[0:01]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:15]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:30]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:43]Dạ kính mời quý thầy, quý cô, quý Phật tử ngồi xuống nha. Đây là lần đầu tiên ở cái vùng đất này mà có chừng ấy con người cùng niệm Phật.
[0:58]Lần đầu tiên từ thời hồng hoang, thiên địa mới thành lập tới bây giờ, xã này chưa có đạo Phật. Lần đầu tiên chùa ta với thêm cái tịnh thất nho nhỏ bên kia nữa, nên trời đất cũng lạ. Hay là không lạ? Kính thưa quý thầy, quý cô, quý Phật tử, hôm nay chúng ta có một cái niềm vui, nhất là những Phật tử của chùa Phật Quang ta, là cái dịp nhân cái dịp mà Thiền Thất Bảo Quang được chính thức là được phép để gia nhập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, chính thức được phép là sinh hoạt về tín ngưỡng tôn giáo. Năm ngoái chúng ta có những cái việc Phật sự lớn. Một là chúng ta xây xong cái chánh điện chùa Viên Quang ở ngoài
[1:54]Nghệ An, ở huyện Nam Đàn, nơi quê hương của Bác Hồ. Và chúng ta cũng vừa làm lễ an vị hồi hồi tết ngày 10, 11 tết. Lần đầu tiên, cũng không biết là bao nhiêu trăm năm rồi, lại có một cái thiền đường đẹp đẽ như thế, to lớn như thế trên cái quê hương Nghệ An. Cũng lần đầu tiên hôm đó thầy tổ chức cái lễ cầu quốc thái dân an gần 10.000 người về dự. Chính quyền cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã vào dự hết và rất là nghiêm trang, trọng thể, ai cũng vui mừng, lần đầu tiên. Đồng thời ở trên chùa Phật Quang ta trên núi cũng lên cái tầng nhà ni che 6.000 m vuông sân để cho ta làm lễ. Do đó mà cái lễ thành đạo của ta vừa rồi mọi người được ấm cúng là như vậy.
[2:49]Bây giờ thì ta có cái Thiền Thất Bảo Quang cũng được giấy phép, mọi điều tốt đẹp. Hôm nay ta có cái lễ ra mắt, ngày mai thì là lễ ra mắt chính thức. Các vị hòa thượng, thượng tọa, giáo hội, chính quyền cũng sẽ đến dự. Thì theo truyền thống, trước lễ chính ta luôn luôn có một cái buổi sinh hoạt nói chuyện về đạo lý.
[3:11]À hôm nay chúng ta vui không ạ? Hôm nay chúng ta nói về đề tài: "Vui". Nhưng có những cái vui, tức là hạnh phúc á, nhưng có những cái vui của phàm phu và có những cái vui của bậc thánh. Hôm nay ta phân biệt hai điều đó: cái vui của phàm phu và cái vui của bậc thánh. Ví dụ như là có người về khoe nhé: "Ồ, thằng đó nó vậy tao mới chửi nó một trận, tao tát nó mấy bạt tai, về khoái trá". Vui không? Khoái. Mới chửi được người ta mà người ta không chửi lại được, mới đánh người ta mà người ta không dám đánh lại mình, khoái trá, thích thú. Cái tâm mà khoái trá, khoái chí, thích thú đó cũng là một loại vui, đúng không ạ?
[4:00]Vui hay ta gọi là hạnh phúc, nhưng cái đó là của phàm phu. Cái đó làm cho tâm ta càng lúc càng loạn động, kiêu mạn và tạo nghiệp. Còn có trường hợp thế này, có người cũng về kể: "Trời, hồi nãy ông kia ổng chửi quá chừng, mà thôi thấy ổng già rồi thấy tội, chắc ổng cũng lẫn, ổng hiểu lầm, thôi ráng nhịn, cứ xin lỗi ổng quá chừng. Ổng vừa chửi tôi vừa xin lỗi, ổng chửi tới đâu tôi cứ xin lỗi tới đó, rồi một lát thôi ổng hết giận, rồi ổng hết giận rồi tôi mới về đây". Vui không? Lúc người kể lại cũng vui. Vui vì sao? Vui vì mình nhẫn nhục, tôn trọng trước một người già, ổng nó cũng hơi khó tánh, ổng hiểu lầm gì đó
[4:39]nên ổng mắng mình quá chừng, cái mình ráng năn nỉ: "Thôi bác đừng giận con, con xin lỗi bác nha. Thôi bác đừng giận", cứ năn nỉ một lát từ từ ổng hết, ổng hết giận dần dần cái ổng vui. Thì cái mà mình nhẫn nhục suốt cả 15 phút để năn nỉ một ông già để ổng đừng có chửi, đừng la nữa, rồi mình về mình cũng vui. Hai cái vui đó khác nhau. Cái vui sau là cái vui của? Của thánh. Cái vui sau là cái vui của người biết tu hành. Cái vui đó nó là trong đạo ta gọi là an lạc. Mà cái vui đó tạo ra công đức. Tức là cái việc mà ta cứ nhẫn nhục, ta cứ năn nỉ để cho cái người kia họ đang giận họ hết cơn giận, rồi thôi mọi việc nó tan biến, cùng vui cả làng, nó tạo thành một cái công đức.
[5:26]Nên ở đây hôm nay ta nói chuyện với nhau về hai loại vui: một cái loại là cái thích thú của phàm phu và một cái gọi là an lạc của thánh. Trên đời này hai cái đó nó cứ đi song song song song với nhau. Mà nếu ta chọn nhầm một cái, ta bước qua cái niềm vui, cái thích thú của phàm phu thì tâm ta loạn động và nghiệp ta cứ tạo thêm mãi, tội ta cứ chồng chất. Còn nếu ta chọn được cái niềm vui của thánh, ta gọi là an lạc, thì tâm ta lắng xuống, bản ngã ta diệt trừ bớt và cái công đức ta càng lúc càng thêm sâu dày. Hôm nay ta nói với nhau về đề tài là như vậy. Ví dụ bây giờ ta xây một căn nhà lầu to, đẹp,
[6:16]vui không ạ? Vui không? Vui. Dụ nhớ hồi đó anh Bảo Phúc á, gia đình ảnh này có truyền thống âm nhạc từ ngoài Huế, vô đây từ nhỏ ảnh học nhạc ảnh rất là giỏi. Nhưng mà trong cái thời buổi mà các cái dòng họ hoàng tộc nhà Nguyễn cũng suy hao cho nên anh Bảo Phúc là dòng hoàng tộc, cũng cháu của vua Thành Thái, rồi cũng nghèo, gia đình rất là nghèo. Cho nên gia đình vào trong Nam sống rất là vất vả. Cho đến ngày mà vợ chồng ảnh chắt chiu dành giụm mua được một căn nhà, ảnh nói suốt đêm không ngủ được. Tại vì ảnh đi ảnh cứ rờ cái bức tường ảnh đi từng bước ảnh rờ ảnh nói: "Cái này của mình đây, cái nhà này của mình đây", cái rờ cái cột:
[7:03]"Thôi, cái cột này của mình đây", đó. Lần đầu tiên có được cái nhà trong đời, chứ từ nhỏ lớn không có, nói ảnh vui mà vui đến nỗi không ngủ được. Hôm nay sư phụ cũng xây được cái nhà này.
[7:17]Sư phụ cũng xây được cái nhà này lên rồi khi mà nhà hoàn thành rồi mọi người cũng tới đứng ngắm nhìn này kia nọ. Sư phụ cũng đi rờ từng cái vách. Nhưng sư phụ nói: "Nhà này của Phật, nhà này của Phật, nhà này của Phật".
[7:35]Cái lòng sư phụ lắng xuống. Mình buông bỏ hết, này của Phật. Vì sao là nhà của Phật? Vì nếu sư phụ không là đệ tử Phật, có ai cho tiền mua đất cất nhà không? Có không? Nếu sư phụ là không giảng dạy cái đạo lý của Phật thì có ai thương sư phụ cho tiền cất nhà không? Không. Cho nên từ nơi Đức Phật, từ nơi cái đạo lý vi diệu, cao thượng, tuyệt vời của Đức Phật mà sư phụ được hưởng cái phước có cái nhà này. Nên nhà này không phải của sư phụ mà của Phật, cái thứ nhất. Cái thứ hai, phải sư phụ là người thật sự bỏ tiền ra, có tiền xây căn nhà này không? Không. Nên cái người mà bỏ tiền ra mua đất xây nhà thì không phải sư phụ, mà của ai?
[8:25]Của Phật tử, đàn na, tín thí. Rồi bây giờ cái nhà xây lên rồi, là nhờ vì mọi người kính Phật nên người ta cúng, nhờ mọi người bỏ tiền ra mua đất cất nhà, bây giờ sư phụ nói: "Nhà này của tui", vậy có công bằng không?
[8:42]Cho nên cái việc mà sư phụ nói cái nhà này của Phật, nhà này của Phật là sư phụ nói một sự thật hay là sư phụ gượng ép mà nói?
[8:53]Là một sự thật, phải không ạ? Mặc dù trên giấy tờ thì sư phụ đứng tên. Trên giấy tờ đất, giấy tờ nhà, xin phép này nọ là sư phụ đứng tên hết. Nhưng mà trong sự thật, giấy tờ thì sư phụ đứng tên nhưng trong sự thật của trời đất này thì cái nhà này là của của Phật, của của đàn na tín thí và của cũng là một tài sản của Giáo hội Phật giáo kể từ bây giờ, và cũng là của gì? Cũng là một tài sản của đất nước Việt Nam. Và sư phụ cũng lại là gì? Lại là người ở tạm, ở đậu tiếp tục để mà quản lý và sử dụng cái căn nhà này cho hợp lý nhất, làm sao cho tốt đạo đẹp đời nhất, vậy thôi. Khi nghĩ ra được như vậy cái sư phụ vui.
[9:41]Thì cái vui đó là cái vui của phàm phu hay của thánh? Cái niềm vui đó là cái an lạc của thánh. Sư phụ không phải là thánh, nhưng mà mình suy nghĩ được cái đó cái mình có cái niềm vui nhẹ nhàng của của thánh, nên mình học được cái niềm vui của thánh từ cái suy nghĩ như vậy. Nên không phải gì của ta hết trơn á. Mà suy nghĩ như vậy rồi mới hiểu lời Phật dạy là sao? Vô vô ngã sở. Nên sư phụ có một lần có giảng cái bài Coi vậy mà không phải của ta, có nhớ bài đó không ạ? Đó, sư phụ có giảng cái bài Coi vậy mà không phải của ta. Trên đời này nhiều thứ lắm, mà nếu ta suy gẫm cho kỹ, coi vậy chứ không phải của mình, không có gì của mình hết trơn á.
[10:22]Nên vậy, nên giờ trước một cái sự thành tựu của thiền thất vui, nhưng mà sư phụ, lòng sư phụ thanh thản. Mặc dù sư phụ đứng tên, vì nghĩ cái này là của Phật, cái này là của tất cả quý thầy quý cô, cái này là của của tất cả các Phật tử, cái này của Giáo hội và cái này của đất nước Việt Nam, chẳng gì cả. Cho nên vì vậy là ai đi xuôi đi ngược, nếu rảnh, sư phụ cứ mời ghé đây nghỉ ngơi. Nếu trong nhà chật chỗ thì ở ngoài hè, và cơm thì lúc nào cũng cũng có ăn. Hết cơm, mình có nấu mì gói, giống như trên chùa Phật Quang ta vậy nha. Trên chùa Phật Quang ta cái gì thì thiếu, nhưng mà ăn là tuyệt đối không được quyền thiếu.
[11:11]Ai đặt chân vào chùa rồi thì cái quyền lợi đầu tiên là được ăn đầy đủ cái đã. Đó là cái cái cái chùa là như vậy. Cái gì có thể thiếu, ví dụ như là nói: "Thầy cho con 5.000", có khi lúc đó thầy không có 5.000 để cho, "Thầy có có đôi giày cho con", có khi thầy không có cho, không có để cho. Nhưng mà cơm ăn thì không bao giờ được quyền thiếu và ai đến chùa đều được quyền ăn no, ăn vui, ăn trong phẩm giá một cách đầy đủ hết. Đó là nguyên tắc của chùa và tất cả các chùa là như vậy. Nên có một lần vậy, thầy giảng xong cái thầy thấy Phật tử đi về, thầy hỏi: "Ủa?", đang ngồi, thầy đang ngồi ăn cơm, "Cái này rồi có Phật tử có ăn không?" Nói:
[11:54]"Dạ không, Phật tử tới chùa ăn cơm làm chi?" Ô, thầy ngạc nhiên vô cùng. Sau đó thầy cứ cự nự quá chừng, thầy nói: "Phật tử tới chùa phải ăn cơm. Sao lại kỳ, bỏ đi về kỳ vậy?" Cái sau này cái lần lần cái chùa cũng cho Phật tử ăn cơm. Mà đúng là vậy, khi mà mình tới chùa mình ăn cơm rồi mình mới thấy chùa chính là gì? Chính là nhà, đúng không ạ? Chùa là tổ ấm, chùa là quê hương, chùa là niềm thương yêu. Vì sao? Vì cho mình ăn cơm.
[12:22]Nhưng mà cho ăn cơm rồi mình sẽ bỏ chùa mình đi liền, vì sao? Vì chùa không có nhà vệ sinh. Cho nên vì vậy, ở đâu cũng vậy á, như lúc mà mình đang chuẩn bị đang xin phép để xây cái chùa Viên Quang ngoài, mà chưa xin phép chưa xong, mới nói xây cho sư phụ xây trước đi, một cái khu nhà vệ sinh 20 năm sau không lạc hậu. Xây trước đi, dù chùa chưa xây. Mà đúng như vậy, xây xong cái khu nhà vệ sinh rồi, người ta tới chùa người ta không muốn về, vì sao? Vì rất an toàn. Đúng không ạ? Cái quan trọng cái nhà vệ sinh nó quan trọng. Nên ở đây, trước khi làm lễ thiền đường này, dù qua mượn cái nhà của cái người
[13:06]chủ đất bên đây là làm dựng liền một số dãy nhà vệ sinh dã chiến tạm liền. Vì đất người ta nên mình không có xây kiên cố được, nhưng làm liền, vì cái đó quan trọng. Có nhà vệ sinh đàng hoàng mình không bỏ chùa mình đi vội. Mà có ăn thì mình thấy chùa là là nhà. Những cái đó là những nguyên tắc, những tiêu chuẩn. Tại sao thầy nói nãy giờ dông dài vậy? Để sau này lỡ mà các Phật tử ta mai mốt xuất gia, không kiếp này kiếp sau đi xuất gia, nhớ một điều ha. Chùa là nhà của mọi người, không có riêng của mình. Làm sao mọi người khi đặt chân vào chùa đều cảm thấy phải được yêu thương. Nhớ giùm thầy cái đó. Ai đến chùa phải cảm thấy mình được yêu thương.
[13:50]Nên hồi chiều khi sư phụ đến đây sư phụ bước ra, thấy có mấy em hướng dẫn ngồi góc đó, sư phụ mới nói tụi con phải cái này, khi một người vừa đặt chân vào cổng tụi con phải tới gì? Đón tiếp ân cần ngay từ buổi từ ngoài cổng, hướng dẫn người ta đi vào thế nào, ở đâu, người mới hay người cũ, để người ta được có chỗ nghỉ, có ăn uống. Tại vì sư phụ không thể một mình mà đứng bao hết, quý thầy quý cô cũng không lo hết nổi, thì quý Phật tử mình người cũ chăm sóc cho cho người mới, mà phải chăm sóc với cái tình yêu thương thật sự. Đó là lúc mà ta thực hành lời Phật dạy. Bao nhiêu năm nay mình học, mình tụng về cái lòng từ
[14:27]bi, về sự yêu thương, thì có những lúc như thế này, có những lúc có lễ hội đông người như thế này, là lúc ta thực hành cái tâm từ bi mà Phật dạy. Mà thực hành bằng cái gì? Đón tiếp nhau ân cần, đối đãi nhau tử tế, hiểu về nhau rất kỹ. Một người ở đâu đến xa, khi một người mới đến thì họ cần cái gì trước? Chỗ đậu xe, chỗ vệ sinh, ăn uống, rồi nghỉ ngơi, rồi bắt đầu mới tới cái tu tập, tu tập là cái cuối cùng. Lúc nào cũng vậy, nên phải hiểu được tâm người để mà hiểu được hoàn cảnh con người để mà chăm sóc cho nhau. Đó là cái quan trọng, đó là cái mà ta thực hành cái tâm từ bi Phật dạy, mà nhớ như vậy.
[15:12]Ai đã xuất gia, ai sẽ xuất gia, phải nhớ trong lòng một điều: Chùa là nhà. Bất cứ ai tới chùa đều phải được yêu thương và được ăn, nói thẳng một câu vậy. Như cái thiền thất người ta mới xây lên thì chiều chiều tối có nhiều em nó tới đây chơi vui lắm, thì báo cáo sư phụ kìa mấy em nó tới nó ăn dữ lắm. Sư phụ nói: "Cứ ăn, cứ cho mấy em ăn cho vui." Cứ ăn và hết gạo nói sư phụ chở trên chùa trên núi xuống. Mà nếu hết nữa, sư phụ sư phụ biết đàn biết hát mà, đâu sao. Sư phụ cầm cái nón ra đứng ngoài đường không sao cả, rủ anh Xuân Chánh đi theo không sao cả nha. Nên đến chùa cứ ăn vui vẻ với nhau.
[15:53]Mà coi vậy chớ khi mà nhiều người ăn rồi thì cái hũ gạo nó không cạn rồi nha. Còn một mình mình ăn, hũ gạo nó có lúc nó hết á. À, đó là cái vi diệu của trời đất như vậy. Nên cái niềm vui là có những người ví dụ có cái gì vui á, ta giấu một mình vui ghê lắm, phải không ạ? Nhưng cái vui đó của phàm phàm phu. Còn ta có cái gì vui, ta chia hết với mọi người thì cái vui đó là cái vui của của thánh, nhớ như vậy, chia sẻ ra. Ví dụ như nói có những cái nhân quả mà tại sao ta được cái phước nhà cao cửa rộng? Một, ta cất chùa đời trước. Hai là ta hay cất nhà giúp cho người này người kia. Ba là hay ta cất cái nhà công cộng, trường học, bệnh viện, vân vân.
[16:41]Nhưng có cái thứ tư nữa là ở kiếp trước khi ta có nhà, ta hay dùng nhà của ta để tiếp đãi mọi người ân cần, thì kiếp sau ta cũng được cái phước là nhà cao cửa rộng. Nên vì vậy, có cái gì hay, cái gì tốt mà có thể chia sẻ được với mọi người thì đó cũng thành thành cái phước lớn, chứ đừng có bo bo giữ cái gì cho cho riêng mình. Nên hôm nay cũng vậy, giữa trời đất này, giữa cái quê hương Củ Chi này bỗng nhiên mọc lên một cái nhà, một cái thiền thất Bảo Quang này là chúng ta thêm một cái nơi của sự yêu thương, cái nơi của sự tử tế, nơi cái hạt mầm từ bi của Phật bắt đầu vươn dậy, tỏa bóng che mát cho cho nhân gian.
[17:35]Ví dụ như bây giờ ta nghe ai khen, ta vui không ạ? Vui không? Cái vui đó của phàm phu hay của thánh?
[17:45]Khi ai nghe ai khen mà ta vui thì chưa biết là vui của phàm phu hay của thánh. Nếu mà nghe khen cái mình vui liền mà mình chưa kịp tư duy thì cái vui đó là vui của phàm phu, vì mình nghĩ rằng cái hay đó là hay của cá nhân mình. Ừ ví dụ như nói chớ: "Trời ơi, nãy Sư Bác giảng hay quá." Sư Bác nghe Sư Bác vui, cái vui đó của phàm phu à. Hoặc là như thầy hát, nói: "Trời ơi, sao dòm mặt thầy xấu quắc mà thầy hát hay thiệt." Cái thầy vui liền không tư duy, cái vui đó của phàm phu. Còn khi nào cũng cái vui mà cái vui của thánh? Ví dụ như bây giờ nghe nói: "Trời, Sư Bác Sư Bác nói chuyện nghe cảm động quá ha."
[18:28]Thấy Sư Bác ngồi cứ cứ nhìn tụi con, không có nhìn bài xuống mà nói nghe cảm động. Còn thầy ổng thèm ngó, cứ lâu lâu ổng dòm liếc xuống cái bài. Đó, nói hay thì Sư Bác mới nghĩ thế này, là: trước hết là nhờ Phật, phải không ạ? Nhờ giáo lý Phật dạy, nhờ bao nhiêu thầy tổ dạy mình, rồi bao nhiêu trường lớp, bao nhiêu kinh điển để lại, bao nhiêu chúng bạn hỗ trợ, khuyến khích, và bao nhiêu lần thất bại, vân vân. Bao nhiêu điều đó thì hôm nay mới có một bài pháp cảm động. Cho nên khi người khen Sư Bác, Sư Bác cúng dường lại hết lời khen đó cho Phật, cho chư tổ, chư thầy của mình hết và cũng rất vui.
[19:10]Vui vì cái khen đó mình có cái khen để cúng dường thì cái vui đó là vui của ai? Vui của thánh. Giống như sư phụ cũng vậy, sư phụ nói có ai khen sư phụ hát hay, sư phụ mà vui liền là sư phụ bị lừa, tại thật ra mình hát dở. Nhưng mà nếu khen thì mình suy nghĩ là mình cảm ơn cái người khen. Mình hát dở mà người ta gồng hết mình để người ta khen nên mình hết sức là biết ơn người đó như vậy. Phải không ta? Có khi nào ta khen mà ta phải gồng hết mình mới khen được, chứ còn nói không ra hơi, không khen nổi. Nhưng mà phải gồng hết sức để khen, đúng không ạ? Có không? Có không? Có. Có những khi mà ta người ta dở quá mà mình phải khen đó,
[19:52]mà không khen thì cũng kỳ, cũng phải ráng khen, phải gồng hết mình mà khen. Nhờ vậy cũng vui, thôi cũng cảm ơn cái người đó như vậy. Nhớ một điều vậy. Cho nên khi người ta khen mình mà mình vui liền là cái vui của phàm phu. Mà khi ai khen mình, mình cứ nghĩ là mình không phải là xứng đáng lắm nhưng mà thành quả này là của từ nhiều người thì như vậy ta có được cái vui của thánh, gọi là sự sự an lạc như vậy. Bây giờ ví dụ như là sư phụ cất cái thiền đường Bảo Quang này lên và trong đó có cái người họ cúng dường. Ví dụ cúng dường ở đây miếng đất này được ba ngàn mét vuông là do ba người cúng, mỗi người cúng một ngàn mét vuông.
[20:38]Ví dụ có người cúng như vậy, đây sư phụ ví dụ thôi chứ ba người này thì không ai kể công cả. Nhưng ví dụ có người đó thấy vui: "Ồ, là nhờ mình cúng mà thầy mới xây được cái thiền đường", cứ vui trong bụng hoài thì cái vui đó là của phàm phu hay của thánh?
[20:57]Phàm phu hay thánh? Đúng là phàm phu. Hoặc là nói là: "Đó, cất cái nhà này bao nhiêu tỷ đồng á là nhờ tui cúng á." Nói ai rất là vui. Hôm nay nhiều khi không kể ra nhưng đi tới đi lui nhìn từng miếng đất, từng cây cột, từng cái mái nhà, cái sân rồi thấy vui trong bụng. Nói gì? Cứ lòng trong nghĩ là: "Đó, mình cúng nè, nên thầy xây được" thì cái vui đó vui của phàm phu, mặc dầu không khoe nhưng cái vui đó của phàm phu vì nó có cái chấp công ở trỏng. Còn nếu có người nào cũng cúng nhưng mà khi bước vào thấy thành tựu công trình này trong lòng mình cứ không chấp công, cứ quên đi, rồi nói: "Cái này thôi cái này cũng là cái duyên của trời đất,
[21:39]cái sứ mạng Phật giao cho thầy rồi thầy làm, rồi khiến cho mình có tiền mình phụ với thầy, tiền này cũng của nhiều người mà." Cứ nghĩ trong bụng để phủi cái công mình đi. Có một cái tư duy, có một cái lý luận trong tâm để phủi công mình đi, quên công mình đi, không chấp công mình đi thì người này nó không có cái vui rộn ràng của phàm phu nhưng mà nó được cái an lạc của của thánh. Nó khác nhau như vậy. Mà cái mà phủi công mình đi đó là trí tuệ của Bồ Tát á, vì khó lắm. Khi ta làm được một cái công đức ta tốn rất nhiều mồ hôi nước mắt, khi ta làm được một cái công đức ta tốn rất nhiều tiền, tất cả đều chấp công.
[22:20]Tất cả đều chấp công. Cái chấp đó nó nằm sâu thẳm trong tiềm thức, ta không bao giờ đào bới nó lên được hết. Ví dụ như một cái cây, cái cây to lớn thế này người ta có thể bứng lên đem qua chỗ khác trồng. Là cái cây thị mà ta đang thấy gốc to thế này là từ nơi khác có một cái anh Phật tử ở đâu đây, nãy ảnh ngồi đây ảnh cúng dường, cúng một cái cây này là từ nơi khác bứng hết gốc rễ lên trồng xuống. Nhiều khi có những cái ta bứng từ gốc rễ lên được nhưng mà cái tâm chấp công á, không ai có thể thấy được cái rễ của nó bám sâu tới cỡ nào. Đó là lý do mà trong tất cả các kinh điển Đại Thừa, Phật cứ phải nói lý Không là để đừng chấp công,
[23:03]phủi công đi, mà cứ nói đi cả không biết bao nhiêu kinh điển vì cái mà chấp công nó khó nhổ quá, khó bứng quá. Phải trí tuệ rất cao siêu mới diệt được cái chấp công. Nhưng vì vậy mà chúng ta chưa phải là Bồ Tát mà chúng ta vẫn phải cố gắng tu tập cái hạnh là không chấp công thì ta mới không bị cản đường tiến lên trên những cái những quả vị cao thượng hơn là như vậy. Giàu với nghèo, cái nào vui sướng hơn?
[23:43]Đúng rồi, giàu ta sướng hơn, phải không ạ? Có ai nghèo mà sướng không? Có ai nghèo mà sướng không? Có. Một bậc thánh lại thích nghèo hơn là thích giàu, lạ như vậy. Phàm phu ta sợ nghèo và ham giàu, nhưng một bậc thánh lại lại thích nghèo. Bằng cớ là những vị tỳ kheo xuất gia, những vị A La Hán đều phủi bỏ hết trần gian ra phía sau. Vì sao? Vì các vị đã hiểu một điều: nghèo mới sướng chứ không phải giàu mà sướng. Ai hiểu được cái nghèo mà sướng, người đó là thánh. Còn ai nghĩ giàu mới sướng, người đó là phàm phu. Ta cứ nghĩ ta có nhiều của cải, ta có tiện nghi, ta muốn mua cái gì cũng được: nay ta muốn mua cái áo này được, mai ta muốn mua cái xe kia
[24:42]được, ta ta muốn xây cái nhà này được, đó là hạnh phúc. Cái sướng đó là cái sướng của phàm phu. Còn một bậc Bồ Tát, một bậc thánh thì buông bỏ hết, không giữ một cái gì, đó mới là an lạc, mới là hạnh phúc. Vì sao vậy? Ta cứ nghĩ người nghèo thiếu thốn muốn gì cũng không được thì tại sao là sung sướng? Không. Bậc thánh ở chỗ là diệt cái muốn đó. Ta khổ vì ta muốn mà không có, đúng không à? Ta sướng vì ta muốn ta có nên ta cần phải giàu. Ta giàu để hễ ta muốn cái gì, ta có cái đó. Còn ta sợ cái nghèo vì sao? Vì ta muốn mà ta không có. Nhưng bậc thánh thì không muốn, diệt cái muốn, từ bỏ cái muốn cho nên lúc nào cũng gì?
[25:31]Cũng là đầy đủ. Cái vĩ đại của bậc thánh ở chỗ này: vì không muốn gì hết nên không bao giờ nghèo. Còn ta muốn nhiều quá cho nên bao nhiêu vẫn chưa vẫn chưa giàu đủ, vì ta muốn mãi, ta muốn hết cái này ta muốn tới cái kia. Ví dụ như thầy vậy, thầy là người nghèo hay giàu? Nghèo, bởi vì sao? Bởi vì thầy còn muốn nhiều quá. Cái chùa Phật Quang rồi chưa đủ, muốn thêm cái chùa ở ngoài Nghệ An, muốn thêm Thiền Thất Bảo Quang, còn muốn nhiều nơi nữa, ở đâu có đạo tràng ở đó phải có cái thiền đường cho Phật tử tu tập. Thầy còn muốn nhiều quá, mà hễ còn muốn nhiều tức là còn gì? Còn nghèo, phải không ạ?
[26:17]Tại muốn mà chưa có tức là nghèo. Cho nên thầy là người nghèo nhất thế giới này vì muốn nhiều quá mà chưa bao giờ có hết. Còn những bậc thánh thì không muốn gì hết cho nên tuy là nghèo mà vẫn là vẫn là giàu. Đó, cái quan niệm nghèo giàu là như vậy. Có một lần thầy cũng nói vậy: nghèo là một hạnh phúc. Ta không biết thôi, chứ nghèo là một loại hạnh phúc. Vì sao? Mình tập vui trong cái nghèo, sống biết đủ trong cái nghèo, không ngờ nó là một cái thú, một cái thú mà ít ai tìm thấy được. Giống như có người á thì thích cái gì? Thích có tàu đánh cá bằng lưới, bắt được nhiều cá. Nhưng có người thích thả một cái cần câu ngồi
[27:05]thanh thản bắt từng con, nó có cái thú của họ. Cũng vậy, ta thích giàu nhưng có khi ta thích cái nghèo, nghèo nó có cái thú của cái nghèo cũng là như vậy. Lúc khác ta nói tiếp cái này. Cái mà luận về giàu nghèo, luận về đời sống giàu, đời sống nghèo, nhiều cái rất là thú vị. Cũng giống như có những người mà bây giờ người ta gọi là F A đó, FA á, là ế đó, là người ế, không ai thương mình, đi tìm mảnh tình vắt vai không có. Ở đây có ai ế không? Có ai ế? Nhưng mà thực sự cái cô đơn là một gì? Là một cái thú, một hạnh phúc. Đó, một cái hạnh phúc. Cho nên có khi là ta ta đi tìm một người một nửa của mình,
[27:52]nhưng mà khi tìm được rồi xong rồi, muốn cắt ra lại trở lại cuộc sống cô đơn ngày xưa không cắt được. Vì sao? Vì nó đeo như sam và nó dữ như sư sư tử. Như vậy nha! Như vậy.
[28:09]Khi ta có tiền thì hưởng thụ cá nhân, hưởng thụ cho riêng mình nó là một cái gì? Thích thú, phải không à? Thích thú. Nhưng mà khi ta có tiền, ta sử dụng cực kỳ hợp lý để nhiều người được lợi ích, đó là an lạc. Có một lần thầy, có một câu chuyện, hồi đó thầy ở cái vùng quê đó thầy tu, thì có nhiều bé nó nhỏ nhỏ nhỏ nhỏ vậy cũng đi chùa. Cái từ từ cái thầy lớn lên rồi từ từ thì mấy bé đó nó cũng lớn lên cái có, bắt đầu có người yêu. Có người yêu cái nó dắt người yêu lại trình diện. Mà nó hỏi nhỏ thầy: "Thưa thầy, con lấy anh đó được không?". Thế rồi thầy nhìn xong cái thầy mới nói: "Thằng này nó ti tiện hơn cả đàn bà.
[28:58]Con lấy nó con chết á". Mà nó lỡ yêu rồi. Lỡ yêu rồi làm sao quên được người ơi, phải vậy, có cái bài nhạc nó vậy. Này, chúng cưới nhau, mà khi nó cưới nhau thì chồng nó biết được là thầy có phê bình như vậy nên hai vợ chồng nó ghét thầy. Không bao giờ lên chùa thăm thầy nữa, vì thầy đấy có một cái nhận xét không tốt về nó. Cho đến một ngày đâu ba bốn, 4 5 năm sau nó mới quay lại nó thăm thầy, nó dắt đứa con lại thăm. Chồng sao rồi? Dạ, đã ly dị rồi. Lý do? Lý do chỉ, chỉ cũng không có gây gổ gì, chỉ có một câu chuyện đơn giản thế này: hai vợ chồng thì nghèo nên sống chắt chiu, cần kiệm, tiết kiệm.
[29:46]Rồi lần đó người vợ mới dắt đứa con về để thăm bên ngoại. Thăm thì hẹn là 3 ngày mới về, nhưng không biết có chuyện gì trong ngày đó quay trở về liền. Thì khi bước vô nhà cái ngỡ ngàng là ông chồng ổng lấy tiền ổng mua một mâm cỗ cực kỳ ngon, ổng ngồi ổng ăn một mình. Mà canh vợ đi rồi thì mới mua thật ngon để ăn. Thì bà này mới hiểu chồng mình là như vậy, sực nhớ lại lời thầy đã nói từ lúc mới yêu nhau rồi ly dị, hiểu rồi. Nên ở đây, khi mà ta có tiền, ta có của, ta sử dụng cho riêng mình, ta rất là thích thú như cái người chồng đó đó, sướng lắm, thích thú. Nhưng mà cái đó là cái phàm phu, rồi thành ra tội, rồi mất vợ.
[30:33]Còn khi ta có tiền, có của, ta tìm cách sử dụng hợp lý nhất để cho nhiều người được lợi ích nhất thì cái niềm vui đó lan tỏa ra ra nhiều nơi. Đó là cái an lạc của của Thánh nha, và công đức ta càng lúc càng càng nhiều. Trong cái cuộc sống này, cái đau khổ mà nhiều người phải chịu đựng nhất là cái gì? Là không có ai thương mình và mình cũng không thương được ai, đúng không à? Sống trên đời này mà: "Ủa, sao không ai thương tui, mà sao dòm mặt ai tui cũng không thương nổi?". Đó là người cực kỳ cô đơn. Cô đơn rồi từ từ tới cô độc. Cô độc tức là không ai ở với mình, cô đơn là không ai hiểu, không ai thương mình.
[31:25]Cái cô đơn nó chỉ mới là tinh thần, còn cô độc là nó bắt đầu vật chất, hoàn cảnh. Cô đơn là nhân mà cô độc là quả. Ban đầu không ai thương mình, cho tới cái ngày mình phải sống một mình, từ cô đơn cho đến cô độc. Nên ta sợ nhất là sống trên đời này mà không ai thương mình, mà mình cũng không thương được ai. Thì cái hạnh phúc là gì? Là ta có ai đó để yêu thương và có ai đó yêu thương ta, đúng không à? Cái tương tác xã hội là một nhu cầu lớn của con người. Cái tương tác tình cảm, tương tác chuyện trò, cái tương tác giao tiếp, tương tác công việc là những tương tác có tính bản năng của con người đối với xã hội, là có tính bản năng.
[32:20]Giống như trong cái phim Outcast của Mỹ á, một người bị lạc vào hoang đảo có một mình, té ra lấy cái trái dừa vẽ hình mắt, mũi một con người để đó để mà nói chuyện. Cứ tưởng tượng đó là một con người, cứ nói tới nói lui. Chứ không nói chuyện với ai, chịu không nổi, điên liền. Nên cái nhu cầu tương tác, chuyện trò, yêu thương, giao tiếp, làm việc là một cái nhu cầu có tính bản năng của con người đối với xã hội. Chúng ta cũng vậy, sống trên đời này mà được thương yêu và có người để ta yêu thương là một hạnh phúc. Nhưng mà nếu cái tình yêu thương đó nó chỉ gói lại trong một ít người thì nó tạo ra một cái niềm vui sướng của phàm, phàm phu.
[33:10]Còn nếu cái tình yêu thương đó mà ta trải rộng ra được nhiều người, muôn người, vô lượng người thì nó là cái hạnh phúc, cái an lạc của bậc, bậc Thánh. Đó, khác nhau như vậy thôi. Chứ ta có được yêu thương rồi đó, nhưng mà chỉ yêu được một ít người thì ta là phàm phu. Còn ta yêu thương được mênh mông người, đó là niềm vui của Thánh. Mà để có thể yêu thương được mênh mông người thì không phải là chuyện của một tháng hay một vài năm, mà cái tâm từ bi ta phải huân tập, phải quán tưởng phải 5 năm, 10 năm, 20 năm trở lên, bắt đầu nó mới thành cái bản chất trong tâm hồn ta. Ví dụ bây giờ cũng vậy, như hôm nay ta bước vào chùa,
[34:00]trong cái khung cảnh của đạo lý, tâm ta hiền lành, lắng đọng và vui vẻ với mọi người, đúng không à? Vì ta biết đây ai cũng là bạn đạo với nhau cả nên ta hiền lành và vui vẻ với nhau. Nhưng cái hiền lành, cái vui vẻ đó chưa phải là tình yêu thương. Ta vẫn chỉ là hiền lành, vui vẻ và lịch sự mà thôi. Bởi vì Thầy dạy ta như vậy, Phật dạy ta như vậy nên ta cứ cố gắng mà hiền lành, vui vẻ với huynh đệ chứ chưa phải yêu thương. Ta phải tu đến lúc nào mà mỗi khi có một lễ hội đông người thế này, ta đứng đây giữa mọi người, trái tim ta thật sự, thật lòng yêu thương được tất cả mọi người, bao nhiêu con người đang đang có mặt ở chung
[34:52]quanh ta, yêu hết, thương hết, đầy đủ hết, chan hòa hết, thật sự đậm sâu đầy cảm xúc thì đó mới là tình thương yêu của Thánh mà ta huân tập được. Rồi đến khi ta chia tay nhau về, rồi ta đi về trên đường nhìn mọi người xuôi ngược, về lại với nhà mình nhìn hàng xóm, về lại với cơ quan nhìn đồng nghiệp thì ta mang được trái tim yêu thương ở đây mà về yêu thương được mọi người ở đó. Giữ mãi cái tình thương đó, thắp mãi cái tình yêu thương đó, cái ngọn lửa yêu thương đó không cho không cho tắt dưới trái tim của mình. Thì đó là ta có cái hạnh phúc của của Thánh. Mà người nào giữ được cái lòng từ bi đó,
[35:39]giữ được cái ngọn lửa yêu thương nó không cho tắt thì quả báo là cái gì? Quả báo là cái gì xảy ra?
[35:48]Người nào mà giữ được cái tâm yêu thương mọi người không cho tắt, người nào giữ được cái ngọn lửa từ bi trong tâm mình không cho tắt, cứ giữ mãi, giữ mãi như vậy thì quả báo là cái gì? Quả báo là cái này đây: một ngày nào đó đủ duyên ta chứng được chánh niệm tỉnh giác, tâm ta rỗng sáng, rỗng suốt, rỗng rang thanh tịnh thì cái rỗng rang đó nó khó mất, lúc nào cũng sáng vằng vặc, sáng vằng vặc hoài. Còn nếu mà cái tâm ta khi tốt, khi xấu, khi thương, khi ghét, sau này ví dụ ta tu thiền, ta chứng được chánh niệm tỉnh giác, tâm mình rỗng sáng, nhưng mà đụng chuyện nó tắt lại. Khi thì có, khi thì khi thì tắt, thì bởi vì sao?
[36:32]Vì cái tâm từ bi ta nuôi dưỡng không dày, không đủ, không liên tục. Còn nếu cái tâm từ bi ta nuôi dưỡng đủ dày và liên tục, sau này nó biến thành cái quả báo của cái tâm chứng ngộ trong thiền định, lúc nào tâm ta cũng sáng rỡ, vằng vặc, tỉnh giác. Thì tới đó rồi nói chuyện tiếp với nhau về cảnh giới đó nữa, vì đó là cảnh giới bắt đầu của Thánh rồi, tới đó nói chuyện nữa, nhưng nó là quả báo. Cho nên tâm từ bi là nhân, mà cái tâm chứng ngộ của Thánh là quả, nhớ như vậy nha. Bây giờ vậy, nó có một cái tâm lý này nữa, ví dụ như ta được trở thành người chỉ huy, ta sai bảo người khác, đó là cái điều thích thú, vui sướng, đúng không à?
[37:23]Nên vì ham thích quyền lực này mà con người ta sát hại nhau không thương tiếc. Ta xem cái phim về những triều đại ngày xưa vậy. Người ta cạnh tranh quyền lực với nhau, mà người thân ruột thịt gì cũng không kể, giết hết để tìm được quyền lực. Vì sao? Bởi vì khi có quyền thì mình được quyền sai bảo người khác. Mình ra lệnh người khác phải làm theo mình. Và cái mà mình sai người khác người ta phải làm theo mình, đó là một cái sự thích thú, một cái khoái cảm, một cái khoái trá, một cái khoái chí, một cái cảm thọ. Mà cảm thọ này cực kỳ độc hại. Giết không biết bao nhiêu con người làm cho xương thành núi mà máu thành sông, cái mà tham vọng quyền lực này.
[38:10]Nên là cái mà mình sai người khác người ta đi làm tạo ra một sự vui sướng, thích thú, mà cái đó cực kỳ ác độc. Còn ngược lại, khi một người tu tập thánh đạo thì cái niềm vui của họ là gì? Chính là nhu thuận, vâng lời. À, lật ngược vấn đề lại. Một người cứ thích phải chỉ huy người khác, còn người cứ thích cứ vâng lời người khác. Thì cái nhu thuận mà vâng lời trong cái vô ngã nó tạo là một cái an lạc kỳ lạ, một cái an lạc mầu nhiệm, kỳ lạ mà ai sống qua được rồi mới thấy hạnh phúc. Ví dụ sau này lỡ mình phải làm lớn, lỡ mình phải lên làm trụ trì, lỡ mình phải có chức vụ, lỡ mình phải chỉ huy thì buộc lòng cũng phải cân nhắc, quyết định, ra lệnh.
[39:00]Nhưng mà sao, vẫn nhớ cái hạnh phúc của ngày xưa, cái thuở mình còn bé, mình được hưởng cái hạnh phúc là chỉ biết vâng lời. Thầy mình bảo gì nghe lời cái đó, sư huynh mình ra lệnh cái gì mình làm cái đó, không chống trái, không cãi cọ. Mà nhất là thầy mình. Đến mức vâng lời đến cái mức độ mà thầy mình bảo mình chết, chết liền, không cần suy nghĩ. Tâm nhu thuận tới mức độ đó, tâm chung thủy tới mức độ đó, tâm nghĩa tình tới mức độ đó, tâm trung thành tới mức độ đó. Thầy mình bảo mình chết, chết liền, không có cãi. Đến như vậy, nó nhu thuận đến như vậy. Thì bây giờ nhiều khi cái cái đoạn đời đó nó đã đi qua,
[39:41]mình không còn được cái cái hạnh phúc của sự nhu thuận đó nữa. Đã đến lúc nhiều khi phải làm lớn, nhiều khi phải ra lệnh, phải chỉ huy, nhưng mà gượng gạo mà làm. Vì biết vì sao? Vì biết trong cái mệnh lệnh, trong cái chỉ huy mà mình đưa ra đó, nó chứa cái nọc độc của bản ngã, có thể giết chết tất cả cái cái công đức của mình, có thể làm cho tàn phá hết cái tâm hồn của mình. Vẫn yêu thích cái ngày xưa lúc còn bé, ba mẹ sai gì làm nấy, vào chùa thầy bạn sai gì làm nấy, cái hạnh phúc đó lớn hơn nhiều.
[40:21]Thì còn phân nửa bài, thôi để ra Bắc giảng, để dành ra Bắc giảng. Thôi ngừng ngang đây thôi. Dạ, kính thưa sư bác kính yêu của chúng ta, kính thưa sư ông, quý thầy, kính thưa quý sư cô, ni sư, kính thưa quý Phật tử thì ngày mai là cái lễ chính thức ra mắt Thiền thất Bảo Quang. Chúng con cũng hết sức là cảm niệm công đức sư bác, quý thầy đã về đây chung vui với chúng con thế này, thật là ấm áp nghĩa tình. Thỉnh sư bác này để ngày mai chứng minh cái lễ chính thức cho nó trọn vẹn, để cho chúng con được đầy đủ công đức. Thầy cũng cảm ơn quý Phật tử là đã về đây cũng chung cái niềm vui ra mắt này. Nhưng mà nếu đêm nay ở lại thì đúng là khách sạn ngàn sao là thật sự.
[41:17]Năm sao không là cái gì với ta hết vì ta tới ngàn sao nha. Thầy rất là cảm ơn cái tấm lòng này, nhưng mà thôi ta có Phật ha, ta có đạo lý của Phật, ta có huynh đệ yêu thương chung quanh nên tất cả đều rất là là ấm cúng như vậy. À bây giờ thì chúng ta sẽ chuyển sang cái ta sẽ nghe vài ca khúc của các nghệ sĩ hết sức là tài danh đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, đến từ Hà Nội và đến từ Củ Chi có không kìa? Hồi Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật nha.