[0:04]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch chư tôn,
[0:10]kính thưa quý phật tử. Hôm nay chúng ta lại học tiếp cái bài về quản lý tự viện. Cái đề tài ngày hôm nay là cái vấn đề giáo hóa, hướng dẫn cư sĩ phật tử. Vì chùa là nơi tu tập của chư tăng, chùa là nơi thờ Phật, chùa là nơi hoằng pháp.
[0:35]Bây giờ, trong cái hoằng pháp này, thì chúng ta đi sâu vào vấn đề hướng dẫn cư sĩ. Chúng ta nêu cái vấn đề này là nêu một cách tổng quát, chứ có những ngôi chùa rất là rộng rãi, to lớn, nhưng cũng có những ngôi chùa cũng chật hẹp, nhỏ bé, là do cái đặc tính là chùa trong đạo Phật ta có tính tự phát, rồi mỗi cá nhân mình tự vận động, xoay xở mà xây dựng. Cho nên, vị nào có phước cá nhân riêng thì chùa to, vị nào phước cá nhân ít thì chùa nhỏ, nó không có đồng đều. Do cái tính tổ chức trong đạo Phật ta bị lỏng lẻo. Một ngày nào đó mà giáo hội chặt chẽ hơn, cái tinh đoàn kết lớn mạnh hơn, hỗ trợ tăng ni nhiều hơn, thì mỗi khi ai xây chùa thì không phải là cá nhân của một
[1:36]người đó mà loay hoay xoay xở tự xây nữa, mà cả giáo hội sẽ cùng bắt tay, chung sức. Lúc đó ta sẽ có hễ ngôi chùa nào thì cũng là một cái ngôi chùa đàng hoàng, to lớn, chứ không còn có những cái ngôi chùa bé bé, nhỏ nhỏ, nhiều khi bề ngang chỉ có ba bốn mét mà cũng làm cái ngôi chùa. Thì hiện nay cái tình trạng như vậy ta cũng đành chịu. Tuy như cái ngôi chùa Hải Binh thế này mà được rộng rãi như vậy cũng là là hiếm đấy, chứ còn nhiều khi cái ngôi chùa nhỏ. Mà bây giờ ta đặt cái vấn đề là chùa là phải giáo hóa cho phật tử, chúng sinh. Nếu cái ngôi chùa ta rộng rãi, có điều kiện, có khang trang thì ta nói nó dễ rồi, nhưng có những ngôi chùa cũng rất là chật chội.
[2:19]Và có những, thật sự có những ngôi chùa phật tử không có tới. Lạ vậy! Nên ta đừng có nghĩ là hễ chùa nào rồi là cũng đông phật tử. Có những ngôi chùa rất là cô quạnh. Có những ngôi chùa phật tử tới đông, nhưng có những ngôi chùa rất là ít phật tử, ta cũng chẳng hiểu tại sao. Mà thật sự lý do là thế này: Lý do là cái vị thầy hay cô trụ trì cái chùa đó ít duyên với chúng sinh, ta đành phải nói như vậy. Khi ít duyên rồi không có ai tới để cho mình giáo hóa cả. Nói: "Dạ tôi cũng muốn giáo hóa lắm, nhưng mà không ai tới thì tôi lấy gì giáo hóa?", khổ vậy. Rồi có những người, có những chùa vì lý do gì đó mọi người
[2:59]cũng tới lui rất là đông, rằm lễ rồi gì tới rất là đông, nhưng mà không biết cách giáo hóa, cũng là thất bại luôn. Nên đây ta thấy là phật tử không đến thì vì đó không có cơ hội để giáo hóa, cũng là thất bại trong việc hoằng pháp; hoặc là phật tử đến đông mà không biết dạy cái gì, cũng là thất bại luôn. Nên cái vấn đề đặt ra ở đây là để ngôi chùa là một nơi mà giáo hóa chúng sinh đông đảo, thì thứ nhất phật tử phải đến đông, và thứ hai là biết cách giáo hóa. Có hai vấn đề, hai cái điều đó thì gọi là một ngôi chùa có biết hướng dẫn phật tử. Bây giờ vấn đề là thế này, người ta đặt nói: "Bây giờ chùa đang phật tử đến rất ít, thì làm sao cho phật tử đến đông?".
[3:46]Thì ở đây thế này, phật tử đến đông hay ít là do ở trên trời á, do chư thiên sắp chứ không phải do ý người. Thật sự là như vậy, không phải do ý người. Ví dụ hôm nay phật tử ít, chư thiên chỉ cho đi nhiêu đây thôi. Hoặc là bữa nào đông, chư thiên cho đi đông, chứ không phải ý muốn của ông thầy. Có những chùa khi làm lễ phát cái giấy mời quá chừng mấy ngàn cái giấy mời, sự thật người ta đến vài trăm. Mặc dù hết sức cố gắng, cái việc mà phát giấy mời cũng nói lên cái nỗ lực của cái vị thầy đó là muốn gieo duyên, tác động vào phật tử, đó là một cái thiện chí á, nhưng không phải là kết quả được như mình muốn,
[4:25]không phải là một cái thiệp mời là có một người đến dự, không phải như vậy. Nên đây cũng là một cái bí ẩn. Mà có chùa chẳng gửi cái thư mời nào phật tử cũng đến rất đông, nên nó là một điều bí ẩn. Bây giờ ta muốn khám phá bí ẩn này đầu tiên là nói làm sao cho phật tử đến đông trước cái đã. Đó là cái bí ẩn đầu tiên. Đó là để hướng dẫn phật tử thì phải làm sao cho phật tử đến chùa bắt đầu đông dần dần cái đã, cái bí ẩn chỗ này. Vì làm sao đây? Nói: "Ủa nãy thầy vừa nói bí ẩn ông trời thì chắc lạy ổng chứ gì? Năn nỉ trời chứ gì?". Không, mà ông trời ổng khó tánh lắm, ổng có điều kiện. Ổng thấy mình phải làm sao ổng mới cho phật tử tới đông.
[5:01]Tức là trên chư thiên, Hộ pháp á họ thấy mình xứng đáng như thế nào thì các vị mới đưa phật tử đến đông, chứ không phải là mình chỉ xin là các vị cho phật tử tới đông đâu, không có đâu. Mà quan trọng cái thái độ mình như thế nào, cái lòng mình như thế nào thì phật tử mới đến đông. Thì đầu tiên là, là cái ông thầy này đó cái lòng không có cái mưu tính cá nhân, không có cái danh lợi cá nhân, mà chỉ một lòng vì đạo, yêu thương chúng sinh, tức là tôn kính Phật đà, tôn kính Tam bảo, có lý tưởng tu hành, muốn cho Phật pháp được truyền bá rộng rãi, muốn yêu thương chúng sinh, có tâm đó cái đã. Tức là đầu tiên là trên chư thiên, Hộ pháp là duyệt cái tâm của ông thầy cái đã.
[5:48]Đó, ông thầy mà có cái tâm đó thì gọi là có cái điều kiện ban đầu để trên chư Phật, chư thiên cho phật tử tới. Nên vì vậy nó không có cái mánh lới nào cả, không có cái mưu tính hay một cái kỹ thuật nào để gọi là cái chùa đó thu hút được đông phật tử, không có, hoàn toàn không có. Mà chỉ có cái gì? Chỉ có một tấm lòng vì đạo thực sự là chìa khóa thôi, chứ không có cái gì khác hết. Vì sao vậy? Vì phật tử không phải là những con chiên, những con cừu ngây thơ, đúng không ạ? Người nào ở đấy họ sống ngoài đời họ cũng quá khôn rồi. Nhìn cuộc đời cũng biết hết, nhìn con người cũng biết hết. Tuy là nể quý thầy chứ cũng dò xét quý thầy
[6:36]cả, và quý thầy nhúc nhích cũng biết liền. Có đúng không ạ? Hỏi mấy người dưới kia. Nên là quý thầy cứ chân thành, cứ yêu thương, cứ phụng sự, vậy mà phật tử họ biết, họ mến, họ nhận ra được trong cái mơ hồ họ nhận ra được cái tấm lòng chân thành của quý thầy và họ yêu cái chùa đó, họ yêu cái tính cách đó. Chứ còn mà trong lòng mình cứ mong phật tử tới cho đông, phật tử tới cúng dường cho nhiều, thì phật tử cũng nhận ra cái tâm đó liền. Cho nên là quý thầy mình chỉ có một cái tâm thôi, tâm yêu thương thôi, tâm từ bi, tâm yêu thương, từ bi, đừng tính toán gì hết, vậy đó mà phật tử họ sẽ đến đông. Rồi nói, nói:
[7:26]"Con cũng không muốn tính toán lắm nhưng mà không đủ gạo ăn", thì phật tử tới đông không có gì nấu cho ăn. Nói: "Đừng có lo, thì có nghèo ăn nghèo, phật tử họ ăn cái tấm lòng chớ họ không cần phải ăn bữa cơm". Có đúng không ạ? Như hồi xưa ở trên núi này vậy. Trên núi làm gì có ăn. Rồi lúc đó là sư bác Từ Tân ổng dắt phật tử lên, mấy trăm người lên thăm, không có một cái gì để ăn. Rồi chỉ nấu miếng cơm, ra vườn chặt mấy cái quày chuối mà sắp chín á vô nấu canh ăn, phật tử cũng ăn ngon lành, không sao cả. Mà tới bây giờ năm nào cũng lên cả, có điều năm sau này thì nó khá lên từ từ, chứ buổi đầu cũng chỉ ăn có nồi canh chuối thôi à.
[8:08]Chuối kho kho ăn chứ cũng chả có miếng đậu hũ nào, nhưng phật tử cũng ăn ngon lành và vẫn vui vẻ cả, không sao hết. Cho nên là quý thầy đừng có sợ mình không đủ cơm đãi phật tử, mà chỉ sợ mình không có tấm lòng để đãi phật tử thôi. Mà có cái tấm lòng để đãi phật tử, phật tử ăn cái tấm lòng đó đó, mà ăn cái đó họ họ thương quý thầy nhiều. Đó là cái nhân quả để phật tử đến đông á. Và cái thứ hai, cái nhân quả để phật tử đến đông nữa là có một người mình dạy dỗ một người, có hai người mình dạy dỗ hai người, chứ đừng cầu đòi: "Ôi mới đây có ba người thôi, thôi cho họ chơi chút xíu họ về đi, chừng nào lên đây nè, ba bốn trăm người rồi tôi sẽ giảng pháp", đừng nói như vậy.
[8:49]Một người mình dạy một người, hai người mình dạy hai người, ba người mình dạy ba người, mà mình dạy cho đúng, cho chân chính, về trơ mai mốt lên 3000 người. Đó là cái nhân quả, nên ta có cái hai cái nhân quả mà để làm cho Phật tử đến chùa đông: Một là thật lòng yêu thương, từ bi. Vì Phật pháp, vì chúng sinh, trong đầu mình không có mưu cầu, không có mưu tính cái gì hết trơn. Và lấy cái tấm lòng yêu thương, từ bi đó để tiếp đãi Phật tử, là cái nhân thứ nhất. Và cái nhân thứ hai là nhân tận tụy giáo hóa, dạy dỗ từ cái con số rất ít. Nhớ giùm, từ con số rất ít: một người, hai người. Chứ đừng có đòi hỏi: "Ôi!
[9:33]Có nhiêu đây người mà giảng cái gì, tôi đợi chừng mấy trăm người." Đừng, cứ một, hai người thôi. Và khi mà Phật cho mình thử một, hai người coi mình giáo hóa làm sao, nếu một, hai người mình cũng giáo hóa đàng hoàng rồi ta sẽ thấy bắt đầu chùa tăng lên từ từ, tăng lên từ từ. Nó là như vậy. Nói: "Nhưng sao, nói sao tôi thấy thầy cái buổi đầu tiên thầy đã được sáu, bảy chục người liền đâu phải một, hai người?" Nói: "Dạ, mới mở cái chùa mà được sáu, bảy chục người tới là bởi vì nhân quả kiếp trước. Chứ còn ví dụ như ta bắt đầu từ kiếp này bằng con số không thì Phật tử tới một, hai người à." Và từ một, hai người đó
[10:07]mà ta có cái thái độ đúng mức, đừng có cái vồn vã mà nó ân cần quá đáng giống như nịnh, mà đừng có hời hợt. Yêu thương, giáo hóa, nói nhẹ nhàng vừa đúng, vậy đó mà bắt đầu Phật tử đông lên dần dần, đông lên dần dần. Cái nhân quả đó không phải là do người Phật tử đâu, mà do chư Thiên trên trời xét duyệt ta. Nên khi thấy mà ta có cái tâm đúng mức, có cái thái độ đúng mức, không từ chối, không chê bai thì bắt đầu chư Phật đưa Phật tử tới liền. Như chúng tôi nhớ vậy, cái cuộc đời gi- đi giáo hóa của mình cũng vậy. Có nhiều khi người ta mời, mời mình nhận lời và mình sắp cái lịch thấy à cái khoảng đó trống có thể đi được, thế là nhận lời.
[10:52]Bắt đầu đi, đi thiệt là xa, ngoằn ngoèo, vòng vèo, đi rồi cái phải đi bộ, xe vô không được, bộ đã đời đi vô tới nơi cái nhà túm hụm nhỏ hơn cái này nữa, vô đó ngồi đúng mười mấy người, không được từ chối, vẫn phải giảng đàng hoàng, vẫn phải quý trọng, vẫn phải ân cần. Còn trong khi ở cái chùa khác giảng năm, sáu ngàn người tới chừng lại đây có mười mấy người mà họ mời họ thỉnh, họ làm dữ dội tới chừng lên mười mấy người cái nhà túm hụm đi cực gần chết, nhưng không được có thái độ coi thường. Tại lúc đó ông Phật ổng thử mình đó. À ổng thử, ổng a nói coi mình có có có yêu thương chúng sinh không?
[11:25]Hay là nói chê, chê: "Ờ, ít quá thôi tôi không giảng, tôi bỏ tôi về liền." Chết liền! Hễ bữa đó mà không giảng rồi là suốt cuộc đời còn lại đừng có hòng mà có cơ hội thuyết pháp nữa, Phật không cho cơ hội nào nữa hết. Cho nên, lúc đó dù mấy người mình cũng phải giảng như là cả mấy ngàn người. Không khác, cái thái độ vẫn trân trọng, vẫn chu đáo, vẫn đàng hoàng thì Phật nói: "Ờ, cái thằng này có lòng, cho nó giảng tiếp." Nhớ như vậy, mọi việc làm Phật sự của ta ở trên chư Phật sắp xếp chứ không phải ý muốn của ta. Nhớ là cái người mà ta càng hiểu đạo thì ta càng hiểu một điều thế này: Lúc nào ta cũng trong sự kiểm soát của chư Phật, chư Thiên.
[12:04]Lúc nào ta cũng sống trong vòng tay của chư Phật, chư Thiên chứ không có cái tài riêng của mình. Nhớ là như vậy. Hiểu được như vậy rồi, ta sống thanh thản mà siêng năng. Sống thanh thản là sao? Tức là đầu óc không có mưu tính chuyện gì hết trơn á, cứ ráng sống cho đúng với đạo lý thôi, gọi là thanh thản. Và thứ hai, siêng năng là gì? Là siêng năng phụng sự Phật pháp, giáo hóa chúng sinh. Nên cái thái độ đúng của một ông thầy là vậy, là thanh thản mà siêng năng. Được như vậy rồi thì cái chùa ta bắt đầu đông lên từ từ, thỉnh lên từ từ. Đó. Thì đó, nãy a giờ là ta nói cái nhân, cái nhân quả để làm sao chùa
[12:45]càng lúc càng đông Phật tử là như vậy, không có từ khước ai hết. Hôm em nhiều lần chúng tôi cũng nói câu này. Nói là bây giờ nói a: "Chùa bây giờ không ai tới hết, người ta không tới, mình tới người ta." Cũng phải nhắc cái điều hoài. Vì có những cái vùng á nhiều khi người ta mộ đạo hoặc có cái vùng mình đến là mình đã có duyên đâu nhiều đời, mình về đó mình ở, mình cất lên cái chùa là Phật tử họ tới rồi. Họ thấy có ông thầy thấp thoáng thấp thoáng là họ tới rồi, chưa cần mình tới thăm ai. Thì đó là cái thuận duyên. Nhưng có những trường hợp cái vùng người ta không hiểu đạo, người ta nhìn mấy thầy người ta nghi ngờ và người
[13:18]ta chả biết mấy ông thầy đi tu là cái gì. Vô gặp ông thầy kêu: "Anh anh, anh anh về đây hồi nào?" Hoặc có ông già già: "Nè nè cháu, cháu tới đây làm gì tu sao vậy?" Kêu không biết đạo, không biết gì hết trơn. Ờ. Còn hoặc là thấy mấy cô ni trẻ trẻ cái lại: "Ủa, ủa em về đây nè, em đi tu chi vậy?" Đó, coi chừng nhiều người hoàn toàn không biết gì luôn. Nếu mà lọt vào cái vùng đó thì đó là gì? Đó là điều hạnh phúc của ta. Hạnh phúc là sao? Vì chưa ai có duyên Phật pháp, ta là người đầu tiên mà vất vả cày xới tung lên cái mảnh đất hoang mới này. Đó là cái hạnh phúc, người ta là người khai sơn thì phải đối đầu, phải vất vả.
[14:00]Trong những trường hợp đó thì phải nói là cái đạo lực của cái quý thầy cô ở đây phải rất là lớn mới có thể cảm hóa cái người mà không biết đạo gì cả. Với đạo lực là sao? Từ bi, hiền lành mà cương quyết, mà đứng đắn, có cái uy nghiêm để người ta nhìn mình người ta nể. Người ta chỉ nhìn thôi, bắt đầu người ta đã bắt đầu nể phục từ từ. Mà tu cho đến được cái đó cũng lâu quá nha chứ không phải dễ đâu. Chứ thường thường vậy chúng ta thấy á có những thầy tu tự nhiên mình nhìn vô mình cứ nghi nghi. Thấy ông này có bộ không đàng hoàng, có không ạ? Có không? Quý Phật tử có thấy cái đó không ạ? Có, có những trường hợp mình nhìn ông thầy sao mình nghi nghi, nói:
[14:42]"Thầy này tu ủa chắc không đàng hoàng hay sao?" Đó, cái gương mặt nó toát ra vậy, rồi không biết nói làm sao nữa. Nhưng mà cũng có những thầy cô nhìn mặt vô cái mình nể liền, nó hiện ra một cái uy liền. Thì để mà hiện ra cái uy, chưa nói lời nào mà đã chiết phục được chúng sinh thì cái đây là cả một cái công phu hàm dưỡng lâu dài, không phải dễ. Cái công phu hàm dưỡng lâu dài này là gồm có cái công đức mình lễ Phật nè, tụng kinh, ngồi thiền, trì giới, từ bi, vân vân. Những cái công phu tâm linh bên trong mình thúc liễm rất là kỹ mà cũng phải trên mười năm. Qua mười năm rồi cái tăng tướng mới hiện ra.
[15:18]Bắt đầu mình xuất hiện là ngồi đó là người ta đi ngang, người ta nhìn là người ta nể. Cho nên trong những trường hợp mà những cái vùng khó giáo hóa thì đòi hỏi phải là một vị tăng ni có đạo lực sâu dày chứ còn không đến người ta ăn hiếp chết á. Có những nơi đến dân coi không ra gì, nó nó vật thầy cô lên bờ xuống ruộng luôn, khóc mà bỏ chùa mà đi luôn á. Có những cái vùng mà nó nó nó nghịch đến như vậy, không phải là dễ. Thì à trong những trường hợp có những trường hợp mà người ta không đến chùa thì quý thầy cô mình phải đi mà giáo hóa, rời chùa đi mà giáo hóa, đến từng nhà mà nói chuyện. Ha, người ta không đến chùa thì mình đến nhà người ta.
[15:54]Đến không phải để xin ăn, đến chỉ vì chỉ đứng thăm viếng. Mày nhìn nét mặt người ta không vui là chỉ đứng ngoài cửa chào rồi qua nhà khác đi, giống như đi khất thực á. Thay vì là ôm bát mà đi khất thực từng nhà thì giờ mình đi giáo hóa từng nhà. Cứ buổi sáng đi lang thang vào vào làng chơi, vào làng đến từng nhà thăm hỏi vài câu đi qua nhà khác, cứ vậy. Mà thấy nào mà người ta vui, người ta mời vào nhà thì vô nhà nói chuyện mà phải canh nét mặt, đừng nói chuyện lâu mất công việc người ta. Nói chuyện chừng mười phút rồi lại đi qua nhà khác mà nhiều khi phải ba năm mà cứ đi khất thực kiểu đó đó.
[16:26]Bữa nay là mà mà không phải khất thực mà ba năm cứ đi thăm hết cả làng rồi từ từ người ta mới thấm cái duyên mà người ta tới chùa. Ta mới tới chùa thăm mình, mà người ta tới chùa thăm mình thì không phải là tới cùng một lúc để cho mình tổ chức một buổi thuyết pháp mà tới thăm lác đác, người này tới rồi về, người kia tới rồi về, gặp bữa cơm là phải mời ăn. Đó. Nên thường là những cái người mà đi về cái vùng sâu giáo hóa phải được cái hậu cần phía sau hỗ trợ là Giáo hội phải ở đằng sau mà hỗ trợ, cung cấp cơm gạo cho cái vị đó giáo hóa chúng sinh. Đừng để vị đó là tự phải đi giáo hóa rồi tự kiếm cơm ăn sẽ không hiệu quả.
[17:01]Cho nên là ta để ý là vậy, phải thường là những vị tăng ni mà đi vùng sâu vùng xa phải được Giáo hội phía sau lưng ủng hộ giáo hóa. Mà cái chương trình này thì sau này các vị bên Giáo hội họ cũng có quan tâm một chút nhưng mà chưa phải là một cái sách lược mạnh. Chứ chúng ta yêu cầu đúng là Giáo hội phải quan tâm giáo hóa rất nhiều những vị mà đi vào cái nơi khó khăn. Chứ một mình mà vừa kiếm ăn, vừa phải giáo hóa chúng sinh rất là vất vả. Còn mình có cơm, có gạo rồi thì dễ, Phật tử tới chùa cứ lúc nào ăn cũng được cả. Mà ta biết cái miếng cơm vậy nó quan trọng lắm. Không có cơm ăn rồi thì cuộc đời này nó không có tình cảm với nhau.
[17:41]Nó tại sao ta có gì ngon ta hay mời nhau ăn là cái cái cơm nó kỳ lắm. Nó chỉ là miếng cơm thôi nhưng nó cũng là một miếng tình cảm. Như hôm nay vậy, vì mời quý Phật tử về để nghe pháp chứ ở trong nhà bếp phải tổ chức nấu nướng tùm lum đằng sau á. Tại nếu mà không có cơm, giận liền, lần sau không tới nữa đó chứ không phải dễ đâu. Nên đằng sau nhà bếp cũng phải lo đủ thứ, thấy lo bánh, lo trái gì đủ thứ hết trơn là vậy. Cho nên đây bây giờ cái chùa mình muốn giáo hóa chúng sinh thì quan trọng là nhà bếp phải có cơm ăn đã. Người ta tới bất cứ lúc nào cũng có miếng nước trà, có miếng bánh, miếng trái cây và gặp nhằm bữa cơm là cũng phải mời cơm.
[18:16]Cái chuyện đó bình thường rồi người ta mới mến chùa. Đó là trên vật chất, rồi bắt đầu trên cái tinh thần là bắt đầu phải nói chuyện đạo lý chứ không phải là ngồi mà tổ chức thành một buổi thuyết pháp được đâu. Phật tử mà mới, không ai đủ sức ngồi yên một tiếng hay một tiếng rưỡi cho ông thầy nói mà nghe, nhớ như vậy. Cái người mà ngồi yên một tiếng hay một tiếng rưỡi để nghe ông thầy nói đều là những Phật tử đã thuần thành, những Phật tử đã có bề dày tu tập, những người đó đã có thiện căn trong Phật pháp cả. Còn không, không ai đủ sức mà ngồi nghe ông thầy nói một tiếng, một tiếng rưỡi hết. Cho nên, một cái bệnh lớn của cái ông thầy là nói
[18:52]nhiều, nói quá sức chịu đựng của cái người nghe là người ta bỏ chùa người ta không tới nữa. Nói: "Trời, bữa tới mệt quá, mất thời giờ quá. Ổng ngồi ổng nói riết đứng lên đi không được, lần sau tôi không dám tới chùa đó nữa." Nó có cái tâm trạng đó nữa. Nên là quý thầy mình khi mà đàm đạo, hỏi thăm, nói qua nói lại, lúc nào cũng nhìn vào tâm của Phật tử. Đây nói thẳng là phải nhìn vô tâm Phật tử, đọc cho được tâm Phật tử, chứ đừng có nói là là là chỉ nhìn bên ngoài. Tới cái lúc mà làm thầy rồi là phải nhìn vào thấy tâm người ta. Ví dụ ta nghe mình nói, mình biết ngay cái câu nói của mình người người ta đã hiểu chưa,
[19:28]người ta đồng ý hay không, phải thấy liền, chứ đừng có nói muốn nói gì nói theo ý mình, nói cho đã miệng mình mà không cần biết cái tâm người ta người ta có tiếp nhận hay không. Đó, đây là điều rất là quan trọng. Khi bắt đầu đàm đạo, ví dụ mời phòng khách nói chuyện: "À, đạo hữu ngồi đây chơi, uống nước với thầy. Sao, lúc này đạo hữu nhà ở đâu?" Nói: "Dạ, nhà con bên xóm kia. Nay rảnh rảnh ghé thăm thầy chút. Tại thấy mấy lần thầy cứ tới thăm nhà con hoài thôi, con tới thăm thầy." Rồi nói: "Mấy đứa nhỏ nhà được, đạo hữu được mấy đứa con?" Bắt đầu hỏi chuyện gia đình. Rồi: "Mấy đứa nó ngoan không?" Nói:
[19:59]"Không, nó nay nó nghiện game quá thầy ơi." Nói: "Đúng rồi, cái nghiện game đó là một cái nạn. Thầy nhiều khi thầy cũng muốn mở cái lớp dạy đạo đức cho trẻ." "Ờ, thầy mở đi, tụi con cho nó tới học liền." Bắt đầu mình dụ mà. Nói một cái cách đàm đạo nói qua nói lại chứ không thành bài thuyết pháp, nói qua nói lại. Bắt đầu thấy chùa có lợi là chùa quý thầy hứa sẽ dạy dỗ con mình đạo đức thì bắt đầu họ có cái tâm quý mến, gắn bó. Từ từ hỏi tới về nhân quả tội phước. Nói: "Năm ngoái sao con làm ăn nó không không ra gì thầy ơi. Cố gắng ghê vậy mà làm ăn sao nó cũng không khá." Cái mình nói: "Thì đúng là cái đây là một cái nghiệp chung của xã hội.
[20:35]Tới cái lúc mà kinh tế nó đi xuống thì coi như là đây cái phước chung của xã hội nó giảm." Đó, bắt đầu đó mình gài gài cái chữ nghiệp, chữ phước rồi vô cho người ta tò mò, chú ý. Sau đó dần dần cái mình nói tới luật nhân quả từ từ, từ từ, từ từ, dắt người ta vào đạo từ từ. Đó cái cách giáo hóa đầu tiên là phải biết đàm đạo. Đàm đạo và khéo nói, mà nói những điều mà làm cho người ta hiểu và người ta vừa lòng, người ta chấp nhận được, chứ đừng có nói cái gì cao siêu, nói cái gì vượt ngoài hoặc làm cho người ta bất mãn, người ta không hiểu. Mà muốn như vậy, mình phải đọc được tâm người ta. Cái câu đó người ta hài lòng hay không?
[21:12]Cái đọc được tâm này á, nó không phải là mức độ tha tâm thông của A La Hán, nhưng mà mình phải cảm nhận được cái mức độ người ta hiểu không, hài lòng không. Vậy. Thì cứ nói nhè nhẹ, nhè nhẹ, đàm đạo qua lại, một người một thôi. Vậy đó, lần sau cái ông đó ổng rủ người khác tới nữa ạ. Nào nói chuyện với ông thầy này thích ghê, nói chuyện về thấy lòng nhẹ nhàng, cái lần sau rủ hai, ba người tới. Cứ vậy đó mà nhiều khi cũng phải mấy năm sau bắt đầu Phật tử mới tới đông. Mà họ chịu ngồi nghe, ví dụ bây giờ bữa đó họ tới 15 người là mình tổ chức một buổi thuyết pháp nhẹ nhẹ được rồi đó. Bắt đầu bắt họ ngồi nghe suốt nửa tiếng đồng
[21:46]hồ, chứ lúc đó cũng đừng bắt một tiếng. Cứ ngồi nghe nửa tiếng đồng hồ, mình giảng một đề tài hẳn luôn, ngồi nghiêm chỉnh đàng hoàng. Đó, mình đứng lên mình thuyết pháp, mặc áo tràng, mình thuyết pháp đàng hoàng cho họ, tập quen cái thuyết pháp, tập quen cái lễ Phật, mời vào tụng kinh. Nói phải dắt mấy đứa nhỏ lại cho nó tu tập cho nó ngoan. Đó, cái giáo hóa cực như vậy chứ không phải là dễ. Đây là ta vừa nói một cái mô hình của chùa mà quý thầy phải bắt đầu từ đầu, không có cái gì cả. Mình đến đó từ đầu, chưa ai biết đạo, phải dẫn dụ dần dần từng bước từng bước như vậy. Chứ còn ví dụ như quý thầy kế thừa cái chùa mà ông thầy ổng để
[22:20]lại, Phật tử ổng quy y cái mấy đời đầy tràn hết trơn, mình chỉ tiếp tục giáo hóa thì vấn đề nó nó dễ rồi, nó đơn giản. Giống như sinh vô nhầm con nhà giàu, ông bố ổng chết đi ổng để lại một đống gia tài thì lấy tiền đó mà đầu tư làm ăn tiếp thôi, nó dễ. Còn đây trường hợp mà không cha không mẹ, một mình mình dựng nên cái sự nghiệp từ một cái đồng cắc ban đầu mà lớn lên rất là khó. Nên ở đây ta đang nói cái trường hợp mà cái người mà không cha không mẹ, mồ côi mồ cút mà dựng sự nghiệp nên từ ban đầu, tức là ta đến cái chùa chưa có gì hết, cái vùng nó không có gì hết, phải tự mình làm nên hết. Đây là trường hợp khó nhất.
[22:55]Mà nếu cái khó nhất này mà làm được thì những trường hợp khác ta làm được hết cả. Nên ta nãy giờ ta đang nói cái trường hợp khó nhất là không có gì hết. Hoặc là nói: "Thưa thầy, tui có chùa để lại mà cũng như không." Nghĩa là sao? Nói: "Dạ, ông thầy ổng để tui lại cái chùa mà chùa đó không có Phật tử nào." Cũng y xì như vậy, cũng giống như bắt đầu làm lại từ đầu thì phải làm lại ngay từ đầu. Mà cái quan trọng là thế này: Thực ra cái tâm của ta là cái nhân á, mà cái hoàn cảnh nó hiện ra là cái quả. Cái tâm ta nó hiện, nó là cái nhân nghĩa là sao? Ví dụ trong những đời trước mình hay có cái ý là độc cư, tịnh tu, ẩn tu, không muốn tiếp xúc với
[23:35]ai thì bây giờ cái quả nó hiện ra mình ở cái chùa nào chùa đó vắng tanh như chùa Bà Đanh liền. Đó là nhân là quả. Còn nếu trong cái tâm mình, mình có cái ý là tiếp tăng độ chúng, lúc nào cũng muốn đem Phật pháp đến với mọi người cho đông, cho nhiều, ai cũng được hiểu được đạo lý, tu hành, nếu đời trước mình hay có cái tâm đó thì đời này cái quả nó cũng hiện ra là tự nhiên đồ chúng đông vầy. Đó là cái nhân quả. Nhưng mà cái người tu Phật mình á thì thường bị cả hai cái tâm đó hết do trong kinh Phật hay khuyến khích cái đời sống độc cư. Cho nên cái người nào mà đi vào trong Phật pháp tu hành, có cái lý tưởng tìm sự giác ngộ tâm linh thì thế nào cũng
[24:19]đã có lúc trải qua cái tâm niệm là thích độc cư, ẩn tu. Ai cũng bị cái tâm này. Cho nên ta đừng có thắc mắc tại sao có những đoạn đời mà ta cô độc kỳ lạ vì cái nhân quả từ đời xưa. Hoặc là nếu mà ta được cái Phật tử đến rất đông thì nó ứng vào cái giai đoạn mà cái tâm ta lúc đó cái lòng mình yêu thương, từ bi và muốn cho Phật pháp lan tỏa đến đông người thì lúc đó nó ứng với cái tâm đó mà nó hiện ra cái quả báo là tự nhiên chùa mình rất là đông vui. Đây là như vậy, thì bây giờ chúng ta phải xác định lại để gieo cái nhân lại. Bây giờ ta xác định ta về chùa ta ở thì là ta độc cư ẩn tu hay là ta giáo hóa rộng rãi?
[25:02]Ta phải xác định cái tâm này ạ, vì cái tâm này nó thành cái nhân. Tâm này nó thành cái nhân. Thì bây giờ đó, ta về chùa ta xác định lại. Thì quý thầy cho con cái câu trả lời là quý thầy xác định cái tâm khi về chùa là thích độc cư ẩn tu hay là thích là giáo hóa rộng rãi? Xác định giùm. Xác định rồi mới nói chuyện nữa. Không xác định, không nói chuyện nữa. Thầy nào? Thầy nào cho con câu trả lời? Thì xác định giùm ha. Quý thầy xác định giùm con là quý thầy thích độc cư ẩn tu hay là thích giáo hóa rộng rãi? Xác định cái đã rồi ta mới nói tiếp cái nhân quả. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch hóa chủ, kính thưa toàn thể chư tôn đức cùng quý Phật tử.
[25:49]Con, Tỳ kheo Thích Thiện Hậu. Theo ý của con thì trước hết con phải tịnh tu, học giáo lý và giới luật cho nghiêm trì. Và giáo lý được thì con mới mở cái lớp hoằng hóa chúng sanh. Nam Mô A Di Đà Phật. Cái câu trả lời rất là tuyệt vời, hoàn hảo nha. Được rồi. Khi mà chúng tôi đưa ra hai cái ý cần quý thầy xác định: Một là thích độc cư ẩn tu hay là thích giáo hóa rộng rãi thì thầy ổng nói ổng có cả hai. Tức là ổng cần một giai đoạn thúc liễm cho nó hoàn hảo cái bản thân, cái tự lợi rồi cái tâm lợi tha đi theo. Tức là không bỏ cái ý mà giáo hóa chúng sinh, cái ý đó không bỏ. Nhưng mà cái việc mà thúc liễm tự lợi là không thể thiếu, phải không ạ?
[26:41]Tức là thầy cần cả hai. Thì và cái tâm này là một tâm hoàn hảo của một ông thầy, đúng là như vậy. Nhưng mà cái quan trọng là cái ý phía sau á là ý muốn giáo hóa chúng sinh, ý này phải tồn tại, phải có. Nếu không có cái ý này, chư Thiên, chư Phật không đưa Phật tử tới cho mình. Nó không có nhân, không có quả. Cho nên ta vậy, lúc nào cũng muốn tự lợi và lúc nào cũng muốn giáo hóa. Có giai đoạn nào ta phải thúc liễm tu hành thì hết sức là thúc liễm tu hành. Thế nào? Rồi đến khi có cơ hội, cái duyên tới phải giáo hóa thì vừa tu vừa vừa giáo hóa, chứ không có cái chuyện tu xong rồi giáo hóa. Vậy chừng nào ta tu xong?
[27:24]Chừng nào ạ? Không biết kiếp nào, không biết kiếp nào ta mới tu xong. Cho nên ta tu đạt được một cái căn bản chừng mực, tương đối là biết đứng đắn, thúc liễm, tránh được những điều sai phạm, cám dỗ gì đó rồi bắt đầu giáo hóa được rồi. Nhưng mà khi giáo hóa rồi vẫn tiếp tục gì? Tiếp tục tu hành. Hai cái tâm niệm đó phải cùng một lúc với nhau như vậy. Thì cái người nào mà tác ý được như vậy là người đó tác ý đúng. Mà người nào tác ý đúng như vậy thì được chư Phật hộ trì cho cái công cuộc giáo hóa của mình. Đó, đây là cái nhân cái quả như vậy nha. Thì đã đi đúng cái nhân quả này rồi thì tự nhiên ta sẽ thấy chùa
[28:04]mà đông dần dần lên, đông dần dần lên vì ta đã tác ý đúng rồi. Nãy giờ là ta chỉ nói cái tiền đề làm sao cho Phật tử đến chùa cho đông nhờ những cái tác ý đúng như vậy. Bây giờ ta nói những đề: Ví dụ khi Phật tử đến đông rồi á thì nhớ một điều thế này: Trong cái việc giáo hóa phải có cái quản lý. Ví dụ Phật tử tới cái mình dạy, mình dạy xong họ đi về. Không có cái quản lý, về nhà họ làm cái gì mình không biết à. Không có quản lý, không có kỷ luật thì sự giáo hóa đó rất nhanh chóng bị tan vỡ. Nhớ như vậy. Cho nên đã giáo hóa thì phải có quản lý. Chứ đừng thả lỏng Phật tử ở nhà muốn làm gì thì làm.
[28:47]Thí dụ như nhà nước vậy, họ cũng phải có tổ dân phố. Giáo đạo có quản lý kỹ lưỡng thì đạo Phật mình cũng như vậy. Đừng bao giờ mà bỏ lỏng Phật tử không có quản lý. Do đó, ví dụ như là Phật tử họ đến với mình họ quy y làm đệ tử học đạo với mình, là phải đưa họ vào đạo tràng quản lý liền. Và có cái người cư sĩ cùng với nhau mới làm chúng trưởng, chúng phó để quản lý lẫn nhau liền. Nhớ như vậy, chứ đừng bao giờ thả lỏng là họ muốn đi chùa đi, muốn không thì không. Mà phải được quản lý trong tổ chức là những cái đạo tràng. Khi thấy ví dụ bây giờ nhóm đầu tiên có hai mươi mấy người, thì mình lập liền,
[29:24]đó thôi bây giờ thầy lập cái đạo tràng của chùa Huệ Minh này nha. Rồi giao cho đạo hữu này làm chúng trưởng, đạo hữu này làm chúng phó nha. Rồi bắt đầu từ đây là huynh đệ thúc liễm với nhau mà nhắc nhở nhau mà tu hành. À thế là cái người chúng trưởng, chúng phó, tổ trưởng, tổ phó đó có trách nhiệm thường xuyên liên lạc với những huynh đệ trong đạo tràng của mình. Nè, tối nay lại nhà em tụng kinh chơi, ông kia nhà ổng buồn ổng ít quá thôi mình kéo lại mình ngồi thiền ở nhà ổng. Tức là bắt đầu có cái tính cộng đồng. Vừa hỗ trợ nhau mà vừa quản lý lẫn nhau. Quản lý lẫn nhau là quản lý làm sao? Đừng cho làm bậy.
[29:58]Ta nhớ một điều thế này, chưa ai phải là thánh ha, sơ hở một cái, buông lung một cái, làm bậy liền. Nhưng nếu mình có huynh đệ, đạo tràng, chỉ nghĩ tới cái đạo tràng lúc nào cũng bên cạnh mình, người ta không dám làm bậy nữa. Đúng như vậy không nè? Nhưng có một điều vậy, tôi nhớ có một lần tôi về cái xóm đó thăm mấy Phật tử quy y của mình, vô thăm hỏi: "Đứa chết rồi." "Bị gì?" "Bị sida." "Đứa kia?" "Nó dạ ở tù rồi, nó bị hút chích, nó ăn cắp." Toàn là Phật tử quy y của mình không, nguyên một cái xóm đó. Chết sạch, đứa hút, đứa chích, đứa chết, mà trong nguyên xóm đó quy y chùa mình rất là đông. Chết hết trơn à.
[30:35]Ngồi bắt đầu mới ngồi nghĩ tới nghĩ lui chúng tôi mới hối hận, nói đúng là tại mình không quản lý, không có cái đạo tràng. Chứ nếu có cái đạo tràng thì huynh đệ họ có trách nhiệm lẫn nhau, họ coi chừng lẫn nhau, họ nhắc lẫn nhau thì nó sẽ đỡ cái tình trạng này ra. Chứ còn mình ông thầy ở chùa, mình đâu có mỗi ngày mà gọi điện thoại canh từng nhà được. Cho nên cái việc này phải giao cho Phật tử với nhau, quản lý với nhau. Thì coi cái người nào mà họ có tinh thần trách nhiệm thì họ quản lý, họ nhắc nhở huynh đệ. Cho nên cái mà đạo tràng tự quản là một điều cực kỳ quan trọng trong Phật giáo. Khi mà Phật tử mà có đông rồi là ta phải lập đạo tràng
[31:12]liền để mà sách tấn lẫn nhau, quản lý lẫn nhau. Nhưng tôi nhớ kỳ đó tôi ra Hà Nội về giáo hóa thì có mấy Phật tử có năm người, năm người nói: "Thưa thầy, cho con thành lập đạo tràng." Thôi lập thì lập, có năm người. Năm người mà lập chúng trưởng, chúng phó, giờ đạo tràng lên gần cả ngàn người. Mà đầu tiên có năm người.
[31:35]Rồi cái năm người đó là cái hạt nhân, họ nhiệt tình tu tập và truyền bá giáo hóa. Cho nên quý thầy hễ đặt cái chùa ở đâu thì hễ mà Phật tử đến quy y với mình phải bắt họ vô một cái đạo tràng, chứ đừng để họ lỏng lẻo bên ngoài. Mà chính cái điều này chúng tôi cũng không có biết, cho nên ngay từ đầu đã để hở. Cái người đến quy y rất đông, mà cái số người vô đạo tràng rất là ít. Tại vì mình không quản lý, chứ đúng ra ngay từ đầu mà hiểu, ý thức được điều này, ai đến đăng ký quy y, mình lấy số điện thoại, lấy địa chỉ, sau này liên lạc ở đâu đưa về đạo tràng đó luôn thì rất là hay. Nên bây giờ người quy y rải rác khắp nơi,
[32:11]mà số người mà mình tìm được để đưa vào đạo tràng không có nhiều. Cũng là một cái dở, nên cái việc mà tổ chức một cái đạo tràng để bắt Phật tử quản lý lẫn nhau là điều rất quan trọng, quý thầy phải làm cái điều này. Và khi mình muốn kiểm soát đạo tràng, mình cứ gọi điện thoại tới cái người chúng trưởng, chúng phó hỏi thôi. Còn khi nào cần lắm thì mình mới tới tận cái nhà của người ta để mình xem. Chứ còn cứ thông qua chúng trưởng, chúng phó thì mình cũng dễ quản lý hơn nữa. Lâu lâu lại tổ chức sám hối cho đạo tràng, tổ chức bầu bán lại. Nhưng mà nhớ mình là ông thầy thì chỉ định người chứ không có cho bầu.
[32:44]Chúng trưởng, chúng phó là do thầy chỉ định nha, tuyệt đối không có chuyện bầu bán này nha. Không có dân chủ trong đây. Tại vì học trò với thầy không có chuyện dân chủ. Ở đâu trong hệ thống chính trị á thì có thể nói tới chuyện dân chủ, còn ở trong đạo không có dân chủ. Chỉ có thầy trò, trò phải nghe lời thầy, mà thầy biết nghe ý kiến của trò, sau đó thầy ra lệnh. Cho nên trong trong trong trong trong đạo không có cái chuyện mà dân chủ. Hồi chúng tôi nhớ hồi lúc ở trong chúng á, là mình chùa mình ở xa ông thầy, đến khi có cái duyên, có cái duyên cái ông thầy mới về ở với trong chúng, với đệ tử.
[33:22]Cái đầu tiên mà ông thầy ông nói thế này, nói: "Mấy chú phải cho tôi độc tài à nha. Mấy chú phải cho tôi độc tài, tức là tôi quyết định mọi việc." Thì lúc ấy chúng tôi ngạc nhiên, nói sao tại sao thầy phải nói câu này? Tại mình nghĩ là thầy là tuyệt đối rồi. Thầy muốn làm gì thì làm, mình có biểu biểu mình chết mình cũng chết nữa, mắc gì thầy phải nói câu này? Thì ra là có cái quan niệm gọi là dân chủ lác đác đâu ở trong chùa đó. Dân chủ đâu dân chủ không biết, thế nhưng mà thầy trò không có dân chủ, trò phải nghe lời thầy. Nên ta lập cái đạo tràng thầy chỉ định, thầy giáo hóa hết. Cho nên trong cái việc mà giáo hóa cư sĩ,
[33:58]quý thầy nhớ lập cái đạo tràng cho cho đàng hoàng như vậy. Cái điều nữa là quý thầy phân loại cư sĩ ra, chứ đừng có bao gồm mà mà cư sĩ chung một loại. Tại vì mỗi có người trí thức, có những người ít học, có người tuổi đã già không làm gì và có những lớp thanh niên đang năng nổ, hăng say và có những lớp thiếu nhi cũng chưa biết gì. Phải phân loại ra để giáo hóa, chứ đừng có gom chung. Thế là cứ một đề tài mà giảng ai ai, bà già cũng nghe đó, người trí thức cũng nghe đó, bình dân cũng nghe đó mà con nít cũng nghe bài đó, nó sẽ không có tác dụng. Phải phân loại ra liền. Ví dụ như là cái người mà trí thức nhất,
[34:35]còn sức khỏe nhất, ta giáo hóa người đó, lấy người đó làm hạt nhân để người đó phụ truyền bá lại những người khác. Ví dụ bây giờ ta muốn có một cái lớp đạo đức thiếu nhi, thì không nhất thiết là phải ông thầy mình đứng ra dạy. Ông thầy mình chỉ dạy cho cái lớp lớn trí thức, rồi kèm cho cái lớp lớn trí thức đó dạy cái lớp nhỏ, mà ông thầy mình đứng kiểm soát. Thì như vậy đỡ cực công ông thầy mà có hiệu quả hơn. Còn nếu ông thầy nào mà quá khỏe thì lớp nào mình cũng dạy, nhưng mà nhớ mỗi lớp khác nhau hết. Chứ đừng có đánh đồng. Vì sao vậy? Vì cái tâm trạng mỗi người mỗi khác nhau. Ví dụ cái người già, họ thích an phận để tu.
[35:10]Thì cái tư duy đó mình giáo hóa khác. Nhưng nhưng mình không chiều cái sự an phận của họ, mình bắt họ phải làm phước. Nói: "Già cũng phải làm phước." Nói: "Già quá con làm không nổi." "Không nổi cũng phải làm, tại không có phước là chết. Không có phước đem đi qua cái cõi chết, đi qua cái cõi âm, lúc đó làm ma đói á. Cho nên dù già cũng phải ráng mà làm phước." Cái đạo lý đó là không thể sai, là nó phải phổ quát, ai cũng phải làm. Con nít mình cũng dạy bắt phải làm phước. Nói: "Từ nhỏ ủa nó biết gì đâu làm phước thầy? Nó còn nhỏ quá." Cũng phải biết làm phước thì lớn lên mới thành công. Còn nếu nói là tuổi nhỏ mà chờ lớn lên mới làm phước thì lớn lên muộn màng rồi.
[35:47]Tới lúc lớn lên không có phước, thất nghiệp, không có công ăn việc làm. Nên từ nhỏ là phải biết làm phước, nhưng mà làm phước theo cái kiểu mà tuổi nhỏ. Còn người già gần chết rồi cũng phải làm phước, làm phước theo cái kiểu của người già. Mà chúng ta nói đến cái mức độ thế này: "Ví dụ ngày mai chết, bữa nay cũng ráng đi làm phước giùm." Nói: "Dạ, mai chết bữa nay đi đâu nổi nữa." Nói: "Không biết, làm sao ráng làm rồi mai hãy chết. Chưa kêu làm phước là không cho chết á." Nhớ như vậy. Tức là dạy cho người ta cái tinh thần lúc nào cũng phải làm phước, làm phước, làm phước và làm phước. Phải dạy người ta như vậy, quyết tâm như vậy.
[36:18]Cho nên có nhiều người nói thầy toàn dạy làm phước hữu lậu. Nói không biết phước hữu lậu, vô lậu gì không biết, mà không phước là mình không còn giá trị trên cuộc sống này. Người ta gặp mặt mình người ta không thèm dòm tới mặt. Chỉ những người có phước xuất hiện ở đâu, nó rực rỡ lên như ánh sáng, người ta đều nhìn vô người ta thấy, người ta thu hút hết. Còn cái người không có phước, mình đứng chình ình trước mặt người ta, người ta cũng xô tay người ta gạt mình qua một bên, người ta không muốn nhìn mặt mình để người ta tìm người có phước người ta dòm. Nhớ như vậy. Còn mình có phước, mình núp ở trong góc, người ta cũng chạy lại nói:
[36:47]"Ủa, đi đâu vậy? Vô ngồi chơi." Người ta ân cần sum xuê với mình. Vì sao? Vì mình có phước. Cho nên quý Phật tử á muốn biết mình có phước hay không á, hãy vô đứng ở góc núp. Mà đứng từ sáng tới chiều không ai tới thăm mình hết là biết mình không có phước, vậy thôi. Còn nếu mà mình vô vô góc mình đứng núp đó mà tự nhiên có người vô góc kéo mình ra ân cần, biết mình là người có phước. Nhớ như vậy. Cái người có phước nó thu hút mọi người. Và sống trên đời là sao? Đừng có để mình vô giá trị trước mặt mọi người. Tu cũng không được, mà giáo hóa cũng không được. Mà muốn cho mình có giá trị trước mặt mọi người thì phải có phước.
[37:22]Nên quý thầy trong cái việc giáo hóa Phật tử, đầu tiên nói về nhân quả rồi bắt người ta làm phước. Con nít cũng phải làm phước, bà già cũng phải làm phước, giàu cũng phải làm phước, nghèo cũng phải làm phước, ai cũng phải làm phước. Mà tất cả Phật tử đều làm phước hết thì cái chùa đó làm sao? Chùa đó có phước. Nhớ giùm điều đó nha.
[37:43]Nó còn mà Phật tử không có phước thì cái chùa sập không có tiền sửa à. Nhớ như vậy. Cho nên là ông thầy làm phước là cái gì? Ông thầy làm phước bằng cách xúi người ta làm phước. À hà. Nhưng mà cái xúi đó cũng thành phước. Nói tại sao mà có cái cái danh từ gọi là quốc sư? Thầy của vua là vì sao? Vì cái đời xưa đó, cái ông sư đó ổng dạy cho cái người cư sĩ làm phước. Cái người kia làm phước tới tột bậc, sau này phước lên làm vua thì mời cái ông mà ổng xúi mình làm phước á về thờ ổng làm thầy, quốc sư. Được hưởng phần thì ổng không có quyền gì cả, không có quyền lực trong quốc gia nhưng mà được cái danh dự là thầy của một ông vua.
[38:22]Đó vì đời xưa ổng có xúi người ta làm phước như vậy thôi. Bây giờ cũng vậy, quý thầy mình á muốn cái chùa thỉnh á là phải biết xúi Phật tử làm phước. Nói cho Phật tử về nhân quả sâu xa để Phật tử tin hiểu tội phước kỹ lưỡng rồi sau đó bắt Phật tử làm phước, gợi ý cho Phật tử làm phước. Nhiều khi nói: "Dạ, con cũng muốn làm phước mà con không biết làm chuyện gì." thì quý thầy mình phải thông minh, phải có trí tuệ mà chỉ cho Phật tử cách làm phước. Nói: "Đi làm cái gì?", nói: "Trong đường từ đây qua làng bên kia mấy làng có đường hương quan giả nó hư ổ gà tùm lum à." Rồi nhà nước chưa làm thì bây giờ mình giành với nhà nước mình làm.
[38:55]Tại nhà nước ổng đợi đủ ngân sách duyệt rồi ổng làm. Trong khi chờ ổng mà duyệt đủ ngân sách đây mình lén lén mình giành mình làm mất để cho mình có phước, được không à? Thì xúi Phật tử làm. Đó. Nói: "Con có ba người không đủ làm." thì rủ thêm năm sáu bảy người nữa phụ làm với nhau. Đó vậy. Rồi bây giờ nói: "Còn biết chuyện gì làm về phước?", nói: "Trong làng con thấy có một cái nhà mà gần sập không?", nói: "Dạ có, có cái bà đó bả nghèo, con cái đâu mất tiêu." "Rồi xúm nhau rủ nhau lại cất nhà bả, giùm bả đi." Nói vậy, đúng không ạ? Rồi nó bây giờ nói: "Xong nhà bả giờ không biết chuyện gì làm phước?" Nói:
[39:26]"Bây giờ thầy cô giáo trong làng đi dạy học á, thấy có ai nghèo không?", nói: "Dạ, thầy cô giáo tất cả đều nghèo." Thì cứ bây giờ cứ quyên góp lại, mình không có đi trong trường, nhưng mà cứ lén đến riêng thôi. Cứ mỗi tháng như mình mình gửi biếu thầy cô giáo người chừng 10 ký gạo ngon, gạo thơm. Cứ tặng thêm như vậy. Đó là cũng là cái việc làm phước, ví dụ. Vân vân. Rồi bây giờ nói: "Con xong hết rồi, lúc này tụi con cũng khá giả rồi giờ không biết chuyện gì làm phước." Nói: "Bây giờ Phật tử ở đây ví dụ người ta đi khám bệnh người ta có xe đi không?", nói: "Dạ không, phải đi ra đón." "Giờ xúm nhau mua một chiếc xe đi
[40:00]để ví dụ có ai bệnh cái mình chở người ta lên bệnh viện, chiếc xe để làm phước. Mua chiếc xe cũ cũ ba bốn trăm triệu gì đó cũng được, thấy không?" Nói: "Dạ ba bốn trăm triệu đi giữa đường nó hư." Nhưng mà đại khái như mình cũng có những ý tưởng. Rồi nói bây giờ phải trồng rừng cây, bởi vì trồng rừng là tạo sự sống, rồi đi phóng sinh, vân vân. Đó, tức là ông thầy mình là người sau khi mình giảng về nhân quả tội phước rồi, bắt đầu phải xúi Phật tử làm phước, đó là cái nền đó nha. Trong cái việc mà giáo hóa Phật tử thì ép Phật tử, bắt Phật tử, xúi Phật tử làm phước là việc đầu tiên. Vì Phật tử họ có phước rồi, tự nhiên họ có cái cái
[40:36]duyên lành với ông thầy đó lại chặt chẽ hơn. Nhớ như vậy. Khi họ có phước nhờ ông thầy xúi thì tự nhiên duyên giữa tình thầy trò nó bền chặt. Nhớ cái điều này rất là quan trọng, họ không có bỏ chùa. Vì nhờ ông thầy mà họ có phước, nên trong cái việc mà giáo hóa Phật tử á, đầu tiên phải xúi Phật tử làm phước cho nhiều, cứ xúi làm cho nhiều, rủ làm, chỉ làm, bày cách cho làm, đủ chuyện làm hết. Đó. Mà có khi thầy phải đi làm gương. Khi đắp con đường, ông thầy cũng phải đi theo Phật tử vác cái cuốc ra mà làm. Vân vân như vậy. Đi trồng cây, thầy cũng phải vác cái cuốc đi mà trồng cây với Phật tử để làm gương.
[41:11]Thì đó chính là giáo hóa Phật tử. Lập đạo tràng nè, chỉ cho Phật tử làm phước nè thì tự nhiên chùa thịnh lên từ từ, Phật tử đông lên từ từ. Đó là những cái căn bản, chớ đừng có nói cái gì mà sâu xa. Nên có cái chùa mà loại mà mới đầu ông thầy ổng giáo hóa rất là thịnh, sao tự nhiên Phật tử bỏ đi mất tiêu hết trơn? Đấy mình mới hỏi tìm hiểu coi tại sao vậy. Khi mà mới giáo hóa Phật tử đông, tức là ông thầy này có duyên với Phật tử đời trước, nhưng mà tại sao từ từ Phật tử đông bỏ đi hết? Bởi vì ổng giảng cái lý không. Nói: "Giảng lý không gì?", "Dạ ổng nói cái gì cũng không có hết trơn." Ngũ uẩn giai không á, chùa cũng không có,
[41:47]cây không có, trời không có, đất không có, người không có, cha không có, mẹ không có, nghĩa là đời là không hư rỗng. Mai mốt chùa ổng cũng rỗng tông luôn, không có gì, không có người nào tới luôn. Nhân quả mà. Hễ mà nói cái không mai mốt chùa trống không à. À. Cho nên chỗ này phải cẩn thận. Nói: "Ủa, cái lý không là lý đại thừa cao siêu?", nói: "Tôi không biết đại thừa cao siêu gì hết mà nhân nào ra quả nấy à." Hễ mà thầy cứ nói không hoài thì chùa thầy không có gì hết, không có hột gạo ăn luôn, không có người tới á. Tôi không biết, tôi không biết đại thừa, tiểu thừa gì không biết, mà hễ thầy nói cái gì cũng không thì chùa thầy mai mốt không một bóng người.
[42:21]Đó là nhân quả. Còn mà thầy nói tội phước, nhân quả, à thầy nói việc làm phước, yêu thương, giúp đỡ thì mai mốt chùa đông đúc, sum vầy. Đó là nhân quả. Nên ông thầy giảng mà dạy cho giáo hóa cho cư sĩ, đầu tiên là phải giỏi nói về nhân quả rồi giỏi xúi Phật tử làm phước. Phật tử làm phước, họ có phước lên từng ngày, từng ngày, cái duyên thầy trò rất là bền chắc mà tự nhiên cái chùa thịnh lên từ từ nha. Nhớ như vậy. Rồi một điều nữa nè là vấn đề nghi thức tụng niệm. Cái nghi thức nó quan trọng. Những bài kinh tụng á nó vừa là để tu, vừa để học, vừa để giáo hóa, hoằng pháp. Bài kinh tụng ở trong chùa nó nó lợi hại lắm, nó hiệu quả ghê gớm.
[43:07]Và cũng như vậy, nếu ta cho họ tụng một bài kinh mà họ không biết gì hết, tu cũng không được mà hiểu cũng không được, giáo hóa cũng không được, học cũng không được gì thì chùa ta tiêu từ từ à, không ai tới à. Nhất là trong cái thời đại mà mấy đứa trẻ nó hướng về thế giới vọng ngoại, thích về kỹ thuật, thích công nghệ, thích Facebook, thích lên mạng mà nếu cái bài kinh tụng không đủ hấp dẫn, đủ để thuyết phục nó thì nó bỏ chùa đi rất là lẹ. Cho nên tới giờ phút này, cái việc mà cái nghi thức nghi lễ phải được cải cách triệt để, không được bắt chước như cũ nữa. Bây giờ phải gan dạ mà đổi nghi thức đi, đừng có chấp. Nói:
[43:51]"Xưa bày nay bắt chước." là chết à. Cứ giữ nguyên cái bài kinh tụng cổ là đạo Phật tiêu à. Bây giờ là phải mạnh dạn mà cải cách cái nghi thức. Ví dụ bây giờ ta tìm một cái nghi thức hoặc là tự soạn nghi thức thế nào đó cho nó đúng đạo lý, ta đem ra cho cái bà đó bả chả hiểu đạo Phật nói nhờ bả đọc giùm. Bả đọc xong bả bả nhìn bả trả lại thầy: "Tui đọc tui không hiểu, trả lại thầy." Về mình đừng dùng nghi thức đó, về mình tìm nghi thức khác. Mai mốt đem lại đưa bả đọc nữa. Cái bà bán chuối đâu ngoài đầu ngõ đó, bả không biết gì đạo Phật á, đưa bả đọc. Khi bả đọc xong bả nói: "Ồ hay ha, bài kinh này cảm động ha." thì mình đem kinh đó vô chùa
[44:27]cho tụng, cho tất cả mọi người tụng thì chùa sẽ đông lên. Nhớ như vậy. Tức là một cái người bình dân nhất mà đọc vẫn cảm động, hiểu được đạo lý và cảm động thì đem đó vô chùa tụng hằng ngày thì chư thiên cảm động, các vong linh chung quanh chùa cảm động, chúng sinh cảm động, Phật tử cảm động về chùa. Còn mình đem cho cái bà bán chuối bả đọc, bán chuối, bán xôi ngoài đầu ngõ bả đọc bả không hiểu gì hết thì đừng có xài bài kinh đó nữa. Cái này quan trọng. Nói: "Dạ, cái này kinh Phật cao siêu." Tôi không biết cao siêu cỡ gì mà bà bán chuối bả không hiểu thì đừng có dùng. Làm sao cái bà bán chuối bả hiểu,
[45:01]bả cảm động thì bài kinh đó tất cả chúng sinh sẽ cảm động. Giống như bài nhạc vậy. Như chúng tôi là một người viết nhạc, chúng tôi nói câu này: "Nói cao siêu gì không biết mà hát lên cái bà bán xôi bả chê thì bài đó coi như bỏ, đừng có xài." Hễ mà hát lên cái bà bán xôi bả nói: "Hay rồi nha." thì bài đó đem cho mọi người nghe. Bả mà thấy hay rồi thì ai cũng thấy hay, nhớ như vậy. Còn bả không thấy hay rồi thì không ai thấy hay hết. Nhớ vậy. Thì cũng vậy, cái bài kinh tụng một cái người mà họ ít học nhất, tâm hồn họ đơn giản nhất mà đọc họ hiểu, họ thấy hay thì ta phải đem bài kinh đó vô chùa tụng.
[45:37]Bài đó có thể tu được, có thể học được, có thể giáo hóa được. Còn cái bài mà không ai hiểu hết, bài: "Nhất thời tại Xá Vệ thành...", như "Như thị ngã văn, nhất thời tại Xá Vệ thành, Cấp Cô Độc Viên, Phật..." Ờ rồi xong cái bả bả không bả đọc cái bả ngủ bả ngáp luôn là xong chuyện rồi đó, bài đó không xài được. Cho nên quý thầy mình phải mạnh dạn mà cải cách nghi thức, nghi lễ lại. Đừng có cố chấp cái cũ nữa, đang giết dần Phật giáo. Nói không biết cao siêu gì không biết, nói: "Bài này đại thừa siêu...", tôi không biết siêu đại thừa hay siêu cao đại gì không biết mà không ai hiểu để qua một bên, cất đi.
[46:10]Chỉ để dành cho những học giả nghiên cứu. Những bài đó chỉ để trong tủ cho những người mà cái đầu họ học quá chừng học, học muốn bể ra rồi mà chưa chịu ngưng học á thì để dành nó ngồi đeo con mắt kiếng mà dày dày mười phân á, ngồi mà rị mọ từng chữ, ngồi nghiên cứu cho vui, để cho mấy người đó. Còn mà để mà nghi thức mà tụng cho đại chúng tụng á thì là cái nghi thức mà phải lay động được tất cả mọi người, từ cái bà bán xôi cho đến chư thiên trên trời. Ai tụng bài kinh đó rồi cũng cảm động được hết thì cái cái đó mới là cái vũ khí để mà ta giáo hóa chúng sinh, để mà ta tu dưỡng thay đổi nội tâm mình mà cũng để ta học được đạo lý.
[46:48]Cho nên một cái bài kinh tụng nó gồm tới ba chức năng: tụng để học đạo lý, tụng để tu tập và để giáo hóa. Nghĩa là một người chúng sinh nào cũng vậy, họ đi lang thang vô chùa chơi, cái thầy mời lên: "Thôi tụng kinh với thầy một bữa cho có phước." Cái nói: "Tụng lâu không thầy?", mà dòm mặt là biết là nóng ruột muốn đi đâu chơi với bồ. Nói: "Không không không, ngắn lắm, chút xíu chừng 15 phút à." Mình nói 15 phút chứ mình dụ tụng lát cũng thành nửa tiếng. Mình giả bộ nói 15 phút cho họ lên. Lên tụng xong cái quên mất bồ luôn. Bởi vì sao? Vì bài kinh quá hay, quá dễ hiểu, quá cảm động. Đó là thành công.
[47:23]Tại sao vỗ tay? Bộ mấy người này quên mất bồ rồi sao mà vỗ tay? Đó, tụng kinh mà quên chuyện đời luôn là ta thành công. Nên bây giờ trong cái việc mà muốn giáo hóa chúng sinh, quý thầy vui lòng đi sưu tầm, tham khảo hoặc sáng tác cái nghi thức. Nhưng mà nhớ khi tụng lên phải xin giấy phép đàng hoàng, không người ta lại bắt bẻ nói sao bài này không có không có được giấy phép mà xuất bản mà cho đi phổ biến tùm lum, nên mình cẩn thận chút. Sau khi mình nếu mà cái nghi thức đã có giấy phép sẵn mà mình thấy hay thì mình áp dụng, còn nếu mà mình tự sáng tác thì chịu khó mình xin giấy phép xuất bản đàng
[47:58]hoàng để không ai bắt bẻ về cái cái cái phép tắc, pháp luật, nhớ như vậy. Mà quan trọng là phải hiểu rõ, phải cảm động, làm chuyển hóa tâm hồn, bởi vì tụng tức là tu. Nói: "Tại sao gọi là công phu?" Hồi lúc đầu nói ủa công phu mình cứ tưởng là ông nào phải vô trong thất vắng, trên hang sâu ngồi bất động thì mới gọi là công phu. Còn không, quý thầy cũng cốc cốc cốc cốc cốc cốc cũng là công phu. Vì sao vậy? Bởi vì cái kinh tụng có công năng chuyển hóa tâm hồn. Ta nhớ như vậy. Nói: "Tại sao gọi là công phu khuya? Tại sao gọi là công phu chiều? Con thấy mấy thầy có gì đâu luyện công phu, quý thầy mới gõ tụng kinh không?" Không, tụng kinh cũng là công phu tu hành.
[48:35]Tụng kinh cũng là công phu tu hành. Vì sao? Vì cái lời kinh tụng nó có công năng chuyển hóa nội tâm mình mới gọi là công phu. Nhưng mà quan trọng cái bài kinh nó có chuyển hóa được cái tâm hồn mình hay không? Cái đó quan trọng lắm á. Tụng mà mình không chuyển hóa gì hết thì cái bữa đó coi như là công phu thất bại. Mà lỗi tại ai? Lỗi tại bài kinh. Lỗi tại bài kinh. Cho nên phải tìm cái bài kinh làm sao mà chuyển hóa được tâm hồn của ta. Khi ta tụng là ta tốt lên từng ngày. Tụng một ngày tốt ngày, tụng hai ngày, qua tụng bài kinh tụng ba năm rồi mình gần như thánh luôn. Tụng riết là tâm hồn mình thay đổi hết,
[49:13]thánh thiện lên liền, đời sống thay đổi hết, tâm hồn thay đổi, suy nghĩ thay đổi hết. Thì mới ban đầu á, ta mới vô trường hạ, mặt mình còn đăm đăm đăm đăm khó khăn, căng căng, nhìn ai cũng muốn cắn muốn xé. Nhưng mà ở qua trường hạ một tháng, hai tháng rồi là cái nét mặt dịu dàng ra rồi, nhìn ai cũng yêu thương thì biết ngay kinh tụng của trường hạ có giá trị, chuyển hóa được lòng người. Đúng không ạ? Quý thầy có thấy một số người trong trường hạ này nét mặt thay đổi từng ngày không? Có không ạ? Sư Bác Minh Trí, thầy có thấy không ạ? Có những người trong trường hạ phải không ạ? Mới vô đăm đăm, nhưng qua một vài tháng thay đổi hết, nét mặt dịu dàng lại.
[49:52]Cái giá trị đó là chỗ kinh tụng, quan trọng lắm. Cho nên ta phải làm cuộc cách mạng về nghi thức lại để vì nghĩ lợi ích của chúng sinh, của chư thiên. Đừng có cố chấp những cái bài kinh mà mà tôi bắt đầu tôi xuất gia bằng bài kinh này, tôi lớn lên bằng bài kinh này nên tôi phải giữ bài kinh này, không giáo hóa được ai. Cho nên mình cái duyên của mình á mình thích nó, mình bám vào nó nhưng mà chúng sinh không thích nữa thì mình phải đi tìm cái con đường mà giáo hóa chúng sinh. Vì lợi ích của chúng sinh và chư thiên, chứ không phải vì lợi ích của mình. Mình tu không phải cho mình nữa. Tụng kinh cũng không phải cho mình nữa, nên phải tìm cái bài kinh mà chúng
[50:29]sinh có lợi, chứ không phải là bài kinh mình có lợi, nhớ cái điều đó. Mình học nhiều rồi, học nát mấy trường Phật học nghiên cứu kinh điển hết, tụng bài nào mình cũng hiểu hết, nhưng mà chúng sinh không phải vậy á, chúng sinh không phải vậy. Một điều nữa là chùa thì nhiều tông phái. Người tu phái Thiền, người tu phái Tịnh Độ, người Mật Tông, người Nam Tông, người Bắc Tông, người ăn chay, người ăn mặn, đủ thứ hết trơn. Nhưng mà có hai điều phải giống nhau thì mới là Đạo Phật. Một là luật nhân quả, hai là mục tiêu vô ngã. Không có hai cái này ta lạc qua ngoại đạo liền. Thành thử là bây giờ đây là do ta nói chung, ta không có nói một tông phái nào.
[51:11]Như ở đây vậy, đa số mình là Bắc Tông, mà có Khất Sĩ. Và nếu ta gặp chùa Nam Tông, hoặc là có cái khu vực mình là chùa mình ăn chay nhưng có khu vực người ta ăn mặn không ạ? Mình không biết. Nói về tông phái không biết ờ, không biết. Nhưng mà có hai điều không được sai. Mà nếu cái chùa nào mà sai hai điều này thì mình sẵn sàng tuyên bố chùa đó ngoại đạo, không sợ nữa. Họ ăn mặn chứ mình không nói họ ngoại đạo à nha. À, họ ăn mặc như thế nào đó mình không nói họ ngoại đạo, nhưng mà nếu họ thiếu hai cái này mình nói họ ngoại đạo, mình không có lỗi. Một, anh không nói về luật nhân quả, hai, không hướng về mục tiêu vô ngã
[51:49]thì chắc chắn cái này là cái dòng tu này là ngoại đạo, không sợ, không sợ sai. Dĩ nhiên còn cái như cái phụ khác thêm, ví dụ như không thờ kính Phật, không tôn kính Phật thì thì anh không phải Đạo Phật thì đương nhiên anh không phải con Phật rồi thì đương nhiên rồi. Nhưng mà về cái giáo lý tu hành á, thứ nhất là phải luật nhân quả và thứ hai là mục tiêu vô ngã, tu gì tu không biết. Nói: "Tôi niệm Phật cầu vãng sanh." Vãng sanh đi đâu không biết, nhưng mà vãng sanh rồi cũng phải vô ngã. Nói: "Tôi tu Mật tông đi tìm quyền năng." Quyền năng gì không biết, nếu anh không có mục tiêu vô ngã thì anh là ngoại
[52:20]đạo là thầy bùa, thầy pháp, chứ không phải Đạo Phật. Nói: "Không cần luật nhân quả, cái câu chú của tôi là thay luật nhân quả, nó tạo ra vô số phước." Cái giọng nói đó là giọng nói ngoại đạo. Cái gì cũng phải nhân quả hết, cái gì cũng phải lý giải bằng nhân quả hết. Nên ở đây là ta chấp nhận nhiều chùa, nhiều tông phái, nhưng mà ta không bao giờ chấp nhận thiếu hai điều này: luật nhân quả và mục tiêu vô ngã. Cho nên khi trong cái công cuộc mà giáo hóa cho Phật tử cũng vậy, quý thầy để ý dạy cho Phật tử vững chắc hai cái điều này để Phật tử có đi mười phương trời không bao giờ lạc ra khỏi ngoại đạo.
[52:58]Một là dạy cho Phật tử hiểu nhân quả cho kỹ. Hai, lúc nào hướng về vô ngã. Nó tạo thành cái đạo đức. Nhân quả cũng tạo thành đạo đức và cái mục tiêu vô ngã cũng tạo thành đạo đức. Cái nhân quả tạo thành đạo đức là sao? Là người ta không dám làm điều ác vì sợ quả báo, người ta thích làm điều lành vì thích được phước báo. Cho nên cái luật nhân quả nó cũng là giúp con người có đạo đức, mà đạo đức cơ bản thôi. Mục tiêu vô ngã nó mới tạo cho con người có cái đạo đức đỉnh cao là yêu thương tất cả, phụng sự tất cả mà không chấp công và không cần quả báo luôn. Thì đó, cho nên cả hai cái luật nhân quả và mục tiêu vô
[53:39]ngã đều là đạo đức, nhưng một cái đạo đức ở tầm thấp, sơ cơ và một cái đạo đức ở tầm cao của những bậc Thánh. Đó, và hai điều này là không thể thiếu trong cái việc mà giáo hóa chúng sinh. Vì chính quý thầy mình cũng phải tu như vậy. Chính quý thầy mình cũng phải biết tạo phước và chính quý thầy mình cũng phải biết vượt qua cái chấp ngã, chấp công, nên cũng phải dạy cho Phật tử điều đó. Một điều nữa nè, bây giờ ta nói chùa cái công năng là phải giáo hóa cư sĩ Phật tử, nhưng mà có một điều thế này: là sự thực, Phật tử nghe lời ông thầy mà tu, nhưng lúc nào cũng rình ông thầy, cũng soi ông thầy, cũng xét ông thầy.
[54:23]Có đúng không ạ? Đúng không? Thầy nói càng hay thì càng rình thầy kỹ coi thầy có làm được không. Đúng không ạ? Ví dụ như thầy khuyên tụi con là phải thương nhau, giúp đỡ nhau, mà con thấy hễ mà con thấy có món ăn ngon cái thầy giành thầy ăn một mình là chết liền với người ta. Tức là Phật tử chuyên môn rình thầy, canh thầy, dò thầy, xét thầy, coi coi cái đạo đức của thầy có hoàn chỉnh giống như cái lời thầy nói hay không. Cho nên vì vậy, từ cái buổi đầu mà chúng ta giáo hóa Phật tử cho tới về sau, quý thầy mình không ngừng tu dưỡng, không ngừng hoàn thiện cái đạo đức bản thân mình. Có nhiều thầy chủ quan, ban đầu rất là tốt, nhưng 10 năm sau giáo hóa rồi ổng hư.
[55:05]Có không ạ? Nói: "Ban đầu thấy ông thầy ổng được ghê, sao 10 năm sau thấy ổng hư mất tiêu rồi?" Hư cái gì? "Dạ, ổng ngông nghênh, ổng phách lối, coi thường người ta, không coi ai ra gì. Lúc này ổng khá giả người ta cúng dường nhiều quá rồi cái tụi con nghèo tới ổng không thèm tiếp." Đó là ông thầy hư rồi đó. Nói: "Hồi xưa tụi con nghèo tới ổng ân cần không có ai tới chừng, sau này có Phật tử giàu rồi cái ổng không thèm ngó tới tụi con." Có không ạ? Có không? Ông thầy nào có chứ ông thầy này không rồi nha. Ông thầy này, ông thầy này cưng Phật tử từ đầu tới cuối à, cái này. Mà Phật tử càng nghèo càng cưng à, như vậy không sao.
[55:38]Cho nên đây là cái gọi là cái cái tấm gương của ông thầy, và ông thầy phải không ngừng tu dưỡng hoàn thiện. Phải nhớ là dù mình có là thầy rồi, mình có Tỳ-kheo, có Đại đức, có Thượng tọa, Hòa thượng rồi, mình vẫn chưa phải Thánh. Và lúc nào cũng cần phải tu tập. Để làm chi vậy? Vì cái sự tu tập của mình á, bỗng nhiên nó hiện ra thành một cái đời sống để cho Phật tử chiêm ngưỡng. Mới ban đầu là Phật tử soi, rình ông thầy thôi, nhưng mà do ông thầy ổng đẹp quá, đời sống ổng đẹp quá, nhân cách ổng đẹp quá, đạo đức ổng tốt quá thì cái rình nó trở thành cái gì? Cái chiêm ngưỡng. Chiêm ngưỡng đời sống của ông thầy để thành cái gì?
[56:16]Thành cái niềm tin cho cho cái đạo tâm của mình. Lúc đó ông thầy nhiều khi không cần nói nhiều, chỉ cái cái sống của ông thầy thôi, cái cử chỉ, cái ánh mắt, cái nụ cười của ông thầy thôi, một câu hỏi han của ông thầy thôi là cũng thành một cái tấm gương cho Phật tử tăng thêm cái niềm tin đối với Đạo. Nên cái này quan trọng lắm. Ta nói đủ thứ chuyện giáo hóa, nhưng mà quan trọng cái bản thân mình chính là một tấm gương để giáo hóa. Và quý thầy mình không ngừng tu dưỡng, lúc nào cũng phải biết rằng mình chưa hoàn hảo, mình chưa là Thánh, cứ phải tu mãi tu mãi tu mãi như vậy. Mỗi một thời lễ Phật mình cũng vậy, phải trọn lòng phải tôn kính Phật.
[56:54]Mỗi một lúc mà quỳ xuống trước Phật hay lúc ngồi thiền, lúc nào cũng phải nguyện trải lòng yêu thương chúng sinh. Lúc nào cũng nghĩ mình như đất như bụi. Không bao giờ được quên cái ý nghĩ đó, không bao giờ được quên cái tác ý mình chẳng là cái gì cả, mình chỉ là đất là bụi mà thôi. Mà càng thấy người ta tôn kính mình chừng nào thì lại càng phải khiêm hạ chừng nấy, nhớ như vậy. Cái bản lĩnh của quý thầy mình ở chỗ là chỗ này: được, bắt đầu được Phật tử quý kính. Ngang cái chỗ đó là đánh giá mình biết tu hay không á. Có người thấy Phật tử quý kính mình cái bản ngã lên liền thì ông thầy này ít năm nữa tiêu, hư.
[57:32]Còn cái ông thầy thấy Phật tử quý kính mình thì mình càng hết sức khiêm hạ, hết sức cẩn thận thì ông thầy đó tu được, ông thầy đó tiến xa được. Ông thầy đó còn đi xa, đi mãi hết kiếp này tới kiếp kia mà lên được Thánh vị. Còn hễ thấy người ta quý kính mình cái mình nghinh nghinh cái mặt liền là chết liền. Chắc được ba năm là tiêu, hết phước rồi. Mà Phật tử thì sẵn sàng quý kính quý thầy, tại đạo lý là như vậy. Mà quý thầy mà đăng đàn thuyết pháp được, nói năng lưu loát, trôi chảy, nói năng đúng đạo lý, mà nghe một bài giảng hấp dẫn thì quý Phật tử sẵn sàng khởi tâm quý kính liền, đúng không ạ?
[58:08]Nhưng mà Phật tử quý kính rồi á, mình sao? Thái độ mình sao? Cái tâm mình trong bí mật trong đó làm sao? Thấy người ta quý kính mình cái tự mình khen mình, tự cho mình là hay thì nhớ ba năm sau gãy. Còn khi mà thấy Phật tử quý kính mình thì mình càng cẩn thận, càng biết là mình phải hết sức giữ gìn để mà xứng đáng với sự quý kính của Phật tử, không bao giờ dám lơi lỏng, buông lung thì ông thầy này tiến xa. Thấy người ta lạy, ta xá lạy mình thì càng phải hiểu mình chỉ là đất bụi và biết ơn cái sự quý kính đó, cầu Phật gia hộ cho Phật tử. Tại vì biết họ Phật tử họ lạy mình chả được phước gì cả. Vì sao vậy?
[58:45]Vì mình có phải thánh đâu. Nhưng mà lòng người ta thì người ta nghĩ mình như thánh, nhưng mình biết mình chưa phải thánh. Cho nên khi Phật tử họ xá, họ lạy mình thì mình cúng dường cái sự xá lạy đó lên Phật, cầu Phật gia hộ cho người Phật tử này. Còn phần mình chỉ là đất bụi mà thôi. Rất là khiêm tốn thì tiến xa được. Nhớ. Thì cái người này á
[59:08]làm thành được một tấm gương cho Phật tử chiêm ngưỡng. Nhớ khi ta giáo hóa Phật tử thì không có phải là mình là vị trí ông thầy đâu, mà mình chính là chỗ mà Phật tử soi, ngó, dòm, rình, canh, xét, và mình phải hết sức là là tu dưỡng từng ngày. Chứ đừng nghĩ Phật tử kính mình cái mình đã lên mây mình ở tôi ngon lành chết liền á. Chưa đâu, chưa đâu, vài ngàn năm nữa cũng chưa xong đâu. Nhớ phải cẩn thận như vậy. Thì trong việc giáo hóa đó, ta để ý thế này: hoặc là ta trực tiếp ta dạy, hoặc là ta tặng, đưa cho những sách, đĩa cho nghe, đó, ờ hoặc là ta mở luôn một cái thư viện mà ta duyệt các cuốn sách đó ta thấy hợp lý, mở cái thư viện cho Phật tử tới lui mà đọc sách.
[59:52]Rồi chùa thành một cái điểm đến, điểm đến để thư giãn, điểm đến để tu tập, điểm đến để ăn cơm chay. Nhớ như vậy. Đó chùa làm cái gì đó mà người ta tới người ta hết sức là yên tâm, tin cậy, nương tựa được. Ta vừa nói câu này: chùa là một điểm đến mà người ta hết sức là yên tâm, tin cậy, nương tựa. Yên tâm là sao? Tại vì biết trong chùa đó không có cái gì mà xấu. Đến chùa dễ chịu, đến chùa có ăn, có chỗ nghỉ, thầy không bao giờ bỏ mình. Nhớ như vậy thì người ta yên tâm. Đến chùa là nơi tin cậy là vì sao? Vì chắc chắn ông thầy ổng tốt và ông thầy ổng bảo vệ mình. Đến chùa là được. Chùa là nơi nương tựa là đến đó mình được học hỏi,
[1:00:45]mọi điều đau khổ trong cuộc đời này đến đây sẽ được hóa giải, nên chùa có cái thư viện, có cái nhà bếp, có nhà vệ sinh sạch sẽ và có bậc thầy từ bi ở trong đó. Đến như vậy. Ta phải tạo cái điều kiện, ta phải đứng về phía Phật tử để suy nghĩ là khi Phật tử đến chùa thì thế nào là một đến một nơi hết sức là yên tâm, hết sức là thư giãn, chứ đừng để đến chùa mà căng thẳng á. Đến chùa mà cứ lo nơm nớp á là cái chùa ta sai rồi, ta sai rồi, cái đường lối ta sai rồi thì mọi người đến chùa căng thẳng. Còn nếu ta đúng, mọi người đặt chân đến chùa họ thấy dễ chịu, cứ thích ở chùa hoài. Về nhà thì vì bổn phận phải về, thế là về lo công việc,
[1:01:26]làm lụng, học tập, rảnh cái thích chạy lại chùa thì chùa đó là thành công. Tức là chùa đó ta đã tạo được một môi trường gì đó không biết mà người ta đã yên tâm, tin cậy để đến chùa. Thì cái đây là cái trí tuệ của quý thầy, của từng thầy. Thì làm sao đó không biết, chùa có cái thư viện, ví dụ không phải lúc nào mình cũng ngồi mình nói nói nói nói hoài, cũng không có thời gian, cho Phật tử vô trong cái thư viện. Hay đưa Phật tử lên cái thiền đường ngồi thiền, hay đưa Phật tử ra một cái rẫy để Phật tử ngồi công quả, đó, hay là vô bếp phụ nấu cơm, chỉ cái nhà vệ sinh phụ dọn dẹp. Tất cả như vậy nhưng mà Phật tử đến họ thấy như một cái nhà
[1:02:06]mà cái nhà thanh tịnh, nó không có cái tham, cái sân, cái si của thế gian. Đó, đó là thành công. Nên ta tạo ra một cái khung cảnh ngoài cái việc thuyết pháp, ta tạo một cái khung cảnh mà thay cái lời ta muốn nói. Thay lời ta muốn nói là gì? Cái gì cũng đẹp, cái gì cũng thánh thiện cả. Ông thầy đẹp, ông thầy thánh thiện rồi cái thư viện, cái thiền đường, cái sân vườn, cái nhà bếp tất cả đều đẹp, tất cả đều thánh thiện. Tạo ra được cái đó để mà thu hút Phật tử nha. Thầy không trực tiếp nói thì đưa sách, đưa đĩa cho Phật tử nghe. Đó, nghĩa là bằng mọi cách để giáo hóa. Rồi thầy tạo điều kiện cho Phật tử làm những điều từ thiện như nãy ta nói vậy đó.
[1:02:49]Đó là lúc nào cũng xúi Phật tử làm phước mà ta quan sát cái cái đạo hạnh của họ. Thấy là công quả, chấp tác ở trong chùa mà thấy tốt rồi thì bắt đầu ta lập một cái hội từ thiện để bắt đầu đi làm việc từ thiện xã hội. Nhớ như vậy. Khi mà thấy cái chùa đó có cái hội từ thiện thì ta biết rằng cái sự tu tập cái chùa, nề nếp cái chùa đã bắt đầu bước lên một đỉnh cao, một cái tầm cao rồi thì chùa mới có cái hội từ thiện. Bởi vì hội từ thiện thì phải quản lý rất là tốt, tiền bạc phải minh bạch, công việc đâu đó được tổ chức ngăn nắp thì mới thành được cái hội từ thiện. Nhớ nha, từ cái buổi đầu quý thầy tới chùa đó không có một bóng người
[1:03:29]cho tới cái ngày mà quý thầy giáo hóa mà lập ra được một cái hội từ thiện xã hội cho cái chùa thì có nghĩa là chùa ta đã tiến một bước rất dài, mà sự giáo hóa của ta đối với Phật tử đã có bề dày rất là lớn. Tức là Phật tử đủ thuần thành để mà hy sinh, phụng sự cho cuộc đời mà làm việc từ thiện xã hội. Nhớ, cái này không phải chùa nào cũng làm được nên ta đừng vội vàng. Nhưng mà ta để ý vậy, khi Phật tử rất là tốt, Phật tử rất là có phước rồi ta mới có thể tổ chức được cái hội từ thiện. Còn nếu chưa, đừng vội vàng. Nhưng mà nhớ đó là cái thước đo đó. Từ lúc Phật tử họ lẫm đẫm tới chùa họ chưa biết gì,
[1:04:05]khi ta giáo hóa với sự tu tập rồi biết họ làm phước lặt vặt ở trong xóm trong làng cho tới cái ngày mà thành được cái hội từ thiện xã hội có thể đi nơi này nơi kia, cứu trợ nơi này nơi kia là một cái sự thành công rất là lớn. Đó là cái sự giáo hóa ta đã tới cái mức độ bề dày rồi mới đạt được cái điều này. Ừ, thì đây là cái điều mà ta để ý, nhưng đừng vội vàng. Rồi Phật tử tới chùa nói như vậy cũng chưa ai là thánh cả. Phật tử cũng có những lỗi lầm, cũng tham, cũng sân, cũng ích kỷ, cũng vô minh, đúng không ạ? Thầy tu cũng còn hư mà huống chi đừng nói Phật tử. Cho nên chắc chắn là Phật tử tới chùa còn rất nhiều lỗi lầm,
[1:04:40]còn cái ích kỷ, phe này phe kia, bà này thương tui, bà kia không thương tui, tức là à đủ thứ chuyện trên đời xảy ra. Thì quý thầy mình phải làm sao? Phải nghiêm khắc dạy dỗ. Thương yêu, từ ái, nhưng phải nghiêm khắc dạy dỗ, không để những tình trạng đó xảy ra. Nhất là đối với những người mà có tiền, vì cái người giàu á họ dễ ỷ lại cái giàu mà muốn điều khiển chùa hoặc là muốn thao túng thì đối với những người giàu mình còn phải canh kỹ, phải dạy kỹ để cho cái người giàu là phải người tu nhiều nhất. Đừng để chia phe, chia nhóm, à đừng để mà họ cậy thế hơn thua, sân si với nhau làm cho cái chùa mất đẹp.
[1:05:27]Có những người họ đến chùa họ rất mến ông thầy, chùa gì cũng tốt hết, nhưng họ bỏ chùa chỉ bởi vì những huynh đệ bạn đạo nói qua nói lại, xỉa xói, nói xấu nhau, họ bất mãn họ bỏ đi. Đây là dĩ nhiên là vì họ chưa đủ nhẫn nhục, nhưng mà cũng cái lỗi là trong Phật tử mình còn những cái điều xấu, cái phá hoại đạo tâm lẫn nhau. Ông thầy thì tốt nhưng mà Phật tử phá đạo tâm lẫn nhau người ta bỏ chùa người ta đi. Nên quý thầy mình phải canh điều này, phải kiểm soát điều này, không để những tình trạng này xảy ra trong Phật tử. Còn điều nữa là giặc cố ý gài người vào trong chùa để phá chùa. Giặc ở đâu vậy? Mọi nơi.
[1:06:07]Ta đừng tưởng Phật giáo mình bình yên, nha. Có những thế lực không muốn cho Phật giáo phát triển. Có những thế lực không muốn cho Phật giáo phát triển, nên hễ cái chùa nào mà đông người xuất gia thì họ thả người xuất gia vô thêm, vô đó họ nói bậy nói bạ riết chúng bỏ ông thầy đi hết. Chùa nào mà đông Phật tử, họ vô đó họ quy y họ làm Phật tử luôn, nhập vô Phật tử luôn, họ nói bậy nói bạ, rỉ tai riết Phật tử mất đạo tâm bỏ ông thầy đi luôn. Nhớ cái đòn rỉ tai rất là độc. Cho nên khi mà thấy mình mà có Phật tử rồi thì quý thầy phải nhớ cái điều này là phải thường xuyên nhắc nhở, tập huấn cho Phật tử về cái mối nguy, cái vũ khí đánh chùa mình bằng cái đòn rỉ tai.
[1:06:50]Họ dựng chuyện họ nói bậy nói bạ một thời gian Phật tử bỏ đi hết trơn. Ví dụ làm sao? Ví dụ như trong cái số Phật tử mình có một cái cô nào đó cổ cũng hơi xinh xinh, cổ hơi xinh xinh thì cổ cũng mộ đạo, cổ tới chùa thì thật ra cũng chả có chuyện gì. Nhưng mà giặc nó vô bắt đầu nó nói à. Nói, "Hôm qua em tới chùa lúc mới sáng sớm năm giờ em thấy cái cô đó cổ đi trong chùa đi ra. Ủa, mới, cổ vô chùa lúc nào mà sao năm giờ thấy cổ đi ra?" Cổ không nói nữa, chỉ nói vậy thôi rồi mình nghĩ làm sao? Mình nghĩ làm sao? Cổ chỉ nói vậy thôi rồi mình nghĩ làm sao? Cô gợi ý nhẹ nhẹ thì mình nghĩ là cô này chắc ở trong đêm trong chùa, đúng không ạ?
[1:07:25]Thì sáng sớm mới từ trong chùa đi ra. Đó cái đòn chỉ rỉ tai một câu thôi, bắt đầu mình nghi nghi ông thầy mình: "Ủa, cô này cổ đẹp ghê mà sao ban đêm cổ lại ngủ lại dưới trong chùa kìa?" Bắt đầu nghi ông thầy mình không biết có tò tí với cô này không? Đó, chết rồi. Chỉ nghi ngờ thôi là xong, hết tu liền. Nghi ông thầy xong là hết tu liền. Bắt đầu bữa đó tụng kinh không nổi nữa, ngồi thiền không nổi nữa. Trong đầu không biết ông thầy mình có gì cô này, không biết có tò tí cô này. Trong nguyên suốt thời ngồi thiền ngồi nhắm mắt vậy chứ trong đầu nghĩ không biết ông thầy có tò tí cô đó, ông thầy có tò tí cô đó, ông thầy có tò tí cô đó không?
[1:07:53]Là hết tu, hết ngồi luôn, đúng không ạ? Đó, cái đòn rỉ tai, dựng chuyện rất là độc, bịa đặt nói có thành không, nói không thành có. Cho nên là quý thầy mình phải chặn trước mấy cái đó. Quý thầy phải chặn trước, nói trước là những thủ đoạn mà những kẻ xấu có thể phá chùa thế này thế này thế này thế này. Thế là quý Phật tử tụi con phải hết sức là cảnh giác, mà hễ nghe cái điều gì lạ phải báo lại với thầy. Thế lúc có một người đứng lên giơ tay: "Thưa thầy, cho con nói. Hôm trước con nghe nói cái cô đẹp đẹp đó năm giờ sáng cổ từ trong chùa cổ đi ra, có không thầy?" Ông thầy ổng mới: "Trời ơi trời!
[1:08:24]Đúng là ngã ngửa, đúng là tui còn oan hơn Thị Mầu nữa đây." He he, còn oan hơn Thị Mầu. "Làm gì có chuyện đó? Phải không? Mà ai đặt điều?" Nói: "Dạ, cái bà đó bả nói." Kêu bả hỏi, nói: "Dạ, con đâu có nói đâu. Cổ nghe làm sao, con đâu có nói." Trối liền. Nhớ những cái kẻ giặc là bịa đặt, bày chuyện rồi trối, luôn luôn là trối. Rất giỏi trối. Bịa đặt rất giỏi và trối rất giỏi. Đó là những người mà họ xâm nhập vào trong cộng đồng Phật tử để phá tan đạo tâm của Phật tử hết. Nên quý thầy mình phải biết trước điều này để cảnh giác và nhắc Phật tử. Biết trước vậy đó, cảnh giác nhắc vậy đó mà tới chừng nó xuất chiêu rồi là chùa cũng bể luôn. Bởi vì sao? Cực kỳ thông minh.
[1:09:05]Những đòn nó cực kỳ hiểm độc. Cực kỳ hiểm độc. Có cách mà nó ngồi nó nghiên cứu ba năm nó nghĩ nó sáng tác ra một câu chuyện rồi thì không ai có thể không tin. Nhớ như vậy. Nó ngồi mà nó nghĩ suốt ba năm mà không phải một cái đầu của nó, cả nguyên một cái tổ chức ở phía sau lưng nó nghĩ ra, xúm lại nó bày ra một câu chuyện, nó bịa ra một câu chuyện mà khi nó tung câu chuyện đó ra rồi tất cả đều phải tin, vì nó chuẩn bị kỹ quá. Ta nhớ như vậy. Nó đánh một cái chùa bể tan liền. Vì đó là cả một thế lực mà nó chặn đầu này, nó chặn đầu kia nó chuẩn bị hết. Đánh một cú rồi ông thầy hết đường chạy luôn, hết đường cãi luôn.
[1:09:42]Nhớ như vậy những thủ đoạn mà nó phá đạo Phật. Và nó cứ đánh từng cái rồi ta thấy tự nhiên tại sao đạo Phật khắp nơi đều rất là yếu. Giáo lý đạo Phật rất hay, nhưng mà đi đến thực tế vào các chùa, chùa nào cũng yếu, không có chùa nào đông Phật tử cả, không có chùa nào đông Tăng Ni cả, tất cả cứ rời rời rạc rạc, rời rời rạc rạc. Hỏi đến gặp à ông thầy đó ổng xuất gia, ổng xuất gia đông lắm, ổng xuất gia tới ba bốn chục đệ tử, lại gặp mấy ông đệ tử thì mình thấy cái tâm trạng của mấy ông đệ tử không kính ông thầy. Xuất gia với thầy mình mà không kính thầy mình. Hỏi sao? Vì ngày xưa ai đã gieo cái nọc độc vô trong các đệ tử làm cho đệ tử
[1:10:16]nghi ngờ ông thầy mình, mất cái niềm kính trọng đối với thầy mình. Cho nên để hỏi thì cũng là đệ tử của ông thầy đó, sau này thầy cũng cho ra trụ trì riêng nhưng mà tình thầy trò rất nhạt nhẽo. Vì sao? Vì người ta bơm thuốc độc vô trong tâm rồi. Nó nói bậy ông thầy và người đệ tử cũng không kể lại cho thầy nghe, cứ để trong bụng. Mà để trong bụng rồi nát cái tình thầy trò hết, thầy trò rất là lỏng lẻo, những cái đòn rất là độc. Mà ta thấy ủa giáo lý đạo Phật hay như vậy mà sao chùa nào cứ xìu xìu yếu yếu rời rời rạc rạc không có gì hết? Vì giặc nó đã bơm hết vào trong người. Tất cả đều yếu, tất cả đều xìu.
[1:10:51]Và từ lâu chuyện này đã xảy ra. Nói sao chùa con ít người tới, bởi vì có người giặc nào ngoài nó cản không cho ai tới, nó cứ nói bậy nói bạ, nó phao tin đồn bậy bạ về cái chùa, không ai tới nữa. Có không? Có. Mới thắc mắc: "Ủa, đây con tu rất đàng hoàng, rất tinh tấn, lòng lúc nào cũng mở ra, cũng mong Phật tử tới này nọ mà sao rất ít người tới?" Bởi vì ngoài xóm có người nói bậy ngoài đó, nó đi rải từng người nó nói bậy, nó đồn tùm lum ra trong chùa này. Sự thật mình không làm gì sai cả, mình nó cứ đồn bậy riết về ông chùa, rồi người ta chán. Nói riết người ta phải tin. Nói: "Ồ, ông thầy đó ổng đàng hoàng...
[1:11:24]Ôi, chị không biết ổng chứ trời! Mặt ổng đàng hoàng vậy chứ tôi biết ổng có vợ bên cái cái số kia kìa. Tôi có người bạn ở bên cái thành phố bên đó đó, ổng lén lén ổng đi về ở vợ ổng hoài." Rồi mình dám tới chùa đó không? Họ nói câu đó mình dám tới không? Mình không biết có hay không, nhưng mà lòng đã nghi nghi ngờ ngờ rồi thôi không tới chùa đó làm chi nữa. Thấy nguy đó. Những cái câu bịa đặt nó đi ngoài xóm nó rả rải rả rải ngoài đó đó là cái chùa mình ở đây là tới chết chèo queo luôn, không ai tới. Những đòn cực độc. Cho nên là quý thầy phải hiểu là khi quý thầy bước vào việc giáo hóa chúng sinh, quý thầy đang bước vào một trận chiến.
[1:11:58]Trận chiến mà kẻ thù núp trong bóng tối mà mình thì ở ngoài ánh sáng. Cho nên cái phần thắng luôn luôn nằm về phía kẻ giặc. Nhớ như vậy. Khi mà thầy lộ lên ngôi chùa, thầy công khai minh bạch thì thầy quý thầy ở ngoài ánh sáng, giặc nó núp ở trong bóng tối ngoài làng, ngoài xóm á, lẫn lẫn ở trong Phật tử nói bậy nói bạ. Giặc luôn luôn thắng, quý thầy mình luôn luôn thua. Nhớ như vậy giùm. Đây là điều quý thầy phải hết sức là ý thức khi mà muốn giáo hóa cho Phật tử. Thấy sao mình giáo hóa cực quá! Mình quá siêng năng, quá tận tụy mà sao cứ vỡ, cứ tan, Phật tử cứ mất đạo tâm? Bởi vì có kẻ giặc nó lẫn ở trong đó, ba bốn người lẫn trong đó, nằm trong đó phá,
[1:12:39]nói bậy nói bạ trong trỏng, đặt điều nói bậy nói bạ trong trỏng, làm người ta cứ hoang mang, dao động, mất đạo tâm. Mình dạy rất cực mà kết quả không có là vì điều này. Cho nên ta nhớ: Có của quý phải biết bảo vệ, giữ gìn. Ta có cái giáo pháp, ta có cái đạo tâm của Phật tử, ta phải biết có biện pháp để bảo vệ, đó mới gọi là hộ pháp. Mà trong chùa ta trong mùa hạ này ta có tụng cái bài sám Hộ Pháp là như vậy. Để quý thầy phải ý thức cái điều đó. Chỉ có Phật tử là chưa được tụng thôi. Quý Phật tử nhớ thỉnh cái kinh công phu khuya, trong đó có bài sám Hộ Pháp về mà tụng. Về mà tụng để hiểu là đạo Phật ta
[1:13:16]trong cái cơn nguy biến, chứ đừng tưởng đạo Phật mình yên lành. Nhớ. Cây muốn lặng mà gió chẳng muốn dừng. Đạo Phật mình chỉ muốn bình yên để tu tập, để cống hiến, nhưng mà có nhiều người không cho, lúc nào cũng tìm cách phá. Nhớ như vậy đó. Thầy phải hiểu điều này, trò cũng phải hiểu điều này thì mới cùng nhau mà bảo vệ Phật pháp được. Chứ còn không bao nhiêu công lao giáo hóa mình là đổ sông, đổ biển hết luôn. Nhớ vậy đó. Ta nhớ điều này: Cái đạo lý cao siêu phải đi sau cái đạo đức làm người. Đạo đức làm người trước rồi đạo lý cao siêu sau. Nghĩa là sao? Nghĩa là quý thầy khi mà giáo hóa Phật tử,
[1:13:57]phải giáo hóa cái đạo đức làm người cho họ đầy đủ. Rồi bắt đầu mới nói tới những cái đạo lý về Bồ-tát, Đại thừa, giải thoát tâm linh. Thì đó là một ngôi chùa có cái nền tảng. Đầu tiên cái vô là nói cái gì cũng không, đây là Bồ-tát Đại thừa, còn thế gian là tầm thường là chết liền. Cái đó là cái chùa xây lâu đài trên cát, không có cái móng bền vững. Cho nên là khi việc giáo hóa Phật tử, quý thầy mình phải dạy cho Phật tử mình cái nền chắc chắn là cái đạo đức làm người: Hiếu kính cha mẹ, tình yêu đất nước, tình yêu nhân loại, biết yêu thương bảo vệ môi trường, biết giúp đỡ tử tế mọi người, đó gắn bó với cái chính quyền địa phương.
[1:14:36]Đó là những cái cơ bản của con người mà người Phật tử phải có. Đó là cái trách nhiệm của một công dân Phật tử phải có: Yêu kính cha mẹ mình, hiếu kính cha mẹ mình, tôn trọng thầy cô của mình, đó đối xử nhân nghĩa quân tử với bạn bè, đó có cái tình yêu đối với đất nước, có cái trách nhiệm đối với nhân loại, không có xả rác, không có xả nước xà bông xuống cống. Đó những cái điều căn bản, hết sức là căn bản là quý thầy mình phải dạy Phật tử trước. Rồi sau đó mới nói tới chuyện mà làm thánh á, sau đó mới nói chuyện tới Bồ-tát Đại thừa tính sau á. Nên trong cái việc giáo hóa phải căn bản đạo đức làm người
[1:15:12]trước rồi những cái đạo lý mầu nhiệm cao siêu tính sau. Rồi một điều nữa, ví dụ như khi mà ta có Phật tử rồi, phải hướng cho Phật tử về một cái Giáo hội chung. Chứ không phải là chùa mình là một cái cõi trời riêng, một thế giới riêng, mà chùa mình là một thành phần của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Nhớ như vậy. Khi mà mình có Phật tử rồi, mình hiểu, dạy cho Phật tử hiểu ta còn có một cái Giáo hội chung đồng của cả nước để cho Phật tử hướng về. Thì khi Phật tử nhìn tất cả các quý thầy, Phật tử nhìn tất cả các Hòa thượng cũng đều có cái lòng yêu kính. Thì đó là ta thành công về việc giáo hóa. Chứ còn mình chỉ giữ Phật tử cho mình thôi:
[1:15:51]"Hớ hơ, ở đâu không biết, chùa nào không biết, lúc nào cũng chỉ biết thầy mình thôi", làm tách chùa mình ra thành một cái thế giới riêng đó là cái tâm ích kỷ, hẹp hòi, cũng là cái tâm phá đạo. Phải làm sao mà Phật tử của mình cũng là Phật tử của tất cả các quý thầy khác. Phải như vậy đó thì cái sự giáo hóa của ông thầy mới là chân chính. Nói: "Ở gần nhà con có cái chùa đó như vậy thì sao?" Thì phải lại giúp đỡ đi, cúng dường công quả cho ông thầy đó đi. Đó, mình phải xúi Phật tử mình như vậy. Vậy chứ mà Phật tử lại thương mình, thấy ông thầy mình đạo đức. Còn nói: "Thôi kệ con ơi, chùa người ta đừng quan tâm con ơi.
[1:16:25]Thôi kệ ông thầy đó ổng làm gì làm thôi cứ về đây với thầy." Vậy chứ mai mốt Phật tử bỏ mình liền, tại cái tâm mình ích kỷ Phật tử đọc ra liền. Còn mà mình tâm mình mở rộng, thấy cả một đạo Phật chung đồng, thì mình dạy cho Phật tử cái tinh thần đó, vậy chứ mà Phật tử thương mình. Vì thấy ông thầy mình thật sự có đạo đức. Nhớ vậy, đừng có nắm giữ mà gì, phải chan hòa nha. Rồi ta sẽ mở những cái khóa mà tập huấn cho thanh niên, cho thiếu niên. Cái đó là phần sau ta sẽ nói. Như hôm nay vậy, hôm nay cái bài học hôm nay thì hết. Rồi ta tóm tắt lại những điều như thế này. Chùa là nơi hoằng pháp, cho nên cái mục tiêu là giáo hóa cư sĩ là quan trọng.
[1:17:08]Thì trong cái trường hợp mà chùa chưa có Phật tử, thì ta phải dựng lập từ buổi đầu để bắt đầu thu hút Phật tử đến. Đó. Phật tử đến đông rồi, thuần quen rồi thì thành lập đạo tràng để Phật tử quản lý lẫn nhau ở nhà. Tại vì họ làm việc ở nhà, mình không tới nhà kiểm soát được, phải để cho các Phật tử mà quản lý lẫn nhau, khuyến tấn lẫn nhau, sách tấn lẫn nhau, như vậy. Và tạo cái ngôi chùa là một cái điểm đến tâm linh yên tâm, tin cậy. Để cho hễ mà ngoài những việc thế gian, Phật tử đều đến chùa để hướng về về tâm linh. Thì nơi đó ta có cái thư viện, ta có cái nhà ăn, ta có nhà vệ sinh, ta có cái sân vườn, ta có những điều tốt đẹp, ta có những bài thuyết pháp.
[1:17:52]Rồi ép Phật tử phải bắt đầu làm những điều phước lên dần dần dần dần, cho tới khi mà Phật tử thuần thành rồi thì ta xuất hiện luôn cái hội từ thiện luôn. Là đó là thành công rất là cao của một ngôi chùa khi có được một cái hội từ thiện xã hội như vậy. Ta phải bảo vệ đạo tâm của Phật tử trước những sự chống phá bí mật, những cái lối rỉ tai bí mật làm hư đạo tâm của mình, phải biết những điều này. Ta phải biết về cái phương pháp này, vì đây là một điều mà đạo Phật đã phải đối diện từ lâu rồi, nha. Ta cũng nhớ là giáo dục cái đạo lý cao siêu phải đi sau cái việc mà giáo dục đạo đức làm người. Những cái điều cơ bản của một con người Phật tử phải biết:
[1:18:29]hiếu kính cha mẹ, trách nhiệm công dân, tình yêu đất nước, phải phải nắm vững như vậy. Ta cũng dạy cho Phật tử mình hướng về một cái giáo hội chung đồng chứ không phải chỉ biết cái ngôi chùa của mình. Rồi khi mà tùy theo cái sự phát triển của ngôi chùa thì ta mở thêm dần thêm dần những cái khóa giáo dục, tập huấn để nâng cao cái kỹ năng của người Phật tử lên. Mà người Phật tử đó họ sẽ trở thành những cái công dân cao cấp trong xã hội, nhớ như vậy, công dân ưu tú trong xã hội. Mục tiêu của ta là gì? Mục tiêu chúng ta giáo hóa Phật tử làm gì? Để tạo thành hai loại người. Một, loại người có thể đi xuất gia luôn, thành một người tu sĩ chân chính sau này.
[1:19:18]Hai, là ta giáo hóa Phật tử trở thành những công dân ưu tú cho đất nước. Công dân ưu tú là sao? Là họ rất đạo đức và rất giỏi để họ phụng sự, cống hiến cho xã hội, cho đất nước. Ta lặp lại một lần nữa, chùa là nơi tu tập, nơi hoằng pháp, nơi giáo hóa cho cư sĩ. Thì giáo hóa cho cư sĩ từ không người cho tới lúc đông người, ta phân loại ra nhiều loại, ta chọn những nghi thức, nhất là phải cải cách nghi thức cho thích hợp. Giáo lý chung vẫn phải là luật nhân quả và mục tiêu vô ngã. Ta bảo vệ đạo tâm của họ, đừng để họ bị phá hoại làm lung lay, hoang mang. Tức là rất là nhiều điều cực khổ khi giáo hóa cho cư sĩ,
[1:20:01]nhưng mà để cuối cùng ta đạt được, thành tựu được hai loại người. Một loại là gì? Là? Là? Đủ sức để hồi xuất gia luôn. Hai, nếu không phải là duyên xuất gia, họ trở thành những công dân ưu tú cho đất nước này. Tức là họ sống ở đâu thì họ cũng cống hiến, đóng góp và ai cũng yêu mến họ hết. Hỏi ra là vì đâu? Bởi vì họ là đệ tử Phật. Và chỉ có những người đệ tử Phật mới là những công dân ưu tú của một đất nước, vì lúc nào cũng cống hiến, cũng hy sinh, cũng phụng sự. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:21:07]Cánh diều căng gió, mái nhà trông ngóng, mênh mông khói chiều. Mái chèo xuôi nước, bóng hàng cây liếc, tiếng ai reo hò.
[1:21:22]Cánh đồng thơm ngát, tiếng của ai hát, quê tôi đẹp như ước mơ. Con đường quanh co, hoa cỏ thơm tho, ánh trăng đêm hè. Ngày mùa xôn xao lúa thơm, dân làng vui mừng, một đời tự do ấm êm, xây tình quê hương.
[1:21:56]Hoa sen nở rộ trong đầm, thuyền bơi lau lách dưới sương, hoa rừng thơm.
[1:22:10]Em đi nắng sớm mưa chiều, bờ kênh rau muống bò leo. Nghiêng nghiêng chiếc nón quai điều, cầu tre soi bóng nhìn theo.
[1:22:38]ơ, ới hò.
[1:22:44]Tình tang tang tính
[1:22:49]tình tang. Quê tôi giản dị hồn nhiên, lòng quê trong mát hiền hòa, sông xanh.
[1:23:12]Quê tôi vẻ đẹp tình thiêng, đời quê thơm ngát, mặt hồ lóng lánh, hồn quê say đắm, lòng người thanh thơm.
[1:24:03]Phố phường đông đúc, bước người chen chúc, ai quên mất rồi. Nhớ về quê cũ lúc mùa mưa lũ, bát cơm ấm lòng. Tiếng lòng ai nhắc, mãi còn ghi khắc, quê hương là nơi ước mơ. Xin đừng phai mau, cho ngàn năm sau nắng không phai màu.
[1:24:34]Ngày mùa xôn xao lúa thơm, dân làng vui mừng, một đời tự do ấm êm, xây tình quê
[1:24:51]hương. Hương cau tỏa ngập quanh nhà, mẹ quê nhen bếp nấu cơm, khói nồng thơm.
[1:25:05]Cha đi nắng sớm mưa chiều, ruộng xanh nuôi nấng non sông. Đôi tay chiếc cuốc cây liềm, bờ vai nâng bước đàn con.
[1:25:33]ơ, ới hò.
[1:25:39]Tình tang tang tính
[1:25:44]tình tang. Quê tôi giản dị hồn nhiên, lòng quê trong mát hiền hòa, sông xanh.
[1:26:07]Quê tôi tĩnh lặng bình yên, là nơi mong nhớ một đời tha hương.
[1:26:19]Là nơi chôn giấu một đời yêu thương, là nơi chôn giấu một đời yêu thương.