[0:00]Ừ, ta hay nghe nói chữ bản năng, vậy bản năng là gì? Cái bản năng thấy đơn giản như vậy nhưng cực kỳ khốc liệt và mạnh mẽ. Nên nếu không có sự tu tập, không có cái phước, người ta không tự kềm chế. Ta học cái bài này rồi ta mới có cái cơ sở để định nghĩa thế nào là một bậc thánh.
[0:37]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Cái bài ngày hôm nay á thầy giảng cho cái khóa thiền ở chùa Pháp Vân,
[0:47]mà rồi bất ngờ ờ Ni sư ừ trụ trì cái muốn ừ đem về đây để giảng,
[0:58]nên đổi về đây. Thì cái ơ
[1:04]nên cái ơ mái chùa vậy là nơi tu hành siêu thoát, nhưng mà cái sự siêu thoát của Đạo Phật có cao siêu gì cũng bắt đầu từ những điều nhỏ nhỏ, căn bản trong cái cuộc sống thực tế xã hội. Ta đọc những bài kinh Tương Ưng Bộ Kinh, Tăng Chi Bộ Kinh, Đức Phật dạy những điều đó rất là kỹ lưỡng. Ừ Đức Phật dạy về cái sự chung thủy trong gia đình, Đức Phật dạy về sự trung thành đối với Tổ quốc, Đức Phật dạy về hay cái sự tử tế, cuộc sống, mọi điều, cái sự tận tụy, cái đảm đang của một người phụ nữ, cái tinh thần trách nhiệm của người đàn ông, Đức Phật dạy hết ở trong. Mà chỉ có một cái là quý thầy mình nhiều khi cái lại
[1:54]quên, rồi khai thác những cái mảng mà huyền bí cao siêu nhiều quá, e làm lại sai lạc Đạo Phật. Một mảng đó nhiều khi nó nó mất cái gốc của nó là gì? Mất cái gốc của nó là những đạo đức trong cuộc sống thực tế này. Mà những điều đạo đức thực tế trong cuộc sống này Đức Phật dạy rất nhiều trong các bộ kinh. Ờ ta lại không khai thác. Quý thầy mình như thấy cái cái cái cái nhược điểm của những người hoằng pháp, chứ sự thực là nếu các vị ngày xưa mà họ được học kinh cho đầy đủ hết, các tam tạng kinh điển của Đức Phật dạy đầy đủ hết, sẽ thấy trong đó là mọi góc cạnh của cuộc sống đều được Phật dạy từng ly từng tí kỹ lưỡng.
[2:35]Và nếu mà ta học được như vậy, ta trở thành con người phải nói hoàn hảo. Nên cứ đi theo Đạo Phật, ta sẽ tìm thấy được một con người hoàn hảo nơi chính mình. Hôm nay ta đi vào bài giảng nha. Hôm nay cái bài, cái tựa bài ta là Bản Năng. Bài này rất là khó, nó đi vào tầng sâu của tâm thức, tầng sâu của tâm lý, nên mọi người lắng lòng. Nếu nghe không hiểu thì thôi cũng bình thường, thì ta có thể ngủ, không được, ngồi ngủ cũng được. Còn ai hiểu được thì là mình có trí tuệ. Cái bài này hơi khó, vì nói về tâm lý ở mặt ừ mặt bề mặt thì ta dễ hiểu, còn nói về tâm lý mà ở tầng sâu thì đúng là rất là khó hiểu.
[3:25]Bản năng. Ừ ta hay nghe nói chữ bản năng, vậy bản năng là gì? Bản năng là những khuynh hướng tự nhiên trong tâm hồn của ta. Những khuynh hướng tự nhiên có sẵn
[3:42]mà ta không cần phải học, tự nhiên nó biết, tự nhiên nó có, à gọi là bản năng. Nó giống như là bây giờ là mình nói theo ngôn ngữ của vi tính là được lập trình sẵn. Ví dụ như
[4:01]khi ta đói thì
[4:05]ta muốn ăn, phải không? Muốn ăn. Cái mà đói muốn ăn này là cái bản năng tự nhiên của tất cả giống loài. Vì cái thôi thúc ăn để giúp cho ta duy trì cuộc sống. Đây là điều bình thường, nhưng không bình thường, vì nếu ai đẩy ta vào cái đói khốc liệt thì ta sẽ thấy rằng chỉ vì miếng ăn, ta chấp nhận làm tất cả những chuyện tồi bại,
[4:39]hư hỏng, tội lỗi.
[4:46]Chỉ vậy.
[4:50]Vì bây giờ mình không phải là người nghèo nên khi mình đói thì mình cứ vào mở tủ ra mình kiếm cái gì ăn, cho nên rồi giải quyết cái đói, xong, qua. Bình thường. Nên thấy đói muốn ăn ờ dạ, chuyện bình thường. Rồi nhìn thấy mọi con vật như vậy thì nó cũng ăn cây, ăn lá, rồi ăn lẫn nhau, rồi chuyện là bình thường. Nhưng không bình thường, là cái bản năng mà đói ăn này khốc liệt. Có những người tù nhân ờ bị giam giữ trong cái hoàn cảnh cực kỳ thiếu ăn, đầu họ chỉ có cái ăn thôi. Và nếu ai hở ra ăn cắp liền, là rơi vào tội phạm liền. Chèn ép nhau, giành giật với nhau miếng ăn, thậm chí giết nhau chỉ vì giành nhau miếng ăn.
[5:38]Nên ta thấy cái bản năng thấy đơn giản như vậy nhưng cực kỳ khốc liệt và mạnh mẽ. Ta hiểu một điều bản năng là những khuynh hướng tự nhiên của tâm, của cuộc sống nhưng bản năng đó cực kỳ mạnh mẽ, không đơn giản chút nào.
[5:56]Hoặc ví dụ như bản năng về cái tình ái nam nữ.
[6:02]Trong cái cấu trúc về cái nhiễm sắc thể thì cấu trúc nhiễm sắc thể thường là nó hình chữ X,
[6:11]nhưng mà riêng người nam thì có cái nhiễm sắc thể chữ Y. Chỉ vậy thôi. Tuy nhiên cái khác biệt đó bắt đầu nó tạo ra một cái điện sinh học vô hình của hai bên khác nhau. Cái điện sinh học vô hình hai bên khác nhau đó nó điều khiển cái suy nghĩ, tâm thức bí mật của nam và nữ khác nhau. Trừ những người bị bệnh ta không nói, còn bình thường khác nhau. Cái khác nhau đó làm cho người nam ưa thích người nữ. Đây là một cái bản năng hết sức tự nhiên, bình thường. Nhưng cái bình thường này như thế nào? Nếu mà phát triển lên hoặc bị dồn nén, người ta có thể làm những chuyện cực kỳ ác độc.
[7:02]Ta nghe chuyện về một cái tên nó nó cưỡng hiếp xong, nó giết người ta luôn để bịt miệng lại. Mà khi nó cưỡng hiếp nghĩa là gì? Nó thỏa mãn cái ái dục của nó. Mà tại sao nó phải thỏa mãn ái dục? Vì cái bản năng thôi thúc. Nên ta nhớ như vậy, những cái bản năng được xem là tự nhiên, là bình thường nhưng nếu đẩy nó vào một cái hoàn cảnh nào đó, ta sẽ thấy cái sức mạnh của nó kinh khiếp, bất chấp tất cả, bất chấp đạo lý, đạo đức, luật pháp, danh dự, mọi thứ bỏ hết để mà thỏa mãn, thực hiện cái ý đồ, cái cái sự sai khiến của bản năng bên trong, thẳm sâu của mình. Rồi gần đây ta nghe liên tiếp những vụ án những người
[7:47]lớn tuổi, những ông cụ lớn tuổi 70, 80 mà xâm hại những đứa bé chỉ có 7, 8 tuổi, ta không hiểu nổi. Nhưng không có gì không hiểu cả, vì người đó vẫn còn nguyên cái bản năng ái dục, vẫn còn nguyên, chưa hề mất. Nên nếu không có sự tu tập, không có cái phước, người ta không tự kềm chế.
[8:13]Người ta không có tự kềm chế, nên con người hơn nhau ở chỗ có kềm chế hay không, chứ còn cái thích bí mật bên trong ai cũng còn cả. Nhớ giùm thầy điều đó. Nhưng mà có đến chùa lễ Phật, có lòng khiêm hạ, thích nhưng mà kìm nén được. Và cái giá trị ta được gọi là một người đạo mạo là không phải vì người đó hết những điều xấu, chỉ bởi vì người đó đè nén được cái xấu xuống thôi. Nhớ giùm thầy điều đó. Nhớ như vậy. Giờ bây giờ hỏi, rồi bây giờ hỏi mấy cụ già phụ nữ có thích người nam không?
[8:55]Hỏi thật á.
[9:00]Có thích không ạ?
[9:06]Cái cơ cấu, cái cơ chế của người nữ nó khác người nam. Cái bản năng của người nữ hơi khác người nam ở điểm này một chút là do cái nội tiết tố nó hoạt động khác một chút, nên khi người nữ đến một cái mức tuổi nào đó, bỗng nhiên họ mất một cách tự nhiên. À. Nhưng mà nếu mà chưa đến cái mức tuổi đó thì xin thưa vẫn còn.
[9:36]Ta thấy hơi kỳ, nói tụi con không còn gì nữa gọi là của tính chất phụ nữ, nhưng mà tiềm tàng trong thẳm sâu, coi vậy chứ nếu ai khơi dậy vẫn thích như thường. Cái bản năng về ái dục khủng khiếp. Vậy nói thì bắt đầu từ mấy tuổi thì người ta cái cái tình ái giữa nam và nữ bắt đầu sống dậy? Mấy tuổi?
[10:04]Theo y học là đến tuổi dậy thì, tuổi dậy thì người ta bắt đầu biết yêu.
[10:14]Đó là theo y học á, nhưng mà theo cái bản năng tự nhiên của sinh học, sự thực người ta biết yêu từ năm mà người ta vào trường mầm non.
[10:31]Người ta đã quan sát mà. Trong cái trường mầm non thả mấy đứa bé nam nữ nam nữ chơi với nhau thì bắt đầu nó đã cặp bồ, đã thích nhau rồi. Rất tự nhiên. Và thậm chí có đứa về khoe với mẹ: "Hôm nay người yêu con giận con." Và mẹ tá hỏa lên hết trơn, nói: "Trời ơi cái gì vậy?" Đó, tưởng là tình yêu con nít không quan trọng, không, cũng rất quan trọng đối với nó, cũng quan trọng giống như là người lớn vậy. Những cái bản năng như vậy lạ lùng. Mình phải hiểu những điều này để ta biết phương pháp
[11:07]mà kềm chế mình, hướng dẫn giáo dục người và đôi khi cũng có một sự bao dung nào đó, đôi khi có sự bao dung nào đó. Ví dụ khi người nào đó họ gọi là phạm tội, nhưng mình biết rằng lúc đó bản năng họ đã chiến thắng, nên ta không không khắt khe, nhưng mà phải dạy cho con người kềm chế.
[11:32]Vì cái bản năng nó khủng khiếp, nó là khuynh hướng tự nhiên. Ví dụ như ta thấy con chó, nó ra nó ăn cái cỏ, nó đi tìm cái cỏ nó nhai, hoặc có khi nó ăn cái lá tre, có khi nó ăn loại cỏ, ăn xong nó ói ra. Cái đó là gì? Là cơ thể nó đang bị ốm đúng không à? Bị bệnh. Và nó đi nó đi tìm một loại cỏ mà nó biết rằng loại cỏ đó chữa được cái bệnh của nó. Nó nhai vào, lát sau nó ói cái cái thực phẩm mà độc ra, cái là nó khỏe lại. Vậy cái mà nó đi tìm cái lá cỏ đó ai dạy nó? Nó có học cái trường về y học cổ truyền dân tộc chưa? Chưa. Nhưng mà nó làm sao? Tự nhiên nó biết. Cái tự nhiên biết này ta gọi là một bản bản năng.
[12:25]Nên bản năng nó nhiều lĩnh vực, trong đó có cái lĩnh vực rõ nét nhất là yêu, ghét, và có một lĩnh vực nữa là biết. Biết, tự nhiên biết, không ai dạy, thì cái đó cũng là một dạng bản năng. Mà cái bản năng tự nhiên biết thú vật nhiều hơn con người, phụ nữ nhiều hơn người đàn ông. Nên nhiều khi ta hay nói là người nữ có trực giác hơn đàn ông là vì cũng là một dạng bản năng, cái biết tự nhiên cũng là bản năng. Có những ông chồng vì học rất là giỏi, bằng cấp này bằng cấp kia, thế đó, nhưng mà về phải nghe lời vợ. Tại vì sao? Tại vì bà vợ bả có trực giác rất là mạnh. Chồng dắt bạn bè về chơi, khi bạn bè về hết rồi bà vợ bả nói
[13:14]cho ông chồng nghe từng người đó cái ông bạn này là loại người thế nào, ông kia thế nào, chơi được hay không chơi được. Cái tay tên này thằng này nó ích kỷ, thằng đó nó vui thì thôi chứ tới chừng anh gặp chuyện nó sẽ là người trốn đầu tiên, nó phản đầu tiên. Còn cái người kia thì vui vẻ nhưng xởi lởi nhưng mà lại không sâu sắc, tức là kể từng người từng người và thậm chí nó kể luôn có một thằng nó đang mê em. Trong cái đám bạn của anh tới có một thằng nó mê em, cho nên anh làm ơn dẹp đám đó đi. Thì ông chồng phải nghe lời tại vì trước đây bà nói đâu đúng đó. Đó thấy không? Thì cái đó ai dạy, ai dạy cho bà vợ?
[13:47]Không, bản năng, cũng là một dạng bản năng. Nên cái bản năng nó vừa là cái tình cảm yêu ghét mà cũng vừa là những cái nhận thức biết được chuyện này, biết được chuyện kia, vậy đó. Mà cái cái cái cái bản năng, cái chương trình nó cài vào tâm thức của chúng ta nó khác giữa từng giống loài và nó khác giữa mỗi cá thể với nhau. Cũng là con người, nhưng có người cái bản năng đó nhiều mà người khác bản năng đó lại ít, tùy cái cấu trúc. Ví dụ như những cái loài như là cá, cá mà loài cá linh như cá heo, cá voi,
[14:28]nó hiểu được tâm tính của cái nó nó giao tiếp với nhau bằng thần giao cách cảm và nó hiểu được cái suy nghĩ của con người. Nên ta cứ gọi là cá heo là thông minh, nhưng không phải nó giao tiếp bình thường mà nó hiểu trực tiếp vào ý con người muốn cái gì. Nhiều khi người ta đi bơi xuồng nó bơi theo nó chơi, vì nó biết những người ở trên xuồng này là những người vui tính, nó cũng muốn vui, thích vui. Tâm lý thích vui đùa cũng là một loại bản năng. Nó bơi theo xuồng, nó nhảy phóc phóc phóc lên, nó chơi đùa với con người chút xíu rồi thôi nó bỏ đi. Nó thấy đi xa khỏi cái vùng nước của nó rồi thôi nó quay lại,
[15:05]mình thì cứ bơi xuồng bơi ghe đi bơi thuyền đi tiếp. Nó như vậy. Hoặc là có những loài như cá voi, khi mà những người trên tàu bị mắc nạn, cái nâng người lên nó đỡ cái thuyền bị chìm đưa vào bờ. Những cái đó hoàn toàn không có ngẫu nhiên chút nào mà đó đều là cái cái chủ ý của con cá voi. Cái việc người ngư dân ta bị nạn là được cá voi đưa vào bờ là cái chuyện xưa nay ai cũng thấy, và đó là một cái hoạt động chủ ý. Chính vì cái thấy rõ ràng là cá voi nổi lên đưa người ta vào bờ, nên ngư dân mình hay có cái tục là thờ cá voi là vậy. Và cái thờ đó hết sức đúng đắn, vì cá voi nó có cái trực giác.
[15:45]Rồi cái trực giác của cá voi đó là một dạng bản năng. Và một điều nữa là cây cối này cũng có trực giác, cũng có bản năng sống, à. Nên ta ăn quả ta biết ơn cái cây, ta ăn lá ta biết ơn cái cây, đừng tưởng cây là vô tình không có sự sống, cũng có bản năng trong đó hết cả. Và trong cái bản năng nó chi phối ta như vậy, mà cái chi phối của bản năng thường có cái khuynh hướng đẩy ta chìm vào luân hồi sinh tử. Cái khuynh hướng của bản năng là vậy, làm ta cứ sự sống nối tiếp sự sống, làm sao cho ta cứ tạo nghiệp. Rồi có người hỏi, thế thì ví dụ như cái người mà bị bệnh đồng tính, nói là cái bản năng là người nam
[16:34]và người nữ yêu thích nhau, thế tại sao cái trường hợp đồng tính là nam mà thích người nam, nữ mà thích người nữ, tức là cái khuynh hướng bản năng này sao nó lại bật bẻ ngược lại, bẻ gãy lại là vì sao vậy? Thì nói dĩ nhiên cũng có những trường hợp ngoại lệ. Trường hợp ngoại lệ là cái cấu trúc bên trong của họ nó bị biến dạng, nó bị biến dạng. Bây giờ thì cái trường hợp đó nó nhiều quá, nên thế giới bắt đầu khuyến khích là phải xem những người bị đồng tính luyến ái là bình thường, cho người ta được cái quyền yêu đương. Còn trước đây thì xem họ là một cái điều quái dị, bệnh hoạn, và mọi người cười nhạo,
[17:19]nhưng mà cái số người đó nó cứ tăng dần tăng dần trong xã hội đông quá, nên có nhiều nước đã bắt đầu quy định ra cái luật là thôi công nhận cái yêu đương của họ, thậm chí công nhận luôn cả cái hôn nhân của họ và xem đó là bình thường. Ở đây ta có nghĩ việc đồng tính là bình thường không? Có không? Không, không bình thường tí nào. Vì mọi cái cơ chế, mọi cấu tạo về y sinh lý nó không phù hợp cho cái việc mà người nữ thương người nữ và người nam thương người nam. Thiên nhiên nó không sắp xếp một sự phù hợp, cho nên vì vậy nó là không bình thường. Cái cấu trúc không bình thường này thế giới không hiểu tại sao và cũng không
[17:59]biết đưa người ta trở về bình thường bằng cách nào, cho nên đành phải gì? Chấp nhận, nhưng mà chấp nhận quá đáng cái xã hội sẽ loạn. Đây là điều mà các nhà làm luật không hiểu, cứ quyền con người quyền con người nhiều quá lại không hay. Hoặc là có trường hợp là loạn luân. Loạn luân là người ta ta có cái quan hệ tình dục mà ở mức độ cái huyết thống cận quá, gọi là loạn luân, mà trong cái cơ chế bản năng của con người đó, con người thôi chứ loài vật không nói, nó xuất hiện một cái loại điện sinh học nó ngăn cản cái sự giao tiếp về tình dục ở cái loại cận huyết. Nếu mà những cái gen người ta gần nhau quá,
[18:43]tự động nó tạo ra một cái cái điện sinh học nó bảo vệ, không cho người ta có sự yêu thích, ham thích về tình dục với nhau. Và đó là điều rất tự nhiên. Tức là cận huyết quá, gần nhau quá trong một gia đình thì cái điện sinh học nó phát ra liền. Không ai được quyền yêu thích, có cái sự ham thích, có sự giao tiếp tình dục. Nhưng mà lại trong thực tế cuộc sống chuyện đó có xảy ra. Đến nỗi luật quy định rõ ràng mà, tù 5 năm liền nếu mà bị mang cái tội loạn luân. Là tại sao mà vậy cái bản năng của người ta ở đâu mà nó bị phá vỡ đến nỗi người ta có thể giao tiếp loạn luân? Đó cũng là một dạng gì? Bệnh, bị biến dạng, bản năng bị biến dạng. Mà tại sao bị biến dạng?
[19:26]Dĩ nhiên nó có nhiều nguyên nhân, nhưng trong đó có một cái nguyên nhân là phước người ta bị tổn giảm. Cái người đó bị tổn giảm phước, cho nên cái cái gọi là cái màng điện sinh học vô hình nó bị phá vỡ cấu trúc, nên người ta mới làm những chuyện mà không còn bình thường, đúng đắn nữa. Như vậy. Nên trong cái bản năng này có những bản năng gọi là xấu, ta có thể gọi là xấu, ví dụ như là bản năng ích kỷ. Đây là bản năng rất tự nhiên. Con người ta mà cứ thả ra tự nhiên lại cứ lo cho mình trước. Hễ mà tới giờ ăn mà đói bụng rồi là cứ tìm chỗ mình ngồi cho ăn được cái đã. Đó là bản năng tự nhiên. Nhưng cũng có một vài trường hợp nó có cái bản năng có lợi.
[20:10]Ví dụ như bản năng về ngăn chặn cái sự loạn luân cũng là một dạng bản năng có lợi, hoặc là một loài bản năng mà mẹ cứ phải thương con. Nên cái tình thương của mẹ là một dạng bản năng tự nhiên chứ không phải đạo đức nha, thầy nói nha, thầy nhắc lại. Cái người mẹ thương con không phải đạo đức, mà cha mà thương con là đạo đức. Tại vì trong cái bản năng quy định người cha không có thương con, thương con ít lắm. Nhưng mà nếu mà người cha thương con được thì đó là người cha biết suy nghĩ, có đạo đức. Còn người mẹ thương con là điều bình thường vì nó là bản năng. Còn người mẹ mà không thương con là loại ác phụ, vứt đi.
[20:50]Đó, còn người cha mà ít thương con thương hơi hơi là điều bình thường, bất bình đẳng. Nhưng mà thiên nhiên nó vậy đó, chẳng hiểu tại sao nữa. Nên cái người cha, người chồng nào mà rất có trách nhiệm với gia đình, phải nói là người đó có đạo đức. Chứ còn thường thường đàn ông cứ hời hời hợt hợt hợt hợt hợt dễ giận lắm, đàn ông dễ ghét lắm. Tuy nhiên, có những người mà ví dụ người mẹ mà thương con rồi thương quá, nên ta nhớ là ông bà mình nói một câu rất hay là "Con hư là tại tại mẹ." Tại sao đến mức độ vậy? Bởi vì bản năng được phát huy quá đáng. Người mẹ thương con theo bản năng mù quáng, không có biết là nên dạy như thế nào, cứ chịu binh chiều binh chiều.
[21:29]Ông bố bó tay luôn, không dạy được nên con nó hư luôn. Rồi đó là một bản năng thấy là có lợi, mẹ thương con là một bản năng có lợi, nhưng mà nếu đẩy lên cao cái cũng là một điều bất lợi. Nên như vậy có nhiều cái bản năng như vậy, ví dụ như là có những cái bản năng...
[21:49]Bản năng là ham sống sợ chết cũng là một dạng bản năng có lợi để cho người ta tự biết bảo vệ cái sự an toàn của mình. Như vậy. Ừm. Ví dụ như bây giờ, ta đi ra tới cái bờ vực, tự nhiên ta sợ hết hồn lên liền, không dám bước tới nữa, sợ té rơi xuống chết. Mặc dù là chúng ta chưa hiểu hết cái té đó là cái gì, nhưng mà ta sợ thì cảm giác sợ cái độ sâu, cái chiều cao đó, sợ cái rơi đó là một dạng bản năng để ta bảo vệ sự sống của mình. Cái bản năng đó rất là có lợi. Nãy giờ nghe có ngủ chưa kìa? Cái bài này nó là tầng sâu của tâm thức, nghe hơi khó nha. Như vậy có lợi. Thì bình thường cái bản năng là như vậy, nhưng có trường hợp thế này:
[22:36]Ở bên Pháp cách đây khoảng 30 năm, có đứa bé gái nó đi ra ngoài lan can nó nhảy xuống, nó chết liền. Hỏi tại sao? Sau này hiểu ra là bởi vì nó coi phim Hồng Kông á, lúc mà phim bên Hồng Kông đưa qua, thấy người ta bay nhảy rất bình thường, nó cứ coi và nó cứ tưởng ai cũng bay nhảy giống trong phim, cái nó ra ngoài nó nhảy giống trong phim, rồi rớt xuống chết liền. Đó là tại sao nó bị bẻ gãy cái bản năng? Vì nó bị nó bị xâm nhập, bị tác động, bị thay đổi quan điểm, nhập tâm bởi một cái thông tin bất thường, thông tin bất thường cái nó bị phá mất cái bản năng của nó. Chứ còn bình thường đừng có mà bị coi phim Hồng Kông người ta phi thân được
[23:19]thì nó nhìn độ cao nó sợ liền, cái sợ đó là cái bản năng tự nhiên của nó. Như vậy. Nên bản năng rất nhiều loại chìm sâu trong tâm thức của ta. Có những bản năng đẩy ta vào cái chiều hướng xấu, tạo nghiệp, chìm vào luân hồi và cũng có một số bản năng có cái lợi để bảo vệ ta, bảo vệ sự an toàn của ta, bảo vệ đạo đức của ta nữa, có một số như vậy. Ừm. Nhưng mà nói thế này, nói tại sao là trời đất cho người phụ nữ cái bản năng thương con, mà tại sao không gài cái bản năng đó vào cho người đàn ông để người đàn ông cũng thương con ừm cho nó đồng đều, cho gia đình được hạnh phúc, mà tại sao chỉ mẹ thương con mà đàn ông không thương con?
[24:08]Xin thưa, trời đất cũng đã tính hết rồi. Chứ còn nếu người đàn ông mà cũng thương con quay quắt như người phụ nữ, đứa con đó hư liền. Bố và mẹ đều thương con, nghĩa là mẹ thương con theo kiểu bản năng, bố thương con theo kiểu mà cái sự tự hào của dòng dõi, dồn cho nó một cái rồi đứa bé bây giờ con nít bất trị, nó là ông vua. Và đó là ta phá vỡ thiên nhiên, nên ông bố cần cái tỉnh táo. Như thế, ít thương để mà còn dạy được. Thiên nhiên đã tính rồi, nhưng mà ta nhớ thiên nhiên tính thì tính, nhưng con người nói làm sao? Con người á điêu ngoa hơn cả thiên nhiên.
[24:48]Con người nghĩa là ta gọi là hacker đó, luồn lách, lách luật hơn cả thiên nhiên. Nên người mẹ thương con, đúng rồi, nhưng thương quá là lách luật, con hư. Còn ông bố ít thương con, đúng rồi, nhưng ít thương con bắt đầu ổng chạy qua ổng thương bà hàng xóm thêm. Đó cũng là cái lách luật á. Rồi ít thương con nhưng mà ít thương để dạy chứ không phải ít thương con để rồi bớt lo gia đình rồi chạy đi tìm cái tình yêu khác. Nhưng con người bị lách luật: Mẹ thương con, thương quá biến con hư; cha ít thương con để dạy nhưng lại không sao hời hợt chạy đi tìm cái tình cảm khác. Đó là Đó là thiên nhiên tính rồi nhưng con người
[25:28]bóp méo thiên nhiên làm cho nó bất ổn trong cuộc sống. Như vậy.
[25:37]Bậc Thánh là định nghĩa là gì? Ta định nghĩa một bậc Thánh là gì? Ta học cái bài này rồi ta mới có cái cơ sở để định nghĩa thế nào là một bậc Thánh. Chứ còn trước đây ta hay nói về thánh thánh vậy á, nhưng mà ta chưa có cơ sở để định nghĩa, nếu ta có định nghĩa cũng định nghĩa sai. Còn hôm nay ta mới bắt đầu có cơ sở để định nghĩa thế nào là một bậc Thánh. Định nghĩa mà có tính hàn lâm, học thuật, khoa học thì ta đòi hỏi ta phải có một cái kiến thức đến mức độ nào đó ta mới định nghĩa được. Có những điều rất đơn giản, nhưng mà nhiều khi định nghĩa sai cái học thuật. Ví dụ như định nghĩa con người là gì?
[26:23]Tới ngày hôm nay chưa ai chưa có một câu định nghĩa nào hết. Chưa nào chưa có định nghĩa. Nói con người là một giống loài đi bằng hai chân, không có lông.
[26:38]Hồi xưa định nghĩa kiểu đó đó. Thì có cái ông đó ổng lấy con gà ổng nhổ sạch lông ổng quăng ra, đó con người đó. Con người của anh định nghĩa, đi hai chân không có lông á. Nên định nghĩa cách gì cũng trật hết trơn á, vì ta không đạt đủ cái kiến thức. Nhưng ngày hôm nay mà nếu định nghĩa con người thì người ta sẽ có đủ cơ sở là sẽ họ thảy ra nguyên một cái định nghĩa về bộ gen: "Đây là hệ thống ADN như thế này thế này được gọi là con người." Hết chập, là không trật nữa, nhưng mà không ai hiểu thôi. Không ai hiểu thôi. À nếu đây nè bao nhiêu bộ gen này sắp xếp mà về không lẫn với con tinh tinh, không lẫn với con ruồi giấm thì đây chắc chắn là con người.
[27:12]Nếu mà một loài vật nào mang cái bộ gen này được gọi là con người thì vậy ta hiểu không? Không. Nhưng nó là định nghĩa chính xác nhất. Nên đòi hỏi ta phải có kiến thức khoa học đến mức độ đó, ta mới đủ sức để định nghĩa con người, nhưng định nghĩa xong không ai hiểu. Thầy nhớ hồi năm học lớp chín, ông thầy đó ổng đứng lên ổng hỏi: "Em nào định nghĩa cho tôi: 1 mét vuông là gì?" Dễ không ạ? Cả lớp không ai định nghĩa hết, trừ một người. Người đó sau này đi tu thôi.
[27:49]Và cái định nghĩa trên cơ sở khoa học nó nói câu này, không biết ai nghe có hiểu không? Lúc đó là thầy mới đứng lên, thầy mới giơ tay đứng lên thầy định nghĩa: "1 mét vuông là diện tích của một hình vuông có cạnh là 1 mét."
[28:04]Thì lúc đó, ta phải học cho tới khi nào hình vuông là gì, cái nọ vân vân người ta mới có cái định nghĩa này. Đó. Bây giờ mới hỏi tiếp vậy: "1 mét là gì?" 1 mét là gì? Ở đây ai định nghĩa được, thầy cho bằng tiến sĩ liền. Đó, có những điều rất đơn giản ta không định nghĩa được. Khi nào ta có đủ kiến thức 1 mét định được định nghĩa là gì? Là chiều dài của cái cây thước mẫu nằm ở bên Anh, nơi cái tòa nhà đó, địa chỉ đó, ta cho cái địa chỉ luôn và nó được bỏ trong lồng kính. Và đó là 1 mét. Ta phải nêu rõ cái định nghĩa chính là như vậy. Chứ không có cách nào định nghĩa nó cả. Nhưng ta phải có cái kiến thức:
[28:48]À, thế giới này có một cái vật mẫu có chiều dài là 1 mét, đang nằm ở nơi cái cái viện đo lường của Anh, ở nằm ở địa chỉ đó ở Luân Đôn, nằm đó để làm mẫu cho cả cái thế giới này. Thì ta phải có kiến thức đó bắt đầu mới định nghĩa được. Cho nên có nhiều điều ta không định nghĩa được cho tới ngày hôm nay. Vậy nào giờ ta cứ nói tu, không tu là phàm phu, tu thì thành thánh nhân, ha. Hoặc là tu được chứng thánh quả, hoặc là tu được chứng thiền chứ chưa phải chứng thánh. Ta cứ nghe chữ thánh thánh, thánh nhân, thánh hiền, thánh thánh thánh. Hôm nay ta học bài này, ta mới có cơ sở định nghĩa thế nào là bậc Thánh.
[29:24]Còn người nào mà chưa học cái bài này thì những người đó hiểu về thánh đều sai cả. Như vậy.
[29:38]Vậy bậc Thánh là gì?
[29:42]Đây, xin báo cáo các vị: Bậc Thánh là người diệt trừ được bản năng. Nhớ như vậy. Cái câu định nghĩa đơn giản nhưng không không hề dễ hiểu, đúng không ạ? Cái định nghĩa đúng rồi, không hề dễ hiểu vì đòi hỏi ta phải có kiến thức, mà cái kiến thức là hôm nay ta phải hiểu về bản năng. Hiểu về bản năng ta mới có được định nghĩa về bậc Thánh. Còn trước đây nói: "Trời đất, ổng sống như thánh vậy đó!" Là sao? Ổng có tiền nhiêu ổng cho người ta hết. Thì nhìn cái hành động của ổng á, người ta gọi là ông đây là thánh. Nhưng sự thật định nghĩa đó chưa hề chính xác. Vì sao? Vì ta chưa biết ổng diệt được bản năng hay chưa,
[30:19]chỉ nhìn thấy hành động ổng tốt thôi, không hề bảo đảm chút nào. Không hề bảo đảm. Nên cái định nghĩa theo đúng của Đức Phật là những bậc Thánh là những người mà diệt trừ được bản năng. Bản năng thì nhiều lắm, nhưng mà Đức Phật đưa ra một số bản năng gốc, cơ bản, quan trọng nhất mà ai diệt được những bản năng đó thì bắt đầu làm thánh. Cái bậc Thánh đầu tiên trong bốn bậc Thánh tên là gì? Tu-đà-hoàn, là gọi là Sơ quả Tu-đà-hoàn, bậc Thánh đầu tiên trong bốn bậc Thánh. Bậc Thánh cao nhất là A-la A-la-hán, đó là bậc Thánh cao nhất, còn bậc Thánh mới sơ đẳng nhất là Tu-đà-hoàn, vẫn là thánh. Mà để trở thành một bậc Thánh Tu-đà-hoàn thì phải diệt trừ được
[31:05]ba bản năng mà ta gọi là cái từ trong đạo Phật gọi là kiết sử. Nhớ như vậy, kiết sử tức là bản năng. Mà kiết sử tức là bản năng nghĩa là gì? Nghĩa là những cái đóng khung, những điều ấn định, những điều quy định trong cuộc sống, trong tâm thức của chúng ta để ta phải sống như vậy. Nhưng ngày hôm nay khi chứng được thánh quả rồi ta diệt trừ mất nó luôn, diệt trừ mất hẳn chứ không còn ít sai sót, tồn đọng. Ở chỗ này, nên khi mà hỏi thế nào là thánh, ta định nghĩa đó là người diệt trừ được bản năng. Cái câu trả lời này không ai hiểu, trừ những người đủ kiến thức về Phật học và nghe được cái bài ngày hôm nay.
[31:53]Còn mà định nghĩa bậc Thánh theo những cái cảm quan nào giờ ta nhìn, ta thấy, ta nghe đều chưa đúng cả. Nhớ như vậy. Hôm nay ta mới biết định nghĩa về thánh là gì. Thì đó.
[32:11]Ba cái bản năng đầu tiên ta phải diệt nếu muốn trở thành một bậc Thánh Tu-đà-hoàn là gì? Thứ nhất là: Thân kiến...
[32:27]không phải tham, tham chưa diệt nổi. Nhớ bậc Thánh Tu-đà-hoàn chưa diệt nổi tham nha. Tham nó mạnh hơn. Thân kiến là ích kỷ. Thứ hai là nghi, tức là lờ mờ không biết cái gì đúng cái gì sai, gọi là nghi. Thứ ba là giới cấm thủ là cố chấp cái nguyên tắc, ba cái đó. Chúng ta nghe thấy nó bình thường, nhưng mà nếu ta thực sự ta hiểu, ta thắng được ích kỷ nó vĩ đại như thế nào, ta mới thấy đúng cái người mà thắng được ích kỷ ta phải quỳ lạy, kêu họ là Thánh. Hoặc là ta hiểu, diệt được cái nghi là cái gì, ta mới thấy cái vĩ đại của một người diệt được cái nghi. Trên cuộc đời này, có rất nhiều điều ta không
[33:15]biết cái nào đúng cái nào sai, đúng không ạ? Rơi vào một tình huống ta không biết cái nào đúng cái nào sai, và ta hoàn toàn là chủ quan, theo ý thích của mình, theo những điều gì mình đã được học, theo những cái nghi ngờ, những suy đoán của mình, không biết cái nào đúng là sai. Nhưng một bậc Thánh Tu-đà-hoàn biết chắc liền cái nào đúng cái nào sai, không nghi ngờ, không do dự, mà biết rất tinh vi, biết rất sâu thẳm bên trong. Cái đó vĩ đại không? Cực kỳ vĩ đại.
[33:46]Cực kỳ vĩ đại, từ những chuyện rất nhỏ cho đến những chuyện rất lớn. Ví dụ bây giờ, việc ta đem tiền tới cúng chùa là đúng hay sai?
[33:57]Đúng hay sai?
[34:03]Mới đầu nghe là đúng, phải không ạ? Cúng dường mà, cúng dường, bố thí là làm phước mà, đúng chứ sao sai? Nhưng không phải lúc nào cũng đúng, không phải lúc nào cũng đúng. Không phải lúc nào cũng đúng là sao? Nếu cái việc mà ta cúng dường chùa á, chùa không phải là quá lúc nguy nan cần thiết, mà việc cúng dường đó làm hao tổn rất nhiều quyền lợi của gia đình, thì việc cúng dường đó là sai á. Chứ không phải nghĩ là: "Ờ, cúng dường là tốt, cúng dường là đúng", không có đâu. Cho nên cái việc mà phân định cái đúng cái sai trong cuộc sống này nó nhỏ như là đường tơ kẽ tóc. Mà một bậc chứng Tu-đà-hoàn rồi,
[34:41]họ nhìn ra được điều đó, nhìn ra cái đúng cái sai trong đường tơ kẽ tóc. Và khi họ biết đúng sai trong đường tơ kẽ tóc rồi, thì ta sẽ thấy một điều thế này, họ tự tin, vững vàng, và đừng ai đem tiền bạc, danh lợi hay hăm dọa mà có thể làm thay đổi quan điểm họ được, tại vì họ thấy rõ quá, thấy rõ điều nào đúng điều nào sai quá rõ rồi. Không có cái do dự. Còn ta, ta chưa đủ cái trí tuệ để vượt qua được cái nghi về đúng sai này. Nên ví dụ ta thấy điều này là đúng, cái người ta lát ta rỉ tai, cái lát cái mình thấy nó sai. Mình thấy điều này sai, con lát có người rỉ tai mình, cái mình thấy nó đúng á.
[35:20]Tức là mình bị dao động theo gì? Theo cái rỉ tai, tác động, dư luận ở chung quanh, chứ không phải tự mình có trí tuệ nhìn điều đó được. Còn cái người mà có trí tuệ, tự mình biết rõ đúng sai mọi điều trên đời này, thì nếu gặp được một người như vậy thì ta làm sao?
[35:40]Quỳ xuống mà xin làm học trò. Vĩ đại vô cùng. Cho nên một bậc Thánh mà gọi là Tu-đà-hoàn là vượt hơn ta bao nhiêu đẳng cấp rồi. Hoặc là cái, một điều gọi là nhỏ là vượt ra được cái bản năng giới cấm thủ là cái cố chấp. Con người ta tạo ra nguyên tắc, tạo ra luật lệ, rồi chấp cứng với nó. Nhưng mà một bậc Thánh Tu-đà-hoàn không bị chấp bởi những lề thói, nguyên tắc. Cần thì sử dụng nguyên tắc, không cần buông nó liền. Vì sao? Vì cái nhìn của các ngài nó lớn hơn, nó rộng hơn, chứ không phải là ta lập ra trong quy tắc rồi ta chìm chết trong quy tắc đó. Quy tắc chỉ là phương tiện. Quy tắc nào, luật lệ nào cũng chỉ là phương tiện tạm thời,
[36:27]do con người tạo ra trong tình huống nào đó, và khi cần có thể dẹp bỏ. Nhưng con người tạo ra rồi không dám dẹp, không dám đụng, đụng tới là anh sai quy định, đụng tới là anh sai pháp luật, đụng tới là anh sai nguyên tắc. Nhưng một bậc Thánh Tu-đà-hoàn, khi thì dùng khi không dùng, nếu cần, các ngài tự tại, tung bay. Vì sao? Vì tầm nhìn của các ngài lớn hơn, đạo đức của các ngài lớn hơn những nguyên tắc đó. Nên ta thấy rằng, Đức Phật đưa ra một cái định nghĩa, mà cái này không phải của Phật, đây là cái định luật của vũ trụ, của chư Phật mười phương ba đời. Một người gọi là chứng Tu-đà-hoàn diệt được
[37:02]ba cái bản năng, và ta gọi là ba kiết sử: nhất là ích kỷ, thứ hai là nghi, do dự đúng sai, ba là giới cấm thủ, chấp nguyên tắc, ta phải hiểu người đó vĩ đại lắm trong cuộc sống này. Nếu mà người đó sống một cuộc sống hơi bình thường ở một làng quê, thì những thể hiện của người đó không phải là lớn, vì họ chỉ giải quyết những chuyện nhỏ nhỏ của làng quê thôi. À, vì đó sống hiền lành, đạo đức, mô phạm ở trong một làng quê, vị đó nghĩa là có thể giải quyết, tư vấn mọi điều đúng sai cho mọi người trong cái làng quê, là vị đó khuyên lơn là ta thấy vị đó rất là hay, nhưng ở phạm vi một làng quê. Nhưng mà nếu một vị Tu-đà-hoàn ở ngôi vị một ngôi vua,
[37:45]ta mới thấy cái sự vĩ đại của người đó được. Cái, cái mà diệt trừ được ba cái bản năng đó rồi nó thể hiện ra ở tầm quốc nào? Ở tầm cỡ quốc tế, cả hành tinh luôn, nếu người đó là một ông vua. Nghĩa là ba cái đắc... ba cái tính chất mà đã vượt qua khỏi ba cái kiết sử đó, nên họ sẽ hành xử, họ sẽ hoạt động vĩ đại vượt cả cái tầm quốc gia luôn, tới quốc tế luôn, chỉ vì diệt được ba cái bản năng đó thôi. Nên cái công thức, cái quy trình mà Đức Phật lập ra cho ta thấy từng bước của một vị Thánh được chứng ngộ, vĩ đại lắm, chỉ có cái ta không hiểu thôi. Nên ta cố gắng tu học để làm gì? Để hiểu được một phần nào lời dạy của Đức Phật.
[38:29]Chứ mãi mãi ta hiểu không hết, hiểu không hết. Phải rất tu tiến mới có thể hiểu được Đức Phật một phần nào. Mà nếu người nào có tu tiến, có chứng, có một kết quả nào đó, thì ta mới vỡ ra mà thấy Đức Phật của ta như gì? Như nghìn ánh mặt trời. Chứ còn cho ta đến ngày hôm nay, cái việc mà ta hiểu về Đức Phật vẫn còn rất là ít ỏi, rất ít ỏi. Còn khi tâm ta có khai mở chứng ngộ một cái gì đó, ta mới thấy sự vĩ đại của Đức Phật là không thể tưởng tượng nổi. Chỉ định nghĩa là dứt được ba cái bản năng này, chứng Thánh Tu-đà-hoàn là mình thấy hết hồn liền. Con người ta có cái bản năng là ích kỷ,
[39:13]lo cho mình trước.
[39:18]Là xấu hay tốt? Xấu hay tốt? Căn bản là xấu.
[39:28]Rồi ta nghe về cái đạo đức, từ đạo đức của Hồ Chí Minh, đạo đức của Khổng giáo, đạo đức của ông bà ta truyền lại và nhất là trong đạo đức của đạo Phật, đều ca ngợi một cái cuộc sống vị vị tha, để chống ngược lại với cái khuynh hướng vị kỷ. Khuynh hướng vị kỷ nó cứ tự nhiên, mà nó chi phối ta, làm cho con người xung đột với nhau. Vì lo cho mình, và vì lo cho mình nên người ta thế nào cũng có giành giật và xung đột, mâu thuẫn. Nên nếu cuộc sống này bớt cái vị kỷ, thì cuộc sống đỡ xung đột hơn rất nhiều, ai cũng hiểu như vậy. Tuy nhiên, cái bản năng vị kỷ nó mạnh quá, bản năng vị kỷ nó mạnh quá. Và người ta, nó nặng quá, nó mạnh quá nên nó trở thành bình thường.
[40:23]Ai cũng vị kỷ, và người ta buông xuôi. Nhớ giùm thầy cái câu này: buông xuôi. Rất nhiều việc của bản năng, con người ta không cưỡng lại nổi, và đành phải buông xuôi. Và trong cái buông xuôi đó, người ta lập ra những lý luận để bênh vực cho cái sự buông xuôi, chịu thua của mình trước bản năng. Ví dụ như là bây giờ cái ích kỷ, mình buông xuôi rồi, đầu hàng rồi, thì người ta mới là lập ra những lý luận để bảo vệ cái sự ích kỷ đó, bảo vệ cái cuộc sống vị kỷ đó. Người ta nói cái gì? Những lý luận gì để tự bảo vệ cái cuộc sống vị kỷ, khuynh hướng sống ích kỷ của mình? Nói gì?
[41:15]Người ta văn vẻ, hay ho, nhưng mà để làm chi? Để bênh vực cho cái bản năng thôi. Ví dụ nói chứ: "Thương ai thì thương chứ phải lo thương chính mình trước." Có không? Có nghe câu đó chưa? Cũng có rồi. Đó là một loại đó. Ta đã chịu thua, mà chịu thua trong vinh quang. Thua thua cái vị kỷ là hèn hạ, nhưng không, nhờ có một lý luận cái họ thua trong vinh quang, là nói vì: "Phải thương mình cái đã." Đó là chịu thua bản năng nhưng có lý luận trang bị để không phải thua trong cái hèn hạ, trong cái xấu hổ mà thua trong vinh quang. Hoặc là cái sai của người ta là: "Vì bản năng như vậy nên phải sống như vậy." Đó là con thú. Cái quan điểm rằng:
[42:05]"Vì bản năng như thế ta phải sống như thế.", thầy nhắc lại đó là quan điểm của thú. Còn con người là gì? Con người là đánh giá bản năng nó đúng sai.
[42:20]Bản năng như thế, nhưng con người phải dùng lý trí của mình và dùng ý chí của mình quan sát, kềm chế nó lại thì ta còn được ngồi đây, còn được làm con người. Còn nếu bản năng nó thôi thúc cái gì thì làm như vậy thì lập tức kiếp sau đọa làm thú liền. Nhớ là như vậy. Nhưng mà thế giới họ không hiểu về nhân quả, không hiểu về nhân quả, nên họ cứ: "Bản năng như thế nào thì sống như thế đó." Hoàn toàn đó là một lối định nghĩa của thú. Nên hôm nay ta lại có thêm một cái định nghĩa khác nhau giữa người và thú một lần nữa. Hồi nãy ta có định nghĩa về Thánh là gì? Là cái người mà diệt được bản năng. Giờ ta lại có một định nghĩa mới nữa giữa người và thú nữa.
[43:11]Thú là gì?
[43:14]Hoàn toàn chiều theo bản năng. Người là gì? Giằng co, chiến đấu với bản năng. Mãi tới ngày hôm nay, mãi hôm nay học cái bài này, ta mới có cái định nghĩa chính xác thế nào là thú, thế nào là người, thế nào là Thánh. Nhớ như vậy. Nên một cái thế giới mà khuyến khích rằng thích cái gì làm cái đó, bản năng như thế nào sống thế đó là một cái thế giới đang đi dần hết về cõi thú.
[43:47]Còn một cái thế giới mà người ta biết dạy nhau quan sát, kềm chế, giằng co với bản năng, đó là một thế giới gì? Vẫn còn chỗ để cho con người tồn tại. Còn nếu nơi một thế giới mà người ta có con đường để tu tập, diệt trừ được bản năng, thì đó là một thế giới gì? Sẽ trở thành cõi cõi Thánh nha. Đó là như vậy. Hôm nay học tới bài này ta mới có một cái định nghĩa chính xác là như vậy. Nên đừng nghĩ cái gì mình thích là cứ làm. Phải hết sức nghi ngờ những điều mình thích. Vì hầu hết những điều mình thích là do bản năng. Mà bản năng là con đường đi đến cõi thú, nhớ như vậy. Ngay cả cái bản năng có lợi như là mẹ thương con,
[44:43]vậy mà chiều theo nó rồi cũng phá đứa con mình luôn, làm hư đứa con mình luôn.
[44:55]Ví dụ như bây giờ tới
[45:02]cái đứa trẻ mà khi lớn tuổi lên chút xíu, cái nó giao tiếp với xã hội nhiều, có nhiều bạn bè, và cái mối giao tiếp với bạn bè làm cho nó thích hơn là mối giao tiếp với bố mẹ ở nhà. Đố ai biết tại sao?
[45:22]Chính vì nó thích giao tiếp với bạn bè nên nó bị nhiễm nhiều bạn bè, bị rủ rê nhiều cái thói hư tật xấu, bố mẹ không biết đường đâu mà kiểm tra. Chỉ bởi vì nó thích chơi với bạn bè hơn chơi với bố mẹ.
[45:36]Lý do?
[45:43]Ai mà đang có con tuổi mới lớn là khổ vì điều này, đúng không ạ? Khổ lắm á. Lý do là thế này: trong cái mối quan hệ với bố mẹ, nó phải khởi lên lòng kính trọng, phải lễ phép, phải dè chừng, nó làm tâm nó mệt. Còn giao tiếp với bạn bè, ngang vai phải lứa nó làm sao? Nó thoải mái, không cần phải giữ ý giữ tứ, không cần phải nói năng, nói bạt mạng gì cũng được, chửi qua chửi lại gì cũng vui cả. Trong cái mối giao tiếp lỏng lẻo đó, không có bị quy định, bị ràng buộc, nó cảm thấy thoải mái, nó thích chơi với bạn bè nó hơn. Và bạn bè gợi ý, rủ rê nó nhiều cái điều mới, lạ trong cuộc sống này mà nó cần phải khám phá.
[46:26]Và chính những điều mà nó cần phải khám phá đó, thì đẩy nó vô tù luôn cũng không biết chừng. Nên ngang cái chỗ này, bố mẹ rất là vất vả dạy con. Tới khi nó tỉnh ra được mọi điều rồi để quay trở lại với đời, với với với chân bố mẹ thì nhiều khi đã đi qua quá nhiều lầm lỗi, có khi bao nhiêu bản án. Chỗ này rất là khổ vậy. Nên vì vậy cái người bố mẹ nhớ muốn dạy con á, tạo cho nó một cái mối quan hệ với mình vừa biết kính sợ mà vừa thoải mái để cho nó đừng có xa mình quá. Lúc nào cũng la: "Tại sao mày làm thế? Đánh mày chết bây giờ." Cứ làm căng thẳng, thế là đẩy nó ra ngoài đường luôn. Tại ngoài bạn bè nó không có chửi mắng nó kiểu đó.
[47:08]Cho nên, bố mẹ phải vừa làm giữ cho nó sự kính sợ, nhưng vẫn làm cho nó cảm giác thoải mái như bạn bè, thì bớt đẩy nó vào bạn bè ngoài đường, đẩy nó ra ngoài đường, giữ nó lại được ở trong nhà. Đây là cái sự tinh tế, khôn ngoan trong việc dạy dỗ con cái của bố mẹ. Điều này tinh tế lắm á, nhiều bậc bố mẹ không biết điều này.
[47:36]Cái cảm giác mà khi giao tiếp nó không cần phải kính sợ, khi giao tiếp nó buông tuồng, thoải mái được, đây là một cái gì? Một bản năng của con người thích sống tự do, muốn làm gì thì làm. Nhớ như vậy. Con người có một bản năng thích sống tự do, muốn làm gì thì làm. Và con người ta cảm thấy hạnh phúc khi mình được tự do. Con người ta cảm thấy hạnh phúc khi mình muốn làm gì thì làm. Và chính vì chiều theo cái bản năng tự do này, mà các người các chủ thuyết chính trị đã ca ngợi gì? Tự do. Đúng không ạ? Nhớ, cho nên khi một chủ thuyết chính trị ca ngợi tự do là các chủ thuyết chính trị đó đã chiều theo bản năng của con con người.
[48:30]Nhớ như vậy. Cái bản năng về cái thích tự do này vừa có lợi, vừa có hại. Vừa có lợi là gì? Khi người ta được tự do, tâm tư thoải mái, người ta cũng dễ sáng tạo. Nhưng mà cái hại là gì? Cái hại là nó làm cho xã hội dễ loạn.
[48:54]Nên những cái người mà họ sợ xã hội loạn thì họ thích kiềm chế tự do con người lại, cho xã hội bớt loạn. Nhưng mà nếu mà ta cần sự sáng tạo, ta phải nới lỏng cái tự do để con người sáng tạo. Nó có mặt trái, mặt phải của nó. Nhưng cái thích tự do là một bản năng.
[49:15]Có nhiều người tiếng Anh định nghĩa cái chữ "giải thoát" của đạo Phật là tự do, freedom, liberty. Sự thật cái định nghĩa mà tự do là giải thoát là sai hoàn toàn. Vì sao vậy? Vì giải thoát là cái trạng thái của một bậc Thánh, còn tự do là cái khuynh hướng bản năng của phàm phu. Hai cái đó không thể định nghĩa đồng nhau được. Cái giải thoát của một bậc Thánh không phải là cái vị đó muốn làm gì làm. Mà vị đó không bao giờ bị bản năng chi phối nữa mới gọi là giải thoát. Còn cái người tự do là gì? Muốn làm gì thì làm, hai cái đó khác nhau. Nên ta thấy rằng Khổng Tử có cái định nghĩa về những trạng thái tâm thức
[50:07]của ông, ông nói 15 tuổi là bắt đầu ông chuyên tâm học đạo lý. Cho tới năm 30 tuổi là tam thập nhi lập thì ông xác định được con đường đi của mình, lý tưởng của mình, đạo lý của mình, lập trường của mình tới năm 30 tuổi. Tới năm 40 tuổi, tứ thập nhi bất hoặc, không còn nhìn cái điều gì mà sai đúng lẫn lộn nữa thì cái này bằng cái gì trong đạo Phật mình? Diệt trừ được cái cái nghi trong đạo như trong đạo Phật mình nói, tức là Khổng Tử vĩ đại đó. Tới năm 40 tuổi rồi là đúng sai hết hết lầm nữa rồi, năng lực này nọ làm thánh được rồi. Mặc dù hai mươi mấy tuổi là ổng đã dạy học trò rồi, nhưng mà ổng tu dưỡng tới năm 30 tuổi thì ổng xác định được
[50:56]con đường đi rõ ràng, giống như mình nói là ngộ đạo á. Tới năm 40 tuổi bắt đầu đạt được cái trí tuệ diệt cái nghi, tứ thập nhi bất hoặc, không còn nghi hoặc nữa. Nhìn ra sai đúng mọi chuyện trên đời rất rõ ràng. Tới ngũ thập tri thiên mệnh, ngũ thập 50 tuổi biết được mệnh trời nghĩa là gì? Tới 50 tuổi bắt đầu có thần thông. Nhớ nha, Khổng Tử là người có thần thông, biết được mệnh trời, biết được quá khứ vị lai của mình và của người khác. Khổng Tử vĩ đại đấy! Lục thập nhi nhĩ thuận là đạt được sự tự tại đối với mọi điều nghịch, xa nghĩa là mọi nghịch cảnh trong cuộc sống này, mọi điều thuận, điều nghịch trong cuộc sống này
[51:39]đều tự tại hết, là năm tới 60 tuổi ổng mới đạt được sự tự tại giống như một thiền sư. Nhưng mà tới năm 70 mới sợ nè: 70 tuổi là thất thập tùng, thất thập nhi tùng tâm sở dục, bất du củ.
[51:56]Cái này cái câu rất dài, mình nghe giống thần chú á: thất thập nhi tùng tâm sở dục, bất du củ. Ai hiểu không? Khen hay ạ. Tùng tâm sở dục, bất du củ. Đây, tùng tâm sở dục là gì? Những cái điều mình muốn, mình thích là theo tâm mình mà không bao giờ ra ngoài đạo lý. Bất du củ là không ra ngoài khỏi đạo lý. Củ này là quy củ, bất du củ không đi ra ngoài đạo lý. Mọi điều muốn của mình, những điều thích trong cuộc sống đều nằm trong đạo lý. Đây mới là giải thoát nè. Chứ không phải tôi thích làm cái gì làm, mà làm bậy bạ cũng gọi là thích là tự do, không phải. Cái thích của một bậc thánh là cái thích nó đều ăn khớp với đạo
[52:45]lý cả, đó mới là là đạo đức, là trí tuệ, là giải thoát. Còn cái tự do của ta hiểu hiện nay, của thế giới hiểu hiện nay là muốn làm gì thì làm và nó xung đột, do đó phải lập ra biết bao nhiêu bộ luật để kiềm chế cái tự do con người lại. Trên thế giới này có thật có tự do không? Không. Đất nước nào mà tuyên bố mình tự do nhất là đất nước đó nhiều luật nhất.
[53:17]Luật nhiều. Việt Nam mình vậy chớ mà còn ít luật á. Mấy đất nước kia nhiều luật lắm, nên không có tự do, chưa bao giờ có tự do, bởi vì để tự do loạn liền. Vì sao vậy? Vì tự do là một bản năng, nhớ như vậy. Mà một người đang tu trên con đường để làm thánh, chính người đó cũng tự diệt trừ, kiềm chế cái bản năng thích tự do của mình bằng cách gì? Như quý thầy mình á có muốn làm gì làm không? Quý thầy á, quý cô á đi xuất gia rồi có thích làm gì làm không? Không, kiềm chế lại cái thích của mình thì đó mới là người tu tập. Và khi mà kềm cái thích của mình lại, tức là hạn chế tự do của mình lại thì đó là đang diệt trừ bản năng, đang diệt trừ bản năng.
[54:05]Cái mà diệt trừ bản năng tự do, kiềm chế cái ý thích của mình trong đạo Phật gọi là cái gì? Giữ giữ giới, phải không? Và cái giới ở trong cái người tu sĩ nó còn nhiều hơn, khắt khe hơn, khó chịu hơn những cái luật pháp của quốc gia nữa. Dĩ nhiên luật pháp quốc gia chuyên môn thì nó nhiều lắm, nhưng mà trên cái đạo đức cơ sở á thì cái giới luật của người tu sĩ nó còn khắt khe hơn là những cái đạo đức do luật pháp quy định. Vì sao vậy? Bởi vì hạn chế tự do tức là diệt trừ bản năng, là như vậy.
[54:48]Nghe điều này rồi còn muốn đi xuất gia nữa không? Sợ chưa?
[54:58]Khi lớn lên chút xíu thì người ta bắt đầu biết, biết gì? Yêu. Đó, thấy không? U hậu nói chính xác hoàn toàn, bắt đầu biết yêu. Khi yêu rồi, người ta muốn gì? Muốn cưới, đúng không ạ? Đó, đó cái quá trình của tâm thức, của bản năng như vậy, của nghiệp lực là như vậy. Lớn lên, gặp người đó yêu, yêu rồi cưới, cưới xong rồi làm gì? Ly dị. Nói thầy nói làm sao chứ nói: "Tụi vợ chồng tụi con ăn đời ở kiếp có ly dị đâu", thì phải coi lại cái quá trình yêu ạ. Về ngày xưa cưới là bởi bằng nguyên nhân gì? Nói: "Dạ, tại bố mẹ con kêu", chính xác. Ta có hai dạng hôn nhân vậy đó: một dạng hôn nhân là do chính mình chọn lựa
[55:51]và một dạng hôn nhân là do bố mẹ chọn lựa. Vậy trong hai dạng đó, ta thích
[56:04]dạng nào? Hử?
[56:19]Thông thường vì bản năng tự do ha, nên người ta luôn luôn thích cái hôn nhân phải tự mình chọn lựa. Mình yêu thì mình lấy, chứ bố mẹ gả con, cưới nhầm người con không yêu làm sao mà con lấy được, cho nên phản đối cái chuyện mà hôn nhân do bố mẹ đặt để, vậy.
[56:41]Nên cái hôn nhân mà ta tự chọn là thuộc loại hôn nhân của bản bản năng, còn cái hôn nhân mà do cha mẹ có ý kiến, có định đoạt thì là không có bản năng. Mà nó là gì? Nó là của lý trí, của đạo đức, của truyền thống làm cho ta khó chịu. Con từ nào giờ con cứ để ý cái cô kia kìa, mà sao tự nhiên bố mẹ lại bưng cái cô này làm đám hỏi cô này, rất là khó chịu, cái xung đột của gia đình như vậy. Nhưng mà thực sự trong việc đánh giá một con người đi tìm một con dâu ngoan hiền thì mình với bố mẹ ai khôn hơn? Bố mẹ khôn hơn chứ. Phải bố mẹ không yêu, không yêu cho nên nhìn vấn đề rất rõ, còn ta yêu rồi là ta ngu liền.
[57:25]Nhớ, khi đã yêu thì ngu thật nhiều.
[57:35]Đó là lý do tại sao mà những cái cuộc hôn nhân hồi xưa mà do bố mẹ định đoạt người ta ăn đời ở kiếp cho tới răng long đầu đầu bạc. Nhưng bây giờ răng thì hết long rồi, vừa hơi long là có bác sĩ lại người ta làm liền, như vậy. Đầu bạc, đầu bây giờ cũng không bạc vì mới hơi bạc người ta đã nhuộm cả rồi. Đó, nhưng mà người ta ăn đời ở kiếp với nhau. Còn mà cái hôn nhân mà do tự chọn, tới ngày hôm nay cái tỷ lệ mà ly dị nó tăng dần, tăng dần, tăng dần. Hễ nói tới một cuộc hôn nhân, thấy một người đứng tuổi thì luôn luôn hỏi một câu: "Anh đã ly dị bao lâu rồi?", vì xem là chuyện hết sức bình thường.
[58:13]Đó là những cuộc hôn nhân mà tự chọn, không có ý kiến của bố mẹ. Vì không có ý kiến bố mẹ nó có một cái điều nói trong nhân quả, nó là một sự tổn phước, nó làm cái gì? Mất công bằng. Ta thích lấy ai ta lấy thì ta đã mất công bằng đối với bố mẹ và nó đã gây một cái nhân xấu và quả báo là gì? Hôn nhân không thể bền vững. Nhớ giùm thầy điều đó, mọi người xem lại coi mình thế nào. Đó, cho nên hôn nhân mà mình bất chấp ý kiến của bố mẹ, đó là một điều tổn phước và nó đã chờ đợi một sự tan vỡ rồi. Còn nếu bố mẹ mình cũng đồng ý luôn thì ta không bị cái tổn phước đó. Còn người nào cực ngoan, nói: "Bố mẹ đặt đâu con ngồi đó, chọn ai con lấy người đó",
[58:57]thì hôn nhân hết sức bền vững vì nó có cái tính hiếu thuận ở trong đó, vậy.
[59:06]Còn nói ví dụ như con đi tu, bố mẹ không đồng ý thì sao? Thì đành phải chờ bố mẹ đồng ý, vì nó cũng có cái sự công bằng ở trong, chờ bố mẹ đồng ý cái đã nha. Mà nếu bố mẹ đồng ý được thì bố mẹ lại có cái phước của bố mẹ ở mai sau. Đó, đó là nhân quả, vậy thôi. Thật ra thì cái bài này thời gian thì đã hết nhưng mà thầy nói chưa được phân nửa. Cái bài bản năng không ngờ nó lại dài quá, xong rồi mới nói chưa được phân nửa mà đã hết giờ rồi. Mà muốn nói cho hết giờ nữa ta mất thêm nếu thầy nói nhanh phải nửa tiếng nữa rồi mọi người có chịu không?
[59:46]Chạy qua hỏi ni sư có việc gì không, nếu sư phụ nói thêm nửa tiếng nữa có mất lòng ai không, có công bằng, có tự do, dân chủ không?
[59:57]Nghe có khó hiểu không ạ? Không ạ. Bởi vì nói về bản năng nó là tầng sâu của tâm thức nha. Cố gắng nói cho dễ hiểu nhưng đây là một bài hơi bị cao cấp, nói cho khóa thiền của những người mà có tu thiền, có quan sát nội tâm của mình, bài này hơi khó. Thôi nói thêm chút nữa nha. Quý Phật tử đói bụng chưa? Chưa ạ. À đúng rồi, hễ mà có đói mình thắng lại được đó là thắng cái bản năng của mình nha, thắng cái bản năng... Con người có cái bản năng này,
[1:00:30]ví dụ, thích thống trị người khác, thích người khác nghe lời mình. Có không ạ? Có.
[1:00:40]Nên cái bản năng này mà nếu cho phát triển thoải mái, tất cả chúng ta đều trở thành những nhà độc độc tài. Vì cứ ép người khác phải nghe lời mình. Đó cái khuynh hướng này vậy. Nên cả thế giới này trong lịch sử chiều dài thì ta thấy hầu hết những chế độ chính trị đều là độc tài. Lúc đó quyền uy cứ tập hợp lại tập hợp lại, và người ta đều trở thành chế độ là quân chủ phong kiến độc tài, quyền lực tập trung hết vô cho cho vua. Và ông vua ổng thỏa mãn tột cùng cái bản năng của mình là thống trị, thích thống trị. Nhưng mà cái quyết định của một con người thì đa phần là không sáng suốt, không hợp lý.
[1:01:26]Cho nên thế giới đã phải đấu tranh rất vất vả để mà lật ngược lại thành ra một chế độ gọi là dân dân chủ.
[1:01:36]Là không cái quyền lực không được tập trung về một người nữa mà phải nhiều người để có ý kiến nhiều hơn. Là những người mà có cái công lao trong việc mà xây dựng cái quan điểm về dân chủ đó là Montesquieu, Voltaire, Jean-Jacques Rousseau, vân vân, những cái người mà đều là Pháp nha, cũng lạ là những tư tưởng tiến bộ này lại nằm ở Pháp, những cái người những nhà tư tưởng của Pháp đấy. Đến bây giờ tên tuổi của những vị đó được nhắc nhở lại mãi. Cái thích thống trị là một bản năng, và ngược lại với cái thích thống trị đó, thắng cái bản năng đó là gì? Biết lắng nghe ý kiến người khác, biết tôn trọng ý kiến người khác,
[1:02:17]dù có khi người khác nói không hợp lý lắm nhưng ta lắng nghe trong cái thái độ tôn trọng. Nên là xem cái đạo đức của một con người vậy, giữa người phàm phu và một bậc thánh ở chỗ này: người phàm phu cứ thích áp đặt cái ý kiến mình lên mọi người vì đó là bản năng thích thống thống trị. Một bậc thánh là gì? Đã là thánh rồi thì cực kỳ sáng suốt, nhìn vấn đề là thấu biết hết 80 8 90%, nhưng còn 10% còn lại vẫn thích nghe ý kiến người khác, thích phát huy cho người khác, thích cho người khác được nói lên, được suy nghĩ để chi? Ai cũng giỏi lên cả. Đó là bậc thánh. Cái cách nghĩ của bậc thánh, cách làm của bậc thánh là phát huy ý kiến người khác,
[1:03:06]lắng nghe người khác, tôn trọng người khác, khuyến khích người khác nói, khuyến khích người khác suy nghĩ để cho người ta cùng giỏi lên, là hai cái này. Đây là hai dạng cái bản năng: một là bên bản năng thích thống trị và một bên là đạo đức thích lắng nghe, như vậy. Rồi bây giờ có những cái loại bản năng, hai cái bản năng khác nhau và nó xung đột với nhau, cùng là bản năng mà nó không thuận nhau. Ví dụ như ta có cái bản năng là thích hạnh phúc, thích sung sướng, thích hưởng thụ, đó là một bản năng. Ta cũng có cái bản năng là sợ chết. Thế cái người họ nhảy cầu Thanh Trì xuống sông Hồng họ đi tìm cái chết, tại sao họ thắng cái bản năng đó vậy? Tại sao họ tự sát?
[1:03:53]Trong khi bản năng tự nhiên là ai cũng ham sống sợ chết. Vì nó có một cái bản năng khác nó lấn át cái bản năng này. Bản năng gì? Bản năng trốn đau khổ, sợ đau khổ. Ta cũng sợ chết nhưng ta cũng sợ khổ. Hai cái bản năng nó cùng tồn tại và trong một số trường hợp, hai cái bản năng đó xung đột với nhau. Ví dụ như là cái người đó họ không thể chịu đựng nổi cuộc sống mà nợ nần đến như vậy, không còn cách nào để thanh toán, nhục nhã. Mọi người đòi nợ kêu réo đủ thứ hết, nói nặng nói nhẹ, chửi bới, bắt phải trả tiền, thậm chí có những người mà nhờ cái công ty thu nợ tới nữa. Mà cái công ty thu nợ tới thì họ có cái cách thu
[1:04:37]nợ của họ, nó đay nghiến khủng khiếp lắm. Họ không làm gì sai với luật pháp, nhưng mà cái cách đay nghiến của họ để mình phải trả nợ mình cũng chịu không nổi. Và cuối cùng, để trốn cái khổ, người ta tìm tới cái chết. Hai cái bản năng cùng tồn tại nhưng một số trường hợp nó xung đột nhau, và người ta chọn một cái là chết, mặc dù người ta rất ham sống sợ chết. Rồi có những trường hợp này: hai người yêu nhau rồi một người nhảy xuống sông tự tử, vì sao vậy?
[1:05:14]Mà thường là nàng nhảy trước chàng.
[1:05:19]Chàng tính nhảy nhưng mà thôi, chia tay. "Từ đây em đi đi, em cứ trôi đi nha, em cứ trôi theo dòng sông yêu thương, còn anh ở lại với cuộc đời đau khổ." Tại sao vậy? Tại vì lúc đó người con gái cảm thấy có cái gì rất đau khổ. Mà cái cảm thấy rất gì đau khổ là thường thường nó rơi vào trong hai loại: một là bị anh chàng kia phụ bạc, phải không ạ? Và nói trước đây tất cả tình yêu, cuộc đời đã dâng hiến cho anh hết rồi, ha, mà bất ngờ bị anh phản bội, đau khổ quá! Cho nên trốn cái đau khổ đó bằng cách tìm tới cái cái chết. Cái bản năng này lấn át bản năng kia. Hoặc một trường hợp nữa là không phải là anh chàng kia phụ bạc,
[1:06:08]mà anh chàng kia quên trả lời tin nhắn trong 15 phút. Hỏi tại sao em nhắn tin mà 15 phút qua anh không trả lời? Nói anh bận. Anh bận cái gì? Nói thì anh mắc họp. Anh họp cái gì mà quan trọng hơn em? Nói thì cũng phải thủ trưởng tới nói chuyện chút xíu. Thủ trưởng anh là cái gì hơn em à? Hỏi tới thì mình làm cũng phải nói chuyện với thủ trưởng cho đàng hoàng chứ. Nghĩa là ổng là cái gì? Ha? Anh có ăn đời ở kiếp với thủ trưởng không mà anh nghĩa là coi trọng hơn không trả lời tin nhắn của em? Nói lúc đó còn bao nhiêu con người. Bao nhiêu con người đó hơn em à? Cứ lách qua lách lại cô nhảy cầu. Nhảy chết liền.
[1:06:47]Thì cái này là bản năng nào mà lấn át cái bản năng sinh tồn? Ai biết?
[1:06:58]Bản năng nào đã lấn át cái bản năng sinh tồn khiến cô đó lãng nhách nhảy xuống sông, chỉ vì tin nhắn trễ 15 phút và chỉ vì cái cuộc nói chuyện anh chàng này không giải thích được tại sao anh coi người khác hơn em? Có hai bản năng: một là bản năng sinh tồn phải không ạ? Và lần này cái bản năng sinh tồn bị lấn át bởi một bản năng: tự ái. Đó, bản năng tự ái. Con người ta ai cũng tự ái, không à? Cảm thấy mình không được tôn trọng, mình tự ái; cảm thấy bị xúc phạm, mình tự ái. Và có những người cái tự ái nó lớn quá, cái bản năng tự ái cô này lớn quá, cổ bất cần cái sống cái chết nhảy cầu luôn để làm nư, khiếp như vậy.
[1:07:40]Cái trường hợp cô này cá tính khiếp quá. Nên ta cứ thấy chữ cá tính cá tính cá tính ta đừng đụng vô nha. Thấy người nào mà có vẻ có cá tính làm ơn tránh xa mấy cây số, vì cái loại đó một rất dễ nhảy cầu, hai đè ép thống trị cuộc đời mình, tiêu mình luôn. Đó như vậy, nên mấy người có cá tính làm ơn tránh xa ra. Và chúng ta cũng vậy, khi ta hiểu những điều này ta cũng làm ơn tránh cái cá tính nơi mình. Vì nếu mình cứ cá tính cá tính, không ai sống nổi với mình cả, vì đó là một loại bản năng nó gây ra cái tự ái và không biết chuyện gì xảy ra. Ta sẽ có những hành xử cực kỳ kỳ quặc nha, bất ổn, không hợp lý và gây đau khổ cho nhiều người nha.
[1:08:27]Có cái anh chàng đó ảnh dữ. Dữ cũng là một loại bản năng. Công an đi ngoài đường sao công an thổi lại, ngoét: "Vô lại cho coi giấy tờ." "Dạ, em để quên giấy tờ ở nhà." "Anh còn cái giấy gì đưa tôi xem?" Móc móc ra một lát có có cái cái có một cái tờ giấy tham gia cái câu lạc bộ gì đó thôi, để chứng tỏ mình có thật là con người ở trên cuộc đời này, chứ không phải ma, vì không có tờ giấy nào hết. "Anh biết anh lỗi gì không?" "Dạ, em hơi đi quá tốc độ một chút, anh thông cảm." Thì đây ta thấy nó là một thằng hung dữ, nhưng mà tại sao đứng trước công an bắt đầu nó lễ phép mà ở các nơi khác nó xấc xược với người ta?
[1:09:14]Cái tâm lý này là gì?
[1:09:21]Cái xấc xược là một bản năng, nhưng mà ta còn một cái bản năng khác là sợ. Và trong trường hợp này, cái bản năng sợ nó lấn át cái tâm cái cái bản năng xấc xược nên ảnh bỗng nhiên trở nên lễ độ vô cùng.
[1:09:41]Và đây cũng là cách mà cha mẹ dạy con, đây cũng là cách những cái người lãnh đạo họ cai trị đất nước, họ khai thác cái bản năng sợ hãi. Đứa nhỏ nó mới nhỏ lớn lên,
[1:09:56]nó đâu có biết phải trái phải không ạ? Bố mẹ chỉ khai thác cái sợ thôi. Hễ mà nó sai, đét cái roi vào mông nó, chẳng có tổn hại tới sức khỏe nhưng cái đau nó làm cho nó sợ, và chỉ điều chỉnh cái hành vi của nó, cái thái độ nó bằng cái cái sợ. Vậy chứ mà từ từ nó đi đúng hướng, bằng cái điều chỉnh bằng cái roi thôi, dùng cái roi để điều chỉnh. Khi nó lớn lên nó biết suy nghĩ rồi, bắt đầu mới điều chỉnh cái tâm lý, tâm hồn, cuộc sống nó bằng cái gì? Bằng lời nói. Bằng lời nói, bằng đạo lý, bằng giáo lý, bằng sự khuyên lơn. Còn lúc nhỏ nó không nghe được thì chỉ bằng cái roi, dùng khai thác bản năng sợ hãi để điều chỉnh cái cuộc sống của nó.
[1:10:40]Đó là những cái bản năng. Hôm nay nói những điều này ta thấy lạ không? Khó hiểu không? Đây là những điều về bản năng mà nó mơ hồ, vô hình, không ai nhìn thấy, hôm nay ta moi nó lên. Nên cũng là bài này cũng hơi khó nha.
[1:11:02]Cái bản năng này nó nằm ở cái tầng nào của tâm thức?
[1:11:09]Trong hành ấm nha. Nhớ ta nhớ năm ấm là gồm phần nha, cấu trúc của thân tâm ta gồm gì? Sắc, thọ, tưởng, hành và thức. Hôm giờ ta chưa nói tới thức ấm. Nào giờ hành ấm ta nói hoài, nói rất là nhiều vấn đề, ha, chú ý, trí nhớ, tình cảm, đến đây nói tới bản năng là nằm tầng sâu trong hành ấm. Vì nằm trong hành ấm cho nên bản năng rất là sâu kín, khó thấy, và vì nằm trong hành ấm cho nên bản năng rất là mạnh, chi phối tâm hồn của ta, chi phối cuộc sống, chi phối sự suy nghĩ, chi phối tình cảm của ta rất là mạnh. Vì bản năng là nằm trong hành ấm, mà hành ấm thì rất là mạnh, hành ấm là gốc của bản ngã, gốc của mọi hoạt động tâm thức.
[1:11:52]Cho nên cái bản năng nằm trong đây rất là mạnh. Và trong đạo Phật ta, ta khi tu tập, ta có hai loại chứng ngộ: một loại chứng Thiền và một loại chứng Thánh nha, một cái chứng Thiền và một cái chứng Thánh. Chứng Thiền là ta đạt được cái sự an tĩnh của nội tâm nó sâu dần, sâu dần ở mức độ nào đó. Đầu tiên là chứng được chánh niệm tỉnh giác, rồi sau khi qua khỏi chánh niệm tỉnh giác ta bắt đầu chứng được Sơ thiền rồi Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền. Đó là cái chứng Thiền, nhưng mà chứng Thiền không phải chứng Thánh. Chứng Thánh thì ta có bốn tầng bậc Thánh là: Sơ quả Tu-đà-hoàn, Nhị quả Tư-đà-hàm, Tam quả A-na-hàm, Tứ quả A-la-hán.
[1:12:40]Mấy này phải thuộc cho chắc à nha, không thuộc phải học cho thuộc á. Đó là một cái chứng Thiền và một cái chứng Thánh. Hồi nãy ta đã định nghĩa chứng Thánh là là diệt được bản năng, diệt đứt bản năng luôn, không còn bản năng luôn. Mà ở cái Sơ quả Tu-đà-hoàn đầu tiên á là diệt được tâm vị vị kỷ
[1:13:04]mà chưa diệt được tham sân. Cái tham và cái sân nó sâu hơn cả cái cái vị kỷ. Tới Nhị quả, Tam quả mới dứt được cái tham và sân, nên cái tham sân rất khó diệt chứ không phải là dễ, quý vị, nhưng mà phải tu từ từ để diệt. Thế còn chứng Thiền là gì? Chứng Thiền là diệt được triền cái.
[1:13:32]Vậy triền cái và kiết sử khác nhau thế nào? Kiết sử ta gọi là bản bản năng, còn triền cái là tập khí. Đó, hai vị đuối rồi đó, nghe thấy đuối. Rất cảm ơn hai vị đã lắng nghe cho tới giờ phút này. Thầy nhắc lại chỗ này chút xíu nha để ai biết rồi mình trả lời. Kiết sử gọi là bản năng, triền khái triền cái gọi là tập khí, nhớ như vậy. Tập khí cũng rất là sâu, là dày và cũng nó ấn định cái hành động của ta luôn. Ví dụ như là ta có một cái thói quen, một cái tập khí rất là sâu dày là tới bữa ăn ta phải chửi ai được vài câu rồi ta mới bưng cơm lên ăn được. Ví dụ người nào có cái tập khí như vậy thì dĩ nhiên cái tập khí này nó cũng lấy nền từ bản năng mà
[1:14:30]ra thôi, nhưng mà nó thành một cái tập khí, thành một thói quen nó sâu dày. Dọn bàn cơm lên rồi mà nhìn quanh không có ai để chửi, không ăn được. Thế là phải kiếm ai chửi bới một câu rồi sau đó mới ngồi ăn cơm rất là ngon. Đây là gọi là triền cái. Triền cái nó cũng là lấy từ bản năng ra thôi, nhưng mà nó nó biến dịch, linh hoạt, nhiều cái vui hơn nhiều, nơ, triền cái nó vui hơn nhiều. Ví dụ như vậy. Hoặc là như thầy, thầy có một cái triền cái là thích âm nhạc.
[1:15:06]Đó, ví dụ như hôm qua vậy, khi mở cái bài nhạc thầy mới đi ra dần dần và thầy canh khi thầy đi ra tới nơi cái pháp tòa thì bài nhạc vừa chấm dứt. Nhưng mà đệ tử thầy quá le te, nghe tin thầy ra lật đật tắt bản nhạc cái thầy không còn động cơ để thuyết pháp. Thầy nói mở lại cho thầy nghe hết cái đoạn cuối đó thầy mới ra thuyết pháp được. Đó, cũng là một loại triền triền cái vì nó là tập tập khí. Đó là như vậy, quý vị. Như vậy thầy có khó chịu quá không?
[1:15:36]Đó những cái có những cái triền cái nó vui vui như vậy, nhưng mà có những triền cái cũng rất là xấu xa, như vậy. Và người chứng Thiền là người diệt được những triền cái, những cái tập khí đó, quý vị. Mà có những cái triền cái đó đó rất giống cái tên nó rất là giống với kiết sử bản năng: cũng là tham, cũng là sân, cũng là nghi, vân vân, cũng giống như vậy, nhưng chưa phải là dứt được bản năng. Ví dụ như người nóng giận thì cái nóng giận này là kiết sử, cái nóng giận này cũng là triền cái. Nhưng cái nóng giận của kiết sử nó sâu hơn, nó thành những sự thù hận, sự tự ái, nghĩa là nó khủng khiếp hơn.
[1:16:16]Còn cái nóng giận của triền cái nó là những cái bộc lộ đỏ tai, tía mặt, nói năng vung vít thì cái đó nó là triền cái, nó lộ ra và dễ thấy. Còn cái nóng giận mà của bản năng nó chìm sâu hơn, có thể mưu sâu kế độc, ngồi cười cười không nói tiếng nào nhưng mà đi đằng sau đâm người ta chết vì cái thù hận, nó thành thù hận. Còn cái mà nóng giận của triền cái: mày vậy hả? Quơ tay quơ chân mình chửi bới lại cho đã lúc đó rồi thôi. Đó là tập khí. Hai cái đó nó khác nhau. Cũng cùng một tên là sân, nhưng cái sân của bản năng hiểm độc hơn, sâu cay hơn, chìm khuất hơn, khó diệt hơn, phải chứng Thánh mới hết.
[1:16:58]Còn cái nóng giận của triền cái chỉ chứng Thiền là hết. Chứng được chánh niệm tỉnh giác là hết cái sân của tập khí liền, không bao giờ lộ ra cái vẻ gì nóng giận được nữa. Đây ta phân biệt được chưa? Dạ, đó là ý như vậy. Sau này ta có duyên ta sẽ nói về triền cái kỹ hơn. Thì hôm nay ta học cái bài bản năng này ta vỡ ra được nhiều vấn đề: bản năng là một cái quy trình, một cái khuynh hướng nó chìm sâu trong tâm thức và chi phối hành vi, ngôn ngữ, ý thích, nhận thức, tình cảm của ta. Đó, hầu hết tất cả chúng sinh đều bị bản năng sai sử, mọi chúng sinh, nhưng mỗi loài, mỗi giống có những loài bản năng khác nhau.
[1:17:45]Kể cả cây cỏ cũng có bản năng, con người cũng có bản năng, và có những bản năng rất xấu và có những bản năng đôi khi có lợi. Đó, và ta định nghĩa lại: Bậc Thánh là gì? Bậc Thánh là người mà diệt trừ được bản năng. Đến bài này ta mới có một định nghĩa thế nào là là Thánh, như vậy. Cảm ơn quý vị đã lắng nghe. Bài này hơi khó mà ngồi nghe được tỉnh táo vậy là cũng có phước lắm á, cũng giỏi lắm