[0:01]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay ta ta nói với nhau về đề tài là công đức xây chùa nha.
[0:12]À ra ngoài Bắc cái thầy hay nghe cái câu nói ừ là: "Làm chùa, tô tượng, đúc chuông, ba công đức ấy thập phương nên làm." Cho nên ai cũng thích như vậy. Mà thực sự là xây chùa thì phước nhiều, điều đó là điều có thật, đúng như vậy. Nhưng mà cái quan trọng là cái lợi ích mà ngôi chùa đó đem lại cho cuộc đời có nhiều hay không, để biết được là cái phúc của ta có lớn hay không nha. Nên hôm nay ta nói về công đức xây chùa trên một cái khía cạnh là cái ngôi chùa đó có đem lại được lợi ích cho chúng sinh hay không? Chứ còn nếu mà ta cứ thi đua xây chùa mà không để ý đến cái khía cạnh cái giá trị tinh thần của cái ngôi chùa đó thì nhiều khi cũng rất là phí.
[1:17]Thường thường thì khi nào thì ta bắt đầu cất nhà?
[1:25]Có tiền dư, phải không ạ? Mà có dư nghĩa là gì? Nghĩa là cái phần ăn ta đủ rồi, sau đó đến phần gì? Phần mặc đủ rồi mới tới phần nhà ở, mới tới phần ở. Ăn, mặc, ở, ba cái nhu cầu thiết yếu của con người mà từ căn bản rồi đến nâng cao.
[1:51]Xã hội cũng vậy, một quốc gia cũng vậy, một thời đại cũng vậy. Vào cái thời đại nào đó, một cái xã hội nào đó khi mà người ta bắt đầu giàu lên, người ta dư lương thực, dư y phục, bắt đầu sẽ xuất hiện những công trình kiến trúc. Ví dụ như là khi ta phát hiện ra những cái kim tự tháp của Ai Cập xây dựng cách đây khoảng 3000 năm, 4000 năm, 5000 năm thì phải hiểu rằng vào cái thời đại đó cái nền văn minh của Ai Cập lên rất cao, cái nông nghiệp rất là phát triển, chứ không phải chỉ là những cái sa mạc khô cằn mà trồng trọt không được. Chắc chắn là họ đã trồng trọt được, thu hoạch được mùa màng rất là tươi tốt, đấy.
[2:43]Thì cũng vậy, thì do cái công trình kiến trúc của Việt Nam trải dài từ Bắc cho đến Nam vào ngày xưa thực sự là không có công trình ấn tượng, mà cũng có thể hiểu rằng đất nước ta trong nhiều nghìn năm coi vậy chứ không phải là giàu sang lắm. Người ta cứ nghèo nghèo bé bé, như trước cái thời kỳ Đổi Mới của nước ta cũng vậy, ta đi qua những cái miền quê ta thấy cái nhà cũng bé bé bé bé, nhỏ phải không ạ? Sau này thì bắt đầu ta xây dựng theo cái tiêu chuẩn tiêu chuẩn quốc gia thì bắt đầu nhà to lên hết, về nhà quê cũng thấy nhà to lên vậy. Thì đó là ta biết rằng xã hội ta đã giàu đấy, thực sự là đã giàu lên rồi thì có những cái công trình kiến trúc nó như vậy.
[3:32]Hồi cái năm đó thầy làm cái cái cái hội thảo về Tổ Liễu Quán, ở Phú Yên có xuất hiện một vị thiền sư lỗi lạc là ngài Liễu Quán, thì hôm đó là Ban Trị sự Phật giáo của tỉnh Phú Yên mới tổ chức cái hội thảo và nhờ bên chùa thầy ra tổ chức giùm. Thì trong cái tổ chức cái hội thảo đó, thầy có nói một điều là: "Ta kế thừa những gì của người xưa, nhưng mà ta phải phát triển cho lớn hơn." Giống như là chùa cũng vậy, thì ngày xưa thì làm như vậy, nhưng mà thời đại bây giờ phải phát triển rộng hơn, nhiều hơn, chứ không có phải là cứ lấy đúng cái kích thước, lấy đúng cái kiểu mẫu như vậy. Vì sao vậy? Vì cái nhu cầu của thời đại, cái nhận thức của thời đại mỗi
[4:23]lúc mỗi khác, ta không có bắt chước y chang được như vậy. Lúc đó có cái ông thầy nào đó ổng cũng ông thầy đó ổng ở Huế, ổng mới vặn vẹo cái câu đó. Ổng vặn vẹo thì thầy không trả lời, vì thầy nhìn thấy cái nét mặt của ông ông hỏi có vẻ nó không có có cái cái thiện chí để hỏi, mà có vẻ là muốn hơn thua, nên thầy không trả lời thì nhờ một vị Thượng tọa khác đáp giùm cái câu đó. Thì cái vị Thượng tọa đó đáp cũng hay lắm, nói rằng là: "Trong cái thời đại xây dựng mới thì ta không được quyền thua các tôn giáo bạn. Nhiều khi các tôn giáo bạn họ xây dựng công trình lớn quá, mà ta cứ thấp lè tè, bé bé,
[5:02]xíu xíu thì nó không không phải là điều hay cho đạo Phật mình. Mặc dù ta không muốn hơn thua, nhưng mà nhu cầu thời đại đã đến lúc như vậy thì chùa ta phải bắt buộc phải xây to hơn." Giống như cái ngôi chánh điện ở tổ đình đây, thì bây giờ cũng không xây một tầng được nữa, phải phải nhiều tầng lên vì yêu cầu của thời đại. Nhiều khi thầy hay nói các chùa nếu xây chánh điện thôi làm ơn xây từ hai tầng, ba tầng trở lên, mà thậm chí sáu, bảy tầng càng tốt, chẳng sao cả. Nhiều người cũng khó chịu, nói: "Chùa gì xây sáu, bảy tầng." Hôm thì về Cà Mau có cái chùa xây bảy tầng. Thầy nói: "Đúng như vậy, cái ông thầy này ổng sáng suốt,
[5:41]ổng nhìn thấy trước thời đại." Và ta qua bên mà ta qua bên Đài Loan ta sẽ thấy ngôi chùa cả mười tầng là bình thường á. Nên vì vậy là để đáp ứng được cái tâm linh của thời đại thì những người tu sĩ, các chùa viện buộc lòng cũng phải phát triển cái chùa mình nó lớn hơn, rộng hơn. Thì công đức của những người xây chùa ắt hẳn là cũng lớn hơn, đó. Hôm nay thầy nói về cái công đức xây chùa, nhưng mà sự thực ta sẽ thấy một điều thế này: Cái ngôi chùa dù có to, có đẹp thế nào nó cũng sẽ là vô nghĩa nếu trong ngôi chùa đó không có một linh hồn.
[6:25]Không có linh hồn nghĩa là gì? Toàn xác chết không hả? Không phải. Phải có một cái linh hồn ở trong đó. Linh hồn của một ngôi chùa là gì?
[6:37]Là có một cái người chân tu nằm ở trong đó.
[6:42]Tại vì cái chùa chỉ là cái vỏ thôi, mà có một cái người chân tu ở trong chùa thì cái chùa đó bắt đầu mới có sự sống. Ta đến chùa đó, ta mới cảm thấy ấm áp, mới thấy học hỏi được đạo lý, và mới có cảm xúc để ta tiến tu. Nha, cái quan trọng, cái cuối cùng là cái cảm xúc để cho ta tiến tu, còn nếu không, ta chỉ đến chùa vãn cảnh. Nên cái câu ngoài Bắc ta hay nói: "Dạ, đến chùa vãn cảnh" là cái câu nói cực kỳ đau lòng. Tới chùa chỉ để vãn cảnh là nhìn cái vỏ thôi, nhìn cái vỏ thôi ngoài ra không có gì nữa, đó là điều đau lòng nhất. Nói thôi đến chùa thắp hương lễ Phật thì còn tạm an ủi, nhưng mà nghe câu nói đó phải biết rằng trong chùa đó thiếu một linh hồn.
[7:36]Nên cái quan trọng vậy. Chùa có to, Phật có lớn, cảnh chùa có đẹp, có uy nghi vậy, phải làm sao trong đó có một linh hồn ở trong. Có cái linh hồn, cái chùa có sự sống. Chùa có sự sống là gì? Nghĩa là chúng sinh, thập phương, bá tánh, tín đồ mới thích tìm đến để học hỏi, để tu tập. Và từ nơi đó, cái đạo lý lan tỏa vào trong cuộc đời khiến cho cuộc đời này được an vui, được hạnh phúc vì cái lời Phật dạy đến được với tâm hồn của mọi người từ nơi cái ngôi chùa đầy sức sống đó. Nên vì vậy là khi mà ta nghe nói đến cái công đức xây chùa, mà ba việc mà thập phương nên làm thì lúc nào ta cũng phải nghĩ ngay đến cái linh hồn nằm trong đó.
[8:34]Nói rằng làm làm chùa, tô tượng, đúc chuông, mà cái chuông đêm có người đánh hay không? Khuya hôm sớm có vang vọng giữa trời không hay không? Hay là mua cái chuông rồi để đó chẳng ai gõ, phải không ạ? Làm tượng cho đẹp rồi có ai lễ lạy, tụng kinh, ngồi thiền hay không? Xây chùa cho to, trong đó có một người chân tu, đạo hạnh cư ngụ tại đó hay không? Đó, vấn đề cuối cùng vẫn là con người, vẫn là con người. Nên nói bây giờ ta nói cái cái công trình xây dựng có lớn, cái tổ chức, cái cơ chế có hay, nhưng nếu thiếu con người vẫn là thiếu tất cả. Nên vì vậy, trong cái việc mà dạy dỗ, trong cái việc lãnh đạo,
[9:23]trong việc xây dựng đất nước, xây dựng thế giới, xây dựng đạo pháp thì cái cốt yếu vẫn là con vẫn là con người mang điều đó. Ta ta hiểu điều này để ta đi tìm cho đạo pháp và ta đi tìm nơi chính chúng ta.
[9:45]Cái chùa cần có một linh hồn thì ta nói là có cái tinh thần đó của cái ngôi chùa.
[9:56]Mà cái tinh thần của một công trình kiến trúc là gì? Là giúp cho ta thăng tiến về tri thức, về trí tuệ, về đạo đức, thì đó là một cái công trình kiến trúc có lợi cho nhân loại. Còn nếu cái công trình kiến trúc mà nó không làm tăng trưởng về tri thức, về trí tuệ, về đạo đức thì công trình đó coi vậy chứ vô nghĩa. Ví dụ như ta đến một cái đền, ta đến cái đền, có thể là xây cũng đẹp, thấy hương khói nghi ngút, nhưng mà ta đến ta cũng thắp hương, nhưng mà quan trọng ta có tìm thấy trong đó một cái giá trị về tri thức nào, hay ta tìm thấy cái gì để nâng cao trí tuệ của ta lên, hay ta tìm thấy cái gì để thăng hoa được đạo đức của ta lên hay không?
[10:51]Cái giá trị của ngôi đền mới nằm nơi đó. Hoặc là ta đến một cái lăng tẩm rất là đẹp
[10:59]lăng tẩm của một vị vua ngày xưa. Nhưng mà ta đến rồi ta chỉ thấy ồ cái lăng đẹp quá, nhưng mà nói là cái lăng của ai, nói của ông vua đó. Nhưng mà cái ông vua đó, cái cuộc đời của ông, cái sự nghiệp của ông có đem lại cho ta một cảm xúc của ngày hôm nay hay không? Hay là khi viếng cái lăng ông đi về rồi ta có thấy rằng mình phải sống tốt hơn hay không? Đó là cái quan trọng, chứ không phải chỉ viếng để rồi chiêm ngưỡng, xít xoa cái công trình nó to, nó đẹp rồi về, rồi thời gian cũng mai một, cũng mất hết. Nên cái quan trọng là cái linh hồn nằm trong cái lăng đó, cái tinh thần nằm trong cái lăng đó,
[11:39]có thể là người đó đã mất nhưng mà sự nghiệp của người đó vẫn là một bài học lớn mãi mãi cho chúng ta, thì cái lăng đó có giá trị. Còn ví dụ như cái lăng rất đẹp, nhưng mà khi ta đến à ông vua đó ổng sự nghiệp của ổng sao, không có gì. Thời gian trị vì ngắn, rồi ổng có cái gì đặc biệt, không có gì cả, thì ta hiểu ngay cái ông vua này
[12:06]ổng chỉ lo cho bản thân ổng, tức là trong thời gian trị vì không làm gì, lấy rất nhiều tiền xây lăng cho mình, thì thực sự đó chính là cái nỗi nhục. Ta đến đó ta không học được gì cả. Còn ví dụ như bây giờ ta đến cái đền thờ của Trần Hưng Đạo ở Vạn Kiếp, ông thì mất rồi, mộ thì không biết nằm đâu, nhưng mà ở đó còn cái khói hương nghi ngút. Cái đền cũng nhỏ nhỏ chứ cũng chẳng phải là gì lớn. Nhưng mà khi đến đó rồi ta được sống lại, ta được hồi tưởng lại một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc ta. Ta được chiêm ngưỡng, làm nhớ lại cái cái tài ba, cái tài năng lỗi lạc của một vị tướng mà đã giữ gìn được đất nước này trong cơn nguy biến,
[12:55]làm cho ta khi ra về ta cũng cảm thấy mình phải sống tốt hơn một chút, tức là phải yêu nước hơn, phải cố gắng xây dựng, bảo vệ đất nước hơn để không phụ lòng tổ tiên. Đó, thì như vậy cái lăng, cái đền, cái tẩm đó nó có cái linh hồn ở trong còn lại. Còn nếu cái công trình kiến trúc rất là lớn mà bên trong không có gì, rất là nguy hiểm. Ví dụ như ta có một cái đền rất là đẹp ở bên Ấn Độ, một cái đền của ông vua ổng thương vợ ổng quá, và vợ mất rồi không biết ổng dồn bao nhiêu tiền để xây một cái ngôi đền trở thành một kỳ quan của thế giới. Nhưng mà khi đến đó rồi thì ta học cái gì? Không, ta chỉ chiêm ngưỡng cái đẹp và nể phục là ông vua đó ổng
[13:39]ổng xây to quá, và nếu có một chút lãng mạn thì ta cũng nể phục ổng thương vợ quá, rồi thôi, không có gì để học nữa. Hoặc là ta sang cái đền Đế Thiên Đế Thích của bên Campuchia, thì Đế Thiên Đế Thích, cái tín ngưỡng thờ Đế Thiên Đế Thích
[14:03]nếu hiểu thì sẽ rất là hay, còn nếu ta không hiểu là không hay à nha. Thế nào là hiểu là hay? Vì Đế Thiên Đế Thích tức là ông vua cõi trời Đế Thích. Mà nếu nói là ông vua cõi trời rồi thôi, thì xét với góc độ của đạo Phật không có gì đặc biệt. Không có gì đặc biệt là sao? Là bởi vì trong đạo Phật cái quan trọng không phải là quyền lực, mà cái quan trọng trong đạo Phật là sự giác ngộ. Cho nên nếu đó là ông vua mà vua cõi trời mà không liên quan gì đến sự giác ngộ cả thì trong đạo Phật ta cũng không xem là quan trọng. Vì cái gì cũng vô thường, cái gì cũng thay đổi, dù có nắm địa vị rất lớn rồi cũng phải hết, cũng phải thôi, không quan trọng.
[14:53]Đó là nếu ta nghĩ như vậy. Nhưng mà nếu ta hiểu thêm một chút thì cái đền đó mới có giá trị. Nghĩa là sao? Là vua trời Đế Thích thực sự là một vị Bồ Tát. Từ thời Đức Phật, ngài được Đức Phật khai ngộ, được chứng quả, không phải là A La Hán thôi, nhưng mà cũng chứng một quả thánh, và thường xuyên hộ trì cho Đức Phật, hộ trì cho Tăng đoàn. Có những lúc ông hiện thân xuống làm người, đóng vai một người nghèo, có khi đóng vai một người giàu, có khi đóng vai một người thương buôn để mà phụ giúp Tăng chúng trong cái thời kỳ đó. Còn sau khi mà Đức Phật đã nhập Niết bàn rồi thì cái cái sự tác động bí mật của ông khắp nơi này nơi kia trên
[15:42]thế giới, trong những quốc gia mà tín ngưỡng đạo Phật cũng rất là nhiều nhưng mà ông bí mật và không nói ra nữa, không ai biết. Thì hiểu như vậy thì ta biết rằng thờ Đế Thiên Đế Thích tức là thờ một vị Bồ Tát trong đạo Phật, nó liên quan đến cái đạo giác ngộ, thì như vậy cái đền thờ đó có giá trị. Nhưng mà liệu những cái người mà trông giữ cái ngôi đền Đế Thiên Đế Thích đó có biết điều đó hay không? Vì nếu không, cũng chỉ tưởng là thờ vua trời Đế Thích thì rồi thôi không nói gì nữa, thì đối với đạo Phật cũng không có giá trị. Vì một cái ngôi đền, một công trình kiến trúc có giá trị buộc là khi ta đến đó, khi ta bước ra, ta phải được một trong ba điều:
[16:25]ta tăng thêm cái tri thức, ta tăng thêm trí tuệ và tăng thêm đạo đức thì cái ngôi đền đó có linh hồn, có tinh thần, có giá trị. Còn dù xây to xây đẹp mà ta bước vào ta bước ra không có gì hết, không có ba điều đó thì coi vậy chứ nó vô nghĩa, nó chỉ là cái hào nhoáng, cái vỏ bên ngoài mà thôi, là vậy. Thì suy ra một cái công việc, mọi kiến trúc, mọi công trình, bây giờ ta bước vào trong đạo Phật, cái chùa cũng như vậy. Cái ngôi chùa là cái vỏ, cái cơ sở của tôn giáo, của đạo Phật, nhưng cái giá trị chính vẫn là đạo lý giác ngộ. Nếu trong ngôi chùa đó mà không có đạo lý giác ngộ thì ngôi chùa đó là vô nghĩa.
[17:15]Mà nếu cái ngôi chùa đó trong đó lại có những cái mê tín thì ngôi chùa đó là phá đạo luôn, ngôi chùa đó là phản bội lại những cái người đàn na tín thí đã dâng cúng mà xây chùa. Cái cái linh hồn trong đó mới là quan trọng. Nên vì vậy thấy giá trị của ngôi chùa, tinh thần của ngôi chùa chính là có một vị chân tu nằm ở trong đó. Thì nơi nào ta tìm được cái vị chân tu ở trong một ngôi chùa? Nơi nào ta tìm được thì ở đây ta cũng không khẳng định được là nơi nào. Ta không phủ nhận, ta cũng không xác định, mà đó là tùy duyên của ta. Tùy duyên của ta khiến cho ta tìm thấy được một vị chân tu trong một cái ngôi chùa nào đó.
[18:05]Ở đây thầy sẽ nêu ra từng cái dấu hiệu, từng cái bậc thang để ta xem là cái ngôi chùa đó có một bậc chân tu hay là hay là không. Đây ta có những bốn cái cấp bậc để ta đi tìm, ta đánh giá một vị chân tu nằm trong một ngôi chùa. Cái cấp bậc thứ nhất là ta không có tiếp xúc mà ta chỉ nhìn bằng mắt. Thì ta nhìn bằng mắt, ví dụ ta đến chùa, ta lễ Phật, ta trông thấy có những vị tu sĩ, có Tăng Ni ở trong đó, mà nhìn thấy đàng hoàng, thấy có tư cách.
[18:52]Ta cũng thấy tới chùa cũng chưa nói chuyện gì, nhưng mà nhìn thấy vị đó không có những cái cười cợt, nhã nhớt, đi đứng thì đàng hoàng, có oai nghi, à không thấy xe xua, mặc y phục có vẻ chỉnh tề, rồi nhìn cái chùa cảnh nó nó ngăn nắp, thì ta thấy rằng à cái vị tu sĩ trong đây có vẻ đàng hoàng. Thì làm cho ta gì? Làm cho ta có niềm tin. Có niềm tin, đó là cái điều tốt đầu tiên. Đó là điều tốt đầu tiên khi ta đến một ngôi chùa mà có linh hồn ở trong, đó là ta chỉ nhìn bằng mắt thôi chứ chưa có tiếp xúc, chưa có nói chuyện mà thấy vị đó có tư cách. Có cái tư cách là sao? Thực ra nhìn bằng mắt mà đánh giá một con người thì có đúng không?
[19:44]Đúng không? Thật ra cũng đúng một phần chứ không phải không. Mỗi người ta ai cũng có cái trực giác Ta nhìn người thì ta cũng đoán một phần về con người đó. Đúng không à? Phải không? Thật sự mà nhất là người phụ nữ hay có cái trực giác đó. Người phụ nữ thoáng nhìn ai cũng hay đánh giá được người đó tốt xấu ra sao. Nhưng mà khổ một cái là người phụ nữ lại nhẹ dạ, nhẹ lòng. Mới đầu thấy người ta xấu xấu, nhưng người ta lại người ta nói ngọt vài câu cái thôi nghĩ ngược lại thôi chắc người ta tốt. Nên phụ nữ hay bị dụ cái kiểu đó. Dụ, có đúng không? Nhớ lại có đúng ngày xưa mình bị dụ không? Đó, nhớ lại đó.
[20:27]Mấy đứa trẻ trẻ còn nhớ không đấy nha. Đó, mới thoáng nhìn cái tay này sao nó kỳ kỳ, nhưng tới chừng lại nó cười cười cái nó nói ngọt vài câu cái mình đổi ý. Mà cái trực giác mình mới nhìn hồi nãy mới đúng, nhưng mà sau đó mình lại không tin vào trực giác của mình nữa, mà tin vào cái lời nói đường mật nha. Mà con trai thì nó luyện cái lời nói đường mật khiếp lắm. Nên tụi con phải hết sức là cẩn thận, phải gồng mình có nội công. Nên ta vì khi ta đến chùa chỉ bằng con mắt thôi, thực sự ta cũng đánh giá rằng cái vị tu sĩ trong đó tốt hay không. Đúng không à? Nhưng mà cái đánh giá tốt hay không đó,
[21:08]nó đúng một phần đấy chứ không phải không vì ta cũng có trực giác. Tuy nhiên là nó sẽ không đúng mãi mãi, nó sẽ không đúng mãi mãi. Như thầy vậy, thì nhớ hồi thầy còn nhỏ, thầy đi chùa rồi thầy gặp cái vị tu sĩ. Mà bằng cái con mắt của thầy hồi nhỏ, lúc đó thầy có cái trực giác là vị này không phải tốt lắm, không phải tốt lắm. Mà thấy vị đó cũng ham tu, à cũng đi tầm sư học đạo, mặc dù xuất gia có chùa rồi vẫn tầm sư học đạo. Nhưng mà bằng cái trực giác là thầy cảm nhận là cái đạo lực của vị đó không phải nhiều, cũng không phải là cao siêu, cũng không phải đặc biệt lắm, vậy. Tuy nhiên, à thầy cũng nhớ lời của chư tôn dạy
[21:53]là người xuất gia sao kệ người ta, mình cứ hết sức là cung kính thôi. Chứ không mình bỏ qua, nên mặc dù thầy có đánh giá nhận xét nhưng mà thầy dẹp cái ý nghĩ thầy đi. Để mỗi khi gặp cái vị đó, thầy vẫn cúi, vẫn lễ hết sức là cung kính đàng hoàng, chứ bỏ mặc cái để ý. Mà cũng may, cũng may là thầy không có nhiều chuyện, thầy cũng đánh giá mà để trong lòng mình vậy thôi, rồi gặp thì vẫn cung kính. Thì ba mươi mấy năm rồi thầy gặp lại. Thì dĩ nhiên vị đó không nhớ thầy. Thầy hồi xưa thầy còn là cư sĩ nè, tóc để dài ngang vai, hồi xưa tóc thầy để dài ngang vai, cong tít à. Rồi bây giờ thì thầy đã là một vị thượng tọa,
[22:33]cho nên cái vị đó gặp thầy không nhớ, nhưng mà thầy ngồi cái hàng ghế bên kia, đối diện bên kia là thầy nhớ. Nhưng mà hôm nay vị đó đổi khác rồi. Hôm nay thầy nhìn lại cũng bằng cái con mắt của thầy thì vị đó ngày nay rất là đạo hạnh, đã chân tu tiến lên hẳn. Thì đúng là cái thời điểm mà ngày xưa thầy nhìn ba mươi mấy năm trước á là đúng là vị đó đạo hạnh chưa cao thật, nhưng mà vị đó có cố gắng, có tinh cần, ba mươi mấy năm sau thầy gặp lại thì rõ ràng thầy thấy một con người khác hẳn, đã vượt lên trên, vượt lên trên, có đạo hạnh, có đức độ, đó, đã trở thành một vị hòa thượng. Hồi đó là thầy chưa đi tu, vị đó đã đã làm tỳ kheo.
[23:17]Bây giờ thầy là thượng tọa thì vị đó ắt hẳn đã là một hòa thượng rồi, nhưng mà đúng là một vị đạo hạnh vượt lên, ba mươi mấy năm đúng là có cố gắng chứ không phải là không. Cho nên khi ta đánh giá ai cũng đừng khắt khe, nhưng mà ta cũng phải biết đánh giá. Và ở mức độ ban đầu khi ta đến một ngôi chùa thì bằng con mắt nhìn, chùa ngăn nắp, nề nếp, vị đó đi đứng đàng hoàng, nói năng điềm đạm thì đầu tiên ta có được niềm tin đối với đạo, như vậy, niềm tin đối với đạo. Đố nhìn sao mà biết vị đó đi đứng đàng hoàng? Bình thường ta đi á ta hay đánh cái đòn tay đó, phải không à? Ai đi cũng đánh đòn tay, nhưng trong chùa không được điều đó.
[24:02]Chỉ nhìn vô đó thôi là biết á. Vì khi ta tâm ta động, ta loạn á thì khi ta đi, cái tay ta đánh rất là xa. Thì biết rằng tâm ta loạn. Còn cái người mà có tỉnh giác, có kiềm chế, có kiểm soát, tay không đánh xa. Nếu có đánh, họ đánh nhè nhẹ, rất ít, hoặc họ giả vờ họ cầm một cái gì đó để không đánh tay, không có đánh tay xa. Thì chỉ nhìn cái chỗ đánh tay thôi là ta biết rằng vị này có kiềm chế, có kiểm soát. Vì đó một trong cái oai nghi mà người xuất gia phải học, phải tập điều đó, từ khi mới vào chùa là đã phải tập điều đó rồi. Đó, ta nhìn bằng mắt thôi. Còn nhiều thứ khác nữa, ví dụ nhìn trên cái
[24:47]dung mạo, nhìn trên cái ánh mắt, mọi thứ. Mà nếu trong cái ngôi chùa đó bằng con mắt mà ta thấy có một vị đàng hoàng cho ta một niềm tin là tâm hồn ta đã thay đổi một chút rồi đấy, lạ như vậy. Chỉ cần ta có một cái niềm tin à nơi ngôi chùa đó có một vị tu sĩ đàng hoàng, ta đã được lợi ích, tự nhiên tâm hồn ta khác rồi. Bỗng nhiên khi ta đi về, ta muốn làm một việc xấu, tự nhiên có cái sức mạnh kéo ta lại không làm nữa, giữ ta làm trong điều tốt thôi, chỉ bởi vì vừa rồi ta vừa đến ngôi chùa, ta vừa thoáng có một chút niềm tin. Ta thấy cái sức mạnh nó ghê như vậy, chứ không phải dễ đâu. Chỉ cái niềm tin thôi chưa có gì mà ta đã bắt đầu cái tâm hồn ta đã chuyển động,
[25:35]nhúc nhích, có thay đổi chút xíu, chưa nhiều lắm nhưng đã có động đậy. Đó, cái lợi ích là như vậy. Và cái thứ hai là cấp bậc cao hơn một chút là ta có tiếp xúc, có trò chuyện. Khi ta có trò chuyện mà nếu ta gặp phải một người, cái người này có hiểu giáo lý và có giới hạnh, có đạo đức thì tuyệt vời. Tức là người này họ chưa giỏi để có thể thuyết pháp,
[26:09]nhưng mà chỉ bản thân họ có hiểu được đạo lý, có tin được nhân quả, có biết thế nào là Tứ Diệu Đế, là Bát Chánh Đạo, thế nào là Lục Độ, à thế nào là Ngũ Uẩn.
[26:25]Tức là vị này khi đi xuất gia có sở học căn bản và vị này giữ gìn được giới hạnh, có đạo đức. Thì khi ta tiếp xúc, ta trò chuyện, ví dụ vị này không có đủ giỏi để có thể thuyết thành một bài pháp dài, nhưng cái cuộc đời của vị đó, cái kiến thức về đạo lý, cái giới hạnh mình giữ được khi nói chuyện với ta là bắt đầu dạy ta được rồi, nói ra những lời dạy ta được rồi, tự nhiên có tư cách làm thầy đối với ta rồi, đúng không à? Mà cái tư cách làm thầy này, cái giá trị này bắt đầu ở đâu? Bắt đầu từ cái cuộc sống tu hành chân chính của mình. Không giỏi lắm nhưng mà cho ta một tấm gương. Những lời vị đó nói với cái cuộc đời vị đó sống ăn khớp nhau.
[27:21]Ví dụ như khi ta ngồi ta nói chuyện thì ta chỉ hỏi, nói: "Thưa thầy, con thấy sống ở đời cái ai cũng có cái lòng tham, cũng khó diệt bỏ." Ừ. Thì cái vị đó cũng không phân tích cho ta là cái tham từ đâu tới, phải tu sao diệt tham, vị đó chỉ nói đơn giản thế này: "Ráng à thí chủ, cư sĩ thôi ráng đừng tham, tham coi vậy chứ tạo nghiệp lắm." Cái câu đó có hay không à? Cũng chẳng hay gì cả, nó đơn giản quá ai cũng biết cả. Đó, mình than là sống ở đời khó diệt lòng tham thì ổng không nói gì nhiều, ổng không phân tích là cái tham nó từ tâm nào nó biến ra tâm nào, nhân quả ra sao, ổng không nói dài dòng,
[28:08]ổng nói có một câu ngắn ngủn mà câu đó mình biết hết trơn rồi. Ổng nói: "Thôi thí chủ ráng đừng tham, tham coi vậy chứ nó tạo nghiệp." Nói một câu ngắn á, dễ hiểu không à? Quá dễ hiểu. Câu này mình cũng nói cho người khác nghe được nữa chứ đừng có nói, mình đi mình giảng còn hay hơn ổng nữa chứ đừng có nói, phải không à? Cái câu mà nói: "Đừng có tham, tham nó tạo tội", mình đi ra ngoài mình giảng là còn hay hơn ổng, ổng chỉ nói, nhưng mà ổng nói một câu ngắn như vậy, mình thay đổi cuộc đời. Tự nhiên nó có cái sức mạnh gì nó rớt vào trong tâm mình, nó đánh vào trong lòng mình, nó làm lung lay cái lòng tham của mình.
[28:42]Rồi khi về nhà, tự nhiên cái câu nói đó nó cứ cứ nó nó cứ trở thành một dấu ấn trong lòng ta. Và nó làm cho cái lòng tham mà mình vốn còn có nó bị bị lung lay, lung lay. Rồi một hôm nào đó mình đi trên đường, cái mình thấy một cái ví của ai bị rơi, cầm lên mở ra là ở trong đó nó có 50 triệu đồng. Thì lúc đó đầu làm sao, mình sao? Mình rất là day dứt, rất là day dứt. Day dứt là vì sao? Vì đáng lẽ là mình đã lấy xài luôn rồi, nhưng bởi vì chiều hôm qua gặp ông thầy, ổng nói câu: "Đừng tham, tham tội", cái câu đó nó làm cho mình nó gây cái dấu ấn cho mình. Thế là sau một hồi gãi đầu, gãi tai, thế là mình đi kiếm anh công an mình nộp lại.
[29:34]Mình báo đồn công an là mình nhặt được túi tiền, trong đó vì không có giấy tờ, không biết ai hết, nhưng mà mình yêu cầu anh lập biên bản là mình đã nộp 50 triệu và yêu cầu anh thông báo đi tìm người trả lại cho người ta vì nhiều khi người ta mất 50 triệu này về người ta tự tử á. Có khi người ta mất, tự tử á. À, có khi có việc nào rất cần thiết á mà không có nữa, nên khi mà làm được cái đó rồi mình nhẹ lòng. Nhẹ lòng bởi vì sao? Bởi vì hôm trước mình đến mình gặp một vị chân tu. Ổng nói một câu rất là ngắn mà cái câu ngắn đó nó đánh vỡ tâm hồn mình, nó làm lung lay tâm hồn mình rất là mạnh. Vì ổng không giỏi, ổng không giỏi để có thể thuyết pháp được,
[30:13]nhưng mà cái sức mạnh của một câu nói ngắn nó từ cả một cuộc sống của ổng, cả một bề dày của cuộc sống tu hành, nên nó thành một cái sự thuyết phục rất là mạnh. Đó là nếu mà ta gặp được một vị chân tu như vậy, cuộc đời ta cũng ấm cúng ghê lắm nha. Cái vị đó có hiểu đạo lý, vị đó sống một đời giới hạnh, đạo đức thì nhiều khi vị đó quê mùa, không nói được những điều gì dài dòng, cao siêu, nhưng mà một vài lời ngắn ngủi đủ để sưởi ấm tâm hồn ta, đủ để dẫn dắt cuộc đời ta. Nên đó là một cái hạnh phúc rất lớn. Mà một ngôi chùa có được một vị chân tu như vậy, cái ngôi chùa đó có sức sống ghê lắm. Nhưng mà Phật tử đông không?
[30:57]Không, không đông lắm tại ông thầy ổng quê quê, không phải giỏi, nhưng mà ấm cúng, ngôi chùa đó có sức sống. Rồi nhiều khi ta bỏ làng quê, bỏ chùa, ta đi. Ừ. "Khi nào tôi bỏ quê tôi, bỏ trăng, bỏ gió, chao ôi bỏ chùa." Có những lúc vì ta phải đi học, có những lúc ta phải đi làm xa, ta bỏ quê, ta bỏ chùa và bỏ cái ông thầy quê quê, mùa mùa ở đó. Nhưng mà sao? Suốt đời đó vẫn là gì? Vẫn là niềm thương yêu của ta. Mỗi khi ta ở thành thị, phố xá đông đúc, đôi khi có những chuyện buồn, ta vẫn nhớ về quê nhà. Nơi đó có cái mái chùa mộc mạc đơn sơ, mà quan trọng trong đó có một người chân tu đạo hạnh.
[31:47]Vị đó không giỏi, không thu hút được nhiều người khắp nơi tới, nhưng mà sưởi ấm được cả cái làng quê của ta, bởi vì cái vị đó chân tu, đạo hạnh. Đó là cái cấp độ thứ hai. Bây giờ cái cấp độ thứ ba là
[32:05]ta gặp phải một người tu giỏi thật chứ không phải là không, người giỏi thật. Cái người này có thực hành tu tập thiền định, hiểu giáo lý sâu xa và có thể có biện tài để giáo hóa. Đây là cấp độ thứ ba. Nếu ta gặp được người này thì ta trúng mánh rồi. Gặp giây phút trước sau ta bị thuyết phục liền, nếu gặp phải cái con người này. Vì sao vậy? Bởi vì nếu người này có thực hành thiền định thì họ đi sâu vào nội tâm, đi vào tâm linh. Có thể họ chưa chứng, có thể họ chưa chứng thánh vị nào đó, nhưng mà đã đi vào tâm linh sâu thẳm. Và vì đi vào tâm linh sâu thẳm, cho nên họ hiểu giáo lý cực kỳ sâu sắc.
[32:58]Cái phước mà đi được vào tâm linh, cái phước mà đi được vào thiền định thì nó tạo ra được cái trí tuệ, biện tài.
[33:08]Nên ta nhớ điều này, thường những người nào mà có tu thiền thì hay thuyết pháp giỏi. Thông thường là như vậy, thầy không nói thầy à nha! Thầy nói tổng quát trên thế giới đều như vậy. Cái cái vùng não mà nó mở ra cái ngôn ngữ, biện tài, thuyết giảng, cái vùng não nó liên quan đến thiền định. Cái người mà họ có thiền định thì nó mở luôn cái vùng não thuyết giảng. Chỉ trừ một trường hợp là cái người đó bị một cái nghiệp nào khác thì tuy có tâm linh, thiền định mà không thuyết giảng được, là bị một cái chướng khác. Giống như thầy nhắc lại cái câu chuyện vậy. Ngày xưa có một cái ni sư ở Hàn Quốc, bà ngộ đạo lúc mà bà đang nấu bếp cho một cái
[34:02]cái trường hạ, trường an cư kiết hạ của chư Tăng Ni. Đang nửa chừng như vậy bà phát ngộ đạo, tâm linh bà khai mở rồi bà xin thầy trụ trì ra đi. Khi mà xin thầy trụ trì ra đi rồi ông thầy ổng mới rầy, ổng nói: "Đang còn giữa mùa hạ, con đang còn chấp tác, đang còn phụ trách cái nhà bếp mà con bỏ đi như vậy nó cũng động chúng." Nhưng bà cũng thấy như mình tự tại rồi, cũng không cần, phải vậy bà xin ra đi. Đêm, Bồ Tát hiện ra báo liền, nói: "Nếu con không nấu cơm trọn mùa hạ này, sau này con không thuyết pháp được." Bà cũng bỏ đi. Bà này cũng thuộc loại hơi bị lì, không biết ngộ đạo rồi sao lì quá.
[34:44]Chứ đúng ra ngộ đạo rồi phải vô ngã, phải nhu thuận, nhưng bà cũng bỏ đi. Đúng là bà rất có tâm linh, cái sức ngộ tới cuối đời không mất, nhưng không bao giờ thuyết pháp được. Không thể đăng đàn ngồi mà nói được một bài pháp dài, chỉ bởi vì đó là một cái chướng. Chứ còn đa phần thông thường, khi một người mà họ có cái thiền định thì họ thuyết giảng giỏi, thông thường như vậy. Ta nói thông thường thôi, chứ dĩ nhiên nó cũng có những cái trường hợp miễn trừ. Nên nếu ta gặp được một người mà họ có thực hành thiền định, có một phần nào kết quả, cho nên cái sức hiểu giáo lý họ rất là sâu, thì ta trúng mối.
[35:29]Một vài lời của họ thay đổi cả cuộc đời của ta, nâng lên cái niềm tin của ta và thắp cho ta một cái lý tưởng sống và cho ta cái hướng đi về sự giác ngộ luôn, và cuộc đời mình thay đổi luôn. Đó là nếu ta gặp được một người như vậy. Mà nếu ngôi chùa mà có một người như vậy thì ngôi chùa đó bừng bừng sức sống. Ngôi chùa đó sẽ là nơi hội tụ tâm linh của rất nhiều người và ta cũng không ngạc nhiên là ngôi chùa đó sẽ được thập phương kéo tới. Khác với cái mức độ thứ hai hồi nãy là một vị đạo hạnh quê mùa, giữ được niềm tin, dạy dỗ được mọi người, nhưng cái ảnh hưởng nó chỉ chừng mực trong cái làng quê nào đó của mình thôi.
[36:13]Còn ở mức độ thứ ba, một cái người mà họ có cái tâm linh thiền định, có cái hiểu biết đạo lý sâu xa và có khả năng thuyết giảng thì nó không còn biên giới nữa. Nó không còn biên giới, nó sẽ hội tụ rất đông người tìm về. Thì ở đây cái chỗ này vậy, là đạo Phật cũng đôi khi khác với các tôn giáo bạn. Ví dụ các tôn giáo bạn, một cái cơ sở tôn giáo của họ thì họ chịu trách nhiệm giáo dục, quản lý cái tín đồ ở trong một vùng nào đó, một khu vực, từng địa phận, từng giáo hạt, giáo họ gì đó, giáo xứ gì đó. Còn chùa của Phật giáo ta thì không có biên giới. Ngôi chùa mọc lên kệ nó, có khi người dân đó chả tới mà
[36:56]dân chỗ khác kéo tới, vân vân nó không có biên giới. Thì cũng vậy, nếu trong cái ngôi chùa đó có một vị chân tu đạo hạnh sâu xa thì biên giới tan vỡ, khắp nơi tìm về, đó là trường hợp thứ ba. Mà nếu ta gặp được một vị đó thì khi mà tiếp xúc, ta sẽ ngạc nhiên rồi ngưỡng mộ.
[37:26]Ngưỡng mộ rồi sao? Rồi ta xúc động. Rồi ta làm sao? Ta buộc phải bước vào thực hành tu tập, không khác được. Bắt đầu ta phải lễ Phật, phải tụng kinh, phải tọa thiền, phải tốn công, tốn tiền, tốn của, tốn sức để mà làm các điều công đức, chứ không thể ở không được nữa, nếu ta gặp phải một người như vậy, thuyết phục được ta như vậy. Đầu tiên là ta ngạc nhiên vì ta nghe những điều vượt khỏi cái suy nghĩ của ta. Ta cũng đọc sách, ta cũng bàn bạc, cũng đàm đạo nơi này nơi kia, gặp bạn gặp bè, gặp đạo lý nhiều rồi. Nhưng mà khi gặp một người sâu sắc họ nói những điều ta nghĩ không tới, nên ta ngạc nhiên, đúng không ạ?
[38:12]Và họ nói những điều ta ngạc nhiên xong rồi ta ngưỡng mộ. Ta ngưỡng mộ rồi ta xúc động. Xúc động vì sao? Vì đạo lý đánh tới trái tim của ta, mở ra những điều cao vời, những điều hướng thượng, cho ta cái niềm hy vọng lớn lao về sao, về một cái cái chân trời bao la, trong đó đầy ắp cái lòng từ bi, yêu thương, hạnh phúc, an lạc và trí tuệ. Nên ta ta ngạc nhiên, ta bỡ ngỡ trước cái sự kỳ vĩ mà cái trí tuệ của vị đó mang lại cho ta. Cho nên từ cái ngạc nhiên tới ngưỡng mộ, tới cảm xúc, bắt đầu ta bị thúc đẩy phải thực hành. Giống như cái vị ban đầu mà làm cho ta lung lay, ta phải trả lại cái cái gói tiền mà ta ta nhặt được,
[39:04]cũng là gì, cũng là ta bắt đầu thực hành. Còn mà gặp được cái vị mà ở cấp độ thứ ba như vậy thì thì thì không phải đợi ngẫu nhiên, từng ngày ta chủ động tu tập. Mỗi ngày ta phải quỳ trước Phật để lạy Phật, chưa có bàn thờ thì phải lập được bàn thờ, chưa có bàn thờ phải đến chùa mỗi buổi chiều buổi tối để để lễ Phật, để tụng kinh, để tọa thiền và làm bao nhiêu điều công đức và bắt đầu thấy lỗi mình. Cái cuối cùng như vậy là bắt đầu thấy lỗi, nhớ nha. Cái khởi điểm, khởi đầu của sự tu tập là bắt đầu thấy lỗi mình. Thầy nhắc lại nha. Cái vị đó cho ta cái lý tưởng tu tập, sức mạnh để tu tập, con đường để tu tập và ta làm nhiều việc lắm.
[39:52]Ta sẽ lễ Phật nè, ta tụng kinh nè, ta ngồi thiền, ta làm phúc, đủ hết. Nhưng mà đó vẫn chưa gọi là bắt đầu của sự tu tập. Bắt đầu của sự tu tập khi nào ta bắt đầu thấy lỗi mình. Nhớ giùm thầy điều đó nha. Nhớ giùm vậy có có người hỏi nói: "Chị tu nhiều chưa?" Nói: "Tôi chưa nhiều." "Ủa, thấy chị đi chùa cả 3 năm nay mà chưa tu?" "Bởi vì tôi chưa thấy được lỗi mình." Cái câu đó là trả lời chuẩn xác nhất. Còn ví dụ như có ai hỏi, mình nói: "Chị tu tới trình độ nào rồi?" Nói: "Tôi mới vừa biết tu." Ủa, nói chị đi chùa 5 năm rồi mà sao mới vừa biết tu là làm sao? "Vì tôi mới bắt đầu thấy lỗi mình." Nhớ giùm thầy nha.
[40:34]Khi nào được gọi là ta biết tu? Là khi ta bắt đầu thấy lỗi mình. Còn ví dụ ta đi chùa ta thấy: "Trời, hôm nay tôi tụng được nguyên một bộ kinh Pháp Hoa tôi có phúc lắm", người đó chưa biết tu. Nói: "À, hôm nay tôi tụng được 5000 biến danh hiệu Phật A Di Đà, tôi sắp sửa vãng sinh Cực Lạc rồi, thôi tôi bye bye tạm biệt nha, tôi chuẩn bị vãng sinh", người đó chưa biết tu. Hoặc là nói: "Đầu năm nay tôi tụng nguyên một tháng toàn kinh Dược Sư, bây giờ miệng tôi nói ra là toàn thuốc không, là tôi cho ai uống thuốc là người đó hết bệnh liền", ví dụ như vậy, thì người đó chưa biết tu. Là vì sao? Vì nói nãy giờ chưa nói ra được cái lỗi của mình. Còn biết tu sao biết?
[41:17]Khi mà hỏi: "Chị tu sao?", nói: "Dạ, thấy nhiều kiếp mình vô minh nhìn lại thấy sợ quá. Nhìn thấy cái bản ngã mình lại thấy sợ quá. Trong từng cái lúc mà nói chuyện với người khác thì tôi khởi tâm hơn thua. Rồi tôi nhìn thấy một cái căn nhà to lớn của ai, tôi lại cũng có một khởi tâm thích. Những cái điều tôi thấy nó vẫn còn tồn tại trong tâm tôi." Đó là biết lỗi, là người đó biết tu. Hoặc là tôi... tự nhiên tôi nhìn thấy một cô bạn tôi cũng xinh đẹp, tôi vừa len lén khởi lên một chút ganh tỵ. Đó, thấy được cái lỗi mình, đó là người đã biết tu. Hoặc là nói rằng: "Tôi thấy à ông chồng tôi ổng không có chu đáo, ổng không lo lắng gia đình lắm.
[42:02]Nhiều khi tình cảm vợ chồng bao nhiêu năm mà cũng lợt lạt. Rồi tôi nhìn sang cái cái gia đình vợ chồng của người bạn, thấy người chồng biết lo cho vợ, tôi cũng cảm thấy tủi thân, mà tôi biết cái tủi thân đó là phiền não, đó là lỗi." Biết được lỗi tức là là biết tu. Cho nên là ví dụ như cái người hỏi tu thế nào, họ khoe thế này khoe thế kia thì ta biết rằng họ chưa biết tu, chưa bao giờ đặt chân được vào cái giới vức của sự tu tập. Còn khi nào mà ta hỏi một người nào về sự tu hành, họ nói lỗi họ không, thì ta biết rằng người này đã lọt vào trong đất của Phật rồi, đã biết tu rồi, đã là người ở trong chùa rồi, gọi là biết lỗi mình.
[42:42]Nhớ cái quan trọng như vậy. Còn khi nào thì bắt đầu mà thực sự bước vào cái đất của tâm linh? Khi nào ta chứng được chánh niệm tỉnh giác, trong cái đời sống của mình tâm vằng vặc sáng tỏ rộng rang, thì đó bắt đầu ta bước được vào cái giới vức của tâm linh. Nhưng mà có chứng chưa, chứng quả chưa? Cũng chưa. Trong đó vẫn còn có thể có tà kiến, vẫn còn có thể có tham vọng, có dục vọng, mà biết kiểm soát thôi chứ chưa hết. Nhớ như vậy, đường đi còn rất là xa. Hôm nay không phải là lúc mà thầy phân tích về cái đường đi, vì phân tích về đường đi nó là ở cái mức độ rất là cao, nói tỉ mỉ tỉ mỉ từng chút.
[43:28]Cho nên hôm nay không nói, hôm nay thầy chỉ nói là ở cái mức độ mà ta gặp được một vị thầy ở cấp độ thứ ba cho ta cái sự ngạc nhiên, sự ngưỡng mộ, cảm xúc và sức mạnh để ta tu hành. Nhớ cho ta sức mạnh để tu hành. Sức mạnh để tu hành là sao? Vì nào giờ ta không biết quỳ xuống lễ Phật tha thiết, tôn kính, ngày hôm nay ta biết quỳ xuống trước Phật, lễ Phật với trọn lòng tôn kính. Trước đây chưa bao giờ ta dám nghĩ tới việc mà móc tiền ra cho ai, bố thí giúp ai, ngày hôm nay ta đủ sức mạnh thò tay vào túi kéo tiền đó ra, biếu người, tặng người với tất cả yêu thương. Thì cái đó là gì? Đó là sức mạnh, phải không ạ, mà từ cái ông thầy đó ổng cho ta.
[44:13]Cho nên vị thầy đó cho ta sự ngạc nhiên, cho ta sự ngưỡng mộ, cho ta cảm xúc và cho ta sức mạnh để thay đổi cuộc đời của mình. Thì đó là cái hạnh phúc lớn trong trong đời mình nếu ta gặp được cái vị thầy này. Và tới cấp độ thứ tư là thực sự ta gặp một vị Thánh luôn, chứng quả đàng hoàng. Thánh Tăng là gồm bốn mức Thánh, phải không ạ? Thứ nhất là gì? Tu-đà-hoàn, hai là Tư-đà-hàm, ba là A-na-hàm, bốn là A-la-hán. Cái này phải thuộc lòng này nha. Tên bốn mức Thánh này ta là người đệ tử Phật ta phải thuộc lòng, và phải hiểu sơ sơ bốn mức Thánh này là gì. Thứ nhất là vị Tu-đà-hoàn, mà vị Tu-đà-hoàn này thì họ không khác mình là mấy.
[45:03]Nhìn không khác mình. Cho nên đa phần chúng sinh bị tội là vì không biết được Tu-đà-hoàn, coi thường, nhờ vả, sai bảo, ờ nghĩ xấu, tiêu hết luôn. Đọa rất nhiều luôn vì vì những vị Tu-đà-hoàn họ sống lẫn trong cuộc đời mà ta không hay. Điều đó rất là đáng lo. Mà đụng tới họ một cái, phát sinh nhân quả lớn lắm. Ví dụ bây giờ có một người cư sĩ, họ chưa xuất gia, nhưng mà họ Tu-đà-hoàn không ai biết. Thì cứ nghĩ: "Ồ, nó con bé, cháu mình, nó ở hàng xóm này biết quá mà. Trời ơi, tôi ngày xưa còn nhỏ tôi bồng nó chứ đâu." Vậy hả, cứ kêu bằng thằng, bằng mày, bằng nó, rồi cứ cần thì kêu. Cứ nghĩ là nó nhỏ hơn mình, đâu ngờ đó là vị Thánh Tu-đà-hoàn.
[45:57]Cho nên vì cái việc mà hiểu nhầm đó, ta phải trả quả qua năm kiếp mười kiếp làm cái thân hạ liệt tầm thường, bị mọi người khinh bỉ, mặc dầu tâm ta rất tốt, mặc dầu ta biết đạo, ta biết làm phúc, nhưng cứ bị làm cái thân phận tầm thường hạ liệt vì cái kiếp xưa gặp phải một người cư sĩ Tu-đà-hoàn ta không hiểu, ta cứ coi thường. Nên cái gặp ông Tu-đà-hoàn mà ổng lẫn trong cuộc đời ổng làm khổ mình dữ lắm, tại vì mình không biết ổng, nên mình cứ đối xử tầm thường, thế là chết. Còn nếu mà ông Tu-đà-hoàn đó ổng xuất gia thì đỡ. Dù sao mang cái hình tăng tướng á nên mình không dám coi thường, thì đó là phúc của chúng sinh.
[46:42]Một vị Tu-đà-hoàn rồi thì cái vị đó đạo lực tự động tỏa ra, hào quang âm thầm tỏa ra, cái đạo hạnh tỏa ra chung quanh. Mà cái chùa mà có một cái vị Tu-đà-hoàn trở lên rồi thì lúc nào cũng có chư Thiên ở trên theo dõi, bảo vệ hộ trì. Nhớ, nếu ta gặp phải một cái ngôi chùa mà có một cái vị Thánh Tăng ở trong đó, thì ta phải hiểu một điều: ngôi chùa đó rất linh thiêng. Vì sao? Vì ngày đêm có chư Thiên, hộ pháp ở đó hộ trì. Vì chư Thiên, hộ pháp phải theo giữ gìn bảo vệ cái vị Thánh Tăng đó. Và do có chư Thiên, hộ pháp theo bảo vệ cái vị Thánh Tăng đó, cho nên ta đến đó ta cầu xin thường là được rất được linh ứng là vậy, linh hơn những nơi khác.
[47:35]Nhưng mà bây giờ biết ở đâu có chùa có Thánh Tăng để tới cầu, chỉ cho thầy với, thầy cũng đang đi tìm để cầu đây.
[47:43]Có khi là chùa Tương Mai mà không biết chừng, phải không?
[47:50]À, về nói cái sự cầu xin chút xíu. Thầy nói là cái cầu xin, có những điều ta cầu xin rất kỳ cục.
[48:01]Có những điều cầu xin cực kỳ vô lý. Có những điều cầu xin ta nói thầm thì được mà ta nói ra thì mọi người chọc ta chết vì nó quá vô lý. Nhưng nếu cái lời cầu xin đó cầu đúng cái chùa có một vị Thánh Tăng, có khi ta đạt được đấy. Có khi ta đạt được đấy. Cho nên: "Ủa, mình mới cầu ba ngày, tự nhiên chuyện nó xảy ra thật?" Thì ta không biết là có phải là cái chùa đó linh hay là ngẫu nhiên trùng hợp, vì nó nó có kết quả lạ quá. Nếu mà kết quả nó lạ quá, nhiều khi ta chính ta cũng nghi ngờ cái lời cầu nguyện nữa, ta nghi ngờ có phải linh thiệt không hay là chỉ vô tình nó trùng hợp thôi. Nhưng mà ta phải biết rằng đó là sự linh ứng thật sự. Bởi vì sao?
[48:45]Vì trong chùa có vị Thánh Tăng.
[48:49]Hôm nay thì thầy không giảng bài này, mà sắp tới ở trong Long An sắp tới thầy sẽ giảng cái bài "Đi tìm nguyên nhân đích thực". Cái bài là "Đi tìm nguyên nhân đích thực", trong đó thầy sẽ nêu ra nhiều ví dụ lắm. Nhưng mà thường cái trí tuệ phàm phu của ta khó tìm thấy cái nguyên nhân đích thực của nó. Cũng giống như hôm nay thầy kể lại chút xíu, là ví dụ ta đến cái chùa đó ta cầu được cái về linh ứng, rồi ta hoang mang liền, sao mà nó linh quá vậy nè? Mình tưởng ngồi cầu chơi với Phật thôi, ai ngờ đâu không lẽ Phật cho thật? Hay là trùng hợp thôi, chỉ là trùng hợp vô tình? Đó là ta nghi ngờ, nhưng ta đâu biết rằng không phải tại chùa,
[49:25]không phải tại ta mà chính có một vị Thánh Tăng nằm trong đó mà ta không hay. Ta không đủ sức để biết rằng cái vị ở trong chùa đó là một vị Thánh Tăng cao siêu. Đó là vậy. Nếu mà lời cầu của ta được linh ứng thì phải nghĩ đến điều đó giùm thầy. Nhưng có trường hợp nói: "Thưa thầy, con lại chùa đó con cầu cũng linh lắm, nhưng mà con dòm kỹ trong chùa không có Thánh Tăng." Là sao? Thì nghĩa là thế này: Đời trước đó có Thánh tăng. Đời trước đó có Thánh tăng và vị Thánh tăng đó tịch rồi, người ta chôn cái tháp còn nằm đó. Nên cái uy lực của vị đó vẫn còn, chư Thiên Hộ pháp vẫn còn luyến tiếc, yêu mến cái trú xứ đó.
[50:11]Và thế là ta đến ta cầu vẫn còn linh. Mặc dầu nói: "Ủa, không không dòm đi tới đi lui không thấy ông thầy nào Thánh tăng hết trơn. Nói chuyện tiếp xúc là ổng nói chuyện đâu không à, không có thấy gì hết, không có thấy đặc biệt, không có thấy cảm xúc." Thì coi chừng đó là đời trước đó có Thánh tăng chứ không phải đời này. Nhưng mà vẫn liên quan đến có một vị Thánh tăng đâu đó như vậy. Nhớ như vậy nha. Đó là cái cấp độ thứ thứ tư. Mà tại sao chỉ vì lỡ có vị Thánh tăng ở đó là chúng sinh tới cầu nguyện cái gì cũng được linh thiêng? Là vì sao vậy? Thì vì chúng ta có lòng thành, ta hay đến chùa lễ Phật, tụng kinh, cúng dường.
[50:52]Thì nói thì chùa nào con lại chả lễ Phật, tụng kinh, cúng dường. Nhưng mà nhớ thế này: Cái chùa mà có vị Thánh tăng á thì ta làm một cái phước một đó, nó lên một triệu. Nó khác với cái chùa mà không có Thánh tăng. Cái chùa mà không Thánh tăng á thì nhiều khi ta cúng một được mười hoặc là cao hơn một được một trăm, nghìn là giỏi. Nhưng mà có ông Thánh tăng trỏng, ta cúng một được một triệu. Lòng thành của ta một, phước báo lại cả triệu lần vì có ông Thánh tăng nằm trong đó. Nên bây giờ ráng đi tìm cái chùa có Thánh tăng nha. Đó, để mình công sức bỏ ra ít mà quả phúc thu lại rất là lớn. Có nhiều người được cái phước trở lại làm vua trên cõi đời này
[51:40]chỉ bởi vì một kiếp nào đó họ may mắn cúng dường, cung kính nhằm một bậc A-la-hán. Còn có khi ta một đời ta cúng dường cho một vị nào đó tận tụy, nhưng mà đời sau ta không phải là làm vua, ta cũng được giàu sang, cũng được an ổn, hạnh phúc vậy thôi. Không có phước tột bực đến mức độ làm vua cả một cái cõi nước đâu. Là do cái vị mà ta cung kính, cúng dường, hầu hạ vì đó chưa phải là Thánh tăng cao siêu. Nên đây nó có cái giá của nó, nhưng mà ta biết làm sao bây giờ, phải không ạ? Chớ bây giờ biết tìm đâu A-la-hán đầy đất để mà cho ta cúng một mà được lời một triệu, không có, thời này ít quá. Thôi thì lát nữa ta nói tiếp đằng sau.
[52:30]Kìa, nếu mà ta góp công xây chùa rồi chùa đó có vị Thánh tăng trú ngụ thì coi như ta trúng mối. Phước ta to lắm. Có trường hợp thế này, ví dụ như ta cúng cái ngôi chùa đó, cùng phụ xây cái ngôi chùa đó, nhưng lúc mà ta cúng, xây hoàn thành, chùa đó chưa có Thánh tăng trú ngụ. Cho nên qua đời sau ta trở lại, ta chỉ được làm một vị đại gia kinh doanh nhà đất thôi, chứ không có gì đặc biệt. Dạ, thì lúc ta tái sinh lại, ta làm một người giàu có là kinh doanh địa ốc thành công thì cái chùa mà ta cúng vẫn còn tồn tại ở một cái tỉnh khác. À, một tỉnh khác ta không có nhớ, cũng chưa có có dịp để trở lại
[53:22]thăm cái ngôi chùa mà kiếp trước ta đã góp công xây dựng. Nhưng bỗng nhiên ở kiếp này, vì cái kiếp đó chưa có Thánh tăng, bỗng nhiên kiếp này có một vị Thánh tăng về đó trú ngụ thì ta đang ở kiếp này, ta đang làm một vị đại gia kiếp này, tự nhiên ta vượt bực lên, phước ta bỗng nhiên sinh sôi nảy nở gấp bội bội lần, không biết tại sao. Nói tại sao ông đó hồi trước ổng cũng ổng cũng khởi đầu bằng cái kinh doanh địa ốc thì cũng vừa vừa, cũng khá khá thôi, bỗng nhiên sau này càng lúc càng giàu, càng lúc càng giàu, giàu quá đi, không hiểu nổi. Chỉ bởi vì bất ngờ cái chùa kiếp trước mà ổng cúng có một vị Thánh tăng đến ở.
[54:04]Thì bây giờ, trong hiện tại phước ông tự nhiên trùng trùng điệp điệp kéo tới ầm ầm, không hiểu tại sao luôn. Đây là những cái nguyên nhân lạ lùng, bất ngờ như vậy. Đó, bây giờ ta nói về cái công đức xây chùa vậy. Bây giờ cái ngôi chùa được xây lên mà nếu được đông người tới lui tu tập thì cái người xây chùa được phúc rất nhiều, đúng không ạ? Đó vậy, chúng sinh được lợi ích. Thì có một lần quý vị, thầy đến viếng cái ngôi chùa xây cũng to mà không ai tới lui, cả dân làng quanh đó cũng chẳng thèm tới lui, cũng chẳng hiểu tại sao. Thì thì ở trong bụng thầy nghĩ: "Thấy tội nghiệp những cái người mà đã góp công xây
[54:52]dựng cái ngôi chùa này, họ không được phúc nhiều. Họ chỉ được cái phúc là thờ Phật, vì ngôi chùa có thờ Phật trang nghiêm, cho nên họ được cái phúc phần đó. Nhưng mà Phật, Ngài không cần ta thờ, mà Phật cần cái gì? Phật cần là sao chúng sinh được lợi ích, chúng sinh có đạo đức, chúng sinh có có lý tưởng tu tập." Đó mới là điều Phật mong, chứ Phật không có mong mà ta xây hết cái chùa này tới chùa kia để thờ Ngài. Vì Ngài không cần, Ngài vô ngã. Cái Ngài cần là nếu có ngôi chùa xây lên thì chúng sinh phải được lợi ích. Nên khi thấy mấy cái ngôi chùa mà vắng vẻ, quạnh hiu thì rất là xót, xót là là cái người xây không có phúc nhiều, phúc ít.
[55:48]Nên ta quan trọng là cái ngôi chùa xây lên phải được đông đảo người cư sĩ tới lui tu tập, mà ở trong đó có một vị chân tu đạo hạnh hướng dẫn cho cho mọi người, đó là đẹp nhất. Còn nhiều khi chùa xây lên thì nhiều có vị tu tốt nhưng mà không ai tới lui tu, hoặc là có nhiều người tới lui tới cái chùa mà trong chùa không có tu sĩ thì vẫn không trọn vẹn công đức. Nên để xây được ngôi chùa là khó rồi, bao nhiêu công sức khó rồi, nhưng cái lâu dài đó, cái sự sống lâu dài, cái hoạt động lâu dài, cái sự tu tập lâu dài của cái chùa đó thì nó thuộc về tu sĩ Tăng Ni ở trong đó và thuộc về những người cư sĩ tới lui học hỏi, tu tập thì ngôi chùa mới là trọn vẹn công đức.
[56:43]Nên khi thầy gặp cái ngôi chùa mà hỏi, nói: "Trời, chùa này bận lắm, là ngày nay có đạo tràng này tới tu, ngày mai có lớp học đạo đức nọ, ngày hôm kia lại có một cái hội thảo gì đó", thầy nghe thầy rất là mừng. Là vì ngôi chùa đó sử dụng hết công suất, mọi người được lợi ích và những cái người mà đã góp một đồng, một bao xi măng, một viên gạch vào đây thì giờ này ở một nơi một cái cõi khác, ở nơi một kiếp khác họ vẫn đang được an lành, được hạnh phúc vì hưởng được cái quả phúc của của cái ngôi chùa này phát sinh ra như vậy, phải không? Nếu cái ngôi chùa đó có bậc chân tu đạo hạnh trú ngụ, giáo hóa chúng sinh thì thí chủ phước to lắm, phước to lắm.
[57:26]Nên vì vậy, nếu nói câu này giống như là ta nói rằng mỗi khi mà cúng dường xây chùa, ta cố gắng tập trung đi tìm những vị mà chân tu đạo hạnh để để cúng dường. Thì như vậy chúng sinh được lợi ích mà ta cũng có phúc to. Như vậy nha. Nhưng nói như vậy không có nghĩa là ta bỏ những cái vùng mà vùng vắng, vùng xa. Vì có nhiều nơi họ chưa biết Phật pháp thì ta cần nơi đó có những cái ngôi chùa. Có cái chùa rồi, từ từ sẽ có Tăng về, từ từ sẽ có người tìm đến mà mà tu tập.
[58:08]Cho nên ta nói thêm một điều nữa là ngoài cái việc mà góp sức, góp công để xây một ngôi chùa cho vị chân tu đạo hạnh trú ngụ, cho Phật tử tới lui tu tập thì ta còn một công đức nữa ta ta xây một ngôi chùa nơi chưa từng có Phật pháp, nha, để ta gieo mầm Phật pháp về về nơi đó. Nên hễ nghe nơi nào mà cái vùng đó chưa có Phật pháp thì ta phải suy nghĩ, tìm cách kêu gọi cùng nhau mà để xây cái ngôi chùa nơi đó, nơi chưa từng có Phật pháp để gieo mầm Phật pháp. Vì biết đâu sau này 5 năm sau, 10 năm sau, thậm chí 50 năm sau, thậm chí 5 kiếp sau có một vị Thánh tăng ghé ngang ở lại giáo hóa thì phước của ta bỗng nhiên ngập tràn nha.
[58:59]Như vậy, như vậy. Có những ngôi chùa đẹp mà chỉ để vãng cảnh ngắm cảnh rồi để cho chúng sinh đến cầu nguyện sai lầm, vì không ai hướng dẫn cả. Đến cầu nguyện sai lầm là sao? Tức là những lời cầu nguyện mà tăng cái bản ngã của mình lên, thì mình càng đến chùa chừng nào thì mình càng hư chừng nấy, tâm hồn mình càng tệ chừng nấy. Giống như cái người nãy mà cứ âm thầm mơ ước ông trưởng phòng ổng đi đâu mất cho rồi, hoặc nếu ổng không lên chức thì ổng cũng ngã ra ổng chết giùm, vân vân, đó là trong cái bí mật của mình cái lời cầu nguyện đó nó bắt nguồn từ cái cái tham mà ta cứ cầu mãi thì ta mất hết đạo đức của con người luôn.
[59:50]Nên có những ngôi chùa vì không có người hướng dẫn, mọi người tới lui cứ cầu xin, cầu xin mà cũng chẳng biết ông Phật là ai, và cứ cầu những cái lời cầu tham lam thậm chí độc ác, mà càng cầu chừng nào thì tâm hồn ta càng hư hỏng chừng nấy. Nên nói tại sao cái bà đó bả càng đi chùa sao bả càng dữ, là bởi vì bả cầu tầm bậy không à. Còn nếu ta cầu đúng thì ta càng cầu nguyện tâm hồn ta càng càng thăng hoa. Cầu làm sao mà gọi là cầu đúng, cầu làm sao mà cầu sai? Đó, ta cứ cầu cho mình những cái điều thuộc về tham lam thì ta cầu sai. Hôm trước thì có nghe mà thầy không nhớ hết, nó nói: "Con cầu sao cho con nói người ta nghe,
[1:00:38]con đe người ta sợ." Mấy cái cầu quá kỳ lạ, không hiểu ở đâu mà mọc ra mấy... Nó nói... Nó nói: "Cầu sao cho nhà con mọc to lên còn nhà hàng xóm sập hết." Đó, những cái câu như vậy, à... Có nói: "Ai gặp con thì phải thương, mà ai gặp con mà không thương thì người đó phải lăn ra chết." Những câu mà... cứ càng cầu kiểu đó thì tâm hồn ta càng hỏng hết, à càng ác độc và càng tham lam, càng ganh tị như vậy. Còn nếu ta cầu những cái câu mà đúng thì cứ cầu cho sao, nói: "Xin cho con được gì? Con tinh tấn tu tập, xin cho con diệt được lòng tham, xin cho con biết yêu thương mọi người, xin cho con có cơ hội để làm những điều phúc,
[1:01:20]xin cho con có cơ hội để mà công quả, để phụng sự, để cống hiến." Đó, những cái cầu như vậy nó làm cho tâm hồn mình thăng hoa và mình định được cái hướng để sau này làm thánh luôn á, nói vậy. Còn nếu mà có những cái cầu mà giống như không phải cầu để phấn đấu mà cầu chung chung cũng làm tâm ta tốt lên, ví dụ thế này: là cầu cho năm nay được mưa thuận gió hòa, đất nước được bình yên phát triển, cho mọi người được an vui hạnh phúc. Thì cái câu đó là ta cầu một cái quả tốt, nhưng mà nó không có cơ sở đâu tại vì nó không có nhân lấy gì có quả, cho nên nhưng mà ta không biết làm sao để gieo nhân cho mọi người thì ca- ta cứ cầu cái quả có quả phúc tốt cho mọi người.
[1:02:05]Thì cái lời cầu đó nó cũng vô lý chứ nó không phải là hợp lý đâu, nhưng mà nó làm cho tâm ta làm sao? Tâm ta rộng mở, tâm ta quan tâm đến nhiều người và ta độ lượng hơn, tốt hơn, tử tế hơn. Thì cái đó cũng hay, mặc dù nó không hợp lý lắm. Như vậy, còn cái cầu nguyện mà cho mình biết tu tập thì đó là lời cầu nguyện hợp lý, còn cầu nguyện cái quả phúc lớn lao cho mọi người đó là lời cầu nguyện không hợp lý lắm nhưng cũng làm tâm ta tốt lên. Còn cái lời cầu xin mà bậy bạ là cứ cầu nguyện để hại người này hại người kia để cho mình được hơn người, thì đó là càng cầu càng hư. Mà nếu cái ngôi chùa mà không có được sự hướng dẫn,
[1:02:49]chỉ xây cho cảnh đẹp rồi mọi người tới cầu tầm bậy thì cái người mà góp công xây chùa đó đó năm ăn năm thua. Được phước vì đã xây chùa thờ Phật, nhưng bị tội vì đã vô tình tạo điều kiện cho người ta tới là cầu tầm bậy không. Nên vì vậy mà ta góp công xây chùa chưa chắc là ta đã vẹn toàn cái phúc của mình đâu. Rồi cái nguy hiểm hơn nữa là nếu ta góp công xây chùa mà chùa trong đó có nhiều cái điều hư đốn xảy ra ở trỏng,
[1:03:27]tức là cái người mà ở trong chùa không biết có phải là người tu hay người không tu nhưng trong đó họ hư hỏng, họ bậy bạ. Hư hỏng bậy bạ thế nào thì thôi ta không cần liệt kê, cứ tưởng tượng thôi nha, chứ thầy không nói ra làm chi. Thì thực sự là cái đó là cái ổ tội lỗi và những người góp công xây chùa không có được cái phúc gì cả, mà nhiều khi còn gặp những cái lận đận xui xẻo vì góp công xây chùa để thành một cái ổ tội lỗi nơi đó. Nên ta thấy cái chùa, cái xác coi vậy chớ không quan trọng bằng cái linh hồn ở trong đó ha, cái tinh thần ở trong đó. Nên cái ước mơ của ta là làm sao trong ngôi chùa phải có một bậc chân tu đạo hạnh
[1:04:21]trú ngụ để làm thành cái sức sống tâm linh, đạo đức cho cho chúng sinh, như vậy.
[1:04:30]Thầy nói thầy nói nãy giờ là hễ chùa mà đông thì là tốt, phải không ạ? Cũng chưa chắc tốt. Vì sao vậy? Vì phải coi lại cái đường lối tu của cái chùa đó như thế nào. Tại nhiều khi với một cái duyên gì đó hay một sự tổ chức khéo léo nào đó, một cái dàn dựng bí mật nào đó cái ngôi chùa đó cũng được đông người kéo về. À, đông người kéo về nhưng mà trong đó dạy tầm bậy không, dạy không đúng chánh pháp Đức Phật. Như vừa rồi vậy giáo hội ta cũng cảnh báo một cái ngôi chùa giống như vậy. Rất nhiều người tới lui đông đảo, nhưng mà giáo hội phát hiện ra ông thầy trong đó dạy tầm bậy đã lên tiếng cảnh báo, kỷ luật. À, cũng chưa chắc.
[1:05:18]Vì sao mà nói vậy ổng dạy bậy sao mà đông người tới? Vì một là ổng còn có duyên với chúng sinh đời trước, hai là có một cái tổ chức khéo léo giúp đỡ ổng ngấm ngầm. Và dĩ nhiên họ có cái mục tiêu gì của họ ta không biết, nhưng mà rõ ràng ông thầy đó dạy không đúng với chánh pháp. Thì như vậy cái người mà góp công xây cái chùa đó cũng chẳng có phước gì cả, như vậy, ha. Bây giờ vấn đề ta đặt lại thế này là: "Thưa thầy, như vậy ở đâu tìm ra những bậc chân tu đạo hạnh mà để gắn vô các chùa?" Đố Phật tử biết ở đâu? Ở đâu có những bậc chân tu đạo hạnh để gắn vô các chùa để cho các chùa tràn đầy lợi ích cho chúng sinh?
[1:06:05]Ở đâu? Ai biết? Ai biết tìm đâu ra những bậc chân tu đạo hạnh để gắn vô các chùa? Đây thầy chỉ cho cách tìm. Tìm nơi số người đang ngồi nghe pháp ở chùa Tương Mai.
[1:06:24]Nghĩa là sao? Nghĩa là để có thể có một người tu một người tu trở thành một bậc chân tu đạo hạnh thì ngay khi còn là cư sĩ người đó đã sao? Đã có dấu hiệu của của sự tu hành đàng hoàng chân chính rồi. Khi còn cư sĩ, lúc chưa xuất gia là đã có dấu hiệu của một người tu hành đàng hoàng chân chính rồi. Thì chính những người đó khi mà xuất gia thì rất dễ dàng trở thành một người một bậc chân tu đạo hạnh. Nên cái bậc chân tu đạo hạnh không phải ta lên rừng xuống biển mà đi tìm đâu. Chính ta tìm trong những người cư sĩ bình thường nhưng mà ta thấy rõ ngay khi còn là cư sĩ họ đã tu hành đàng hoàng chân chính,
[1:07:17]thì đó chính là những bậc chân tu đạo hạnh của tương lai đó, chứ không phải là đi vào núi thẳm rừng sâu mà tìm đâu. Nên vì vậy việc mà các đạo tràng tinh tấn tu tập, rủ nhau tu tập, Hỗ trợ nhau tu tập chính là ta đang âm thầm đào tạo nên những bậc chân tu đạo hạnh cho cho Phật giáo ở tương lai, chứ không phải là tự đâu có sẵn cái vị chân tu đạo hạnh để cho ta mời, ta thỉnh về chùa, mà chính Phật tử ta phải tạo nên những bậc chân tu đạo hạnh đó. Chính Phật tử ta phải tạo nên, chứ không phải là ở đâu có sẵn cho ta để mà ta nhờ, ta thờ, mà chính ta phải tạo nên. Chính ta phải tạo nên bằng cách nào?
[1:08:08]Ta phải tham gia đạo tràng tu tập, đúng không ạ? Rủ nhau cùng về đạo tràng tu tập, mà nhất là sao? Ta thấy những người đó họ có tư cách đàng hoàng, mà nhất là những người chưa vướng bận gia đình để có thể xuất gia. Đó chính là những bậc chân tu đạo hạnh của tương lai đó. Nếu cái những lớp trẻ mà hiểu được đạo, có lý tưởng tu hành và ngay khi còn là cư sĩ đã tu tập đàng hoàng thì khi người đó xuất gia, người đó sẽ là một người chân tu đạo hạnh của tương lai cho Phật pháp. Cho nên mà nếu đạo tràng ta vững mạnh, cùng nhau đoàn kết tu tập, người lớn thì tu hành có gương mẫu và hỗ trợ cho các em trẻ cũng tu hành
[1:08:58]tinh tấn, chính là ta đang đào tạo, đang tìm những bậc chân tu đạo hạnh cho các chùa ở tương lai. Chứ còn nếu không, chùa thì cứ mọc lên, chùa thì cứ còn mà trong đó không có linh hồn, không có tinh thần, mà đó là điều đang đe dọa đấy. Có những thời gian mà ta không có đạo tràng tu tập, có những thời gian ta không có những lớp trẻ đến chùa có lý tưởng tu tập, ta thấy cái thời gian đó không có những người xuất gia đặc biệt, không có những người xuất gia đặc biệt. Vì họ xuất gia vì lý do gì đó họ chưa được chuẩn bị từ lúc họ còn là cư sĩ. Ta nhớ một điều là vậy, cái người mà chân tu thì khi chưa xuất gia là đã tu hành đàng hoàng,
[1:09:44]nghiêm túc rồi thì người đó sẽ là người chân tu. Mà muốn có những con người đó thì lệ thuộc vào các đạo tràng tu tập của cư sĩ đây, chứ không phải ở đâu xa cả. Cho nên vì vậy, khi Phật tử của ta gắn bó với đạo tràng tu tập, khi Phật tử ta tinh tấn đến tu tập nơi đạo tràng, rủ mọi người đến tu tập, mà yêu thương nâng đỡ nhất là các em trẻ cho nó tu tập, chính là ta đang đào tạo, đi tìm cho đạo Phật những bậc chân tu đạo hạnh của tương lai và đó là công đức ta rất là lớn nha, chứ đừng tưởng mình đi tu tập đạo tràng là chỉ lo cho phần mình, không có đâu. Mình đang âm thầm tạo một cái môi trường để cho có những bậc mà họ có căn tu họ tìm
[1:10:34]vào, họ tìm đến đạo tràng để họ được tu tập và một ngày nào đó họ xuất gia luôn. Mình có khi mình vẫn chưa xuất gia được vì mình vẫn còn bận gia duyên hoặc là tuổi mình đã lớn rồi, nhưng mình đã tạo một cái môi trường để cho các em trẻ đến tu tập và các em bay luôn vào bầu trời giải thoát, các em trở thành người tu sĩ xuất gia luôn, còn ta vẫn ở lại tiếp tục đi tìm người khác nữa. Và như vậy cái phước là gì? Cái phước là qua kiếp sau ta rất nhanh chóng được xuất gia, cũng trở thành một bậc chân tu đạo hạnh vì đời này ta đã gì? Đã giúp tạo nên những bậc chân tu đạo hạnh cho cho Phật pháp. Cho nên Phật tử nhớ tinh tấn gắn bó mà tu tập với đạo tràng,
[1:11:21]bảo vệ đạo tràng của mình đừng cho ai phá hoại nha. Công đức lớn lắm nha, phải không?
[1:11:30]Có những lúc vậy, có những giai đoạn tự nhiên có những cái tăng ni trẻ mà họ kém lý tưởng tu tập, họ kém lý tưởng tu tập thì đó là mối đe dọa cho Phật pháp.
[1:11:46]Vừa rồi vậy cái thầy đến gặp một cái vị thầy, vị thầy này ngày xưa là học trò của thầy lúc thầy dạy ở cái trường trung cấp, rồi sau này cái vị đó mới lên học viện, học xong rồi đi ra nước ngoài học lấy tiến sĩ rồi quay lại. Quay lại rồi vị đó bây giờ cũng bắt đầu đi dạy, đi giảng dạy trở lại. Rồi khi đến thăm thầy rồi mới than, nói: "Sao bây giờ mấy cái tăng ni trẻ không có giống như tụi con. Hồi xưa tụi con ráng cố gắng tu tập lắm, bây giờ thấy các em không có tinh thần, không có lý tưởng, con lo quá. Thầy dạy con cách nào để mà con có thể làm cho các em nó nó tăng lên được cái lý tưởng tu tập,
[1:12:27]chứ nhìn thấy các em nó hời hợt con lo cho vận mệnh của Phật pháp". Mà đúng như vậy, đó là điều rất là đáng lo. Thì thầy cũng cũng hướng dẫn vài cái cách, cách giảng dạy làm sao để mà nâng cái lý tưởng, nâng đạo tâm của các tăng ni trẻ về sau lên, nhưng mà cũng là muộn rồi. Muộn là bởi vì họ cũng đã xuất gia rồi, chứ còn nếu lúc mà chưa xuất gia, họ có được cái môi trường, có đạo tràng để tu tập trước để rèn luyện, để thử thách thì khi mà bước vào cuộc đời xuất gia thì họ họ khá lắm, cái lý tưởng và tu tốt lắm. Như vậy nên nãy giờ ta nói điều này, hôm nay ta nói với nhau điều này: Thứ nhất là cái ngôi chùa sẽ vô nghĩa,
[1:13:16]thiếu sức sống nếu trong đó thiếu một bậc chân tu đạo hạnh. Mà một bậc chân tu đạo hạnh thì gồm bốn cấp độ, phải không ạ? Bốn cấp độ. Nên nếu ta gặp được một vị như thế nào thì lợi ích của ta, phúc báu ta tăng lên theo theo cái vị chân tu đó. Nên ta ước ao, ta tha thiết mà có nhiều bậc chân tu đạo hạnh trú ngụ trong các chùa để chúng sinh được lợi ích. Ta cũng nói về cái nhân quả phước báu của việc mà góp công xây chùa để cho ngôi chùa đó trở thành cái nơi tỏa sáng cái đạo lý giác ngộ của Phật vào chúng sinh. Cái công đức nó sẽ rất là lớn, mà lớn hơn là nếu có bậc chân tu đạo hạnh trú ngụ. Ta cũng nói đến cái việc mà làm sao để tìm ra được những bậc chân tu đạo
[1:14:11]hạnh cho Phật pháp, gắn vào, lấp đầy vào những ngôi chùa, tạo nên sinh khí cho ngôi chùa thì sự thực không phải đi tìm ở rừng cao, núi thẳm mà chính chúng ta là người đang tìm nơi các đạo tràng tu tập của mình. Chính chúng ta ráng giữ cái đạo tràng ta cho bền vững, chính chúng ta ráng tham gia tu tập đạo tràng có tinh tấn thì xuất hiện trong cái môi trường đó sẽ có những người cư sĩ họ có cơ hội tu tập để rồi tiến lên thành người xuất gia. Chúng ta cũng nói lên cái nỗi lo lắng khi mà cái tăng ni thế hệ sau này nếu kém lý tưởng sẽ là mối đe dọa cho Phật pháp ở tương lai. Và rút lại thì đây là điều ta mơ ước và ta cố gắng.
[1:15:06]Điều ta mơ ước là có được nhiều bậc chân tu đạo hạnh trú ngụ trong các ngôi chùa nha, để cho chùa có sinh khí, để cho những người góp công xây chùa có nhiều phúc báu, đó là cái mơ ước của ta. Và cái cố gắng của ta là chính ta cũng phải tu để ngày nào đó ta cũng là một bậc chân tu đạo hạnh cho chúng sinh nương tựa. Có khi kiếp này mình lỡ rồi, phải không ạ? Lỡ gia duyên ràng buộc nặng quá, tuổi đời cũng đã lớn, bây giờ cũng khó xuất gia mà trở thành một bậc thầy dạy đạo, nhưng mà ta tạo điều kiện để cho những đàn em của ta, con cháu ta bước đi lên trên con đường đạo. Còn phần ta thì tinh tấn tu tập từng ngày vì ta biết rằng
[1:15:58]không kiếp này thì cũng kiếp khác, ta cũng phải về với sao? Về với mái chùa yêu thương, là một người xuất gia, là một bậc chân tu đạo hạnh để nối tiếp mà giữ gìn mạng mạch của Phật pháp. Dạ, Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.