[0:45]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nay ta nghe tiếp về cái bài về những nghi vấn về thiền. Hôm trước ta cũng chưa có trả lời hết, vậy. Vừa rồi
[1:00]miền Trung mình nó cơn bão quá chừng, nên cả nước mình cũng quyên góp nhằm giảm bớt cái xoa dịu bớt cái khổ đau của cái đồng bào mình. Chắc ai cũng đã có đóng ít nhiều gì. Đó là một cái nghĩa cử rất là đáng khen. Mà nhân quả như vậy, khi mình gửi tiền mình cứu trợ đồng bào, cũng giống như là mình gánh một phần cái tai họa nó về phía mình. Cái ý nghĩa nó giống như vậy. Người ta bị ở ngoài Trung, mình đây mình chia tiền ra mình cứu trợ, giống hệt như mình gánh một phần bão đưa về miền Nam. Mà mình đã gánh vô rồi thì bão nó không vô đây nữa, đó là nguyên tắc. Và cứ như vậy rồi cái miền Nam không có bão tố gì hết trơn, cứ đem đi lo cứu trợ.
[1:51]Thì nhân quả nó vậy, cho nên trong cuộc sống này mà cũng không phải là miền Trung, miền Trung ở khắp nơi, nỗi khổ của con người, cái đau của con người đều tràn ngập chung quanh chúng ta. Chỉ là chúng ta không đủ tinh tế để nhận ra.
[2:13]Nếu chúng ta đủ tinh tế thì mỗi một thân phận con người chung quanh chúng ta đều có cái nỗi đau nào đó, vậy. Có khi người ta tự vượt qua được, có khi người ta không đủ sức vượt qua, cần một bàn tay nào đó đưa ra nắm lấy, cần một bờ vai nào đó đưa ra gánh lấy, vậy. Và dù sao thì sống trên cuộc đời này
[2:41]cái mà có ý nghĩa, ta chưa nói hạnh phúc, nhưng cái ý nghĩa vẫn là chia sẻ với nhau được chút niềm vui, chút nỗi buồn. Mà ví dụ cái đau của người khác lại là một cái cơ hội để cho mình thăng tiến được một chút cái đạo đức,
[3:04]chứ không phải là cái đau khổ của người khác lại là một cái kệ họ.
[3:14]Nó là một cái thử thách cho đạo đức của chúng ta, mà chúng ta xử lý được thì chúng ta bước thêm được một nấc trên cái nấc thang đạo đức. Nên vì vậy, đừng bao giờ bỏ mặc cái khổ đau của người khác. Cái trách nhiệm là như vậy. Hôm nay ta nói về cái một cái nghi vấn về thiền. Câu hỏi là: Trẻ em mấy tuổi thì có thể ngồi thiền? Tại có những bậc cha mẹ mộ đạo nên bắt con bắt cháu mình cũng ngồi thiền theo mình. Thì cái tâm đó tốt thôi, nhưng mà thường thì thiền nó đòi hỏi một cái trí tuệ khá sâu sắc, mà cái tâm thức của trẻ em nó chưa đủ đến cái mức độ sâu sắc đó thì nó không có hiệu quả trong cái việc tu tập thiền định.
[4:10]Ta nhớ vậy, ta nhớ cái câu chuyện mà có mấy mùa hạ an cư, Đức Phật vào trong rừng an cư một mình rồi có con khỉ chúa, con voi chúa đến hầu Đức Phật. Sau ba tháng hạ, rồi các vị Tỳ-kheo thỉnh Đức Phật về lại thì Đức Phật mới từ giã ra đi, thì khỉ chúa, voi chúa quyến luyến muốn đi theo Đức Phật về, Đức Phật không cho về. Đức Phật mới nói nó rằng là: Các con cũng không theo ta được vì trong kiếp này các con không thể nào chứng được thiền định. Mà chứng được thiền định mới là điều kiện để là một người tu hành. Phải tu tập thiền định được mới đủ tư cách là một người tu hành. Nên khi mà từ giã đi rồi thì trong kinh kể rằng hai con vật đó
[5:01]giống như tự nó chết để nó hy vọng được đầu thai trở lại mà được theo Phật làm người xuất gia mới có thể thiền định được. Do cái cấu tạo bộ não của nó nên cái chỉ số thông minh của nó bị thấp. Dù nó có khôn gì khôn, nhưng cái cấu tạo bộ não đó không cho phép nó nhiếp tâm được trong thiền định. Vì cái việc mà nhiếp tâm trong thiền định là một cái việc mà tự chiến thắng chính mình thì cái cấu tạo não của nó không không đủ sức làm việc. Tất cả những con vật là nó chỉ làm theo điều bộ não đã được lập trình sẵn mà ta gọi là bản năng. Trong cái cấu tạo não đó nó nó hoạt động thế nào thì nó cứ theo nó đó mà nó hoạt động.
[5:47]Thì đôi khi nó vẫn có một vài cái chỗ tự do cho nó chọn lựa, ví dụ như khi nó gặp Đức Phật bỗng nhiên nó yêu mến, nó đến hầu hạ, đó là một khoảng hở cho nó được tự do chọn lựa. Hoặc là ta thấy có những cái camera trong rừng mà theo dõi thú hoang thì người ta bắt gặp một con sư tử khi nó vồ chết con nai mẹ rồi, còn con nai con nó không ăn thịt nữa. Mà ăn thịt nai con mới là ngon á. Nhưng mà con sư tử nó không ăn thịt con nai con, bỗng nhiên nó bảo vệ con nai con, nó nuôi luôn. Rồi một con sư tử khác thấy con nai con như vậy nhào tới ăn thì con sư tử này nó bảo vệ con nai con đó, quyết tâm nó bảo vệ, nó nuôi luôn.
[6:28]Thì cái việc mà con sư tử nó bảo vệ con nai con này mà người ta quay được trong phim á là một điều đi ngược lại bản năng, đi ngược lại với cái bộ não đã được lập trình của nó. Tại bộ não được lập trình của nó là gì? Là cứ săn mồi ăn, ăn sống, ăn thịt sống. Nhưng mà trong cái được lập trình đó, cái con vật nó vẫn được một khoảng tự do để nó có sự chọn lựa. Và lần này con sư tử đã chọn lựa bảo vệ con nai con. Đây là một trường hợp đây là một trường hợp hiếm hoi và đặc biệt. Cũng như con khỉ chúa, con voi chúa hầu Đức Phật như vậy thì trong cái bản năng của nó, trong cái bộ não được lập trình của nó không có chuyện nó theo hầu hạ một con người.
[7:09]Nhưng nó có một khoảng được tự do và nó đã được chọn lựa là nó hầu Đức Phật. Thì cái phần đó tạo cho nó có cái phước, có cái phước nên đời sau nó sẽ được làm người và đủ sức tu hành. Nhưng hiện nay thì cái bộ não đó được lập trình đó không cho phép nó tự chiến đấu được với cái loạn, cái cái vọng tâm của nó, không thể nào nhiếp tâm được, nó không đủ điều kiện để làm thầy tu. Thì chúng ta cũng vậy, chúng ta đang làm con người ngồi đây, nhưng mà ít nhất theo thống kê, 10% con người ngồi đây không tu thiền được, hay là nói trong xã hội. Vì vừa rồi thế giới đưa ra một cái thống kê đáng giật mình: 10% nhân loại có dấu hiệu bệnh tâm thần.
[7:57]Con số đó lớn lắm, tức là 10 người là một người, 10 người ngồi đây là có người đang tâm thần, mà hỏi ai thì những người đó đều không giơ tay. Không giơ tay thôi, mình cũng không biết ai. Giờ hỏi: Có bị bệnh tâm thần không? Không có, không có.
[8:14]Cũng giống như mình vào trong nhà bệnh viện mà tâm thần mình hỏi: Anh có bị bệnh tâm thần không mà vô đây? Thì tất cả đều nói mình bị oan. Oan. Tại mọi người đã không nhận ra được cái giá trị của mình, cho nên đã xử oan mình đưa vô đây chứ sự thực mình đang là một Đấng Cứu Thế đến với thế giới mà tại sao không ai biết mà lại bắt mình vô bệnh viện tâm thần, không ai thấy mình bị tâm thần cả, như vậy. Thì 10% nhân loại bị bệnh đó thì trong 10% mà bị cái cấu tạo bộ não nó bị hư như vậy thì người ta cũng không tu thiền được, không tu thiền được, không đủ sức tự mình chiến đấu với cái vọng tưởng của mình.
[8:48]Đó là trường hợp người bị bệnh tâm thần. Và thấp hơn là có những người không đủ thông minh, mặc dù là cũng đã tới tuổi trưởng thành, họ không đủ thông minh để có thể nhiếp tâm được trong thiền định. Nói: "Ủa, thì sao cũng là con người hết mà sao không đủ thông minh?" Nó không phải đơn giản. Cũng giống như bây giờ ta đi học, học cấp một, lên cấp hai, lên cấp ba, nhưng trong cái lớp học như vậy mấy chục con người như vậy, không phải ai làm bài tập đều luôn luôn được 10 điểm. Tại người làm bài tập luôn luôn được 10 điểm là hiểu hết vấn đề. Nhưng đa phần ta được gì? 9, 8, 7, 5, 4, 3, 2, ta chỉ hiểu được một phần thôi,
[9:28]chứ không ai hiểu hết cái bài cái bài học cả, không đủ sức để giải hết mọi bài tập lắt léo cả. Nên cái sức cái trình độ thông minh con người có chênh lệch và thông minh ở ngang mức độ nào đó thì người ta tu thiền được, nhưng dưới cái mức độ đó người ta không tu thiền được. Vậy ta làm sao biết một cái người bình thường không bị tâm thần như chúng ta hiện nay thì ai là người cái mức thông minh đã bắt đầu có thể tu thiền được và người nào ngang chỗ nào mức thông minh nào là chưa đủ khả năng tu thiền? Làm sao mà biết được? Lấy cái chỗ nào để đo? Đo ngang cái mức nào để ta đánh giá là từ ngang mức này trở lên, người đó tu thiền được,
[10:13]từ ngang mức độ này trở xuống, người đó không tu thiền được? Làm sao đo được? Ai biết? Có cách nào để đo không?
[10:24]Đây là cái cách đo nè:
[10:28]Khi một người có lỗi mà được người khác chỉ lỗi mà nhận ra được lỗi mình, người đó tu thiền được. Mốc ngang chỗ đó.
[10:43]Còn mình được người ta chỉ lỗi mà không thấy lỗi là không tu thiền được. Đã không thấy lỗi rồi mà còn tự ái, giận hờn, phản ứng lại thì người đó làm sao? Quá xa, quá xa với cái trình độ có thể tu thiền được, nó ngang mức chỗ đó. Tức là chúng ta nhìn lại mình, khi mình có lỗi mà mình thấy lỗi thì ok, nói tiếng Anh là ok, rồi từ ngang mức đó tu thiền được. Còn người ta nói mình có lỗi mình không thấy, nói hoài, nói gì nói không thấy có lỗi và không nhận lỗi, có khi còn tự ái thì mình chưa phải là người có thể tham gia các khóa tu thiền được. Mà nếu thấy người ta nghe nói quảng cáo tu thiền đắc đạo làm
[11:27]thánh có có phép mà hăm hở đi tu thì rất mau điên, vì tu bằng tham vọng, tu với cái động cơ tham vọng rất mau điên. Đó là ngang mức độ đó. Nên đánh giá cái sự thông minh của một người để đủ sức tu thiền là từ cái chỗ nhận ra lỗi hay không, ngang chỗ đó thôi. Nên vì trong các huynh đệ với nhau như tu hành như thế này vậy, mà mình thấy người nào mình nói, góp ý mà người ta chân thành lắng nghe thì yên chí rằng người đó họ cứ tinh tấn tu tập lâu dài, họ sẽ nhiếp tâm được. Còn có những huynh đệ nào mà mình cứ nhắc nhở cái lỗi, người ta không vượt qua nổi thì biết rằng đừng mong rằng người đó nhiếp tâm được, không nhiếp tâm được.
[12:15]Như vậy, như thầy cũng vậy, nhiều khi thầy dạy thiền cho các đệ tử hay những Phật tử á, lại khoe nói: "Dạ, con ngồi thiền không có vọng tưởng." Thầy chả bao giờ quan tâm tới. Mặc dầu ngồi thiền mà ai ngồi thiền mà không vọng tưởng coi như là một bước tiến rất là lớn của thiền định. Nhưng mà nghe nói thầy tỉnh bơ à, tại vì sao? Thầy không tin. Tại cái con người này có nhiều cái lỗi mà thầy nhắc mấy lần không vượt qua được thì không có cái chuyện người này nhiếp được tâm trong thiền định. Đây, đó là cái mốc ngang đó. Thì trẻ em cũng vậy, thường trẻ em là người không nó không đủ thông minh để nó biết lỗi.
[12:59]Mà nếu không sửa lỗi, để lớn lên nó thành đứa hư.
[13:04]Còn ở mức độ lớn lên mà nó biết được lỗi thì từ ngang đó bắt đầu tu thiền được. Tới tuổi đó thì trẻ em mới bắt đầu có thể ngồi thiền được. Còn ở cái tuổi mà mình không thể phân tích lỗi cho nó nghe được thì không học tu thiền được. Đây nó liên quan tới giáo dục trẻ em một chút, liên quan tới giáo dục. Bây giờ nó không biết lỗi mà muốn cho nó đừng mắc lỗi để lớn lên nó đừng có hư thì làm sao?
[13:35]Có hai trường phái: một cái trường phái theo ông bà già xưa của mình là sao? "Thương cho roi cho vọt", cứ đánh đòn là xong chuyện, khỏi giải thích, nói năng mệt lắm, gọn vô cùng. Còn cái trường phái thứ hai là bảo vệ quyền trẻ em, không được đụng tới cơ thể của nó. Thì ta thấy trường phái nào hợp lý?
[14:06]Bây giờ thì thế giới thiên về cái cái chọn lựa thứ hai, bảo vệ quyền trẻ em. Nó hư gì hư, không được đánh đòn. Nếu không đánh đòn nó thì làm sao cho nó biết lỗi? Mà giải thích thì nó chưa đủ thông minh để nó hiểu đó là lỗi. Thì làm sao? No way, không có cách nào cả. Và đó là lý do ở những nước mà tôn trọng quyền trẻ em thì con nít hầu như hư hết. Đó là hậu quả. Còn ông bà mình thì đơn giản hơn. Nói nó không hiểu, roi sẽ hiểu. Hiểu bằng cái đau. Đánh đòn vô mông nó đau và nó trở thành một cái phản xạ có điều kiện. Dạy trẻ không bằng lời nói mà dạy bằng phản xạ có điều kiện: hễ làm cái đó bị đau.
[14:56]Đó là hậu quả của cái việc làm sai, lần sau nó không dám làm nữa, vậy thôi. Đến khi nó đủ thông minh rồi thì nó sẽ bắt đầu biết đó là sai. Còn lúc nhỏ nó không biết nó là sai, chỉ đừng làm chuyện đó để đừng bị đau. Thôi, xong, đơn giản. Lớn lên chút, bắt đầu hiểu ra, nó sẽ được phân tích, được giải thích thì tự nó sẽ đứng lên, tự nó sẽ tránh lỗi. Còn khi còn nhỏ, giải thích không được. Giải thích không được mà không có cách nào để ngăn cho nó đừng phạm lỗi nữa thì lỗi đó nó sẽ lớn dần, lớn dần và đến khi bất trị. Và đó là lý do ở những cái quốc gia, những xã hội mà đề cao quyền trẻ em thì trẻ em ở đó rất hỗn, rất bướng, rất hư.
[15:47]Và khi nó hỗn, nó bướng, nó hư thì cái hậu quả là như thế nào?
[15:55]Hậu quả là như thế nào?
[16:00]Hậu quả là cả đất nước có thể bị sụp đổ. Giặc đánh tới, đất nước nó rất dễ vỡ trận, rất dễ thua trận. Vì sao? Vì họ không có những người lính thiện chiến. Tại sao? Vì lính thiện chiến là những người chịu cực rèn luyện và nép mình trong kỷ luật, nghe lời người khác không có điều kiện, nghe lời chỉ huy một cách vô điều kiện. Thì đó mới là những đội quân thiện chiến. Nhưng mà từ nhỏ đã được cái tánh không nghe lời ai, nó chỉ sống theo ý thích của nó thôi, đụng tới nó, nó kêu cảnh sát. Lớn lên ở những cái xứ đó rất khó tìm được cái người lính thiện chiến để bảo vệ quốc gia. Và bây giờ là khi mà giặc đánh tới thì nhiều khi giặc nó không phải
[16:46]là một con người cầm súng, mà giặc nó chỉ là một cái virus thôi. Vô hình, nó cũng đánh vào một quốc gia, nhưng mà người ta không đủ kỷ luật để tự bảo vệ cái quốc gia của mình thì đất nước nó sẽ vỡ trận vì chiến tranh sinh học. Tại sao Việt Nam mình lại thắng liên tiếp những cái trận chiến virus vừa rồi, dịch bệnh vừa rồi? Vì mình là gì? "Thương cho roi cho vọt". Người Việt Nam mình là kỷ luật, tuân thủ kỷ luật, biết vâng lời. Con nít, trẻ em vâng lời bố mẹ, vô trường học trò vâng lời thầy cô giáo, và công dân vâng lời chính phủ. Kỷ luật cái đã. Nhờ tinh thần kỷ luật đó nên khi dịch bệnh nó đánh
[17:33]vào một cái, nhà nước triển khai quân đội để mà thực thi việc chống lại dịch thì toàn dân hợp tác. Thế là cả nước đoàn kết và chiến thắng dịch bệnh liên tiếp, cũng trong tinh thần đó nữa, lúc nào cũng cảnh giác, không tự mãn, nhưng đó là tinh thần kỷ luật. Mà điều đó nó bắt nguồn từ cái văn hóa dạy trẻ. Mà trong văn hóa dạy trẻ ta đặt một cái vấn đề ra là mức độ thông minh của trẻ ở chỗ nào để có thể thấy được lỗi mình. Nằm ngay cái mốc ngang đó rất quan trọng để ta có thể làm người hay làm thú là ngang cái chỗ đó thôi. Là con nít có thể thành con người đàng hoàng, hoàn chỉnh là khi nào bắt đầu nó biết lỗi mình.
[18:14]Mà nếu ta không có cách nào làm cho con nít nó biết lỗi mình thì ta ta đẩy nó vào một con đường hư hỏng, chết là nó đọa làm thú. Như vừa rồi thầy có ra ngoài Hà Nội, đến Trường Luật thầy dự cái hội thảo quốc tế. Hôm đó cái hội thảo đề tài là "Bảo hiểm y tế". Thì sau cái phần mà thầy phát biểu thì có mấy vị họ cũng thích, có những vị giáo sư cũng tới nói chuyện, nói là: "Chúng con sắp sửa tổ chức cái hội thảo đề tài về Justice for children." Nó nói nhanh quá sư không nghe. Cái thấy mặt sư ngơ ngơ cái họ ấy nhắc lại bằng tiếng Việt là "Công lý cho trẻ em." Thầy vừa đang nói tiếng Việt nó bất ngờ qua tiếng
[18:55]Anh cái mình cũng không nghe ra, là "Công lý cho trẻ em". Và trong cái ý của cái người giáo sư đó cũng nói rằng là phải bảo vệ trẻ em. Mà nếu mà họ xui họ mời thầy tham dự hội thảo đó, thầy viết lật ngược lại hết: "Đánh đòn nhiều vô giùm tui, đánh cho đòn nhiều vô tui."
[19:19]Cũng giống như giống như cái hội thảo y tế vậy đó, cười lắm. Cái mỗi người phải đóng tiền bảo hiểm bảo hiểm y tế để phòng khi mình có bệnh thì cái quỹ bảo hiểm nó sẽ trả chi trả cho mình, chứ cái tiền viện phí rất là nặng. Trong nhất thời mình không đủ sức trả, nhưng mà nhờ mình trước đó đã đóng bảo hiểm y tế nên khi mình bệnh mình có tiền. Thì cứ loay hoay đủ cách vì nó lúng túng lắm. Quỹ coi là coi như bội chi, bội chi trong năm vừa rồi, năm rồi là 13.000 tỷ phải không? Tức là người ta bệnh nhiều quá, mà không bệnh cũng ráng bệnh để mà để hưởng cái tiền y tế. Nói chung là bày đủ trò, mà khám một bệnh viện không chịu,
[19:57]lấy cái thẻ BHYT nó nhảy qua bệnh viện khác khám khám vậy đó. Để làm chi vậy? Tại vì không khám uổng. Không khám uổng, do vậy cái quỹ y tế, quỹ bảo hiểm bị bội chi quá nhiều. Và trong cái hội thảo đó bàn rất nhiều vấn đề nó lúng túng. Tới phần thầy phát biểu, thầy đứng lên thầy nói. Thầy nói: "Hãy xem cái quỹ này là một quỹ từ thiện. Mình đóng để cho ai đó đang bệnh và nghèo họ chữa. Mai mốt mình bệnh, có người khác đóng lại chữa cho mình, chứ đừng có tính mình đóng vì mình. Hãy xây xây dựng cái suy nghĩ như thế này." Lật ngược lại, ồ mọi người thấy vỡ ra xong rồi giải quyết được vấn đề. Cứ nghĩ mình đóng để mai mốt mình hưởng thì bắt đầu cầu cho bệnh để mà hưởng.
[20:43]Còn nếu mình đóng cho người khác, cho người nghèo chứ không phải tui đóng cho tui, mình vẫn phải giữ sức khỏe để không bệnh thì bảo vệ được cái quỹ bảo hiểm y tế cho nó được bền vững, nó sung túc, nó đầy đủ. Còn mình cứ lỡ ỷ mình đóng rồi cái mình rất khoái bệnh để được hưởng lại cái tui đã đóng, cái tâm lý đó ích kỷ, nguy hiểm và phá vỡ xã hội, nó vậy. Thì khi mà trong cái khi thầy thầy lật ngược vấn đề ra lại như vậy cái mọi người rất là thích. Thì cái một vị giáo sư thấy vậy mới đến mời thầy để có thể tham gia cái hội thảo mà "Công lý trẻ em". Thầy mới nghe nói nghe thấy hơi hơi nó rồi rồi.
[21:19]Thầy lại nghĩ trong đầu xui mới mời thầy, thầy sẽ lật ngược vấn đề lại. Đúng không? Cảm ơn.
[21:30]Thì à trẻ em mấy tuổi có thể ngồi thiền được? Là cái chỗ đó, tới chừng nào nó biết lỗi của nó. Còn nếu mà nó chưa đến mức độ biết được lỗi thì không thể ngồi thiền được, chỉ tập cho nó một cách cái gì đó đơn giản thôi. Ví dụ ngồi bắt chân cho dẻo, ngồi thở, nó ngồi muốn nghĩ gì đó nghĩ thôi, chứ làm sao kêu nó đừng nghĩ được. Thôi con ráng thở, nó thở khì ra khì vô lát ngồi nó ngoẹo đầu nó ngủ luôn thì cũng kệ nó, để cho quen thôi chứ chưa đủ trí tuệ để tu thiền. Khi nào nó biết lỗi phải thì ngang đó mới biết cái trí tuệ, mới có trí tuệ để tu thiền là vậy. Giống vậy, người già mấy tuổi thì nghỉ tu được, nghỉ hưu không tu nữa?
[22:11]Nói tôi tu bây giờ tới tuổi nghỉ hưu rồi, không tu nữa, có không? Có chuyện đó không?
[22:20]Cũng có đó. Tới khi nào mà cái người đó cũng không biết lỗi mình nữa thì ngang đó hết tu, nghỉ tu. Ngang đó nghỉ hưu được rồi. Cho nên là mấy thầy cô đây cũng vậy, bắt đầu mà muốn mà nghỉ tu thiền sớm á thì mình tuyên bố: "Tôi không biết lỗi nữa", là tụi con được xếp vào loại nghỉ hưu, không tu thiền nữa, sung sướng vô cùng. Nhưng mà lúc đó là trí tuệ mình tuột xuống liền ngang chỗ con voi và con khỉ. Đức Phật nói đó: "Con, kiếp này không thể chứng được thiền định", là vậy. Cho nên lúc nào mình tuyên bố là: "Không, tôi hết biết lỗi rồi nên tôi không tu thiền nữa", thì bắt đầu mình bằng với con gì?
[22:59]Con voi với con khỉ nha, thì cho được cho nghỉ không bắt tu thiền nữa nha, làm voi làm khỉ thôi.
[23:09]Ngang cái mốc đó đó, nhưng mà lý do gì đó, ủa, tại sao mà người lớn tuổi lại rơi vào tình trạng là không biết lỗi? Có không? Có không? Có. Đó là tình trạng gì? Lú lẫn. Cái người lú lẫn ở tuổi già người ta gọi là bệnh gì? Alzheimer, nhưng mà nhiều cái nữa. Alzheimer là mất trí nhớ, nhưng mà cái lú lẫn của tuổi già nó nặng hơn cái mất trí nhớ, bắt đầu không nhận thức đúng sai phải trái nữa, chứ không phải chỉ là mất trí nhớ. Mất trí nhớ là mất dữ liệu, mà khi mất dữ liệu người ta không còn căn cứ để đánh giá điều đúng, điều sai trong cuộc đời này. Cái đó mới đáng sợ, ngang đó hết tu thiền được. Nên có nhiều vị cũng vậy, cả một đời tu hành,
[23:58]ngồi thiền nghiêm túc ngày nào cũng ngồi và đến cái tuổi nào đó lú lẫn rồi bó tay. Không bắt chân ngồi được nữa và tại có biết gì đâu mà dụng công, quên mất tất cả những cách dụng công để nhiếp tâm, quên sạch luôn. Mặc dù có thể là trong lúc trẻ đã có lúc nào đó họ có kết quả. Vậy đó, mà đến đúng cái tuổi nào đó lú lẫn rồi không tu thiền được nữa vì ngang cái sự lú lẫn đó làm cho họ không còn biết lỗi mình nữa thì rồi, dừng lại. Giờ ta đặt câu hỏi: "Ủa, nghe nói là người tu thiền thì càng tu càng sáng suốt, tại sao lại có cái chuyện là tu thiền mà đến lúc nào bị lú lẫn? Tại sao?". Vì thường ví dụ cái người mà không tu thiền,
[24:46]à đến lúc nào đó họ bị lão hóa bộ não, bị lú lẫn thì thôi ta chấp nhận. Ta nói: "Ủa, có tu thiền mà tại sao đến cái tuổi nào bỗng nhiên bị lú lẫn là là lý do gì?".
[25:03]Không tu nó lú lẫn, anh tu anh cũng lú lẫn, vậy tôi tu làm chi mắc công? Cái câu hỏi này lớn lắm á. Và đó là lý do mà hễ ta tu thiền, cố gắng tu làm sao để về già đừng có mà lú lẫn. Cái đó quan trọng lắm, để làm chi? Để làm gương cho mọi người có niềm tin. Làm sao tới ngày mình chết đừng lú lẫn.
[25:27]Mà có những Thiền sư đắc đạo chẳng những không lú lẫn, còn báo trước ngày chết. Hoặc như Thiền sư Động Sơn, ổng chết rồi cái nghe khóc quá mở mắt ổng sống lại, ổng nói: "Làm gì mà khóc dữ vậy? Thôi, không chết nữa." Mấy bữa sau rồi bắt đầu mới ngồi thiền chết lại, mức độ người ta tự tại trong sinh tử đến mức độ như vậy. Thì ta phải tu làm thế nào không được như ngài Động Sơn muốn chết chết, muốn sống sống, nhưng mà cũng phải được cái mức độ là không lú lẫn. À, vậy làm sao để không bị lú lẫn? Đây là cả một bài toán lớn, nó liên quan tới cái bộ não của chúng ta. Bộ não không bị hư, không bị tổn hại,
[26:07]bộ não càng lúc càng ổn định, càng tốt đẹp thì là ta tu đúng. Còn nếu ta tu sai, bộ não bị tổn hại, nó gây tới tình trạng lú lẫn. Nhưng mà tuy nhiên cái bộ não của ta lại liên quan tới toàn thân của chúng ta. À. Cái bộ não chúng ta liên quan tới toàn thân của chúng ta. Trong cái liên quan toàn thân đó thì nó có nhiều loại liên quan: liên quan về dinh dưỡng, liên quan về hóa học, liên quan về trao đổi chất, liên quan về nội tiết tố, và có liên quan tới cái cấu trúc khí lực vô hình. Cái này mới quan trọng. Còn y học hiện đại thì hiểu được cái liên quan giữa bộ não với cơ thể mình trên những chỉ số mà cụ thể:
[27:03]chỉ số về phân tử sinh học, chỉ số về các nội tiết tố, chỉ số về cái dinh dưỡng, chỉ số về cái hoạt động của tim mạch, vân vân. À. Thì họ dựa vào đó, họ nói: "Vì lý do này nên bộ não bị hư". Ví dụ như bây giờ anh có tu giỏi gì giỏi mà anh bị tiểu đường rồi xong. Cái lượng đường mà trong máu nó cao, nó chảy tới đâu nó làm hư các tạng phủ tới đó: nó chảy tới tim làm suy tim, chảy tới thận làm hư thận, tới gan hư gan, và nó lên não làm hư não, thì có tu giỏi gì giỏi lúc đó bộ não vẫn hư, vẫn bị lú lẫn. Đây là điều đáng buồn. Nên không phải lỗi vì bộ não mà lỗi vì cái nội tiết tố thiếu insulin. Đấy gì đó, nó liên quan vậy.
[27:55]Do đó để bảo vệ cái bộ não này ta cũng phải bảo vệ toàn bộ cơ thể ở dưới, chứ không phải chỉ bảo vệ bộ não không. Đừng có nói là tôi ngồi tôi nhiếp tâm rồi đầu óc tôi sẽ minh mẫn, không. Cái tiểu đường từ ở dưới nó đưa lên phá hư bộ não luôn, hoặc là huyết áp nhiều nó tăng áp lên bộ não có thể bị xuất huyết não rồi tai biến nằm một chỗ mê man luôn. Rất nhiều yếu tố từ ở dưới cơ thể đánh lên bộ não làm hư mất bộ não. Nên vì vậy, cái người mà tu tập thiền định thì phải có kiến thức về y tế, y học và có phương pháp bảo vệ sức khỏe mình từ đầu cho tới chân, từ tóc cho tới móng móng chân. Tóc thì cạo rồi không tính, nhưng móng chân nha.
[28:42]Nghĩa là nói chung là cái người mà tu thiền phải có kiến thức bảo vệ từ cái móng chân lên tới cái chân tóc, vì tóc trên cạo rồi nhưng chân tóc còn, vẫn phải bảo vệ. Nghĩa là hoàn toàn làm sao giữ giữ sức khỏe toàn thân một cách ổn định, và ta phải có kiến thức về những điều đó, có kiến thức về những điều đó, chứ không có được mà gọi là mình không dùng chữ "ngu" nghe nó bất lịch sự, không được vô minh. Đáng lẽ nói không được ngu á, sao gì dốt quá không biết gì trơn vậy, mình không nói như vậy nghe nó thô lỗ quá, mình nói một câu nhẹ nhàng: "Không có được vô minh này nha", là phải hiểu, phải hiểu cái cái lý thuyết về thực hành
[29:22]thiền định, về tâm lý, về nhiếp tâm, luật nhân quả, về công đức, phước thiện, đạo đức, và sức khỏe của thể chất: physical health, sức khỏe thể chất; mental health, sức khỏe của tinh thần. Cả cái mental health, physical health, hai cái nó đều làm sao, liên quan với nhau. Associated to each other, nha, nó đều liên quan với nhau hết. Đấy. Bây giờ vậy là ta nói tới người lớn tuổi đến mức độ nào thì không tu được nữa, đó là một câu hỏi rất đau rất đau lòng. Vì tu đến mức nào nữa đến tuổi nào đó bộ não hư thì tu chi? Do đó ta phải đặt vấn đề là khi đã bước vào tu thiền, ta phải có một cái hệ thống chăm sóc sức khỏe bản thân
[30:16]mình từ chân tóc cho tới móng móng chân. Là phải biết, phải biết phương pháp ăn uống như thế nào, ngủ nghỉ như thế nào, tập luyện như thế nào. Phải phải hiểu hết, không được coi thường một điều nào nha, để giữ sức khỏe như vậy. Nhưng mà quan trọng vẫn là cái phước của ta, mà quan trọng bí mật nhất vẫn là cái đạo đức của chúng ta. Thì người mà giữ được cái đạo đức, tự nhiên họ có những cái may mắn trong sức khỏe. Đây là cái điều quan trọng, ừ.
[30:50]Nên câu hỏi mà nói người già đến tuổi nào không ngồi thiền được nữa là một câu hỏi đau lòng, ta không muốn điều đó xảy ra. Phải giữ sức khỏe, giữ nhận thức, giữ bộ não của mình. Trong đó, cái phương pháp tu của chúng ta đưa cho chúng ta đến đạo đức
[31:07]thì ta có nhiều cơ hội để giữ được cái bộ não mình bền vững. Nhớ như vậy. Một lát nữa ta sẽ trở lại vấn đề này. Ta tu để nhắm vào mục tiêu xây dựng đạo đức. Chút nữa ta trở lại. Bây giờ là nói, cái người mà mất khả năng nhận thức thì còn tu thiền được không? Câu trả lời là: No. Không. Mất nhận thức rồi, thua. Tại vì người đó đã không còn ở một cái đẳng cấp của con người, dù còn mang hình hài con người. Nhưng mất nhận thức rồi thì không còn là con người nữa, cái giá trị tuột hẳn. Nên vì vậy, ta phải xót xa cho những người mang hình hài con người mà không đủ nhận thức của một con người. Ta có gặp những trường hợp những người mình sao?
[31:58]Bị bại não, bị chậm phát triển, mất khả năng nhận thức, trong luật thì gọi là mất khả năng mất cái gì? Mất năng lực hành vi dân sự. Câu nói nó dài dòng quá mình nghe chả hiểu cái gì, phải vô trường học học mấy năm mới biết nó là cái gì. Mất năng lực hành vi dân sự.
[32:20]Thì họ mất khả năng nhận thức thì không tu thiền được. Đó là một điều tội nghiệp, ta phải thương họ và phải coi chừng chính bản thân mình. Vì nếu ta làm một cái lỗi gì đó, ta sẽ bị cái quả báo cũng rơi vào tình trạng là mất khả năng nhận thức, mất năng lực hành vi dân sự. Ở đây chúng ta nói thế này: Ta có làm gì sai thì ta bị cái quả báo là mất khả năng nhận thức, mà mất khả năng nhận thức rồi ta không tu thiền được nữa. Vậy ta làm cái gì sai mà đưa đến mất khả năng nhận thức?
[32:56]Mất khả năng nhận thức, mình nói nôm na đơn giản, hết biết gì rồi, nói vậy cho nó gọn, hết biết gì rồi. Mà tại cái nhân nào đưa đến cái quả báo là hết biết gì rồi? Nhân nào? Cái nhân là có những chuyện ta biết mà ta giả vờ không biết, để ta
[33:24]không có trách nhiệm với nó. Đây là cái nhân chính của cái việc mà mất khả năng nhận thức hay nói nôm na: hết biết gì rồi. Nhắc lại. Cái nhân là chỗ này: Có những chuyện đáng lẽ ta phải biết mà ta giả vờ không biết, để ta không cần phải có trách nhiệm. Đó là nhân quả lớn nhất. Thuộc chưa? Thầy nhắc lại, nha, vì nó quan trọng lắm. Nhớ giùm thầy, nhân quả nằm chỗ này: Có những chuyện ta phải biết nhưng ta giả vờ không biết, để ta không cần phải có trách nhiệm.
[34:10]Và nếu ai giả vờ kiểu đó để vô trách nhiệm, thì chắc chắn quả báo không xa rơi vào tình trạng mất nhận thức, hết biết gì, hay gọi theo danh từ của luật học: mất năng lực hành vi dân sự. Đó, muốn dùng từ đó vậy đó, tùy dùng. Thích dùng loại từ nào đó cứ dùng. Nhưng mà hết xài, nói hết xài. Thì ở chỗ này, có những việc đáng lẽ ta phải biết mà ta giả vờ không biết để không cần phải có trách nhiệm, ví dụ như chuyện gì? Ví dụ thế này: Mình ở trong gia đình, à một có hai cái hình ảnh đang xảy ra một lúc. Nhưng mình một cái mình biết rất rõ và một cái mình không biết rõ. Cái gì mình biết rất rõ? Thì bên đây đang là màn hình cái cảnh trận đá bóng,
[35:00]từng đường chuyền của cầu thủ mình biết rất rõ. Còn hình ảnh bên đây mẹ mình đang loay hoay nấu cơm, rửa nhà, dọn nhà, rửa bát, ba mình đang lau trần nhà, mình không biết. Biết một cái, một cái không biết. Mà mình giả vờ không biết, không biết bố mẹ mình đang cực khổ và để mình khỏi có trách nhiệm, không cần phải phụ. Còn bên đây cái màn hình đá bóng mình biết từng cái đường chuyền cầu thủ nó làm sao, phạm luật, không phạm luật cái gì gì... Thì đúng là việc vị à việt vị, không việt vị, gì gì Thầy cũng không rành lắm, đại khái là vậy. Đại khái là biết rất rõ, à biết rất rõ đường bóng, nhưng mà bên đây bố mẹ làm cực như con giòi, không biết, giả vờ không biết.
[35:43]Thì những đứa trẻ như vậy mất dần dần nhận thức. Hoặc bây giờ mình không phải là con nít nữa, mình là người lớn, à người lớn.
[35:56]Hồi sáng mẹ có gọi: "Ủa, hôm nay sao mẹ bị hơi chóng mặt quá con." Nó nói: "Vậy hả mẹ?" Nhưng mà buổi đi làm xong thì đáng lẽ buổi chiều mình chạy qua thăm mẹ mình, nhưng buổi chiều đó thì có một buổi tiệc rất là vui. Trong buổi tiệc đó có một nhân vật mà mình rất ưu ái. Mình không nỡ vắng cái buổi tiệc để được gặp cái nhân vật ưu ái đó. Cái chữ "nhân vật ưu ái" thì thầy open, muốn hiểu sao đó hiểu, tùy mỗi người, tùy tim gan mỗi người muốn hiểu sao đó hiểu, ha. Có nhân vật mình rất ưu ái. Cho nên mình giả vờ như quên mất cái cú điện thoại của mẹ mình gọi hồi sáng: "Nay mẹ chóng mặt quá." Và mình có nói là thôi có gì để chiều con đi làm về ghé thăm
[36:39]mẹ, nhưng giả vờ quên để đi dự cái buổi tiệc với một cái người mình rất yêu quý.
[36:48]Đó cũng là giả vờ. Sau này mình sẽ rơi vào tình trạng mất nhận thức. Vì những điểm chút chút, nhỏ nhỏ trong cuộc sống này mình cứ giả vờ như quên đi, giả vờ như không biết đi, nó thành thật. Thành thật. Thành sự thật là ta mất nhận thức luôn, mình giả vờ rồi thành thật luôn. Rồi ví dụ như, khi mình thấy một cảnh khổ, mình nghe miền Trung bão lụt thì có lời kêu gọi, à nhưng mình: "Thôi đóng góp mệt quá." Nói đóng góp rồi vì số tiền mình đã định công việc bao nhiêu hết rồi, giờ nếu mà mình chia sẻ ra cho miền Trung thì công việc mình bị lỡ dở. Cho nên thôi mình giả vờ, thôi bỏ qua chuyện đó, ai đóng góp chắc cũng nhiều người, không tới phiên mình. Giả vờ bỏ qua luôn.
[37:34]Coi chừng á! Mấy cái giả vờ đó rất đáng sợ, đều trở thành quả báo hết, đều trở thành quả báo. Nên trong cuộc đời này ta đừng giả vờ mà không biết, vì cái giả vờ không biết để không cần phải có trách nhiệm, quả báo tới liền, nó đánh vô bộ não ta liền. Nhớ như vậy nha. Bây giờ một câu hỏi khác: Cuộc sống càng lúc càng bận rộn thì làm sao mà giữ tâm yên tĩnh được?
[38:07]Ngày xưa đó, người ta sống chậm hơn bây giờ. Muốn gặp nhau phải đi một đoạn đường rất là xa. Viết một bức thư gởi cho nhau, nhiều khi cả tháng không biết họ nhận được chưa? Mà có khi thư nó rớt luôn. Bây giờ có những bức thư mà tới 45 năm sau người ta mới nhận được mà. Không biết nó rớt trong cái đáy thùng, tới chừng người ta tìm được cái nó đã muốn mục rồi, phải lật đật đem gởi cái địa chỉ đó thì cái người nhận chết mất tiêu rồi. Thư cứng mà, thư bằng vật lý. Bây giờ mình gõ rẹt rẹt, email chạy qua liền, trong mấy giây qua bên kia có liền. Thời xưa thì do cái công nghệ thông tin nó không đầy đủ, không thuận lợi nên ta muốn làm việc gì cũng rất là chậm. Chậm.
[38:49]Nghĩa là ví dụ muốn trao đổi một công việc, đi rất xa mới gặp nhau. Đó. Muốn viết thư, rất lâu thư mới tới. Chính vì cái thời gian lâu đó, trong cái khoảng thời gian lâu đó, đầu óc ta không bận rộn lắm, không bận rộn lắm. Tại vì từ từ mới xử lý công việc được. Còn thời đại bây giờ: rẹt rẹt, chớp nhoáng tới liền, chớp nhoáng tới liền. Thế là ta xử lý việc này xong việc kia tới liền, xử lý việc này xong việc kia tới liền. Vì máy móc nó hỗ trợ và máy móc nó nó cũng thúc đẩy ta phải làm việc căng thẳng hơn, nhanh hơn, nhiều hơn, vất vả hơn. Đúng không ạ? Ta cứ tưởng, ta cứ tưởng là ta có máy móc rồi ta sẽ rảnh hơn, nhưng thế giới đã lầm.
[39:36]Càng có máy móc chừng nào, con người càng cực hơn chừng nấy, công việc căng thẳng hơn chừng nấy. Đúng không ạ? Coi lại coi, đúng không? Ví dụ hồi xưa mà muốn đi từ miền quê muốn đi Sài Gòn nghe pháp, đi trước hai ngày. Rồi trong hai ngày nhởn nhơ đi bộ, đi xe gì đó, mình đủ thời gian nghĩ đủ thứ chuyện trên đời. Như vậy muốn đi cái rẹt chút xíu tới liền, xong về liền. Nhưng mình có ở không được hai ngày không? Nghe pháp xong rồi giống như hồi xưa, nếu mà ngày xưa tôi đi nghe pháp trong hai ngày, bây giờ tôi chỉ đi trong một tiếng đồng hồ tới, thì tôi còn dư gần hai ngày không làm gì. Có đúng không ạ? Có đúng không? Không.
[40:18]Bây giờ đi trong một tiếng đồng hồ, nhưng còn lại gần hai ngày đó đủ thứ chuyện khác phải làm nữa. Và ta không ngờ, máy móc giúp ta xử lý công việc cho nhanh, nhưng mà rồi cũng bởi vì có máy móc nhanh, con người đã tự tạo ra rất nhiều công việc dồn dập dồn dập dồn dập đẩy lên đầu óc của mình. Đi xe nhanh hơn, xử lý điều điều gì bằng cơ bắp thì rất là gọn gàng lẹ làng hơn, nhưng công việc ùa tới, ập vào bộ não của mình nhiều hơn ngày xưa gấp trăm lần, gấp ngàn lần. Căng thẳng hơn rất nhiều. Nên rõ ràng cái thời đại càng văn minh, càng tiến bộ, càng kỹ thuật cao, con người lại càng bận tâm hơn rất nhiều, cực hơn rất nhiều.
[41:07]Trừ những người không có việc gì làm thì thất nghiệp luôn. Còn đã có việc làm rồi, công việc dồn dập, căng thẳng, không hề ở không. Nghiệm lại coi đúng không ạ? Đó, chứ ban đầu hồi xưa là ta cứ nghĩ rằng có máy móc rồi con người không cần làm nữa, người ở không chơi. Nhưng không, càng có máy móc con người càng cực. Và bây giờ trong thời đại mà con người cực như thế này thì đầu óc ở đâu để có thể tìm được sự yên tĩnh trong thiền định? Ví dụ bây giờ vậy,
[41:40]Có ai ở không không? Ít ai ở không. Vậy họ bận làm chuyện gì? Bận giở điện thoại ra đọc tin tức. Phải không ạ? Không có ai ở không cả. Hễ rảnh không làm chuyện gì, thế nào cũng móc điện thoại ra bấm tin này tin kia coi thế giới ra tới đâu rồi. Bữa nay Trump thắng hay Biden thắng, bầu cử Mỹ ra làm sao rồi, lũ lụt tới đâu, nay bao nhiêu người chết rồi, có chiến tranh lở đất ở đâu trời cho nó đỡ buồn. Người ta chết nhưng mình đỡ buồn, mình đọc tin đó nó giật gân mình đỡ buồn, còn người ta chết sạt lở lũ lụt vùi lấp đâu không biết. Nhưng mà có mấy tin giật gân làm cho cuộc sống mình có ý nghĩa hơn.
[42:18]Nói chung không ai rảnh cả vì kỹ thuật cao, cầm điện thoại rồi biết cả cái thế giới.
[42:28]Thầy ngắt ngang để xen câu chuyện chút xíu. Vừa rồi thầy ghé Đà Lạt thăm cái trường ở bển đó, không biết này thầy kể chưa kìa? Thăm cái trường lúc đó mấy lớp tăng ni đang học. Rồi một thầy giáo thọ ông thấy vậy ổng mới mời nói chuyện tăng ni một chút. Thầy mới nói thế này: "Thời đại bây giờ người ta không còn mê ông thầy nữa, mà người ta mê cái gì? Mê cái điện thoại, vì cái điện thoại này chứa cả một thế giới, còn ông thầy không có gì, ông thầy không phải là một thế giới." Rồi trở lại câu chuyện của mình. Thì trong cái thời đại mà ta bận như vậy, căng thẳng như vậy thì làm sao giữ được tâm yên tĩnh để có thể tu tập thiền định?
[43:13]Mà ta thường nhớ các thiền sư dặn chúng ta là tinh tấn, miên mật từng phút từng giây. Lúc nào cũng cố gắng giữ tâm thanh tịnh từng phút từng giây. Nhưng bây giờ thì cái thời đại này không ai miên mật giữ tâm thanh tịnh từng phút từng giây được nữa. Thì như vậy liệu trong cái thời đại này ta có tu thiền được hay không? Give me the answer. Xin câu trả lời. Who? Who speaks first? Ai trả lời? Cái người nào mà trả lời câu này người đó cũng thiền sư đó nha, không phải vừa đâu ạ.
[43:58]Các thiền sư dặn chúng ta vậy, phải miên mật từng giây từng phút. Các ngài khi mà sau này đắc đạo rồi trả lời kể lại cuộc đời tu hành của mình đều nói về những giai đoạn mà miên mật, tinh tấn, nhiếp tâm. Có người ăn quên ăn, nói chuyện quên nói chuyện vì tâm nhiếp chặt rồi mới đắc đạo được. Nhưng mà mình bây giờ thì quá nhiều việc bận như thế này, những cái thông tin, kỹ thuật, công việc thì làm sao mà mình có thể thực hiện được như các thiền sư yêu cầu là giữ tâm thanh tịnh từng giây từng phút? Thì làm sao? Không lẽ bây giờ thời đại kỹ thuật cao bận quá rồi bỏ thiền luôn? Mà bỏ thiền thì ta bỏ luôn Phật giáo, bỏ luôn đạo Phật luôn.
[44:46]Làm sao? Ai có cách nào chỉ thầy?
[44:53]Có ai giơ tay trả lời không? Ai không? Có người giơ tay kìa. Ồ, bravo!
[45:03]Đứng lên nói lớn đi. Dạ, em thưa Thầy, kính chào sư cô. Dạ, thời buổi này là thời buổi 4.0 thì ai cũng dùng đến máy tính và điện thoại, nhưng mà mình có thể đến hạn chế
[45:16]mức tối đa không dùng đến điện thoại và máy tính. Tức là mình chống lại nó, không dùng nó? Vẫn dùng nhưng mà mình hạn chế. Là hạn chế thôi? À, hạn chế tối đa, ít rất ít dùng nó để giữ được tâm thanh tịnh mà không bị cái kỹ thuật nó nó nó lôi kéo mình làm cho mình bị bận tâm, căng thẳng quá mức, đúng không ạ? Rất cám ơn câu trả lời sai.
[45:44]Ta không cưỡng lại nổi, ta không cưỡng lại nổi cái thời đại này. Ví dụ có người không có chuyện gì làm thì ta rất ít đụng tới điện thoại và máy tính, nhưng có những người công việc của họ phải thường xuyên sử dụng điện thoại và máy tính, không thể bỏ nó để mà nói lấy lý do tôi phải giữ tâm thanh tịnh trong thiền định được, không nói lý do đó được. Vì cái trách nhiệm họ rất là nặng, phải luôn luôn sử dụng tới thiết bị.
[46:14]Rất can đảm đứng lên trả lời chứ không phải dễ đâu. Chứ còn trả lời trật là chỉ vì xui thôi, chứ cũng hay lắm chứ không phải không đâu.
[46:30]Thôi, câu trả lời là thế này:
[46:34]Cái lầm của tất cả chúng ta mà làm cho đạo Phật bị
[46:39]suy yếu chính là chỗ ta tưởng rằng đừng suy nghĩ gì hết thì tâm mới thanh tịnh.
[46:48]Vì sợ bận tâm, sợ động tâm nên ta cố gắng đừng làm gì hết, đừng suy nghĩ gì hết để được cái thiền định. Và vì các đệ tử của Đức Phật không ai chịu làm gì cả, lấy lý do là để tâm thanh tịnh kéo cả một đạo Phật suy tàn luôn vì không ai chịu làm gì cả. Cái hệ quả rất là lớn. Một cái giáo lý đạo Phật vĩ đại mênh mông như vậy mà đạo Phật càng lúc càng suy yếu, chùa càng lúc càng vắng.
[47:23]Lý do là tại vì vậy, ta sợ bận tâm.
[47:28]Cái câu trả lời là chỗ này: Ta bận tâm một cái điều
[47:35]tạo ra phúc thì ta rất dễ nhiếp tâm khi ngồi thiền.
[47:43]Đúng, một tràng pháo tay.
[47:47]Nên cái định tâm không phải là do ta không suy nghĩ mà do ta có phước.
[47:59]Đã lỡ bận tâm rồi, đã lỡ vất vả rồi, cho vất vả luôn, nhưng chỉ làm những điều phúc thiện mà thôi, làm những điều đúng đắn mà thôi. Thì trong cái cái bận rộn đó, trong cái bận tâm đó, ta lại tạo ra được rất nhiều phúc và chính cái phúc này giúp cho ta nhiếp được tâm đi nhanh hơn. Còn cái người mà càng sợ bận tâm càng không muốn làm gì, lại không có phước thì cứ ì ạch mà ngồi thiền, tâm nó cứ loạn tới loạn lui hoài. Vì cái bí quyết của cái sự định tâm nó không nằm nơi cái chỗ đó, cái bận hay là rảnh, mà cái bí quyết của sự định tâm nằm ở phước. Nhớ như vậy, đây mới là Bát Chánh Đạo. Trước khi mà ta bước vào Chánh tinh tấn,
[48:48]Chánh niệm, Chánh định, Phật dạy ta phải gì? Chánh nghiệp, Chánh ngữ, Chánh tư duy. Đó là những điều tạo ra phước á. Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp là những điều tạo ra phước. Có phước rồi thì ta mới có thiền định là Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định, chứ không phải là Phật dạy ta là vô tư duy, vô ngữ, vô nghiệp mà sẽ được cái là Chánh Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định, nhớ kỹ điều đó. Nhưng ta đã hiểu sai Bát Chánh Đạo của Phật. Ta tự tạo ra một cái bát đạo gì đó, Bát Tà Đạo chứ không phải Bát Chánh Đạo, là ta vô tư duy, vô ngữ, vô nghiệp và ta hy vọng ta được Chánh niệm, Chánh định.
[49:34]Cả một thời gian rất lâu ta đã bị hiểu sai về Bát Chánh Đạo và coi thường Bát Chánh Đạo. Nghe có mấy chữ chánh chánh, coi như tám cái chánh thì nó chưa tới khoảng chừng hai chục chữ à, hoặc là 17 chữ hả? 17 chữ. Không bằng những bài kinh dài hết cuốn sách này tới cuốn sách kia. Ta coi thường Bát Chánh Đạo, ta hiểu sai Bát Chánh Đạo, ta tự tạo ra một cái Bát Chánh Đạo vô hình: Vô tư duy, không nghĩ gì hết; vô ngữ, đừng nói gì với ai hết; vô nghiệp, đừng làm gì hết; thì mà ta lại hy vọng là được Chánh niệm, Chánh định. Cái đó tà đạo, còn Phật không dạy cái vô mà Phật dạy cái Chánh: Chánh tư duy, nghĩ cho đúng.
[50:20]Thế nào là nghĩ cho đúng? Ví dụ như mình trước đây mình nghĩ mình là quan trọng, bây giờ mình nghĩ mình là gì? Mình là gì? Mình là gì? Đúng, cát bụi, cỏ rác mà thôi. Nghĩ như vậy. Trước đây mình nghĩ là thế giới mặc kệ, dân tôi và gia đình tôi là quan trọng trước. Bây giờ mình đổi ngược lại: Thế giới này quan trọng hơn cái cá nhân và gia đình nhỏ bé của tôi. Đó là Chánh tư duy. Tức là không phải là bỏ cái tư duy, mà nghĩ lại cho đúng; không phải là im lặng không nói gì, nói những điều đúng; không phải là không làm gì, phải tạo rất nhiều phúc thì mới có cái kết quả là gì? Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định.
[51:11]Nên Đức Phật dạy đã rất rõ mà ta hiểu sai. Hiểu sai không biết khoảng là bao nhiêu năm sau Phật bắt đầu ta hiểu sai, và cái hệ quả của nó là gì? Đạo Phật suy yếu luôn. Rất là đáng buồn. Còn nếu các đệ tử Phật biết rằng
[51:31]Ta tạo nhiều việc phúc và trong cái lúc bận rộn có kỹ thuật cao thế này, ta lại lợi dụng kỹ thuật cao để tạo nhiều việc phúc hơn nữa. Trước đây không có kỹ thuật cao ta tạo được một việc phúc, nhưng bây giờ có kỹ thuật cao ta tạo được cả trăm lần, cả ngàn lần cái việc phúc. Ta có nhiều cơ hội để làm phúc hơn ngày xưa. Nói như ví dụ mấy ngày nay vậy, thế thì mở YouTube ra cái vô tình thì có gặp một cái ông già, ổng ngồi ổng đánh đàn guitar, ổng hát. Chả bao giờ biết ổng là ai. Mà ổng hát hết bài này tới bài kia, nhạc miền Nam, nhạc miền Bắc, nghe rất đã tai, tiếng đàn rất hay, không biết ổng là ai.
[52:14]Thì ra, trong cái xã hội của chúng ta có rất nhiều người có tài. Ví dụ như tài về âm nhạc, về văn nghệ vậy. Nhưng mà họ không có cơ hội để tiếp xúc với showbiz, phải không ạ? Họ không thể trình diễn trong một cái sân khấu mà được vì họ đâu có quen với mấy cái người mà ông bầu, ông biếc gì đâu. Thì và họ cái tài năng họ chỉ hát gì? Hát ở nhà cho vợ nghe, cho con nghe, cho bạn bè nghe vài ba người. Nhưng họ có khiếu, có khả năng về âm nhạc, có cái ham thích về âm nhạc, hát rất hay, rất chuẩn, đánh từng ngón đàn rất kỹ. Nhưng mà không ai biết cả. Bây giờ nhờ công nghệ, có YouTube, tự mình đăng ký, tự mình tải bài mình lên,
[52:54]có thể giới thiệu cái tài năng nó cho cả cái thiên hạ biết. Mấy hôm nay thầy cứ mở nghe hết bài này tới bài kia hồi xưa. Mấy ông già thì đúng nghe kỹ thì giọng không chuyên, nhưng nghe rất dễ thương, rất hiền lành, nghe rất thích, tiếng đàn cực kỳ ngọt ngào. Và những cái tài năng bị ẩn giấu từ rất lâu, nhưng mà nhờ công nghệ có thể phơi bày và có thể đóng góp vào những niềm vui trong cuộc sống. Những bài ngày xưa nghe giờ lâu lắm không ai nghe, giờ nghe mấy ông già hát rất hay: "Thà là giọt mưa vỡ trên mặt em... Thà là giọt mưa rơi trên mặt em... để ta nghe thoáng tiếng mưa vội đến... Những giọt run run, ướt ngọn lông măng, khiến người trăm năm
[53:42]đau khổ ăn năn..." Cho nên đó cũng nhờ công nghệ nên thầy hát được bao nhiêu người nghe, chứ còn không hát có một mình mình nghe, ví dụ vậy. Mấy ông già hát rất hay. Thì cũng vậy, ví dụ nhờ những cái mạng xã hội, media, social... social network như là Facebook rồi vân vân vậy, ta có cơ hội để giao tiếp với mọi người, gọi là giao tiếp trên mạng. Nhưng ta có quyền bày tỏ những cái điều đạo lý mà mình tâm đắc ra, chia sẻ ra. Và biết đâu có một cái câu nói nào đó cũng thay đổi được cuộc đời của một người nào đó trong một chút, thì ta cũng có phước. Đừng có dùng cái Facebook mà chỉ để nói chuyện tào
[54:25]lao, rồi nó phí phạm cái bộ nhớ của thế giới. Ta nhớ mỗi dòng chữ ta gõ lên, nó phải được lưu giữ ở đâu đó. Mà lưu giữ ở đâu đó một bộ nhớ nằm ở đâu á, nằm ở hình như Bắc Cực á, ở Greenland á. Nơi đó họ giữ nguyên một kho lưu trữ bộ nhớ của thế giới và miễn phí. Rồi ta lên mạng ta cứ xài thoải mái, tải hình, tải đánh tùm lum lên đó, làm nặng cái bộ nhớ của thế giới và rất là tốn điện để duy trì cái bộ nhớ đó. Nhưng ta nói những điều tào lao, điều vô nghĩa, vô bổ, nói bậy, nói bạ đó và nói những điều thất đức mà làm tốn cái bộ nhớ của thế giới. Nhớ bộ nhớ thế giới không phải là miễn phí đâu, tốn điện á, tốn tiền duy trì, bảo trì, nặng lắm.
[55:07]Nhưng ta cứ vì thấy họ miễn phí mà, mình cứ thoải mái tải lên, tải hình, tải đồ lên, đâu biết rằng ta đang phí phạm, đó đều gieo nhân quả nghèo khó. Không biết tại sao mình nghèo, sau này càng lúc càng thê thảm nghèo. Nói: "Tôi không làm điều gì sai, tôi không phải là người bủn xỉn, ích kỷ, nhưng sao tôi cứ nghèo?" Tại lên Facebook nhiều quá, anh nói bậy bạ nhiều quá, nó làm nặng cái bộ nhớ của thế giới, tổn phước. Cho nên, bây giờ với những cái mạng đó ta sử dụng nó gì, theo cái hướng giáo dục đạo đức, chỉ nói những điều gieo vào lòng người những điều tốt đẹp, vậy mà mình có phước. Thì cũng vậy, cái thời đại rất là căng thẳng,
[55:49]rất là bận rộn, nhưng mà ta lợi dụng cái công việc đó, cái sự căng thẳng đó để làm những điều phúc thiện, giúp người, giúp đời, phụng sự cho mọi người, phát huy Phật pháp thì ta có phúc và chính cái phúc này là chìa khóa mở thiền định ra nha quý vị. Đó là câu trả lời. Cuộc sống càng bận rộn, làm sao giữ được tâm yên tĩnh? Cho nó bận thêm chút nữa để làm điều phúc, cho bận thêm chút nữa để làm cho ra việc phúc, tại vì nó bận cỡ này chưa tạo ra phúc được, bận thêm chút nữa cho nó ra hẳn ra một việc phúc. Rồi, đó là chìa khóa của thiền định.
[56:30]Bây giờ, mối liên quan giữa thiền và đạo đức, mối liên quan giữa thiền và cái phước, mối liên quan giữa thiền và sức khỏe là như thế nào? Bây giờ trước hết là mối liên quan giữa thiền và đạo đức. Liệu rằng là khi ta tu thiền, ta có đạo đức hơn hay không? Có không? Có không?
[57:00]Ta cứ tưởng rằng người ngồi thiền sẽ chứng Thánh và Thánh thì phải có đạo, đạo đức. Nên ta cứ yên tâm hễ ngồi thiền, tâm thanh tịnh thì ta sẽ có đạo đức. Xin lỗi à, hổng chắc đâu. Nếu ta chọn một cái khái niệm thiền sai lầm,
[57:23]nếu ta không đi tìm mục tiêu vô ngã thì ta càng tu thiền, coi chừng ta càng mất đạo đức. Càng tu thiền ta càng trở nên ích kỷ, càng tu thiền ta càng trở nên tự cao
[57:38]vì ta chọn một cái con đường sai lầm. Còn nếu ta chọn con đường đi đúng, hướng về vô ngã thì ta càng tu thiền, đạo đức càng mở ra.
[57:53]Muốn cho đi đúng con đường thiền, ta cần điều gì?
[58:04]Chúng ta hay nói rằng đi tìm mục tiêu vô ngã, đúng không ạ? Vô ngã là cái gì? Ở đây có ai biết vô ngã là gì không? Giơ tay can đảm lên trả lời giùm đi. Thầy sẽ vỗ tay, lần này vỗ tay thiệt á. Có ai biết vô ngã là gì không? Nếu biết chứng mất tiêu rồi, là A-la-hán đâu có ngồi đây nữa, ngồi trên này kia kìa. Nên tuy ta có lý tưởng hướng về mục tiêu vô ngã, nhưng thực sự ta không biết vô ngã là gì. Để có thể minh họa được vô ngã là gì, ta nhờ ba tâm hạnh. Thứ nhất là tôn kính Phật, hai là từ bi, ba là khiêm hạ. Ba tâm hạnh này xác định mục tiêu vô ngã của chúng ta. Đó là lý do trước khi ngồi thiền ta phải tác ý về ba tâm hạnh này:
[59:07]Nguyện tôn kính Phật tuyệt đối, nguyện yêu thương chúng sinh vô hạn, nguyện khiêm tốn đến tột cùng. Nhờ ba tâm hạnh này để ta định cái hướng đi vô ngã cho đúng. Chứ không có ba tâm hạnh này, ta nói đi vô ngã chứ đi trật à, đi không tới á. Nhưng mà nhờ ba điểm này ta xác định được một mặt phẳng. Ba điểm xác định một mặt phẳng, thấy câu nói lẻ ở đâu ra vậy cà? Hả, câu nói này ở đâu ra vậy? Nhìn quên hết rồi đó.
[59:47]Ta nghe cái câu này hồi năm mấy tuổi? Có ai nhớ không kìa? Năm 12 tuổi, bắt đầu học lớp 6 phải không ạ?
[1:00:03]Học vào những cái định lý đầu tiên của hình học. Ta có ba điểm để xác định một một mặt phẳng. 16 tuổi. Mà năm nay ta 70 tuổi rồi, ta vẫn còn nhớ nha, vẫn nhớ ghê chưa?
[1:00:21]Thì cũng vậy, để xác định được mục tiêu vô ngã, ta có ba tâm hạnh: Một là tôn kính Phật, hai là từ bi, ba là khiêm hạ.
[1:00:33]Và ta càng tu thiền, càng hướng về vô ngã thì ba tâm hạnh này càng hiện ra rõ rệt. À, đó là đạo đức. Ba tâm hạnh này là tạo thành vô số đạo đức trong cuộc sống của chúng ta, ba tâm hạnh này. Vậy ba tâm hạnh này bao nhiêu là đủ? Nhớ, tôn kính Phật tuyệt đối, yêu thương chúng sinh vô hạn, khiêm hạ tột cùng.
[1:01:06]Ta có ba cái tính từ đi theo ba cái tâm hạnh: Lòng tôn kính Phật thì phải tuyệt đối, lòng từ bi yêu thương chúng sinh phải vô hạn, sự khiêm hạ phải tột cùng. Ta có ba cái tính từ đi theo ba cái tâm hạnh đó, mà cái tính từ nào cũng đưa đến sự tột cùng, vô hạn, tuyệt đối, vô biên, không còn giới hạn. Ba cái tính từ đó, chừng nào ta đạt được đây? Nhớ. Khi ta tu hành, ta mơ ước ta đắc đạo, ta mơ ước ta giác ngộ, ta mơ ước ta giải thoát. Và bây giờ nói khiêm tốn hơn là tìm được mục tiêu vô ngã. Đó là những cách nói rất là chuẩn mực, rất đúng với chánh pháp, rất hàn lâm nhưng rất tham vọng. Nói tu làm gì?
[1:02:14]Tu để đắc đạo, hổng sai. Tu để làm gì? Tôi tu để được giác ngộ, không sai. Tu để làm gì? Tôi tu để giải thoát khỏi trầm luân sinh tử, không sai. Tu để làm gì? Tu để tìm đến mục tiêu vô ngã, không sai. Nhưng xin thưa hôm nay tôi xin báo cáo quý vị, những mục tiêu đó nghe có vẻ hàn lâm học viện nhưng đều ẩn chứa một tham vọng. I am sorry. Hôm nay nói sự thật cho quý vị nghe.
[1:02:50]Mà không nói nghe cho kêu như vậy thì chúng sinh hổng chịu tu, nha. Nên khi mình muốn rủ ai tu, phải nhìn mặt người ta. Hà. Cái người mà họ tham tiền quá, mình nói tu đi rồi giàu, họ mới chịu tu. Còn cái người mà ham thần thông phép lạ, nói tu đi, tu đắc đạo rồi là có phép bay lên vù vù hơn cả Tề Thiên Đại Thánh, cái họ mới chịu tu. Còn có những người mà họ thấy ông Phật hay quá nói tu đi mới làm Phật được, thì họ nghe nói họ chịu tu. Ta đều cho họ một tham vọng để họ chịu tu. Và khi tu mà mang theo kè kè trong tâm mình một tham vọng bí mật thì chuyện gì xảy ra?
[1:03:36]Một cái nguy hiểm tiềm tàng đi theo ta suốt cuộc đời tu hành. Dù những cái từ vựng đó rất chính thống: tu giác ngộ, giải thoát, đắc đạo, vô ngã, những cái từ đó rất chính thống nhưng đều ẩn chứa một tham vọng tiềm tàng. Hôm nay là ngày đây rằm không ta? Ngày rằm tháng 9, cho nên tui xin nói thiệt với quý vị: Tất cả chúng ta đều bị một tham vọng tiềm tàng khi bắt đầu tu hành. Vậy tu sao để mà đừng bị tham vọng?
[1:04:18]Tu để hiện được ba tâm hạnh này ra. Ta càng tu càng thấy lòng mình tôn kính Phật cao tột. Tu càng lúc càng tu càng thấy yêu thương được mọi người vô hạn. Càng tu càng thấy mình không là gì. Càng tu thật sự thấy mình chỉ là cát bụi, cỏ rác thôi, không cần gì nữa. Chuyện đắc đạo chắc là có, để đó. Chuyện mà giải thoát, giác ngộ chắc cũng có, để đó. Chuyện vô ngã chắc là phải tới nhưng gác một bên. Cái cần nhìn lại tâm mình trong từng ngày: tôn kính được Phật, tôn kính được các vị Bồ Tát, các vị A La Hán cao vời, tôn kính đến tuyệt đối. Càng tu càng thấy lòng mình yêu thương chúng sinh càng lúc càng nhiều, càng sâu đậm, càng sâu sắc, càng tinh tế.
[1:05:08]Càng tu càng thấy mình không là gì. Có nhiều khi mình rất có phước, được người ta tôn trọng, kính trọng, lễ bái, nhưng những lúc đó lại là những lúc mình biết giữ mình chặt chẽ, thấy mình không là gì. I am nothing. We are nothing.
[1:05:32]Hôm nay tui nói thiệt rồi đó. Còn trước giờ nói dụ không à. Dụ cho mọi người tu. Hôm nay nói thiệt, nha. Gác lại giác ngộ, giải thoát, đắc đạo để đó đi. Làm sao từng ngày từng giờ tu hiện ra được ba tâm hạnh này. Đó là ta đúng đường. Và giữa thiền và đạo đức là như vậy. Càng tu thiền, ca- tâm càng thanh tịnh thì ba tâm hạnh càng hiện ra. Mà ba tâm hạnh này hiện ra rồi thì vô số điều đạo đức tinh tế trong cuộc sống chúng ta đều hiện ra theo hết. Từ những việc nhỏ như việc lớn đâu đó cực kỳ tinh tế. Thế, ta chỉ đem lại hạnh phúc cho mọi người chung quanh mình, đem đến niềm vui cho mọi người chung quanh mình từng điều nhỏ nhặt, nha.
[1:06:15]Chịu không ạ? Chịu ha, rồi. Sự liên quan giữa thiền và phước. Có phước thì mới tu thiền được. Không có phước thì không tu thiền được. Mà tu thiền đúng rồi thì cũng sẽ tạo ra phước trở lại. Vì sao vậy? Vì khi tâm mình thanh tịnh, mình không làm tổn hại ai và thường có khuynh hướng phụng sự chúng sinh, thường có khuynh hướng chịu cực để mà phục vụ, đem đến niềm vui, đem đến lợi ích cho người khác. Lúc đó cái quyền lợi của mình bị xem nhẹ, cái lợi ích của mình bị xem nhẹ, cái cực khổ của mình không đáng kể
[1:07:03]mà cái lợi ích, hạnh phúc, niềm vui của người khác mới là đáng kể. Vì sao vậy? Vì tâm mình đã thanh tịnh. Còn cái tâm người động loạn thì cái gì của mình mới quan trọng: lợi ích của tôi, tiền của tôi, niềm vui của tôi mới là quan trọng, cá tính của tôi mới là quan trọng. Thì biết ngay tâm người này rất là loạn. Và cứ cái của tôi làm cho họ càng lúc càng tổn phước. Còn nếu chúng ta tu đúng, những cái gì của tôi không quan trọng mà của người khác mới quan trọng. Mà lạ một điều, ta cứ càng của người khác đi mới quan trọng thì cái cảm giác hạnh phúc nó cứ xuất hiện. À, đây là điều rất là lạ. Ví dụ bây giờ mình đến dự một buổi tu hành ở chùa,
[1:07:59]đến giờ ăn cơm, ngồi một chỗ đó, rồi có người đến bưng cho mình một cái phần cơm, kính mời cô dùng bữa cơm chay ở chùa, đây khóa thiền, nha, ngồi ăn. Thế là mình cảm thấy mình sao, sung sướng không? Rất sung sướng phải không? Ngồi một chỗ có người hầu sướng thấy mồ.
[1:08:23]Cái sung sướng mà ta được mọi người phục vụ á
[1:08:29]đó là một cái sung sướng chết người. Chết người. Một cái sung sướng mà nếu ta nhìn sâu vào nội tâm, đó là một loại sung sướng ô trược và làm ta hết phước. Còn cái người mà họ bưng hộp cơm họ lại mời ta đó, cái người đó họ cũng sung sướng, nó cũng có một cảm giác hạnh phúc. Mà cái hạnh phúc đó nếu mà ta nhìn sâu vào trong nội tâm, đó là một cái hạnh phúc của sự thanh cao và tạo ra phước. Cả hai đều sung sướng nha. Mình ngồi cho người ta hầu rất sung sướng. Mà đi hầu người ta, xin thưa, cũng rất sung sướng.
[1:09:13]Thầy vừa nói điều này mọi người có công nhận là đúng không ạ? Vỗ tay mà không biết có công nhận không hay là vỗ tay lịch sự không biết nữa à. Chỉ những người, nha, lăn lóc, lăn lộn, lê lết, đó, trong những cái ngày mà lễ đông người để đi phụng- phục vụ, phụng sự cho từng người mới hiểu được cái cảm giác hạnh phúc này khi ta được bưng cơm, hầu nước cho mọi người. Còn những người nào mà giàu sang rồi đấy hưởng phước đời trước, ngồi một chỗ cho người ta hầu, phục vụ mình cũng rất sung sướng. Rất sung sướng. Very happy. Nhưng cái happiness đó, cái cảm giác hạnh phúc đó very dangerous, rất nguy hiểm.
[1:09:57]Vì nó làm bản ngã ta tăng lên và cái cảm giác hạnh phúc đó ô trược. À. Nếu ai mà còn nghi ngờ lời của thầy thì hãy cố gắng đi phụng sự đi rồi sẽ thấy. Nói: "Con cũng muốn phụng sự lắm mà không biết chuyện gì phụng sự." Don't worry, chiều nay mặc đồ đẹp đi đi lượm rác giùm. Xách cái bao, cái đồ móc bọc rồi đi lượm rác. Đi dài dài theo những con đường, có những người nào đó đã sơ ý, vô ý hoặc vô ý thức vất rác, ta cứ nhặt lại làm sạch đường phố, làm sạch cộng đồng rồi sẽ hiểu được cái cảm giác hạnh phúc khi ta phụng sự mọi người, nha. Còn cái người mà ngồi trong xe hơi thò tay ra vất cái rác, sung sướng không?
[1:10:41]Rất sung sướng. Sung sướng. Thì có hai loại sung sướng, hai loại cảm giác đó, tùy ta chọn, nha. Ta muốn chọn cái cảm giác sung sướng này thì hãy thò tay ra mà vất rác, còn nếu ta muốn chọn cái sung sướng kia thì hãy cúi xuống mà nhặt rác lên. Up to you, tùy bạn, up to you. Ha ha. Thiền và sức khỏe.
[1:11:14]Thiền hỗ trợ cho sức khỏe.
[1:11:20]Nếu ta thiền đúng thì thiền hỗ trợ cho sức khỏe. Còn nếu ta thiền sai, có khi ta mất sức khỏe. À. Mà có sức khỏe thì mới thiền được. Mà có thiền được thì có sức khỏe, nên nó là một cái tuần hoàn hỗ tương với nhau giữa sức khỏe và thiền. Nên vì vậy là ai tu thiền thì đều buộc phải tập luyện, nghỉ ngơi, ăn uống một cách khôn ngoan cho có sức khỏe. Và tu thiền được đúng rồi thì nó cũng hỗ trợ ngược lại sức khỏe của mình.
[1:11:56]Ta có cái nghiệp đời xưa thì thế nào ta cũng có bệnh này, bệnh kia. Nhưng nếu ta có tu thiền thì cái bệnh nó không nghiêm trọng như là nó sẽ có. À chứ ai cũng có bệnh, mà đáng lẽ cái bệnh đó nó tòi hoài ra, nó phát lên nặng nề, nhưng mà vì ta có tu thiền, có làm phước, có giữ tâm thanh tịnh, nó có một cái lực sinh học tiềm tàng nó toát ra, nó tỏa ra, từ cái chân âm của mình nó tỏa ra, nó bảo vệ làm cho cái bệnh tật của ta cũng dịu bớt. Có khi nó không hết hẳn, nhưng nó không quậy ta quá đáng. Và ta cũng cần có sức khỏe mới có thể ngồi thiền. Những người yếu quá cũng rất là khó ngồi thiền, không phải là dễ.
[1:12:44]Ngay khi mà già, ta yếu rồi, ta cái cái hiệu năng ngồi thiền cũng bị giảm bớt rất là nhiều nha. Bây giờ, thiền đem lại chất lượng cho cuộc sống ra sao? Ta hay nói về chất lượng cuộc sống. Chất lượng cuộc sống, life quality. Chất lượng cuộc sống bây giờ hay làm cái slogan, những cái biểu ngữ cho cái nhiều cái công ty khởi nghiệp. Họ hay giới thiệu, ví dụ: Hãy đóng bảo hiểm, mua bảo hiểm chúng tôi để cho bạn có một cuộc sống chất lượng. Hoặc là hãy ăn cái này làm cho mình có cuộc sống chất lượng hơn. À hãy mua căn nhà này vì đây là nơi đáng sống, đây là nơi có cuộc sống chất lượng. Toàn là mình tốn tiền không à.
[1:13:29]Đó, là gọi là cái cuộc sống có chất lượng. Nhưng mà nếu mà tin thầy, thiền đi, rồi cuộc sống có chất lượng. Cái đó bảo đảm nhất, không tốn tiền. Thiền làm cho cuộc sống có chất lượng. Vậy cái chất lượng cuộc sống mà thiền đem lại là gì? Nhiều lắm, nhưng mà ta chỉ nói ba điều thôi. Điều thứ nhất là thiền giữ cho tâm mình không buồn khổ. At any condition, any circumstances. Bất cứ hoàn cảnh nào, ta cũng không buồn khổ. Và cái không buồn khổ nó là một mệnh lệnh, là một đạo đức, là một giới luật và cũng là chất lượng của cuộc sống. Không buồn khổ, làm gì thì gì, trời có sập cũng không quyết không buồn khổ.
[1:14:25]Được không ạ?
[1:14:29]Cái này cái thử thách lớn lắm nha, thử thách lớn lắm chứ không phải dễ. Nói thì dễ nhưng mà khi nó đụng đến thẳm sâu trong trái tim mình, ai cũng nức nở, không phải là dễ đâu. Nhưng dù sao thiền cũng cho ta một cái mệnh lệnh không được buồn khổ và giữ cho ta có một cuộc sống chất lượng. Giữ cho ta bởi cái quyết không buồn khổ, chuyện gì chuyện, không buồn khổ. Là một cái bản lĩnh đầu tiên ta gọi cũng là một cái đạo lực của một người biết tu hành. Cái thứ hai, thiền giữ cho ta không tham, sân, ác độc, ích kỷ. Là gì là quyết không tham, quyết không sân, quyết không ác độc, quyết không ích kỷ. Dù cuộc đời nó như thế nào, dù mọi người ra sao, kệ.
[1:15:21]Dù đời bạc đen lừa dối, dù đời cay đắng như vôi. Bạn thân ơi, hãy cứ yêu thương người, dù người không yêu ta, hãy cứ yêu thương hoài. Cuộc đời ta không ai, hãy cho nhau nụ cười, dù đời bạc đen lừa dối, dù đời cay đắng như vôi. Câu đó rất là thiền á. Hoàn cảnh nào hoàn cảnh, người nào người, kệ người ta. Mình dứt khoát không làm điều ác, dù cho cả thế giới này ác. Kệ, quyết không tham, quyết không sân, quyết không ích kỷ, quyết không ác độc. Đó là cái chất lượng cuộc sống. Và cái cuộc sống mà mình giữ được tâm mình như vậy là một cuộc sống có chất lượng. Chứ không phải vì mình mua được căn nhà ở nơi đáng sống.
[1:16:10]Không phải vì mình uống được cái thực phẩm chức năng vitamin làm tóc tự nhiên đang bạc bỗng nhiên đen, rồi từ lượn qua tím. Không phải, cái đó không phải, không phải là chất lượng cuộc sống, không phải. Mà chính là gì? Quyết không tham, không sân, không ích kỷ, không ác độc, đó mới là chất lượng cuộc sống. Và cái thứ ba của chất lượng cuộc sống đó là thiết lập các mối tương quan tốt đẹp dần với tất cả chúng sinh. Từ nhiều kiếp xưa, ta trong vô minh, tham sân, vô tình ta đã thiết lập các duyên không lành với chúng sinh nha. Ta đã làm người này buồn, người kia phiền, người nọ bị tổn thương. Đó, bây giờ cuộc đời ta oan trái.
[1:16:55]Nhưng khi ta có tu tập thiền định thì ta được một cái chất lượng rất là đẹp, chất lượng cuộc sống rất là đẹp, đó là thiết lập trở lại các mối tương quan tốt đẹp với mọi người.
[1:17:09]Oan trái xưa hóa giải dần. Những điều chưa có, ta xây dựng lại mối tương quan tốt đẹp. Vì sao? Vì ta yêu thương được mọi người, giúp ai được điều gì, ta cố gắng mà giúp. Nên cứ tạo nên những cái duyên lành với tất cả chúng sinh. Một cái nụ cười hiền lành, một ánh mắt từ ái bao dung, một lời nói khiêm cung lễ độ cũng làm cho cái mối tương quan của ta với mọi người tốt đẹp lên dần dần. Có khi người ta nói lời chưa đúng lắm, mình kiên nhẫn chịu đựng, lúc nào khác lựa lời mà khuyên nhủ nhau. Như vậy, thì đó là điều làm cho cuộc sống ta có chất lượng lên. Nhớ ba điều phải không ạ? Một là dứt khoát không buồn khổ.
[1:17:55]Hai, dứt khoát không làm điều ác độc. Ba, tạo dần nên được các mối tương quan tốt đẹp với mọi người. Mà cái mối tương quan tốt đẹp với mọi người nghĩa là gì? Nói thẳng ra: Sống ở đâu ai cũng thương. Thì vậy sướng không ạ? Quá sướng đi chứ gì nữa hả? Mình có mặt ở đâu người ta cũng thương. Á, có mặt đâu người ta cũng thương vậy là hạnh phúc rồi còn đòi cái gì nữa, đó là chất lượng cuộc sống. Có một lần sư bác Từ Tân mới nói thì đúng là: Nhất thiết chúng sinh hỷ kiến Như Lai. Nghĩa là trong cái danh hiệu mà hồng danh sám hối đó, có một vị Phật ngài được cái danh hiệu là cái gì? Hễ mà chúng sinh mà nhìn thấy ngài, vui mừng cực độ.
[1:18:40]Nhất thiết chúng sinh hỷ kiến Như Lai. Thì nếu mà mình tạo được cái duyên lành với chúng sinh, mình đi đến đâu ai nhìn thấy mình, người ta cũng hạnh phúc, đó là chất lượng cuộc sống rồi, còn đòi gì nữa, phải không ạ? Thì thiền làm cho ta sâu sắc, tinh tế. Phải không nào?
[1:19:02]Sâu sắc và tinh tế, có trí tuệ hơn, nghĩa là gì?
[1:19:08]Ta thấy được những điều rất nhỏ, thấy những điều mà người khác ít nhìn thấy.
[1:19:16]Là tinh tế. Ví dụ người ta nhìn một bức tranh, ta sẽ phát hiện ra được những cái đẹp ẩn chứa trong đó, hay những cái còn vụng về giấu trong đó, mà nhiều khi người khác không nhìn ra được. Hoặc ta nghe một đoạn nhạc, ta phát hiện ra những cái đẹp giấu trong đó mà người khác không nhìn ra được, hoặc là một cái sự vụng về, một cái sự âm thanh mà nhạc sĩ tạo ra nó bị vụng về, ta phát hiện liền, mà người khác nhiều khi nhìn không ra. Nên ta biết thưởng thực, thưởng thức, và khi ta cần tạo ra một cái khúc nhạc, ta cũng sẽ tạo ra một khúc nhạc hay, vì ta tinh tế. Trong cái thưởng ngoạn và trong cái đối xử với con người cũng vậy.
[1:19:56]Ta nhìn một con người, ta hiểu sâu trong nội tâm của họ, họ thuộc loại người như thế nào, đạo đức của họ tới đâu, tham vọng của họ tới đâu, cái trí tuệ của họ tới đâu, mình nhận ra được. Vì sao? Vì rất sâu sắc, rất tinh tế. Một lời nói phớt qua bên tai đánh giá được con người gần như hết cuộc đời của họ. Chỉ một câu nói, một thái độ đánh giá gần hết cái con người đó. Nhìn toạc toạc luôn. Vậy, vì rất sâu sắc, rất tinh tế. Nhưng trong cái tinh tế đó, ta có cái độ lượng. Biết con người nhưng mà chẳng giận, chẳng ghét, chẳng trách ai. Một bậc Thánh là như vậy, biết hết á, nhưng mà cái biết nó không kèm
[1:20:43]theo cái cảm xúc, không giận, không hờn, không ghét. Biết hết nhưng yêu thương hết, độ lượng hết là như vậy.
[1:20:56]Thôi, nghỉ ngang đây đi nha.