[0:13]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:21]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:35]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:48]Hôm nay chúng ta học cái bài trong cái đạo đức thứ 22 là bài Yêu thiên nhiên.
[0:56]Chúng ta sẽ chứng minh rằng cái tâm yêu thiên nhiên là một cái đạo đức. Cũng giống như lần trước á, chúng ta cũng phải chứng minh được là cái lòng biết ơn là một tính chất của đạo đức, thì bây giờ cũng vậy, yêu thiên nhiên là một cái đạo đức. Tại sao như vậy? Là bởi vì chúng ta sẽ thấy rằng thiên nhiên là cái nôi đã tạo nên sự sống của muôn loài, nhất là loài người chúng ta. Loài người chúng ta là đỉnh cao của sự sáng tạo của thiên nhiên. Do đó chúng ta yêu thiên nhiên là một cái đạo đức. Bây giờ chúng ta quay ngược lại thời gian vài tỉ năm trước để chúng ta đi phác qua cái sự thành hình của muôn loài vạn vật trên trái đất này như thế nào. Cách đây...
[1:56]cho rằng cách đây khoảng hơn 15 tỉ năm thì vũ trụ được bắt đầu thành lập từ một cái vụ nổ, đó là cái thuyết Big Bang. Mà như tôi đã nói lần trước thì chẳng bao giờ tôi tin cái thuyết đó, cho nên chúng ta không bàn tới việc mà vũ trụ được thành lập như thế nào. Còn các nhà tôn giáo thì thường hay nói rằng vũ trụ được thành lập bởi gì? Bởi Thượng đế, Thượng đế. Có một Thượng đế đã tạo ra tất cả. Không biết ổng tạo ra làm gì, ổng buồn buồn ổng tạo ra chuyện gì hết trơn. Bây giờ mình khổ hết sức khổ với cái luân hồi của ổng tạo ra. Nhưng mà đến đạo Phật thì không chấp nhận có một Thượng đế đã tạo ra tất cả, mà Đức Phật nói cái gì tạo ra?
[2:45]Đúng, nhân duyên, là nhiều yếu tố, nhiều nhân duyên, nhiều điều kiện rồi mới tạo thành được cái sự vật, sự việc. Thì cái câu nói đơn giản đó mà không bao giờ sai, không bao giờ sai. Dù khoa học có tiến bộ đến đâu thì cái câu nói rằng tất cả mọi sự vật, sự việc thành hình đều do nhiều nhân duyên, câu nói ngắn đó không bao giờ sai. Vì câu đó tổng quát, còn nói chi tiết coi chừng trật, vì khoa học là phải chứng minh từng chút, từng chút, còn nói câu tổng quát đó là không trật được nữa. Chúng ta may mắn, chúng ta dựa vào một cái giáo lý như vậy, một giáo lý khôn ngoan như vậy, cho nên mình cứ bình tĩnh mà
[3:29]không bao giờ sợ, không bao giờ sợ rằng đạo Phật sẽ bị à bị lạc hậu bởi cái câu đó không bao giờ sai nữa, đó là cái may của chúng ta, chúng ta đã chọn được đúng đạo Phật. Giờ thì chúng ta nói chuyện về trái đất. Vào cái thời xưa khi mà thành hình Thái Dương hệ, trái đất được thành lập thì trên trái đất này chưa có sinh vật, nghĩa là chưa có cây cối, chưa có con người, chưa có gì hết. Lúc đó chỉ có cái gì? Như thầy tưởng tượng, chỉ có đất, đá, nước, phải không? Nước thì không ổn định vì những cơn mưa. Những cơn mưa xối xả tuôn xuống ầm ầm ầm, gột rửa đi những cái mảnh đất mà trên cao tuột xuống lòi đá ra, rồi làm ngập lụt,
[4:20]rồi lại bốc hơi lên nhanh, ào ào bốc lên để thành những đám mây che trên cao, rồi lại tuôn mưa xuống, nên là cái khí hậu nó khắc nghiệt, không có dễ chịu, không có những cái khung cảnh thuận lợi cho cái sinh vật sinh sống. Lúc đó mà nếu chúng ta có mặt thì chúng ta không sống nổi, vì cái nóng, cái rét nó bất chợt, mưa gió bất thường, không sống được. Nhưng mà rồi sự sống bắt đầu thành hình từ những cái vi thể vô cùng nhỏ. Người ta cho rằng là có những cái sao chổi chứa những chất hữu cơ, khi va chạm vào quả đất đã để lại những cái chất hữu cơ ban đầu tạo thành cái tiền đề cho sự sống. Thường thì những chất hữu cơ là được dựa vào những nguyên tố căn bản nào?
[5:11]Cacbon, gì nữa? Oxy, hidro và nitơ.
[5:18]Bốn nguyên tố chính của sự sống, bốn nguyên tố để tạo thành các chất hữu cơ của sự sống. Thì nghĩa là chất hữu cơ thì nó phức tạp, từ từ nó sẽ phức tạp hơn dần dần, nhưng ban đầu vậy đó. Sao chổi đã gửi vào trái đất một vài chất hữu cơ nào để làm tiền đề của sự sống. Dĩ nhiên cái sự sống nó thành hình nó phải có đủ hai yếu tố, một là vật chất và hai là tinh thần. Từ cái ngày xa xưa đó, lúc trái đất gọi là chưa có gì, chưa có vật gì hết, chúng ta đừng nghĩ là không có gì. Dù ở bên ngoài cái bề mặt không có cây cối, không có sinh vật, nhưng trong thế giới siêu hình đã có rồi. Có thế giới của chư thiên, có thế giới của ngạ quỷ.
[6:00]Những cái chúng sinh mà nghĩa là theo nhân duyên họ tồn tại trong cái thế giới đó, họ vẫn chờ đợi một cái sự, một cái điều kiện thuận tiện để họ xuất hiện. Vì sao? Vì cái nghiệp của con người, cái nghiệp của chúng sinh nó chưa giải thoát, lúc nào cũng thích xuất hiện, thích tồn tại. Chính cái tâm đó nó thúc đẩy người ta đi trong luân hồi không cưỡng lại được. Nên lúc đó có những chúng sinh trong thế giới siêu hình, tâm nó cứ hướng về cái trái đất mà đang có mây, có nước, có sông, có núi này, hướng về đó để có thể tồn tại, có thể xuất hiện, vì cái tâm nó thúc đẩy nữa. Đó là một cái yếu tố bí mật bên trong,
[6:37]chứ chúng ta đừng có lý luận ở bên ngoài không. Ví dụ như chúng ta có thể dựa vào khoa học, chúng ta lý luận là men nấm xuất hiện rồi những đột biến gen để cây nó nó gọi là tiến hóa từ từ theo cái thuyết của Darwin, chúng ta có thể không phủ nhận điều đó, nhưng chúng ta phải nhớ một điều là động vật luôn luôn có hai mặt là tinh thần và vật chất. Ví dụ như chúng ta đi, ngoài cái thể xác này còn có cái thế giới tinh thần rất là phức tạp, mà khi mình chết mình bỏ cái xác này lại thì mình còn cái gì? Còn cái gọi là dân gian gọi là linh hồn, đạo Phật mình gọi là thần thức hay thân trung ấm. Thì lúc mà trái đất này có thành lập mà chưa có con người đó
[7:18]thì trong thế giới vô hình có khi chúng ta đã có mặt rồi. Chúng ta đã có mặt. Chúng ta đang an trú trong cõi trời, hay chúng ta đang an trú trong một cái cõi thấp hơn cõi trời, hay là chúng ta đang còn là những sinh thể thấp hơn nữa, nhưng mà chúng ta có hướng về trái đất, bắt đầu quay quây quần tụ hội, nên bao quanh cái trái đất khô khan đó, cái trái đất không có sự sống đó đã có cái sự sống thế giới tâm linh bao phủ, chuẩn bị cho nó rồi, thúc đẩy nó rồi. Đây chính là điều quan trọng, là những cái sự sống trên trái đất thành hình từ từ là do sự thúc đẩy trong vô hình của thế giới tâm linh. Đây là điều quan trọng trong việc thành lập sự sống của trái
[7:56]đất, chứ không phải chỉ những yếu tố vật chất mà thôi. Thì bây giờ mình trở lại cái thế giới vật chất. Bắt đầu trong một cái may mắn gì đó, trong cái điều kiện hết sức thuận tiện nào đó, những cái vi nấm xuất hiện, những men nấm xuất hiện trước. Men nấm có cái cấu trúc tế bào cực kỳ đơn giản để có thể tự phân bào ra được. Những cái tế bào đó, nghĩa là nó có một tế bào nó có cái nhân bên trong, đây là những cái màng nước chứa. Trong đây thì nó nếu mà phân ra thì nó có những cái protein phức tạp, là những cái protit phức tạp đó. Tuy nhiên cái cấu trúc nó đủ, đủ để nghĩa là nó phân bào đó. Một cái nhân tế bào nó tách ra làm đôi, tự nó tách ra làm đôi để nó tạo thành cái
[8:39]tế bào khác, nên những cái men nấm nó cứ lan dần, lan dần ra, nó mọc nó lan. Mà không phải nó tồn tại nổi, có khi cái men này nó chỉ tồn tại trong một buổi, nắng chiếu lên cái nó tan mất, chết rồi. Nhưng có những loại men nấm nào đó nó lại thích hợp được với cái sự thay đổi khí hậu khắc nghiệt, nó tồn tại tiếp, tồn tại tiếp. Và trong cái việc mà những cái men nấm này nó xuất hiện rồi nó tàn rụi, xuất hiện rồi tàn rụi, nó để lại cái gì cho trái đất này? Để lại cặn bã, nó thải ra những chất khí thối rữa vào trong không khí và nó để lại xác làm phân mục rữa để vào trong đất và trong nước. Thì cứ qua nhiều triệu năm, nhiều triệu năm như vậy,
[9:23]cái những cái men nấm, nhiều loại men nấm xuất hiện, nó lan lan lan như vậy, thì qua nhiều triệu năm này lại, thì chúng ta thấy cái khí mà nó thải vào không khí cũng như cái cặn bã để lại đất và nước nó nhiều chưa? Nhiều rồi. Lúc đó môi trường quả đất bị thay đổi một lần nữa. Do bị thay, do những cái cặn bã đó làm cho môi trường cái không khí, những thành phần trong không khí, những thành phần trong đất, trong nước bị thay đổi phức tạp hơn, phong phú hơn. Đúng không? Đó, phong phú hơn. Mà phải vài triệu năm nó mới có một chút tiến bộ. Thì khi môi trường quả đất nó phong phú hơn, thì một loài phức tạp hơn tương ứng với cái môi trường đó xuất hiện.
[10:02]Là có thể có rong rêu xuất hiện theo. Cứ như vậy, rồi qua nhiều triệu năm, nhiều triệu năm, những cái cặn bã của rong rêu nó để lại, nó tạo cho cái môi trường quả đất phức tạp tiếp tục hơn, bắt đầu những cây nhỏ xuất hiện. Rồi khi mà cây xuất hiện thì lúc đó cái vi khuẩn động vật đã bắt đầu xuất hiện, song song vậy, cho đến cái ngày mà những cái rừng cây bạt ngàn trên quả đất này, những đồng cỏ, những rừng cây bạt ngàn hết, nghĩa là những vi khuẩn xuất hiện rất nhiều thì dưới nước cũng như trên đất cạn đã có những con vật, những con vật xuất hiện dần dần. Thì cái việc mà từ đâu gọi là xuất hiện thì nó có hai cái cách lý giải.
[10:42]Một cái cách lý giải theo thuyết Darwin là do gì? Do cái gì? Do đột biến gen theo di truyền, nghĩa là một cái nhân của một con vật, nhưng mà do cái môi trường bên ngoài nó phong phú hơn, nó thúc đẩy, nó kích động, thế là cái nhân ADN... Quý thầy biết cái này rồi phải không? Cái nhân di truyền ADN học chưa? Lớp mấy học rồi? Lớp 11? Hồi sáng tôi nghe lớp 9. Bây giờ chương trình họ đưa xuống thấp á. Cái nhân di truyền này nó bị thay đổi cấu trúc của nó. Nó bị thay đổi cấu trúc, thế là từ một cái con vật, ví dụ con chim đi, nó bị thay đổi cái gen cái nó biến thành con chim phức tạp hơn, thành con gà chẳng hạn, nó to từ từ ra.
[11:28]Hoặc là cái con thằn lằn nhỏ nhỏ nó bị đột biến gen cái nó biến từ từ thành con khủng long, ví dụ vậy. Đó là cái thuyết của Darwin đó. Cái thuyết của Darwin là do đột biến gen mà một loài này từ từ biến đổi để thành một loài khác gần với nó. Rồi cái loài đó bị đột biến gen cái biến thành loài khác nữa, từ từ, từ từ. Như mình là đột biến gen của con gì? Con khỉ, con khỉ. Đó là một cái thuyết như vậy. Nhưng mà cũng do cái môi trường bên ngoài kích động, thúc đẩy. Rồi còn một cái trường hợp là một cái thuyết khác, thuyết này nó thần thoại hơn, là ví dụ như trong một cái hốc nước ở dưới biển sâu đi.
[12:07]Một hốc nước dưới biển sâu, cái hốc nước đó nó vô tình nó hội đủ nhiều yếu tố của sự sống, yếu tố của tâm linh nữa. Nghĩa là có cái tác động của tâm linh trong đó, do cái muôn loài trong thế giới vô hình nó muốn sống, và lúc đó tìm được một cái hốc đá, một hốc đá đó nước không cuốn đập tới, nghĩa là không có dòng nước nào chảy đánh vào trong đây, cái khối nước này nó bất động đứng yên. Trong đây nó hội tụ được nhiều cái yếu tố, nhiều nguyên tử của sự sống lại, đồng thời có cái tâm linh, cái tâm linh của một cái loài nào trong vô hình á nghĩa là nhập vào trong này, giống như mình nói gá vào, hướng về trong cái ổ nước đó,
[12:44]cộng với nhiều yếu tố của sự sống, thời gian ở trong đây bơi ra một con cá. Cái này nó như một phép lạ, như một cái thần thoại. Cái này thì tu chừng tới đắc đạo mới kiểm tra cái này được, vì cái thuyết này nó khác cái thuyết kia. Cả con người, hay là một con voi cũng vậy. Ví dụ trong cái đống lá ủ, trong cái đống lá ủ khuất trong rừng sâu, bởi vì lá nhiều khi có những lớp mà lá nó dày đặc lên, vi khuẩn lúc đó có thể là chưa phát triển để ăn kịp, thì trong cái đống lá ủ đó nó nhiều nguyên, nó dày cả năm sáu trăm thước, trong một hốc khí hội tụ nhiều cái điều kiện của sự sống, vừa có một cái sinh thể vô hình
[13:20]muốn xuất hiện, muốn tồn tại, gá vào đó, hướng về nó, gọi là nhập vào đó, rồi từ từ trong đó nhúc nhích bò ra một con voi. Mấy triệu năm sau nó thành một con voi khi mà môi trường nó thay đổi. Có một dạo nó đã bò ra những con khủng long. Cái sự sống đó nó do nhiều yếu tố như vậy, nhưng mà chúng ta phải nhớ rằng là có yếu tố tâm linh chi phối đằng sau rất là quan trọng. Điều kiện mà để cho động vật xuất hiện là gì? Là cái thảm thực vật đã xuất hiện đầy đủ hay là rừng cây đã phủ bạt ngàn hết trên quả đất này thì động vật mới xuất hiện mạnh được. Mà đỉnh cao của động vật là con gì? Con người. Cho nên con người cái nôi để tạo nên con người là gì? Là gì?
[14:14]Là thiên nhiên và nhất là rừng cây. Như vậy là trong quá trình tự biến đổi, tự phát triển, tự điều chỉnh, thiên nhiên đã dần dần tạo ra muôn loài và cuối cùng là tạo ra con người. Thì thiên nhiên là cái nôi, là người mẹ đã sản sinh ra muôn loài như vậy. Bây giờ chúng ta phải biết yêu quý thiên nhiên. Đó là đạo đức, đồng ý không? Đồng ý không? Nhưng mà nói như vậy chưa chứng tỏ rằng yêu thiên nhiên là một tính chất của đạo đức. Nói như vậy, đúng là thiên nhiên đã tạo ra chúng ta rồi bây giờ chúng ta yêu thiên nhiên, cho rằng yêu thiên nhiên là đạo đức, thì câu nói này nó hơi ngang xương, chưa chứng minh được nó là đạo đức.
[15:06]Giống như kỳ rồi chúng ta phải chứng minh được cái lòng biết ơn là đạo đức vậy. Bây giờ ai nói được cái điểm là tại sao yêu thiên nhiên là đạo đức? Đang ôn đâu? Kỳ rồi bình luận sao đâu mất rồi? Bữa nay sao rồi? Tại sao yêu thiên nhiên là đạo đức? Dạ thưa thầy, tại vì thiên nhiên chính là cái nôi của của chúng ta. Ờ, rồi.
[15:35]Gì nữa không? Thôi ngồi xuống. Nam mô Phật. Thưa thầy, yêu thiên nhiên là đạo đức vì chúng ta yêu thiên nhiên tức là biết ơn thiên nhiên, mà biết ơn thiên nhiên là đạo đức căn bản của con người. Được nửa điểm đó. Hôm trước chúng ta đã nói biết ơn là đạo đức thì bây giờ mình cứ gài vô cái nào hôm trước mình học rồi, trúng à. Nhưng nó hai yếu tố lận, còn cái nữa.
[16:08]Mô Phật. Thưa thầy, theo con mình yêu thiên nhiên này nè. Bởi vì ví dụ như mình yêu thiên nhiên như mình yêu rừng, nếu như mình không yêu rừng mình phá rừng thì làm cho đất đai cháy khô, thì chính cái cháy khô này nó đã tạo thành cái mưa thuận, mưa bất thuận gió bất hòa thì nó sẽ làm cho cái bầu không khí nó Như vậy làm cho nhân dân khốn khổ hơn. Chính vì vậy yêu thiên nhiên là đạo đức là ở chỗ đó. Ờ, có ý kiến. Thưa thầy, yêu thiên nhiên tức là mình mình tôn trọng sự sống, mà tôn trọng sự sống muôn loài tức là coi như có đạo đức.
[16:38]Chắc định diện tắt, thông hơn. Cho điểm đủ. Khen lại mày. Đúng là hai cái ý đó, giờ chắc thông, hiểu hết rồi đó. Một á, vì thiên nhiên tạo nên sự sống muôn loài, nên mình yêu thiên nhiên là mình yêu sự sống của muôn loài, mà yêu sự sống muôn loài, yêu muôn loài là là đạo đức. Hồi trước mình học rồi bài Tâm Từ rồi phải không? Đó mình phải dựa vào những cái tiên đề mình đã học rồi mình dựa vào đó mình lý luận, cũng giống như mình biết ơn thiên nhiên, vừa rồi mới học nè, biết ơn là đạo đức, nói được hai cái ý mà mình đã học thì như vậy là đúng rồi đó. Nên trong cái lý luận là vậy đó, trong cái lý luận học là chúng ta phải
[17:16]nhớ dựa vào những cái tiền đề ban đầu, giống như có lần chúng ta định nghĩa đạo đức là gì, thì mình phải dựa vào những cái điều đó. Đúng như vậy, vì thiên nhiên đã tạo nên sự sống muôn loài, mà chúng ta yêu quý muôn loài nên chúng ta yêu thiên nhiên, và chúng ta biết ơn cái tổ ấm của mình, đó là là đạo đức. Còn nếu ai phá hủy thiên nhiên thì chuyện gì sẽ đến? Chuyện gì sẽ đến? Ngày tận thế sẽ tới. Tôi không nói đùa đâu. Tôi không nói đùa đâu, phá hủy thiên nhiên là tận thế sẽ tới. Thôi sẵn nói luôn, định lát nữa tôi mới nói cái ý này, nhưng bây giờ nói luôn. Tận thế nó sẽ đến bằng nhiều cách lắm.
[18:03]Hôm rồi có không biết có ai mà họ trích trích mấy bài báo ra in với photo copy gửi đi tùm lum, ở đây có nhận được không? Nói tận thế đó. Ở đây có nhận được không ta? Mấy Phật tử có nhận được không? Đó có mấy người, ai cũng gửi cho tôi mà tôi không có đọc. Vì tôi nghe nó lý luận là tôi biết họ không có vững, kiến thức khoa học họ chưa có vững, nên quý thầy cũng cần phải có kiến thức là vậy đó. Tuy nhiên, ngày tận thế sẽ có thực, theo cái cách như thế này. Thành phần không khí mình thở đó, là oxy chiếm bao nhiêu? Một phần năm. Nitơ là? Mà ở đây gọi là cái dưỡng khí là một phần năm nè. Cái oxy được tạo ra là do đâu?
[18:51]bởi vì cây rừng cây đó.
[18:56]Chính cái rừng cây này tạo thành cái điều này. Rất khó mà để cho oxy lượng oxy này nó thay đổi tỉ lệ, bây giờ muốn cho nó giảm thành 1/10 khó lắm á. Nhưng mà khi người ta phá rừng từ từ thì bắt đầu cái tỉ lệ này nó thay đổi. Nó đổi từ từ còn 1/10 trong không khí mình thở, mình thấy khó thở hơn. Rồi rừng cây bắt đầu chặt, nhưng mà qua khỏi 1/10 rồi cái tỉ lệ này nó tuột rất nhanh. Từ đây bây giờ mà tuột xuống 1/10 khó lắm, nhưng qua khỏi 1/10 rồi chúng ta ngó nó tuột xuống còn 1% lẹ lắm, rồi còn tuột xuống còn 1/1000 rất là lẹ và chỉ cần bất ngờ một yếu tố gì nữa cái mất hết luôn, có những vùng mất sạch không khí để thở.
[19:38]Lúc đó chúng ta giãy đành đạch để chết. Tôi dùng cái chữ giãy đành đạch tôi nói một cách nghiêm túc chứ nha, chứ tôi không nói đùa đâu. Khi mà mình mất hơi thở mình mình tức và cơ thể nó giãy giụa rồi ngã lăn ra chết hết là vì cái tỉ lệ oxy này biến mất. Mà chuyện này rất dễ xảy ra vì chúng ta đang phá rừng trầm trọng hiện nay. Chút chúng ta sẽ trở lại vấn đề. Có nhiều cách nhưng mà phá rừng là cách làm cho tận thế nhanh nhất. Hiện nay thì chúng ta sống trong một thế giới mà sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật nó đạt được cái tốc độ rất là nhanh. Chúng ta không có lường được là những thời gian sau này khoa học còn tiến đến đâu nữa.
[20:21]Nhưng mà bây giờ thì những cái thành tựu của khoa học đã làm cho chúng ta choáng ngợp. Làm càng lúc chúng ta càng hưởng được nhiều cái tiện nghi do khoa học đem lại. Nhưng mà khổ nỗi một cái là cái sự tiến bộ của khoa học càng lúc càng làm cho con người xa rời thiên nhiên, quên đi thiên nhiên. Xa Chúng ta được cái tiện nghi nhưng mà chúng ta xa rời thiên nhiên. Như bây giờ cũng vậy, hễ mà trời nực thì chúng ta làm gì? Mở máy lạnh, mở máy quạt chứ không ai mà chạy ra sông tắm như ngày xưa nữa hết trơn á. Chuyện nó xưa rồi. Không ai mà ngồi hóng gió dưới bóng dừa gì hết trơn, không có. Ai ngồi ven bóng dừa tóc dài bay theo gió chuyện xưa rồi, không có nữa.
[21:13]Rồi khoa học còn chế tạo cái gì nữa? Cái gì mà mà nó càng hủy hoại sự sống dữ dội nữa? Vũ khí chứ. Nghĩa là cái vũ khí, đúng là có bom nguyên tử á, nhưng mà cái vũ khí thay vì để tạo cho sự sống con người thì họ đã chế tạo bom đạn để giết chóc lẫn nhau. Ngày xưa đó, hồi xa xưa, người ta chỉ cầm cây mà người ta đập nhau thôi thì đã xỉn niểng. Bây giờ ngồi họ bấm nút thôi là hỏa tiễn nó vượt mấy ngàn cây số nó đáp xuống đúng chỗ nào đúng chỗ đó. Còn cái số lượng bom hạt nhân mà trên trái đất mình đó, người ta cho rằng mình người thì dĩ nhiên mình không biết tại mình cũng nghe đồn nghe báo chí nói,
[21:53]người ta cho rằng nếu mà nó nổ hết á thì phải 10 cái trái đất này mới đủ cho nó nổ tan, còn một trái này không có thấm đâu, không biết họ nói thiệt không biết, mà họ nói như vậy á. Mà người ta cứ chạy đua chế tạo điên cuồng rượt theo nhau, đuổi theo nhau, hễ trong nước mình mà chế được một vài trái bom nguyên tử là coi như mình là ngon lành, nước là cường quốc á, mà không ngờ là cứ thi đua nhau để làm cho cái sự sống của thế giới nó đi gần tới cái bờ vực của sự tiêu diệt, rất là nguy hiểm. Còn cái đời sống mà tiện nghi coi vậy chớ nó cũng xa rời thiên nhiên và áp dụng nhiều cái hủy hoại thiên nhiên nữa.
[22:34]Như ví dụ ví dụ như là cái khí CFC trong máy lạnh á mà bây giờ chúng ta sử dụng hơi nhiều, trong xe hơi cũng có, nếu nó thoát ra nó bay lên trời cao, nó phá hủy cái tầng ozon. Tầng ozon thì quý thầy biết rồi chứ gì ha. Nó là một lớp O3 đó oxy mà liên kết với nhau từng phân tử thành ba cái, ba cái một lần, chứ nó không giống như dưỡng khí là O2, hai oxy kết hợp lại để mình thở, còn này cấu trúc nối của nó thành ra ba phân tử gắn lại. Nó tạo thành một lớp không dày lắm, mỏng thôi, ở trên tầng cao nó bảo vệ trái đất thoát khỏi những tia ác độc, bức xạ của vũ trụ, trong đó có tia cực tím của mặt trời.
[23:12]Nhưng mà khi những cái khí này nó thải lên, những khí clo trong công nghiệp, những khí flo trong cái công nghệ làm lạnh nó làm thủng cái tầng ozon. Bây giờ lớp lủng ở Bắc Cực với Nam Cực khá nhiều, mà nếu mà tia nắng bên ngoài đập vào thẳng mình mình sẽ dễ bị ung thư da. Nhiều loài đã bị tiêu diệt rồi, những cái nơi mà tầng ozon bị thủng những cái men nấm nhỏ nhỏ chết hết, còn những động vật lớn thì chịu đựng được nhưng rồi phát sinh những cái bệnh hoạn không cứu chữa được. Đó là cái sự tiến bộ của khoa học đó. Nhiều khi đem lại tiện nghi nhưng mà cũng từ từ tiêu diệt cái sự sống của con người.
[23:50]Mà mình hưởng cái tiện nghi nhiều quá nó mất phước, đây là cái tiền đề của nhân quả đây, mà chúng ta rất thích cái tiện nghi, chúng ta rất thích tiện nghi. Ví dụ như cái số của tôi là phải đạp xe đạp từ ngoài đó vô đây để đi dạy nhưng mà tôi thích tiện nghi cho nên tôi đi chiếc xe bốn bánh, thì khi hưởng cái phước như vậy thì tôi sẽ hết phước rất là nhanh, hết phước rất là nhanh. Nên kỳ rồi bệnh hoạn hoài là vậy. Nhưng mà khổ cái là tôi không còn sức khỏe để có thể mà đi dạy bằng xe đạp được nữa, cho nên thôi thôi quý thầy cũng thông cảm, tôi phải đi xe bốn bánh. Nhưng mà tôi biết cái mà tiện nghi mình hưởng
[24:29]nhiều không có tốt, không có tốt tí nào hết. Nên chúng ta hay đòi hỏi như vậy. Ví dụ như bây giờ như quý thầy sau này có người muốn cất chùa, rồi quý thầy sẽ có thích là thôi mình về Sài Gòn mình cất cho nó vui, rồi thời đại kỹ thuật mới mình có thể đôn cái chùa mình lên 5-10 tầng, nghĩa là chùa đời mới cao tới 5-10 tầng, nha. Tầng của thầy trụ trì thì ở trên cao nhất, đi lên đi xuống bằng thang máy. Thì ở tầng hầm thì chỗ nơi để xe, ví dụ vậy. Gọi là tiện nghi, nhưng quý thầy sẽ thấy cái điều đó nó không có hay, không có hay. Hơn là một cái ngôi chùa mà mình về cái đồng quê mình xây dựng nghĩa là tầng một tầng và mình sống với thiên
[25:12]nhiên nó vui vẻ, coi vậy chớ nó hạnh phúc hơn. Nhưng mà chỉ sợ là lúc đó quý thầy lại thích cái chùa 10 tầng chứ không thích cái chùa một tầng ở đồng quê nữa. Thấy nó xa xưa quá, nó không có hiện đại. Nhưng mà cái hạnh phúc nó nằm ở chỗ khác á. Bây giờ chúng ta thấy hỏi quý thầy nha, chúng ta sống là để đi tìm cái gì?
[25:34]Đi tìm cái gì? Hạnh phúc phải không? Đúng. Cái này tôi nói chưa mà quý thầy trả lời đúng vậy kìa? Phải không? Có nói rồi phải không? Tưởng quý thầy hay chứ. Hình như hồi sớm có nói, đúng rồi, hèn chi hồi sáng thấy mấy cô cũng trả lời được, tôi tưởng đâu mà sao quý cô, quý thầy hay vậy? Đúng là chúng ta sống là để đi tìm hạnh phúc. Hồi đó năm tôi 16 tuổi, lúc đó là vừa giải phóng vào đó thì gia đình tôi phải đi kinh tế mới. Thì khi cuốc đất thì tôi suy nghĩ cái điều này, tôi nghĩ mình sống trên đời để làm cái gì? Thì tôi tự trả lời là chúng ta sống là để đi tìm hạnh phúc, cho nên cái câu trả lời là sống là để tìm hạnh phúc là tiền đề đúng nha.
[26:14]Chứ nếu mà sống chỉ có đau khổ thì mình nên tự tử mình chết, không đáng để sống. Rồi sau đó tôi lại hỏi câu thứ hai: Thì bây giờ mình sẽ sống để tìm hạnh phúc cho mình hay cho người khác? Rồi tôi tự trả lời thôi mình sống để tìm hạnh phúc cho người khác. Rồi từ đó cuộc đời tôi đi theo hướng đó luôn, tôi nguyện lòng là đem cuộc đời mình đi theo cái hướng đó. Tuy nhiên, cái căn bản là con người ta sống đi tìm hạnh phúc là đúng cái đã. Còn mà mình sẽ đi tìm hạnh phúc cho mình hay cho người khác, đó là tùy thuộc cái đạo đức, cái quan điểm, cái lòng vị kỷ hay vị tha của mình. Và tôi tin rằng quý thầy là những người sẽ chọn cái cái thứ
[26:52]hai, nghĩa là sống để đi tìm hạnh phúc cho cho người khác. Tôi tin rằng quý thầy cũng có cái lý tưởng giống tôi như vậy. Và tôi tin rằng quý Phật tử ngồi dưới kia cũng vậy, cũng là những người mà được làm đệ tử Phật cũng hiểu được cái ràng buộc đau khổ của cái tâm vị kỷ, cũng sẽ nguyện với lòng là sẽ sống để đi tìm hạnh phúc cho người khác. Mà hạnh phúc là cái gì? Hạnh phúc là cái gì? Bây giờ mình muốn đem hạnh phúc đến cho mọi người thì mình phải biết hạnh phúc là cái gì cái đã, chứ còn không mình lừa lừa lấy đã đưa cho người ta toàn là đau khổ không, đưa người ta toàn đau khổ không thì thì không nên.
[27:32]Ví dụ như quý thầy vậy, quý thầy muốn đem với hạnh phúc đến cho ai đó nhưng quý thầy đã cái cách xử sự đã lầm á, làm cho người ta đau khổ, nhớ nhung, tương tư thì đó là cái điều sai lầm. Cho nên phải đem cái gì nó đúng hạnh phúc, thì bây giờ chúng ta phải biết hạnh phúc là cái gì cái đã. Hạnh phúc là cái gì?
[27:55]Dĩ nhiên nó có nhiều quan niệm về hạnh phúc. Có nhiều cái quan niệm về hạnh phúc á, nhưng mà bây giờ với quý thầy, với chúng ta thì chúng ta quan niệm hạnh phúc là cái gì? Hử? Cái này hồi sáng có một cô trả lời được liền. Cái gì?
[28:15]Sao cứ làm ngơ hết trơn vậy? Hạnh phúc không phải là cúi xuống làm ngơ hay im lặng. Là gì? Hử?
[28:30]Đứng lên, nói đi. Là gì?
[28:37]Sống vị tha, cái đó là cái nhân của hạnh phúc thôi, cái nhân hạnh phúc thôi.
[28:50]Thấy còn hơi vị kỷ á, cái mùi đó.
[29:00]Cái đó chỉ là những tiền đề của hạnh phúc thôi. Hạnh phúc là sự bình an của tâm hồn. Hãy nhớ điều đó, theo quan điểm của đạo Phật. Nhiều người sẽ có những cái quan niệm về hạnh phúc khác nhau. Như có người cho rằng có tiền là có hạnh phúc, là nói rằng: "Tôi có tiền thì tôi sẽ tạo được bất cứ điều gì tôi muốn". Có người quan niệm như vậy. Nghĩa là tôi muốn mua tiên mua gì cũng được. Có người cho rằng có địa vị, tôi có thể sai khiến mọi người, đó là cái hạnh phúc. Mỗi người sẽ quan niệm khác nhau. Nhưng mà cái người thâm trầm có kinh nghiệm sống sẽ nghĩ khác. Tôi nhớ hồi tôi học lớp chín có ông thầy ổng dạy Anh
[29:40]văn, mà ổng thì có vẻ sang trọng và ăn chơi lắm. Cái thời đó thời trước giải phóng, cái đất Sài Gòn thì cũng bình dân thôi, mà ổng đi dạy học thì đi bằng xe hơi, mặc áo vest, thắt cà vạt đàng hoàng, sang lắm. Rồi một lần ổng đứng nói bâng quơ trên bảng, hình như là cả lớp không ai để ý, mà không biết sao tôi nhớ cái câu đó tới bây giờ luôn, vì tôi còn nhỏ. Ổng nói thế này: "Một phút hoan lạc để nghìn đời nuối tiếc", ổng nói như nhà thơ vậy á. Rồi ổng nói câu thứ hai là: "Hạnh phúc thật sự là sự thanh thản của tâm hồn". Ổng nói hai câu đó, mà không biết tự nhiên tôi nhớ tới bây giờ mà dường như các bạn tôi không ai để ý hết.
[30:19]Thì cái mà ổng đã đi qua một đời ăn chơi thời trẻ, mà tôi nghĩ ổng cũng ăn chơi dữ lắm. Thì thời xưa người ta có thể là nhậu nhẹt, bồ bịch rồi đủ thứ chuyện trên đời, nhưng qua tới tuổi nào đó, đến lúc nào đó nhìn lại người ta mới thấy những cái gọi là trò vui trong cuộc đời này làm cho tâm mình gọi là vui, lao xao, cuối cùng chỉ là đau khổ, bất an. Còn hạnh phúc thật sự lại là sự thanh thản của tâm hồn. Nhưng mà để hiểu được cái điều này thì rất là khó hiểu. Vì sao? Vì ví dụ như cái tuổi của quý thầy, nếu thật sự quý thầy không thấm thía điều này đâu. Cho rằng hạnh phúc là sự bình an, không thấm thía nếu quý thầy chưa có ngồi thiền.
[30:58]Vì sao? Vì ở cái tuổi của quý thầy cái tâm sinh lý luôn luôn nó bức xúc, nó thúc đẩy, nó xao động để phát triển. Cho nên mình thấy những cái vui là những cái gì xao động. Những cái gì xao động, những cái gì mà thương yêu, thù hận, ganh ghét, nhớ nhung, tiếc nuối đồ, đủ thứ những cái xao động đó thì cho là vui. Nhưng mà do chúng ta có thiện căn, chúng ta vào chùa tu hành nên mình tin được cái sự bình an là hạnh phúc. Tin thôi, chưa thấm. Phải đến cái tuổi nào đó, người ta đi qua những cái cuộc sống phức tạp, lăng xăng, xao động, người ta mới nhìn lại rồi mới hiểu được sự bình an mới là hạnh phúc.
[31:37]Ví dụ như quý Phật tử mà lớn lớn ngồi phía dưới đó, thì bây giờ có thể tin được, hiểu được một cách thấm thía được, một cách chắc chắn: "Hạnh phúc là sự bình an của nội tâm", đúng không? Mấy Phật tử lớn lớn ở dưới. Giờ già rồi, ngớt, chứ còn thời trẻ cũng đã đi qua một thời thương yêu nồng nàn, cháy bỏng rồi, phải không? Như tuổi của tôi là cũng thấm lắm rồi, là vì mình cũng vào chùa tu, đồng thời mình quan sát nhìn cuộc đời, những điều đó mình cũng hiểu nhiều lắm. Còn quý thầy thì nếu quý thầy tin được cái điều đó thì là tốt, nhưng nãy giờ không ai nói được điều đó hết. Thì chúng ta thấy cái hạnh phúc nó là cái nội tâm an tịnh.
[32:19]Nhưng cái khoa học kỹ thuật, cái mà gọi là đem lại tiện nghi đó, nó lại làm cho chúng ta bận tâm hơn. Đây là lạ nhe, cái sự tiến bộ của kỹ thuật đem cho chúng ta cái sự tiện nghi nhưng cũng đem cho chúng ta cái bận tâm nhiều hơn. Như tôi thấy tôi có chiếc xe đó mà đúng là cũng phải bận tâm vì nó, tự nhiên mình phải có hiểu biết về kỹ thuật, lắt léo, ngóc ngách tùm lum trong đó, rồi đụng chuyện phải hư, phải sửa, làm mình cảm thấy nó không bình an bằng cái đi bộ. Nhưng mà lỡ là đi dạy xa quá rồi cũng phải nhờ tới nó. Nhưng qua cái chiếc xe mà tôi có tôi càng hiểu được cái điều này. Trong cái truyện của Trang Tử có một câu chuyện như thế này:
[32:59]Có một lần ông Trang Tử ổng đi đến cái xứ đó cái ổng thấy một ông già ổng đi gánh cái thùng nước ổng tưới cây, mà trong khi là những cái làng xung quanh, những cái người xung quanh người ta đã chế được những cái gàu sòng, gàu tát đồ nó hiện đại, tưới nhanh hơn. Thì Trang Tử mới hỏi ông già: "Tại sao ông không bắt chước những cái người hàng xóm quanh ông mà chế những cái khí cụ tưới nước cho nó nhanh, đỡ mất vất vả?". Ông cụ đó ổng nói thế này: "Cái cơ khí nó đem lại cái cơ tâm". Tức là cái khí cụ máy móc á nó cũng làm cho cái tâm mình trở nên máy móc, phức tạp hơn. Vì ổng thấy ổng cực một chút, nhưng mà ổng thấy hạnh phúc.
[33:39]Mà chính cái hạnh phúc nội tâm ổng quý hơn là cái tiện nghi. Cái câu chuyện nó không có dài, nhưng mà làm cho mình suy nghĩ đúng là như vậy. Chúng ta có được cái kỹ thuật tiến bộ nhưng chúng ta cũng bận tâm hơn rất nhiều. Như bây giờ mà cái kỹ thuật mà tinh vi mà rắc rối, phức tạp nhất là cái gì? Cái vi tính, computer. Nghĩa là bây giờ mình tiếp cận để học hỏi nó là thôi, phải kiến thức thần sầu quỷ khóc đủ thứ, nhất là chuyên viên mà lập trình á, phải hiểu cặn kẽ rồi từ cái máy móc, những cái tín hiệu cái cơ cấu mà truyền tín hiệu 1 0 1 0 nhị phân của nó, rồi đủ thứ chuyện trong đó, điên đầu điên óc luôn.
[34:18]Thế mà chúng ta để hiểu được, nắm được nó thì chúng ta có tiện lợi trong cuộc sống nhưng mà tâm mình phải trở nên phức tạp hơn rất nhiều, khó có được cái bình yên, khó có được cái thanh thản. Do đó là càng xa thiên nhiên, càng đi theo kỹ thuật thì chúng ta càng hủy hoại cuộc sống mà càng bận tâm nhiều hơn. Rồi ví dụ như là cái kỹ thuật tiến bộ, mình thấy ngoài những cái kỹ thuật lớn lao này nó có những cái lặt vặt ví dụ như là cái nhựa này. Cái nhựa, cái ly này là cũng là thành tựu của kỹ thuật làm cho cái vật liệu của mình nó bền hơn. Bền hơn, lâu mục hơn thì đó là làm cho rác trên thế giới này nó đầy nhiều hơn, nhanh hơn.
[34:59]Hồi xưa ví dụ như mình mình gói cái xôi bằng cái gì? Lá chuối. Rồi cái mình đổ cái rác đó ít bữa nó mục liền, nó phù hợp với thiên nhiên. Nhưng bây giờ tôi thấy bắt đầu người ta gói xôi bằng cái gì rồi? Bao ni lông nè. Rồi ăn xong mình quăng cái bao ni lông đó thì nó không có mục, đổ đâu cũng không có mục. Quăng là tôi nói quăng thùng rác chứ còn ai quăng ngoài đường là còn tệ nữa đó nha. Do đó, nội cái những cái sản phẩm mà polymer nè, những sản phẩm tổng hợp này là đã tạo nên những nhiều cái rác không mục để lại trên Trái Đất cũng là một cách để hủy hoại đất, hủy hoại môi trường. Nên tiến bộ mà sự thật kèm theo sự hủy hoại.
[35:40]Đây là một điều rất kỳ khôi, tức là thiên nhiên qua nhiều tỷ năm, nhiều triệu năm cực khổ mới tạo ra được con người, rồi con người với cái sự thông minh kỳ diệu của mình đã tạo nên những kỹ thuật để tiêu diệt thiên nhiên. Đây là một sự phản bội, một sự phản bội. Bởi vì khoa học đã không cân nhắc, không có chọn lựa, phát triển một cách bừa bãi rồi mình đi trở lại tiêu diệt cái mà đã tạo ra mình. Cái câu chuyện này nó giống như câu chuyện vui, câu chuyện vui khoa học giả tưởng. Có câu chuyện như thế này, cái bà bả viết hay thiệt. Nói rằng sau này vài thế kỷ sau Trái Đất không còn con người nữa mà chỉ còn robot cai trị thôi.
[36:25]Là lúc đó con người chế tạo ra robot đó, cứ mỗi ngày cố gắng cải tiến cho nó thông minh hơn, thông minh hơn cho đến một ngày cái sự thông minh của nó thoát ngoài sự kiểm soát của con người và nó tiêu diệt, giết con người hết để nó làm chủ Trái Đất này. Rồi lúc nó thông minh quá nó mới có một cái luật là không được cho con người sống. Vì nếu con người sống có một ngày sẽ có một cái thiên tài nào xuất hiện tìm ra được cái kỹ thuật tiêu diệt robot để mà giành lại cái Trái Đất này. Nó sợ như vậy cho nên là luôn luôn nó tìm cách nó phát hiện ra con người ở đâu. Vì lúc đó vì robot nó chế tạo là hình dáng giống như con người không phân biệt.
[37:00]Nghĩa là nhìn ra bên ngoài là cũng sẽ có những cái robot đẹp trai như thầy Minh Trí, thầy Minh Đạo phải không? Rồi yểu điệu, tha thướt như là các cô Phật tử ở dưới cũng có mái tóc dài bay theo gió đồ vậy, đầy đủ hết. Nhìn bên ngoài không biết ai là robot ai là người. Mà những con robot nó rất là sợ con người, vì con người nghĩa là không thông minh bằng nhưng lâu lâu có một vài thiên tài đột xuất, đó là cái... Tuy nhiên có một vài robot nó gắn lại những bộ phận con người để nó xài, có con robot nó xài lại cái lá gan, có robot xài lại cái lá phổi, ví dụ vậy. Một lần ở trong cơ quan tự nhiên cái máy báo động nó báo
[37:33]động lên là trong cơ quan này còn con người sống. Tại vì con người mà còn sống phải trốn lẩn lút, giả bộ mình là robot để được sống á, chứ không là nó biết là nó giết liền. Thì cái ông mà trưởng ban bảo vệ để tiêu diệt con người ổng mới thấy cái báo động lên ổng mới đi tìm. Ổng mới lững thững ổng đi tìm từ cái nơi này qua nơi kia để coi con người là ai. Cái ổng bước vào cái căn tin, cái chỗ mà bán hàng uống thì ổng thấy hai người cầm uống rượu rồi ngả nghiêng ngả ngửa say sưa. Mới: "Rồi, đây con người đây!", ổng lại ổng túm vai: "Mày là con người!". Tên kia nói: "Không, xin lỗi ông tôi là robot, nhưng tôi đã được lập trình là mỗi khi
[38:08]uống rượu rồi phải xỉn say ngả qua ngả lại, ông đi tìm chỗ khác đi". Cái ổng bỏ ổng đi tìm chỗ khác. Ổng vô cái chỗ phòng nhạc, ổng thấy nhạc trỗi lên và có mấy robot nhảy, nhún nghĩa là khiêu vũ nhảy với nhau. Ở đây quý thầy có biết nhảy không? Chắc không. Dưới kia dám có người biết lắm á. Nhảy cái ổng lại ổng chụp vai: "Mày là con người!". Tên kia nói: "Xin lỗi ông tôi là robot, nhưng mà tôi đã được lập trình là khi nghe nhạc như vậy tôi phải nhảy cái điệu như vậy, ông đi tìm chỗ khác". Nghĩa là ổng đi tìm hoài không ra vì robot tinh vi quá. Sau đó ổng mới tập trung lại hết tất cả những nhân viên trong cơ quan đó lại.
[38:41]Ổng nói thế này: "Trong chúng ta đây còn con người còn sống mà tôi không tìm ra được. Tôi đã không làm tròn cái trách nhiệm của mình nên tôi phải tự tử và tôi sẽ dùng cái súng này tôi tự bắn vào mình". Thì cái bà mà lãnh đạo, cái bà giám đốc bả nói: "Nhưng anh sẽ không biết đau vì anh là người máy, nghĩa là robot". Nói: "Không, nhưng mà tôi còn gắn một lá phổi của con người ở trong tôi. Cho nên khi bắn vào đó tôi sẽ biết đau". Rồi ổng đưa súng vào bụng vào ngực ổng bắn cái đùng. Khi ổng bắn cái đùng máu phọt ra như vậy thì nghe số những người đứng dưới có tiếng thét lên, có tiếng thét kêu lên.
[39:14]Thì ổng bắn ổng chưa chết liền tại người máy không có chết nhanh như mình, ổng chạy xuống ổng nắm tay lôi cái người đó ra nói: "Đây là một con người! Đây là một con người!". Vì sao? Vì chỉ có con người mới biết đau cái nỗi đau của đồng loại.
[39:29]Câu chuyện tới đó hết.
[39:34]Tôi đọc tới đó tôi không cười nổi mà tôi... tôi ray rứt. Tôi ray rứt. Cái gọi là định nghĩa con người mà khác với máy là vì con người biết đau được cái nỗi đau của đồng loại, mà máy không có chuyện đó. Vì con người biết khổ đau, biết hạnh phúc nên biết thông cảm với cái khổ đau và hạnh phúc của người khác. Chỉ có con người mới có điều đó, máy móc không có. Nên chúng ta cứ đi tìm cái sự tinh vi trong máy móc, mà chúng ta không biết cái hạnh phúc nó không phải là điều đó, mà nhiều khi hạnh phúc nó là một sự thông cảm, thương yêu giữa con người với nhau. Chúng ta cứ chạy theo kĩ thuật, trượt dài trên kĩ thuật, rồi mình xa dần những cái hạnh phúc thực sự.
[40:21]Có khi chúng ta không cần cái gì hết, không cần máy móc, không cần gì hết, chúng ta có thể mặc một cái mảnh vải đơn sơ, ăn một cái gì đó giản dị, mà có thể nắm tay nhau đi dạo dưới trời trăng, phải không? Trong một buổi chiều lộng gió, mình vẫn thấy đó là hạnh phúc. Còn chạy theo kĩ thuật, có được cái tiện nghi gì đó nhưng chúng ta sẽ thấy chúng ta đang rời xa hạnh phúc vì tâm mình sẽ phức tạp hơn, bất an hơn. Do đó, một ngày nào đó nếu có ai mà cúng cho thầy một cái chùa to lớn ở thành phố dựng lên mười tầng thì quý thầy nên sao? Nên sao? Từ chối, phải không? Nếu có thương thầy, thôi hãy cho thầy miếng đất ở
[41:02]vùng ven ngoại ô, thầy cất cái chùa một tầng. Và để mỗi chiều, phải không? Thầy còn nhìn cánh đồng lúa xanh trước mặt, trông thấy những em bé thả diều, còn có thể một lúc nào nóng nực, ngâm mình dưới dòng sông nước mát, nghe tiếng diều vi vu, nhìn được ánh trăng buổi chiều rằm, là leo qua cây khế hàng xóm để hái được chùm khế ngọt, ví dụ vậy.
[41:29]Người tu chúng ta bây giờ thì không thể là đi ngược lại khoa học kĩ thuật, vì nó là sự tiến bộ tất yếu của con người, nhưng mà chúng ta phải khéo chọn lọc để gần gũi thiên nhiên là như vậy. Là chúng ta nếu chọn cái chùa thì mình chọn cái chùa đồng quê, nơi có trăng thanh gió mát, nơi mà chúng ta có thể sống cuộc đời gần gũi với thiên nhiên. Nếu mà phải chọn lựa đó, còn trường hợp bị bắt buộc thì mình không nói, nhưng nếu mình còn được quyền chọn lựa thì luôn luôn mình sáng suốt chọn cái gì gần với thiên nhiên, là vậy. Và đồng thời, chúng ta phải có những kiến thức về di truyền, kiến thức về môi sinh,
[42:12]về môi trường sống của nhân loại, về những chất thải, về đời sống thực vật, đời sống động vật. Chúng ta phải có những kiến thức về những mặt đó như vậy, để mình hiểu thế nào là thiên nhiên mà tìm cái cuộc sống gần gũi với thiên nhiên. Những điều đó thì chúng ta không có nói trong cái bài ngày hôm nay vì đó là thuộc về kiến thức về khoa học, quý thầy có thể tự tìm hiểu sau này, tiếp đọc sách mà biết thêm. Nhưng người Tây phương rồi đó, họ cũng dần dần quay lại với thiên nhiên. Như cái cách chế tạo thuốc của họ, ngày xưa họ hay chế tạo cái thuốc gọi là hóa dược. Hóa dược là chế tạo ví dụ nghe mình nhức đầu,
[42:53]cái vô trong phòng thí nghiệm họ lấy chất này chế đổ vô, chất kia đổ lại, một lát nó xèo xèo nó ra cái này ra nọ, cái đưa cho con khỉ uống, làm cho khỉ nhức đầu, con khỉ uống thấy nó bớt nhức đầu, cái rủ con người nào dám uống cho uống miếng, thấy con người đó cũng hết nhức đầu, cái đưa cho người khác uống nữa, cũng hết nhức đầu, cái đem ra bán. Họ đơn giản, chỉ hết nhức đầu. Họ nghĩ đơn giản, họ suy nghĩ đơn giản. Rồi thấy con người ớn lạnh, sốt, cảm, thôi ngồi vô phòng thí nghiệm chế chất này qua, chế chất kia lại xì xèo sôi lên sôi xuống, lát lấy ra một viên đưa cho con khỉ uống thử. Thấy con khỉ uống rồi bắt đầu đo nhiệt kế thấy nó nó hạ sốt,
[43:25]cái đưa rủ con người dám uống hông, uống thử, uống thử cái đưa người khác uống, được không, thấy cũng hết sốt rồi, đem ra bán. Họ suy nghĩ đơn giản vậy đó. Nhưng mà không ngờ rằng hết được cái nhức đầu là nửa ít bữa nó sinh ra ung thư não. Có người cho uống hết được cái cảm, ít bữa nữa hư hết thận, hư hết gan. Cái suy nghĩ của họ đơn giản vậy. Cái dòm thấy hết sốt, hết đồ cho là hết bệnh. Nhưng mà Đông y mình coi vậy chứ họ tinh vi hơn. Ví dụ thấy cái cảm, họ đi tìm tận cùng cái nguyên nhân của nó, những cái tạng phủ nào đã suy yếu, cái sức đề kháng đã giảm, làm sao tăng cái sức đề kháng lên, vân vân.
[44:00]Cơ thể con người mình là một cái khối thiên nhiên à, nó có sức mạnh để chống lại bệnh tật, chứ không có đưa cái chất hóa học vào để nó chống bệnh tật, hai cái tiền đề khác nhau như vậy. Bây giờ thì người Tây phương họ cũng đã nhìn ra cái vô lý của họ rồi, và họ đi dần về phía dùng thuốc thảo mộc, herbal medicine là thuốc thảo mộc đó. Họ rút kinh nghiệm của Đông y rồi của những thổ dân, toàn là uống thuốc thảo mộc không mà hết bệnh một cách vững chắc, không có phản ứng phụ. Họ vào rừng họ đi tìm, nghiên cứu cây này lá kia rễ nọ để chế thuốc. Bây giờ nhiều cái thuốc chế bằng thảo mộc, tại vì sao? Vì cái cơ thể của mình á,
[44:38]những cái protein cấu tạo thành của mình nó phức tạp lắm. Là để tương thích với cái sự phức tạp của con người mình, thì trong thiên nhiên họ có sẵn là những cái lá cây, những cái chất đạm trong cây cỏ, cái nọ, nó tương thích, nó có thể điều chỉnh cái cơ thể mình lại một cách hợp với thiên nhiên và đúng mức. Còn cái protein phức tạp của mình mà đưa vài cái chất hóa học vào trong thì thấy hết cơn bệnh chớ nó thật ra đang tàn phá cơ thể đó. Cho nên chúng ta thấy á, con người nếu càng tiến bộ thì phải biết gần gũi với thiên nhiên, yêu quý thiên nhiên. Hơn nữa, chúng ta là đệ tử Phật á, thì chúng ta cái lòng thương yêu muôn
[45:17]loài, cái lòng thương yêu sự sống đơn giản, cái lòng biết ơn nó mạnh hơn thì chúng ta càng phải yêu quý thiên nhiên nhiều hơn những người khác. Bây giờ chúng ta yêu thiên nhiên thì chúng ta cũng phải tạo cái khung cảnh thiên nhiên trong cái sự sống của mình để làm cho mọi người bắt chước. Như ở chùa mình dù ở đâu cũng phải nên trồng cây xanh, trồng càng dày đặc càng tốt. Như chùa mình, quý thầy may mắn là mình ở cái chùa miền quê như thế này nên mình thấy mình không có xa thiên nhiên. Nhìn qua nhìn lại là mình thấy cây xanh, phải không? Thấy đồng lúa, còn nghe được tiếng gà gáy buổi canh khuya,
[45:55]buổi canh trưa, đó là những cái hạnh phúc đó, những cái hạnh phúc. Quý thầy thấy bình thường quá tại mình tự nhiên mình được như vậy, chứ nếu quý thầy mà phải sống trong cái thành phố, nhiều khi thèm nghe tiếng gà gáy canh khuya không có, không có.
[46:14]Nhưng bây giờ chúng ta lui cái chùa mình về đồng quê mình sống thì nhớ là phải trồng cây xanh mà trồng dày đặc á, đừng trồng những cây thấp thấp nhỏ nhỏ thì cũng không có tốt. Lúc này cây xanh thiếu quá rồi cho nên mình phải trồng nhiều lên. Mình nên chọn cái nơi rộng rãi, thoáng mát mà ở, đừng có chọn cái nơi mà chen chúc, chật chội. Có một lần á cái tôi đến thăm cái gọi là chùa, một cái gọi là chùa. Vì khu đó là cái hẻm chật, hẻm nhỏ rồi không biết cái ông thầy đó mua được cái nhà của ai có chút xíu à, vô trỏng thờ Phật trỏng coi như chùa. Rồi cất thêm mấy cái gác lửng để chen chen nhau mà ở,
[46:53]gọi nó là cái chùa, tôi vô tôi rầu trong bụng gì đâu. Thấy nó quá chật chội mà tôi đâm ra tôi nghi ngờ cái đạo đức và lý tưởng tu hành của ông thầy đó liền. Tôi nghi ngờ liền, vì sao? Vì trong thẳm sâu của con người mình á, mình biết ngay cái người nào mà yêu thiên nhiên là người đó có đạo đức, nó là một chất tự nhiên của đạo đức. Nên cái người mà không yêu thiên nhiên, thích vô cái chỗ chen chúc, chật chội ở là cái khía cạnh đạo đức đó nó bị khiếm khuyết. Mà một khía cạnh đạo đức bị khiếm khuyết, coi chừng là những khía cạnh khác cũng bị khiếm khuyết. Với một cái người tu hành chân chính theo đạo Phật là thích
[47:28]cái gì tự do, giản dị, thiên nhiên, mà quay lại để tìm vô trong cái chỗ chật chội ở làm đâm ra tôi nghi ngờ lắm. Mà tôi không biết tôi nghi ngờ có đúng hay không, hay nghi ngờ bậy mang tội cũng có nữa, nhưng mà sao tôi cứ nghi à. Vô ông thầy đó ngồi á, tôi không muốn nói chuyện hết. Ổng ngồi ổng cứ nói chuyện thế này thế kia rồi ổng nói ổng mời tôi về giảng, trời làm sao mà tôi giảng nổi được trong cái cái gọi là cái chùa đó. Thôi ngồi cười cười cười một lát rồi tôi chào tôi đi mất, trốn không bao giờ trở lại nữa, không bao giờ trở lại với cái gọi là cái chùa đó nữa. Rồi trong cuộc sống của mình vậy, ví dụ như có những cái giải pháp phải
[48:04]xử lý thì giữa cái kĩ thuật và sinh học thì mình nên chọn cái giải pháp sinh học, vì cái giải pháp sinh học nó gần gũi với thiên nhiên hơn. Giải pháp kĩ thuật là sao? Mà sinh học là sao? Tôi nói ví dụ, ví dụ như là đất trống của chùa mình, trừ những cái chỗ cần thiết thì mình tráng nền xi măng, vì tráng nền xi măng là giải pháp kĩ thuật, có những trường hợp mà không cần thiết phải tráng nền xi măng thì mình dùng giải pháp sinh học để bảo vệ cái vùng đất đó thì làm cái gì? Trồng cỏ ha. Đó, ai cũng thông minh á, đúng như vậy, chúng ta trồng cỏ để giữ đất lại. Nếu mà phải giữ đất trống á, thì nếu mà không phải tráng xi
[48:48]măng, không bắt buộc phải tráng xi măng thì nên trồng cỏ. Đó là giải pháp sinh học, mà tôi thấy bây giờ người ta cũng sử dụng nó nhiều. Như cái đoạn đường đắp, ví dụ mặt cắt cái đoạn đường, mặt cắt như vậy có đường nhựa thế này, hai bên đây là cái bờ đất, dưới này là cái đất thấp, thì cái lớp nhựa trên đây, lớp nhựa họ đắp trên đây, đất đá, đất đá họ đắp ở đây. Thì bên đây là, nếu mà cái chỗ đất này bị lở thì cái nền mặt đường nhựa này nó sẽ sẽ sụp, sẽ hư phải không? Thì để bảo vệ mà nếu mà ở đây mình đắp đá hết, gọi là giải pháp, xây đá hết, xây kè thì gọi là giải pháp gì? Giải pháp kỹ thuật.
[49:23]Nhưng mà, tôi thấy nhiều nơi họ bắt đầu trồng cỏ, dùng vậy là giải pháp sinh học, cũng rất là hay. Hồi đó tôi căm thù cỏ, tại lúc mình đi làm rẫy á thì ba tôi nói là công trồng là cái công bỏ, mà công làm cỏ mới là công ăn. Tức là trồng nó lên vậy á chưa chắc ăn đâu, mà nhổ được cỏ cho sạch nó lên tốt thì mới có ăn. Mà cứ cuối ngày trời nắng chang chang mà mấy anh em tôi cứ cầm cuốc mà cuốc như cuốc cỏ vậy á, tôi thấy tôi giận cỏ lắm, vì nó mà mình khổ quá. Nhưng mà trồng trên thế giới này đừng có cỏ mình trồng cây, vừa dễ chịu rảnh rảnh mình đi chơi rồi được. Nhiều khi đi trên đường, những con đường làng á,
[50:01]cỏ tự nhiên nó cứ lấn, mùa mưa nó cứ lấn á chen chen cái đường đi của mình. Có những lúc đi bộ về sương ướt chân, thấy bực. Nhưng mà sau này mình mới biết, cỏ quan trọng vô cùng cho cái môi trường sinh thái. Ví dụ như cái miếng đất đó nó là cằn hết không có màu mỡ đi, đất sét đi, cứ tìm cách mình cho cỏ mọc, cỏ mọc càng dày càng tốt, thì vài ba năm sau chỗ đó nó xuất hiện lớp đất màu có thể dày cả hai tấc, mình có thể trồng cây được. Nên cỏ công năng của nó là tạo thành đất màu, nhưng mình không biết, nhiều khi mình xịt, mình tiêu diệt hết, đó là dùng giải pháp kì thuật á. Và có những trường hợp nên dùng giải pháp thủ công nữa.
[50:39]Như bây giờ người ta diệt chuột ngoài đồng, nó chuột quá đi, thôi cái việc sát sanh mình không có nói cái tội phước ở đó. Nhưng mà có người thì diệt bằng kỹ thuật như là điện ha, hoặc là dùng hóa học như là chất bả, bả độc á, hay cái gì nữa ta? Keo hả, nhưng mà hay nhất là vẫn là thủ công, người ta đặt mấy cái bẫy thì nó đỡ tác hại cho môi trường hơn. Nó có nhiều cái trường hợp, nếu nhiều giải pháp thì chúng ta nên dùng cái giải pháp thủ công, giải pháp sinh học hơn là cái giải pháp kỹ thuật thấp. Chúng ta cũng đừng nuôi chim trong lồng, nuôi cá trong chậu. Vì sao? Vì vừa phản thiên nhiên mà vừa tạo nghiệp nữa.
[51:26]Có lần có cô đó, cổ ở bên Mỹ về, cổ lên núi, cổ thăm chùa tôi, thì cổ thấy mấy con sóc chạy chạy, nhảy nhảy, cổ mới hỏi là, "Mình kêu nó tới mình cho nó ăn được không thầy?" Nói: "Trời ơi, nó thấy mình nó đâm đầu nó chạy mất." Vì cái tập tính của nó vậy. Tập tính của nó, nó sợ con người để tự bảo vệ, của nó không có lại. Bên Mỹ sóc, mình biết nó trong hang, mình lấy tay mình gõ gõ cái nó ra, xong mình đút cho nó ăn. Ở bên những cái nước Tây phương á, lâu ngày nhiều thế kỷ người ta không có giết hại loài vật, khách ngồi ở công viên, chim nó đậu trên vai nó xin ăn. Con người và con vật sống hài hòa.
[52:04]Tôi nghe cái đó tôi thấy nó giống hơi giống thiên đường, là bởi vì con người ta có được cái tình thương yêu. Hễ cái tình thương yêu có thì thiên đường xuất hiện. Còn mình thì sao? Con nhái một chút thì cũng bắt bỏ vô nồi ăn, nướng ăn. Còn con chim thì không có sống được, thấy đâu là dùng ná bắn đó. Hồi nhỏ quý thầy có bắn ná, bắt chim không? Dám có lắm. Giờ đi tu là buồn, bỏ bớt, hơi buồn nữa. Rồi có một lần tôi lại cái chùa, cái tôi thấy thầy nuôi chim trong lồng. Tôi nghe tiếng chim hót, tôi không ngờ cái chùa ở thành phố mà có tiếng chim hót hay quá. Tôi bước ra tôi tìm, thấy nó nằm trong lồng ngay trước hành lang.
[52:43]Tôi buồn quá mà không biết sao mà nói, hổng lẽ mình nói mít lòng? Ông thầy ổng mới biện minh: "Mình nuôi chim cho có tiếng chim hót, cho có thiên nhiên, khung cảnh thiên nhiên." Tôi nói thiệt nó phản thiên nhiên. Vì chim, cái thiên nhiên của nó là gì? Nó tung bay giữa bầu trời tự do. Cá là cái gì? Nó tung tăng bơi lội trong bầu nước tự do. Mình đi tìm thiên nhiên cho mình bằng cách mình tiêu diệt cái tự nhiên của nó. Đồng thời nó tạo nghiệp, tạo nghiệp tại kiếp sau mình ở tù lãnh ngắt à. Không, đó là sự thật á. Nhiều khi không tạo tội gì cũng đi tù nữa, là vì kiếp trước mình nuôi chim trong lồng, nuôi cá trong chậu.
[53:17]Đó. Có một cái chùa, ông thầy đó ổng có cái sáng kiến mà hết sức là tối tăm. Ổng cất cái chánh điện, thì trong cái chánh điện đó đó, ổng thờ Phật. Thờ Phật ở trên mà ở dưới bệ Phật là một cái bồn cá, cái bồn nuôi cá. Một ông thầy trong đó mới ra kể cho tôi than: "Trời ơi, mấy chú điệu lạy Phật cứ ngước lên ngước xuống dòm mấy con cá lội tung tăng không à." Không hiểu làm sao, không hiểu, ổng có sáng kiến nhưng mà sao tối tăm không biết. Không biết cái thiên nhiên gì kỳ lạ, không hiểu nữa. Cho nên chúng ta là người tu, chúng ta yêu quý thiên nhiên, mình tôn trọng cái tự do, cái thiên nhiên của muôn loài, không có nên làm điều như vậy.
[54:03]Rồi nhất là bậc Đạo sư của chúng ta, tức là Đức Phật của chúng ta, bốn sự kiện trọng đại đều ở ở đâu? Ở rừng cây. Như Ngài sinh ra ở đâu?
[54:19]Sinh ra ở một cái rừng cây. Lần đó, theo cái tục lệ, khi tới ngày sinh nở thì hoàng hậu Maya phải đi về quê ngoại của mình là ở Devadaha. Nên cái đoàn người sửa soạn cho bà đi, nhưng mà Ngài khôn, Ngài không chịu đi về tới nơi. Về tới nơi trong đó nó cũng có cái cung điện bên đó nữa, cũng có cái nhà lầu, cái lâu đài bên bển, Ngài không chịu. Nên Ngài canh mà tới vườn Lâm Tỳ Ni, Ngài đi ra. Hổng chịu ở đó, Ngài không chịu ra đời trong cái cung vàng điện ngọc, mà chỉ lựa rừng cây thôi. Rồi đến khi Ngài thành đạo ở đâu? Trong khách sạn nào? Cũng chỉ dưới rừng cây thôi, phải không? Trong rừng cây bồ đề, chớ từ chối cái sự tiện nghi.
[55:02]Rồi khi Ngài thuyết pháp lần đầu ở đâu? Cũng ở vườn nai, phải không? Vườn mà những con nai nó chạy tung tăng gần với con người. Những lần sau thì Ngài cũng có thuyết trong giảng đường, nhưng mà lần đầu tiên Ngài thuyết giảng thì Ngài cũng thuyết dưới rừng cây. Đến khi Ngài chết, chết ở đâu? Cũng rừng, cũng rừng cây. Bốn sự kiện Ngài không nói, nhưng mà Ngài đã để lại một cái thông điệp quan trọng cho những người sau này. Trong cuộc đời Đức Phật, có hai cái lời dạy quan trọng mà Ngài không nói thành lời. Tôi thì đủ trí tuệ để nhìn ra được có hai lời thôi, hai cái lời dạy thôi. Sau này nếu quý thầy có thể là thông minh hơn,
[55:44]trí tuệ hơn, quý thầy nhìn ra được thêm nữa thì nói cho tôi biết, tôi học. Chứ tôi chỉ nhìn được hai điều. Cái điều thứ nhất á là thiền định. Trước khi Đức Phật nhập Niết bàn, Ngài làm cái gì? Ngài không nói mà làm cái gì?
[56:04]Ngài nhập, xuất từng mức định, nhớ không? Lúc đó là Ngài không nói nữa, Ngài từ chối nói rồi Ngài im lặng, Ngài nằm nghiêng rồi Ngài bắt đầu nhập từng cái lớp định. Thì chúng không biết, những vị thánh tăng thì biết, như ngài Anuruddha mới nói ra cho mọi người biết là Đức Thế Tôn vừa nhập Sơ thiền, rồi Đức Thế Tôn vào Nhị thiền, Đức Thế Tôn vào Tam thiền, Đức Thế Tôn vào Tứ thiền. Đức Thế Tôn lui ra Tam thiền, lui ra Nhị thiền, lui ra Sơ thiền. Đức Thế Tôn lại nhập Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Đức Thế Tôn vào Niết bàn. Tại sao Ngài không nhập Niết bàn cái rẹt thẳng luôn như là các thiền sư đó?
[56:39]Đang đi đứng lại cái đi luôn, mà Ngài cứ nhập tới nhập lui nhiều mức định chi vậy? Đó là một cái lời dạy không lời cuối cùng cực kỳ quan trọng gửi lại cho hậu thế. Lời dạy đó nói cái gì?
[56:54]Lời dạy đó nói rằng nếu là đệ tử của Ngài thì phải làm sao thực hiện được việc xuất nhập tự tại các mức thiền định như thế. Nghĩa là mình muốn vào mức thiền nào, phải vào được mức thiền đó. Phải tự tại như vậy, phải làm chủ được như vậy, đó là người thực hiện được thành công cái lời dạy của Ngài. Còn dù chúng ta có học hết bao nhiêu tàng kinh điển, dù chúng ta có thể đi giảng dạy thao thao bất tuyệt, dù chúng ta có thể trụ trì một ngôi chùa rất to, dù chúng ta có thể đi ra nước ngoài lấy được cái bằng tiến sĩ, nhưng mà nếu chúng ta không thực hiện được việc nhập, xuất các mức thiền định đó một cách tự tại,
[57:38]thì chúng ta chưa hiểu được, chưa thấm thía được, chưa làm tròn được cái di ngôn không lời cuối cùng của Đức Phật. Cho nên ở đây, thì tôi cũng cố gắng làm, mà tôi cũng chưa làm được. Mà tôi cũng nói lại cái lời dạy của Đức Phật như vậy, cái lời dạy không lời đó đến quý thầy. Mong rằng quý thầy học, nhưng cũng ráng tu. Một ngày nào đó lớn tuổi, quý thầy vừa làm việc đạo, tạo công đức, cũng vừa nghiên cứu, nhưng phải tinh tấn tu tập thiền định, để có thể xuất, nhập các mức thiền định một cách tự tại, như là cái hoài bão, cái sự trăn trở, cái thông điệp quan trọng mà Đức Phật đã để lại cho chúng ta trong cái giờ phút cuối cùng thiêng liêng của Ngài.
[58:27]Chúng ta phải làm cho được cái điều này. Đó là lời dạy thứ nhất không lời của Đức Phật. Và cái thông điệp không lời thứ hai là cái việc mà những sự kiện quan trọng của Ngài, Ngài luôn luôn gửi ở trong rừng cây. Ngài không nói, cái thời đó có lẽ việc này nó chưa quan trọng, vì lúc đó cái rừng cây còn nhiều chưa bị tàn phá. Nhưng mà ngày hôm nay cái rừng cây bị tàn phá nhiều, chúng ta sực nhớ lại cái thông điệp không lời mà Phật đã để lại suốt đời, là cái điều gì quan trọng trong đời Ngài đều ở dưới rừng cây. Ngài muốn nói cái điều gì trong đó? Muốn nói rằng chúng ta phải yêu quý thiên nhiên, phải gần gũi với rừng cây.
[59:09]Vì cái giá trị lợi ích thầm kín, lớn lao ẩn ở trong đó. Ngài không nói, nhưng Ngài đã làm và dặn dò chúng ta điều đó. Nên chúng ta phải hiểu cái thâm ý của Ngài, và thực hiện rồi chúng ta sẽ thấy cái lợi ích nó tiềm ẩn ở nơi đó. Nên chúng ta cũng vậy. Bây giờ tuy cái kỹ thuật nó tiến bộ, có thể giúp cho chúng ta xây được nhiều cái căn nhà lớn để ở một cách tiện nghi, nhưng chúng ta nhớ mình là đệ tử Phật và Phật đã để lại cái thông điệp không lời ẩn ý trong đó thì chúng ta cố gắng là đừng xa rời thiên nhiên, đừng xa rời rừng cây. Lúc nào cũng giữ sự gắn bó với cây xanh như vậy để chúng ta có thể tìm ra được một cái gì quý giá từ nơi đó mà Đức Phật không nói.
[59:59]Khi sống được như vậy, gần gũi với thiên nhiên như vậy, lâu ngày chúng ta sẽ thấm ra được một cái điều gì đó. Bây giờ chúng ta nói cái sự tương tác của cây xanh với con người trên lĩnh vực tâm linh. Thực vật có đời sống tâm linh, điều này tôi đã nói chưa kìa? Có rồi phải không? Cái cây như vậy á, ví dụ như cây dừa, những cái lá xanh của nó phi xao rồi. Coi vậy chứ nó có cái đời sống tâm linh hết, nó có cái biết và có tình cảm nữa, nhưng mà nó thụ động, nó không thể biểu lộ được cái phản ứng tâm lý của nó. Tuy nó có biết, có phản ứng nhưng không biểu lộ ra được. Như bây giờ mình cầm cái dao tới mình tính chặt cái cây đó là cả cái cây đó báo động
[1:00:43]lên hết, nhưng mình không thấy cái sự báo động, sự van xin, sự đau khổ của nó. Mình cứ chặt cụp cụp, vác cây vô làm cái gì đó, đem vô bếp phơi rồi đun mất. Nhưng mà cây nó có tương tác, cái phản ứng thụ động của nó nhưng nó có. Cho nên những cái ông thầy ngải họ biết cái điều đó, họ khai thác cái đó. Họ khai thác nó bằng cách nào? Là họ tìm cái cây ngải. Cây ngải là những cây mà nó có tâm linh mạnh, tâm linh mạnh đặc biệt hơn những cây khác nhưng những cái tâm linh đó chưa được uốn nắn, chưa được hướng dẫn thì đầu tiên ổng cho ăn. Có những loại ngải cho ăn bằng cả con gà. Đi tới cái bụi ngải này quăng cái con gà vô
[1:01:23]một lát còn cái lông không, mất tiêu luôn. Có những loại ngải ăn cái trứng gà. Để cái trứng gà vô một lát là chỉ còn cái vỏ không, bên trong nó rút nó ăn hết. Còn tôi đã từng trông thấy cái loại ngải ăn bắp rang. Hồi nhỏ tôi đến cái nhà cái ông đó thì được biết là ông là thầy bùa thì người nhà chỉ cho tôi biết đó là những chậu ngải nho nhỏ thì họ thả cái bắp vào cho tôi thấy thì một điều kỳ lạ không thể tưởng tượng, cái mặt đất bình thường vậy ha, cái mặt đất trên chậu ngải bình thường mà bắt đầu nó tự nhiên nó nó nhúc nhích, nó sụp lên sụp xuống, từ từ cái nó cuốn cái những hột bắp vào trong lòng đất mất hết luôn.
[1:01:59]Lạ lùng, tôi không thể tưởng tượng được. Tức là cái cây mà nó như con vật vậy đó. Khi có thức ăn tới là nó là cây nhưng mà không biết nó có tác động gì bên trong á. Tự nhiên tôi thấy đất nó sụp lên sụp xuống, sụp lên sụp xuống, từ từ cái nó cuốn hết mấy cái hạt bắp vào trong đó liền, bắp rang á. Còn những cái chuyện mà ăn trứng gà hay ăn gà thì tôi nghe kể chứ tận mắt mình không thấy, nhưng mà cây là nó có như vậy đó. Có những loại cây như vậy. Thì cái ông thầy ngải đó ổng nuôi cái cây ngải luôn mấy năm cho nó ăn như vậy thì bắt đầu nó có cái biết ơn ổng sâu đậm, biết ơn sâu đậm. Thì lúc đó ổng mới luyện sai khiến cái tâm linh
[1:02:37]của cây theo cái mục đích mà ổng muốn. À ví dụ như ổng muốn làm thầy bói thì ổng sẽ luyện làm sao để cây ngải cái tâm linh đó, vì cái tâm linh của ngải nó hay hơn con người, tâm linh của cây xanh nó biết nhiều chuyện hơn con người mình. Ví dụ như bây giờ tôi ngồi đây, quý thầy ghét tôi, tôi không có biết nhưng mà cái cây nó biết á. Cái cây nó biết, ừ, cái ông Ai Ngôn có ghét ông Chân Quang không nó biết. Tôi tôi không biết mà cây nó biết. Cho nên mấy ông thầy ngải ổng vậy, ổng a lợi dụng cái năng lực tâm linh của cây ngải để ổng biết và ổng bói người khác. Thì lúc đó cái thân chủ tới đặt quẻ đặt tiền rồi.
[1:03:15]Tôi cũng không rành ba điều đó lắm, mấy cô ở dưới kia thì rất là rành. Vô ngồi đó đặt quẻ đặt tiền xong thì ông thầy ổng nói đâu đúng đó hết trơn. Nhưng mà sự thật lúc đó ổng khấn ổng kêu cái ngải báo cho ổng. Cái ngải nó biết cái cuộc đời quá khứ của người thân chủ đó hết, nói bên tai ổng, ổng nghe tiếng văng vẳng vẳng bên tai, báo cho ổng biết hết. Đó là cách luyện ngải hoặc là muốn yểm bùa ai đó thì ổng tìm cách sai cái ngải đó, cái ngải đó cái nó phát tâm linh đi nó hại người ta, làm người ta nhức đầu, đau bụng, vân vân, bệnh hoạn chữa hoài không lành. Đó là cách luyện ngải như vậy. Mà đầu tiên là phải cho ăn trước.
[1:03:47]Luyện bùa cũng vậy đó. Coi vậy chứ chùa mình không muốn chứ chùa mình muốn luyện bùa cũng thành nữa. Tại nguyên tắc luyện bùa cũng dễ không có gì hết trơn á. Vì trong thế giới vô hình nó có nhiều loại âm binh họ đói á thì cái ông thầy bùa ổng mới cho ăn, ổng cúng cho ăn hoài năm này qua năm kia mấy năm trời. Cái từ từ chung quanh ổng là một lực lượng âm binh, một lực lượng âm hồn nó nó vây quanh, chịu ơn ổng. Chịu ơn ổng lâu ngày dài tháng quá thì ổng sai chuyện gì sẽ làm chuyện đó, nguyên tắc là vậy. Thì trong chùa mình cũng vậy, mỗi ngày mình đều cúng vậy. Mông sơn thí thực phải không? Nhưng mà vì quý thầy cúng không có chú tâm thôi.
[1:04:21]Chứ ví dụ có một hai thầy nào mỗi ngày cúng mà cúng chú tâm á thì tạo thành một lực lượng vong linh họ vâng lời mình liền. Vâng lời mình liền. Bữa nào đó cái mình mới ra lệnh, ví dụ mình cúng liên tiếp ba năm mình thấy sai được rồi mình nói: "Ngày mai sai người tới cúng bún bò nha, bữa nay thèm bún bò lắm rồi đó." Thế là tự nhiên ở ngoài Long An có mấy cô mới là làm việc cái bỗng nhiên cũng thèm bún bò, thương quý thầy quá, bỗng nhiên đi mua bún rồi vô: "Trưa nay con đãi quý thầy ăn bún bò cho vui." Gọi là bún bò Huế chay thôi chứ không có thịt bò gì đâu, đừng nghe nói mà ham, như vậy. Thì thì khi mà cái âm binh lâu ngày mình nuôi là họ cũng có cái năng lực đó nữa.
[1:05:00]Đó là cách luyện bùa, đó là tôi tiết lộ cho quý thầy biết á, quý thầy muốn làm thì thích làm thì làm đi.
[1:05:07]Cái cây xanh á có cái tâm linh, cho nên khi mình sống với cái cây xanh mà mình có lòng thương yêu, tự nhiên nó có cái tương tác tốt trở lại, bỗng nhiên cái tâm linh của mình dễ phát triển. Đây là một cái nguyên lý rất là độc đáo. Như bây giờ chúng ta tu tập thiền định đi, mình ngồi thiền, mình thấy khó nhiếp tâm, nhưng mà quý thầy nếu mà trong chung quanh mình có cây xanh nhiều, mình có cái lòng thương yêu, mình hãy đi chăm sóc á, một thời gian quý thầy thấy mình dễ nhiếp tâm hơn, vọng tưởng khởi lên dễ biết hơn và tự nhiên mình có trực giác nữa. Mình nhìn người mình có thể biết được người ta như thế
[1:05:42]nào là do cái tương tác tâm linh giữa mình và cây. Như cái lòng thương yêu của cây đối với mình á vì mình phải thương cây trước. Đối với cây cối chung quanh cây nào mình cũng thương yêu chăm sóc thì cây nó thương mình tự nhiên nó gởi gắm cái năng lực cho mình. Bỗng nhiên thời gian tự nhiên tâm mình minh mẫn trở lên liền. Đây là điều rất là lạ. Quý thầy nhớ những người mà dân tộc ít người á, những người Mọi, người Thượng rồi đó, họ ở trong rừng cây á, họ có cái năng lực tâm linh mạnh hơn người thường mình. Lâu lâu mình gặp cái bà người Chàm, người Hời nào đó, bả ra ngoài chợ bả bán thuốc, thuốc nam á, bả nhìn mình cái bả có thể bói được liền, biết mình sao sao liền.
[1:06:20]Quý cô Phật tử gặp trường hợp đó chưa? Có chưa? Có người có, người chưa. Giờ cũng ít thấy những người đó vì rừng bị phá hết rồi, chứ hồi xưa hay có mấy trường hợp đó lắm. Đứng ngoài đường một cái ông ổng quấn xà-rông rồi kêu mình lại cái ổng nói chuyện gì sẽ xảy ra, sẽ xảy ra là đúng hết liền. Nó hay như vậy. Đó là cái người mà họ sống trong rừng riết, cái tâm linh họ cũng khai mở. Thì chúng ta cũng vậy, chúng ta là người tu mà mình tu thiền, mình hướng về tâm linh, mình yêu thiên nhiên mà chung quanh mình phải cây cho nhiều, một thời gian tâm linh mình khai mở phát triển cũng rất là dễ. Một cái thế giới mà ít cây xanh á thì con người cũng sẽ cằn cỗi, khô khan liền.
[1:06:59]Như bây giờ ở Sài Gòn á, mình đi vào chứ mình thấy cây xanh ít thì mình biết cái điều gì xảy ra. Ở Long An này cây xanh nhiều không ta? Ở Long An nè. Trong thành phố nó cây xanh có nhiều không? Thị xã. Có không? Có ít hả? Ít hay nhiều? Ít hả? Ít mà tại sao mình nhìn thấy cái người ở thị xã Long An dễ thương như vậy? Mình đi vào một cái thành phố vậy mà mình thấy cây xanh nhiều, tự nhiên mình có cái niềm tin là những người trong thành phố này họ hiền lành, tử tế. Cái cảm giác đầu tiên như vậy, vì giữa cây và người nó có cái tương quan như vậy. Trong cái môi trường mà thiên nhiên cây xanh như vậy, tâm hồn con người tự nhiên họ trầm lắng,
[1:07:46]yên tĩnh, họ tử tế, hiền lành, dễ thương yêu hơn. Còn mình đi vào một cái thành phố mà mình thấy cằn cỗi không cây cối, biết tâm hồn con người ở đó cũng vậy, họ ít có tử tế, ít thương yêu nhau mà cũng dễ sôi động, độc ác nữa. Ở bên Mỹ tôi nghe có một cái chuyện, có một lần đó có cái cây con trồng mới lên thì cái ông thợ ổng làm ổng đặt dây cáp gì ngầm ổng đến ổng phải đào khúc đó ổng mới chặt cái cây đó để ổng đào. Ổng lại ổng tính chặt thì có cái ông du khách đi ngang đứng chịu, cản ổng, ổng nói: Có chặt chặt tui chứ không được chặt cái cây. Ông kia ổng cự nự: Trời đây là công tác ở trên giao,
[1:08:22]tôi phải đào cái chỗ đất này để tôi đặt cái dây cáp. Ông kia nói: Không được, làm gì làm chứ không được chặt cây, mặc dầu cái cây con chút xíu. Rồi mấy người đi đường thấy vậy mới xúm lại hỏi chuyện gì, ông kia ổng nói: Ông này ổng đòi chặt cây để làm đường. Rồi xúm lại bao vây ổng luôn không cho chặt cây. Rồi một cái cô đó cũng là minh tinh màn bạc lái xe đi ngang thấy vậy cũng dừng lại hỏi. Hỏi xong bả cũng lại bả đứng đó luôn, bả biểu tình luôn. Cái chuyện làm rần rần rần rần rồi người ta không chặt cây được. Chúng ta thấy cái người văn minh họ vậy, họ yêu quý cái sự sống như vậy, yêu quý thiên nhiên như vậy.
[1:08:50]Có lẽ như vậy họ cũng có phước của họ, cái lý do nào đó nó là một cái hay. Cho nên, một cái thế giới mà ít cây xanh là cái tâm hồn con người sẽ bị tàn phá liền. Nên chúng ta sống với rừng cây thì tâm hồn mình nó dễ yên tĩnh hơn. Đây là một cái nguyên tắc, một nguyên tắc rất là đúng mà rất là khó thấy. Nhưng chúng ta phải tinh tế nhìn thấy được điều này, nhìn thấy được điều này. Bây giờ chúng ta nói vấn đề trồng rừng. Thiên nhiên coi vậy chứ nói tới nói lui cái chính, chủ yếu vẫn là rừng cây. Trồng rừng là một cái công đức lớn. Có một lần có một ông thầy đó ổng cũng tính ra vai vế thì ổng là huynh đệ với tôi, là hàng sư đệ.
[1:09:32]Thì ổng cũng quý trọng tôi, thì ổng có về thăm tôi. Thì tôi mới nhìn thấy ổng á, mặt mày thì hảo tướng, thuyết giảng thì hay, cái hạnh thì tốt, tu thì tinh tấn. Tôi bèn bói liền. Thấy nhiều điểm tốt nên mình bói chắc ăn, chứ còn thấy không chắc ăn thì mình bói sợ trật. Nhưng mà thấy ổng nhiều điểm tốt cho nên tôi bói. Tôi nói: Sau này thầy sẽ có chùa to. Nói câu đó thì khó trật tại thấy ổng nhiều cái ưu điểm quá. Chứ còn như mà tôi dòm gương vô mặt tôi là tôi không tin, tôi biết là tôi không có điều đó. Nhưng mà nhìn ông thầy tôi mới nói: Thầy sẽ có chùa to, người ta sẽ cúng thầy cất chùa to đó.
[1:10:10]Nhưng tôi khuyên thầy, một ngày nào đó mà có người đề nghị cất cho thầy cái chùa to thì thầy nên từ chối, mà thầy chỉ nên lấy số tiền đó để thầy trồng một khu rừng lớn. Ổng cười ổng nói: Trời, ở trên đời này mới có mình thầy nói kỳ cục, đừng cất chùa mà phải đi trồng rừng. Nhưng ổng cười nhưng mà ổng tin tôi, vì ổng có cái duyên gì với tôi nên ổng quý tôi lắm. Ổng tin rằng những điều tôi nói nó ẩn chứa một cái chân lý gì đó sâu sắc, nên ổng cười vui nhưng mà ổng tin tôi. Và tôi thiết tha tôi khuyên cái điều đó. Và tôi cũng dặn các đệ tử tôi vậy. Đợt vừa rồi tôi bệnh cũng gần chết, hôm rồi tôi bệnh rất là nguy hiểm.
[1:10:46]Hôm nay tôi không có tính đi dạy nữa. Thì tôi thều thào tôi chỉ trăn trối lại với đệ tử tôi mấy điều, thì trong đó có một điều thế này: Là thứ nhất, là không được cất chùa to, nếu là đệ tử của tôi. Thứ hai, là chết, bản thân tôi chết không được mua hòm, tất cả những người đệ tử của tôi khi chết không được mua hòm. Chết rồi bó sơ sơ đào lỗ chôn cho rồi, không được mua hòm, tốn cây, phá rừng, không nên. Tại sao mà tôi lại cho rằng cái trồng rừng nó quan trọng hơn là cất chùa? Khi tôi nghe ở đầu này có cái chùa định cất 3 tỷ, đầu kia chùa nọ định cất 5 tỷ, tôi rầu, tôi biết đó là dấu hiệu mà Phật pháp suy tàn, chứ không phải Phật pháp hưng thịnh.
[1:11:33]Chỉ trừ những cái chùa mà học viện đó, ví những cái viện mà tập trung Tăng Ni đông người đó, để phải sinh hoạt to đó thì cất rộng cất to được. Còn bình thường cứ thi đua nhau mà cất cái chùa mấy tỷ, đó là dấu hiệu Phật pháp suy tàn. Tôi nói nguyên nhân thế này: Có một lần có một cái bài đó nghiên cứu về các đạo giáo thì mới nói: Không biết tại sao mà đạo Phật mình cực kỳ hưng thịnh từ cái đời Lý, Trần, vậy rồi sau đó suy luôn cho tới cái thời Pháp cho tới bây giờ luôn không ngóc lên nổi, mà trong khi có những cái đạo giáo miền Tây chỉ trong vài năm mà họ thu hút được mấy triệu tín đồ liền. Lý do được tìm thấy là do cất chùa không chứ gì trơn.
[1:12:14]Vào cái đời vua Trần, những đời vua Trần về sau như vua Trần Anh Tông ấy, ổng thích cất chùa tại nói cất chùa công đức ấy, nói đời này mình làm vua là do đời trước cất chùa nên cứ ráng cất chùa tiếp. Năm đó trong nước bị hạn hán, mất mùa. Vua vẫn tiếp tục vào rừng đốn gỗ đem về cất những ngôi chùa to. Thì mấy ông quan ổng chịu hết nổi rồi. Mà mấy ông quan Nho gia chịu hết nổi, ổng mới chống kịch liệt. Ổng mới lý luận, ổng lý luận làm như vậy là sai lầm, không có đúng, không đúng đạo lý. Bây giờ phải lo cho dân trước, dân đang đói khổ, không có đi cất chùa nữa. Nên nó phát sinh một cái phong trào nhà Nho chống đạo Phật từ cái đời nhà Trần.
[1:12:51]Mà chúng ta thấy ông vua theo đạo Phật mà quan dám chống, hỏi tại sao? Tại họ chịu hết nổi rồi. Chính vì lý do cất chùa đó. Rồi từ đó cái tinh thần đạo Phật mình sa sút luôn, không biết bao nhiêu thế kỷ rồi tới đời Pháp lại. Sau này chúng ta có chấn hưng được một chút nhờ vài vị cao tăng trong thời gian gần đây, nhưng cũng chỉ đi lo học cái kiến thức, lo cất chùa, lo tổ chức Giáo hội, chứ không đi sâu vào cái sự tu học, vào cái tu của tâm linh. Nhất là mình không có tập lại cái đời sống đơn giản. Nên chính cái việc mà cứ tập trung dồn vào chùa, tạo nên những hình thức, nó làm cho cái nội dung tu tập
[1:13:29]trong đạo Phật bị rỗng luôn, bị mục rất là nhanh. Tôi nói điều này có lẽ nhiều người ghét. Nhưng mà tôi mong rằng quý thầy có duyên với tôi, tin tôi, quý thầy hãy nhớ điều này. Sau này quý thầy hãy nên dồn công đức để trồng lại những khu rừng lớn. Đó là công đức cực kỳ quan trọng cho thế giới mai sau này. Cất chùa coi vậy không quan trọng, bởi vì đạo Phật là nằm ở trong lòng con người, chứ đạo Phật không nằm trong hình thức. Đạo Phật tồn tại khi mà từng người, từng người biết thương yêu nhau, chứ đạo Phật không tồn tại bởi những ngôi chùa to mà bên trong Tăng Ni cãi lộn trỏng, không có. Dù là một người Phật tử còn tóc, dù là một người xuất gia hết
[1:14:09]tóc, nhưng mà ai cũng sống tốt, vị tha, thương yêu, lo lắng, tử tế cho người khác, đó là đạo Phật còn tồn tại. Còn ngôi chùa mà to lên chừng nào, mọc nhiều chừng nào thì đạo Phật càng suy tàn nhanh chừng nấy. Điều này tôi nói rất là tha thiết, quý thầy nhớ. Quý thầy sau này lớn lên có tiền nhiều nhớ trồng rừng, kêu gọi những đệ tử của mình xúm lại trồng những khu rừng to để cứu lại cái thế giới này. Vì rừng cây nó có hai cái tác dụng: Một là nó tạo nước trên bề mặt. Nước bề mặt là gì? Là nước mà nó sát mặt đất này. Nếu mà không còn rừng cây, nước nó tuột sâu vào lòng đất liền, mình phải khoan cái giếng tới hai ba chục
[1:14:49]thước, ba bốn chục thước mới lấy nước lên được. Còn nếu cái rừng cây mà nó có đó thì nước nó hiện gần lên trên mặt nước. Mà nước trên bề mặt là nước cần cho sự sống. Tất cả những sinh vật dù là những vi sinh vật hay những sinh vật lớn đều cần cái nước mà sát trên mặt đất để sống. Còn nếu không còn rừng cây, nước tuột sâu vào lòng đất liền. Có một lần tôi nghe một cái ông giám đốc lâm trường ổng nói thế này: Lần đó lâm trường trồng 100 mẫu rừng tràm, tự nhiên đất xung quanh biến thành ruộng, nước sập sình sập sình và người dân họ trồng lúa hết. Cho đến cái năm đó phải khai thác, cưa hết thì chung quanh biến thành
[1:15:21]đất cằn cỗi, khô khan liền, không còn miếng nước nào nữa. Cho nên cái rừng cây nó có tác dụng kéo nước lên sát bề mặt, làm cho con người và muôn loài có được cái sự sống. Đó cái thứ nhất. Cái thứ hai là tạo thành oxy trong không khí. Như hồi nãy tôi nói đó, cái ngày tận thế sau này nó sẽ đến là do oxy biến mất, chứ không phải do những lý do khác đâu. Rừng cứ phá từ từ và cái tỉ lệ là 1/5 oxy nó sẽ tuột rất là nhanh, nó tuột rất là nhanh. Khi nào mà nó tuột còn chừng 1% là mình đã thấy ngợp rồi. Rồi lúc nào đó bỗng nhiên nó có nhiều cái vùng nó tuột còn 1/1000 và người ta giãy ra chết. Thì chỉ có những người nào mà ở gần rừng cây đó thì tỉ lệ nó còn
[1:16:02]được 1/50 thì còn ngáp ngáp được, chứ còn mà những cái vùng mà như thành thị rồi thì mất không khí rồi giãy ra mà chết hết. Đó là ngày tận thế tới đó. Cho nên chúng ta yêu thương loài người, chúng ta yêu quý cái sự sống trên Trái Đất này thì chúng ta phải lo cứu cái rừng cây gấp, tạo lại rừng cây xanh này để giữ gìn sự sống cho muôn loài. Đó là cái công đức lớn. Nào giờ chúng ta cũng làm nhiều cái công đức như là nghe đâu thiên tai, bão lụt rồi đi mình đi cứu trợ, làm việc này việc kia, nhưng mà hiện nay cái công đức cực kỳ lớn và cực kỳ quan trọng là tạo rừng lại, tạo rừng lại để cứu cái thế giới này lại.
[1:16:39]Thực ra, khi mà thiên tai xảy ra là do lỗi lầm của con người hết. Chúng ta nghe họ bị lụt lội, bị bão tố thì thấy thương, mình cũng giúp, nhưng không bao giờ giúp hết được cái nỗi khổ của họ khi mà họ vẫn tiếp tục sống sai lầm. Phải cho họ cái đạo đức, họ mới có thể là hết được cái nỗi khổ đó, cho họ cái niềm tin nhân quả. Và đồng thời là phải kêu họ trồng lại rừng, bù lại những gì mà họ đã tàn phá. Tất cả chúng ta đều mắc nợ rừng hết. Chúng ta ngồi trên bàn, trên ghế nè, những cái công trình nhà cửa của mình đều là gỗ hết, là lấy từ rừng cây xanh ra hết. Tất cả chúng ta đều mắc nợ, chúng ta phải đền trả, chúng ta không được vô ơn.
[1:17:20]Và chúng ta phải trồng rừng lại. Cho nên sau này ví dụ quý thầy đi làm Phật sự rồi có nhiều Phật tử nghe lời mình cúng dường tiền bạc, thì quý thầy vậy không cần phải xây chùa nữa, mà nên tạo rừng lại. Đó là cái công đức lớn, công đức này tôi nghĩ rất là lớn, lớn hơn cất chùa nhiều, vì nó giữ cái sự sống cho thế giới. Đó gọi là phóng sinh đó. Đó cũng giống như là bố thí thuốc men, bố thí tiền bạc, bố thí gạo, giống như là thả phóng sanh chim, cá vậy. Vì chúng ta phóng sinh tức là bảo vệ sự sống mà, cho muôn loài, thì trồng rừng chính là bảo vệ sự sống cho nhân loại, cho trái đất này. Ngày hôm nay chúng ta phải hiểu điều này.
[1:17:59]Có thể là những kinh điển, những kinh sách của đạo Phật từ trước đến nay không nói điều này. Vì sao? Vì lúc đó việc phá rừng chưa nghiêm trọng. Nhưng ngày hôm nay việc phá rừng quá nghiêm trọng thì việc trồng rừng, bảo vệ rừng là điều hết sức là quan trọng. Nhưng mà tôi trách nhà nước, tôi trách tất cả những nhà nước của trên thế giới này chứ không riêng nhà nước Việt Nam, tôi nói thẳng luôn. Là vì sao? Là vì những người lãnh đạo nhà nước chưa thấy được cái mức độ nguy hiểm của việc phá rừng đến cỡ nào, thấy sơ sơ, mấy ổng ngồi ở trên cao, mấy ổng thấy sơ sơ, không thấy hết. Chừng nào tất cả những nhà lãnh đạo trên thế giới của các quốc gia hiểu được
[1:18:35]rằng phá rừng là tội ác chống nhân loại, thì lúc đó họ mới lo bảo vệ rừng. Bây giờ họ chưa thấy điều đó. Họ chỉ thấy cái tội ác chống nhân loại là cầm súng bắn người thôi, ví dụ như Khmer Đỏ, Pol Pot đó, giết người hàng loạt thì họ kết tội diệt chủng và chống nhân loại. Nhưng họ không ngờ rằng chính những người mà cầm cưa máy vào rừng đó là những người chống nhân loại. Không ai thấy. Những nhà lãnh đạo trên thế giới chưa thấy điều này, và như vậy rừng sẽ còn tiếp tục bị tàn phá và ngày tận thế đang tới gần. Khi mà chúng ta trồng rừng, nó có hai cái lợi về vật lý là tạo cái nước bề mặt và oxy. Nhưng mà một cái lợi về tâm linh là gì?
[1:19:16]Là tạo lại cái sự sống tâm linh, cái tương tác tâm linh cho thế giới. Tâm hồn con người đã khô cằn vì rừng cây nó giảm bớt. Bây giờ chúng ta phải vậy, phải tạo lại rừng cây để cho nâng cao lại cái tâm hồn của con người. Chứ còn không, cái tâm hồn con người ta sẽ xuống cấp, sẽ khô khan, cằn cỗi, thực dụng, ích kỷ và độc ác. Nhưng nếu có rừng cây xanh nhiều, con người sẽ thay đổi, tâm hồn con người sẽ tốt hơn nhiều. Rồi chúng ta cũng phải biết hạn chế sử dụng gỗ, đừng dùng gỗ nhiều nữa. Nhất là khi quý thầy chết, đừng dùng hòm nữa. Tôi xúi vậy không biết phải xúi bậy không biết nữa, nhưng mà tôi nghĩ đó là điều hợp lý á.
[1:20:01]Sau này có thể người ta chế ra những cái loại hòm khác không cần phải dùng gỗ, nhưng bây giờ chưa chế ra thì thôi chúng ta chấp nhận bó chiếu, đào lỗ lên chôn cho đỡ tốn gỗ, tốn rừng của nhân loại. Hạn chế sử dụng gỗ lại. Tôi nói rằng chùa nhiều, chùa đẹp quá là một cái điều làm Phật pháp suy tàn, tôi nói chắc nhiều người cũng cự. Tôi nói chùa to giờ tạm đủ rồi, tạm đủ rồi. Thì quý thầy sau này đừng kêu gọi cất chùa, mà quý Phật tử ở dưới cũng vậy, ở nghe đâu mà kêu gọi cất chùa, khoan ủng hộ, coi cái chùa rất cần thiết hay không. Ví dụ như Thiền Khánh này có thể cần nè, vì quý thầy ở đông, chánh điện gần sập thì có thể hợp lý.
[1:20:46]Còn có nhiều khi người ta cất chùa với tính cách thi đua. Thấy ông thầy đằng kia ổng cất cái chùa hai tỷ, mình cũng phải ráng lết cho được hơn một tỷ để cất cái chùa bù lại, thi đua lại. Những cái tâm đó nó không phải là đạo đức, không phải giải thoát. Nó xa rời cái tư tưởng đạo Phật, cho nên thấy cái hình thức đạo Phật đó đó, nhưng mà thật sự cái động cơ bên trong của việc cất chùa là một điều ngược lại với đạo Phật. Phải không? Cái tâm mà thi đua hình thức rõ ràng là ngược lại với đạo Phật. Bên ngoài đúng là đạo Phật á, nhưng mà động cơ để cất chùa là một điều phản đạo Phật. Nên quý Phật tử bây giờ không cần phải ủng hộ việc
[1:21:21]cất chùa nữa, mà chỉ nên ủng hộ việc trồng rừng. Thấy ông thầy nào mà lặng lẽ tìm đất trồng rừng, hãy tin rằng đó là những người tu chân chính. Ráng mua bánh mua đồ cho ổng ăn thêm. Cái lợi của rừng nữa là chặn bớt những thiên tai. Thế giới gần đây thiên tai nhiều quá là do rừng hết á. Có nơi thì hạn hán, nơi thì bão lụt, đó cũng là do rừng cây hết, sự trả thù. Chúng ta đã tiêu diệt sự sống thì thiên nhiên trả thù, đó là phản ứng tất nhiên. Đó là quả báo mà chúng ta phải chịu. Rừng cây quan trọng. Cái bài hôm nay chúng ta nói, nói tới nói lui đủ thứ chuyện thiên nhiên, cuối cùng chú trọng lại vào cái rừng cây xanh, rừng cây xanh.
[1:22:04]Chúng ta phải có cái yêu quý thiên nhiên, mà nhất là yêu quý rừng cây, yêu quý từng cái chiếc lá xanh trên cành. Bây giờ thái độ đối với thiên tai. Thế giới thì có nhiều thiên tai, nhưng mà nguyên nhân nó nằm ở đâu? Nguyên nhân nằm ở đâu? Nguyên nhân nó nằm ở thái độ sống của con người. Chính vì con người đã có thái độ sống sai lầm, ích kỷ, trụy lạc, sa đọa, ngược thiên nhiên, phản thiên nhiên, cho nên người ta phải đón nhận những cái thiên tai động đất, nạn lụt, đủ thứ chuyện hết. Thì bây giờ muốn chấm dứt cái thiên tai, người ta phải điều chỉnh cái lối sống của mình lại. Mà một mình mình điều chỉnh thì vẫn không đủ thay đổi cái tình trạng của thế giới,
[1:22:52]mà chúng ta phải giúp cho nhiều người cùng biết để thay đổi cái lối sống lại. Nghĩa là một mình mình biết luật nhân quả chưa đủ, mình phải làm sao cho tất cả những người khác cùng biết luật nhân quả. Một mình mình biết cái đời sống vị tha chưa đủ, mình phải làm sao giúp cho người khác cùng biết sống một đời sống vị tha như mình như vậy. Một mình mình biết yêu quý thiên nhiên chưa đủ, phải làm cho nhiều người khác cùng biết yêu quý thiên nhiên như mình. Đó, cho nên cái việc giáo dục, làm lan truyền cái Phật pháp là một điều quan trọng. Chớ đừng có phải một mình mình hiểu ra, một mình mình ngộ được rồi đứng lại là một
[1:23:28]cái sai lầm, chúng ta vẫn không có trách nhiệm đối với con người, với thế giới. Chừng nào mà rất nhiều người sống đúng, rất nhiều người tin nhân quả nghiệp báo, sống vị tha, yêu quý thiên nhiên, thì trái đất này nó mới từ từ bớt cái thiên tai lại. Cho nên cái nguyên nhân là ở thái độ sống. Còn cái việc mà đem tiền bạc cứu trợ chỉ là chữa tạm thời trên ngọn, có tính cách an ủi chút đỉnh thôi, không hết được cái gốc. Cái gốc là cái đạo đức mà chúng ta đem cho họ đó, là như vậy. Cho nên cái trách nhiệm của Tăng, Ni hiện nay vậy là phải giáo dục cho Phật tử sống phù hợp với thiên nhiên và phù hợp với đạo đức để bảo vệ thế giới này.
[1:24:05]Một ngày nào đó thế giới này sẽ tan vỡ. Vì sao? Vì con người không có đạo đức và con người hủy hoại thiên nhiên. Thì cái trách nhiệm của những người đệ tử Phật hiểu được điều này, những người mà đã nhận được cái thông điệp yêu quý rừng cây của Đức Phật là phải truyền lại cho những người khác, nhất là những người Phật tử cư sĩ của mình cái thái độ yêu quý thiên nhiên, yêu quý rừng cây để chung tay góp sức mà bảo vệ cái trái đất thương yêu này. Ngày xưa cũng vậy, cái thời đại của khủng long vậy, những con khủng long nó tàn phá cái môi trường khủng khiếp quá nên quả báo là nó bị diệt chủng hết. Một con khủng long nó to, khi to bằng cái chánh điện của mình
[1:24:47]á, đi nó ăn lá cây, ăn cỏ, ăn tàn phá rừng cây hết. Có những con khủng long thì ăn thịt đồng loại, rồi có những con khủng long thì ăn thực vật mà ăn nhiều lắm, ăn còn hơn voi ăn bây giờ nữa. Chính cái quả báo của việc mà tàn phá môi trường đó làm cho khủng long bị diệt chủng toàn bộ hết. Con người ta ngày hôm nay, loài người ngày hôm nay đang làm lại cái công việc của con khủng long là cưa sạch rừng cây, nghĩa là bắt sạch cá dưới biển, bắt sạch thú trong rừng, và chúng ta đang chuẩn bị đón cái ngày tận thế đến.
[1:25:21]Chúng ta không được ngu si nhắm mắt đi theo cái việc làm của con khủng long nữa, mà hãy làm việc của một con người thông minh, có ý thức, có trách nhiệm đối với thế giới này. Là cứu lấy thiên nhiên. Cứu lấy thiên nhiên, yêu quý thiên nhiên, bảo vệ rừng cây. Đó là những điều mà tôi thiết tha nói với quý thầy trong ngày hôm nay như vậy. Có ai hỏi gì không?
[1:26:48]Chùa tôi trong nắng mai, màu lam bay thướt tha, gặp nhau chắp tay A Di Đà Phật.
[1:27:42]Chùa tôi dưới bóng trăng, đàn em vui múa ca, hồn nhiên tươi thắm như nụ hoa hồng nhung.
[1:28:29]Dòng sông Lam uốn quanh, đồng lúa bát ngát xanh, chùa tôi như đóa sen vươn lên trời cao.
[1:28:44]Ngàn hoa thơm thắm tươi, hàng cây cao lá reo, chùa tôi long lanh dưới ánh chiều buông.
[1:29:30]Chúng sanh giác ngộ, từ quang ngời lòng.
[1:29:38]Chùa tôi bao mến thương, là nơi tôi lớn khôn, dạy tôi luôn sống vui chan hòa tình thương.