[0:28]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:33]Thầy tán thán quý Phật tử về đây dự lễ Vu Lan trên núi rừng này. Cái ý nghĩa lễ Vu Lan thì ai cũng biết, đó là cái lễ nhắc về lòng hiếu đối với cha mẹ. Nhưng mà từ cái lòng hiếu này
[0:52]ta phát triển thành vô số cái đạo đức khác trong cuộc sống. Nếu người nào không có cái lòng hiếu đối với cha mẹ thì ta không tin rằng người này có đạo đức trong cuộc đời. Ta giao du với ai thì ví dụ như họ có thể thể hiện là họ rất là tốt, nhưng khoan tin, chỉ khi nào ta thấy họ có cái lòng hiếu kính đối với cha mẹ họ thì ta tạm tin là người này có đạo đức căn bản là như vậy. Thì ý nghĩa lòng hiếu lớn, hôm nay chúng ta không có nói, ngày mai cũng không nói nhưng tối mai sẽ nói ở Từ Tân. Tối mai thầy sẽ nói ở Từ Tân, tối mai tối mai.
[1:42]Thường thường ở chùa Từ Tân á thì tối rằm sư bác Từ Tân có một buổi nói chuyện nội bộ, nhưng thời gian gần đây sư bác bệnh yếu nên buổi sáng mai cố gắng làm lễ rồi là đuối, không đủ sức để có một cái buổi sinh hoạt nói chuyện nội bộ vào tối mai. Sư bác kêu thầy lên nói chuyện giùm. Thành thử sáng mai xong lễ của mình đây rồi thì thầy phải chạy về đó, chạy sô tiếp. Đi tu mà chạy sô. Cho nên ai có rảnh thì hưu ra về nghe cho ấm, còn không thì thôi, không việc sao. Hôm nay ta nói cái đề tài này một chút. Vừa rồi thì thầy được ban tổ chức của một cái hội nghị về cái công nghệ 4.0.
[2:34]Cái cái hội nghị này do bên Chính phủ là Thủ tướng, bên Trung ương Đảng là Ban Kinh tế Trung ương Đảng phối hợp cùng tổ chức. Mời nhiều cái chuyên gia hàng đầu của các nước về cái công nghệ 4.0 đến thuyết trình. Còn những khách mời mà được dự nghe cũng là những người hết sức là có trình độ tri thức, những doanh nghiệp lớn đến nghe. Vì sao vậy? Vì cái thời đại này ai mà không biết về 4.0 đó là một người hết sức là lạc hậu.
[3:14]Đất nước nào mà không bắt kịp được cái công nghệ 4.0, đất nước đó sẽ thua sút người ta. Cho nên Việt Nam phải khởi động, phải đẩy mạnh cái công nghệ 4.0 này. Ta không được quyền đi sau, không được quyền lạc hậu. Và trong cái hội nghị đó chỉ có một ông thầy chùa duy nhất được mời, có một ông thầy chùa.
[3:41]Cái tinh thần mà ban tổ chức, tức là Nhà nước, Thủ tướng và Trung ương Đảng muốn gởi gắm đến những người tri thức, những doanh nghiệp là phải về suy tư và truyền đạt lại cái nhu cầu của cái công nghệ 4.0 trong ngày hôm nay. Nên hôm nay ta nói về 4.0. Mà 4.0 là gì đó? Ta phải hiểu 4.0 là gì, là gì. Đây là định nghĩa của thế giới, hôm nay ta nghe lại cho biết. Tại sao mình tu theo đạo Phật mà lại nói về 4.0? Bởi vì cái 4.0, công nghệ 4.0 nó đánh vô trong chùa, và có thể đánh vỡ chùa, có thể xóa chùa luôn. Nên ta phải biết. Là người tu Phật ta phải biết về cái 4.0 này là gì và cái con đường tu tập của ta là cái gì đối với thế giới ở tương lai?
[4:42]Nếu có 4.0 thì như vậy phải có 3.0, 2.0, 1.0 thì ta sẽ hiểu từ từ. Cái 1.0 là gì? Là cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên khi người ta bắt đầu chế ra được cái máy hơi nước, máy nổ đốt đó, tức là không cần con ngựa kéo mà chiếc xe chỉ cần bỏ than đá lên, lửa đốt lên, có cái nồi súp de nó sôi sình sịch vậy là cái xe nó tự chạy được, nó quay được cái bánh, chạy được là ta có xe lửa, xe hỏa, tàu hỏa đầu tiên là nhờ cái công nghệ 1.0 là có cái cơ khí,
[5:20]tạo ra được cái sức mạnh cơ khí tự vận hành cái máy đó. Cái công nghiệp lần thứ hai, cuộc cách mạng công nghệ lần thứ hai là bắt đầu điện khí hóa, tạo ra được dòng điện và ứng dụng được dòng điện vào trong trong kỹ nghệ, trong sản xuất và trong đời sống. Cái điện khí hóa nó quan trọng đến nỗi Lênin mới nói rằng: "Xã hội chủ nghĩa là bằng cái gì đó cộng với tổ chức là và điện khí hóa, công nghiệp vân vân" là vậy đó. Vì nó quan trọng, cái thời đó là nó là một bước tiến nhảy vọt của loài người. Nó đem năng lượng đến với mọi góc ngõ ngách của cuộc sống. Ví dụ bây giờ nếu là cái cơ khí thì chỉ là trên đường ray tàu,
[6:01]trên xe thôi chứ trong nhà mình mình không có cái máy nổ xe chạy trong đó được. Nhưng qua tới cái công nghiệp công nghệ mà 2.0, điện vô tới nhà mình, ta thắp sáng được bóng đèn, nó chạy được cái quạt máy, chạy được cái bếp lò, tức là đem năng lượng theo cái sợi dây dẫn vào mọi ngõ ngách của cuộc sống. Thế công nghiệp 3.0 là gì? Cái cuộc cách mạng công nghệ 3.0 là bắt đầu tới cái laptop, tới cái máy tính. Ngày hôm nay là mọi chuyện gì ta sử dụng cái máy tính hết, tức là máy bắt đầu suy nghĩ, tính toán giùm cho con người. Tính toán giùm cho con người. Ví dụ ta tính bài toán dài quá, khó chịu thì dùng máy tính rất nhanh.
[6:48]Ta vẽ rất lâu, máy sẽ vẽ giùm cho ta rất là nhanh. Ta sắp xếp mọi cái hồ sơ rất là chậm thì máy sẽ sắp xếp giùm cho ta rất là nhanh, bắt đầu máy phụ cho cái đầu của ta. Cái công nghệ 1.0 á là máy tăng cường cái sức mạnh cơ bắp của con người. Ta kéo không nổi, máy nó kéo giùm ta; ta chạy không nổi, máy nó chạy giùm ta; ta nâng không nổi, máy nâng giùm ta, tức là sức mạnh cơ bắp. Tới cái công nghệ mà 2.0 điện khí hóa thì cái sức mạnh đó, cái năng lượng nó nhuyễn lại, nó mềm lại và len lỏi vào tất cả mọi góc cạnh của cuộc sống và nó cũng vậy, cũng nâng lên giùm ta, cũng kéo giùm ta, cũng chạy giùm ta,
[7:31]nhưng mà vào những cái thiết bị nhỏ nhất, tế nhị nhất trong cuộc sống ứng dụng vào mọi thứ trong cuộc đời này. Tới cái thứ ba thì cái từ cái điện đó đi luôn tới cái đầu ta, nó tính giùm ta. Đó là cái công nghệ mà 3.0. Thì cái 4.0 là gì? 4.0 thì nó mở ra rất nhiều. 4.0 này đó là trí tuệ nhân tạo. Trí tuệ nhân tạo thì nó tính toán giùm ta, nó sắp xếp giùm ta, nó sáng tạo giùm ta. Ví dụ bây giờ bắt đầu nó tới nó có thể viết một cuốn sách giùm cho ta tới mức độ như vậy, nó có thể soạn một bài nhạc giùm cho ta, những cái tính toán cực kỳ phức tạp
[8:14]con người làm không nổi, phần mềm làm cũng không nổi thì cái trí tuệ nhân tạo nó sẽ làm được hết. Và nó thông minh hơn con người, sáng tạo hơn con người. Và nó có yếu tố là điều khiển từ xa. Ta ở một nơi nào khác ta có thể kiểm tra trong nhà mình có chuyện gì, ta bật tắt đèn ở trong nhà mình, ta ở xa, ví dụ người ở đây qua bên Pháp nhưng có thể điều khiển cái vườn rau ở nhà mình, giờ nào bón phân, giờ nào tưới nước. Và rồi bây giờ mọi cái quản lý hồ sơ của con người trong một đất nước thì cái người mà nhân viên đọc không nổi nhưng máy nó đọc hết, phân loại hết, làm hết tất cả luôn. Là tới cái giai đoạn mà công nghệ 4.0 rồi thì
[8:59]máy móc nó đứng ngang với con người và có nhiều cái giỏi hơn con người tới mức độ này. Nên ngày hôm nay mọi cái sự sản xuất, tính toán, công nghệ, dạy học, chữa bệnh, quốc phòng, quản lý hành chính đều trợ đều phải ứng dụng cái trí tuệ nhân tạo cho nó nhanh và chính xác. Đã tới ngày hôm nay như vậy rồi. Nên mọi việc là... Chúng ta đang bước vào trong một thời đại, ta đang ở trong một thời đại mà chuyện robot, robot á người máy, là cái chuyện có thật, không phải là chuyện trong phim khoa học giả tưởng nữa. Đến nỗi có những cái chùa ở nước ngoài họ phải chế ra một ông thầy chùa robot. Đặt ổng một cục đó.
[9:53]Ai có những điều gì đau khổ gì không biết cứ lại nói chuyện với ổng, ổng sẽ giảng đạo cho nghe. Đến mức độ như vậy. Không biết ổng giảng có hay, hay hơn thầy không không biết, nhưng mà người ta đã chế được như vậy. Là đi vào trong cái, dùng cái trí tuệ nhân tạo đó, dùng cái công nghệ 4.0 đó, là đi luôn vào trong trong chùa rồi, trong đạo Phật rồi. Thì ngày hôm nay cái công nghệ 4.0 nó từ từ nó phủ trùm phủ trùm thế giới lần lần. Và nước nào mà không ứng dụng kịp thời, nước đó sẽ thua những nước khác, mà ta biết thua nghĩa là gì rồi đó. Ta thua nghĩa là ta sẽ nghèo hơn. Ta nghèo hơn ta... nghèo hơn thì ta thua về chính trị,
[10:35]thua về quốc phòng, thua quân sự, có nghĩa là ta sẽ là nô lệ. Cho nên cái ý nghĩa này là ý nghĩa cực kỳ lớn, ý nghĩa chiến lược rất là là quan trọng đối với vận mệnh của một quốc gia. Và người ta liệt kê, người ta thống kê lại cái mức độ mà ứng dụng được cái công nghệ 4.0 trên thế giới thì Việt Nam ta là một quốc gia chưa thật sự đặt chân vào cái công nghệ này, nên nhà nước ta hết sức là lo lắng. Mà để có thể ứng dụng được nhiều cái công nghệ 4.0 này thì không phải là chỉ dành riêng cho một vài giáo sư, một vài kỹ sư, một vài chuyên viên, mà tất cả nhân dân Việt Nam đều phải hiểu về công nghệ 4.0 là gì.
[11:23]Kể cả bà già bán xôi ngoài đầu ngõ, hễ hỏi tới 4.0 là gì, bà phải biết trả lời. Hỏi: "Bà biết công nghệ 4.0 là gì không?" Bà nói: "Đó là robot, người máy, trí tuệ nhân tạo." Phải biết đến như vậy. Rồi ngày nào đó thì bả cho con robot bán xôi giùm bả thôi, bả chỉ lấy tiền thôi, chứ không cần nữa. Nghĩa là ai cũng phải biết về công nghệ 4.0. Thầy tu cũng phải biết về công nghệ 4.0, mà cái lớp trẻ tụi con thì càng phải biết về công nghệ 4.0. Vì sao? Vì ta biết đó là con đường mà thế giới đang đi tới, đã đi rồi. Và ta không thể, ta không thể ở bên ngoài cái chuyến đi đó được, ta không thể ở bên ngoài cái cuộc hành trình của thế giới được.
[12:08]Mọi người đi, ta cũng phải đi theo, không thể ở lại được. Ta ở lại, ta thành nô lệ liền à. Cho nên cái ý nghĩa của cái cuộc cách mạng 4.0 này rất là lớn.
[12:21]Nhưng mà ở trong chùa mình biết để làm gì? Vì nó ảnh hưởng vô tới chùa luôn.
[12:28]Ảnh hưởng vô tới chùa luôn. Ảnh hưởng tới chùa sao? Người ta dùng cái công nghệ 4.0 người ta tạo ra cái trò chơi game điện tử. Người ta dùng công nghệ 4.0 người ta tạo ra những cái...
[12:45]những cái chương trình cực kỳ thú vị trên máy tính, nơi các công nghệ, nơi cái trò chơi giải trí. Và mọi người, nhất là lớp trẻ
[13:02]quan tâm về những công nghệ đó nhiều hơn lúc trước. Ta có nhiều cái chọn lựa về giải trí, học hành nhiều hơn lúc trước. Thầy nhớ hồi xưa ở miền quê không có điện, đất nước ta còn rất là nghèo. Nhà thắp cái đèn dầu ban đêm. Giờ này là thiếu điều là muốn leo lên giường ngủ rồi, tại không có chuyện gì nữa. Không tivi, không karaoke, không có một nơi nào để đi chơi. Nếu mà ai ghiền uống cà phê, đến cái quán cà phê thì cũng chỉ là quán cà phê mà thắp cái đèn dầu lù mù. Còn người nào hay nữa thì tới chùa, thì chùa sẽ có cái đèn dầu hoặc là cái đèn măng-xông nó sáng hơn. Và nơi đó được nhìn thấy con người đông hơn nên rất là vui.
[13:49]Người ta rất thích tới chùa vì không có nơi nào đông bằng chùa. Chùa ở miền quê, nơi đông nhất. Rồi không có chuyện gì chơi, thành thử tụng kinh là có vẻ vui nhất. Mà nếu mà tụng kinh xong rồi, ông thầy mà ổng kể được một câu chuyện gì về Đức Phật nữa thì chùa đó số một, ông thầy đó là số một. Hồi xưa vậy. Lúc thầy thầy làm điệu ở trong chùa, ban ngày thì đi làm ruộng. Làm ruộng xong cái tới giờ lật đật vô tắm để mà tới chiều tụng kinh. Tới giờ tối tụng kinh thì cái người già và em bé ở trong làng họ mới đổ ra chùa để họ tụng kinh. Tại vì không còn hoạt động nào khác nữa, không có tivi, không rạp hát, không bất cứ cái gì, chỉ có chùa là nơi có vẻ vui nhất.
[14:33]Đến đó, tụng kinh xong rồi về. Cái thầy mới xin phép thầy chúng trưởng là cho thầy giảng pháp, kể chuyện. Kể chuyện cuộc đời Đức Phật, kể chuyện các vị Thánh Tăng cho Phật tử nghe. Thì ông thầy ổng đồng ý, thế là sau khi tụng kinh xong hôm nào thầy cũng ngồi lại thầy giảng, thầy kể chuyện. Và chùa lại vui hơn nữa. Và đó là hết rồi đó. Cho nên chùa là số một, người ta tới chùa vậy. Nhưng đến khi đất nước ta khá lên, từ từ những chương trình xây dựng đường sá, điện đồ đưa tới cấp tới dần dần, rồi lúc đó xã hội bên ngoài tiến bộ, phim ảnh bắt đầu về, phim Đài Loan bắt đầu về, kiếm hiệp bắt đầu về.
[15:14]Trời ơi, không biết đầu tiên trong chùa lén, bí mật mà coi được bộ phim Thiếu Lâm Tự của Lý Liên Kiệt đóng là phải trốn, phải tránh, phải giấu bí mật. Chỉ có một vài người VIP trong chùa mới được quyền coi. Còn giới trong chùa là không ai được coi, tại vì coi là nó lạ quá. Chưa bao giờ có chuyện mà ông thầy chùa đi coi phim. Nhưng mà bởi vì người ta đưa vô cuốn phim người ta nói đây là phim Thiếu Lâm Tự, cho nên cũng là thầy chùa, chắc thầy chùa coi với nhau được. Nhưng mà cũng không dám cho đại chúng coi, chỉ lén. Thì trong những vài người mà VIP trong chùa coi thì thầy cũng là người được cho coi.
[15:50]Vô đó thấy nó oánh nhau quá chừng oánh, mình đứng tim luôn vậy đó. Sao hồi nào giờ lâu quá mình đi tu đâu có thấy ai đánh ai dữ vậy, phim nó đánh quá. Thì thời đó là bắt đầu cánh cửa địa ngục mở ra. Phim ảnh lần lần nó tràn về, mà chưa nguy hiểm bằng tới thời đại ngày hôm nay. Tới thời đại ngày hôm nay thì người ta lên mạng học được, lên mạng chơi vui được, lên mạng kết bạn được, lên mạng giao lưu với thế giới được. Thì thời gian mà dành cho lên mạng, lên internet, để Facebook, để coi phim, để học hành, để giao lưu, để mua bán trên mạng chiếm rất nhiều thời gian của con người. Vậy lúc nào thì người ta sẽ đi chùa?
[16:32]Vậy còn thời gian nào người ta sẽ đi chùa? Còn không? Hết rồi.
[16:42]Giờ ta sẽ hỏi một đứa nhỏ, hỏi: "Tại sao con không đi chùa?" Nó nói: "Tại trong chùa không có Facebook, trong chùa không có internet, không có game, buồn." Cái quan tâm bây giờ con người ta là cuộc sống ở trên mạng, chứ không phải cuộc sống thực, còn chùa tu hành là cái gì càng không biết nữa. Có một cái bộ phim nó vậy, có hai người đó giao dịch làm ăn với nhau thì cái ông khách hàng ổng mới hỏi cái cái cô đó là cái cô giống như một cái công ty, lúc đang ngồi trong quán cà phê, ổng mới hỏi: "Bộ cái văn phòng của cô là ở đây hả? Là quán cà phê hả?" Cổ nói: "Văn phòng của tui ở trên đó đó." Cổ chỉ trên trời, nghĩa là gì?
[17:25]iCloud, đám mây á. "Còn chỉ có mấy đứa khốn nạn cái văn phòng mới nằm dưới đất." Nghe thì hài, nhưng mà có cái ý nghĩa là bây giờ người ta sống ở trên mây á, là lên mạng không à. Cuộc sống thực bắt đầu hết cần rồi. Trên cloud là điện toán đám mây, lưu trữ đám mây, mạng ảo này thôi. Cuộc sống trên đó, đó mới là văn minh, đó mới là tiến bộ, còn cái cái dưới thật này không quan trọng nữa. Lần lần là như vậy. Như thầy vậy, mỗi lần đi ngang qua cái chùa, thầy nhìn vào cái cổng chùa, thầy có thể đánh giá được cái chùa này đông người đến hay không. Chỉ cần chiếc xe thầy chạy ngang thôi, thầy nhìn cổng chùa thầy biết liền.
[18:09]Không cần phải ở trong chùa đó vài ngày, không cần phải ngồi trong chùa đó vài ba ngày để đánh giá là trong chùa đó có đông người không, có Phật tử tới đông hay không, không cần. Thầy chạy xe ngang, thầy nhìn cổng thầy biết liền. Mà tại sao thầy biết, thầy có phép hả? Không, thầy không có phép. Thầy dòm coi có ruồi đồ bay qua bay lại nhiều hay không. Thấy không có con ruồi nào, thầy biết, thầy biết trong đó không có đồ gì ăn trong đó, ruồi cũng không thèm tới luôn, tức là người không tới, chùa đó vắng. Và hồi xưa á, cách đây 20 năm á, thầy đi ngang thầy thấy cái chùa còn có người đến nhiều, còn có người đến, không nhiều nhưng có người đến.
[18:50]Nhưng ngày hôm nay thật sự mỗi khi thầy đi ngang trên đường, đi nhìn những cái cổng chùa, thậm chí cái chùa mùa Vu Lan, kính mừng Đại lễ Vu Lan, kính mừng Đại lễ Phật Đản, thầy vẫn nhận ra được không khí hết sức ảm đạm vì không thấy ruồi bay nữa. Không thấy luôn, chùa vắng dần, vắng dần. Cái cái cái sức hút của chùa đối với mọi người kém dần, kém dần. Con người ta bớt quan tâm tới chùa dần, bớt quan tâm dần. Hỏi thì ai nói: "Đạo gì?" nói: "Đạo Phật." Nhưng có đi chùa không? Không. Vì sao? Mắc lên mạng. Mắc lên mạng, thời gian dành cho Facebook, thời gian dành cho những cái khác nó nhiều hơn, những cuộc sống ảo nhiều hơn.
[19:35]Tức là cái công nghệ 4.0 tức là đáng lẽ nó hỗ trợ cho người ta về đời sống, về sản xuất, về sức khỏe, nhưng nó cũng tạo ra một cái cuộc chơi ảo, kéo con người đi ra khỏi cái cuộc sống thực, kéo con người đi ra khỏi những cái tu hành thực sự của họ. Lúc trước họ đến chùa tụng một thời kinh thấy lòng mình đầm ấm, an vui, hạnh phúc. Bây giờ cái ngồi mà tụng cóc cóc cóc cóc nó hết vui rồi, mà phải lên mạng bấm bấm quẹt quẹt quẹt quẹt là mới vui hơn. Lên like hay là dislike rồi bỏ like, thêm like rồi kết bạn, hủy kết bạn đồ, nó hấp dẫn hơn rất là nhiều. Cái rồi người ta dần dần cái công nghệ 4.0 nó kéo con người ta ra bên ngoài.
[20:24]Mà vì sao nó hấp dẫn? Bởi vì nó thông minh, thông minh quá. Những cái trò chơi, những cái chương trình ở trên mạng hấp dẫn vô cùng. Ví dụ, xưa ta xem được một cái phim là đã rất là mừng. Bây giờ thì một em sinh viên nhỏ nhỏ hay thậm chí lớp 9 thôi, nó có thể tạo ra một cái clip video, hình ảnh động rất là đẹp. Không cần phải một ta phải vào rạp hát ngày xưa mà xem bộ phim tốn tiền nữa, lớp 9 vẫn có thể tạo được rồi. Và những điều đó cực kỳ thú vị. Ta xem những điều đó cực kỳ thích, rất hấp dẫn, làm cho ta cứ dán mắt hết cái phim này tới phim kia. Ở trên miễn phí, ví dụ ta vào YouTube thôi là tự động nó nhảy hết phim này qua hết phim này nó nhảy tới phim kia.
[21:12]Ta cứ ngồi coi coi hoài là lấy rất nhiều thời gian của ta. Và khi mà nó lấy của thời gian của ta nhiều chừng nào thì chùa sao? Càng lúc càng vắng. Con người sẽ cãi thầy, nói nói: "Thầy nói chùa vắng sao bây giờ dòm qua đây mấy chục ngàn người ở đây?" Từ bên đây qua bên kia. Chùa mình là một trường hợp mà chùa mình là một trường hợp gọi là mình đối thủ cạnh tranh với 4.0, cho nên vậy cho nên mới còn, mới còn sống sót. Chứ còn không, chết hết. Nghĩa là cái thời đại cách mạng công nghệ 4.0 giết sạch các chùa. Nên hôm nay ta phải hiểu về 4.0 là như vậy. Nghĩa là sao? Nghĩa là cái ảnh hưởng của tôn giáo nó giảm dần, giảm dần lên con người.
[22:05]Mà con người sao? Bị ảnh hưởng bởi cái gì ở trong? Trong mạng. Nếu họ theo tôn giáo, vì tôn giáo đó được nói tới ở trên mạng. Và trên mạng thì nó đủ loại tôn giáo: đúng có, sai có, thiệt có, giả có. Và họ mê cái trên đó hơn. Cho nên, cái ngôi chùa thật, có một ông sư thật, một bài kinh thật, một đời sống thật, một buổi ngồi thiền thật không hấp dẫn bằng nó bày những cái clip mà nói về đạo lý ở trên mạng, nghe cũng rất hấp dẫn. Nghe mình cảm thấy mình cũng rất cao thượng, nghe cũng cảm thấy mình rất là tu hành, nhưng mà ở trên mạng thôi, còn trong đời sống thật không có. Cho nên, chùa cứ vắng dần, vắng dần.
[22:47]Đó là một cái mà mà ảnh hưởng. Còn vài cái nhóm mà tôn giáo trở nên cực đoan vì nó cũng cảm thấy rằng sao? Cảm thấy rằng cái thời đại mà công nghệ cao làm cho con người xao lãng cái tín ngưỡng, và để cho việc bảo vệ tín ngưỡng cái nó trở nên nó cực đoan. Không đi đền thờ hả? Giết mày liền. Hăm dọa người ta làm cho người ta sợ quá, vẫn phải duy trì cái tín ngưỡng của họ, duy trì cái hoạt động tâm linh của họ, còn không bị giết liền với một vài cái nhóm mà nó cực đoan đến cái mức độ như vậy. Và một số chùa, đây là lý do nè: chùa không theo kịp thời đại nên tuột dần về phía sau. Con người ta cứ phải đi tới
[23:31]mà chùa không đi tới, nên người ta không đi với chùa nữa. Thầy nói hình ảnh này nha: dòng đời đi tới, thời đại đi tới, thế giới đi tới nên bắt buộc mọi người, ai cũng phải đi tới. Nhưng chùa không chịu đi tới, nghĩa là chùa tiếp tục đứng ở đằng đằng sau. Mọi người, họ không thể bỏ cuộc đời, họ không thể bỏ thời đại, họ không bỏ thế giới, họ vẫn phải đi với thế giới đi tới phía trước. Và chùa thì đứng lại ở đằng sau. Có nghĩa rằng con người và chùa không còn đi chung với nhau nữa. Chúng ta nói rất dễ hiểu, con người và chùa không đi chung với nhau nữa nghĩa là gì? Là không ai đến chùa nữa. Và chùa vắng dần, vắng dần.
[24:23]Đó là cái hệ quả mà khi khoa học tiến nhanh thì chùa vắng. Đó là một cái hệ quả như vậy. Mà tại sao vậy? Vì con người người ta không đi chung với chùa, cũng phải người ta bỏ chùa nhưng chùa bỏ người ta. Chùa bỏ người ta, nên người ta không đi chung với chùa được nữa. Mà chùa bỏ người ta nghĩa là sao? Biết người ta phải đi tới, chùa không chịu đi theo. Cái lỗi là chùa không chịu đi theo. Chùa bỏ mọi người, chùa đứng yên ở đằng sau, và mọi người đành phải chia tay chùa để họ đi theo thời đại, đi theo cuộc sống. Những cái gì mà người ta sử dụng, chùa không sử dụng. Ví dụ như bây giờ, Phật tử người ta cần có ai cũng
[25:15]có điện thoại di động, ông thầy ông không có. Nói: "Trời, con muốn liên lạc với thầy khó quá thầy ơi! Hôm nọ con có ít tiền, con tính gọi thầy để mà chuyển khoản, thầy không có tài khoản. Muốn gọi liên lạc với thầy về điện thoại di động, thầy không có điện thoại di động, con không liên lạc được, con đành con cúng dường cái số tiền đó qua chỗ khác, qua cái hội từ thiện khác." Chỉ bởi vì ông thầy không có cái tài khoản ngân hàng. Và thời ngày hôm nay không có chuyện mà người ta đi lặn lội mười cây số, hai mươi số đem vài triệu đồng cúng chùa nữa. Giờ người ta lên bấm bấm bấm quẹt quẹt, chùa tiền chuyển vào tài khoản của chùa liền. Cái thời đại ngày hôm nay.
[25:53]Nhưng chùa không đồng hành và cứ nghĩ rằng là mình sống nó đơn giản vậy, để tu hành giải thoát. Nhưng cái mà có thể rằng mình nói à mình sống đơn giản như vậy là một đời sống thanh tịnh, thôi cũng được đi, nhưng có nghĩa là mình đã ruồng rẫy cuộc đời, mình đã từ bỏ con người để cho con người tiếp tục đi với thế giới và mình ở lại phía sau. Có nghĩa là chùa vắng dần, vắng dần. Rồi những cái người ta sử dụng, chùa không sử dụng, không thích sử dụng và không biết sử dụng, tức là chùa không đi theo thời đại. Rồi những cái chùa thích à những cái con người thích, chùa không thích. Ví dụ bây giờ, cái lớp trẻ thích âm nhạc cái loại âm nhạc đó, chùa:
[26:39]"Động tâm quá! Hát vậy cứ tụng kinh cóc cóc vậy được rồi." Thì ta còn thuộc về nhau nữa không? Không. Tức là lớp trẻ nó thích loại nhạc đó, chùa không thích, chùa thích tụng kinh theo kiểu hồi xưa, và rõ ràng ta không thuộc về nhau hết rồi. Ha, thuộc về nhau hết. Rằng à chùa cứ vắng thôi. Đó. Ừ chùa không đi theo. À nhạc, cái âm nhạc thế giới nó đổi dần, đổi dần. Chùa không đi theo. Rồi bây giờ cũng vậy, ở bên ngoài cái thời trang của thế giới nó càng lúc nó càng sao? Càng đẹp, càng quái gở, càng kinh dị, càng kỳ cục. Chùa không thích, chùa cái áo nâu sồng. Ai đi chùa phải mặc đồ xấu xấu, đơn giản mới là tu, còn mặc đồ đẹp quá không tu.
[27:30]Nhưng bây giờ người ta làm sao? Phải đẹp. Không đẹp không được. Đi chùa xấu, không dám đi, sợ xấu. Và như vậy người ta không đi chùa nữa. Nãy giờ nói lần lần người ta phát hiện chùa Phật Quang mình đang hành động cái gì rồi phải không ạ? Đó, chùa Phật Quang mình đang đối phó với 4.0 như thế nào, phải không ạ? Rồi cái thời đại mà người ta ăn uống người ta rất quan quan tâm về vấn đề dinh dưỡng: ăn đủ calo hay không, ngon không, có tốt cho sức khỏe hay không? Chùa: "Thôi con, ăn dưa tương đạm bạc, lấy miếng cà xắt xắt chấm miếng tương được rồi, ai tới chùa cũng vậy." Mình mình sao? Nghĩa là nhữ- nó không hợp với thời đại,
[28:14]nghĩa là những điều người ta thích, chùa không thích, rõ ràng là chúng ta không thuộc về nhau, người ta bỏ chùa, điều đương nhiên. Đó là cái suy nghĩ như vậy. Mà tại sao chùa và mọi người cứ xa nhau dần dần như vậy? Tại sao vậy? Lỗi của ai? Lỗi của ai?
[28:44]Nói thiệt coi, lỗi của ai? Phật tử nghe mà đổ thừa lỗi của chùa thì mình không nỡ, phải không ạ? Tại chùa là cái gì cao cả, thiêng liêng, mình đổ thừa lỗi của chùa thì không nỡ, mà nói lỗi của mình thì nói: "Dạ, không đúng." Tại vì sao? Vì con vẫn sống theo cuộc đời, theo thời đại, theo xã hội, nên con đâu có gì đâu, làm gì đâu sai trái. Nhưng mà chùa bỏ con từ từ. Lại hỏi ông thầy là: "Tại sao thầy bỏ mọi người?" Nói: "Dạ, đâu có bỏ gì đâu, tại nó không thấy nó tới chùa nữa thôi à. Tại không thấy tới chùa, từ từ chùa buông thôi chớ tôi đâu bỏ." Nhưng mà sự thật rõ ràng, trong cái cách sống của chùa, cách sinh hoạt của chùa,
[29:25]cái hoạt động của chùa, cái thích của chùa lần lần không còn giống với cuộc đời nữa. Cuộc đời thay đổi, thay đổi, tiến tới, chùa dứt khoát, cương quyết không tiến. Cái lỗi chỗ này ta không trách chùa, mà trách cái chỗ mà cương quyết không chịu tiến bộ theo thời đại. Lỗi chỗ này: cương quyết không chịu tiến bộ theo thời đại. Chẳng biết lỗi của ai, vậy thôi à, nhưng mà ai có cương quyết không chịu tiến bộ theo thời đại, chính người đó là thủ phạm làm cho chùa và con người càng ngày càng cách xa nhau, không hợp nhau, không thuộc về nhau. Mà khi con người không quan tâm tới chùa nữa, thì người ta còn cần chùa dạy người ta không? Còn không?
[30:13]Không. Ừ, thầy ổng tu gì kệ ổng, sư cô đó tu gì kệ cổ. Mình họ nói không hiểu, cái ngôn ngữ của ông thầy đó nói người ta không hiểu nữa, cái ngôn ngữ sư cô đó nói người ta không hiểu nữa, ngôn ngữ trong bài kinh tụng đó nói gì người ta không hiểu nữa, và chùa tụng một cái điệu gì đó ta nghe ta không nhận ra nữa. Thí dụ hôm đó có một đại lễ rất là lớn, có nhiều ông thầy đứng lên tụng, tiếng đàn kéo, cò đồ đủ thứ hết, và người ta tụng một cái ngôn ngữ gì ở dưới này không ai hiểu, thì người ta còn cần chùa không? Không. Vì cần gì nữa, chùa nói tui không hiểu, ông thầy đó nói bằng ngôn ngữ tui không hiểu,
[30:54]cái kinh tụng tui đọc tui không hiểu, và mỗi khi đọc tụng lớn lên theo một cái điệu nhạc gì tui không hiểu, thì rõ ràng họ không cần chùa nữa. Nếu một người nào đó cần sự tiến bộ, một cái đạo đức, họ sẽ tìm một cái nguồn khác, không phải tìm trong chùa. Đó là lý do mà chùa và xã hội, thời đại càng lúc càng, càng xa nhau. Nhưng mà có phải là mọi người bỏ chùa hết không? Không. Vì có một số cái dịch vụ cúng bái người ta vẫn còn rất cần thầy chùa. Cần.
[31:29]Ví dụ như là nhất là lúc nhà mà có người chết. Nhà có người chết mà không có ông thầy chùa, không có hình ảnh một thầy chùa đến tụng kinh thì nhìn coi nó hiu quạnh, nó không đúng truyền thống, thì đó, lúc đó vai trò của ông thầy chùa cực kỳ là có giá. Và chỉ nhờ lúc đó thôi. Còn sau khi đám tang xong rồi thì quên chùa liền. Vài người có một dịch vụ khác nữa, ví dụ về nhà mới, họ cần có người tới cúng, họ không biết cúng cái gì, chắc ông thầy chùa biết thì nhờ ông thầy tới cúng, tùng tùng cúng là chắc là yên nhà yên cửa rồi tin. Tức là còn một ít niềm tin còn sót lại, và cái dịch vụ cúng bái đó là cái mà họ không tự làm được thì họ nhờ các thầy làm.
[32:15]Và các thầy chỉ là người và làm cái dịch vụ cúng bái đó, và cái người mà gia chủ họ không cần hiểu, họ không cần hiểu ông thầy tụng gì kệ ổng. Chỉ cần ổng có mặt trong buổi lễ cúng đó để người ngoài nhìn vô đừng cười chê, nói: "Cái tang lễ gì mà không có quý thầy lại tụng kinh", họ cười, mà bây giờ sự có mặt của ông thầy làm cho họ không cười nữa là ok, được rồi, họ không cần. Và chùa chỉ còn sống nhờ cái đó thôi. Còn những cái khác không còn nữa, đó là một cái nguy hiểm như vậy. Như vậy, khi cái thời đại 4.0 nó kéo tới, ta thấy nó ảnh hưởng vào trong cái tôn giáo, ảnh hưởng vào tâm linh, ảnh hưởng vào tín ngưỡng rất là nhiều.
[32:58]Tuy nhiên, có những điều thế này: có những điều dù cho khoa học tiến tới đâu thì có những điều không bao giờ được thay đổi. Có những điều không bao giờ được thay đổi. Điều thứ nhất: ăn.
[33:17]Ta không thể nhờ máy ăn giùm, phải không ạ? Mình ăn thì mình no, máy ăn máy no, thiên hạ ăn thiên hạ no, chứ còn không thể chuyện mà khoa học quá tiến bộ cho nên robot sẽ ăn giùm con người, con người không cần ăn nữa, có không? Không. Căn bản nó không bao giờ thay đổi. Uống, mình phải tự uống mới hết khát, không có máy nào uống giùm mình. Ngủ nghỉ, mình phải ráng ngủ nghỉ cho đủ giấc, người mới có sức, sức khỏe. Rồi gì nữa? Bệnh, đến hôm nay chưa bao giờ có một liệu pháp nào chữa hết mọi bệnh trên thế gian này. Thậm chí khoa học đã tiên đoán sẽ có những đại dịch mà không còn thuốc nào chữa được, ví dụ như việc kháng kháng sinh.
[34:04]Những cái thuốc kháng sinh nào giờ chữa bệnh ngày hôm nay virus nó lờn rồi, nên không chế ra kháng sinh mới được nữa thì lúc đó bệnh dịch nó lan tràn, lan tràn, không có thuốc nào chữa được và con người sẽ chết. Ngày hôm nay người ta đã phát hiện ra nhiều bệnh nguy hiểm mà không chữa được rồi, kháng sinh đã vô hiệu rồi. Đó, những cái bệnh con người là không thay đổi, cái chết là con người là là là là không thay đổi. Rồi cái gì? Con người bài tiết là việc của con người, máy không làm gì được. Học tập để có kiến thức, con người vẫn phải tự làm chứ máy không làm giùm được. Máy nó làm thì nó, kiến thức nằm trong trong ổ cứng của nó,
[34:48]mà mình không có kiến thức, mình không biết lấy cái dữ liệu nó ra để mình xài. Mình phải có kiến thức mình mới sử dụng được kiến thức của máy, còn mình không có kiến thức mình không sử dụng được, nên không có máy học tập, mình phải tự học tập. Rèn luyện cho có sức khỏe, mình tự rèn luyện mình mới có sức khỏe, còn máy không rèn luyện giùm. Và việc tu dưỡng đạo đức cũng vậy. Việc tu dưỡng đạo đức là mình phải tu dưỡng mình mới có đạo đức, chứ máy không tu giùm mình được. Nên có những cái điều bất biến về con người nè: ăn, uống, ngủ nghỉ, bài tiết, học tập, rèn luyện, tu dưỡng là việc đó máy tiến tới đâu thì tiến,
[35:25]khoa học tiến tới đâu thì tiến, những điều này là căn bản bất biến. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai là có những cái điều thuộc về tâm linh bất biến. Ví dụ như là luật nhân quả, thì khoa học tiến tới đâu thì tiến, luật nhân quả là bất biến. Ai gieo nhân ác sẽ phải chịu điều đau khổ, ai làm những điều lành sẽ được nhiều hạnh phúc. Cái sự công bằng đó là tuyệt đối không bao giờ thay đổi, tức là dù khoa học có tiến tới đâu thì tiến thì các đạo lý này không bao giờ thay đổi. Hoặc là cái luân hồi, chết rồi có vấn đề là không hết, chết rồi vẫn còn có những cuộc sống sau cái chết, mà những cuộc sống sau cái chết đó nó không phải thế
[36:07]giới bên kia nữa, có khi nó là thế giới bên kia và có khi người ta đầu thai trở lại làm người nữa. Những cái điều đó là điều bất biến, khoa học có tiến tới đâu thì tiến thì đạo lý này vẫn không thay đổi. Rồi cái vô thường, cái sinh tử, các cõi giới, cõi trời, cõi địa ngục, khoa học tiến tới đâu thì tiến, những điều này không bao giờ thay đổi. Cho nên ta thấy là cái 4.0, cái công nghệ cao nó ập vào vào với thế giới, vào xã hội, vào con người làm thay đổi con người rất nhiều, tuy nhiên có những cái căn bản thì không một cái công nghệ nào thay đổi được. Ta vẫn phải tự sống, ta vẫn phải tự nỗ lực rèn luyện,
[36:52]học tập, tu dưỡng, và có những đạo lý không bao giờ thay đổi được. Ví dụ như bây giờ cái sự giác ngộ của một bậc thánh thì cái đó máy không làm được mà chỉ tự người đó tu và trở nên giác ngộ. Giống như cái hạnh phúc của ta trong cuộc đời này, máy không làm được, không tạo ra được cho ta, mà chỉ có ta tự tìm lấy cho mình. Ta tìm lấy được cái hạnh phúc khi nào? Khi ta sống vị tha, yêu thương, tử tế, ta đón nhận được cái sự yêu thương tử tế tương tác của mọi người trong một cái không gian mà nó hòa vui thì ta có hạnh phúc, chứ cái đó máy không cảm nhận được, máy cũng không chế tạo ra được. Ví dụ bây giờ nói là máy có thể mở lên một khúc nhạc cho ta nghe
[37:45]thì máy làm được, nhưng máy không tạo ra được cái hạnh phúc của ta, máy không tạo ra được cái sự cảm nhận âm nhạc của ta được. Nghĩa là khi bài nhạc vang lên, ta ngồi ta nghe, ta nhận ra được cái khúc nhạc đó hay hay không, dở hay không, những cái khúc nào nó dìu dặt, khoan thai hay dồn dập, hay mạnh mẽ ta cảm nhận được và ta, tâm hồn ta, cảm xúc ta đi theo khúc nhạc đó thì chỉ có chúng ta biết, máy không làm được. Nên dù công nghệ có tiến tới đâu thì tiến, có những điều rất sâu xa, rất tế nhị, rất rất private, rất là riêng tư, vẫn tiếp tục vẫn là của con người, vẫn là chuyện của con người. Và cũng vậy, cái đạo lý về cái sự giác ngộ,
[38:34]đạo lý về Đức Phật, đạo lý về luật nhân quả, về vô thường, về sinh lão bệnh tử, về những nỗi khổ của trần gian, và những điều đó mãi mãi là bất biến dù cho khoa học công nghệ tiến tới đâu. Thì đây là chỗ... chỗ là nếu chùa nào mà...
[38:56]Giữ được những đạo lý bất biến đó, đồng hành được với xã hội, đi theo được cái thời đại công nghệ thì cái chùa đó không mắc cái lỗi là rời bỏ chúng sinh. Chùa đó vẫn đồng hành với mọi người, chùa đó đi theo được với cuộc sống, đi theo được với xã hội mà mà giáo hóa cho mọi người. Nghĩa là ông thầy trong chùa đó ổng biết công nghệ 4.0, ổng biết sử dụng điện thoại, biết sử dụng mạng, ổng biết dùng âm nhạc và ổng nói được cái ngôn ngữ của thời đại, đem những đạo lý sâu xa của Đức Phật nói bằng ngôn ngữ của thời đại làm cho ai cũng hiểu được. Hoặc là cái kinh tụng của chùa đó nói bằng cái ngôn ngữ của thời đại mà ai cũng hiểu được.
[39:45]Hoặc là cái kinh tụng đó được tải thành loại nhạc mà cái loại nhạc đó ai cũng đang yêu thích thì như vậy nghĩa là sao? Nghĩa là chùa đó vẫn bước theo nhịp sống của của thời đại. Nghĩa là sao? Nghĩa là chùa đó không rời bỏ chúng sinh, chùa đó không rời bỏ cuộc đời. Và như vậy nghĩa là gì? Con người vẫn cảm thấy có chùa ở bên cạnh mình, con người vẫn thấy có thầy ở bên cạnh mình và còn cần chùa, họ còn cần thầy, họ còn cần những lời dạy dỗ để cho họ có được hạnh phúc. Vì cái hạnh phúc của họ máy không tạo ra cho họ được, mà chỉ có đạo lý mới tạo ra cho họ được. Nhưng mà có những thời gian họ không có đạo lý vì
[40:31]chùa đã rời bỏ họ, chùa đứng lại ở đằng sau. Còn nếu chùa đồng hành đi theo được với cuộc sống, con người vẫn còn có chùa bên cạnh mình thì họ vẫn còn nhận ra được cái đạo lý do do chùa cung cấp và ngày nào họ còn nhận được cái đạo lý cho chùa do chùa cung cấp thì họ vẫn còn rất là hạnh phúc. Đó là cái cái trách nhiệm của ngôi chùa là là như vậy.
[41:03]Thì sau khi nói qua một điều như vậy ta mới nhìn lại ta mới nhìn lại chùa Phật Quang của mình. À, thì ra đây là ngôi chùa
[41:14]gần 4.0 chứ không phải dạng vừa đâu. Ngôi chùa này không phải dạng vừa đâu. Ta có đem âm nhạc hiện đại để mà ứng dụng vào kinh tụng. Ta có đem âm nhạc vào để mà
[41:30]chuyển tải được đạo lý. Ví dụ một chốc nữa đây ta sẽ được thưởng thức cái chương trình là một đêm âm nhạc liveshow của nhạc sĩ Trần Vũ và Thu Trang. Lát nữa như vậy trong cái Vu Lan này, hai vợ chồng ấy cúng dường chùa một cái đêm liveshow âm nhạc. Đó, là ta sử dụng cái âm nhạc hiện đại để đem những cái thông tin, những nghệ thuật đến với mọi người chứ ta không có từ chối, vẫn ứng dụng. Rồi cái công nghệ máy móc, màn hình LED vân vân chùa mình ứng dụng được hết. Rồi những cái đạo lý mà chùa ta trao đổi với mọi người, trong đó ẩn chứa rất nhiều kiến thức của khoa học thời đại chứ không phải là chùa không biết.
[42:20]À y học như thế nào, vật lý như thế nào, toán học thế nào, vũ trụ thiên văn như thế nào thì chùa ta có đủ kiến thức để trao đổi được với với mọi người. Vì thế mọi người đến với chùa không thấy nhàm, không có thấy là bị thấp trình độ xuống mà vẫn thấy rằng cái kiến thức mình học ở bên ngoài nơi trường học nó vẫn ăn khớp với những cái đạo lý mà chùa trình bày ra. Nên khi họ đến chùa họ họ mãn nguyện về cái tri thức của họ. Cái người Phật tử đến đây cảm thấy mãn nguyện là họ có phẩm giá, có giá trị, có trí thức chứ không phải như là nói là đến chùa chỉ những người dốt mới đến chùa. Có những ngôi chùa bị mang tiếng như vậy. Bị mang tiếng là sao?
[43:12]Chỉ những người nào không biết gì thì mới tới chùa tụng kinh. Vì sao? Cái bài kinh tụng đó chả ai hiểu gì cả. Nên là chùa là như vậy, chùa là cái nơi mà không có khoa học, không có kiến thức, chỉ có niềm tin, chỉ niềm tin đi qua những cái bài kinh tụng à đơn giản, khó hiểu và cũng không cần hiểu luôn. Nhưng mà đây, chùa ta,
[43:40]cái giáo lý của chùa ta cung cấp cho mọi người nó cứ đi ngang tầm, đi song song với với thời đại nên mọi người về chùa cảm thấy thỏa lòng là như vậy. Như chúng ta thấy trước mặt chúng ta là nhiều cái em trong thanh niên. Những em thanh niên này là ít nghĩa là trung bình đều là người qua đại học, phần còn lại rất là độc hại. Các em có trí thức mà khi đến đây nghe những cái điều đạo lý của chùa, các em cảm thấy mình có giá trị. Vì sao? Vì mình được cung cấp một loại đạo lý mà trong đó đầy cái kiến thức của thế giới này nên mình rất thỏa lòng. Đúng không tụi con? Đúng không? Đó vậy. Chứ còn nếu mà đến đây mà nghe kể chuyện đời xưa,
[44:29]chuyện Tấm Cám rồi gì đó thì một lần hai lần là tụi nó trốn mất bỏ chùa rồi. Vì cái điều đó nó nó bất hợp lý và nó không thỏa mãn được cái tri thức của thời đại trong khi là sao? Lớp trẻ nó tiến lên từng ngày. Nên ở đây là chúng ta nói cái điều này là gì? Chúng ta nhắc hai hạng người. Một hàng người thứ nhất là các thầy cô ở trong chùa. Nếu các thầy cô mà không hiểu về công nghệ 4.0, không ứng dụng được cái tiến bộ của khoa học kỹ thuật vào trong chùa, tức là chùa không đi theo với cuộc đời, chùa từ bỏ cuộc đời, đứng lại ở phía sau. Mà chùa từ bỏ cuộc đời đứng lại phía sau nghĩa là người không ai tới chùa nữa nha.
[45:18]Đó là cái thứ nhất là mình không làm tròn trách nhiệm giáo hóa độ sinh, đền ơn Phật. Điều thứ hai muốn nhắc là gì? Muốn nhắc là có những người ở bên ngoài xã hội cuộc đời đã từng là Phật tử mà chán chùa. Vì thấy làm sao? Mọi điều ở trên mạng, ở công nghệ tiến bộ quá, hấp dẫn quá và lần lần bớt quan tâm đến chùa. Đó cũng là một cái sai lầm. Vì sao vậy? Vì khoa học có tiến tới đâu thì tiến nhưng ăn vẫn là việc của ta, bài tiết cũng là việc của ta, học tập cũng là của chính ta, rèn luyện chính ta, tu dưỡng là của ta. Khoa học công nghệ không làm giùm ta được. Và dù khoa học công nghệ tiến tới đâu thì gieo nhân gì vẫn gặt quả đó.
[46:07]Vô minh vẫn là đau khổ và giác ngộ mới là an vui, hạnh phúc. Và hiểu như vậy thì cái việc mà ta gặp những ngôi chùa mà có vẻ như lạc hậu hoặc không theo kịp thời đại rồi ta không quan tâm tới chùa, cái này lỗi của mình á. Đáng lẽ mình phải làm sao? Thấy chùa đứng ở phía sau thì mình phải làm gì? Bước lui lại nắm tay kéo chùa đi theo. Tại vì ông thầy, bà cô có thể không biết. Không biết khoa học tiến bộ đến mức độ các thầy, các cô cứ đứng yên đó, lặng lẽ nhìn mọi người đi, đi mất, đi mất, mất tiêu luôn. Cho nên trách nhiệm ta nói trong chùa vẫn còn nhiều điều quý giá. Mặc dù ông thầy đó có vẻ ổng không biết gì,
[46:55]ổng không biết gì về khoa học công nghệ, nhưng trong chùa vẫn còn nhiều điều quý giá mà khoa học công nghệ vẫn không bao giờ thay đổi gì được. Nên đừng ruồng rẫy chùa, đừng phụ bỏ chùa. Hãy trở lại, cứ đến chùa thăm các thầy, nói cho các thầy nghe về công nghệ, đó. Nói các thầy công nghệ, nói về những cái thời đại, về cuộc sống, về âm nhạc mới, về quan niệm mới, kiến thức mới để khuyến khích chi? Khuyến khích cho các thầy bước theo với thời đại. Bước theo nhưng mà quý thầy vẫn phải giữ những giá trị căn bản cốt lõi của đạo Phật là cái gì? Giới luật, tinh tấn thiền định, trí tuệ, vô ngã, Tứ diệu đế, Bát chánh đạo, những điều đó là bất biến không bao giờ thay đổi được.
[47:51]Ông thầy vẫn còn rất có giá trị khi ông tu hành theo lời Phật dạy, ông vẫn còn rất là có giá trị. Chỉ có cái là ông không hiểu về 4.0, về cuộc cách mạng công nghệ 4.0 nên ông tự ông bước lùi lại và từ bỏ cuộc đời. Đó là một điều rất uổng phí. Nên cái thời đại ngày hôm nay, cái người tu hành trong đạo Phật phải là người gì? Hiểu rất kỹ về Bát Chánh Đạo, về Tứ Diệu Đế, về luật nhân quả, về thiền định và phải hiểu rất rõ về những công nghệ tiến bộ ở bên ngoài cuộc đời. Để làm chi vậy? Vì mình yêu thương cuộc đời. Mình không được quyền từ bỏ cuộc đời. Nếu mà ông thầy nào đó cương quyết, ngang bướng không chịu bước theo cuộc đời, ông thầy đó không có lòng từ bi.
[48:43]Ví dụ, biện minh rằng: "Vì tôi tinh tấn tu hành, thiền định, tôi giữ tâm tôi thanh tịnh nên tôi không cần phải thay đổi đi theo cuộc đời." Đó là một quan điểm gì? Bướng bỉnh và không từ bi, không yêu thương. Còn nếu ông thầy có lòng từ bi và có cái nhu thuận, vô ngã, à ông mới thấy rằng mình nói cái câu này là: "Này Xá Lợi Phất, sắc bất dị không, dị không bất dị sắc, sắc tức thị không, không tức thị sắc, thọ tưởng hành thức diệc phục như thị." Nói câu này người ta không hiểu thì phải đổi câu liền: "Này Xá Lợi Phất, những cái gì hiện hữu và những cái gì không hiện hữu coi vậy chớ nó có cái tương quan với nhau đó con."
[49:25]Nói bằng cái ngôn ngữ mới cái người ta bắt đầu nghe hiểu hiểu rồi phải không ạ? Còn ông cứ sắc bất dị không, không bất dị sắc, sắc tức thị không, không tức thị sắc không ai hiểu hết, rồi người ta bỏ mình luôn á. Nhưng phải đổi ngôn ngữ liền! Vì sao mình phải đổi ngôn ngữ? Bởi vì mình yêu thương chúng sinh. Không có để những lời kinh quý giá của Phật chìm trong bí mật của ngôn ngữ mà phải tải ra bằng một ngôn ngữ mới, trình bày cho tất cả mọi người cùng hiểu. Vì sao? Vì những đạo lý của Phật là tuyệt đối bất biến, là tột cùng cao cả. Còn nếu cứ giữ kín nó trong một cái lối mòn ngày xưa là mình ác với cuộc đời.
[50:05]Nên ở đây hôm nay ta nói về điều này, ta nói luôn cả hai giới: các thầy, các cô tu hành phải vậy. Những cái đạo lý cao cả của Phật là tuyệt đối bất biến, nhưng biến đổi của cuộc đời mình phải hiểu để mà đem theo, đem những đạo lý cao cả của Phật đó đi theo với với cuộc đời, không được từ bỏ chúng sinh, không được từ bỏ thời đại để mà mới giáo hóa được cho chúng sinh. Và chúng sinh cũng vậy, Phật tử ta cũng vậy. Đừng có nghĩ rằng là bởi vì ông thầy đó quê, chùa đó lạc hậu, ta bỏ chùa, ta cứ đi theo thời đại, đi theo công nghệ kỹ thuật, ta cũng sai nữa. Vì có những điều còn rất quý giá nằm giấu ở trong chùa,
[50:49]ta phải quay lại với thầy mình, nắm tay kéo ông thầy mình đi. Con gái là không được nắm tay, con trai nắm tay kéo ông thầy mình đi. Nói cho thầy biết về cái kỹ thuật, về cái công nghệ để cho thầy sao? Thầy đem cái đạo lý của Phật mà đồng hành với thời đại như vậy. Giống như chùa mình vậy, có những bài kinh tụng mà mình làm thành thành bài hát. Nghe thích liền! Mấy lần đầu ta có những bài nhạc ví dụ như cái bài Sám Hối nhở, bài Lời Khấn Nguyện nhở. Lúc đó thầy viết những bài đó thành cái nhạc hiện đại và thầy nghĩ rằng cái kinh được viết thành nhạc hiện đại này dùng để độ cho cái lớp trẻ, tụi con, cái lớp thanh niên, thiếu nhi này.
[51:30]Nhưng thầy đã lầm. Thầy đã rất là lầm. Lúc đem kinh ra ngoài Bắc, đến cái ngôi chùa mà chưa bao giờ những cái người già trong làng đó được tiếp nhận với cái âm nhạc kinh tụng hiện đại đâu. Ra ngoài Bắc á, cái chùa quê. Khi quý thầy phát cho mọi người một bài kinh có nốt nhạc, mở cái máy lên cho mọi người hát theo thì một điều hết sức bất ngờ: các bà già mê những bài kinh nhạc mới đó còn hơn cả thanh niên.
[52:06]Như vậy rõ ràng, rõ ràng là chân lý chỉ là một. Không phải là ôi tại cái thời xưa tụng nhạc này, cái thời này mới tụng điệu này, không phải. Cái âm nhạc hay, tự nó là cái hay vĩnh hằng. Chỉ vì nó chưa xuất hiện vào thời xưa ta không biết thôi. Cho đến lúc nào nó xuất hiện, người ta biết rồi, người ta thích liền. Nên khi ta viết lại kinh tụng bằng cái âm nhạc hiện đại, thực sự ta đã đem một cái niềm vui mới đến cho Phật tử trẻ cũng như già. Nên như ngày lễ chúng ta cũng vậy, ngày lễ chùa mình trong cái đại lễ, ta sử dụng âm nhạc rất là nhiều. Luôn luôn ta có một bài nhạc chính để cùng nhau mà mà hát trong buổi đại lễ chính, trong cái nghi thức chính đó.
[52:52]Ví dụ như lễ Phật đản, ta có một bài hát chung với nhau là bài gì? Bài gì? "Người Đã Đến" nha, "Người Đã Đến". Như muôn ánh mặt trời đó, nói vậy. Hoặc là ngày mai là đại lễ Vu Lan, ta sẽ có cái bài mà tất cả mọi người đều hát chung với nhau hết là bài gì? "Theo theo mẹ lên núi, theo theo cha xuống biển", tất cả cùng hát với nhau hết. Và người già, người trẻ gì cùng hát trong cái hân hoan, hạnh phúc đầy cảm xúc. "Vu Lan lại về trong tiếng chuông vang", phải không vậy? Lúc đó mọi người đều rất là hạnh phúc. Nên là chùa không được đứng lại. Chùa phải đi theo thời đại, mang những đạo lý bất biến, cao quý của Phật đi cùng với thời đại để giáo hóa mọi người.
[53:37]Và mọi người cũng vậy, hãy nhớ: thấy một ngôi chùa yên vắng vì ông thầy có một cái điều không đi được, ta hãy đến mời thầy đi theo với với chúng con. Thầy hãy đi theo với chúng con để mang cái sự tu hành của thầy, mang cái đạo lý của Phật mà thầy đã học được để đi bên cạnh chúng con, đi bên cạnh cuộc đời của chúng con mà nhắc nhở, dạy bảo, che chở cho cho chúng con. Nha. Thầy rất là cảm ơn cái sự có mặt của anh Đặng Minh Thông, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Anh... Thì cảm ơn các thầy cô đã về đây, cảm ơn quý Phật tử đã về đây để cùng dự cái đại lễ Vu Lan này.
[54:23]Và hôm qua, có một cái cô phóng viên của đài như VOV nhở, đến đây mới hỏi thầy thế này: là tại sao cái lễ chùa Phật Quang được mọi người về dự rất là đông? Thì thầy mới trả lời rằng: có lẽ là những cái giáo lý của chùa Phật Quang được mọi người đồng thuận. Cái giáo lý mà giữ chặt được cái đạo lý cốt lõi của Phật, nói được bằng ngôn ngữ của thời đại, trình bày được bằng kiến thức của thời đại, điều này làm mọi người thỏa lòng và họ cảm thấy vừa ý để về với cái ngôi chùa mặc dầu rất là nghèo nàn, đơn sơ vậy, nhưng mà cho họ giáo lý làm họ thỏa lòng được, họ cảm thấy họ có phẩm giá, họ có giá trị khi họ đi về ngôi chùa này.
[55:16]Tức là hỏi: "Bạn đi chùa nào?", nói: "Đi chùa Phật Quang", thì mọi người nhìn họ với cái ánh mắt có vẻ là nể phục. Còn hỏi: "Đi chùa nào? Đi chùa gì đó" thì họ nhìn ngờ ngợ là họ cảm thấy không thích. Rõ ràng, chùa Phật Quang cho chúng ta một cái phẩm giá, cho chúng ta một cái phẩm giá, một giá trị không phải bởi vì đó là một ngôi chùa chùa giàu, mà chỉ vì trong ngôi chùa đó, trong ngôi chùa nghèo nghèo giữa rừng núi đó, có cái dòng suối chảy ở giữa, trong cái thung lũng đơn sơ đó có những điều mà
[55:53]đạo lý của Phật dạy từ ngàn xưa chưa bao giờ thay đổi, nhưng được truyền tải bằng cái kiến thức của thời đại công nghệ 4.0. Nên người ta đi theo con đường tâm linh mà người ta vẫn là một con người trí thức. Điều đó làm người ta có phẩm giá, có giá trị. Đó là lý do mà người ta thích đến chùa Phật Quang là như vậy. Không biết thầy có nói có trật không? Thầy đoán vậy. À thầy xin tới phần sau khi đã thuyết pháp xong thì tới cái phần tiếp thị bán hàng. Chùa có sản xuất nước tương, nước mắm, kho quẹt, gì nữa? Nên nhờ mọi người ủng hộ.
[56:43]À có cuốn sách mới ra là cuốn Thiền gồm 22 bài. Cuốn Thiền này là ở trên Facebook á, 22 bài Thiền trên Facebook của cái bác nào viết á nhưng mà nhờ Sư phụ đứng tên. À dù sao cũng biết ơn. Chúng ta có cuốn Đỉnh Núi Tuyết tập 30 vừa mới mới in xong. Ta có bộ Quy Tắc Ứng Xử dành cho Phật tử và thanh niên, dày như thế này, gồm ba tập. Bộ Quy Tắc Ứng Xử nghĩa là một người Phật tử cần phải đọc cái này để biết sự ứng xử của mình trong mọi góc cạnh của cuộc sống. Đây là một cái như từ điển về cái sự ứng xử văn minh và đạo lý cho mọi người. Nhưng mà chỉ tiếc rằng là thầy không thể tặng biếu được vì nó hơi bị hao á.
[57:30]Cho nên là... À thôi thì thầy chúc nha quý thầy cô, chúc anh Đặng Minh Thông, chúc chính quyền địa phương ta, chúc quý Phật tử ta một cái những bước tới, thời gian tới mọi điều hạnh phúc, an vui và tiến bộ. Nam Mô Bổn Sư Thích
[58:12]Ca Mâu Ni Phật.