta thấy đó, đó là cái điều mà hiện tướng, biết đâu trong đây còn có những Bồ Tát, không biết ai Bồ Tát giơ tay lên? Nhiều khi lặng lẽ ngồi trong đây. Đó là một cái. Và cái ý nghĩa thứ hai nữa, như chúng ta nói kinh tế thị trường bây giờ nói là khách hàng là... là Thượng đế. Cho nên những người nghe đó, coi vậy chứ là những người đáng tôn trọng. Vì vậy, một vị giảng sư mà sắp bước lên bục giảng phải giữ cái lòng thương yêu và tôn trọng những người nghe pháp vô cùng. Chứ không được mà bước lên bục giảng thấy mình là thầy thiên hạ là nguy hiểm.
[18:50]Rồi ví dụ như trường hợp là một lúc nào đó trong cái việc mà chúng ta làm việc Phật sự, chúng ta phải nói chuyện với những người khác đạo, họ không có cùng tôn giáo với mình, Ví dụ như gặp người đạo Thiên Chúa, hoặc là người đạo Cao Đài, đạo Nho, hay cả đạo Hồi cũng vậy. Thì trước khi mình nói chuyện với họ mình chưa biết, chưa gặp, nhưng mà mình biết trước là mình sẽ gặp những người như vậy. Thì lòng mình phải dặn lòng mình trước là xin giữ được cái lòng bao dung đối với họ. Là cố gắng tìm được cái chỗ tương đồng giữa các tôn giáo để mình có thể bao dung, thương yêu và thông cảm được họ. Chứ không có để ý đến cái chỗ sai biệt giữa các tôn giáo.
[19:37]Do đó ví dụ khi mình gặp một ông cha thì mình nói chuyện thì mình vẫn khai thác những cái đề tài mà mình vẫn có mà họ cũng có. Tôi nhớ có một lần ở trên núi, có một hôm ông cha ở thành phố dắt một đoàn tín đồ là nam nữ thanh niên, giới trí thức đi sinh hoạt. Họ đi chơi, vừa đi chơi vừa sinh hoạt giáo lý, rồi thấy cái chùa họ ghé vào họ nghỉ. Thì tôi cũng không biết là họ chỉ ghé chơi cho vui, chứ không có biết, cứ tưởng họ đến thăm chùa rồi mấy chú báo thì tôi phải mặc áo xuống tiếp. Nghe nói có ông cha, mình trụ trì phải ra tiếp. Rồi cái vô tình cái họ phải ở lại, thấy thấy ông thầy trụ trì ra họ
[20:18]ngồi lại, thì tôi mới vỡ lẽ ra là à họ chỉ vô tình đi chơi thôi. Họ đi chơi rồi họ sinh hoạt, rồi thấy mình ra tiếp họ buộc phải ngồi lại. Giờ họ đi cũng không được, mình cũng không đứng lên đi được, thôi hai bên kèm nhau thì cũng ngồi đó luôn nơi nhà mát. Thì họ cũng không có bỏ chương trình sinh hoạt của họ được, cái họ phải bắt đầu sinh hoạt. Ông cha mới lấy cái tài liệu giáo lý ra, ổng phát hết cho mọi người, cũng phát cho tôi một tờ là nói về giáo lý và yêu cầu mọi người suy tư và phát biểu về những đạo lý của Chúa dạy ở trong đó. Vì tôi là khách lạ nên ông nể tình ông mời tôi phát biểu trước.
[20:51]Trong đó liếc qua sơ sơ thì Chúa dạy gì cũng nhiều lắm mà tôi không nhớ hết. Thì tôi lại không có nói theo cái tờ giấy đó, bắt đầu tôi nói những điều về Chúa mà tôi hiểu, về Chúa Giê-su, về tình thương của Thiên Chúa, vân vân. Tôi nói một cách thật là nhiệt tình, say sưa. Nói xong cha ổng cũng mê luôn. Cái lát vô ngồi tôi mời ở lại ăn cơm cái ông cha nói à không biết thầy đây có điện thoại di động không để hôm nào mời thầy về giảng cho con chiên.
[21:22]Thì tôi cũng cám ơn thiện chí của ông nhưng mà chưa dám nhận lời, vì nghĩ rằng vì những cái luật về tôn giáo hiện nay còn có những cái sự ràng buộc á không có cho phép, nên tôi chưa dám nhận lời. Đến khi nào có duyên thì thì thì thì mình sẽ tiến hành, nhưng mà bây giờ thì khoan. Nhưng cái điều mà đó thì chúng ta thấy á vì trước đó mình có cái sự thông cảm đối với tôn giáo bạn, nên làm họ cũng quý mến mình. Họ thấy mình không hề nói gì đạo Phật hết. Mình gặp đạo Thiên Chúa không thèm nói gì đạo Phật, chỉ nói đạo Thiên Chúa thôi. Thì họ ngạc nhiên, nên đến cái giờ phút mà họ chia tay ra họ đứng lên họ chào thì họ họ vui vẻ, hoan hỉ lắm.
[21:59]Thì chúng ta thấy cái điều đó là sao? Tự nhiên họ, mình không cần nói đạo Phật mà họ mến đạo Phật. Phải không? Không cần nói đạo Phật họ mến đạo Phật, còn bước mà ngồi trước mặt họ mình cứ nói Đức Phật thế này, Đức Phật thế kia là họ ghét đạo Phật luôn. Còn trong khi mình tôn trọng họ, họ tôn trọng lại mình. Đó là cái lợi, mà cũng là do cái tư tưởng mình đi trước, nên mình chuẩn bị được cái đạo lý để bao dung được cái họ, đó. Hoặc là bây giờ ở trong chùa đi, những chuyện tu hành là cứ thời khóa là đến 8:00 mấy 9:00 mấy á, chùa mình phải ngồi thiền hay niệm Phật, người nào niệm Phật niệm, người nào theo dõi hơi thở,
[22:40]hoặc là người tụng chú hay gì gì đó thì tùy mỗi người. Thì sắp tới giờ đó rồi, sắp tới rồi, thì đó là tới giờ tu đó, nhưng mà trước khi tu thì chúng ta phải nhớ là là gì? Tư, trước khi tu là cứ phải tư. Giờ tư cái gì đây? Trước cái giờ ngồi thiền thì mình nguyện, trước khi tới giờ mình đi kinh hành chút. Đi kinh hành đi đảo tới đảo lui rồi mình nguyện là tới giờ ngồi thiền mình bỏ hết mọi chuyện tạp nham trên đời, mọi chuyện bận lòng, để chỉ giữ lòng trong cái công phu tu tập thôi. Đó, mình nguyện lòng như vậy. Thì nhờ mình đi kinh hành năm mười phút trước khi mình vào ngồi thiền mình nguyện như vậy, nên khi bắt chân ngồi nó có cái quyết tâm hơn.
[23:23]Dù có thể là mình lúc đó mình chưa đắc định, chưa đắc định, vẫn còn phải chiến đấu với vọng tưởng rất vất vả, nhưng mà trước năm mười phút mình có cái tâm nguyện đó, nên khi mình vào ngồi mình có cái sức mạnh, sức mạnh để chiến đấu hơn là những lúc trước kia, trước kia mà mình chưa có cái tư trước khi tu, chưa có cái tâm nguyện trước khi
[23:46]tu, như vậy. Đó. Rồi đó là cái ý nghĩa của tư, nghĩa là chúng ta chuẩn bị tư tưởng để đối phó với hoàn cảnh sắp đến. Bây giờ cái ý nghĩa của tư tiếp là chúng ta khởi tác ý chân chính khi đối diện với hoàn cảnh luôn, đó tác ý. Chúng ta đừng có nghĩ tác ý là động, đừng có nghĩ, vì trong suốt kinh Phật nói, luôn luôn Phật dạy chúng ta tác ý chân chính, vì cái tác ý đúng là nó tạo thành cái định về sau, lát chúng ta nói lại, đó. Và bây giờ nó không phải là mình chuẩn bị tư tưởng trước rồi mới gặp hoàn cảnh sau nữa, mà bây giờ cái hoàn cảnh bất ngờ nó ập đến như thế nào đó, rồi ngay cái hoàn cảnh đó mình phải tác ý
[24:31]như thế nào, đó cũng gọi là tư, mà đó cũng gọi là tu. Giờ ví dụ như là một lần nào đó, nào giờ mình tu ở chùa ở chùa nhà quê thì quen rồi, ừ quen với cái cái con sông, áng mây, bóng trăng, vườn cây, hay là hoa đồng cỏ nội, mình quen với đời sống đơn sơ, mộc mạc thiên nhiên, rồi bất ngờ cái ông thầy mới cho mình đi về thành phố để học. Thi vào đậu, học. Từ đó mình cuộc sống mình bước qua một môi trường mới, từ cái môi trường mà mà đồng quê mộc mạc trở thành nơi phố phường hoa lệ, đây là chỗ mình phải đối diện. Mình phải tác ý như thế nào để giữ được cái tâm của mình nó không có mất, không có mất cái người tu mà xuất thân từ núi rừng, từ nội thôn dã.
[25:24]Vì có nhiều thầy vậy, ban đầu á xuất thân tu từ cái chùa ở núi rừng, ở thôn dã, tới chừng về thành phố bị choáng ngợp bởi vật chất, mất cái chất, mất cái chất nhẹ nhàng nghĩa là thanh thản, đơn sơ của một ông thầy miền quê, miền núi, mà đã trở thành một ông thầy nghĩa là cũng sang trọng, cũng đua đòi với vật chất. Đó là do thiếu tác ý chân chính. Giờ phải làm sao mà chúng ta giữ được cái chất quý của một ông thầy tu miền núi? Tôi nghe rất nhiều lần thầy thầy Minh Giác ở chùa Từ Tân á, thầy cái chùa mà mà mà chúng tôi hay đến để giảng, thì thầy là xuất thân từ một cái chùa miền Huế ở một vùng miền núi, mà thầy cứ ca ngợi mãi cái khởi điểm của một người
[26:08]tu mà xuất thân từ cái miền quê, miền núi, thì ca ngợi. Thầy nói cái người đi tu mà bước vào cái chùa ở miền núi là cuộc đời tu coi như thành công 50%, còn 50% là do sự phấn đấu của cả cuộc đời còn lại. Ông đề cao nghĩa là cái môi trường hoang dã, thiên nhiên của một người tu hành ghê gớm, ông đề cao ghê gớm. Rồi tôi thấy dường như là ông có lý, thì tôi lại không rành, vì ông thường hay tư duy rồi mới so sánh, cân nhắc, đối chiếu về cái điều đó hay sao đó, nên ông ca ngợi, mà tôi thì không có được cái cái tư duy về điều đó, nên là mình không dám đi sâu, nhưng mà ông ca ngợi dữ lắm. Mà do ông nói nhiều lần quá làm cho tôi bắt đầu phải
[26:49]chú ý, và tôi thấy dường như điều đó là sự thật. Dường như là cái người tu mà nếu giữ được cái nét mộc mạc, đơn sơ, chân chất của cái núi rừng, của thôn dã thì là một cái cái chất đạo tuyệt vời gì đó, mà cái người tu ở miền thành phố khó có được. Tôi cũng gặp vài thầy xuất thân tu bước vào chùa ở luôn cái chùa thành phố luôn, thì đúng, đúng là cái nét có cái gì không bằng, không bằng quý thầy ở miền quê. Nói như vậy không phải nịnh quý thầy ở đây đâu, mà đó là sự thật, đó là sự thật. Thì lúc nào đó mà mình phải bước vào thành phố để đi học đi, là mình đối diện với cái hoàn cảnh vật chất, phố phường hoa lệ, thì bây giờ quý thầy mỗi
[27:34]ngày phải đến Phật học viện để học, phải đạp xe lọc cọc lạch cạch đi giữa phố phường hoa lệ, thì phải giữ cái tác ý, phải nhắc rằng cái trần gian xôn xao này, cái hào nhoáng phù phiếm này chỉ là chỉ là cái tạm bợ, tất cả chỉ là chiêm bao. Cứ tự nhủ cái câu đó thì giữ được cái lòng mình không bị đắm nhiễm bởi vật chất.
[28:02]Ở đây thì chắc quý thầy nào cũng đã từng đi rong ruổi đường phố Sài Gòn rồi phải không? Chứ không có quý thầy nào quê đến độ mà chưa biết Sài Gòn. Thì rõ ràng là mình sống thưa thớt như vầy, yên tĩnh như vầy, ở thành phố nhà cửa san sát, xe cộ nêm như nêm như chật, quần áo lụa là bóng lộn, đèn mờ đèn sáng, đèn đỏ chớp nháy đủ thứ hết. Thì trong cái cảnh đó nếu mà không khéo là mình cứ mà đi nhìn nhà lầu rớt nón luôn hen. Đó. Cho nên ở đây vậy, mình phải giữ cái tâm, thấy cảnh gì thấy cứ tự nhủ: trần gian xôn xao này chỉ là cái trò nhỏ tạm bợ, thấy tất cả là chiêm bao. Nếu mình tác ý được cái tâm đó thì cho đến cái ngày mà mình tốt nghiệp trở về chùa,
[28:44]mình vẫn là ông thầy mộc mạc, đơn sơ, bình dị, giữ được cái chất không mất. Còn nếu mình không tác ý được cái đó, một ngày mà tốt nghiệp trở về chùa, dù là ông thầy nhìn không ra nữa. Nói: "Xin lỗi Đại đức là từ đâu tới?" Tại vì sao? Quần áo là láng bóng, bóng bóng mà con ruồi đậu rớt. Rồi cầm dù, cầm gì, đại khái là nhìn đeo kiếng đồ, kiếng đen kiếng râm đồ, xách cặp mà Samsonite. Là đi giày da rồi bước vô, ông thầy ổng nhìn không ra. "Thưa thầy, con là đệ tử của thầy đây." "Ủa, tôi có người đệ tử như thế này à?" Là vì thật ra bốn năm qua mình quên tác ý: "Trần gian là hư ảo." Quên chút xíu là ông thầy ổng hết nhận ra.
[29:26]Rồi một ví dụ lần nữa. Ví dụ khi mình đang tiếp tiếp khách, mình nói chuyện với nhiều người. Nói chuyện một lát cái khách từ từ đưa đề tài qua chiến tranh và chính trị. Cứ nói phe bên này thắng, phe bên kia hơn, bên đây chống qua chống lại, bên này thù bên nọ oán. Rồi lúc đó làm sao? Lúc đó nếu mình không giữ tâm cái mình chạy theo một phe à. Cái mình đứng về phe này mình chống phe kia, bên kia họ đứng phe kia họ chống phe nọ. Thì sẽ có chuyện. Có chuyện mà cái người xưa hay dặn, không phải người xưa đâu, cái người mới mới đây nè thế hệ già già cái này có dặn: "Nếu mà muốn mau đánh lộn thì hãy đem đề tài tôn giáo và chính trị ra nói chuyện."
[30:08]Hễ đem tôn giáo và chính trị đem nói chuyện lát thế nào cũng đánh lộn. Trước giải phóng là nhan nhản vậy, sau giải phóng thì không dám nói thì không sao. Nhưng bây giờ coi chừng bắt đầu có người nói chuyện lại nữa. Mà mình nhiều khi mình không giữ được tâm, mình đã đứng vào một phe nào đó. Mà trong khi đạo lý của đạo Phật không cho phép mình làm điều đó. Nghĩa là người đệ tử Phật phải vượt lên trên phe phái và sự thù hận. Người đệ tử Phật không được đứng phe nào hết trơn á, phải vượt lên trên mọi phe phái. Ở trong lòng không thấy mình đứng phe này, không thấy mình đứng phe kia và tuyệt nhiên không có cái sự thù hận với ai với ai.
[30:44]Ví dụ đi, tôi nói ví dụ: như là gia đình mình thuộc về một cái phe chiến thắng, mình cũng không lấy đó làm hơn tại vì đạo Phật không có phe nào. Không thấy à nghĩa là gia đình tôi là thuộc về phe chiến thắng là tôi hơn mọi người, không nghĩ vậy, vẫn thấy mình không phe nào, đi tu rồi không có phe nào. Hoặc là gia đình mình thuộc cái phe chiến bại đi, mình cũng không ấm ức, không thù hận ai hết trơn. Vì người đệ tử Phật vượt lên trên điều đó. Thì tôi chưa định giảng đề tài này, hôm nay nói sơ sơ thì nói qua một chút thôi, chứ một lúc nào tiện tôi sẽ nói đề tài "Chiến tranh và thù hận". Hôm nay thì chưa nói, hôm nay chỉ nói điểm nhỏ thôi.
[31:24]Chính Đức Phật đã vượt lên điều đó rất tuyệt vời. Một lần đó, ở cái đất nước của vua Kosala, thì một cái ông vua Lưu Ly vương ổng lên nối ngôi vua. Cái vương quốc Kosala đó là vương quốc rất lớn, mà cái tiểu quốc Shakya của Đức Phật là tiểu quốc chư hầu nhỏ. Ổng giận cái gì hồi nhỏ không biết, ổng đem quân ổng đánh, ổng giết sạch dòng họ Thích Ca, cho nên chiếm luôn dòng họ Thích Ca. Đức Phật nhiều lần khuyên can, ông vua đó, ông vua ổng không nghe. Rốt cuộc ổng đem giết sạch, Đức Phật không hề có tư tưởng thù hận, mặc dầu những người chết là dòng họ mình không, là đồng bào của mình không. Đức Phật tỉnh bơ, coi như cái chuyện chiến tranh vừa rồi không dính gì tới mình hết.
[32:04]Vẫn bình an đi giảng đạo, mỗi ngày vẫn mỗi ngày đi khất thực, rồi giảng đạo bình thường, coi như chuyện không dính gì mình hết. Dù trước đó cũng có khuyên can, không được thì thôi. Cho nên Ngài vượt Ngài vượt lên trên mọi phe phái và sự thù hận, để tiếp tục làm thầy, làm bạn của mọi chúng sinh. Thì chúng ta bây giờ đi theo con đường của Phật cũng như vậy. Vượt lên trên mọi phe phái, vượt lên trên lòng thù hận và hơn thua, vượt lên trên cái kiêu ngạo của kẻ chiến thắng, cũng như vượt ra khỏi cái thù hận của kẻ chiến bại. Đó là người đệ tử Phật. Nhưng mỗi khi mà nghe những chuyện đó, mình phải tác ý để thoát khỏi điều đó.
[32:40]Rồi ví dụ như có những lúc chúng ta phải đối diện với người khác phái. Người khác phái là ví dụ như mình là một ni cô mà gặp người thanh niên đẹp trai, hoặc mình là một tăng mà gặp cô gái trẻ đẹp. Lúc mình không có muốn đâu, lúc nào cũng tránh né né, nhưng hôm đó có người thỉnh tới chùa, cái cô đó tới chùa, cô đẹp quá hà. Đẹp mà chưa từng thấy bao giờ. Ông thầy mình ổng nói đó là cọp đó con. Mà cọp mà mình nói sao cọp này nó dễ thương quá, thí dụ vậy. Thì ở đây ở đây là cái mình phải tác ý khéo để đối diện với những cái điều. Thì cái đề tài về tham ái thì tôi không có nói ở đây, mà tôi nói ở cái trường khác của Tăng Ni, ngày mai giảng cái đề tài này ở bên kia.
[33:27]Nên ở đây không có nói nhiều. Nhưng mà ở đây là đặt trường hợp là chúng ta tư là chúng ta tác ý khi đối diện với hoàn cảnh. Và trong những trường hợp đó mình phải tác ý cái gì đó để cầu Phật gia hộ vượt qua tham ái. Cầu Phật gia hộ cho con vượt được tham ái để giữ được lòng thương yêu bình đẳng với mọi người. Nhờ cái công đức đó mà chúng ta cũng nhẹ lòng, bớt bị chi phối bởi cái sắc đẹp của người bên ngoài. Đó là cái tác ý đúng. Hoặc là khi bất chợt mình không chuẩn bị trước, rồi mình nghe người ta khen là có ông thầy đó ổng tu hành ổng rất là tốt, là đạo hạnh tăng trưởng, thiền định tăng trưởng.
[34:06]Thì nghe cái đó mình phải tác ý phải tán thán, phải vui mừng liền. Và phải cầu nguyện làm sao trên thế gian này ai ai cũng được như ông thầy đó. Cái tâm đó quan trọng. Vì nếu mà mình không có cái tâm đó, tâm tùy hỷ đó, cái mình bị đố kỵ. Cứ nghe khen thầy đó riết cái mình chịu không nổi, cái đâm bực mình, nói này nói kia. Khi bực nói này nói kia rồi là phước mình đốt sạch không còn gì nữa. Đó đó là những cái mà những tình huống bất ngờ, mình phải tác ý cho lẹ, cho kịp thời để giữ được cái tâm mình lại. Nếu không là những tâm bất thiện nó khởi lên, mình mình xoay xở không kịp. Rồi trong trường hợp bất ngờ nữa, mình phải tác ý cho khéo.
[34:46]Bất ngờ cái mình nghe có ai phản đối mình, chống đối mình, nói xấu mình, châm chích. Nói xấu thì tôi không có sợ. Nói xấu ví dụ mình làm điều gì sai, họ nói xấu thì mình mình sửa. Hoặc mình không có làm mà họ nói xấu, họ vu khống thì thôi kệ họ, không có sợ. Nhưng có trường hợp họ phản đối mình về một tư tưởng, về đạo lý. Nhiều khi quý thầy lớn lên rồi quý thầy cũng có thể là đi rao giảng, mình có những điều khám phá nào đó mới lạ, thích thú, rồi mình đi truyền đạt. Nhưng mà lại có những người nào đó họ không bằng lòng, họ phản đối, chống đối, nhiều khi chống gay gắt, kịch liệt nữa. Thì trước những tình trạng như vậy, mình phải suy nghĩ cái gì để giữ được
[35:25]tâm mình không có phiền muộn, không có giận hờn, không có bực bội? Mình phải nghĩ như thế này, đây là một tác ý của cái tư: nghĩa là chưa chắc người đó đúng, nhưng cũng chưa chắc mình đúng, phải không? Phải không? Ví dụ như mình đúng mà có khi cái người đó họ chống là tại vì họ đố kỵ thì họ sai, thì chưa chắc họ đúng. Nhưng có khi cái người đó họ trí tuệ sáng hơn mình, họ nhìn thấy cái điều mình nói trật lất. Họ nói cái phê bình mình, cái chống đối mình là một điều đúng, mà mình sai. Nên ở đây cũng chưa biết thực sự là ai sai ai đúng trong cái sự phản đối đó. Có thể mình đúng nhưng cũng có thể mình sai, đừng bao giờ vội vàng kết luận.
[36:09]Tuy nhiên chỉ có một điều chắc chắn là tại mình chưa đủ đức. Nhớ một điều, khi gặp cái sự chống đối như thế thì phải hiểu một điều: tại mình chưa đủ đức. Như vậy lòng mình nhẹ lại. Đó, rồi từ từ xét tiếp, từ từ sau đó mới xét xem người ta chống mình là đúng hay sai. Cái nào sai thì mình sửa, mình chỉnh. Nhưng mà luôn luôn đổ thừa tại mình trước, chứ đừng có đổ thừa tại người khác. Thấy người nghe người ta chống mình nói ôi, hủ lậu, biết cái gì mà nói, mình chê người ta liền thì mình càng tiếp tục tổn đức. Còn nếu mà người ta phản đối mình mà mình nghe thì mình biết là đời trước cái đức của mình chưa lớn, chưa có nhiếp hóa bao dung được hết chúng sinh.
[36:51]Nên đời này là tuy có người theo mình nhưng cũng có người phản đối mình. Mình suy nghĩ được như vậy, lòng nó nhẹ lại. Rồi một điều nữa chúng ta phải đối diện nữa, có một cái hoàn cảnh nữa chúng ta phải đối diện, đang đối diện, ai cũng phải đang đối diện: đó là chúng ta đang sống trong một thế giới mà con người còn kỳ thị, còn chia rẽ, còn hận thù với nhau. Chúng ta đang sống trong cái thế giới như vậy. Nếu mình suy nghĩ nhỏ thì thôi. Nếu mà cái tâm mình nhỏ, mình chỉ thấy trong gia đình mình, trong làng xóm mình, hoặc xa nữa là cái ngôi chùa mình hay tới lui trong những bạn đạo gần gần đó thôi, thì thấy cái mâu thuẫn nó không nhiều.
[37:31]Cũng hờn qua hờn lại chút đỉnh không đáng kể. Nhưng nếu cái tâm hồn mình lớn, tâm hồn mình thấy được cả thế giới, ôm ấp cả thế giới, thì mình mới thấy một điều đáng buồn là mình đang sống trong một thế giới mà con người cứ tiếp tục kỳ thị, chia rẽ, hơn thua, tranh đấu, giết chóc, hận thù với nhau mãi. Thì chúng ta phải tác ý cái gì trong cái hoàn cảnh như vậy? Chúng ta phải tác ý là luôn luôn cầu nguyện cho mọi người thương yêu nhau.
[38:05]Và cái điều cầu nguyện này có lẽ là không bao giờ chúng ta dứt được, phải không? Là vì thế giới này chưa bao giờ dừng lại cái sự hận thù chiến tranh. Cho nên một ngày nào đó mỗi ngày mỗi ngày mà trong lúc chúng ta tu tập, tụng kinh, lễ Phật, tọa thiền, chúng ta đều phải khởi cái tác ý đó vì chúng ta đang sống trong cái hoàn cảnh đó. Chúng ta phải có cái tác ý là cầu nguyện cho con người thương yêu nhau. Đó đó là cái tác ý cần thiết. Rồi cũng một cái hoàn cảnh khác mà chúng ta phải đối diện nữa. Đó là sao? Là chúng ta đang ở trong một cái đạo Phật bị phân hóa. Chúng ta là người đệ tử Phật. Nhưng mà tình trạng đạo Phật là đang bị phân hóa. Phân hóa như thế nào?
[38:52]Là ở trong môi trường nhỏ, ví dụ như là trong một xóm, một làng hay là một huyện, nhiều khi chùa này với chùa kia vẫn có những cái bất đồng, chưa vui với nhau, quý thầy quý cô chưa vui với nhau. Hoặc là chúng ta thấy trong môi trường rộng hơn thì cái hệ phái này với hệ phái kia vẫn có cái kỳ thị, hơn thua, tranh giành với nhau. Rồi trên thế giới thì càng nhiều tông phái, càng nhiều quốc gia. Mỗi quốc gia có cái Phật giáo riêng, có sắc thái riêng. Rồi trong mỗi cái tông phái quốc gia đó lại chia chẻ ra nhiều tông phái khác nữa, nhiều cái hệ phái nho nhỏ hơn nữa. Như vậy, tuy cùng là đệ tử Phật nhưng mà đúng
[39:31]là quan điểm con người ta không có đồng. Đó. Thì có cái đỡ cái là đạo Phật mình hiền lành, từ bi, không có dám làm bậy, cho nên khi bất đồng chỉ nói qua nói lại sau lưng chút đỉnh thôi chứ không có làm gì tàn bạo. Chứ còn những cái tôn giáo khác mà cái giới sát sanh không giữ kỹ, tâm từ bi không được nhắc nhiều thì khi mà họ mâu thuẫn với nhau họ có thể giết nhau được. Như chúng ta nghe những cuộc chiến tranh tôn giáo tàn khốc giữa Hồi giáo và Thiên Chúa giáo, hoặc là ở Bắc Ái Nhĩ Lan là giữa những người Thiên Chúa giáo và những người theo Tin Lành, Protestant mà giết nhau được. Mà đạo Phật chưa đến nỗi xảy ra là vì cái căn bản của đạo Phật là luật nhân quả
[40:12]nên ai cũng sợ không dám bạo lực, không dám bạo động, không dám sát sanh. Nhờ đạo Phật chúng ta như vậy, nhưng tuy nhiên là đạo Phật cũng đã bị phân hóa rất là nhiều. Thì chúng ta là những người con Phật mà mình sống trong một cái môi trường như vậy, mình cũng phải có cái xót xa. Chúng ta phải biết tác ý, phải cầu nguyện, là hằng ngày chúng ta cũng phải cầu nguyện làm cho những người con Phật nắm tay nhau, tìm ra được một cái chân lý chung của Đức Từ Phụ, đừng có theo đuổi quan điểm riêng của mình mà cứ chia rẽ với nhau mãi. Đó. Đó là cái điều mà chúng ta phải đối diện. Nên chúng ta thấy trong cái tư, trong cái văn tư tu này
[40:53]thì cái tư là cái mà chúng ta phải tác ý rất nhiều. Tác ý khi học xong đạo lý rồi, phải huân tập đạo lý; tác ý khi mà phải sắp sửa đối diện với hoàn cảnh khó khăn; rồi tác ý khi phải đối diện với những hoàn cảnh bất ngờ mình ở trong đó để giữ được cái tâm mình, để giữ được đạo lý mình. Thì những cái tác ý như vậy, chúng ta đừng có sợ là động, đừng sợ là động. Có nhiều người cứ tưởng tu là đừng có động gì hết, chính người đó nói sai đó. Nếu chúng ta tác ý đúng, nó tạo thành cái công đức và chính cái công đức đó làm thành cái định về sau. Chỉ sợ chúng ta tác ý bậy bạ, tác ý sai thì nó làm chúng ta tổn phước và làm tâm mình loạn thêm.
[41:37]Còn cái người không tác ý gì hết thì cũng không giữ được cái điều đó, vì sao? Vì họ không có phước, tâm nó cũng tự nó loạn lên lại. Không ai giữ được cái không tác ý. Phải công đức rất lớn mới tâm mới vào định, mà trong bao nhiêu cái công đức chúng ta phải làm á, nó có một cái điều là tác ý chân chính, tác ý chân chính. Ở đây Phật gọi là chánh tư duy trong Bát Chánh Đạo, mà trong suốt bao nhiêu bài kinh Đức Phật đều dặn dò là: các Tỳ-kheo hãy lắng nghe và tác ý, ta sẽ nói. Trong bao nhiêu bài kinh Đức Phật đều dặn dò như vậy. Nên cái tác ý là cái quan trọng, cần thiết như vậy. Rồi chúng ta nói qua cái tư khác là sau khi trải qua những
[42:20]hoàn cảnh chúng ta kiểm lại tâm mình và kiểm lại đạo lý của mình, đó là cái tư sau khi chúng ta đối diện. Ví dụ như thế này, chúng ta nghe nói là muốn đừng có sân á thì phải quán. Quán các pháp là vô thường. Đó, thì bây giờ mình thử. Có một lần đó ai chọc mình cái gì giận quá chừng, cái mình quán: ôi, các pháp vô thường, lời nói là hư ảo như mây gió. Mình nghe coi có hết sân? Đó, cái nếu mà mình thử hết sân á thì nói: à, đạo lý này trị được cái sân. Nhưng mà nếu mình quán hoài mà thấy cứ sân hoài thì như vậy cái đạo lý này không trị được cái sân, dùng đạo lý khác. Cái mình cũng nghe nói là cái tâm khiêm hạ trị được cái sân, cái mình thử.
[43:02]Thử mỗi ngày mình cứ huân tập, thấy mình như cát như bụi thử. Cho đến khi nào mà mình huân tập mà gặp người ta, người ta mắng mình không sân nữa thì nói: à, cái đạo lý mà khiêm hạ nó trị được cái sân. Đó, đó là chúng ta tư duy xét lại sau khi mình đã đối diện, đã phải thực hành.
[43:22]Hoặc là mình có nghe nói quán bất tịnh trị được tham ái, là khi mình, người nam mà có cái lòng tham ái đối với người nữ, hoặc người nữ có cái lòng tham ái đối với người nam, mà mình thấy đó là lỗi cái mình quán bất tịnh. Quán thử. Quán mà thấy hết thì nói: à, bất tịnh trị được tham ái. Nhưng mà nếu quán bất tịnh mà không thấy không hết thì phải tìm cách khác. Thì khi mình tìm, trong đó có nhiều cách, có thể có một cách rất hiệu quả là lòng tôn kính Phật, thường xuyên lạy Phật, niệm Phật, vậy đó mà vượt qua được tham ái. Cái công đức đó phải huân tập nhiều năm nhiều tháng, nó làm nhổ luôn cái gốc tham ái, làm cho người sống rất là nhẹ nhàng.
[44:04]Thì mình phải xét nét, phải suy tư, phải cân nhắc đối chiếu sau đó, chứ không có tu theo một chiều là như vậy. Hoặc là mình có nghe người ta nói là hễ cứ tinh tấn tu riết thế nào cũng đắc được thiền định, chứng được đạo quả. Thử. Cứ tinh tấn riết, nếu không được thì coi chừng chưa đủ, tinh tấn chưa đủ, phải thêm cái khác. Thì cái khác là gì? Là thêm công đức nữa. Nghĩa là phải thêm công đức của một đời sống hết sức là vị tha, làm lợi ích cho chúng sinh, cho Phật pháp thật nhiều, cộng với sự tinh tấn tọa thiền thì cái định nó mới xuất hiện được, chứ không phải đơn giản là chỉ đóng thất, nhập thất, nhập thất năm này qua năm kia mà được cho là là sẽ đắc được thiền định.
[44:48]Như vậy nãy giờ chúng ta nói qua cái cái tư là văn tư tu là như vậy. Bây giờ chúng ta nói sơ một điểm nhỏ, là chúng ta thấy cái suy nghĩ quan trọng như vậy là cái suy nghĩ nó nằm ở trong tâm của mình, bí mật của mình. Nhưng mà tâm nó chỉ gọi là bí mật đối với cõi người thôi. Ở cõi người chúng ta, mình suy nghĩ cái gì người khác không biết, người khác suy nghĩ cái gì mình không biết, nhưng mà ở cõi khác không có chuyện đó à. Hoàn toàn không có chuyện đó. Bước qua cái cõi siêu hình một chút là chúng sinh với chúng sinh họ biết nhau bằng tâm với tâm liền. Như mình bây giờ cũng vậy, mình nghĩ tùm lum chuyện trong đầu không ai biết.
[45:28]Nhưng mà những người trong cõi âm họ biết liền. Ví dụ bây giờ ngồi đây nghe pháp chừng bao nhiêu đây con người thì không ai biết tâm ai, nhưng mà không phải chỉ có bấy nhiêu đây người nghe pháp đâu. Chung quanh chúng ta, sau lưng chúng ta còn nhiều người đứng nghe, dòm sau lưng coi chừng có ấy đó.