[0:17]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên chư tôn đức Tăng Ni. Kính bạch, kính thưa tất cả quý Phật tử. Hiện nay khắp nơi trên đất nước Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới mà theo Phật giáo đều tưng bừng đón mừng đại lễ Phật đản này. Thì thật là hạnh phúc, thật là vui sướng khi mà nơi cái núi rừng hoang sơ này chúng ta được hân hạnh đón mừng những bước chân của các vị tôn đức Tăng Ni về đây, được đón mừng bước chân của từng Phật tử về đây để cùng là dự cái lễ hội thiêng liêng này. Thì chúng tôi xin được có một cái đạo lý theo như thường lệ để cúng dường lên chư Phật, cũng để làm món quà cúng dường cho chư tôn đức
[1:12]Tăng Ni và gửi tặng đến tất cả quý Phật tử. Cái bài thuyết pháp hôm nay có cái tựa đề là, là Sự khác nhau giữa Phước, Đức và Công đức. Phước là điều có được khi ta giúp đỡ chúng sinh.
[1:33]Nói chúng sinh là nói chung, chớ chúng sinh đây là thường ám chỉ con người nhiều hơn, nhưng mà sự thật khi ta giúp những loài thú thì ta cũng có cái phước. Cái phước đó là cái nghiệp lành cất giữ đó trong cái vô hình ta không biết, nhưng mà để chờ đợi cho ta một cái quả báo tốt lành ở tương lai. Ví dụ như người mà được giàu sang, sung sướng thì ắt hẳn rằng người này đã từng giúp đỡ chúng sinh ở trong, trong quá khứ. Cái quá khứ này có khi là quá khứ ngắn, có khi là quá khứ rất lâu xa, nhưng là đều là quá khứ. Bây giờ cái phước để dành đó. Rồi một người tại sao mà ta bị bạc đãi, à ta bị mọi người xem thường thì
[2:19]ta cũng đã từng làm cái điều gì đó tổn phước đối với chúng sinh, là ta không giúp đỡ chúng sinh mà ta đã bỏ qua những cơ hội để giúp đời, giúp người, nên bây giờ cái quả báo nó trở lại là ta bạc phước, ta kém phước. Ý nghĩa phước là như vậy. À tuy nhiên cái phước á thì
[2:43]không phải dễ làm. Nói thì dễ mà làm không dễ. Như ta muốn giúp một người nào đó, buộc lòng là ta phải làm mất cái gì của mình ta mới giúp người khác được, chứ không phải khi không mà giúp đời, giúp người được. Bởi vì muốn giúp ai qua một cái cơn đói khổ, nghèo nàn, ta phải mất tiền của mình; à muốn giúp ai cất nhà, ta phải tốn thời gian, tốn công sức của mình; muốn bênh vực, bảo vệ ai là ta phải chấp nhận rủi ro và đánh đổi cái danh dự của mình, là để làm được một việc phước. Ta muốn làm phước ta phải tốn, phải hao chứ không phải là dễ làm. Chính vì cái để giúp đời, giúp người ta phải tốn, phải hao, thành ra mới thấy khó.
[3:30]Vì sao? Vì chúng sinh vốn là ích kỷ, ta vốn là ích kỷ, nên chịu thiệt thòi mình để giúp đời, giúp người làm cho nó khó. Và chính vì nó khó cho nên trên đời chúng sinh thường là thiếu phước, và do đó cái người mà có phước để giàu sang, vinh hiển cũng là ít hơn cái người nghèo khổ. Chỉ khi nào mà tất cả chúng ta ý thức được điều đó, chịu cực, chịu khổ, chịu hao, chịu tốn để giúp đời, giúp người thì lúc đó ta mới nâng cái giá trị mình lên một bước, bởi vì ta đã nâng phước mình lên được một bước, nên việc làm khó, việc à việc làm phước là rất là khó. Đồng thời nhiều khi ta muốn làm một người tốt, đời không cho ta làm người tốt.
[4:19]Ví dụ như một người Phật tử là khi quy y giữ năm giới thì trong đó có cái giới không uống rượu. Đến khi gặp tiệc tùng ta từ chối thì ta bị mọi người nói này nói kia, họ ghét, họ không ưa, họ xa lánh, làm công việc làm ăn của ta bị trở ngại. Rồi gia đình trách, người này người kia trách, nói: "Sao có một chút nó cũng bày đặt?" Là để mà được làm ăn, mà ta thì muốn làm người tốt, nhiều khi đời không cho mình làm người tốt. Cho nên vì vậy là để có thể làm phước, để nâng được cái phước mình lên, nâng cái giá trị mình lên để xây dựng một cái tương lai tốt đẹp cho mình hoàn toàn không dễ dàng. Ta phải hiểu cái điều đó. Đó là đó.
[5:02]Bây giờ đối với những người đã chịu khó làm phước, chấp nhận hao tốn, thiệt thòi để giúp đời, giúp người, cho người miếng ăn, giúp người qua cơn khó khăn, che người trong cơn mưa, tặng người một lời an ủi, vân vân, à vì ta chịu hao, chịu tốn làm phước xong rồi, ta chấp nhận cái nghi kỵ của cuộc đời, ta chấp nhận cái hao tốn phần mình làm phước rồi, thì ta có phước. Có phước rồi sao nữa? Có phước rồi đến lúc quả báo nó trở lại thì ta trở thành một người ở một đẳng cấp mới, không còn là cái đẳng cấp của ngày xưa sống cái trung bình, thường thường, sàn sàn nữa mà bước thành một cái đẳng cấp quý phái, giàu sang, là vì mình đã chấp nhận thiệt thòi rồi.
[5:48]Thì cái quả báo này là nó đến bởi hai con đường. Nó đến bởi hai con đường. Một con đường á là ta giống như là được khen thưởng, được thưởng bởi thần thánh ở trên cao. Hai là ta được đền ơn bởi người mà ta đã giúp. Nhớ như vậy, ta nhớ vậy. Cái phước lành trở lại với chúng ta bằng hai con đường. Một cái con đường là do sự ban thưởng của thần thánh. Một cái trở lại thứ hai là cái sự đền ơn của người mà ta đã giúp đỡ. Nói ví dụ, ví dụ thế này. Ví dụ như trong gia đình thì có một cái người con nó siêng năng, thương yêu anh chị, lo lắng cho người giúp việc, làm lụng công việc, nhưng mà không hề giúp cho ông bố, tại ông bố ổng là đầy đủ rồi.
[6:42]Thì ông bố ổng mới thấy như vậy, ổng nói: "Ờ cái thằng này nó tốt, nó ngoan, nó tốt bụng á, ờ nó hay làm giúp." Thế là sao? Ổng cho phân nửa cái gia tài, còn phân nửa gia tài lại mới chia cho bao nhiêu người khác. Thì đó, cái mà cái nhìn thấy cái người giá trị của một người tốt, người con tốt mà ông bố ổng tặng thưởng giống như là ta được thần thánh ở trên cao theo dõi, quan sát rồi thưởng cho mình. Nó cũng nằm trong nhân quả thôi, nhưng mà cái cách để đến là thường ta được sự gia hộ của chư Thiên, của chư Bồ Tát, của chư Phật từ cái lòng tốt của mình. Rồi cái cái quả báo nó đến một cái cách thứ hai nữa là từ người mà ta đã giúp đỡ.
[7:23]Khi họ gặp lại ta, họ luôn có khuynh hướng yêu quý ta, giúp đỡ ta, đền ơn ta. Đó đền ơn lại của cái kiếp quá khứ. Trở lại câu chuyện cái ông trong gia đình đó cũng vậy, thì cái người mà con ngoan đó được ông bố ổng chia nửa gia tài, ổng giao quyền hành rất lớn, thì thì những cái người mà tôi tớ, dòng họ, bà con trong nhà đều đổ theo cái người đó để phục vụ, tôn người đó lên làm một người chủ mới khi mà ông ông chủ cũ là ông bố đã già yếu hoặc qua đời. Thì cái người con này trở thành cái người chủ được bao nhiêu người theo phò trở lại. Thì cái việc mà theo phò, theo giúp, theo phục vụ đó, đó là một sự đền ơn cái việc mà người này đã được nhận ơn trong quá khứ.
[8:09]Đó là hai cái cách. Nên người này được làm ông chủ vì: thứ nhất, bố mình trao quyền, trao tài sản; thứ hai, được những người mà mình đã giúp bây giờ theo phò mình để giúp mình trở lại, hai con đường. Thì chúng ta cũng vậy. Chúng ta bây giờ chúng ta chấp nhận hao tốn cái của mình để giúp đời, giúp người thì thì thứ nhất á là khi những người mà ta giúp họ, họ chưa kịp giúp lại ta, họ chưa kịp đền ơn ta thì ta đã được thần thánh ở trên cao ban thưởng. Thần thánh ở trên cao nghĩa là ai? Gồm có chư thiên các tầng trời. Những chư thiên mà luôn theo dõi cái cuộc sống của cái cõi người này. Thứ hai là ta được Bồ Tát, được chư Phật.
[8:54]Nên những người mà làm phước hay có những cái may mắn kỳ lạ, và cái phước báo may mắn đến với mình nó vượt trội lên cả trăm lần, cả ngàn lần cái điều mà ta giúp chúng sinh. Trong nhân quả thì nói rằng là vì cái luật của nhân quả là khi ta gieo một, ta hưởng muôn ngàn, giống như ta chỉ trồng có một hạt xoài, ta bón phân, tưới nước đến khi nó ra quả hết năm này tới năm kia mà cành sai trái trĩu. Thì cũng như vậy, ta thấy ủa cái việc công sức mình giúp đời, giúp người tính ra đâu có là bao, nhưng đến khi cái quả báo trở lại với mình nó tràn ngập hết là sự thật đó chính là sự ban thưởng của thần thánh.
[9:32]Đó là cái cách thứ nhất. Đến khi chúng ta gặp lại những người ở kiếp xưa mà mình đã yêu thương, tử tế giúp đỡ họ, bây giờ họ đối với mình rất là ưu ái, yêu mến, giúp đỡ để đền ơn lại quá khứ, đó cũng là con đường mà cái quả báo nó trở lại. Hai cách như vậy ta nhớ. Đó là cái phước. Và một cái đặc điểm nữa của cái phước là là thế này, là khi ta đã từng làm phước thì đến khi quả báo đến trở lại, ta buộc phải hưởng phước. Hưởng phước xong rồi thì sao? Xong thì sao? Hết phước. Hưởng xong hết. Làm phước rồi hưởng phước, hết phước. Đó là quy luật và đó là luân hồi sinh tử. Chính vì vậy mà Phật, chư Bồ Tát,
[10:25]các vị A-la-hán cứ dạy ta là phải hướng về giải thoát là vậy đó. Chứ còn cái phước là tuy làm cho ta bớt khổ trên luân hồi, tuy làm cho ta có giá trị hơn trong cái cuộc sống này, nhưng mà cái sự hưởng phước, cái quả báo buộc ta phải hưởng phước, nó cứ chờ đợi ở tương lai, và khi ta hưởng phước thì là nhiều chuyện xảy ra, nhiều cái hệ quả xấu xảy ra khi ta hưởng phước, lát nữa ta sẽ nói. Đó là phước. Bây giờ cái đức nghĩa là gì? Đức là cái tốt của tâm. Là đạo đức là cái tốt của tâm. Thường thì cái tốt của tâm và cái việc làm phước bên ngoài có liên quan đến nhau. Là ta có thương người ta mới giúp người,
[11:12]à ta có khiêm hạ ta mới kính trọng được mọi người, à ta có cái lòng tử tế ta mới vui mừng khi thấy người khác thành công. Ơ là cái đó. Cái cái tâm tốt của ta á ta mới tạo thành một cái hành vi tốt ra bên ngoài, thành cái thái độ tốt ra bên ngoài. À ví dụ ta thấy chúng sinh khổ rồi mình mới tính đi tính lại trong cái túi tiền mình có bao nhiêu, rồi mình mới móc ra để giúp đời giúp người. Là phải trong phải có cái thương người mới có cái hành vi giúp người. Thường là như vậy. Có đức rồi mới tạo được phúc, đó là cái nguyên tắc có đức rồi mới tạo được phúc. Nhưng mà cũng có những trường hợp phúc và đức nó lại chẳng liên quan với nhau.
[11:59]Ví dụ. Ví dụ như là à có một người nào đó họ làm việc từ thiện nhưng mà mục tiêu không phải là vì thương cái xóm nghèo đó, mà chỉ vì là à nói với cái bên bộ phận truyền thông, nói rằng: "À hôm nay tôi đi giúp cái xóm nghèo đó, anh đến anh đưa tin." Để làm chi? Để mình nâng cái thương hiệu mình lên. Thì như vậy trong lòng không có chút thương yêu mà hành vi thì đúng là giúp đời giúp người, mà trong lòng thì không có chút thương yêu nào cả, thì như vậy là người này tuy có tạo phúc mà tâm thì không có không có đức. Ừ, hoặc là ví dụ ví dụ như ở gần cái cái xóm à cái làng xóm của ta lại có con đường nó bị hư, nó bị cái hố ga, mỗi lần mình đi qua chỗ đó mình
[12:50]khó chịu quá cái mình lấy cuốc ra mình mình lấp cái hố ga lại. Mà trong lúc mình lấp cái hố ga, cái đầu của mình chỉ nghĩ là gì? Nghĩ cho mình đi cho đừng có té, không nghĩ tới ai, vậy thôi. Thì cái người này cái hành vi rõ ràng là giúp đời giúp người là tạo phước nhưng trong tâm không có thương ai á. Nhìn thấy hành động vậy mà tâm không phải. Còn có những người cũng là lấy cuốc đi ra ban sửa lấp lại cái con đường hư, à sửa lại cái cầu đã chênh vênh, nhưng mà trong lòng vì thương yêu mọi người, muốn cho mọi người đi qua lại để khỏi bị té, bị ngã, bị nguy hiểm. Trong khi chờ đợi nhà nước làm, bây giờ mình cứ sửa đường trước,
[13:30]chừng nào nhà nước đầu tư thì đường nó sẽ tốt hơn rất là nhiều, bây giờ làm trước. Thì cái người đó tạo phúc bởi vì trong tâm có đức, có đạo đức. Nên ta thấy có những trường hợp mà đức và phúc nó liên quan với nhau, và có những trường hợp phúc và đức không liên quan với nhau. Để có thể có được đạo đức trong tâm mình thì có dễ dàng hay không? Dễ không ạ? Không. Vì sao vậy? Bởi vì để có thể có được đạo đức trong tâm, ta phải chiến đấu với những thói hư tật xấu của mình rất gay gắt. Ta phải chiến đấu với nội tâm mình rất gay gắt là sao? Là nào giờ mình là người ích kỷ, bây giờ phải đập vỡ cái ích kỷ đó để yêu thương được con người.
[14:14]Nào giờ mình là người bủn xỉn, hà tiện, mà bây giờ phải móc tiền ra bố thí cho người. Nào giờ mình là người hay đố kỵ, thấy ai hơn mình ghét, bây giờ mình phải chống cái đố kỵ đó mà yêu thương, quý mến được cái người thành công hơn mình. Những cái đó đau lắm, đau lắm.
[14:34]Còn khi một người mà đã thành tựu được đạo đức rồi thì những điều đó là hạnh phúc. Như khi mà lấy được tiền ra bố thí giúp người, lòng hạnh phúc. Còn khi thấy người khác thành công, mình vui mừng, cái đó điều đó làm hạnh phúc, vân vân. Nên có đạo đức rồi thì những cái tâm hạnh đó làm ta đạo đức ơ làm ta hạnh phúc. Còn khi mà chưa có đạo đức, để thành lập được đạo đức, ta phải chiến đấu với nội tâm của mình vất vả lắm. Ta chiến đấu với sự nóng nảy của mình, ta chiến đấu với cái tâm hay tự ái của mình, ta chiến đấu với cái tâm là bủn xỉn của mình, khó vô cùng. Nên để có thể thành lập được cái đạo đức thì cực kỳ vất vả.
[15:16]Mà nếu không có đạo đức thì dù ta có làm phước bằng trời, cái phước đó không có chân, lúc nào đó lâu đài sẽ sụp đổ. Chỉ có những người làm phước mà bên trong có đạo đức thì cái phước đó mới bền, đến khi hưởng phước ta đỡ có những cái nguy hiểm. Đây trở lại nói cái phước và cái cái nó có cái hệ quả của nó khi ta hưởng phước.
[15:43]Khi ta làm phước, đến khi ta trở lại ta hưởng phước, ta được giàu sang sung sướng hơn người, thì nó có một cái hệ quả rất nguy hiểm xảy ra là nó kích thích cái bản ngã ta lớn lên. Thuở xưa, khi ta làm phước giúp đời giúp người, đem tiền ra tặng người, đem công sức ra xây nhà cho người, đem lời nói an ủi người, à đem tri thức ra để mà dạy dỗ cho người, vân vân, lúc đó lòng ta nhẹ nhàng, thanh thản. Cho đến ngày khi mà cái quả báo nó trở lại, ta ở trên vị trí cao, ta nắm được quyền lực, ta có chức có vụ, ta sai bảo được người khác, ta ra mệnh lệnh, bảo ban người khác, buộc người khác phải theo ý mình,
[16:25]rồi ta lại có giàu sang, nhà cửa ta to hơn người khác, à xe ta đẹp hơn người khác, tất cả những điều hơn người hơn người đó làm cho bản ngã ta lớn lên liền. Chính cái bản ngã này mới là cái nguy hiểm, làm cho ta kiêu mạn. Nhớ như vậy. Cái kiêu mạn mới là cái đáng sợ, cái kiêu mạn mới là cánh cửa mở trong tâm cho ma lọt vào. Là khi người này đã có phước rồi, rồi bắt đầu không kiểm soát được nội tâm để cho cái kiêu mạn nó thành lập trong tâm mình thì ma đi vào. Bắt đầu người này nóng nảy, hay la lối, mà đặc biệt là rất thích hưởng thụ, đi đến chỗ sa đọa. Ta thấy có những người giàu sang rồi trở nên sa đọa là bởi vì chỗ này,
[17:16]bởi vì không kiểm soát được bản ngã khi mà cái phước nó đến. Mà làm phước à rồi hưởng phước, rồi hết phước thì thôi cũng chưa nói, mà sợ nhất là thế này: làm phước, hưởng phước, rồi tạo tội. Cái này mới là đáng ghê. Lúc có phước lại là lúc người ta dễ tạo tội. Khi có cái quyền lực trong tay, mình buộc người khác phải nghe lời mình, mình dễ chủ quan và ra lệnh sai lầm, làm khổ người khác mà mình không hay. Nên sợ nhất là làm phước, hưởng phước, rồi tạo tội cùng một lúc với hết phước luôn. Lúc đó còn lại là gì? Phước đã qua, chỉ còn lại tội, và cái tội lỗi sẽ dìm ta trong đau khổ. Và luân hồi cứ vậy mà nó trôi.
[18:13]Đó, cứ trôi lên trôi xuống, trôi lên trôi xuống mà lặn hụp hết kiếp này kiếp kia như vậy, làm cho ta mờ mịt không biết đường đi ra. Mờ mịt không biết đường đi ra nghĩa là sao? Tức là một cái người khi giàu khi nghèo, khi nghèo khi giàu, khi sang khi hèn, khi tốt khi xấu nó cứ lẫn lộn như vậy, bây giờ họ không biết con đường để đi, con đường để đi đến sự giác ngộ giải thoát nữa, và sống trong mê mờ, vô minh.
[18:42]Và rất là là đáng thương xót. Như tất cả chúng ta đang ngồi đây vậy, thì trong đây ta có những người giàu, ta có những người nghèo, à mà những người ví dụ những người giàu là những người đang hưởng phước, thôi thầy không nói. Nhưng mà những người nghèo, chưa chắc là đời trước ta đã nghèo, chưa chắc đời trước ta đã là không biết làm phước. Biết đâu là kiếp trưa xưa xưa nữa ta đã từng biết làm phước, rồi ta đã hưởng phước, rồi ta lỡ tạo tội, rồi ta hết phước, ta trở lại nghèo. Nhưng cái may mắn của ta là ta còn duyên với Phật pháp. Ta còn duyên với Phật pháp, cho nên ngày hôm nay ta biết đi chùa, lễ Phật, học kinh điển, rồi tập tu hành,
[19:25]đó là một cái hứa hẹn để sự phục hồi lại cái công đức về sau. Chứ còn ta ngồi đây với nhau nhiều như thế này, không thực sự biết được quá khứ mình là cái gì. Ngay cả những người nghèo, đừng nghĩ mình đã từng nghèo, có khi mình đã từng ở trên vinh quang tột đỉnh cũng có. Còn những người giàu là những người đang hưởng phước kiếp này, nhưng hãy coi chừng, cái hưởng phước lại làm cho ta bản ngã tăng lên, bản ngã tăng lên làm cho ta tạo tội, rồi cái hưởng phước đó cũng làm ta hết phước luôn, vừa hết phước vừa mới tạo thêm tội mới thì tương lai chúng ta là đen tối, là mờ mịt. Cho nên vì vậy là hiểu được cái điều này, ta thấy rất là đáng sợ, rất là đáng sợ.
[20:11]Nên nói làm tội thì đau khổ, mà làm phước, coi chừng cái bản ngã khi lúc ta hưởng phước cũng dìm ta trong bóng tối luôn. Nếu như vậy phải làm sao? Như vậy phải làm sao? Phải sống như thế nào? Phải tu như thế nào mới được gọi là đúng? Bây giờ ta mới nói tới chữ công đức á. Thì cái chữ công đức sẽ giải quyết cho ta cái điểm rắc rối này. Công đức nghĩa là gì? Công đức nó khác với cái phước. Phước á là ta giúp đời, giúp người với những điều trong cái cuộc sống bình thường này. Bình thường, ví dụ người đói ta cho ăn, khát ta cho uống, bệnh ta chữa trị, đi xa ta à cho giúp đỡ phương tiện, rồi cái người lúc đau khổ ta an ủi,
[21:03]người bị thiếu kém tri thức thì ta dạy dỗ, vân vân. Nghĩa là bao nhiêu điều ta giúp đời giúp người đó là giúp những điều cho cuộc sống này, gọi là phước. Nhưng công đức thì khác ạ, công đức là ta giúp đời, giúp người để cho người đó tu giải thoát. Khác nhau.
[21:26]Cái phước á là ta giúp đời giúp người mà không cần nghĩ đến cái mục tiêu giải thoát. Còn cái công đức á là ta giúp đời giúp người để cho người đó có cơ hội mà tu tập giải thoát. Hai cái này nó cách nhau một trời một vực liền, khác xa nhau về nhân về quả liền. Nên vì vậy, có những người mà khi làm phước nhiều mà đến hỏi vị thiền sư, vị thiền sư phủ nhận là bởi vì ngài biết cái người này làm phước mà chấp công, đồng thời trong cái làm phước á không có cái công đức là vì không hướng cho người ta về sự tu hành giác ngộ. Không hướng cho người ta về sự tu hành giác ngộ thì kết quả là gì? Mai mốt người ta tìm mình người ta đền ơn, hết nợ, hết yêu thương.
[22:14]Chúng sinh sở dĩ yêu thương nhau vì có nợ có duyên ở kiếp trước. Đến khi hết nợ hết duyên, tự nhiên tình cảm lạnh nhạt liền. Mà đời là vậy, luân hồi là vậy. Coi thấy nồng nàn đó, đậm đà đó rồi lạnh nhạt, hờ hững đó, mọi việc là vô thường. Giúp người ta, người ta mai mốt đền ơn lại, vậy thôi. Vì khi ta giúp người là lúc đó ta đang có ưu thế. Nhưng mà đâu phải ta có ưu thế mãi, lúc nào đó ta cũng hết phước, ta kém ưu thế, ta gặp tai họa rồi sẽ có người giúp lại ta, đền ơn xưa hết chuyện huề. Và phước là như vậy. Phước là sao? Phước có rồi sẽ hết, ân nghĩa có rồi sẽ cạn, tình yêu thương đầy rồi sẽ vơi.
[23:07]Vì chuyện thế gian tạm bợ, mong manh là thế. Nhưng một khi mà khi ta giúp người giúp đời, ta nghĩ đến mục tiêu giải thoát, à ta tặng cho người miếng bánh ăn nhưng trong đầu ta nghĩ rằng: Nguyện cho cái ân nghĩa này sẽ trở thành cái chánh pháp. Nghĩa là người này được con giúp đỡ ngày hôm nay sẽ theo con tu tập, nguyện cho người này được biết chánh pháp để tu tập, thì cái cái mà ta làm phước bỗng biến thành công đức liền. Nó không còn trở thành một cái duyên tạm bợ mai mốt người ta tìm mình người ta đền ơn nữa, mà mai mốt người ta sẽ tìm mình để cùng đi trong chánh pháp. Nên nó cái nó một nhân quả mới liền.
[23:58]Rồi ví dụ như ta thấy cái người đó nghèo khổ mà nếu lúc trước ta chưa hiểu cái chữ công đức á là ta chỉ muốn giúp cho cái người đó đừng nghèo khổ nữa. Nhưng đến khi ta biết nhân quả rồi thì ta mới biết thế này: Họ nghèo vì họ thiếu phước. Họ thiếu phước mình không thể đem cái phước mình gánh hoài, họ càng lúc càng nghèo rồi kéo theo mình nghèo luôn. Mà cái quan trọng phải làm cho họ biết đạo lý, họ chính họ phải đứng lên để họ biết làm phước, và sau nữa họ phải biết giáo pháp để tu tập giải thoát, chứ không phải thấy người nghèo giúp là cứ giúp cho vật chất vì sẽ không đi đến đâu cả. Nên khi giúp người trong đầu ta phải nghĩ đến một điều hai điều.
[24:44]Cái điều thứ nhất là làm sao cho người đó tự biết làm phước để vươn lên. Cái thứ hai là làm sao cho người đó phải có ước mơ giác ngộ. Đó, trong đầu ta phải có hai điều này khi ta giúp đời, giúp người. Chớ đừng có giúp không. Giúp không nó chỉ là ân nghĩa tạm bợ, rồi sau này một kiếp nào đó người ta tìm mình người ta đền ơn rồi hết chuyện. Như có những người vậy trong cơn khốn cùng, không còn một cơ hội nào để sống thì được một người giúp đỡ mới nói thế này: Bây giờ tôi khổ quá, tôi không còn một cơ hội nào, nay ngài đã ra tay giúp tôi, tôi nguyện kiếp sau tôi làm thân trâu ngựa để đền đáp. Cái câu nói đó cực kỳ chính xác vì nó sẽ xảy ra đúng hệt như vậy.
[25:37]Người này kiếp sau làm ngựa cho người ta cưỡi, làm trâu cho người ta cày vì phước mình không có. Phước thì không có mà cứ nhận sự giúp đỡ của người ta, kiếp sau phục vụ lại để đền ơn bằng một cái thân súc sinh lại rất là đáng thương xót. À mà lúc đó là ông chủ cái ông ông chủ con ngựa đó ông đâu có nhớ là đây là con người kiếp xưa mình giúp đâu. Ổng chỉ thấy đó là một con ngựa, tới chừng mỗi lần đi là ổng cầm roi ổng quất tróc tróc cho đau. Mà càng quất nhiều chừng nào thì nó càng mau hết nợ. Hết nợ thì nó đá cho mình cái nó chạy mất vô rừng hoặc là nó chết, hết nợ. Và như vậy cái ân nghĩa trên đời này nó tạm bợ, mong manh là vậy.
[26:15]Còn nếu mà ngày xưa cái ông đó ông giúp ông giúp cái ông này ổng đã nghĩ tới làm sao cho chính ông này phải tự tạo phước để tự có phước, tự đứng lên. Chính cái ông này phải có ý thức về giác ngộ giải thoát để tu hành, để vượt khỏi thế gian này thì đó mới là công đức. Như hôm trước thầy có nói chuyện với các em sinh viên, nói về cái bí quyết thành công. Trong đó thầy có nói cái đoạn nhân quả thế này, nói: Khi cha mẹ yêu thương con mình muốn cho con mình được sung sướng, hạnh phúc, và như vậy đúng hay không? Đúng không? Ai cũng nghĩ là đúng. Thương con mà, muốn con mình sung sướng hạnh phúc mà. Và cái đạo lý của con người, cái hiểu biết về đạo đức con người đến ngang đó là hết.
[27:01]Cha mẹ thương con làm sao cho con được sung sướng, hết. Nhưng không ngờ nó là một sự sai lầm nghiêm trọng. Cha mẹ thương con phải làm sao cho con mình tự nó biết tạo phước, chứ không phải là mình làm cho nó sung sướng, tự nó biết tạo phước. Thứ hai, làm sao cho nó có đạo đức, có trí tuệ chứ không phải cho nó thụ hưởng sự sung sướng. Nên cái việc mà một bậc cha mẹ thương con mà biết làm cho con mình tự biết tạo phước đó là là một cái trí tuệ mới của bậc cha mẹ mà nhân loại tương lai phải hiểu cái điều này, phải hiểu cái điều này. Thì như vậy mới là một sự thương con mà bền vững đúng nghĩa. Còn mà thương con bằng cách cho con mình hưởng mọi điều sung sướng
[27:54]thì chẳng bao lâu mình chết, con mình nó hết phước rồi đời nó tiêu tiêu tan.
[28:02]Và bây giờ trở lại cũng vậy, đối với
[28:07]cái chúng sinh trong cái thế gian này cũng vậy, khi ta học được đạo lý yêu thương mọi người mọi loài, ta cũng muốn cho chúng sinh làm sao? Hạnh phúc. Đúng là làm sao cho chúng sinh biết tự biết tạo phước để đứng lên. Và cái thứ hai là phải hướng chúng sinh về vô ngã, giác ngộ, giải thoát, đó mới là công đức thật sự. Nên vì vậy, nói cho thật là thế này: Ta cho một người một số tiền không bằng ta cho người một câu đạo lý.
[28:42]Cho người một số tiền hay là một bữa ăn không bằng ta nói vài điều nhân quả, tội phước cho người đó nghe. Cái người đó tin được nhân quả tội phước rồi, tự họ biết vượt khó khăn để họ chính họ tạo phước rồi thì họ đứng lên tràn trề giá trị. Còn mà ta chỉ giúp họ bằng vật chất thì họ mãi mãi là người nô lệ ta, lệ thuộc ta và họ không có cái phước để đứng lên, không còn ta họ chết liền. Nên cái cái việc giúp người phải sâu xa như vậy và phải giúp bằng đạo lý là chính. Còn giúp bằng vật chất phải có nhưng chỉ là phụ mà thôi. Và cái quan trọng thế này, ta nhớ một điều: Giúp người, người tìm lại đền ơn ta, hết. Và nó trở thành sao?
[29:33]Bội bạc, mong manh, vô thường như vậy. Còn nếu khi ta giúp người mà ta làm sao để cho người ý thức được chánh pháp để tu hành giải thoát thì sao? Thì công đức đó là đời đời bền vững. Sau này gặp lại nhau nó không có cái chuyện là đền ơn xong rồi hết ân nghĩa, mà sau này gặp nhau trở thành người đồng đạo cùng chí hướng để tu hành và vĩnh viễn đi với nhau trên con đường giác ngộ giải thoát, hình ảnh nó đẹp hơn nhiều. Do đó, khi ta giúp người, ta không muốn cho người trở thành lệ thuộc mình, ta không muốn cho người về sau gặp lại mình họ là một người phải phò mình để đền ơn, mà ta muốn cho người trở thành cái
[30:17]người bạn đạo với mình, cùng mình tu hành giác ngộ. Cái giúp đỡ đó mới là cái giúp đỡ thật sự của từ bi và trí tuệ. Cho nên, từ hôm nay khi mà ta muốn giúp ai, hãy nghĩ hãy tác trong ý mình là mong cho người này biết tu hành giác ngộ giải thoát. Mới là ý nghĩ thôi, nhưng mà từ cái ý nghĩ này tự nhiên ta sẽ có cái cách nào đó khiến từ từ ta độ được người để cho người người tu hành. Cho nên vì vậy là phước là giúp chúng sinh rồi hưởng phước, hết phước, chúng sinh đền ơn, ân nghĩa cũng hết luôn. Đức là gì? Đức là đạo đức trong tâm, cái tốt trong nội tâm của mình và cái đó là cái gốc. Nhưng mà để tạo được cái đức rất là khó vì phải chiến đấu với với chính mình.
[31:12]Còn công đức là gì? Công đức là giúp chúng sinh hướng về giác ngộ, giải thoát. Đó, cái đó mới là cái công đức bền vững vững lâu dài. Ta trở lại, cái phước là nói thì cao xa nhưng ai trên đời cũng phải biết làm phước. Vì sao vậy? Vì phước... là giá trị của mỗi người. Sống trên đời này mà không có phước, ta tuột mất giá trị. Mình làm người mà không ai coi mình ra gì cả. Cho nên giữa chúng sinh với nhau, đối đãi với nhau, đánh giá nhau, nhìn thấy nhau, thực ra đều do chữ phước chi phối. Vì vậy, đừng bao giờ khờ dại thờ ơ với việc làm phước, lúc nào cũng phải làm phước. Giúp ai được chút nào là phải giúp liền.
[32:08]Từng trong ý nghĩ, từng một lời nói, từng một cái hành vi nhỏ. Ví dụ ngồi xích qua một bên nép lại chút xíu cho người ta được ngồi một chỗ nghe Pháp cũng là một việc phước. Một hành vi rất nhỏ cũng là một việc giúp người, cũng là một việc làm phước, huống hồ là bao nhiêu chuyện khác trong đời này nữa. Nên phước là phải làm, không bao giờ được ngưng điều điều đó. Tuy nhiên, ta hiểu cái hệ quả của phước nó mang tới là sao? Hưởng phước sẽ hết phước, hưởng phước sẽ kiêu mạn và dễ tạo tội. Đồng thời, những người mà ta giúp đỡ sẽ trở lại đền ơn ta như một người cấp dưới ta, và đó là điều mà một bậc trí tuệ từ
[32:51]bi không mong muốn tí nào, nên cái phước là như vậy. Nên cái có phước hưởng phước rồi hết phước thực sự là một điều ngán ngẩm, điều ngán ngẩm. Nên chính vì vậy mà ta mới có cái gọi là ước mơ, ước mơ giải thoát. Hiểu được điều đó, cái sự trôi lăn như vậy, vinh quang rồi suy tàn, đi lên rồi lại sụp đổ, ta chán nản cái luân hồi, coi vậy chứ nó vô nghĩa. Mà để thoát khỏi cái luân hồi này thì lại phải bắt đầu từ cái việc tạo phước. Ví dụ một người nào đó hiểu được cái luân hồi nó chán ngán như vậy, muốn từ bỏ hết đã tu để tu, lại cũng là một cái sai lầm. Là vì sao vậy? Vì muốn đủ sức mạnh để vượt khỏi luân hồi cũng phải nhờ phước.
[33:41]Nhưng chỉ có một điều là cái người phàm phu thì có phước rồi hưởng phước, còn một bậc trí tuệ biết tu thì có phước rồi để tu, dùng phước đó để tu. Để có thể hướng tâm về cái giác ngộ giải thoát thì thứ nhất, biết tạo phước nhưng trong lòng ước nguyện là không hưởng, mà chỉ dùng phước đó để tu là cái thứ nhất. Cái thứ hai là phải bắt đầu và mãi mãi tôn kính Phật tuyệt đối.
[34:15]Ta kém trí tuệ nên lòng tôn kính Phật của ta rất ít, nhưng cứ phải cố gắng mà tôn kính Phật. Mỗi ngày phải quỳ trước Phật đảnh lễ Phật với lòng tôn kính thiết tha. Bắt buộc, buộc mình phải tôn kính Phật dù lúc đó chưa tôn kính mấy, nhưng mà cứ phải lễ Phật và tôn kính Phật. Sau này khi ta chứng được quả Tu-đà-hoàn, tự nhiên lòng tôn kính Phật là tuyệt đối tràn đầy. Tới đó là tự nhiên, còn bây giờ ta buộc mình phải tôn kính Phật, bắt đầu và mãi mãi vô lượng kiếp về sau. Đó. Phải có nghen, đó là cái cái cái cái khởi điểm không thể thiếu được. Rồi nữa là ta phải biết thiền định, tĩnh tâm. Đầu mình nó suy nghĩ lung tung hết,
[35:05]thế giới càng lúc càng căng thẳng, những điều phàm tục lôi kéo ta chìm vào trong trong mê mờ, phải có thiền định, tĩnh tâm. Thiền định, tĩnh tâm nó có hai cái đường lối: một là cái cách thiền định lúc ta ngồi kiết già như lúc nãy, và cái thứ hai là cái chánh niệm trong đời sống. Trong đời sống lúc nào ta cũng cũng gì? Nãy mới học rồi. Cũng sao? Cũng nhớ thân vô thường, tâm không bao giờ rời khỏi thân. Dù khi đang nói, hoặc khi đang nghe, khi đang làm, khi đông người, khi ở một mình, thậm chí bắt đầu lên ngủ và chìm trong giấc ngủ, không quên cái thân này là vô thường. Đó là chánh niệm. Và cái chánh niệm nó làm cho tâm ta không tạp loạn,
[35:57]trở nên tỉnh giác, định tĩnh và trí tuệ phát sinh. Mà bất ngờ ta chứng được quả Tu-đà-hoàn một cái thì ta thay đổi cả tâm hồn con người mình. Ta chứng Tu-đà-hoàn thì chưa có cao siêu, chưa bay lên hư không, chưa có hiện ra phép thuật gì được hết, nhưng mà tâm hồn mình đã thành một tâm hồn khác, tràn đầy lý tưởng giác ngộ, thành một người tốt, quân tử chân chính, tôn kính Phật tuyệt đối và không bao giờ làm điều ác được nữa. Đó là cái quả Tu-đà-hoàn như vậy. Thời nay, sự thật đã lác đác cũng có người chứng Tu-đà-hoàn chứ không phải là không có đâu. Dù cách Phật đã xa, dù là Chánh pháp đôi khi bị mê mờ,
[36:40]dù là đường tu vất vả, nhưng lác đác đây đó trong cái bầu trời Phật giáo này thực sự đã có những người chứng Tu-đà-hoàn. Những người đó khi là tu sĩ, cũng có nhiều người là cư sĩ, mà Thầy biết chứ không phải là không, Thầy không có nói dối đâu. Chứng những quả cao hơn thì rất khó, nhưng mà nhiều người cũng đã chứng được Tu-đà-hoàn là bởi vì sao? Bởi siêng năng thiền định, tạo phước, lễ Phật, tôn kính Phật. Những cái căn bản như vậy cũng làm cho ta chứng được quả thánh. Trở lại nói cái công việc ngồi thiền. Hồi nãy quý Phật tử ngồi thiền có có đau khổ không? Có không? Có nhiều người nói rất đau khổ là nói rất thật,
[37:21]nhiều người nói không là người nói dối. Ngồi thiền rất đau khổ. Đau khổ là cái gì? Nhất là đau chân, tê chân á, ha. Khi mình ngồi không được nhúc nhích thì thôi cái đó có thể khống chế được, nhưng cái đau chân lát nó rất là đau khổ. Càng ngồi lâu thì càng đau, mà càng đau thì càng thù ghét cái ông mà nãy ông bắt mình ngồi thiền. Nhưng mà không phải đâu. Cái người mà mỗi ngày ngồi thiền đau chân như vậy đó, dù chưa chứng được quả gì, đến khi ta sau này ta được một cái phước thế này: cái ngày mà ta già yếu, ta lìa đời, ta nhắm mắt, ta không bị bệnh nó hành. Không bị bệnh hành, chết rất êm ái. Vì sao vậy?
[38:06]Vì cái nghiệp của ta nó đã đổ ra trong lúc ta ngồi thiền hết rồi. Từng cái cơn đau chân của ta là nghiệp ta nó trả dần, trả dần trong từng ngày, từng ngày. Nên sau này khi ta chết rồi không có bị đau, bệnh, không bị dằn vặt, chết rất là êm ái. Không tin ngồi đi rồi coi chết thử coi làm sao, biết liền. Nói thiệt á.
[38:28]Còn cái người nào mà đủ công đức mà chứng luôn một cái thôi thì thôi tự tại trong sinh tử là điều không nói, chứ còn là bình thường thì khi ta ngồi thiền đau như vậy, nghiệp xưa ta trả dần, trả dần trong từng cái cơn đau chân, tê chân như thế. Vì vậy là chưa nói tới cái chứng thánh sâu xa, chỉ nội cái ngồi thiền đau chân trả bớt nghiệp để bớt bị vật vã khi chết thôi là đã xứng đáng để ta tinh tấn mỗi ngày ngồi thiền. Ngoài ra, cái ngồi đúng phương pháp mà tinh tấn nữa thì thực sự hứa hẹn cho ta một cái tương lai giác ngộ, giải thoát. Đó là ước mơ của tất cả những người đệ tử Phật của chúng ta,
[39:11]nhất là ngày hôm nay khi ta kỷ niệm cái ngày Đức Phật đến với trần gian. Đã Ngài đến để gieo rắc cái một con đường mở ra sự giác ngộ, giải thoát cho thế giới này. Từ đó chúng sinh có đường đi, từ đó cuộc đời có ánh sáng, và từ đó mấy nghìn năm qua nhờ vậy mà ta bớt tội lỗi rất nhiều. Nếu không có Phật, không có giáo lý nhân quả của Người, không có cái giáo lý vô ngã của Người, không có cái ước mơ giác ngộ mà Người gieo rắc cho ta, sự thật ta đã tạo tội nhiều lắm rồi và giờ này không được ngồi đây. Giờ này không được ngồi đây đâu. Hôm nay ta ngồi đây dưới cánh rừng của chùa Phật Quang trong bầu không khí nóng nực, nhưng mà tình người thì ấm áp thế này
[40:02]để ta tưởng nhớ đến Người, ta yêu kính đến Người và ta cũng nguyện lòng là phần đời còn lại này và mãi mãi muôn kiếp về sau, ta đi theo bước chân Người, tinh tấn tu hành để tìm sự giác ngộ, giải thoát. Và trên con đường đi đến cái giác ngộ giải thoát cho vô lượng kiếp sau đó, ta nguyện sẽ yêu thương tất cả mọi người chung quanh ta, giúp đỡ lẫn nhau để mọi người cùng biết tu hành, hướng về giác ngộ, giải thoát. Xin kính chúc cho chư tôn đức Tăng Ni và tất cả quý Phật tử mùa Phật Đản an vui, hạnh phúc và tinh tấn. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.