[0:00]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Cứ theo thông lệ mỗi năm thì rằm tháng tám chúng ta có trai đàn chẩn tế cầu siêu trong ban ngày, tối đến thì ta sinh hoạt Trung Thu, gồm có văn nghệ, nghe pháp và ăn bánh Trung Thu. Bài pháp hôm nay chúng ta nói về vấn đề tình yêu thương. Tình yêu thương là động lực để con người sống, là đề tài mà bao nhiêu thơ nhạc mà diễn tả, nhưng thực sự chưa bao giờ ta có đủ ngôn ngữ để định nghĩa một cách cụ thể tình thương yêu là cái gì, không có. Ta chỉ nói những biểu hiện chung quanh của tình thương yêu, còn chính xác tình thương yêu là gì ta không có ngôn ngữ để diễn tả, nhớ như vậy.
[0:56]Tại vì sao vậy? Tại vì cái ngôn ngữ nó thuộc về tư tưởng, thuộc về logic, là những cái gì có thể suy luận, diễn tả một cách theo năm giác quan được. Ví dụ như đắng hay cay, hay tối hay sáng, hay vuông hay tròn, hay gần hay xa, đó là những khái niệm mà ta có thể lấy cái logic của vật chất, vật lý và năm giác quan để diễn tả. Nhưng riêng cái tình cảm yêu thương nó không nằm ở những điều đó, nó nằm ở một tầng sâu hơn của ngôn ngữ, ta nhớ như vậy. Cái tình cảm yêu thương nó nằm ở một tầng sâu hơn của ngôn ngữ nên thực sự không có một ngôn ngữ nào diễn tả được. Ta chỉ diễn tả cái biểu hiện của tình yêu thương thôi.
[1:50]Ví dụ ta thấy ta ta nhìn một người, bỗng nhiên ta có cái ngưỡng mộ.
[1:57]Cái tình cảm ta thấy ta có nhưng mà ta không biết, không có dùng từ để nói rồi thì mình đặt cái từ ngưỡng mộ. Hay ta thương ai, ta nhớ ai, thậm chí ta ghét ai, vì cái tình cảm luôn luôn là một tầng sâu hơn ngôn ngữ nên không bao giờ có ngôn ngữ để diễn tả được. Tuy nhiên cái tình thương yêu đó nó mạnh hơn ngôn ngữ, mạnh hơn ý nghĩ. Ví dụ như ta có thể nghĩ về một việc làm từ thiện, ta có thể nghĩ về cái việc đi kiếm công ăn việc làm để kiếm tiền, ta có thể nghĩ về việc tìm kiếm một cái danh vọng, hay ta có thể suy nghĩ về cái việc mà trốn đời để ẩn cư đâu đó, thì ta cứ tha hồ mà nghĩ, nhưng nó chỉ là ý nghĩ và không bao giờ trở thành hành động.
[2:51]Ý nghĩ thì cứ tha hồ mà nghĩ. Ta nghĩ đủ thứ chuyện trên đời mỗi ngày theo cái bản năng của bộ não, cứ vọng tưởng, suy nghĩ đủ thứ chuyện trên đời và không có chuyện gì xảy ra. Không bao giờ những ý nghĩ đó biến thành hành động nếu không có tình yêu thương, nếu không có động cơ của tình cảm trong đó. À ví dụ ta muốn giúp ai, ta nghĩ qua rồi không có giúp. Tại vì sao vậy? Tại không có tình yêu thương ở trong. Ta không thương họ, nghĩ thì có nghĩ nhưng không bao giờ trở thành hành động được. Chỉ khi nào ta thương thì có hành động, ta sẽ giúp người đó. À hoặc là bây giờ nói thấy con đường này nó hư hư quá,
[3:33]ta cũng muốn ta thấy nó ta nói ừ con đường này nên được đắp lại, à nếu mình rảnh mình cũng nên đắp con đường, nhưng chỉ là ý nghĩ, dừng lại ở ý nghĩ và không bao giờ ta thò tay ta làm được gì cả, trừ khi ta có một động lực. Động lực đó là gì? Ta nghĩ tới luật nhân quả: à có con đường hư này, nếu mà ta chịu khó đắp sửa nó cho mọi người đi được an toàn, thuận lợi, ta sẽ được cái phước lành. Và cái phước lành đó quay lại cuộc đời của ta, khiến cho ta sao? Được nhiều may mắn hơn, được nhiều an toàn hơn, tránh được nhiều cái tai ách hơn. Cuối cùng động cơ vì thương mình, thế là ta ra tay ta lấp con đường, sửa con đường đó lại.
[4:18]Cho nên suy cho cùng rồi việc làm của ta nó phải xuất phát từ cái sức mạnh của tình cảm, của tình yêu thương. Ta thương ai đó, ta ghét ai đó, hoặc là thương chính mình, vân vân, thì ta mới có động lực để làm chuyện này, làm chuyện kia trên cuộc đời. Chứ còn nghĩ thì tha hồ mà nghĩ, nghĩ thì nhiều chuyện để nghĩ lắm, nhưng làm rất ít điều để ta làm vì ta rất ít thương yêu. Ví dụ như ngày Trung Thu vậy, hôm nay là cái lễ trai đàn chẩn tế cầu siêu, ta về đây mấy ngàn người cùng nhau tụng kinh. Cùng nhau ta tụng kinh buổi kinh đó dài hơn hai tiếng rưỡi, phải hơn hai tiếng rưỡi không con? Chắc khoảng đó, hơn hai tiếng rưỡi.
[5:03]Ngồi rất là vất vả, rất là mệt, thì tại sao ta bỏ hết việc khác mà ngày hôm nay ta
[5:12]lên đây ta ngồi rồi tụng kinh suốt hai tiếng mấy đồng hồ rồi ở lại tối bữa nay? Cái động cơ nó nằm chỗ nào? Ta thương cái gì mà ta ta chịu khó lên đây từ buổi sáng, ăn cơm trưa, tụng kinh suốt buổi trưa tới buổi chiều, rồi nghe pháp? Mình phải có cái động cơ, có cái tình cảm thương gì trong đây đó. Ta thương cái gì? Ta thích cái gì? Thích cái gì? Thì ra ta thích ăn bánh Trung Thu, phải không?
[5:45]Nói nghe oan quá! Thực sự là bởi vì ta yêu, ta yêu đạo, ta yêu các thầy cô, ta yêu huynh đệ của mình, nên mỗi khi có một dịp lễ đông người về đây ta có cơ hội được gặp nhau, nhìn nhau, nói chuyện với nhau đủ thứ việc, vậy. Rồi đôi khi xui xui, vô tình có một cái sinh nhật của ai về lọt vào những ngày này lại niềm vui chồng thêm niềm vui thì cũng rất là là hay. Cho nên cái niềm vui làm cho ta yêu thương nhau, gắn bó nhau nhiều hơn. Và chính cái tình yêu thương đó mà ta chịu cực, chịu khổ, chịu vất vả để đến chùa để tu tập, để làm phước, để ngồi thiền. Thực sự là ta thấy như vậy, nhiều khi một buổi tụng kinh là tới mấy trăm người,
[6:30]nhưng sau đó người ngồi thiền chỉ còn chín chục người, trăm người, hơn trăm người. Những người khác họ không không ngồi thiền, họ tụng kinh thôi, không về, vì sao vậy? Vì chưa đủ sức để yêu cái thiền định, chưa đủ sức để yêu cái thiền định. Chừng nào họ yêu thiền định họ mới có thể ngồi thiền được. Mà làm sao mà yêu được thiền định? Phải hiểu về thiền định thế nào đó, hoặc là cái người có ngồi thiền tâm có an lạc, tìm thấy được cái hạnh phúc, cái giá trị trong thiền định, thì người đó yêu thiền định mới có thể ngồi được. Còn không, ngồi lên đau chân, loạn tâm là trốn liền, bỏ liền. Lần sau ai nhắc tới thiền không dám ngồi nữa,
[7:09]lẻn lẻn đi chỗ khác, lấy lý do khác, hoặc là cuối cùng mà không trốn được thì lấy lý do xin phép được đi giám thiền, đi tới đi lui coi người ta thiền, còn mình khỏi thiền. À đủ cách thì sợ lắm, đúng không? Ta có nhiều loại yêu thương.
[7:27]Ví dụ như ta yêu thương vì bản năng, như cha mẹ sinh con ra tự nhiên thương con, và cộng thêm cái văn hoá của dân tộc, cái tình cha mẹ với con cái sâu đậm, nên cha mẹ thương con cái một cách rất tự nhiên mà nặng và và sâu đậm, và bao la. Nên nói "Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình" là vậy. Còn con cái có thương cha mẹ không? Có không? Hổng dám đâu. Thực sự theo tự nhiên con cái rất ít thương cha mẹ. Rất kỳ lạ vậy! Mình thương con mình chứ mình không thương cha mẹ mình. Chỉ những người có đạo đức, biết ơn, biết suy nghĩ thì mới thương cha mẹ mình. Nên đây là một điều ngược lại nha. Nên thương cha mẹ là thuộc về đạo đức, còn thương con thì thuộc về bản năng.
[8:23]Khỏi cần dạy, tự nhiên mình thương con mình, nhưng phải giáo dục rất nhiều mình mới thương ngược lên cha mẹ mình. Thì cái tình tình cảm nhiều loại trên đời rất là khó khăn. Có những loại, một loại bản năng khác không cần không cần nhiều động cơ khác nhưng mà người ta vẫn thương, vẫn thích là do cái yếu tố về sự hấp dẫn. Ví dụ như một người nam khi nhìn thấy một người nữ đẹp, tự nhiên thích. Cái thích đó nó cũng thuộc loại là bản năng tâm sinh lý của con người. À ví dụ như bây giờ vậy, một cái cô đó cổ thi đậu hoa hậu, cổ đẹp, hình ảnh cổ tràn ngập tùm lum, ông nào nhìn cũng thích. Cái thích đó là thích tự nhiên, thích bản năng,
[9:10]không đâu tới đâu cả, không có chuyện gì xảy ra vì hai người chẳng có duyên nợ gì với nhau, nhưng đó là cái thích tự nhiên, thích bản năng. Hoặc là một người con gái vậy, thấy một người đàn ông có tài hoa, tự nhiên thích, ngưỡng mộ, có thể yêu. Vì sao vậy? Dĩ nhiên nó có cái động cơ phía sau nữa, nhưng mà đại khái là vậy, à là có những yếu tố về sắc đẹp, về tài năng vẫn hấp dẫn, vẫn khơi gợi lên cái tình cảm nơi người khác, nên làm cho cái cuộc đời này thực sự nó rối loạn. Bởi khi ta yêu thương ai, ta bắt đầu gieo cái nhân đầu tiên vào trong cái dòng luân hồi. Ví dụ mình không có thương người đó thì thôi, nhưng khi bắt đầu mình thương người
[9:51]đó, mình đang gieo một cái nhân đầu tiên trong cái dòng luân hồi, không biết sau này nó có ra gì hay không, nhưng một cái nhân mình đã đã gieo xuống. Mà tại sao mình thương cái người đó? Thực ra nhiều khi chỉ là vì tâm sinh lý đơn giản của giống loài, của chúng sinh, một bản năng tự nhiên: thấy đẹp thì thương, thấy có tài thì thương, thấy ăn hay nói giỏi thì thương, thấy cày cuốc, thấy làm ra tiền là thương, đại khái vậy. Mà khi thương một cái ta gieo một cái nhân trong luân hồi, còn về sau chưa chắc thành quả, nhiều khi không bao giờ có duyên gặp lại, nhưng đã gieo một cái nhân để đó vậy. Có một cái yêu thương mà là một cái sức mạnh rất là nặng,
[10:33]thường ta không tránh khỏi, đó là duyên nợ của quá khứ. Là trong quá khứ mà đã có duyên, có nợ với nhau, đã giúp nhau, có ân nghĩa với nhau thì thường khi gặp lại, không ai tránh khỏi tình yêu thương. Đó. Cái cái tình yêu thương mà do duyên nợ quá khứ, có khi nó hiện ở trong gia đình huyết thống. Ví dụ cha mẹ, con cái, anh chị em một nùi, một chùm, một nhóm, một một một một gia đình như vậy đều là duyên nợ quá khứ mới tự nhiên sinh ra, khiến lọt vào trong cùng huyết thống để mà ở thành một gia đình phải có trách nhiệm nhau, phải thương nhau. Nhưng có một cái tình cảm nó không phải huyết thống mà
[11:16]rất là mạnh, đó là tình cảm nam nữ để sau này người ta thành vợ, thành chồng mà tạo thành một gia đình. Cái tình cảm này tạo hóa sinh ra là rất là mạnh, vì nếu không đủ mạnh, hai người đó không tạo thành một gia đình bền vững được. Đó là lý do mà cái tình cảm nó mạnh đến nỗi ta thấy nó tràn ngập trong thơ, trong văn, trong nhạc, trong sách, đủ thứ hết. Nó mạnh quá nên nó hiện ra đủ thứ trong nghệ thuật là do do do giống như ta nói là tạo hóa gài một cái chương trình, một cái lập trình vậy. Là để có thể thành một gia đình bền vững, khó đổ vỡ, để cho con cái được an toàn thì cái tình thương đó phải rất là mạnh.
[11:58]Mà khi nó mạnh quá rồi, nó hiện tùm lum ra hết trong thơ, trong nhạc, đủ thứ, nên nó tràn ngập tùm lum hết trơn. Kìa, nhưng mà nó cộng thêm cái văn hóa nữa. Ví dụ khi ở một đất nước mà ta có cái văn hóa nó bồi đắp cái trách nhiệm, cái tình nghĩa, thương nhau mà được cái văn hóa nó nó tô đắp thêm, khiến ta có trách nhiệm với nhau thêm, cái ân nghĩa càng lúc càng dày, càng lúc càng dày, nó thành ra cái nợ duyên rất là nặng và khó dứt ra. Còn nếu mà ta thương nhau, nhưng mà cái văn hóa của cái xứ đó nó hời hợt, nó khuyến khích những cái điều của sự ích kỷ, thương nhau đó mà không không có lo cho nhau nhiều, cái duyên nợ từ từ nó mỏng dần, mỏng dần, nó vẫn có thể tan vỡ được.
[12:46]Là ý là như vậy. Thì ta nói sơ sơ vậy. Nhưng hôm nay cái mục tiêu này không phải phân tích mấy cái đó, mà mục tiêu hôm nay cái bài hôm nay ta phân tích một cái cái tâm lý khác. Tâm lý là trong cái tâm lý yêu thương, thực sự ta lẫn trong đó nhiều loại tâm lý khác cùng một lúc, chứ không phải ai thương ai là chỉ có yêu thương. Cái tâm lý yêu thương này rất phức tạp. Coi vậy chứ không có không có đơn giản. Ta nói, "Ờ, I love you. Tôi thương em" là chỉ có tình thương, chỉ có một cái chữ love, chỉ có một khái niệm yêu thương, chỉ có một tình cảm yêu thương gửi đến người đó. Không có đâu. Chữ love, chữ yêu thương là một cái bao phủ.
[13:41]Kèm theo trong cái yêu thương đó rất nhiều tâm lý khác đi theo mà được che đậy lại.
[13:49]Trên đời này, chỉ có bậc thánh, khi nói yêu ai là thuần khiết của sự yêu thương, không lẫn thêm một chút tâm lý nào khác. Còn lại tất cả chúng ta, khi nói thương ai đều lẫn rất nhiều tâm lý bên trong đó.
[14:09]Hôm nay ta mổ xẻ ra, nhìn lại một chút xíu để thấy, rồi tỉnh ngộ. Tỉnh ngộ rồi đi tu.
[14:21]Nghe nói đi tu.
[14:26]Ta nói chuyện vòng vòng để ta hiểu lại cái vấn đề này. Những người mà họ tạo ra cái trí tuệ nhân tạo, họ tạo ra cỗ máy có thể nói chuyện với mình như một con người thông minh nói chuyện với mình, đúng không ạ? Biết khôi hài, biết trêu đùa, biết nhớ, biết châm chọc, là đủ thứ thái độ mình thế nào nó nó theo được hết, như một con người. Thì các nhà khoa học mới họ mới phân tích, thì họ phát hiện ra thấy nó giống như có một bản ngã mà không có bộ phận nào là bản ngã cả. Tất cả chỉ là những cái phần mềm, những chương trình phối hợp với nhau thành ra như là một con người mà nói chuyện với ta, chứ không có bản ngã nào cả.
[15:12]Và trong đạo Phật cũng nói một điều giống hệt như vậy: không có bản ngã. Đức Phật hay nói cái đó bằng cái ví dụ như là lột những cái lớp của cây chuối, cứ lột từng lớp để tìm cái lõi cứng, không có. Cuối cùng, cây chuối không có cái lõi cứng. Cũng vậy, khi phân tích vào tâm lý con người, ta hết tâm lý này, hết thương, hết ghét, hết giận, hết hờn, hết thông minh, hết suy luận tìm ra, không không thấy bản ngã, nhưng mà tất cả những cái tâm trạng, những tâm lý đó nó phối hợp với nhau thành ra giống như một con người. Và giống như một con người rất là mạnh. Nó có cái tự ái, nó có cái ích kỷ, có cái giận hờn, đủ thứ hết, như một con người.
[15:55]Thì khi ta thương vậy, ta nói ta thương ai đó, nhưng nếu ta đủ cái con mắt, mắt thần, hay đủ một cái bộ máy, một cỗ máy thần, ta phân tích cái tình cảm đó ra, ta sẽ thấy trong nó lẫn đủ thứ ý niệm, tâm trạng, tâm tình, tâm lý, chứ không phải chỉ có thuần cái tình yêu thương với nhau. Ví dụ như bây giờ vậy, cái anh chàng nói anh thương một cô đó, thì nói, "Vì sao anh thương em?" Thứ nhất, câu trả lời mà dễ trả lời mà không mất lòng nhất là, "Vì em đẹp quá." Cái nó là một câu nịnh, cái làm cho người ta mát lòng và người ta chấp nhận đó như là một tình thương yêu thật, vì đẹp. Nhưng mà có đẹp lâu được không?
[16:50]Không ai đẹp lâu được. Là không đẹp lâu được, cho nên cái tình yêu thương mà nói rằng vì sắc đẹp, trong đó nó có cái hiếu sắc rồi phải không ạ? Nó có cái hiếu sắc là cái bản năng thỏa mãn cái thích của mình và không có bền. Và trong đó còn cân nhắc nhiều thứ khác: là lấy cái cô này về làm vợ rồi cổ có giỏi không, cổ có làm dâu được không, biết dạy con không, biết giữ tiền không, rồi khi thậm chí cổ biết đi làm ra tiền hay không nữa. Chứ không lẽ mình nuôi hoài, lỡ mình thất nghiệp cổ phải biết làm. Tức là khi muốn nói một chữ yêu, nói sự mời gọi, trong đó không biết bao nhiêu cái tính toán kèm theo.
[17:28]Không đơn giản chỉ yêu là yêu.
[17:32]Rồi cô yêu một anh chàng cũng vậy. Cứ nói, "Mẹ mẹ, anh đó anh nói anh thương con á. Mẹ thấy được không?" Thế là bà mẹ bắt đầu bả không hề không cần biết tới yêu thương, bả đi phân tích cái thằng đó có nó được: thứ nhất đẹp trai, nó khỏe mạnh, con nhà nó giàu, xe nó đi đồ vậy vậy ngon lành. Thế bảo không hề nói thương yêu, bả nói những điều kiện khác thôi. Tức là thấy cái lợi thôi, phải không ạ? Trong yêu thương thấy cái lợi của mình, cái mưu tính cái lợi của mình trong cái tình yêu thương, chứ không phải yêu là yêu, thương là thương, không có. Chỉ có người thầy nói thật sự chứng từ Tu-đà-hoàn trở lên,
[18:12]khi nói thương ai là thật lòng thương, trong đó không mưu tính gì cả. Còn đa phần người ta thương nhau, trong đó có sự tính toán, có sự dè chừng, có sự phòng vệ, có sự là phòng hờ đó, và sẵn sàng chừa một lối để rút lui, ta gọi là phản bội. Không ai thương ai trọn vẹn, trừ những cái người nông nổi, bồng bột. Nhưng khi vừa khôn một cái thì cái tình thương yêu nào cũng gói theo rất nhiều tâm lý phức tạp bên trong. Nên sau này nếu ai nói thương ta, thì ta phải hỏi, "Anh chứng Tu-đà-hoàn chưa?" À, nếu chứng Tu-đà-hoàn rồi thì anh nói thương tôi, tình thương đó là thuần khiết, là 100%, không mưu tính.
[19:01]Còn nếu anh nói anh chưa chứng Tu-đà-hoàn thì bắt đầu mình dòm ảnh mình phải suy nghĩ: ông này ổng có cái cái chữ thương đó không biết gói bao nhiêu cái tâm lý phức tạp ở bên trong đó như vậy. Nên ta nhìn kỹ trên đời, dòm qua một loạt nói người này thương người kia chứ nhìn kỹ thật sự không phải ai cũng thương ai đâu. Bao nhiêu cái tâm lý phức tạp gói theo ở trong đó vậy. Bây giờ mà nếu mà ta có cái thời gian để nghe tâm sự chuyện đời, kể lại chuyện đời nhau á, hỏi lại, "Ngày xưa làm sao mày thấy lấy cái thằng đó vậy?" Bắt đầu nghe kể cho nghe là đủ thứ tính toán. Có một người kể với sư phụ, nói, "Con nè,
[19:40]hồi xưa con nhà con nghèo, con lấy ảnh tại con nghĩ ảnh chắc cũng đỡ hơn con. Tới chừng lấy ảnh phát hiện ảnh còn nghèo hơn con." Đó. Cái thương yêu á, tương tự như vậy. Mà trong đó cái sợ nhất của trong cái thương yêu là là nó chừa sẵn một đường rút lui, chứ không có chuyện mà nói thương nhau rồi là sống chết cho tới cùng của cái lòng trung thành tuyệt đối hay chung thủy tuyệt đối. Không có cái đó, trừ những bậc thánh từ Tu-đà-hoàn trở lên. Mới nói, ví dụ nói bây giờ bầy tôi phải trung thành với vua,
[20:21]thì cái nghi thức là như vậy, cái yêu cầu là như vậy, làm bầy tôi phải trung thành với vua. Vì nếu bầy tôi mà không trung thành với vua, đất nước loạn liền. Vì sao vậy? Vì các nước ngoài lúc nào nó cũng tìm người nó mò vô để nó móc nối với mấy ông quan triều đình. Ngày xưa Mông Cổ là như vậy. Mông Cổ cực kỳ giỏi về tình báo, mua chuộc. Trước khi muốn đánh nước nào là người Mông Cổ họ luồn vào, họ tìm mấy ông quan lớn họ mua hết. Tới chừng mà đem quân tới đánh là không còn sức chống đỡ. Cái đó là mà cái cái công thức đó nó nằm ở tất cả các quốc gia. Mà để chống lại điều đó thì thì ông vua cũng không biết đường
[20:58]đâu mà ổng đỡ, tại những cái việc mà mua chuộc, lén lút đó nó nằm ở trong bóng tối, không ai thấy để mà theo dõi. Nên cuối cùng là chỉ vịn vào cái gì? Cái đạo đức trung thành. Là ông vua lúc nào cũng bắt phải thề trung thành. Thì cái lời thề trung thành đó nó có thật không?
[21:20]Ừng thẳm sâu cái ông quan đó cũng không chắc là trung thần. Chỉ trừ trường hợp, ông quan đó là người rất có đạo đức
[21:31]và họ chấp nhận sẽ trung thành với ông vua dù là nghịch cảnh, oan ức hay tan xương nát thịt không bao giờ thay đổi. Cái đạo đức rất lớn mới xuất hiện cái ông quan mà ổng trung thành thực sự. Còn đa phần, thề trung thành nhưng trong đó tính cái phần lợi của mình, được lòng để còn được giữ được cái chức của mình hoặc còn được lên chức nữa, chớ không chắc là là trung thành. Nên cái sự trung thành, sự chung thủy trong cái tình yêu thương, lòng kính trọng với con người thực sự là không hề dễ dàng. Ví dụ bây giờ nói về trong đất nước, ta đang sống bình yên trong một đất nước không? Để có sự bình yên này, thì những người mà có trách nhiệm,
[22:21]những người lãnh đạo hay những cái những người binh lính họ vất vả lắm, họ tính toán đối phó tùm lum hết, vì mỗi một giờ một phút bao nhiêu âm mưu đánh vào, chứ không phải lúc nào yên. Cho nên ta sống trong cái bình yên như thế này là ta đang sống trong cái ơn nghĩa rất nhiều của đất nước. Bây giờ hỏi mình trung thành với chế độ không? Thì ai cũng nói trung thành. Ai cũng nói trung thành. Nhưng chỉ cần có một ông cán bộ nào đó ổng làm khó một cái, thì cái làm khó đó nó không phải chính sách mà do cá nhân của ổng thôi, ổng làm khó mình, mình gặp khó khăn một cái, mình bất mãn lên tới chế độ liền.
[23:03]Rất là dễ phản, rất là dễ thay đổi. Cái sự trung thành không hề dễ chút nào. Đúng sư phụ nhớ hồi lúc sư phụ còn ở trong chúng á, hôm đó là nhà nước mới vừa ra xong cái Bộ luật Hình sự đầu tiên của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và các cán bộ công an họ đi khắp nơi để họ giảng về Bộ luật Hình sự, để phổ biến cái cái tinh thần Bộ luật Hình sự cho người dân biết mà tránh phạm tội. Tại vì có trường hợp là người dân vì không biết luật cho nên đã phạm tội, mà nhà nước không muốn chuyện đó, muốn là ai cũng phải biết luật để mà hiểu à đó là luật và và và đừng phạm vào luật. Thì có cái ông công an ổng đứng ổng nói lưu loát lắm,
[23:43]lúc đó là sư phụ đang đứng ngoài cửa sổ nhìn vô, tại trong cái hội trường đầy người hết mình không phải là cái người mà được chọn để đi nghe, vẫn đi bên ngoài đi công quả bên ngoài đứng ngó, đứng nhìn đó mà đứng nghe ké ổng, ổng nói câu này ổng nói hay. Ổng nói nghĩa là cái ở cái làng nào đó cái ông là nhà quê đó bị ông ông ông chủ tịch xã vậy ổng tát cho bạt tai, gửi đơn kiện tới Tổng Bí thư Lê Duẩn liền. À. Là mình mình xem chuyện đó rất là lớn, tại vì cấp độ Tổng Bí thư là phải xử lý những cái điều nó lớn ghê lắm chứ không phải cái bạt tai. Thì ông cán bộ mà đánh dân vậy thì dĩ nhiên là sai,
[24:21]nhưng mà mình cứ đem cái chuyện đó nó thành nó quá lớn kiện tới Tổng Bí thư. Và cái ông cái lúc đó là ông ông ông cũng là sĩ quan công an, ổng nói là có những cái điều nó như vậy, có những cái điều là người ta cường điệu hóa một vấn đề nó lớn quá, nó không có xứng với cái tầm vóc của luật pháp làm cho khó khăn. Cho nên ví dụ ở mức độ nào ta xử đúng theo cái khung luật đó thì nó dễ dàng cho bộ máy tư pháp của nhà nước. Cái ý là như vậy. Thì bây giờ vậy như chúng ta vậy, đối với những cái tình yêu thương mà ta có trong đời như tình yêu nước, nói yêu nước bây giờ nói ai cũng nói yêu nước, nhưng mà đụng tới cái người nào mua chuộc,
[25:04]móc nối, hứa hẹn ta mất tình yêu nước lập tức liền, vì đạo đức ta không đủ, cái lòng trung thành ta không nhiều. Sư phụ đã nhìn nhiều người rồi, có lần sư phụ gặp nhà thơ làm nhiều bài thơ chiến đấu hay lắm, và với những bài thơ chiến đấu đó thì mình nghĩ ổng là con người yêu nước nồng nàn, nhưng rồi bất ngờ ổng quay xe, sư phụ ngạc nhiên vô cùng, sư phụ mới tìm hiểu tại sao ổng có thể quay xe, một con người đi qua một cuộc chiến tranh à đi với xương với máu, viết nên những vần thơ hay như vậy nhưng mà sao cuối cùng lại thay đổi? Đó ai đó đã tác động và ổng không đủ sức để giữ được cái lập trường.
[25:45]Đây nó nó nhiều cái trường hợp thay đổi như vậy. Vì sao? Bởi vì trong cái tình yêu nước nó lẫn nhiều thứ trong đó chứ không phải yêu nước là thuần khiết yêu nước. Giờ vậy, ta có một cái tình cảm rất là lớn mà rất là thiêng liêng đối với người đệ tử Phật ta là gì? Lòng tôn kính Phật tuyệt đối. Mà tại sao sư phụ yêu cầu phải chữ "tuyệt đối"? Để gạn hết những cái tâm lý nào đó tiêu cực nó xen lẫn ở trong cái lòng tôn kính Đức Phật. Nói tới lòng tôn kính Đức Phật, tuyệt đối không có xen lẫn một cái ý gì trong đó nữa, không một cái mưu tính gì nữa. Ta thấy nhiều người đi chùa lạy Phật, thấy họ tôn kính Phật không?
[26:29]Có, không tôn kính sao quỳ lạy Phật? Mà cái lòng tôn kính đó thuần khiết chưa hay còn lẫn cái gì? Hông. Lẫn cái gì trỏng? Cầu lợi, tại nghĩ mình lạy lạy ông Phật, kính kính ông Phật thì chắc ổng cho mình cái này cho cái kia, ổng phù hộ cho mình được cái này được cái kia. Nó lẫn cái tâm lý cũng là của mình ở trỏng, chứ không phải thuần lòng tôn kính Phật tuyệt đối mà trong suốt, nguyên vẹn, không lẫn bất cứ cái gì của bản ngã hay sự mưu tính gì của mình. Không phải là dễ, ta xét lại ta sẽ thấy. Mà chỉ khi nào ta đạt được cái lòng tôn kính tuyệt đối, đó là lý do mà sư phụ cứ yêu cầu tuyệt đối tuyệt đối
[27:11]là vậy đó, để gạn sạch những cái ý nghĩ, những cái mong cầu tính toán thầm kín ở trong lòng ta. Và khi đó, khi ta quỳ trước Phật, ta lạy Phật với tình cảm tôn kính tuyệt đối, ta không bị lẫn bởi bất cứ một cái cái cái cái tạp niệm hay một cái mưu cầu nào, ta mới rất dễ chứng quả thánh Tu-đà-hoàn trở lên. Còn không, ta lạy Phật rất là nhiều mà trong đầu, trong cái tình cảm tôn kính Phật đó nó đủ thứ tâm lý lẫn theo, ta không thể chứng quả thánh được. Trong con người cũng vậy, bây giờ nói cha mẹ thương con
[27:48]biển hồ lai láng, đó là một bản năng tự nhiên. Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình, cái tình thương đó tự nhiên và tràn đầy, nhưng có thuần khiết không? Cha mẹ cũng chưa phải chứng Tu-đà-hoàn. Và trong cái thương con đó, coi vậy chứ cũng gửi gắm trong đó nhiều cái gì? Cái tính toán, nuôi nó sau này mình già có chỗ mà nhờ cậy. Tâm lý đó rất là rõ. Còn con thương cha mẹ, thương không? Hông. Nhưng mà cha mẹ hỏi: "Con có thương mẹ không?", "Thương". "Chi vậy?", lát xin tiền đi coi xi nê. Thì còn nhờ vả, còn phải ăn cơm của cha của mẹ, mà nói không thương chết à, cho nên buộc phải nói là thương.
[28:37]Thế những người không thật lòng thương mà miệng cứ nói thương thì nhân quả ra sao?
[28:47]Á trong đời trên đời này vậy, có những người giả dối, hay ta nói thẳng là đểu giả đi, đểu giả. Không có thương người ta nhưng mà nói rất ngọt là thương người ta, để làm chi vậy? Để lợi dụng, lợi dụng tình hoặc lợi dụng tiền, lợi dụng. Miệng nói thương mà không thương. Không thương thì có nhân quả không? Có. Miệng nói là thành nhân quả,
[29:21]dù lòng không thật. Nên đời này cái miệng giả vờ nói thương người ta rồi lợi dụng, kiếp sau thương thật, thương đắm đuối, thương si mê, thương say thương sưa, thương chết lên chết xuống để mà chi? Để hầu hạ, để phụng sự, để trả nợ. Nên bây giờ ta cẩn thận khi nói thương ai, kiếp sau thương thiệt. Bây giờ thương giả, miệng nói, bụng không nghĩ như vậy nhưng kiếp sau cái quả báo nó hiện ra là thương chết thương sống, thương si thương mê, thương ngày thương đêm, thương thương khóc thương cười đó, là cái quả báo ra mà thương như ngu như dại, lúc đó là ai cản cũng không được á. Đó trói lại ở nhà rồi cũng gỡ dây trói để chạy theo tình yêu đó, đó là vậy.
[30:05]Thì đó là nhân quả. Nhưng ở đây ta hiểu một điều thế này: và Tình thương yêu mà con người nói với nhau, bày tỏ với nhau thực sự không thuần khiết. Ta hiểu điều này để sau này lỡ có chuyện gì đừng thất vọng. Nói: "Trời ơi! Sao trước anh nói thương tui mà bây giờ anh vậy?" thì người đó nên nghe bài giảng hôm nay. Khi nói thương, mà khi họ thật lòng thương, trong cái thương đó đã gì? Thực sự không thuần khiết. Nên đừng có thất vọng khi thấy người ta phản bội, nên bình thản. Nhưng mà đừng có nghĩ rằng ờ là ai cũng có thể phản bội mình rồi mình lúc nào mình cũng phải đối phó thì mình làm sao? Sống rất là mệt.
[30:56]Giống như Sư Phụ vậy. Năm 2009 xảy ra một cái vụ biến loạn do một sự phản bội rất là lớn. Rồi bây giờ Sư Phụ lại có những người đệ tử khác vào thì lúc nào cũng có nhiều người nhắc Sư Phụ cái sự cố năm 2009 và sợ rằng các thầy cô lại sẽ phản bội Sư Phụ và yêu cầu Sư Phụ mọi thứ giữ cho riêng mình. Lỡ đệ tử phản bội thì mình vẫn là người nắm cái cán. Sư nói: "Sống kiểu đó mệt." Mệt lắm. Ai phản bội có cái nhân quả của họ. Nhưng khi Sư Phụ nhận đệ tử rồi thì thật lòng mình coi như con. Còn đứa con nó phản bội, kệ nó. Nhưng mà khi đã nói là nhận làm đệ tử rồi thì coi như con mình, mà đã nói con mình rồi thì thương yêu bình đẳng và hết lòng.
[31:50]Sư không giữ cái gì lại cho mình cả. Những quý thầy cô trong Ban Quản viện hay quý thầy cô làm thị giả Sư đều biết rõ Sư không giữ cái gì cho mình cả. Tất cả mọi cái đều sẵn sàng giao lại hết cho đệ tử. Mà không đặt vấn đề là phản hay không phản. Phản hay không phản, trời đất biết. Còn lòng Sư Phụ yêu thương những đệ tử của mình là trọn vẹn, trong đầu không có nghĩ cái gì, không có tính toán gì hết. Nên ta hiểu cái con người ta yêu thương nhau đầy ngập thế gian nhưng sự thật nó lẫn lộn và và phức tạp. Phải hiểu điều đó vậy để đừng có thất vọng. Mà riêng như vậy riêng hiểu như vậy nhưng ta không đối xử lại với con người như vậy.
[32:30]Vì ta là đệ tử Phật. Ta biết con người ta nói thương nhau chứ sự thật chỉ bao nhiêu phần trăm thôi, còn bao nhiêu phần trăm lẫn trong cái yêu thương đó là có những sự mưu tính và thậm chí chực chờ phản bội. Ta hiểu thế giới là như vậy nhưng ta không chơi kiểu đó. Ta không dùng cái không đối xử lại kiểu đó vì ta là đệ tử Phật, ta đi tìm cái sự giác ngộ, ta đi tìm cái Thánh quả. Cho nên ta là người đệ tử Phật hễ nói thương ai là thương thật lòng, thương thuần khiết, không có mưu tính trong tâm mình. Như vậy ta mới có thể chứng Thánh quả được. Chứ còn ta giống như người đời, biết rằng mọi người thương nhau
[33:10]có tính toán tầm lum ta cũng vậy, ta thương lại ta cũng tính toán, cũng chừa đường rút lui, mình không làm một người quân tử được, mình không làm một bậc Thánh Tu Đà Hoàn được. Nên cứ thương là thương trọn lòng, còn ai phản kệ họ, có trời đất biết. Cứ như vậy mà mà sống. Là như vậy.
[33:32]Rồi như thế này. Hồi hôm qua hôm qua tình cờ vô tình lướt qua mấy cái clip ngắn á thấy có một cái đoạn bà vợ thì bả bả vừa cười bả vừa cầm cái điện thoại bả selfie, bả quay cái mặt bả chút xíu và quay đứa con gái và quay cái ông chồng mới đi làm về. Thì đứa con gái nó giẫy nảy nó khóc quá chừng. Ông chồng á thì là ông bố đó bước lại là vỗ về nó mà nó gạt tay ổng ra. Thì ổng mới năn nỉ ổng xin lỗi đủ thứ. Bà vợ cứ cười cười cứ cầm cái máy selfie quay mà không trả lời câu gì hết. Thì nghe coi nó nói cái gì mà nó làm dữ như vậy. Thì ra nó nói là: "Nói nói thương tui mà không có chịu lo tui." Đại khái nó vòi vĩnh, nó nũng nịu và nó nhõng nhẽo.
[34:16]Nhõng nhẽo mà nó dữ, cái nết con này nó dữ quá đi, dữ quá đi. Không biết đây có ai giống vậy không? Nó làm dữ lắm kìa. Thì cái kết cục cũng chưa tới đâu thì họ tắt cái clip đó, không coi nữa. Nhưng mà chỉ muốn hiểu một điều là: Tại sao đứa bé nó nó vòi vĩnh, nó nũng nịu, nó nhõng nhẽo, nó giãy giụa, nó làm mình làm mẩy với ba nó? Vì ba nó mỗi ngày đều nói gì với nó? "Ba thương con lắm." Ba thương con lắm. Lại bồng bế rồi nói: "Ô, đây cục cưng của ba, công chúa của ba, này cục vàng của ba." Này đủ thứ hết trơn á. Và cái tâm lý đó rất nguy hiểm. Lúc đó tình yêu thương đã bắt đầu trở thành thuốc độc.
[35:03]Thuốc bổ vậy, uống nhiều thành thuốc độc chết hết. Cái gì vừa chừng thôi, vừa đúng thôi. Tình thương yêu cũng vậy. Có thương nhiều cũng để trong lòng. Vì khi ta bày tỏ, nói thương ai nhiều quá nó tạo một trong hai tâm lý. Một trong hai tâm lý. Tâm lý thứ nhất là ỷ lại. Mình biết rằng mình được thương rồi, mình được quyền quậy, được quyền phạm lỗi lầm. Và mình biết cái người thương mình sẽ sao? Bỏ qua hết, vẫn che chở, vẫn che đậy, vẫn bênh vực mình. Cứ tha hồ lầm lỗi. Đó là nguyên nhân mà rất nhiều người được bố mẹ thương yêu rồi trượt dài trong tội lỗi luôn, hư luôn! Rồi xì ke, ma túy rồi bậy bạ, hư, tan vỡ cuộc đời luôn.
[35:52]Chỉ bởi vì bố mẹ nói thương quá và xuất hiện cái tâm lý ỷ lại vào cái tình thương yêu đó. Mà không phải riêng là đứa con hư vì ỷ lại tình thương yêu cha mẹ, vợ với chồng cũng vậy. Cứ nói thương vợ quá và vợ phải làm sao? Buộc lòng phải leo lên nóc nhà mà ở. Đó là lý do ta nói là nhà phải có nóc. Tại vì sao? Tại ông chồng, cái lỗi tại ổng. Không biết chuyện gì xảy ra, nhưng mà đầu tiên đã hứa: "Một đời yêu em cũng còn là thiếu." Thế là bả leo lên luôn. Đó, leo lên luôn. Cho nên xuất hiện cái tâm lý đầu tiên là ỷ lại, là ỷ lại. Nên ta thương, ta giấu giấu lại một chút xíu, vậy mà bền bỉ. Còn cái tâm lý thứ hai thế này, khi ta biết ta được yêu thương,
[36:47]nhớ cái tâm lý này mới đặc biệt nè, khi ta biết ta được yêu thương thì ta cố gắng phấn đấu để xứng đáng với tình yêu thương đó. Đây là loại người đặc biệt. Tỉ lệ của người mà xuất hiện cái tâm lý này tỉ lệ là một phần một phần mấy? Một phần ngàn. Một ngàn người chỉ có một người xuất hiện được tâm lý này khi được yêu thương. Còn lại 999 á là khi được yêu thương liền ỷ lại liền, và ỷ lại là hư. Ta phải hiểu cái nguyên tắc, cái công thức của nó là như vậy. Nên ví dụ như là ví dụ như là Sư Phụ đối với các đệ tử mình đông quá cho nên nhiều khi không bày tỏ hết á, nhưng lòng yêu thương tràn ngập. Nhưng mà lúc nào mặt cũng lạnh như sát thủ.
[37:39]Hỏi quý thầy cô biết, mặt Sư cũng hùm hùm lạnh như sát thủ. Chết rồi nha, chết rồi nha. Đó, phải giấu cái tình cảm mình lại là bởi vậy thì mới làm sao? Để không cho ỷ lại. Hay là Phật tử đây cũng vậy. Thấy thấy Phật tử lên chùa rất là thương nhưng mặt phải ngầu ngầu như sát thủ vậy nè thì mới không có mà ỷ lại. Đó, còn vì sao? Vì trong một ngàn người chỉ có một người là biết mình được yêu thương thì cố gắng để xứng đáng với tình yêu thương đó. Thì đứa con cái cũng vậy. Trong cái cuốn Nền Tảng Đạo Đức có một câu chuyện như vậy. Có một câu chuyện là ông bố ổng dự cái phiên tòa mà bắt phạt, bắt tù đứa con.
[38:23]Nghĩa là còng đứa con dắt đi, tòa tuyên án là xong, bãi bãi tòa. Ổng ngồi lại với một đứa con trai. Con trai thì thấy bố mình khóc quá cứ ngồi một bên an ủi, còn cái thằng thằng kia thì bị bắt còng đi mất rồi, dắt đi vô tù. Thì ông mới nói là: "Bố rất ngạc nhiên. Bố thương tụi con bằng nhau. Mẹ tụi con mất rồi, bố chỉ còn hai đứa con, bố thương hai đứa con bằng nhau, đối xử giống hệt nhau, giáo dục giống hệt nhau. Nhưng con thì nên người, là một người đạo đức đàng hoàng, thành danh thành tài, còn thằng em con thì nó vô tù. Bố không biết cái nguyên nhân chỗ nào. Tại vì cái bố dạy giống như vậy,
[39:02]thương giống như vậy, đối xử hệt như vậy, con có cái gì em con có cái đó. Bố nói với con thế này, nói em con thế đó. Con học trường nào em con học trường đó. Nhưng bây giờ thì con nên người, nó thì vô tù. Bố không biết chuyện gì xảy ra." Ổng cứ ngồi đó ổng khóc. Thì cái thằng con trai mới cũng không biết, nhưng mà thằng con trai chỉ nói thế này: "Con hiểu rằng bố rất thương anh em con, bố vất vả cả một đời để lo cho tụi con. Mẹ mất rồi, bố chỉ còn có tụi con. Con hiểu điều khổ nhọc của bố nên con hết sức cố gắng phấn đấu để cho bố vui." Ông bố nghe đó ổng sáng mắt, ổng bừng tỉnh liền, ổng nói: "À!
[39:43]Chìa khóa nằm ở chỗ này. Chính là cái chỗ mà cùng một tình yêu thương nhưng em con nó ỷ lại và nó hư, còn con cố gắng để xứng đáng với tình thương yêu của bố nên con nên người." Cái cái chìa khóa, ngã rẽ nó nằm ở chỗ này. Thì chúng ta cũng vậy, vợ chồng với nhau cũng vậy. Khi mà cái người vợ biết mình được chồng quá thương thì người vợ hư liền, nhân cách nó xuống liền. Hoặc là có những người vợ si chồng, thương quá thương chồng, ông chồng ổng biết điều đó rồi, ổng thuộc loại là người 999 phần kia, ổng cũng hư liền, đổ đốn liền. Tại vì ổng biết mình có làm gì làm bà này không dám bỏ mình, tại bả quá mê mình, chết như vậy.
[40:28]Rất hiếm người nào mà khi biết mình được yêu thương thì cố gắng phấn đấu để xứng đáng với tình yêu thương đó. Các thầy tu cũng vậy, các tu sĩ cũng vậy. Khi các tu sĩ mà tu một thời gian nhiều năm, có công đức, tức là bản thân mình biết giữ mình, làm những điều công đức cho chúng sinh, cho Phật pháp, bắt đầu có cái phước và được nhiều chúng sinh yêu thương, ngưỡng mộ, đúng không ạ? Được nhiều chúng sinh, và đó cũng là chỗ chết, đó cũng là bắt đầu của cái ngã rẽ. Nếu một thầy nào á nghĩ rằng là mình được Phật tử yêu thương cho nên mình được quyền hư một chút,
[41:14]thì hư luôn, mà ỷ lại vào cái tình thương của Phật tử, ỷ lại vào cái tình thương yêu kính trọng của Phật tử hư liền. Còn ông thầy nào mà biết càng thấy Phật tử thương mình thì càng làm sao? Càng cố gắng phấn đấu để xứng đáng với lòng thương kính của Phật tử thì ông thầy đó nên. Vì ông hiểu một điều: để xứng đáng với lòng thương kính của Phật tử thì cái sự cố gắng này không có bao giờ là dừng lại được cả, cứ phải cả một đời cố gắng, mà cả một đời cố gắng cũng không đủ, không đủ, mà phải làm sao? Còn vô số đời khác nữa để trả cái ơn nghĩa của của người Phật tử thương mình. Nên ta thấy vậy, nó xuất hiện hai cái ngã rẽ tâm lý khi được yêu thương
[42:03]và ta cẩn thận vì trong đời ta ta cũng nhận được nhiều sự yêu thương. Và khi nhận được sự yêu thương đó, ta coi tâm mình xuất hiện cái tâm lý gì nha, tâm lý gì. Khi nào mình xuất hiện được cái tâm lý là mình xứng đáng làm sao để xứng đáng với tình yêu thương đó, mình là thuộc loại người có đạo đức, mình là một người trong tỷ lệ một phần 1/1000. Còn mà mình thấy ai thương mình mình ỷ lại, mình rớt vào 999 người kia liền là những con người rất tầm thường, những con người sẽ hư hỏng và trôi tuột trong luân hồi không có ngày ra. Như vậy. Cũng như mọi điều khác trong cuộc đời này, cái tình cảm cũng là vô thường, bạc bẽo, mong manh.
[42:49]Nói nghe chán, tiêu cực, nhưng quy luật như vậy.
[43:00]Tình cảm trên đời vì nó có điều kiện, vì nó là nhân quả, nó là duyên, nó là nợ, nên nó lệ thuộc vào một số điều kiện mà nó sẽ kéo dài hay là chấm dứt sớm.
[43:15]Đó. Tình cảm nó là như vậy.
[43:22]Giờ thương nhau chứ thời gian sau không thương nữa vì một số lý do gì đó.
[43:33]Có một lần nhạc sĩ Bảo Chấn lên đây giao lưu. Ảnh có một bài nhạc mà ảnh rất là tâm đắc, ảnh có viết bài nhạc tâm đắc. Cái bài đó cũng hay lắm, nhưng mà sư phụ không còn nhớ, lâu quá không còn nhớ nữa. Chỉ nhớ cái ý thế này: nghe mình không hiểu đâu, phải ổng là nhạc sĩ ổng giải thích mới mới hiểu cái ca từ của ổng, chứ còn mình nghe bài nhạc đó mình không hiểu hết. Phải giải thích thêm. Ổng nói thế này, ổng nói cuộc đời ổng chứng kiến nhiều người thương nhau rồi bỏ nhau. Cuộc đời làm nhạc sĩ của ổng mà, ổng gặp bao nhiêu là chứng kiến bao nhiêu là mối tình trong cái giới nghệ sĩ, ở bên ngoài cũng nhiều, người ta thương nhau rồi người ta bỏ nhau.
[44:10]Và bỏ nhau xong rồi thì người ta nói xấu nhau. Nó quy luật nó như vậy, để có cái lý do mà để bỏ chứ. Kêu: Ủa sao chia tay rồi? Ờ, nói cái thằng kia nó tệ lắm, nó thế này thế kia, cho nên tôi phải bỏ. Biện minh cho cái việc bỏ nhau bằng lời nói xấu. Và anh Bảo Chấn ảnh xem cái đó là một cái điều hèn hạ. Ảnh xem là không thương nữa thì thôi, chứ đừng có mà biện minh cái việc mà chia tay bằng cái lời nói xấu, cái điều đó hèn hạ, tiểu nhân. Và ảnh viết cái bài, nhưng mà ảnh không dám chửi người ta hèn hạ, tiểu nhân, ảnh nói nó nó nó bay bổng, nó văn chương lắm, nó hay lắm, nghe mình cũng không hiểu luôn cái gì á.
[44:47]Nhưng mà ý là ảnh trách những cái người chia tay rồi nói xấu nhau. Trong bài đó ảnh ý nói là: Hãy hiểu rằng đã có một thời ta đã yêu nhau. Nhớ không? Khải Phương Nhất có nhớ bài đó không? Nhớ một đời ta đã yêu nhau. Cái bài đó hồi xưa hay lắm á, nổi lắm á, sao lại mọi người quên lãng rồi nhở? Ai còn nhớ cái bài đó cả? Hãy nhớ một thời ta đã yêu nhau để để đừng nói xấu nhau nữa. Thì cái điều cái bài nhạc đó cũng như cái tình trạng mà chia tay rồi nói xấu cho ta hiểu một điều thế này: tình cảm coi vậy chứ nó cũng vô thường. Thương nhau rồi á một ngày nào vẫn có thể hết thương, vậy.
[45:32]Mà khi hết thương rồi lại cũng có hai cái thái độ. Một cái thái độ là như anh Bảo Chấn ảnh chê trách đó, là cái gì? Nói xấu nhau, hạ nhục nhau, bôi bôi nhọ nhau, thái độ của những người tiểu nhân, hèn hạ. Và cái tỷ lệ này hơi bị đông. Và một tỷ lệ thứ hai là có chia tay rồi vẫn giữ lấy cái nghĩa để mà trân trọng nhau. Giữ lấy cái nghĩa tại vì lúc thương nhau thế nào cũng có lo cho nhau, phải không ạ? Thế nào cũng lo cho nhau, chăm sóc nhau, hỗ trợ nhau, giúp đỡ nhau cũng thành cái nghĩa. Hãy nhớ một thời ta đã yêu, à vậy đó có cái chữ đó, hãy nhớ một thời ta đã yêu. Thì cái người có đạo đức á nhớ cái điều đó mà giữ thành cái cái nghĩa.
[46:27]Tình không còn nhưng còn cái nghĩa. Cái tình cảm sôi động hết nhưng cái nghĩa còn, và người có đạo đức giữ cái nghĩa đó để đối xử với nhau, vẫn giữ vẫn giữ cái thái độ đàng hoàng. Đó.
[46:50]Ví dụ như nhiều khi sư phụ nghe mấy cái người mà lấy vợ lấy chồng một thời gian rồi họ nói cái này: sư phụ cũng không hiểu, nhưng mà nghe nói như vậy thì thôi mình cũng tin như vậy. Nói: Dạ, thời gian mới đầu tụi con lấy nhau thì thương nhau dữ lắm nè, nhưng qua vài năm nó hết à. Kêu: Ủa, hết hả? Hết thương? Nói: Dạ, hết. Ủa vậy sao sống? Dạ, thì còn cái nghĩa thôi. Tại vì đó lo cho nhau đó rồi có con có cái rồi đó, đại khái nó vậy, nên nó còn cái nghĩa. À, lúc đó sư phụ mới hiểu, à, nó vẫn còn một cái là những con người đạo đức á nhiều khi cái tình cảm sôi động buổi đầu nó hết rồi, nhưng mà ta vẫn còn cái nghĩa
[47:29]thì thật sự đây là đạo đức, mà đây cũng là cái văn hóa Á Đông của ta. Chớ chớ đừng có mà theo cái lý luận ấy lắng nghe con tim của mình. Người phương Tây họ lắng nghe con tim của mình, mà con tim đó là cái gì? Nó là tình cảm, mà tình cảm thì cái gì? Vô thường, nay còn, mai mất. Họ cứ theo con tim của họ, theo cảm tính của họ mà họ rất dễ tan vỡ. Còn cái người Á Đông mình á theo lý trí. Con tim nó không thương nữa, kệ con tim, nhưng lý trí mình phải giữ cái nghĩa đó, giữ cái giềng mối đó, giữ cái nề nếp đó, giữ cái thái độ quân tử đó, nên đó là lý trí. Ta không cần con tim, ta cần lý trí. Đó là văn hóa của Á Đông của của ta là như vậy.
[48:16]Ta có nghe một số trường hợp từ yêu thương rồi trở thành thù hận. Có không ạ? Có, có nhiều á. Cuộc đời này cũng có nhiều, từ yêu thương rồi trở thành thù hận. Lý do tại sao? Lý do tại sao buổi đầu thương nhau mà sau thành thù nhau?
[48:36]Vì cái tình thương đó nó lẫn thứ nhất là mưu lợi cho mình, thứ hai là ỷ lại, rồi thứ ba là thất vọng.
[48:51]Cái người mà mình thương làm cho mình thất vọng. Thì cái thất vọng đó với một người hiền lành thì thôi, nó chỉ là thất vọng và buồn, nhưng với một người hung dữ cái thất vọng nó trở thành thù hận liền. Đây là có loại tâm lý như vậy. Thường là ta thất vọng. Mà khi thương á, thường cái lúc cảm xúc nó bồng bột, người ta hứa với nhau kinh hồn lắm. Hứa với nhau kinh hồn, hứa làm sao? Hứa là
[49:26]hứa làm sao nhở? Có ai có ai hứa không? Hứa cái gì dữ lắm người ta mới chịu cho làm đám cưới chứ đâu phải dễ phải không ạ? Hứa khiếp lắm. Anh anh anh Vinh sao, hồi đó hứa cái gì? Hứa ghê lắm phải không? Đó, thấy anh gật đầu anh cười, anh nói gật đầu: Hứa ghê lắm người ta mới chịu cho cưới chứ, không hứa mà đàng hoàng ai cho cưới phải không ạ? Hứa khủng khiếp lắm. Mà có thật không? Anh lắc đầu. Thấy không?
[49:53]Nên thường khi thương yêu người ta hứa hẹn. Và như anh Vinh ảnh đã xác nhận, cái lời hứa đó chỉ đúng khoảng 10%, còn 90% là chỉ để cưới cho được thôi. Chứ nói như vậy thôi chứ thực sự mà cái lời hứa đó, cái cái sự cái cái tính chân thật của lời hứa đó chỉ được 10%. Nhưng mà cái người á người ta chịu cho cưới mình vì người ta tin 100% cái lời hứa đó, phải không ạ? Ta tin 100%. Đến khi có chuyện gì xảy ra do lòng mình thay đổi hay gì đó người ta thất vọng, và cái thất vọng nó trở thành thù hận. Đó là lý do như vậy. Người nam đối với nữ cũng vậy và nữ đối với nam cũng vậy. Có những khi thù hận và khi thù hận rồi ta nghe những cuộc tình mà
[50:35]chia tay rồi đi giết nhau tùm lum là vậy, báo vẫn đăng là vậy. Thì cái thương yêu nó biến thành thành thù hận. Thực sự vậy, nếu mà thiếu tu tập, thiếu sự bình an, thiếu niềm tin vào luật nhân quả, thiếu lòng tôn kính đối với các bậc Thánh, ta sẽ thấy thật ra tình yêu thương cực kỳ phức tạp và nguy hiểm. Nhớ vậy. Tình yêu thương phức tạp và nguy hiểm, coi vậy chứ không bình thường, không phải dễ, không phải dễ.
[51:09]Có nhiều loại yêu thương trên cuộc đời này và nó có nhiều mức độ, nhiều sắc thái khác nhau. Ví dụ như mình thương bố mẹ mình một tình thương khác, mình thương anh chị mình cái một tình thương khác, mình thương em mình tình thương khác, mình thương con mình tình thương khác, mình thương vợ chồng mình thương khác, mình thương bạn bè mình là tình thương khác, mình thương với sếp mình là một tình thương khác, mình yêu đất nước mình là một loại tình thương khác. Nên trên cuộc đời này có nhiều loại tình thương và nhiều sắc thái.
[51:44]Và mỗi một loại tình thương nó lấy đi năng lượng của mình.
[51:51]Cái chỗ này ta để ý một chút xíu, ta để ý, chỗ này nó tế nhị lắm, ta để ý một chút xíu. Mỗi khi ta yêu thương, ta đều hao mất năng lượng, nhớ như vậy, hao mất năng lượng. Chớ tình thương yêu không phải là vô tận đâu. Nó cần năng lượng dữ lắm, mà khi năng lượng nó cạn rồi, ta không yêu ai được nữa. Ờ đây là điều rất là lạ. Có một lần thầy giảng trong cái bài Tình yêu Hôn nhân Gia đình á, thầy nói chuyện, cái bà vợ bả trách ông chồng, nói: "Hồi xưa ông thương tôi dữ lắm mà sao bây giờ ông lạnh nhạt như vậy?" Đừng nên trách, tại lúc ổng hết năng lượng rồi. Cho ổng sạc lại hai, ba tháng đi rồi ổng sẽ thương lại.
[52:33]Tại ổng cạn năng lượng rồi. Cho nên cũng có những lúc phải sạc lại năng lượng, vì tình thương yêu cần năng lượng. Ta gặp bố mẹ mình, hừm, cái tình thương yêu nó kèm với sự kính trọng. Nếu ta là người có đạo đức, cái cái hiếu kính á, cái tình thương yêu đó nó nằm ở một cấp độ lớn, phức tạp. Hoặc ta đến gặp với chư Tăng Ni, những con người mà tu hành mô phạm đúng đắn, ta dâng lên cái lòng kính trọng, nó lấy ta rất nhiều năng lượng, nhớ như vậy. Cái tình cảm kính trọng nó lấy ta rất nhiều năng lượng, giống như ta lao động ở cường độ cao vậy. Rồi khi ta gặp cái người yêu thương, phối ngẫu, vợ chồng, cái tình cảm đó nó mãnh liệt để
[53:17]có thể tạo thành một gia đình, nó lấy ta đi rất nhiều năng lượng. Rồi ta thương em mình, ta thương con mình, những cái đó cũng rất là dào dạt và lấy đi rất nhiều năng lượng. Nhưng có một loại tình thương lấy rất ít năng lượng, làm người ta rất khỏe và rất thích, đó là thương ai?
[53:41]Bạn bè. Bạn bè giống mình và đồng cấp, mình không cần phải chăm sóc như người nhỏ hơn mình và không cần phải kính trọng như người lớn hơn mình. Cứ ngang ngang chơi tàn tàn tàn tàn vui vậy, quậy vọ gì cũng được với nhau, nói mày nói tao vẫn được hết, rất khỏe và ta không tốn nhiều năng lượng cho tình cảm bạn bè. Đó là lý do vì sao mấy đứa trẻ lớn lên nó thích chơi với bạn hơn chơi với ba mẹ. Tại chơi với ba mẹ phải giữ kẽ, hỗn cái chết liền á, ba mẹ rầy, nơm nớp sợ, có cái đạo lý, có kính trọng đó. Chơi với em, canh chừng nó, giữ kẽ làm anh, phải chăm sóc nó này kia nọ. Hoặc là đối với con cái mình cũng vậy,
[54:21]phải mình phải giữ kẽ, phải chăm, phải sóc vất vả. Nhưng với bạn thì xả láng sao cũng được hết, thoải mái. Cho nên mấy đứa nhỏ lớn lên chút xíu nó thích chơi với bạn hơn thích với chơi với ba mẹ vì không hao tốn năng lượng, ta nhớ cái tâm lý này. Ta nhớ tâm lý này. Không biết ở các nơi người ta đã phân tích chưa, nhưng hôm nay ta nghe cái loại tâm lý này là như vậy. Và dĩ nhiên trên cuộc đời này nó nhiều loại tình cảm.
[54:50]Mỗi loại tình cảm có một sắc thái, có cái duyên nợ, và cái nhân quả nó cuốn trùng trùng qua những kiếp sau. Kiếp này làm bạn bè, coi chừng kiếp sau nhảy vô làm anh chị em cũng có. Tức là nó phức tạp, nếu mà một vị A-la-hán họ chứng đạo xong, họ nhớ lại kiếp trước của mình, họ thấy lại từng kiếp họ hoảng kinh liền, vì cái sự biến dạng của tình cảm từ kiếp này qua kiếp kia nó phức tạp vô cùng, không lường được. Không lường được. Thì không không tiện để kể hết, tại vì cái luân hồi và sự thay đổi trái ngang của nhân quả sợ lắm, nên những cái vị mà họ thấy được nhân quả những tiền kiếp rồi họ trốn luôn, không dám xuất hiện trên cuộc đời vì nó quá phức tạp, quá đau khổ.
[55:37]Và trong vô số các loại tình yêu thương đó, chỉ có một tình yêu thương là ưu việt hơn tất cả, không đem đến đau khổ, không đem đến phiền muộn, và đạt được cái phước vô tận, là tình thương gì?
[55:55]Lòng từ bi, đúng như vậy, lòng từ bi. Ta thương ai cũng phải có duyên nghiệp, có điều kiện, và có khi cái tình thương với người đó làm cho ta có phước vì ta giúp họ, nhưng có khi vì cái tình thương đó mà ta tạo tội vì có hận thù, ghen tuông, đố kỵ, hơn thua tính toán trong đó. Nên cái tình thương của thế gian nó chực chờ giữa tội và và phước. Có khi thương là phước, có khi thương là tội. Nhưng có một loại tình thương chỉ có phước mà không có tội, đó là lòng từ bi. Bởi vì lòng từ bi sao? Nó không cần duyên nợ, không cần điều kiện, không cần đẹp xấu, không cần giàu nghèo và không có tính toán mưu lợi gì cho mình cả, cứ thương và chỉ thương thôi.
[56:44]Không giúp được thì để đó, nhưng lúc nào cũng thương yêu tất cả chúng sinh, thương yêu tất cả mọi người. Cái tình thương đó cực kỳ lý tưởng mà bao nhiêu các thánh nhân trong cả bao nhiêu ngàn năm qua đều ca ngợi nhưng không mấy người tu hành đạt được điều đó. Nó quá cao siêu. Nhưng đó cũng là cái tình yêu thương mà ta phải nhắm tới. Vì ta không có cái tình yêu thương đó, ta trôi dạt trong những loại tình cảm khác, những tình yêu thương của thế gian cực kỳ phiền toái, rắc rối và đau khổ.
[57:22]Nên trong khi ta đang làm thân phận một chúng sinh luân hồi, ta đang bị cuốn theo bởi rất nhiều loại tình cảm thì đừng quên hãy hướng về lòng từ bi, về lòng yêu thương muôn loài tất cả. Mỗi ngày ta lạy Phật, ta đều xin Phật vậy, xin Phật gia hộ cho con yêu thương được tất cả chúng sinh. Và cái tình yêu thương đó vô điều kiện, không mưu tính, từ từ càng ngày càng tràn đầy. Thì lúc đó ta mới thấy khi mà tình yêu thương nó xuất hiện rồi á, ta thò tay thò chân cái gì, làm gì cũng nghĩ tới cái lợi cho người khác, không có nghĩ tới cái lợi cho mình nữa. Cho nên rất dễ tạo phúc. Còn khi ta chưa có cái lòng từ bi đó,
[58:09]mình thò tay thò chân mình làm cái gì chứ mình mình đều tính cái lợi cho mình trước, cho nên nhiều khi cái phước tội nó đan xen, phức tạp. Cái nhân quả sau này nó ra đủ thứ kết quả lẫn lộn. Còn khi ta có cái lòng từ bi, yêu thương chan hòa hết tất cả, ta thò tay nhúc chân gì cũng chỉ nghĩ tới cái lợi của mọi người, không cầu cái gì lại cho mình, không cầu gì hết cả.
[58:39]Không có tính một cái lợi, cái hơn gì hết, nghĩ làm sao làm việc này để lợi cho bao nhiêu người, làm việc kia để lợi cho bao nhiêu người, làm việc nọ để lợi cho bao nhiêu người, chỉ vậy thôi. Còn phần mình như là một hạt bụi để gió cuốn bay trong buổi chiều, vậy thôi, không có toan tính gì cho mình nữa. Hôm nay ngày Trung thu vậy, ta về đây Có bánh Trung thu đem ra chưa con? Có rồi ha? Ừ. Ta ngồi về đây với nhau vậy cùng nhau tụng kinh suốt gần ba tiếng đồng hồ để lòng thương tưởng tới các hương linh, đó cũng là một cái công đức rất là lớn. Khi ta tụng kinh như vậy, cái đạo đức ta được huân tập,
[59:21]ta được chư thiên lắng nghe, rồi đạo đức ta tăng thêm, phước ta tăng thêm, rồi ta vui với nhau trong câu ca tiếng nhạc, ta vui với nhau trong bài đạo lý, và bây giờ ta vui với nhau trong miếng bánh Trung thu mà chùa mình các sư cô làm rất vất vả nha. Bánh Trung thu là tự chùa mình làm theo một công thức rất là chuyên nghiệp, nghiên cứu rất tỉ mỉ, học hành, học nghề đủ thứ nơi và nghiên cứu tỉ mỉ, tẩn mẩn vậy đó. Có khi mấy cô ngồi cả thức ngày thức đêm xắt từng cái miếng đậu, hạt bẻ miếng hạt dưa, hạt điều để làm thành cái nhân thập cẩm, đó vân vân nhiều cái. Cho nên hãy ăn miếng bánh Trung thu này là ăn
[1:00:07]cái tình yêu thương của các thầy, cô nha. Rồi chúc cho tất cả chúng ta được niềm vui và mang cái tình yêu thương này trong cái bánh Trung thu này trở thành cuộc sống của chúng ta tràn đầy lòng từ bi yêu thương vạn loại. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:00:31]Nguyện đem công đức này, hướng
[1:00:43]về khắp tất cả, đệ tử và chúng sinh, đều trọn thành Phật đạo.