[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay, nhân ngày đại lễ Húy Nhật Tổ Sư đệ nhất khai sơn chùa Đồng Đắc ở Kim Liên, chúng tôi được vinh dự về đây để chia sẻ đạo lý, cũng là bày tỏ tấm lòng kính ngưỡng của mình đối với chư vị tổ sư đã nối tiếp truyền thừa, trụ trì, giữ gìn, phát huy cái ngôi tổ đình thiêng liêng này. Nhân cái ngày trọng đại này, chúng tôi xin được trao đổi đến chư tăng, chư ni và quý Phật tử cái đề tài là: "Công đức của Thánh", công đức của Thánh. Nào giờ thì chúng ta vẫn tôn kính thần thánh, ta lễ bái thần thánh, cầu nguyện đối với thần thánh, xin sự gia hộ từ nơi thần thánh.
[1:07]Vậy chúng ta cũng cần phải hiểu là cái công đức của Thánh lớn như thế nào mà để cho chúng ta phải trải lòng quỳ xuống, cầu xin, tôn trọng nơi các Ngài? Chúng ta hiểu như vậy và chúng ta hiểu thân phận của ta là ta đang đứng ở vị trí nào nơi chỗ chốn con người này? Chúng ta cách xa cái bậc Thánh là bao xa? Và nếu chúng ta có thể tu tập cái công hạnh gì để một ngày nào đó chính chúng ta cũng phải làm Thánh? Vì chúng ta không được phép đứng mãi ở vị trí của phàm phu tục tử. Vì vị trí của phàm phu tục tử là đầy cái đau khổ gian nan, đầy cái cám dỗ lôi cuốn và sẵn sàng cho một sự sa đọa. Vì vậy, hôm nay chúng ta ca ngợi chư Thánh để chúng ta cũng tự khích lệ mình và
[2:00]biết cái con đường mình phải đi đến, chứ không ai được quyền đứng yên một chỗ. Vì nếu đứng yên, tức là ta cứ càng ngày càng lùi lại. Mà tinh thần này cũng chính là tinh thần của chư Phật. Đức Phật nói rằng: "Ta là Phật đã thành, các con là Phật sẽ thành." Là ở trong đạo Phật là như vậy. Trong đạo Phật là cái bậc giáo chủ lúc nào cũng khắc khoải, tha thiết mong cho cái con của mình sẽ bằng mình. Đó là tinh thần của đạo Phật. Và những bậc thầy của ta cũng vậy. Là một vị thầy khi mà nuôi dạy người đệ tử, lúc nào cũng mong cho người đệ tử sẽ bằng mình hoặc hơn mình. Và chư Thánh cũng vậy. Ta quỳ lạy dưới chân của Người, nhưng mà sự thật trong thẳm sâu,
[2:52]chư Thánh cũng đều mong ta có một ngày nào đó cũng sẽ thành Thánh như là các Ngài. Đây là cái tinh thần mà làm cho đạo Phật của ta tính ra đôi khi hơi khác với các tôn giáo bạn một chút. Trong các tôn giáo bạn thì cái người tín đồ mãi mãi là những người phục tùng ngoan ngoãn. Và đôi khi được ví dụ qua hình ảnh của một con chiên, con cừu ngoan ngoãn được chăn dắt bởi cái người chủ chăn. Cứ mãi mãi hãy là một con cừu ngoan ngoãn. Là người tín đồ cứ hãy ngoan, hãy vâng phục và đi theo, và hy vọng rằng cái sự ngoan ngoãn đấy được ơn trên cứu rỗi. Nhưng riêng ở trong đạo Phật thì lại rất là lạ. Một vị Phật từ bi cao cả lại bảo rằng:
[3:39]"Sau này các con đều sẽ thành Phật như ta nếu các con đi đúng con đường mà ta hướng dẫn." Cái đạo rất là lạ. Tức là cái người tối cao lại mong cho cái người đệ tử của mình sẽ bằng mình. Khi ta cúi đầu ta lạy một bậc Thánh cao cả, đâu biết rằng cái bậc Thánh đó cũng thương yêu ta và cũng mong rằng ngày nào ta cũng sẽ thành Thánh như là các Ngài. Nên cái công đức của Thánh là như thế nào đáng để cho ta phải suy ngẫm học hỏi? Công đức của Thánh thì bao la vòi vọi. Muốn hiểu công đức của Thánh thì ta hiểu trước cái công đức của con người phàm phu của mình cái đã. Mỗi người chúng ta ngồi ở đây, cái người nào cũng có cái công đức riêng, cái phần của mình.
[4:26]Nay ta nói những cái người bắt đầu hơi đặc biệt, đầu tiên là cái người giàu trước. Cái người mà giàu có thì buộc phải có cái công đức của sự bố thí từ những kiếp trước. Ít ra cũng phải từ nơi kiếp này. Nhưng mà cái công đức mình bố thí từ kiếp này thì nó không đủ để làm cho ta trở nên giàu to được. Cho nên hầu hết những người mà giàu to thì đều phải có cái công đức bố thí từ những kiếp của quá khứ. Tức là cái người bố thí, có công đức bố thí đó là vừa phải chia sẻ cái tiền bạc của mình khi mình vẫn còn đang ít ỏi, hoặc là khi mình đã trở nên khá giả thì cái sự chia sẻ đó còn nhiều hơn nữa. Thì cái người mà lúc nào cũng mong giúp đỡ người khác bằng cái tài vật
[5:15]hoặc là cúng dường Tam Bảo, giúp đỡ người nghèo, ủng hộ chiến sĩ, vân vân. Tức là ta làm những việc chính đáng, giúp cho những người có công, giúp cho những người đáng kính, giúp cho những người khó khăn. Chúng ta nói lại cái bố thí cúng dường nó có ba cái phần việc: Thứ nhất là ta cúng dường cho những người đáng kính; thứ hai là ta ủng hộ cho những người đang làm cái việc công ích như là thầy giáo, như là chiến sĩ đường xa, vân vân. Đó là những người đang làm việc công ích, ta ủng hộ người đó, giống như là chính ta làm nhưng mà qua trung gian của những người chiến sĩ, những người thầy giáo, những người bác sĩ, vân vân, vậy.
[5:53]Rồi cái thứ ba là ta giúp đỡ cho những người nghèo khó. Ba cái phần việc như thế, ta gọi là bố thí, gọi chung là bố thí, còn nếu gọi kỹ thì gọi là bố thí, cúng dàng. Thì cái người mà nhiều kiếp làm cái công hạnh này, thì khi ta tái sinh lại làm người thì ta được cái công đức là giàu có. Đó là cái người hay bố thí. Còn cái người làm quan? Người có quyền, có chức, làm quan, thì là do cái công đức nào? Cái người làm quan do cái công đức nó lớn hơn cái người bố thí nữa, là họ phải có cái công chăm lo cho dân, chăm lo cho người khác. Cái người bố thí có thể là đưa ra cái đồng tiền rồi không cần biết gì nữa về cái người mà nhận được đồng tiền.
[6:36]Người ta nhận được đồng tiền rồi người ta có xài đúng việc hay không, sau khi người ta khỏe lên hay không, thì khi mình lại không biết. Nhưng mà cái người mà chăm lo đó, ví dụ như đã có bố thí rồi, lại còn phải quan tâm sau khi mà mình bố thí rồi cái người đó có hưởng thụ được cái điều lợi ích đó hay không, có khỏe hay không, vân vân. Tức là cái công lao mà chăm lo cho người khác thì nó lại gấp bội lần cái công lao của sự bố thí. Và thế là khi mà tái sinh trở lại thì người này thường được làm quan. Cho nên là cái quyền chức á, cái công đức của cái quyền chức nó lại lớn hơn một bậc của cái sự giàu sang.
[7:16]Nên ở đây ai là người có quyền chức á? Chắc có mà giấu. Nếu mình là người mình làm cán bộ, có quyền chức thì biết rằng đời trước mình có cái công lao là chăm lo cho người khác. Rồi cái người mà trí thức, có học vị lớn, có cái tri thức, có cái trí tuệ, có kiến thức thì người này đời xưa có cái công đức là dạy dỗ người khác. Khi mình dạy ai, thường là mình dạy tận tình. Dạy tận tình mình không có giấu giếm, lúc nào cũng muốn cho người khác giỏi, khi tái sinh lại ta được làm cái người có cái tri thức giỏi giang. Tất cả đều công bằng chứ không phải là do cái cầu xin hay do cái thủ đoạn, cái mánh lới mà được.
[8:00]Chúng ta nhớ như vậy, tất cả đều công bằng trên nhân quả. Là ta phải dứt cái ruột của mình ra, đồng tiền liền khúc ruột mà, mà dứt cái ruột mình ra để bố thí, hoặc là ta phải đem hết tấm lòng, cái sự thương yêu của mình để chăm lo cho người, hoặc ta phải đem cái kiến thức của mình để dạy dỗ cho người. Thì tất cả những điều đó đều có cái giá và đều đạt được cái sự công bằng lặp lại, chứ không phải là cầu xin hay là mánh lới. Chỗ này để ta phân biệt một chút xíu, ta thấy được thế nào là mê tín, thế nào là chánh tín. Mê tín là thế này: Mê tín là cái người muốn bỏ công rất ít mà thu hoạch rất nhiều thì gọi là mê tín.
[8:42]Khi ta đến với thần thánh mà ta bỏ công rất ít mà muốn được rất nhiều thì ngay đó ta là người mê tín. Ví dụ: Ví dụ ta đem đến đền thánh một cái nải chuối bé bé, nhưng mà ta cầu xin là trúng cái số, mua được cái xe, tậu được cái nhà. Tức là bỏ cái công rất ít mà thu hoạch rất là lớn, ta gọi ngay người đó mê tín rồi. Hoặc là ta chỉ việc ngồi cầu xin Phật tự nhiên rồi ta sẽ được lên làm Chủ tịch xã, chuyện nó không có. Không có cái chuyện mà cầu xin Phật xong lên làm Chủ tịch xã, không có chuyện đó. Đây là bỏ công rất ít mà lại được cái thu hoạch rất là lớn. Hoặc là một đứa bé không học hành vất vả mà chỉ đến chùa cầu xin rồi tự nhiên sẽ
[9:26]từ từ đậu hết tốt nghiệp đại học rồi lên tiến sĩ luôn, không có chuyện đó. Cái người mà hiểu như vậy, nghĩ như vậy muốn bỏ cái công rất ít mà được cái điều lợi rất lớn là mê tín hết. Ta nghiệm lại mình có mê tín chưa? Trong đời mình có mê tín chưa ạ? Chắc cũng có hơi hơi, cũng mấy lần, phải không? Mấy lần cúng rất ít mà muốn xin rất to. Mình đã có. Nhưng mà đôi khi có, đôi khi ta xin được phải không? Có không? Có, đôi khi ta cầu xin thật được đấy. Ví dụ rõ ràng nói bây giờ con con nó thi mà nó học hành cũng không có đến đâu, thôi bây giờ con cầu xin cho nó đậu, mình cúng có nải chuối à, bỏ vào cái thùng công đức có mấy đồng mà nó đậu thật.
[10:10]Nói chùa linh thật! Chùa thì cũng linh đấy, nhưng mà gia đình ta và thằng bé đó coi chừng có cái phước đời trước còn sót lại, cũng còn sót lại. Cho nên cái cầu xin của ta nó phải ứng với nhân quả đời xưa của ta, nó gọi là sự công bằng. Chứ không thể là bỏ công rất ít mà thu hoạch được rất lớn. Ví dụ cái người đó giàu có không phải là do cầu xin, không do cầu xin. Cho nên cái người mà giàu sang rồi mà đi cầu xin đó là mê tín uổng. Sự thật đều là do công đức đời xưa của mình. Hoặc là một người muốn thăng quan tiến chức mà đi cầu xin cũng là sự phi phạm. Cứ hãy chăm lo cho mọi người dưới tay của mình,
[10:46]tự nhiên cái chức của mình nó cứ lên từ từ, cứ lên từ từ. Thật lòng chăm lo cho người dưới, vậy mà cái chức mình cứ đôn lên từ từ, đôn lên từ từ. Còn bằng thủ đoạn lừa gạt, tranh giành, hơn thua, hoặc cầu xin thật ra chỉ là mê tín thủ đoạn rồi ơn trên sẽ phá vỡ tất cả. Nói "Người tính chẳng bằng trời tính" là vậy. Khi ta gặp một cái người nào đó hứa hẹn một cái sự linh thiêng mà không công bằng thì ta biết ngay người này hứa sai, dắt ta vào con đường mê tín. Ví dụ như có người nào đó nói lại đây lại đây, tôi cho anh một chút bùa để anh bỏ túi là anh đi đâu nói người ta nghe, làm ăn gì cũng thành công. Một cái chút bùa hỏi:
[11:24]"Vậy tôi trả ngài bao nhiêu?", "Là anh chỉ trả tôi 100.000 hay 1 triệu, anh cứ bỏ túi đi, đi đâu nói gì người ta cũng nghe mình, tin mình, làm ăn gì là thành công" thì ta biết ngay người này lừa đảo và dắt mình đi vào con đường mê tín. Tại vì cái công bỏ rất ít mà để thu hoạch rất nhiều đều là sai. Hoặc là khi ta đến ta gặp một ông thầy dạy ta tu cũng vậy. Gặp một ông thầy dạy ta tu mà ổng hứa hẹn thế, ổng hứa là ừ thì con cứ tu theo thầy nha, con chỉ cần cúng như thế này, làm tụng thế này sơ sơ thôi, khi mà con chưa chết thì sẽ có người làm cho con chết, mà con chết rồi là được sinh lên cõi cao.
[12:01]Ta thấy nó chỉ là một sự hứa hẹn bỏ công ít mà được thu hoạch lớn thì cái ông thầy đó dạy ta cũng sai luôn. Tức là ông thầy đó hứa hẹn nhiều, bắt ta đánh đổi một cái công không lớn lắm. Ta biết người này cũng mê tín, ông thầy này ổng cũng mê tín. Và ta đừng có dại theo mấy người đó. Bởi vì đạo Phật ta là công bằng, là nhân quả. Cái công lao bỏ ra phải tương xứng với cái kết quả ta lấy lại. Cho nên là ta cẩn thận. Trong đời Đức Phật có chuyện, có một cái chuyện rất là lạ. Có một vị tỳ kheo tu hành rồi ổng cứ buồn bực à, không biết ổng bị cái bệnh gì từ kiếp trước á, ổng cứ buồn bực buồn bực. Mà dựa vào cái tâm lý buồn bực của ổng vậy, cái nhiều người lại không có ngăn cản
[12:44]mà có người lại nói thêm vô làm ổng càng lúc càng buồn và bất mãn tăng chúng. Rồi có lần đó ổng buồn quá ổng mới nói với cái người bạn, ổng nói thế này: "Tôi mà hoàn tục thì tôi cho hết những cái đạo cụ của tôi, y bát thì cho anh." Ông kia nghe vậy khoái xúi ổng hoàn tục luôn cho rồi đi: "Ờ ờ thôi anh hoàn tục ở đây tu mệt lắm, thấy anh tu cũng chẳng ra cái gì thôi anh đi hoàn tục cho lẹ." Có chuyện kỳ lạ vậy. Ông này ổng cứ mang cái tâm trạng buồn bực buồn bực. Có một ngày nọ cái ổng nói: "Bây giờ đi hoàn tục đi về nó cũng khổ, người mọi người gia đình người ta nhìn cũng không ra gì, tại thấy mình đi tu ai cũng hy vọng,
[13:15]rồi bây giờ mình bỏ về kỳ, thôi chắc tự tử chết." Thì một lần đó có một con rắn xuất hiện ở trong cái tịnh xá, nó khè nó phùng dữ, mấy thầy mới bắt lại, sau khi bắt được cái bỏ vào trong cái cái bình cái nắp mình đậy lại. Ổng xung phong ổng bưng đi đem ra ngoài ổng đổ. Ổng đi ra xa ổng vất, ổng giả vờ thôi chớ ý ổng thật ra ổng muốn tự tử. Cái ổng ôm cái bình con rắn độc ổng đi ra xa cái ổng thọc tay vô ổng quậy quậy cho con rắn nó cắn. Mà con rắn nó không cắn, nó né qua nó tránh lại, cái tay ổng thọc tới đâu nó né nó tránh tới đó. Ổng nói rõ ràng ổng nhớ con rắn này là rắn độc, lúc ở ngoài bắt là nó khè nó phùng rồi mà nhìn nó là cái
[13:49]đầu tam giác rõ ràng là rắn độc, thọc tay vô là nó cắn liền. Mà ổng thọc tay vô ổng quậy ổng quất qua ổng đập lại nó không cắn là không cắn. Ổng chán quá, ổng quăng rồi ổng đổ đổ lại coi đúng là con rắn độc nó chạy mất tiêu. Cái ổng nói: "Sao tự tử không chết?", cái ổng quay trở lại. Ổng quay trở lại ổng cứ buồn buồn, cái lúc đó là tới cái lúc cạo tóc, mấy thầy cạo tóc xong cái ổng xin con dao để ổng cạo. Rồi ổng cầm con dao ổng đi mất ra ngoài. Ổng đi ra ngoài cái rừng cây vắng không có ai, ổng mới lấy con dao để ổng cứa cổ ổng. Ông này mắc cái bệnh tâm lý rất là lạ. Ổng cầm con dao để ổng đưa vào cổ ổng rồi ổng bắt đầu
[14:20]ổng mới suy nghĩ lại cuộc đời tu hành của ổng. Ổng ngồi ổng nghĩ là mình cũng không có phạm lỗi lầm gì, thôi giờ chết được rồi. Ổng vừa mới nghĩ ngang đó đây, bỗng nhiên toàn thân ổng nó bừng vỡ, nó nhiếp vào trong an tịnh, ổng chứng A La Hán luôn. Ổng buông dao ra luôn, rất là lạ lùng. Khi ổng quăng dao ổng chạy về thì ổng đến ổng trình với Phật, Đức Phật công nhận là ổng chứng A La Hán. Thì các vị tỳ kheo mới ngạc nhiên, nói là: "Bạch Thế Tôn, một con người lúc nào cũng mang trong cái tâm trạng buồn bực, chán nản, tu hành cũng không ra sao, thế mà tại sao vừa mới cầm con dao đưa vào cổ tính tự sát mà lại có thể đắc quả A La Hán,
[14:58]chuyện rất là lạ, chúng con không hiểu nổi." Đức Phật mới nói: "Đúng như vậy. Đúng như vậy, người ta có thể tu là bảy kiếp để đắc đạo, có thể tu bảy năm đắc đạo, có thể tu bảy tháng đắc đạo, có thể bảy ngày đắc đạo, thậm chí chỉ buông cái chân xuống đắc đạo, nghiêng người mới đắc đạo, nếu công đức đã đủ. Cái vị tỳ kheo vừa rồi đã 20.000 năm ngồi thiền, có công phu thiền định của 20.000 năm, bây giờ đã đến lúc phải đắc đạo, cho nên chỉ cần chạm dao vào cổ là đắc đạo, cái nhân quả đã đủ." Cho nên ta thấy, nếu mà ta nhìn bằng con mắt phàm phu, ta không hiểu là tại sao một người lại mang cái tâm trạng muốn tự sát,
[15:36]đưa dao vào cổ, bỗng nhiên đắc đạo, ta cứ tưởng đắc đạo dễ. Người ta có 20.000 năm tu tập. Cho nên vì vậy, để làm một vị thánh là chuyện không đơn giản. Làm một người giàu có thôi là ta phải hiểu rằng đã bao nhiêu đời luôn luôn bố thí cúng dường; để làm một người có quyền chức thôi là bao nhiêu đời phải chăm lo cho mọi người, phải như vậy. Thì huống hồ là làm một vị thánh cao siêu, vĩ đại thì cái công đức lại còn là là rất nhiều. Công đức của thánh lớn nên các vị đó đạt được những cái điều như thế này: Cái nội tâm của một vị thánh lúc nào cũng hạnh phúc. Đây là điều mà phàm phu ta không hiểu nổi.
[16:14]Phàm phu của ta muốn có một cái niềm vui phải đánh đổi bằng rất nhiều cái công sức. Ví dụ một đứa muốn đi hát karaoke là nó phải chạy vạy kiếm tiền, rủ bạn rủ bè đi vào cái tiệm hát, hát năm ba tiếng đồng hồ chán chạy ra mệt hết vui. Chỉ vui được một lúc à. Rồi nhiều khi ta muốn có cái trò vui ta phải gây một cái tội lỗi. Nhiều khi năm ba đứa bạn chơi với nhau cái thèm ăn thịt chó, cái là rủ nhau đi tròng dây đi ăn cắp chó người ta đi về để nấu nướng giết hại, rồi vừa... Cái thú vui không bao nhiêu, qua ngày mai là bài tiết ra hết, nhưng mà gây cái tội lỗi. Gây thêm cái tội lỗi là sát sinh và trộm cắp.
[16:51]Sau này mình sẽ đọa làm chó bị người ta cắt cổ lại, chả ích lợi gì. Nên người đời ta muốn có một chút niềm vui, ta phải đánh đổi bằng rất nhiều cái công lao, cái công đức, cái phước của mình và uy tín danh dự của mình luôn nữa. Nhiều khi một cái người chồng vậy ham vui, bê tha chút xíu thôi, người ta biết được là mất hết cả danh dự, mất hết uy tín với vợ với con, vân vân. Người đời là như vậy, nhưng riêng bậc thánh thì tâm ngập tràn hạnh phúc, không cần gì hết. Các ngài đi, các ngài đứng, trong giấc ngủ, trong lúc thức, tâm lúc nào cũng an vui, hạnh phúc. Cái điều này là điều mà người thế gian không bao giờ có được.
[17:26]Dù cái người giàu sang tột đỉnh cũng không có được cảm giác này, dù là một ông vua ngồi trên ngai vàng uy quyền lẫm liệt, làm chủ cả cái giang san cũng không có được cái hạnh phúc này. Có một lần vậy, có một người mới hỏi là cái hơn của Đức Phật đối với ông vua là chỗ nào? Đức Phật mới nói lại với vị đó là: "Ông vua có thể ngồi nhập định 7 ngày, 7 tháng được không?" Nói: "Dạ không." - "Ta có thể nhập định được 7 ngày hoặc 7 tháng bình thường. Ông vua có thể nào lúc nào tâm hồn cũng an vui, thưa thới trong lúc ngủ như trong lúc thức, lúc đi, lúc đứng, lúc nằm ngồi, lúc nào tâm cũng hạnh phúc được chăng?" Nói:
[18:03]"Dạ không. Ông vua lúc nào cũng lo ngay ngáy, sợ người ta cướp ngôi rồi sợ giặc cướp, biên thùy dòm ngó, rồi sợ hao hụt công quỹ, rồi sợ cái người dưới họ tham nhũng rồi lừa dối mình, đủ thứ chuyện." Đức Phật không có chuyện đó, lúc nào tâm cũng tràn ngập niềm vui, đầy hạnh phúc. Cho nên ta thấy cái công đức của thánh các ngài đã gieo như thế nào đó ta không biết, nhưng bây giờ cái quả báo lại là lúc nào cũng hạnh phúc, lúc nào cũng an vui. Khác hẳn với người thế gian ta là muốn có một chút vui thôi là phải đánh đổi bao nhiêu mồ hôi nước mắt, kể cả uy tín và danh dự của mình. Nên đây là cái mà bậc thánh vượt hẳn người phàm ta.
[18:40]Cái thứ hai nữa là cái trí tuệ của bậc thánh. Cái trí tuệ của bậc thánh là vượt khỏi một cái người bình thường của ta. Ta muốn biết một điều gì, ta phải học gần chết, học nhiều khi hiểu cũng không hết. Ví dụ ông thầy dạy 10, mình thông minh thì mình mới hiểu 10, mình không thông minh thì hiểu 9, rồi 8, rồi 7, 5, 4, 3, nhiều khi hiểu 1, ổng dạy 10 hiểu 1. Còn bậc thánh, nhiều khi chỉ nghe thoáng thoáng một cái là biết hết tất cả mọi điều và đôi khi chưa nghe cũng biết luôn. Ví dụ như ta muốn biết một người, ta phải ở người đó gần, ở gần người đó lâu ngày là thức đêm mới biết đêm dài, ở lâu mới biết lòng người trước sau,
[19:17]tiếp xúc mới biết người đó à mới biết người đó có tham hay không tham, biết người đó có sân hay không sân, biết người đó tham vọng hay không tham vọng, đố kỵ hay ích kỷ hay không, vân vân. Ta phải sống lâu, va chạm nhiều việc rồi ta mới đánh giá được một con người. Nhưng còn bậc thánh, vừa mới thoáng đi qua mặt ngài cái là ổng biết người này ra sao liền. Vừa mới xuất hiện trước mặt ổng một cái là ổng hiểu rằng cái người này trước đây đã từng làm việc gì, sắp tới làm việc gì, cái tính người này nó tốt ở chỗ nào, nó xấu chỗ nào, mới thoáng cái ta biết liền, đọc được liền trong chớp mắt. Trí tuệ đó nó vượt hẳn người thường.
[19:47]Đó là một bậc thánh. Đây là cái điều mà người thường không không làm được. Hoặc là cái uy đức của một bậc thánh. Cái uy đức của một bậc thánh là nhiếp phục được cả quỷ thần, còn ta thì ta sợ hãi quỷ thần. Ví dụ mình nghe chỗ nào có ma mình sợ không? Khi mình đi vào một khúc đường vắng trong đêm hôm, nghe nói cái cây đó hay có con ma vú dài lè lưỡi ra nhe răng ta sợ, đi đâu phải rủ ba bốn người, nếu không rất là sợ. Giống như có câu chuyện vui thế này: Có một cái đoạn đường á là hay có ma, người ta hay đồn là có ma. Hễ mà vắng là ma hay hiện ra. Cho nên có cái cô đó cổ sợ ma, cổ đi đến sắp sửa đi vào khúc đó cái cổ sợ cổ không dám đi.
[20:30]Cổ đứng cổ nấn ná cổ cứ chờ hoài coi có ai đi chung không đi. Cổ chờ một lát cái tự nhiên có một người thanh niên đi tới, cổ mừng quá cái cổ rủ để đi cùng. Đi nửa đường rồi cổ mới nói: "Em nói thật cho anh biết chứ em sợ ma lắm, mà khúc đường này hay có ma hiện ra, cho nên có anh đi em rất là đỡ sợ." Cái cái người thanh niên mới quay lại cười thông cảm mới nói: "Hồi anh còn sống anh cũng sợ ma giống như em vậy."
[21:02]Thì ta đó là ta sợ quỷ thần, nhưng mà bậc thánh thì sao? Cái uy đức nhiếp phục cả quỷ thần. Như hôm nay là ta nghe thầy trụ trì ở đây kể một câu chuyện về tổ thứ năm của ngôi chùa Đồng Đắc đó, là tổ Thanh Nghĩa. Ngài là quê ở Gia Viễn, ngài ít học. Ngài sống thầm lặng nên ít ai biết ngài là người như thế nào. Nhưng mà rồi có một chuyện thế này mới biết ngài là một bậc thánh. Hôm đó ngài đi với người sư cháu mình, tức là thầy rồi nhận đệ tử rồi đệ tử nhận đệ tử nữa thì gọi là sư cháu, thì ngài đi với một người sư cháu đi về thăm quê ở Gia Viễn rồi mới đi bộ về đây. Trên đường đi, đến lúc đó trưa nắng quá, ngài mới ghé vào Đền Voi ở Ninh Bình đấy.
[21:47]Khi ghé vào thì ngài không đi mặt vào mà ngài đi lưng vào. Thì lúc đó cái bát hương của cái ông thần ở đó, tự nhiên nó xoay ngược lại 180 độ úp vô trong tường. Khi ngài nghỉ bớt nắng rồi ngài mới ra ngài uống bát chè rồi ngài đi về chùa Đồng Đắc tiếp. Thì đêm hôm đó cái dân làng mới nằm mộng thấy cái ông thần ở nơi đền đó báo mộng thế này: là có một vị Bồ Tát ghé vào đền nên ông phải bỏ đền ông đi ông không dám ở đấy, và ông ở nên cái đền này không còn thần ngự nữa. Cái người dân họ nghe mới sợ quá, mới hỏi xem cái vị Bồ Tát đó là ai, mới hỏi một cái bà bán nước chè ở bên đường, bà mới hỏi là:
[22:24]"Trưa hôm qua đâu có ai đâu, chỉ có hai thầy trò của chùa Đồng Đắc ghé." Thế là họ biết rồi cái họ mới mang khay lễ đến chùa Đồng Đắc gặp cụ tổ. Cụ tổ ta nói: "Thôi được rồi." Thì cụ tổ ta mới bày cách về để mà cho ông thần ổng trở về ổng ở lại cái đền đấy, chứ chỉ cần mà tổ ghé qua chút xíu là ổng bỏ đền đi mất luôn không dám ở lại. Đấy, là ta thấy cái uy đức của các vị thánh như vậy, là nhiếp phục cả quỷ thần. Chứ còn ta thì nghe đâu có quỷ thần ta quỳ lạy sùm sụp á, ta sợ, nghe nói ma rồi mình hết hồn lên.
[22:56]Cái người như vậy á, nhiều khi ta nhìn bên ngoài bằng con mắt phàm á ta không phân biệt được người thánh người phàm. Nhưng mà những người quỷ thần họ có cái con mắt tâm linh của họ, họ biết ai là ai nên họ kính sợ. Còn ta nhiều khi ta giỡn mặt thần thánh. Gặp người đáng kính mình cứ coi thường, vỗ vai, vuốt đầu, vân vân. Nhưng mà mấy cái đó phạm tội chết. Cái uy đức của thánh là nhiếp phục cả quỷ thần, và cái người mà thiện lương thì kính trọng. Chúng ta để ý chỗ này: cái người mà có cái tâm đạo á thì họ biết kính trọng một bậc thánh; còn cái người mà ngu si, tăm tối, vô minh, kém đạo đức thì nhiều khi lờn mặt cái bậc thánh, coi thường cái bậc thánh.
[23:39]Và chính vì cái coi thường cái bậc đáng kính mà cái người đó cứ phải trầm luân, đọa lạc, đau khổ hoài. Lúc nào sinh vào cái cõi đời nào cũng bị người ta khinh bỉ, hắt hủi mình; thậm chí có khi phải bị mang chứng bệnh mà ai cũng phải xa lánh. Đó là vì đời trước ta đã xem thường cái bậc thánh đáng kính. Rồi cái công đức của bậc thánh nữa là đạo đức của các ngài là vô cùng hoàn hảo. Đạo đức của các ngài là vô cùng hoàn hảo. Nó khác với phàm phu của ta: khi thì vui, khi thì buồn, khi thì tốt, lúc thì xấu, đó, còn bậc thánh lúc nào cũng hoàn hảo. Ta để ý ta so sánh như thế này: người nào bố thí nhiều thì sẽ được giàu sang.
[24:24]Mà cái công đức gấp 100 lần bố thí thì được quyền chức cao cả. Mà cái công đức gấp 1.000 lần của người được quyền chức á thì mới làm thánh. Và như vậy ta thấy là cái bậc mà để có thể làm thánh được công đức nhỏ hay lớn? Rất là lớn, phải không? Ta so sánh vậy, gấp trăm lần cái người bố thí là người được có quyền chức, nên coi mấy ông quan làm lớn vậy chứ công đức lớn lắm á, đời xưa công đức lớn lắm chứ không phải nhỏ dễ đâu. Không phải dễ mà làm một cán bộ lớn đâu. Tại vì cái người cán bộ lớn đó là ngoài cái công đức bố thí còn phải có công đức là chăm lo cho người khác, chăm lo, quan tâm cho người khác từng chút, từng chút thì mình mới có quyền chức lớn.
[25:03]Còn bố thí xong đưa tiền mất thì cái công đức chỉ được giàu. Còn để làm tới quan mà nói một tiếng người ta phải vâng lời, ra một cái lệnh người ta phải thi hành thì là do đời trước mình phải chăm lo cho người khác tỉ mỉ từng chút, từng chút một. Mà gấp 1.000 lần của cái người mà làm quyền chức mới là cái công đức của ông thánh. Tức là ông thánh là phải hoàn hảo vô cùng, kính trên, thương dưới, chăm lo, hy sinh tận tụy, tỉ mỉ từng chút, từng chút trong cuộc sống. Và hoàn thiện cái đạo đức, cái nội tâm của mình rất là kỹ lưỡng thì người này mới làm thánh được. Cái khác nhau giữa phàm và thánh là chỗ này:
[25:41]khi có công đức rồi á, cái người phàm của ta là hưởng thụ, để hưởng cho được cái công đức đấy. Ví dụ: đời xưa ta bố thí, đời này ta giàu, ta giàu rồi cái ta hưởng. Ta mua, ta sắm, ta tiêu xài cho nó đã cái đồng tiền ta có được, rồi ta hết phước. Hoặc là một cái người có quyền chức cũng vậy, có quyền chức lớn rồi là do cái công lao đời xưa mình chăm lo cho bao nhiêu người đời này mình mới được quyền chức, nhưng mà khi có quyền chức rồi bắt đầu hưởng. Hưởng là nhiều khi sai bảo người này, sai bảo người kia những cái lệnh mà nó không hợp lý, mà nhiều khi những cái lệnh mình đưa ra nó chỉ có lợi cho cá nhân mình,
[26:17]đôi khi bày đặt là thêm sinh tật có những cái hưởng thụ cá nhân bí mật. Thì cái người như vậy hết phước từ từ, hết phước từ từ. Còn cái bậc thánh làm phúc đối với chúng sinh vô hạn mà không hưởng, phước đến không hưởng, lúc nào cũng chỉ muốn sống đời sống đơn giản mà thôi. Ví dụ như bậc thánh thì phải có phúc thôi vì đời xưa mình cũng phải đã từng bố thí, chăm lo cho người khác nên bậc thánh là đời này tái sinh luôn luôn phải có phúc, nhưng mà các ngài không thích sống đời sống hưởng thụ, xa hoa. Ta nhìn vào đó ta thấy ta biết cái người có tư cách làm thánh hay không. Cái người mà có tiền rồi hưởng, có quyền rồi hưởng
[26:56]là ta biết người này không thể làm thánh được vì còn thích hưởng thụ. Còn cái người mà ta thấy có tiền, có quyền mà lại dùng cái tiền, cái quyền đó để tiếp tục chăm lo cho người khác chứ không hưởng cho riêng mình, ta biết người này có thể làm thánh được. Nên tích lũy được cái công đức nó đến vô tận, giống như là có người trồng lúa, đem lúa về rồi ăn cho hết lúa, để lại một chút giống sang năm trồng nữa thì người đó cũng chỉ bấy nhiêu thôi, không giàu lớn lên được, cứ là nông dân khi có, khi không, khi có, khi không. Còn cái người trồng được lúa về đem về ăn rất ít, rồi bao nhiêu lúa đem ra trồng trở lại nữa,
[27:33]như vậy cái đám ruộng nó cứ nở ra hoài mà cái thu hoạch càng lúc càng vô tận thì người đó mới làm thánh được. Nghĩa là công đức ta gieo ra, đến lúc quả báo nó trở lại đáng lẽ ta hưởng mà ta không chịu hưởng, ta lại đem dùng cái phúc đó đem ban ân ra, đem bố thí cho con người chứ không hưởng phần mình thì bao nhiêu phúc ta có được nó dồn vào tâm linh, nó khai mở tâm linh ra, nâng ta lên thành một vị thánh. Tại cái khác nhau giữa phàm và thánh là cái tâm linh. Tâm linh ta có khai mở được hay không? Cái tâm linh ta mà không khai mở, cứ nghe, cứ hiểu như là nào giờ thì ta là một phàm phu; còn khi cái tâm linh ta khai mở, ta nghe,
[28:08]ta hiểu một điều mà người khác không thể biết được thì ta trở thành một bậc thánh. Cái đặc biệt là cái hạnh phúc của ta tràn ngập không bao giờ gián đoạn, trong lúc ngủ cũng như trong trong lúc thức. Hai cái đó là ta biết khác nhau. Rồi một điều nữa là bậc thánh á có hai cái điều song song: một là lúc nào cũng sống tốt với đời, tử tế với đời, nhưng bên trong tâm thì tu tập thiền định để khai mở tâm linh, đó là hai điều luôn luôn phải có. Còn nếu một người nào mà chỉ làm một điều thì không thành thánh được. Ví dụ: một người mà không có giúp ai hết, không giúp đời, không thương đời mà chỉ lo tu tập để
[28:48]khai mở tâm linh thì cũng không khai mở được, không làm thánh được. Hoặc là một cái người mà chỉ lo giúp đời thôi, làm bao nhiêu việc từ thiện đối với đời, tử tế sống với con người mà không chịu ngồi tu tập tâm linh thì cũng không làm thánh được. Nên phải có cả hai. Để làm được một bậc thánh thì ta biết rằng vị đó đã hàm dưỡng sâu dày từ nhiều kiếp, ví dụ như tổ Thanh Nghĩa mà ta vừa mới kể câu chuyện đấy, tổ thứ năm của cái tổ đình Đồng Đắc đây cũng vậy. Chỉ thấy ngài sống một đời đạo hạnh tốt đẹp với mọi người, nhưng phải hiểu rằng nhiều kiếp xưa ngài đã từng tích lũy cái công đức tu tập tâm linh rất
[29:24]là dày, nên ngày hôm nay, khi sinh ra không ai thấy ngài tu tập nhiều lắm nhưng mà sự thật là tâm linh khai mở luôn, để trở thành một vị ta gọi là Bồ Tát. Mà ông thần ở trong đền phải thấy ngài đến là phải bỏ đền mà nhường đền cho ngài ở lại qua một buổi trưa nắng gắt, không dám ở lại vì hỗn láo, vô phép. Nên các vị quỷ thần họ biết nhìn người và rất là khiếp sợ, còn cái bà bán chè gặp ngài thì vẫn bán cho ngài hai bát chè, vẫn lấy ngài hai xu tỉnh bơ, không biết gì hết. Nên ta là như vậy, vậy còn quỷ thần thì họ nhìn chính xác hơn ta. Nên ta vừa nói công đức làm Thánh lớn lao như thế và buộc chính chúng ta, mỗi người trong chúng ta đều phải có ước mơ làm Thánh.
[30:09]Chứ chúng ta không được quyền mãi mãi làm cái kẻ phàm phu tục tử, hơn thua tranh giành, rồi đau khổ, rồi tội lỗi chồng chất, rồi cứ trầm luân luân hồi tái sinh hết kiếp này kiếp kia mãi như vậy. Cho nên là ta phải biết ước mơ làm Thánh, và cái ước mơ để làm Thánh là một ước mơ chính đáng. Giống như ngày xưa, một nhà Nho lỗi lạc của Trung Hoa là ông Vương Dương Minh, ông cha ổng hỏi ổng là con học để làm gì? Thì ý ông cha đó là muốn cái người con của mình đó là học là để làm quan. Thì không ngờ cái ông con trả lời câu này, nói: "Dạ thưa phụ thân, con nghĩ là ta học để làm Thánh". Ông cha ổng chau mày, ổng ngạc nhiên cái suy nghĩ của thằng con nhỏ xíu.
[30:51]Tại sao mà nó nhỏ mà nó nghĩ ra điều kỳ lạ, học để làm Thánh? Mà đúng là như vậy. Đúng là lớn lên thì ổng cũng đi làm quan, cũng làm tướng đánh đông dẹp bắc, cũng là cai trị an dân, nhưng mà lại song song cái đó ổng lập ra cả một nền đạo học mới cho nhà Nho luôn. Làm cho cái đạo Nho nó gần lại với đạo Phật. Tại hồi đó cái đạo Nho, đạo Phật hay khích bác nhau. Bên đạo Phật thì ít có chê đạo Nho, nhưng đạo Nho lúc nào cũng chê đạo Phật. Là cứ hai bên cứ hiềm khích nhau mãi, mà đến đời ông Vương Dương Minh á, ông mở ra một cái tâm học của đạo Nho rất là lạ. Một nhà Nho lại mở ra một cái nền tâm học khiến cho cái đạo
[31:29]Nho xích gần lại với đạo Phật, và từ đó cái nhà Nho có thể hiểu được đạo Phật và bớt cái hiềm khích với đạo Phật. Nên người ta tôn xưng ổng cũng là một bậc á thánh. Gọi là á là sao? Tại vì thực ra đời ổng ổng sát sinh nhiều quá, do ổng đánh đông dẹp bắc ổng giết quá nhiều người. Có những trận đánh mà khó nhất là ổng cầm quân đi đánh là thắng. Những trận đánh mà hiểm hóc nhất mà ai cũng bó tay hết là ổng cầm quân đi đánh là thắng. Mà có những trận giặc ổng chưa rút gươm ra khỏi vỏ, ổng chỉ đến đó thôi là giặc tự trói mình đến quỳ dưới chân ổng đầu hàng liền. Công lao cũng rất là lớn. Cũng là bậc Thánh à, cái ước mơ học làm Thánh.
[32:03]Còn người Phật tử của ta thì tu để đạt được sự giác ngộ, thì cái ước mơ của ta là tu để đạt được sự giác ngộ rất giống với cái ước mơ làm Thánh của ông Vương Dương Minh. Dĩ nhiên cái giác ngộ của ta nó cao siêu hơn cái khái niệm làm Thánh nhiều, nhưng mà đều là những ước mơ chính đáng. Chứ không ai được quyền cứ nghĩ rằng: "Thôi tôi tu vậy là được rồi, ăn hiền ở lành vậy là được rồi", đó là người hiểu sai, gọi đó là người tà kiến và tự mãn. Tự mãn, cái tự mãn là cái mà Phật rầy ghê lắm. Cái người đệ tử của Phật, nhiều khi chứng một thánh quả nào đó rồi mà thẳm sâu trong lòng mình có một chút tự mãn:
[32:41]"À thôi mình chứng vậy được rồi" bị Phật quở liền. Bị Phật quở là các con hãy còn kiêu mạn, còn tự mãn. Mà cái kiêu mạn, tự mãn thầm kín này sẽ làm cho các con không thực sự giải thoát được. Cái lời quở trách này Đức Phật dành cho một bậc Thánh thứ ba đó là bậc A-na-hàm. Bậc Thánh A-na-hàm là một bậc là có thần thông, biết quá khứ vị lai hết và khi chết là sinh lên cõi trời cao nhất để ở. Vậy mà Đức Phật còn quở cái bậc Thánh đó là hãy còn một chút tự mãn, hãy còn một chút tự mãn. Cho nên đối với những mọi người khi ta nói chuyện, nói: "Anh đi chùa chi vậy?", nói: "Dạ tôi đi chùa để cầu sự giác ngộ". Cái người đó nói:
[33:25]"Thôi, anh nói chi cao siêu đó, mình sống một đời ăn hiền ở lành được rồi". Thì cái người mà nói cái câu đó trong đạo Phật gọi là tà kiến. Nói vậy được rồi là tà kiến. Trong đạo Phật không có chữ được rồi. Trong đạo Phật phải nói là: "Như thế vẫn chưa đủ". Trong đạo Phật phải nói câu: "Như thế vẫn chưa đủ".
[33:50]Là dù ta đi chùa rất nhiều, vẫn thấy là chưa bao giờ đủ. Dù ta giúp đỡ bao nhiêu con người, ta thương yêu, ta tử tế với bao nhiêu con người, như thế vẫn chưa đủ. Dù ta yêu thương đất nước ta ngập lòng, ta hy sinh cả cuộc đời cho đất nước mình, như thế vẫn chưa đủ. Rồi một ngày nào đó cái toàn cầu hóa nó đến, ta buộc ta phải thương yêu cả cái nhân loại này, cả thế giới này, ta phụng sự, ta hy sinh cho cái bình yên, hạnh phúc, hòa bình của cả loài người này, nhưng như thế vẫn chưa đủ. Bởi vì sao? Cái giới hạn của Thánh là vô hạn. Rồi một người nào đó ta ngồi thiền, ta ngồi được nhiều ngày, nhiều giờ, nói:
[34:28]"Được rồi", không được, đó là tà kiến. Hễ có một chữ được rồi là tà kiến. Chừng nào ta cứ nói trong tâm mình, nhắc nhở chính mình: "Như thế vẫn chưa đủ", đó mới là chánh kiến. Nên cái ước mơ của người đệ tử Phật nó khác với cái con người tầm thường là như vậy. Là lúc nào cái người thế gian tầm thường á cũng mơ ước danh vọng, tiền bạc. Hễ có gia đình thì ta mong rằng ờ cái người bạn đời của ta là cái người lý tưởng như là một hoàng tử ở trong truyện, một nàng công chúa xinh đẹp trong khu rừng ngày xưa, làm sao lạy Trời lạy Phật lớn lên cho con cưới được cái người vợ như là cô công chúa trong truyện cổ tích.
[35:04]Lại lạy Trời lạy Phật xin cho một ngày nào đó có một chàng hoàng tử cưỡi trên con ngựa bạch đến đây cầu hôn với con. Hoặc là con lớn lên con được giàu sang, con được đẹp, là ai cũng quý mến con, con quyền cao chức trọng. Đó là cái ước mơ người đời. Người Phật tử thì không ước mơ những điều đó, mà người Phật tử ước mơ sự giác ngộ. Hễ cầu xin Phật, xin cầu xin Phật cho con làm công đức không bao giờ biết đủ, xin cho con tu không bao giờ lười nhác, xin cho con thương yêu mọi loài, mọi người không còn giới hạn, xin cho con mãi mãi được làm hạt bụi dưới chân Phật đã bước qua, mãi mãi là khiêm hạ không thấy mình là gì cả,
[35:45]và xin cho con đạt được sự giác ngộ như là chư A-la-hán, chư Phật đã đạt được. Tức là ta phải dám ước mơ cao siêu như vậy, mặc dầu biết rằng mình rất là tầm thường, rất là nhỏ bé. Nên cái ước mơ chính đáng của ta là ước mơ thành Thánh, ước mơ đạt được sự giác ngộ cao siêu. Nhưng sự ước mơ đó sẽ trở thành lố bịch và tham vọng nếu công đức ta ít quá.
[36:17]Nếu công đức ta ít quá. Ví dụ như là một cái người học không bao nhiêu, nhưng mà nói với mọi người rằng: "Sau này tôi sẽ dạy cho loài người biết được cách để lên cung trăng ngắn nhất". Câu mà nói là giúp cho mọi người đi lên cung trăng nhanh nhất thì câu nói nó không có sai. Ước mơ về khám phá khoa học mà. Hoặc là nói: "Sau này tôi sẽ dạy cho loài người biết cái cách là không còn bị đói ăn thiếu uống". Cái câu nói đó hoàn toàn chính đáng. Vì loài người ta ước mơ gì? Làm sao trên hành tinh này đừng có ai bị thiếu cơm ăn, thiếu nước uống. Nên cái nói là: "Tôi mong tôi sẽ dạy cho loài người biết cái cách làm
[36:55]sao để đủ ăn đủ uống", câu nói hoàn toàn chính đáng. Nhưng nó nếu nó được mở ra bởi cái cửa miệng của một cái người mà năm bằng tiến sĩ thì nghe nó có lý. Nhưng mà nếu nó được nói ra bởi một cái người học mới tới lớp năm, khác liền. Ta thấy câu nói nó trở thành lố bịch và tham vọng. Khác nhau liền. Cũng vậy, ước mơ làm Thánh, ước mơ giác ngộ là ai cũng có hết. Nhưng mà nếu ta mới vô cúng chùa được có mấy đồng, mới đi ra bố thí người ăn xin được vài đồng, mới quy y được có vài ba ngày mà mở miệng nói với mọi người: "Tôi lúc nào cũng ước mơ làm Phật". Câu nói đó nghe lố bịch liền và tham vọng liền, phải không?
[37:33]Cho nên khi công đức ta còn ít quá là phải giấu cái câu nói đó lại, chỉ để trong tâm thôi và phải tiếp tục làm vô số công đức. Khi nào công đức ta vô số rồi thì ta mới nói như ông Vương Dương Minh thì không ai cười. Nói là: "Đạo hữu đến chùa để làm gì?", nói: "Dạ lạy thầy, con đến chùa con học hỏi để con mong rằng con cũng sẽ đạt được sự giác ngộ như là quý thầy, quý sư cô đã đã tìm thấy". Thì cái câu nói đó nghe nó chính đáng vì mình biết rằng cái người Phật tử này đã đến chùa quá nhiều, đã làm công đức chùa quá nhiều, tu tập quá tinh tấn thì câu nói đó nghe không lố bịch. Nên vì vậy, cái ước mơ làm Thánh của chúng ta là ước mơ
[38:13]chính đáng, ai cũng phải ước mơ như vậy, chứ nếu không ước mơ như vậy ta mãi mãi là một kẻ trầm luân đọa lạc. Ai cũng phải ước mơ được giác ngộ, nhưng phải giấu cái ước mơ đó trong lòng mình không nói ra vội, mà phải lo tích lũy cái cái công đức trước. Và tích lũy công đức này là không có tính thời gian và kiếp số, nha. Chúng ta phân biệt làm bốn hạng người: Cái hạng người thứ nhất á, là không biết làm điều phúc và cũng không có ước mơ làm thánh luôn. Người này là phàm phu đặc. Và mãi mãi là phàm phu, trầm luân trong sinh tử luân hồi. Không biết làm phúc cũng chẳng ước mơ làm thánh, mãi mãi trầm luân trong vô minh trong tăm tối.
[38:56]Cái hạng người thứ hai, là người có làm phúc, có giúp đời giúp người, nhưng mà không ước mơ làm thánh. Không cầu thoát ra khỏi luân hồi sinh tử, không cầu sự giác ngộ. Thì cái người này là, là một phàm phu nhưng phàm phu khá. Khá là vì sao? Khá là vì cái người này tái sinh vào nơi nào cũng được giàu sang, quyền quý, có phẩm giá, có giá trị, được người khác kính trọng. Đó là một phàm phu, nhưng phàm phu khá. Có làm phúc mà không biết ước mơ làm thánh. Cái hạng người thứ ba, là không chịu làm phúc, nhưng mà lại ước mơ làm thánh. Thì cái người này là tham vọng, nhầm đường và rất dễ bị điên loạn. Mơ ước một cái điều mà mình không có gieo cái nhân lành để đạt được điều đó.
[39:47]Giống như là một cái người muốn làm bác sĩ mà không chịu học ngành y, mà chỉ tìm cách có cái bằng bác sĩ bằng cách là mua bằng giả thì cuộc đời người này kết thúc ở đâu ạ? Kết thúc ở đâu? Trong trại giam. Không được làm bác sĩ trong bệnh viện mà lại nằm trong trại giam. Bởi vì sao? Bởi vì không gieo cái nhân làm bác sĩ cho đàng hoàng, mà ước mơ làm bác sĩ đi kiếm cái bằng giả xài thì kết thúc nằm trong trại giam. Cũng vậy, cái người không chịu làm điều phúc, mà lúc nào cũng khát khao ước mơ làm thánh, thì đó là một cái tham vọng nhầm đường và rất dễ bị điên loạn. Nên những bệnh viện tâm thần á,
[40:27]các bác sĩ họ mới thống kê ra, họ mới ngạc nhiên thế này: Tại sao những người bị tâm thần mà liên quan tới tôn giáo rất nhiều? Là sao? Nghĩa là cái người tâm thần lại hỏi họ là ai, họ nói họ là Quan Âm, họ là Bồ Tát không à. Bác sĩ ổng không hiểu điều này, ổng không hiểu đây là hạng người thứ ba, là không chịu làm phúc mà cứ ước mơ làm thánh nên sẽ điên. Bác sĩ thì ổng không biết cái nhân quả này, ổng mới nói thế này, ổng nói đi theo mấy tôn giáo nguy hiểm thiệt. Đi theo tôn giáo mơ mơ mộng mộng lát đây điên hết trơn. Ổng không biết, chứ đâu phải là ai đi theo tôn giáo cũng điên phải không? Nhưng mà ổng bác sĩ ổng không hiểu nhân quả đó, ổng không hiểu nhân quả, ổng nói:
[41:03]"Ồ, đi theo đạo dễ điên lắm nha. Tại ở trong cái bệnh viện của tôi, mấy người bệnh nhân tâm thần toàn nói chuyện tôn giáo không." Nhưng mà sự thật đó là cái hạng người thứ ba thôi. Hạng người là không chịu làm phúc mà lại ước mơ làm thánh, cho nên đây là hạng người rất là dễ rất là dễ điên loạn. Hạng người thứ tư là hạng người có làm phúc và có ước mơ làm thánh. Thì đây là hạng người chân chính nhất. Đây là hạng người mà ta phải trở thành hạng người này: là có làm phúc và có ước mơ làm thánh. Lặp lại nha, lặp lại bốn hạng người cho dễ nhớ. Thứ nhất là người không chịu làm phúc và cũng không ước mơ làm
[41:42]thánh, người này sẽ đọa, đọa trôi luôn không biết đi đâu. Cái người thứ hai là có làm phúc nhưng không chịu ước mơ làm thánh, thì người này tái sinh sẽ làm những người khá giả, quyền quý, được mọi người kính trọng, nhưng mà cứ trôi lăn, cứ luân hồi tái sinh mãi. Hạng người thứ ba là hạng người không chịu làm phúc nhưng rất khoái làm thánh, thì cái kết cục của người này là ở trong nhà thương tâm thần. Còn hạng người thứ tư mới là hạng người chân chính, là chịu khó làm phúc và có khát khao sự giác ngộ. Và đây là hạng người mà tất cả chúng ta phải trở thành, phải nuôi dưỡng cái điều này. Nên ai cũng phải ráng mà làm phúc và ước mơ làm thánh.
[42:22]Tuy nhiên, cái việc làm phúc thì nó có ba cái trường hợp. Ví dụ bây giờ ta biết làm phúc rồi đó, nhưng mà nó sẽ phát sinh ra ba cái trường hợp. Trường hợp thứ nhất là ta làm phước ít mà muốn làm thánh sớm, cũng rất dễ bị điên.
[42:39]Đời ta chưa có gây tạo được nghiệp lành nhiều, chưa thương yêu ai nhiều, chưa giúp đỡ mọi người nhiều, nhưng mà sau đó ta quăng hết và cứ lo tu tập làm thánh sớm. Cứ chăm chăm đòi làm thánh sớm thì cũng rất là dễ bị điên, giống như cái người mà không làm phúc mà đòi làm thánh. Thì cái làm phúc ít nó cũng giống như là không làm phúc, mà lại đòi làm thánh sớm, cũng rất dễ bị điên. Nên ta cũng cẩn thận. Cái thứ hai, là làm phúc nhiều nhưng mà lại lo hưởng quả báo. Khi cái phúc lành đến với ta, ta được giàu sang quyền quý, cứ lo hưởng thôi, lo hưởng cho sướng đời của mình, thì cứ trầm luân mãi, không bao giờ làm thánh được.
[43:16]Nên chỉ có những người nào mà biết làm phúc mà chịu tu tập tâm linh thiền định, chậm mà chắc. Đi con đường này thì nó chậm, tại vì vừa làm phúc mà vừa tu thiền thì nó đâu có nhanh được. Nhưng mà chậm mà chắc, mà đúng đường đúng hướng. Đây là cái con đường mà ta ta phải đi theo. Và cái tinh thần tu tập để làm một bậc giác ngộ là ta phải đi theo tinh thần của kinh Kim Cang Đại Thừa. Kinh Kim Cang Đại Thừa nghĩa là cái kinh dạy ta điều này: Ta làm được vô số công đức mà không kể công, không chấp công, trong thâm tâm mình mình cũng quên điều đó luôn. Ví dụ như ta vừa mới để cái số tiền ta dành dụm được,
[43:57]ở bên làng bên kia có gia đình nó họ bị cháy hỏa hoạn, họ cháy mất năm căn nhà. Giờ họ màn trời chiếu đất, giờ ta cũng không giúp họ được hết nhiều, nhưng mà ta lật đật ta mua được năm bao gạo qua, ta tặng cho mỗi gia đình một bao gạo để có ăn liền cái đã, rồi còn cái việc mà cất lại nhà thì thôi làng xã sẽ quyên góp tính sau. Thì khi mà ta đem năm cái bao gạo ta tặng người đó, ta biếu người đó rồi ta lặng lẽ ta ra về, ta giấu luôn, không cho ai biết hết. Rồi ai hỏi tới ta, ta nói: "Không biết." Thì đó là ta làm phúc mà không kể công. Cái người này là có tư cách của phân nửa làm thánh, làm phúc mà không kể công, không ai biết rằng mình đã làm phúc điều đó.
[44:35]Nhưng trong thâm tâm mình còn nhớ mãi cái chuyện đấy thì vẫn chưa buông được, chưa buông được. Lâu lâu buồn cũng kể, nói: "Hồi xưa đó, ông kể cho con nghe, hồi đó có năm cái gia đình đó bị cháy nhà cái là ông để dành mấy chỉ vàng của ông ra ông bán, ông mua năm cái bao gạo cho mấy người đó. Mà ông không kể cho ai biết, đến giờ này không ai biết hết, chỉ có mình con biết." Nhưng mà vẫn còn kể cho thằng con, tức là còn để trong tâm mình, như vậy là chưa buông hết. Nên không kể là cái tốt rồi, nhưng mà trong tâm còn giữ. Nhưng mà tu theo đạo Phật là sao? Không kể và trong tâm quên mất luôn, không nhớ mình không nghĩ mình đã từng làm cái chuyện giúp người giúp đời như thế.
[45:12]Quên công luôn, phải quên cho mất luôn, không kể công, không chấp công luôn. Thì đây là cái tinh thần của Kim Cang Đại Thừa, nhờ như vậy mà cái phúc ta còn nguyên không bị tổn phúc. Còn ta làm phúc rồi ta kể là phúc ta mất dần, mất dần, mất dần tới hết luôn. Chưa kịp hưởng, mất luôn. Ví dụ như cái người trong cơn khốn khó đó, ta cho họ năm bao gạo, thì quả báo trở lại với ta đó là trong nhà ta phải có một lẫm gạo đầy tràn ngập, không bao giờ đói thiếu, đời này và những đời sau lúc nào nhà cũng tràn ngập gạo cơm, không bao giờ thiếu. Thì lẽ ra là cái quả báo nó phải như vậy, nhưng mà tiếc rằng ta đem ra ta kể.
[45:49]Gặp ai ta cũng vỗ vai nè: "Tôi nói cho anh biết nha, hôm qua tôi mới cho năm cái nhà đó năm bao gạo." Đi một lát lại gặp người khác vỗ vai: "A, hôm qua tôi mới cho người đó năm bao gạo." Cứ vỗ vai một người mà kể một cái là cái phúc ta mất một bao, kể năm người mất hết năm bao. Mà kể luôn 50 người nữa là ta âm luôn. Kiếp sau là không có hạt gạo nào trong nhà mà phải trả lầm trả lại. Cho nên nhớ, làm phúc đừng kể, vì kể cái phúc nó hao mất, hao mất. Nhớ như vậy nha. Mà trong tâm mình mà muốn chứng thánh thì trong tâm mình phải quên luôn cái chuyện đó luôn thì mới chứng thánh được. Nên có hai điều ta nhớ thế này:
[46:21]Khi làm phúc á, không kể á thì cái phúc đó ta hưởng trọn vẹn, nhưng mà vẫn chưa làm thánh được vì trong tâm còn nhớ cái chuyện đấy. Còn khi ta làm phúc á, ta không kể mà trong tâm ta cũng quên luôn bỏ luôn, thì ta làm thánh được, ta sẽ làm thánh được. Đây là cái cách mà làm phúc để làm thánh. Còn làm phúc mà để hưởng phúc á, thì chỉ cần làm và đừng kể thôi, là ta sẽ hưởng được phúc. Còn ta làm phúc mà ta kể đó, thì mất phúc luôn không hưởng được. Nên nhớ như vậy, đó là những cái cách, cái đường đi, cái quy tắc của nhân quả mà ta phải khéo hiểu, hiểu cách sâu xa vi tế như vậy, để tránh là mới vào chùa mới than với quý thầy, nói:
[47:03]"Thưa thầy, con đi chùa, con tin Phật, con làm bao nhiêu phúc mà con không hưởng được phúc, cuộc đời con vẫn tiếp tục gặp chuyện xui, hoặc những người mà con giúp họ họ phản con thế này thế kia." Thì ông thầy cũng đem cái nhân quả ra ổng khuyên thôi, nói: "Thôi, đạo hữu đừng buồn, biết đâu là kiếp trước đời trước đạo hữu cũng còn nghiệp nhiều quá, nên bây giờ phải trả, còn cái phúc đó là lúc khác sẽ hưởng." Nhưng mà sự thật là chẳng bao giờ hưởng nữa hết trơn. Vì sao vậy? Bởi vì lúc làm đi kể hết trơn rồi. Đi kể quá chừng rồi, phúc bay hết luôn. Cho nên có những người làm phúc mà không hưởng được là vì kể quá nhiều.
[47:38]Cho nên là ta đừng kể, mà muốn làm thánh nữa thì đừng nhớ luôn, quên bỏ luôn, thì sẽ làm thánh được. Cái thiền định cũng vậy, ví dụ khi ta ngồi thiền, cái tâm linh của ta bắt đầu khai mở, bắt đầu tiến bộ, thì tuyệt nhiên đừng bao giờ kể cho ai nghe và trong tâm mình cũng không tự hào luôn. Cũng vậy, ví dụ có người á ngồi thiền cái tâm được thanh tịnh, sảng khoái, sáng tỏ, có những điều vi diệu hiện ra, cái gặp ai cũng kể. Nói: "Ồ, tôi ngồi thiền đã đến cái trình độ là tâm tôi thanh tịnh, như như bất động." Thì kể vài người nữa là mất liền, tâm loạn trở lại liền, bị cái phúc đó hết rồi, không hưởng được nữa.
[48:19]Ta nhớ như vậy, hễ kể ra là cái phúc nó hết. Mà để làm thánh á nó còn nguy hiểm như này nè: Ví dụ ta không kể ra, mà trong tâm mình vẫn còn tự khen mình, vẫn tự hào đó là tự khen mình. À tự hào, tự nói với mình: "Hôm nay mình tu khá rồi nha, hôm nay là tâm mình đã yên đã được như như bất động." Ít bữa nó cũng mất luôn. Là tự mình khen mình thôi, phúc cũng mất. Khiếp như vậy. Cho nên cái tinh thần Kim Cang mà Phật dạy ta là gì? Là không được chấp công, không được kể công, không được tự khen mình, dù mình làm được rất nhiều điều lành trong cuộc đời này, dù là mình tu tập tâm linh được tiến bộ. Ta gặp một ông vị thầy mà ta biết vị thầy đó chân chính hay không là để ý chỗ này.
[49:02]Thấy cái vị thầy đó cứ kể cái chuyện hay của vị đó ra, kể chuyện thần thông phép lạ chuyện đó ra, mình biết ngay người này ít bữa nó hết bây giờ, ít bữa nó rơi xuống làm phàm phu bình thường trở lại. Tại cứ đem cái chuyện linh diệu ra mà kể hoài là sai lầm. Còn ta nhìn một ông thầy ta không biết ổng tu tới đâu, ổng không bao giờ kể, nhưng chỉ nhìn vào cái đời sống của ông đạo hạnh, đến đâu đem được cái niềm vui cho mọi người đến đấy và dạy người được tốt lành, làm được những tấm gương sáng thì ta biết rằng trong tâm người này có cái gì đặc biệt, có phẩm chất thánh ở trong. Không kể, nhớ không kể và chính mình cũng không tự hào,
[49:34]lúc nào cũng xem mình như đất như bụi, đó là con đường đi chân chính như vậy. Lúc nào cũng sống theo cái đạo lý vô ngã, mà vô ngã là cái cốt lõi để làm thánh. Đi hỏi là thưa thầy khác nhau giữa phàm và thánh là cái gì? Ta trả lời một câu liền: Cái người phàm cái tôi của họ lớn, còn bậc thánh cái tôi của họ rất nhỏ. Chỉ vậy thôi. Còn bậc thánh tuyệt đối trong đạo Phật là A-la-hán thì cái tôi mất luôn, cái tôi mất luôn không còn nữa. Nó khác nhau chỗ đó thôi. Nhớ lại hôm trước vừa rồi ngày hôm kia chúng tôi giảng ở ở Nam Định, chúng tôi giảng về cái đề tài là hiểu về bản ngã cũng nói về cái chỗ này.
[50:15]Cũng nói là cái khác nhau phàm và thánh ở chỗ cái tôi thôi, cái bản ngã thôi. Hễ bản ngã ai lớn thì người đó là phàm phu, mà càng lớn thì càng đọa ác đạo, càng làm quỷ luôn. Còn cái người bản ngã càng nhỏ thì càng làm thánh to, tới bản ngã mất luôn hoàn toàn thì thành một bậc A-la-hán cao siêu. Vì vậy là ta tu pháp môn nào cũng phải chịu khó hướng tâm về vô ngã mà phải tụng một cái bài tụng vô ngã trước khi chúng ta vào cái thời kinh chính của mình. Cái bài kệ vô ngã là như thế này: Bản ngã phù du như khói sương, thân tâm cát bụi ở ven đường, một lòng theo Phật tìm vô ngã, pháp giới chỉ là một khối thương.
[50:59]Khi mà ta không còn cái tôi á thì ta đừng tưởng là mất hết, không phải. Khi ta không còn cái tôi nữa thì cả cái vũ trụ này là một khối tình thương yêu của chúng sinh với nhau, không còn riêng ai nữa. Chớ đừng tưởng là không còn cái tôi là mất hết. Mà chính khi không còn cái tôi, cả cái vũ trụ này trở nên đẹp ngời là vi diệu mầu nhiệm. Nên pháp giới chỉ là một khối thương là vậy. Nên nhớ ta chỉ cần tụng cái bài này trước khi vào tụng mọi thời kinh: "Bản ngã phù du như khói sương, thân tâm cát bụi ở ven đường, một lòng theo Phật tìm vô ngã, pháp giới chỉ là một khối thương", nhớ như vậy nha. Khi mà hiểu cái công đức của Thánh lớn như vậy thì ta phải
[51:42]cẩn thận với những lời hứa hẹn mà chứng thánh sớm. Cũng giống như là có người nào đó họ rủ ta thế này: "Bây giờ anh bỏ vào 10 triệu, tháng sau tôi trả anh 20 triệu. Mà nếu anh để đó anh đừng lấy nữa đó, thì cuối năm nay tôi sẽ đưa anh lời nó gấp đôi lên tới 200 triệu". Tức là ta thấy mừng quá, mình chỉ bỏ vốn 10 triệu mà cái lãi nó nó lũy tiến lên tới 200 triệu trong một năm, mới hỏi: "Đầu tư cái gì dữ vậy?", nói: "Bởi vì cái đầu tư của cái ngành kinh doanh của tôi là cái ngành mũi nhọn, thế giới chưa từng có. Nói ra anh cũng không hiểu nổi nhưng mà nó thế này thế này", vân vân. Ổng giới thiệu đủ thứ mình nghe một lát mình không hiểu, mình cứ đưa ổng 10 triệu.
[52:20]Và một năm sau thì sao? Năm sau không có đồng nào hết trơn, ổng đâu đi đâu mất luôn. Vừa rồi có một ông tỷ phú ở bên Mỹ, ổng lừa người ta 7 tỷ đô la. 7 tỷ đô la là khủng khiếp lắm. Tại 1 tỷ đô la là 17.000 tỷ của Việt Nam. 1 tỷ đô la là 17.000 tỷ của Việt Nam, mà ổng lừa người ta 7 tỷ đô la. Cũng bởi bằng cái hứa hẹn vậy nè: "Anh đưa tôi 1.000 đô, anh đưa tôi 100.000 đô thì thời gian bao nhiêu cái cái vốn anh nó nhảy lên thế này, bởi vì cái thị trường chứng khoán nó đang tăng thế này". Không biết ổng nói làm sao người ta mê, người đưa ổng 10.000 đô, người đưa ổng 100.000 đô, thậm chí chí có người đưa ổng 1 triệu đô.
[52:59]Và cho đến khi bất ngờ một cái, khủng hoảng kinh tế nó lộ ra nguyên hình là không ai có đồng nào, tất cả mất sạch luôn, ổng ôm 7 tỷ đi mất. Vì không bao giờ lãi được như thế, không bao giờ. Nó là không công bằng, không có cái lãi suất gì mà điên đến mức độ như vậy. Để làm thánh cũng vậy, nói: "Bây giờ anh tu theo tôi, anh tu chừng 3 năm anh làm thánh", biết ngay người này là sao? Lừa đảo. Trong 3 năm đó họ lấy hết tất cả uy tín, danh dự, tiền bạc của ta và mất hết, ta mất hết phẩm giá, ta mất hết công đức. Chứ không có cái chuyện mà nói 3 năm hay 5 năm mà làm thánh được, không có chuyện đó. Công đức phải rất là dày. Như một vị tỳ-kheo vậy, 20.000 năm thiền định nha.
[53:37]Chỉ có những người nào mà khi dạy cho ta đó, hỏi: "Thưa thầy, xin thầy dạy cho con làm thánh", ông thầy đó ổng nói: "10 kiếp nha con", nói: "Dạ, được". Hễ ổng nói mình 10 kiếp cho tới 100 kiếp trở lên là mình nói ông thầy này dạy đúng đường. Còn mình vô mình nói: "Thưa thầy, con theo thầy con tu thì bao lâu con đắc đạo?", ổng nói: "Ngay kiếp này con đắc đạo", đừng bao giờ tới với ông thầy đó nữa, ổng nói xạo, không thật. Nên cái người nào mà họ nói đến mình đến cái công đức mà vô hạn, không có giới hạn, mình phải tích lũy cần khổ trong nhiều kiếp thì mình tin người này đúng. Bởi vì phải cái công lao vô tận mới được cái quả chứng vô tận.
[54:15]Còn mà lấy một cái thời gian hữu hạn mà để hứa hẹn với cái quả thánh vô hạn đều là nói dối, lời nói dối cả. Nên ta ta cẩn thận là như vậy. Mà chính vì cái công đức của Thánh lớn như vậy ta mới quỳ trước Ngài. Ta mới quỳ trước Ngài mà ta lạy xì xà xì xụp được, phải không? Chứ nếu mà cái người đó, ủa, cái thằng đó tôi nhớ đâu 3 năm trước tôi mới ăn thịt chó với nó, sao bữa nay nghe nói nó thành thánh rồi, ta chấp nhận không? Không ai chấp nhận chuyện đó cả. Không ai chấp nhận một cái người phàm phu mà cách đây không bao lâu còn làm chuyện tầm thường, bây giờ tự nhiên thành một người giác ngộ làm thánh,
[54:49]bắt mình phải lạy, không ai chịu lạy người đó hết trơn á, phải không? Còn cái chừng nào mà nói: "Cái ông đó ổng đắc đạo rồi", nói: "Ủa, ông đó là ai vậy?", "À nhớ rồi, ông đó ngày xưa lúc còn bé ở trong làng tôi nhớ, tôi nhớ ổng là một cái người còn bé nhưng mà đã chuẩn mực, đàng hoàng, nói năng lễ độ, sống tử tế từ bé, không có điều gì làm ai phải phiền lòng. Tuy còn bé mà mọi người đã rất quý trọng cậu bé đó. Cho nên bây giờ qua mấy mươi năm người đó đi tu, bây giờ nghe tin rằng vị đó đắc đạo, bây giờ mình tin không? Mình tin liền, mình chấp nhận liền. Đúng rồi, con người phải có cái công hạnh sâu dày như vậy thì mình
[55:24]mới tin rằng cái người này đã có một cái đạo quả nào đó. Chứ còn mà nói: "Ủa, mới đây chưa bao lâu, hôm trước còn sống bê bối mà giờ thành thánh", không ai tin. Cái lương tâm ta cũng thấy như vậy, trực giác ta cũng thấy như vậy. Cho nên để là một vị thánh mà bao nhiêu người quỳ lạy trước mặt mình được thì công đức không thể nhỏ được. Và ta phải hiểu điều này để mà chuẩn bị cái cái tâm hồn của mình. Giờ ta phân biệt cái thần và thánh khác nhau ra sao. Khi ta thờ ở đền á thì ta thờ đền là thần, mà những vị tu theo đạo Phật thì chứng thì chứng thánh. Nhưng mà trong đây nó cũng có những cái lẫn nhau nha. Lẫn nhau gì?
[56:01]Có nhiều khi ta vào đền ta cũng xưng đó là thánh: "À, đây là đền thánh", có không? Thấy ngoài Bắc này cũng thấy ta cũng hay gọi như vậy. Ngoài Bắc này cái thánh và thần bị lẫn với nhau. Nhưng mà nếu nói theo lý thuyết của đạo Phật thì thần và thánh tách ra làm hai rất rõ. Thần là cõi a-tu-la, asura, còn thánh là thuộc về những vị mà phải khai mở tâm linh và đạo đức rất là sâu dày. Hai cái đó khác nhau. Chứ còn ngoài Bắc ta, hễ thấy cái đền nào thiêng thiêng, ta cầu xin vài lần có được được là ta phong tuốt lên cái vị đó là thánh hết trơn. Nhưng mà nhiều khi chưa phải, nhiều khi vị đó mới là thần à chứ chưa phải thánh.
[56:40]Cho nên cái đền mà voi đá, ngựa đá gì đó mà thấy tổ mà bước vào phải bỏ đền đi mất á, là bởi vì ổng không phải là thánh. Cho nên gặp một vị thánh thật sự là ổng phải lễ bái, phải tránh liền. À, chứ còn nếu ổng cũng là thánh thì không sao, ổng cũng mời ngài kia vào, hai vị cùng đàm đạo, không sao hết. Nhưng vì ổng chỉ là thần, ổng phải sợ thánh đi. Còn ta không biết, cứ thấy hễ ai thờ ta kêu làm thánh, không phải đâu, không phải. Thần khác và thánh khác nhau. Người ta phân biệt thế này: thần á là cái người có công lớn với cuộc đời, có công rất là lớn, mà cuộc đời này nhiều khi cái sự xưng tụng với vị đó chưa hết, chưa đủ, cho nên phải dựng đền thờ.
[57:19]Mà cái phúc để lại cuộc đời, cái công để lại cuộc đời còn nhiều quá, nên phải được thờ, và vị đó ở trong đền thờ đó để hưởng cái sự cúng tế, sự cung kính của người đời tiếp tục cho hết cái phước của mình, hết cái công mà mình đã gây ra cho đời. Đến khi nào mà cái công đã mỏi mòn rồi thì cái đền đó từ từ nó mất thiêng. Công hết rồi đền nó sẽ mất thiêng từ từ. Còn cái công mà còn á thì vào đền ta vẫn thấy còn thiêng. Ví dụ như là những vị ngồi đây, nhiều khi mình ngồi đây mình thấy mình là một người bình thường nhưng mình đâu biết rằng nhiều khi là 50 đời trước mình cũng được thờ ở trong cái đền đó.
[57:58]Lúc mình đã làm cái công lớn đối với đời, khi mình chết đã được cái người ta thờ trong đền. Nhưng mà sau đó cái công mình nó mất dần, mất dần đến ngày nay hết, cái đền nó mất thiêng rồi mình đầu thai mình ngồi đây. Giờ mình đến chùa Đồng Đắc mình ngồi nghe pháp như mọi người, mình quên mất chuyện xưa. Nhưng biết đâu kiếp xưa mình cũng đã từng được thờ như vậy vì cái công mình để lại. Nhưng mà khi nào cái công đó người ta thờ cúng riết, người ta cung kính riết, người ta cầu xin riết mà nó hết thì cái đền nó mất thiêng, nó là như vậy. Nên thường thường cái đền mới hay thiêng lắm, cái vị vừa mới chết mình thờ thiêng dữ lắm tại cái công còn nhiều trên đời.
[58:30]Đó là vị thần. Còn thánh á là buộc phải khai mở tâm linh. Thánh là buộc phải khai mở tâm linh, phải đắc đạo thật sự. Cho nên có cái chuyện thế này, đây là cũng là cái chuyện truyền thuyết thôi, ta cũng nghe thôi chứ chúng ta không hiểu là nó đúng thật thế nào. Thì có một số vị họ tin rằng họ nhận được cái thông tin từ Bác Hồ. Có những nhà ngoại cảm gì đấy, họ tin rằng, họ cho rằng là họ cũng nhận được cái thông tin của Bác Hồ ở trong cái cõi bên kia. Thì lúc đó có cái chùa là thờ ông Thiền sư Khổng Lộ, Thiền sư Khổng Lộ là một vị thiền sư đắc đạo của Việt Nam nổi tiếng, thì khi mà cũng đem Bác Hồ vào thờ chung trong
[59:09]đó thì Bác Hồ mới gửi cái thông tin đến cho một nhà ngoại cảm nói thế này: "Không nên thờ Bác ở trong cái đền chung với một thiền sư. Là bởi vì Ngài là một vị thánh, còn Bác thì được xem như là một anh hùng ha, một anh hùng có công với đất nước. Ừ, có công mà đem lại cái độc lập tự do cho đất nước, chứ còn thánh vẫn là một cõi khác rất là cao". Bác rất khiêm tốn, Bác nói như vậy mà điều đó nó cũng đúng với nhân quả như thế, đúng với nhân quả là như vậy. Nên cái người anh hùng có công lao với đất nước, ta xưng là một vị thần, vị thần. Ta cầu xin cũng linh chứ không phải không. Nhưng vị thánh là phải khai mở tâm linh,
[59:44]phải đắc đạo thật sự, hai cái đó khác nhau. Thường á cái đền thần ta thờ ta xin á thì ta nghĩ rằng cái vị đó có thể ban phước giáng họa cho ta và ta không có chú ý tới cái việc tu dưỡng cái đạo đức. Cầu xin, hễ ổng thương thì ổng cho, ổng không thương thì thôi, mình cứ tới cầu xin. Mà có cho không? Có cho không? Ai trả lời đúng câu này khen hay. Khi ta đến cái đền thờ một vị thần mà ta hay gọi là đền thánh đền thánh á, chứ sự thật không phải thánh đâu, đền thần thôi, ta cầu xin vị đó có cho không ạ? Có không? Ai đến xin ở đền thần mà có ứng rồi giơ tay lên thầy coi. Có kết quả giơ tay lên thầy coi.
[1:00:33]Mới có một người giơ tay. Không lẽ tất cả đền đều không thiêng? Nếu không thiêng thì ta không thờ đến giờ này. Có thiêng không ạ? Nó bây giờ mới chịu xì ra đó nha. Thì ra là cũng rất nhiều người đi thờ thần và cầu và đôi khi có thiêng phải không? Có được kết quả phải không? Giờ hỏi lại: ai cầu đền thần có kết quả giơ tay lên lại cái thầy coi. Đừng mắc cỡ nói sự thật. Đạo Phật là đạo của sự thật. Có ba người giơ tay, bốn người giơ tay. Nếu như vậy hổng lẽ đền thần không thiêng? Đền thần có thiêng chứ không phải là không. Mà thiêng là như thế nào? Thiêng là cái vị đó đó lấy cái phúc của mình nhường cho cái người xin.
[1:01:22]Cho nên vị đó mau hết phúc lắm, mau hết. Nếu người ta cứ tới cúng thôi thì vị đó có khi ở cái đền đó vài trăm năm được. Nhưng mà người ta người đời cứ tới cầu xin, rồi ông thần đó ổng thương tình ổng cứ ban cho, ổng giúp cho, tức là ổng nhường cái phúc ổng cho, thì chừng năm mươi năm cái đền nó hết thiêng liền, tại ông thần cũng hết phúc luôn. Cho nên khi ta cầu xin là ta lấy phúc của ông thần đó, ta mắc nợ ổng nhưng mà ta lấy mất cái phúc của ổng, và ổng cũng sẽ mau hết phúc chứ không phải là dễ. Và đền thánh cũng như vậy, các vị thánh cũng bị như vậy, chứ không phải là không. Làm thánh sướng không ạ?
[1:01:56]Làm thánh sướng không? Nãy giờ ta nghe ca ngợi một bậc thánh ở trên mây, ta nghĩ rằng làm thánh sướng lắm phải không? Vì ta nói rằng hễ một vị thánh là trong tâm là tràn ngập hạnh phúc, không lúc nào mà mất hạnh phúc, lúc nào tâm cũng an vui, cũng hạnh phúc, lúc thức cũng như lúc ngủ, cho nên ta nghĩ rằng làm thánh sướng lắm, mà thử làm thánh một cái biết liền. Thử làm thánh đi biết liền. Cực lắm. Cực vô cùng. Cực làm sao ạ? Cực là vì tối ngày nghe chúng sinh cầu xin đủ thứ chuyện. Ví dụ thế này, ví dụ mình là một người tu theo đạo Phật, cái tâm mình mở ra từ bi, và mình là người có phúc nên mình giàu có,
[1:02:39]mình là một người Phật tử và là người giàu có, ừm, đi làm ăn là may mắn, dễ được trúng mánh, giàu có, làm đâu trúng mối đấy, may mắn, lãi to, tích lũy tài sản nhiều, và mình cũng là người Phật tử tốt bụng, nên ai có cái gì khổ hay đến nhờ mình, mình hay giúp. Sướng không ạ? Sướng không? Khổ vô cùng. Bởi vì sao? Bởi vì hết người này tới xin, tới người kia tới xin. Lâu lâu này có một người hàng xóm đâu tới xin, rồi một người bà con ở xa quê mình không còn nhớ mặt nổi, đến họ mới xưng họ là em họ, cháu họ gì của mình đó, và hôm nay bây giờ nhà họ khổ, họ cần, họ tới xin. Rồi chùa xây lở dở cũng tới xin,
[1:03:20]rồi đền xây lở dở cũng tới xin, rồi ủy ban tới xin nhà tình thương. Là hằng ngày, hằng giờ cứ hết người này xin tới người kia xin, tại biết mình là tốt bụng mà, biết mình là người giàu có mà tốt bụng, nên hết người này xin tới người kia xin. Sướng không? Sướng không ạ? Hổng sướng tí nào, khổ vô cùng. Tại trong đầu phải cân đối không biết trong vốn còn bao nhiêu để làm ăn, rồi đem cho ra không biết còn đủ, còn nhiều hay ít. Mà bên ngoài thì phải trầm tĩnh, không dám than, tại lỡ mang tiếng là người giàu và người tốt bụng rồi, không dám than. Nhưng mà hết người này xin tới người kia xin khổ vô cùng.
[1:03:53]Người ta đi về rồi là bóp đầu, bóp trán không biết tính cân đối tài chánh như thế nào để nên cho hay không cho. Ở đây ai rơi vào hoàn cảnh đó giơ tay lên cho thầy? Giống như thầy cũng vậy, ai cũng cứ tưởng là thầy giàu, mà thực sự là thầy rất là nghèo, dòm mặt ốm, xấu như thế này là biết rất là nghèo. Mà không biết sao người ta cứ đồn cứ tưởng thầy là nổi tiếng nên nhiều tiền, cứ hết người này xin tới người xin, mỗi lần ai tới xin khổ dễ sợ khổ luôn. Lúc đó mới hiểu là ông thánh ở trên trời cũng vậy, ổng rất là khổ. Mình xây cái đền cho ổng ở rồi mình xin ổng quá chừng cái xin. Một bậc thánh thì công đức chan hòa, thênh thang,
[1:04:27]nhưng mà tối ngày chúng sinh tới đưa cho ổng nải chuối, xin đủ thứ chuyện hết trơn. Mà làm ông thánh thì phải từ bi, thì phải ráng lắng nghe và giúp đỡ, luôn luôn lắng nghe, luôn luôn thấu hiểu mà, làm ông thánh là phải vậy, phải luôn luôn lắng nghe và luôn luôn thấu hiểu, cho nên là là phải tìm cách giúp. Cái người ba trợn ở đâu không biết, cũng lại nói: "Giờ nhà con dột hết rồi ngài phù hộ cho con có tiền để con lợp lại cái nhà". Biết cái đứa này nó ba trợn á, bình thường nó sống nó không chịu làm phúc, nó chửi người này nó chửi người kia, nhưng bây giờ nhà nó dột khổ quá, nó đến xin mình. Cũng không nỡ lòng nào mà không giúp.
[1:05:04]Thế là phù hộ cho nó chút xíu, khiến cho nó có ít tiền đem lợp cái nhà lại. Nhưng mà khi mình đem cái thần lực của mình ra mà mình phù hộ cho nó có tiền là mình mất mớ phúc liền, cái phước của mình bị tổn đi một số. Thánh cũng bị tổn phúc. Rồi ví dụ cái người mà họ tốt rồi thì nó dễ, ví dụ có cái người đó họ rất là tốt bụng, họ biết tu họ tốt bụng, cái người nhà họ mắc bệnh khó chữa, chữa không được, họ đến họ lạy họ xin, nói: "Xin thánh gia hộ cho con vì người nhà con bị bệnh thế này thế kia, vì con không có tiền nhiều". Đứa này nó tốt bụng quá, mà để nó khổ vì cái người nhà nó bệnh như thế này mình không đành.
[1:05:38]Thôi được được cái mình ban, thế là cái người này sau khi lễ thánh xong đi về tới nhà cái người nhà từ từ ngồi lên ăn cơm được liền, mà trước đó là nằm liệt, vì ông thánh thực sự là ổng ban thực lực ổng ra, ổng dùng thần lực ổng ra ổng chữa bệnh cho cái người nhà đó liền. Nhưng mà khi mà đem thần lực ra ổng chữa cho người ta thì ổng mất đi mớ phúc của ổng, ổng tổn đi một số phúc của ổng. Vậy làm thánh sướng không? Giống như người giàu tốt bụng người ta xin riết rồi tới điều không biết còn tiền để mà cho hay là dọn nhà đi nơi khác ở luôn. Thì ông thánh ổng cũng vậy, tức là ai bảo làm thánh là sướng,
[1:06:09]giống như nói ai bảo chăn trâu là khổ vậy, ai bảo làm thánh là sướng. Cho nên ráng tu mình ước mơ để làm thánh, nhưng sự thật làm thánh rồi thì lại gấp một nghìn lần cái chuyện cực hơn lúc trước. Nói hồi mình chưa làm thánh á, mình đem cả cuộc đời này mình hy sinh, mình thương yêu con người, làm bao nhiêu công đức lành là cực lắm rồi, cứ tưởng là khi làm thánh rồi được nghỉ ngơi, không ngờ tới chừng làm thánh rồi còn cực hơn gấp ngàn lần trước kia chưa làm thánh nữa. Bởi vì chúng sinh biết mình làm thánh rồi mà, thế là thôi tha hồ tới mà cầu xin, lạy lục, mà lúc đó không lẽ không cho, mà cho là đem cái phúc mình ban ra.
[1:06:41]Mà mỗi khi dùng thần lực giúp ai là ban cái phúc mình đem ra. Cho nên nhiều khi ví dụ như là ta nghe kể chuyện cụ Pháp chủ ở đây, tức là cụ tổ ta đây sau này là Đệ nhất Pháp chủ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam là sư cụ Đức Nhuận đấy, sư cụ Đức Nhuận, thì mỗi lần mà sư cụ đi về thăm tổ đình thì dân làng cứ bồng bế con cháu đứng hai bên đường, có những đứa bé mà khó nuôi á là cứ bồng đến cụ xoa đầu, cụ xoa đầu. Mà cụ xoa đầu xong thì nó hết khóc, nó ăn khỏe, nó mau chóng lớn. Cứ nghe tin đồn như vậy thì cứ xúm nhau mà bồng con bồng cháu ra cho cụ xoa đầu. Thì như vậy là cụ ban cái phúc mình cho đứa bé.
[1:07:23]Phúc của cụ cũng phải bị hao đi. Vậy làm thánh cũng cực là vậy đó. Chứ bao nhiêu phúc mình đã tạo ra đối với cuộc đời, mình tích lũy được trong tâm, trong cái nhân quả của mình, nhưng mà khi gặp đứa bé đưa ra cái vỗ đầu xoa cầu nguyện cho nó khỏe, cái thần lực mình tràn qua đó, phúc mình tràn qua đó liền. Phúc của mình chia qua đó liền, chia qua đó liền, cho nên về bị hao bớt liền chứ không phải là không. Làm thánh cũng vất vả như vậy. Giờ còn ham làm thánh nữa không? Còn không? Vẫn còn nha, cực cũng phải ham nha, bởi vì vì chúng sinh mà ta tu hành, vì chúng sinh mà ta làm thánh, mà mình không thấy mình là
[1:08:01]thánh, một bậc thánh đặc biệt là không thấy mình là thánh. Cứ hễ hỏi: "Ông là ai vậy?", "Dạ tui là thánh", thì người đó phải thánh không? Không, cái người đó ở đâu Biên Hòa, Bệnh viện Tâm thần mới lọt ra á. Còn một bậc thánh thật sự hỏi: "Ngài là ai?", thì nói: "À tôi chỉ là cát bụi tầm thường", coi chừng ông đó là ông thánh thiệt á. Cái người mà xưng mình là cát bụi tầm thường coi chừng là thánh, còn mình hỏi: "Ngài là ai?", nói: "Tôi là thánh", thì mình phải đưa lên xe đưa về bệnh viện lại giùm. Ta thấy mà ai có quyền năng đặc biệt có thể ban phúc giáng họa, thế là ta xưng là thánh, nhưng sự thật giữa thánh và thần nó khác
[1:08:35]nhau, mặc dù giống nhau ở chỗ là ban phúc giáng họa, ông thần cũng làm được việc đó, vị thánh cũng làm được việc đó. Là cái đền thờ thần á ta đến ta cầu xin nhiều khi cũng được linh, có ứng á, tức là vị thần cũng chia cái phúc mình ra để giúp cho người đấy, ông thánh cũng chia cái phúc mình ra giúp cho người đấy, nhưng mà chỉ khác nhau là ông thần thì có một thời hạn nó ngắn, đến lúc nào đó ông phải tái sinh ra lại làm một người bình thường. Còn vị thánh thì cứ lên mãi, lên mãi vì tâm linh khai mở, cho nên cái vị đó cứ thăng tiến lên mãi, cho đến khi trở thành một vị A La Hán, một vị Đại Bồ Tát, một vị Phật thì cái công đức nó
[1:09:09]vô lượng vô biên mà ta cầu hoài không bao giờ hết. Ví dụ như Đại Bồ Tát Quan Âm đi, Đại Bồ Tát Quán Thế Âm mà ta thờ thì vị đó vậy là công đức vô hạn, ta cứ cầu xin mãi, bởi vì khi mà ta cầu xin ta gọi tên Bồ Tát Quan Âm á thì không phải là Bồ Tát Quan Âm giúp ta, mà chư thiên hội tụ lại giúp ta liền, bởi vì chư thiên kính phục Bồ Tát Quan Âm. Ví dụ như là Phật Thích Ca của ta cũng vậy, ta đến cầu Bổn Sư Thích Ca của ta thì không phải là Bổn Sư Thích Ca ban thần lực ra giúp ta, mà chư thiên lại nghe ta gọi tên Phật là chư thiên đến giúp ta liền, bởi vì kính trọng Phật. Chỗ này dễ hiểu không ạ?
[1:09:51]Nó cũng giống như thế này, giống như bây giờ ví dụ như tổ đình ta có một vị trụ trì lớn, già, yếu, nhưng mà ai cũng yêu quý, ai cũng kính trọng. Thế là có cái người dân làng họ đến họ xin, đến ngoài cổng cái ông thầy ổng mới chặn lại hỏi là: "À cụ đến đây có việc gì không ạ?". Nói: "Dạ thưa thầy tôi đến tôi gặp thầy trụ trì. Tôi xin ngài là dạy cho tôi điều này và giúp tôi điều kia". Thì ông thầy đó có đưa vào gặp thầy trụ trì không? Không. Chính ông thầy đó giải quyết liền, ổng dạy liền, ổng hướng dẫn và ổng giúp đỡ liền. Vì sao vậy? Bởi vì hễ gọi đến thầy trụ trì là ổng có trách nhiệm ổng lo,
[1:10:27]chứ ổng không phiền đến thầy trụ trì nữa, bởi vì thầy đức cao trọng vọng, già, yếu và làm nhiều việc lớn hơn. Thì cũng vậy, khi ta gọi tên, ta quỳ lạy cầu xin Phật Bổn Sư Thích Ca của ta, vừa mới gọi tên Ngài thôi thì Phật không có ra tay, chư thiên hội tới giúp ta liền. Đó là lý do tại sao mà ta cầu xin Phật mà ta được thiêng, được ứng là vì vậy. Còn những vị thần nhỏ nhỏ thì chính vị đó phải ra tay giúp ta, chứ không có ai giúp giùm. Nhưng mà tới Phật, ta gọi tới Phật là chư thiên lại giúp ta liền. Cái khác nhau như vậy. Cho nên bậc thánh thì có nhiều bậc, bậc nhỏ thì phải tự mình mà giúp chúng
[1:11:02]sinh, còn bậc thánh vô hạn rồi thì có bao nhiêu thần thánh vây lại để phụ giúp với mình trong cái công việc mà cứu độ chúng sinh như thế. Từ phàm lên thánh cũng có nhiều hạng, từ phàm phu lên thánh có nhiều hạng, bây giờ ta liệt kê ra, ta xem mình đang đứng ở chỗ nào nha. Cái hạng người thứ nhất là người xấu nè, ích kỷ, không tin nhân quả, và người này khi chết chắc chắn đọa vào ba ác đạo là địa ngục, ngạ quỷ hoặc làm súc sinh. Có ai đứng trong hạng này không ạ? Giơ tay lên. Rồi thôi tốt. Hạng người thứ hai là hạng người thế này: người tốt xấu lẫn lộn, khi thì tốt khi thì xấu, thì người này đó trong cái luân hồi họ may rủi bất thường,
[1:11:46]có khi được may, có khi bị chuyện rủi, tại vì đời trước của họ là khi tốt khi xấu mà. Ở đây ai là hạng này giơ tay lên. Hai người giơ tay. Khi tốt khi xấu. Rồi, còn bao nhiêu là không phải hai hạng. Bây giờ hạng thứ ba: là có một hạng người vô cảm, chẳng tốt chẳng xấu. Thì cái người này đó cuộc sống nó cứ bình bình trôi trôi, mà tùy môi trường, hễ theo cái môi trường tốt họ tốt lên theo, môi trường xấu họ xấu theo. Sống chung với xã hội đen thì họ thành du đãng, ăn cướp, mà sống chung với người hiền lương thì họ tốt lên lần lần, tại họ vô cảm, họ chẳng tốt chẳng xấu. Ai hạng này giơ tay lên thầy xem.
[1:12:24]Rồi, tốt, không có ai vô cảm ha. Rồi, bây giờ hạng người thứ tư thế này: là hạng người không xấu, nhưng mà làm điều tốt chưa được nhiều lắm. Thì cái người này chắc chắn sẽ trở lại đầu thai làm người, không bị đọa vào ba ác đạo. Nhưng mà cái người hơi bình thường thôi, không đặc biệt lắm, nhưng mà cũng không khổ lắm. Tại vì không phải là người xấu, nhưng mà điều tốt mình cũng chưa làm được nhiều. Ai? Giơ tay lên, hạng thứ tư này. Hơi kha khá rồi. Kha khá rồi. Bây giờ cái hạng thứ năm, là cái người có biết đạo lý, tức là có đến chùa, có đọc kinh, có nghiên cứu, có nghe giảng, và làm được nhiều điều tốt.
[1:13:05]Cái người như vậy, những đời sắp tới họ hạnh phúc, thành công. Ai là người này, giơ tay lên. Có người giơ thẳng tay, còn nhiêu giơ mé mé không, giơ thấp thấp. Mạnh dạn giơ thẳng tay đi mà. Hầu hết chúng ta ngồi đây là chúng ta đang chuẩn bị thành cái người này nè, thấy không? Người có đạo lý, có hiểu giáo lý, và thích làm điều tốt, mà làm nhiều chưa thì chưa biết, nhưng mà ta còn thời gian từ đây tới chết, mình còn thời gian mà, phải không? Cho nên là hi vọng từ cái ngày hôm nay, từ ngày giỗ Tổ này, cho đến ngày mà ta lìa khỏi đời này, ta sẽ làm được rất nhiều điều tốt cho đời, bởi vì ta đã có đạo lý trong tâm.
[1:13:43]Người nào chịu ngồi đây là cái người có đạo lý trong tâm hết. Trừ cái người ngồi đây, đứng đây mà không chịu nghe, lo nói chuyện tầm phào ngoài kia, lo dòm mấy sư đệ gì ngoài kia, không biết. Thế còn những người ngồi nghe nghiêm chỉnh đều là những người có đạo lý trong tâm. Và cái phần còn lại, từ đây cho đến cuối đời, ta ráng làm nhiều điều tốt, thì người này tái sinh trở lại sẽ là người hạnh phúc, thành công. Hầu hết chúng ta sẽ là người như thế. Xin cho một tràng pháo tay. Chúc mừng!
[1:14:17]Đang nghe Pháp mà nói chuyện là đời sau làm cái gì? Đang thuyết Pháp mình không chịu nghe, mà nói chuyện ồn ào hoặc lo vào chuyện khác, đời sau mình có tai sẽ không được nghe, là người điếc á. Nhớ như vậy. Nên ai muốn điếc thì trong khi mà nghe thuyết Pháp mình cứ nói chuyện tào lao, đừng thèm lắng nghe, đời sau sẽ được điếc, nha. Bây giờ ta nói tiếp một hạng người nữa, là hạng người thuần thiện, kiểm soát được tâm hồn mình từng chút, sai hay đúng. Hạng người thứ bảy ta nói là người thuần thiện, tức là cái người kiểm soát được tâm hồn mình từng chút một. Mình nghĩ đúng hay sai đánh giá được, sửa liền.
[1:15:01]Mình nói với mọi người một lời đúng hay sai, sửa liền, biết đúng sai. Làm việc gì cũng đều phải đúng hết. Tức là từ trong ý nghĩ, lời nói, việc làm đều thật đúng thật tốt hết. Thì người này đời sau làm vĩ nhân. Một người nổi danh lừng lẫy luôn, làm vĩ nhân, làm những điều mà thế gian phải ca ngợi, khi chết rồi người ta lập đền thờ. Mà đời này phải như vậy, đời sau mới thành vĩ nhân. Thuần thiện. Vậy ai là người thuần thiện, giơ tay lên.
[1:15:30]Chắc cũng có nhưng mà khổ cái là người thuần thiện lại là người khiêm tốn, không chịu giơ tay phải không? Chớ cũng cười cười thôi chớ không chịu giơ tay. Biết là người đó là người thuần thiện, đó mấy người cười cười mà không giơ tay đó. Là người khiêm tốn. Rồi, cao hơn cái người thuần thiện là một bậc Thánh, đúng là một bậc Thánh, là người tâm linh khai mở, tuy ở cõi này mà sự thật mình đã thuộc về một cõi khác á. Khi chết không còn dính líu cõi này nữa, về một cõi trời rất là cao. Đó là bậc Thánh thật sự. Là sống trên đời thênh thang tự tại, đạo đức hoàn chỉnh, chỉ sống vì chúng sinh mà sống, không còn cái gì cho mình nữa.
[1:16:10]Đó là một vị Thánh. Cao hơn vị Thánh nữa, thật sự là một bậc giác ngộ hoàn toàn, đó là một vị A La Hán, một vị Phật, là vô ngã hoàn toàn. Trong tám bậc này thì ở đây ta gần như ta là bậc thứ thứ năm, là ta có đạo lý và làm được nhiều điều tốt trong tương lai. Dưới bậc thứ năm này thì có những hạng khác, đôi khi ta cũng có bị vướng như vậy. Nhưng mà hi vọng là ta từ bậc thứ năm trở lên, từ bậc thứ năm trở lên, nha. Thánh có đôi cánh, ai nhìn thấy đôi cánh của Thánh không?
[1:16:44]Ta chỉ thấy Thánh có đôi tay, đôi tay tận tụy và trái tim từ ái, chứ ta không thấy Thánh có đôi cánh. Thánh có đôi cánh. Đôi cánh của Thánh là thế này: thứ nhất là biết rất rõ nhân quả nên tạo được công đức vô lượng. Và thứ hai, thiền định đúng hướng để đạt được sự vô ngã trong tâm của mình. Thứ nhất: hiểu rất rõ nhân quả nên gây tạo vô số phúc lành. Thứ hai: thiền định chuyên sâu để đạt được vô ngã. Thánh có đôi cánh đó, vậy ta có không ạ? Ta chưa có nhưng ta sẽ gắn đôi cánh vào. Thứ nhất: ta cũng sẽ hiểu sâu nhân quả để suốt đời làm được nhiều công đức, giúp đời, thương người, không bao giờ dừng nghỉ,
[1:17:37]không bao giờ làm cái gì cho mình, nghĩ gì cho mình, mãi mãi thương yêu con người. Và thứ hai là ta sẽ chuyên sâu thiền định để nhập định được và để tìm được cái vô ngã trong tâm mình. Ta cũng sẽ làm được như Thánh đã làm. Và như vậy ta cũng sẽ trở thành một vị một vị Thánh. Và lúc đó khi ta đã thành vị Thánh rồi, có người hỏi ta: "Thưa Ngài, Ngài là ai?" thì ta sẽ trả lời là gì? "Tôi là cát bụi mà thôi." Thì đúng là mình thành Thánh rồi đó.
[1:18:10]Xin chúc cho tất cả mọi người có được đôi cánh của Thánh để bay vào bầu trời của Thánh, để chứng đắc cái quả Thánh, và để có thể trả lời với mọi người rằng: "Tôi chỉ là cát bụi mà thôi." Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.