[0:00]Dạ, xin mời toàn thể đại chúng niệm Phật. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:19]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:34]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:47]Chúng con xin cung thỉnh Thượng tọa Pháp sư an tọa, xin mời toàn thể đại chúng an tọa.
[0:56]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ta nghe tiếp loạt bài về Bồ Tát Đại thừa ha. Hôm nay ta nghe là Bồ Tát với Lục Độ Ba La Mật.
[1:11]Trong kinh Đại thừa, trong cái kinh Bát Nhã có nói Bồ Tát tu cái Lục Độ Ba La Mật.
[1:22]Lục độ tức là sáu phương tiện. Ba La Mật tức là cái tuyệt đối, viên mãn, hoàn toàn. Cái chữ Ba La Mật qua bên tiếng Ấn Độ, tiếng Phạn hồi xưa, paramita, tức là đáo bỉ ngạn, đến bờ ở bên kia. Tại ở bên Ấn Độ hồi đó mấy cái sông Hằng nó dữ mà nó rộng lắm. Cái việc từ đi bờ bên này qua bờ bên kia là cả một kỳ tích. Nên ai mà vượt sông qua được bờ bên kia thì coi như là một thành công lớn, làm cái điều gì nó hoàn hảo. Cho nên cái cụm từ mà Ba La Mật vượt qua bờ vượt qua tới bờ bên kia xem như là một điều hết sức là hoàn hảo, tuyệt đối, viên mãn. Cho nên là Bồ Tát tu Lục Độ Ba La Mật, tức là cái tu sáu cái phương tiện mà hết sức là là viên mãn hoàn hảo.
[2:18]Sáu cái phương tiện đó gồm là: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và Bát Nhã.
[2:27]Thuộc chưa ạ? Lặp lại ha: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ. Trí tuệ là Bát Nhã đó, ừ. Thuộc chưa ạ? Ráng thuộc về để nổ nghe nha, nói Nói lặp lặp lại nhớ nha: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, à trí tuệ Bát Nhã, là sáu cái phương tiện Bồ Tát tiến tu. Thật ra là sau cái Lục Độ này, ta sẽ học tới cái Thập Hạnh Phổ Hiền của Bồ Tát nữa. Cái mà "Nhất giả lễ kính chư Phật" đó, "Nhị giả xưng tán Như Lai". Cái thập hạnh đó cũng vĩ đại lắm. Giờ ta học cái Lục Độ trước để biết rằng Bồ Tát đã thực hành tu tập những phương tiện như thế nào. Thứ nhất là bố thí. Bố thí có nghĩa là cho.
[3:31]Nhưng mà sự thật, cái chữ bố thí nó gồm cái nghĩa lớn hơn, là giúp đỡ, chia sẻ, ban cho, cúng dường, làm nhiều nhiều nghĩa như vậy, chứ không phải là chỉ là là cho không. À mà chủ yếu tức là giúp đỡ. Ví dụ đối với bậc bề trên thì mình gọi là cúng dường, còn đối với những người ngang hay người dưới mình dùng cái chữ là bố thí, ban cho, hay chia sẻ, hay giúp đỡ, tùy theo trường hợp. Nhưng mà đều là cái gì đó mà làm lợi cho người khác, làm đem lại ích lợi cho người khác, bởi cái công sức của mình hay là cái tài vật, tiền bạc của mình, gọi là bố thí. Nhưng mà Bồ Tát tu cái hạnh bố thí này là Ba La Mật, là viên mãn, hoàn hảo.
[4:23]Thì cái việc mà nói rằng là một Bồ Tát là bố thí là bố thí hoàn hảo, nhiều người cứ nghĩ là bố thí hết sạch. Nhiều người cứ nghĩ là bố thí hết sạch, có nhiêu bố thí hết. Trong kinh, nhiều khi thầy cũng suy nghĩ kinh này không biết ai viết, kể những cái đoạn lúc Bồ Tát hành hạnh Bồ Tát, tu hành cái có vợ có con, cái có người tới xin vợ, đem vợ cho luôn, xin con, đem con cho luôn. Tức là bố thí vợ con là bố thí hết sạch. Thì ngồi thầy ngẫm nghĩ hoài không biết phải bố thí Ba La Mật không biết. Tại vì bố thí vợ, vợ mình đâu phải là một tài sản của mình, phải không à? Tài sản mình cầm đem mình đem cho,
[5:02]còn vợ mình đâu phải là một cái cục gì mình cầm đưa cho ai cũng được. Tại vợ mình cũng là một chủ thể, một con người, có cái ý muốn của họ, có cái ý chí của họ, có cái sự chọn lựa của họ, chứ đâu phải người đi làm vợ là trở thành một cái món đồ của một ông chồng. Nhưng mà cái điều này có lẽ ngày xưa họ quan niệm gần gần như vậy. Tức là vợ như là tài sản của chồng, cho nên khi cưới rồi, ông chồng muốn cho ai thì cho, cực kỳ nguy hiểm. Bây giờ chắc không không có. Vì bây giờ cái quan niệm nó không thích hợp. Nên cái đoạn kinh mà nói rằng khi một vị Bồ Tát tu hạnh bố thí Ba La Mật cho hết cho hết,
[5:37]cho luôn cả vợ mình, thì cái đoạn đó ngày xưa đọc có lẽ là người ta cũng cam tâm chấp nhận. Nhưng mà thời đại này đọc cái đoạn đó người ta nghi ngờ liền. Người ta nghi ngờ này, cái này có phải đạo đức hay không, cái này có đúng với đạo lý của Phật hay không, hay ai bịa ra. Mà những chuyện cái tích này ở trong kinh nhiều lắm á. Làm cho thầy cứ suy nghĩ bao nhiêu năm. Từ lúc mà biết đạo Phật mấy chục năm trời, thầy cứ suy nghĩ về cái chuyện này hoài. Thầy cũng không có tin lắm. Cho nên đó cho nên hôm nay mà giảng tới cái bố thí Ba La Mật, đụng lại cái tích đó, thầy cũng nêu lên cái cái cái e ngại, dè dặt của thầy.
[6:16]Và cũng khuyên là thí như mấy ông chồng á, mà tu hạnh bố thí Ba La Mật của Bồ Tát thì khoan nha, nếu ai xin vợ cũng từ từ coi lại chứ đừng đem cho. Vợ cũng vậy, nếu mình tu hạnh bố thí Ba La Mật á, mà ai xin chồng thì cũng từ từ xét lại chứ. Cũng không nên đem chồng mình giao ai, cũng cẩn thận. Vậy mà có người làm đó nha, có người làm. Hôm trước thầy có kể câu chuyện á cái bà đó. Bà đó bà biết chồng bả với cái cái cô kia có tình ý nhau. Thế là bả tự nhận bả là ngoại tình để cho ổng ly dị và ông kia ngọt sớt đến với người kia. Chớp mắt đi! Khi mà bả bả nói bả ngoại tình rồi cho nên là ông kia là ly
[6:55]dị, cái ông kia tới, hai người tới nhau cái rẹt luôn. Đó là một hình thức bố thí, bố thí chồng luôn á. Mà mà không có bất hợp pháp. Tất cả mọi cái đều danh chính danh chính ngôn thuận, chỉ một mình bả mang tiếng thôi. Bả mang tiếng là ngoại tình. Mãi tới ba bốn chục năm sau, cái người con trai mới mới mới trất vấn bà thì bà mới tiết lộ, bà nói: "Ừ tao nói vậy để cho ổng để cho ổng đi thì để cho mẹ con mình tu." Tới mấy chục năm bà mới tiết lộ sự thật, cái câu chuyện nó như vậy. Thì còn cái mà cái gọi là khuynh hướng bố thí hay khuynh hướng giúp đỡ hay cái lối sống tử tế của Bồ Tát, nó là một cái khuynh hướng, thầy nói là mãnh liệt cực độ,
[7:39]nếu một người nào là Bồ Tát. Đó cái khác nhau giữa phàm phu và Bồ Tát là chỗ này. Cái người phàm phu á, mình cho ai á mình còn có tính toán, có dè dặt, ừ có tiếc tiếc. Ừ. Còn Bồ Tát là muốn cho sạch hết, muốn cho hết thôi. Cái khuynh hướng đó thành một khuynh hướng nó ngược lại với cái bản ngã, với cái bản năng ích kỷ của con người, kỳ lạ. Ở đây có ai có cái khuynh hướng đó chưa? Cho thầy địa chỉ thầy tới thăm. Ờ
[8:16]cái khuynh hướng kỳ lạ, nó mãnh liệt lắm, nó mạnh mạnh không cưỡng được. Đến nỗi Bồ Tát phải dùng trí tuệ kiềm chế lại. Vì nếu mà không kiềm chế lại thì sẽ trở thành là bố thí bừa bãi chứ không phải là bố thí Ba La Mật. Tại bố thí Ba La Mật là một sự bố thí hoàn hảo, mà cái cái cái hiệu quả của sự bố thí đó cực kỳ tốt đẹp, đem đến lợi ích cho con người bây giờ và về sau. Còn mà bố thí bừa bãi thì không chắc là đem đến cái hậu quả hay hiệu quả tốt đẹp. Ví dụ, con đứa lại: "Anh anh cho em một bớt tiền." Móc tiền cho liền không hỏi, tới chừng nó đưa nó rồi, nó hỏi: "Em làm gì?", "Em đi hút xì ke, nghiện quá." Rồi rồi trật lất rồi, phải không?
[9:05]Hoặc là có người lại: "Cô cô cho cháu ít tiền." Cho nó rồi, cho lại móc cho lại: "Rồi con đi đâu vậy?", "Dạ con con đi cá độ." Đang mùa Euro vậy phải không? Hình như mùa Euro phải không ta? Thầy nghe la ngoài đầy đường cứ la lên không biết. Thầy nghĩ là chắc đang đá banh đá qua lại gì đó. Thì cái mà cứ ai xin thì cho ai xin là cho, thường là khuynh hướng của Bồ Tát, vậy đó. Họ không xin thì thôi. Mình tự cho hoặc họ ai đã đánh tiếng xin một tiếng rồi thì cái lời đó cứ nằm trong tim mình hoài. Mặc dù lúc đó nhiều khi mình không có đủ sức để cho để giúp, nhưng mà một lời xin của họ rồi cứ nằm im ở trong tim á.
[9:44]Nhiều khi 5, 10 năm sau mà mình có khả năng rồi đi tìm người đó để mà đáp ứng cái lời xin của họ. Nên cái khuynh hướng của Bồ Tát là như vậy. Cái sự mong muốn, khát khao, yêu thích cái sự bố thí, giúp đỡ, cúng dường là cực kỳ khủng khiếp, như là một dòng thác mà chảy chảy không cưỡng được. Đó cái đạo đức của Bồ Tát là như vậy. Nên chừng nào mà mình tu đến khi mình thấy có điều đó trong lòng thì mình đã là Bồ Tát rồi nha. Lại đây cho thầy biết, nói: "Thưa thầy, nay con Bồ Tát rồi." Thầy hỏi, "Có gì?", "Dạ thích cho hết." Dạ thì có thể thầy cũng sẽ công nhận, thầy sẽ đăng lên báo rồi cho mọi người biết rồi, nha.
[10:22]Nhưng mà ở đây, cái chữ Ba La Mật nó là một cái sự thách đố. Nó không phải là cho hết cho sạch, mà cho để đem đến cái điều tốt đẹp nhất, còn phần mình không tiếc gì hết. Phần mình hoàn toàn không tiếc. Cái khuynh hướng muốn cho, muốn bố thí, muốn chia sẻ đi, muốn đưa đi là cực kỳ mãnh liệt. Bồ Tát là như vậy đó. Không biết có ai hiểu điều này không cà? Có cảm nhận được không? Khi thầy nói vậy cảm nhận được không? Hử? Chắc hiểu chứ hả? Nghe nói vậy cũng cảm nhận được. Chỉ là thấy lòng mình chưa có thôi, phải không ạ? Lòng mình chưa có thôi nhưng mà mình cũng cảm nhận được, nên là mình tu từ từ tới cái đó. Mà cái này nó không phải do tập.
[11:05]Nó không phải do tập. Nói vậy chắc con tập từ từ nó sẽ được, có tiền cứ cho hết, mình càng cho càng tiếc á. Bữa nay cho cái mai ngồi nghĩ lại tiếc á. Cho nên cái cái mà bố thí Ba La Mật, cái khuynh hướng mà thích bố thí, thích cúng dường, nó không phải do tập. Tập là một phần thôi, chứ nó không phải do tập. Tại mình nghĩ: "Này, con nghe thầy nói bố thí, nghe Bồ Tát bố thí Ba La Mật vậy thôi, nay con để dành được 5 triệu, thôi con cũng tập theo cái hạnh này, cái đem 5 triệu đi đem ra cho mấy cái người hàng xóm hết. Cho hết năm ông, mỗi ông 1 triệu, nên túi con hết tiền, gọi là bố thí Ba La Mật.
[11:44]Đêm nằm nghĩ lại: Trời ơi, phải giờ mình còn để lại chừng 500.000đ cái mình ra mua cái áo ha". Đó, nó động tâm nó tiếc liền. Thì cái cái đó nó không phải nó không phải là cái cái bố thí của Bồ Tát. Vì cái bố thí Bồ Tát nó không phải do tập mà có, mà cái bố thí của Bồ Tát là do chứng mà có. Tức là cái sự chứng đạo ở trong tâm mình bởi thiền định và cái thánh quả, nó thay thế cái khuynh hướng vị kỷ bằng cái khuynh hướng vị tha. Cái đạo đức vị tha nó thay thế, chiếm chỗ của vị kỷ. Còn vị kỷ, cái ích kỷ á là cái bản năng tự nhiên của tất cả chúng sinh. Tức là chúng ta bình thường vậy ai cũng ích kỷ cả nha.
[12:28]Bình thường tất cả chúng ta đều ích kỷ. Mình thấy người kia ích kỷ mình chê, chứ mình cũng ích kỷ. Nhìn đâu cũng ích kỷ cả. Và con người sống với nhau đều phải dè dặt canh chừng cái ích kỷ của nhau. Thôi thôi tôi không làm đâu, làm rồi đụng chạm ổng chửi tôi chết. Nghĩa là sao? Nghĩa là biết ông kia ích kỷ, phải không ạ? Mình đây mình đi mình, ví dụ thấy ổng có ông bạn tốt cái mình cũng lại mình lân la mình chơi với ông bạn của ổng, thì ổng khó chịu liền, tại vì ông bạn này rất là tốt, rộng rãi, là hai người chơi với nhau rất thân, tự nhiên vô mình muốn chia sẻ cái tình bạn của người ta thì ổng khó chịu liền.
[13:05]Thôi nói: "Thôi thôi tôi không chơi đâu, chơi ổng khó chịu", tức là biết cái ông kia cũng ích kỷ, mình cũng không muốn đụng chạm tới cái ích kỷ của họ. Thì có nghĩa là mình biết mình ích kỷ và mình biết người ta cũng cũng ích kỷ. Và sống với nhau trên đời này, chúng ta đối xử với nhau qua lại đều dè chừng cái sự ích kỷ của nhau, đúng không ạ? Vì biết rằng trên đời ai cũng ích kỷ. Vậy khi nào thì chúng ta mới được sống một cuộc sống hạnh phúc, không còn phải đối phó với sự ích kỷ của nhau? Chừng nào? Chừng nào thế gian này thành Thánh rất là nhiều, hoặc chúng ta sinh lên cõi trời Sắc giới, trên đó toàn Thánh không ở trển á.
[13:47]Thì lúc đó là mọi người như một người, chư thiên như một người, mọi người như một người, ta không còn phải đối phó với cái sự ích kỷ của nhau nữa, mà sống hết sức là là thoải mái.
[14:03]Như trong cái thế giới của người xuất gia, nhiều khi thầy cũng được những cái hạnh phúc như vậy. Như hồi thầy ở trong chúng á, thầy hồi ở trong chúng cái cái ông sư huynh thầy ổng mỗi người có một cái đơn. Trong cái đơn đó ở trên thì nằm đậy nắp lại là nằm cái giường nằm, dở cái nắp lên thì ở dưới mình để đồ, để đồ đạc cá nhân. Thầy có ông sư huynh thầy hay dở đơn coi ổng có cái gì trỏng không, tò mò chơi. Phát hiện ổng có một đôi dép mới rất đẹp. Tại ổng coi như là không biết ai cho, không biết Hòa thượng cho hay là không biết Phật tử cho mà ổng cũng không mang, tại ổng sống cũng đơn giản. Ở trong chùa huynh đệ cái thời đó mà cái thời nghèo lắm,
[14:39]đi đôi dép mà tổ ong còn không có mà đi chứ đừng có nói. Còn dép Lào mà nó đứt là phải cột dây lại mà mang chứ đừng có nói, thời đó mà ai có được đôi dép da mừng lắm. Mà ở trong đơn ổng có đôi dép da, à phát hiện có để đó cũng không nói gì. Thì bữa hôm thấy có một ông Phật tử đâu ngoài Bắc ổng vô vô thăm vô thăm thiền viện chơi, cái nhìn thầy nhìn xuống thấy đôi dép ổng cũ á, cái thầy mới sực nhớ là ông sư huynh có đôi dép mà ông sư huynh đi đâu mất tiêu rồi. Tôi nói nói thôi chú ngồi đây chơi. Rồi chạy vô dở đơn ổng lấy đôi dép đem cho ông kia mất tiêu. Cho ông kia cái lát ông sư huynh về cái mới nói:
[15:12]"Sư huynh à, em lấy đôi dép của da của sư huynh em cho ông kia rồi nha". Thì sư huynh ổng cũng cười cười không nói gì. Là vì sao vậy? Là vì mình biết ông sư huynh mình ổng làm sao? Ổng không có cái còn cái ích kỷ. Cái đời sống của ổng là ổng buông xả, cho nên mình cũng không phải đối phó, cũng không phải lo nữa. Tức là mình sống với Thánh sướng như vậy đó. Sống với Thánh sướng như vậy là chan hòa của người ta như của mình.
[15:44]Mà đó là trong cái thế giới người tu á, đôi khi chúng ta cũng có được một số người như vậy, cái cái niềm hạnh phúc như vậy. Vì cái cái cái ích kỷ, bỏn xẻn của họ mất tiêu rồi, thì họ cứ sống bình dị vậy thôi. Thì không có chấp thủ, để đó ai cần thì cho, cũng chẳng có quan trọng gì cả. Đó. Thì cái mà để tu được cái hạnh, thực hành cái hạnh thôi chứ không cần phải tu nữa, lúc đó các vị chứng mất tiêu rồi. Thì thực hành đó là các vị thực hành cái khuynh hướng đã hiện ra trong tim mình, đó là khuynh hướng thích san sẻ, thích giúp đỡ người khác. Khuynh hướng cực kỳ mãnh liệt, mãnh liệt đến nỗi là cứ phải kềm kềm lại.
[16:25]Còn mình bây giờ đó là mình phải làm sao? Mình phải kềm cái ích kỷ mình lại. Nhưng mình muốn cho ai cứ ngồi phân vân, tính toán, phải không ạ? Rồi mình đấu tranh với mình đau khổ ghê gớm lắm mình mới móc ra được một tờ mình đưa cho ai đó, khổ sở vô cùng. Còn Bồ Tát thì ngược lại, là phải đấu tranh dữ lắm mới kềm lại, chớ không cho đi mất hết sạch á. Là vì sao vậy? Vì phải cân nhắc là cho người này nhiêu đây có lợi hay không? Có lợi cho họ hay không? Chứ không phải là cho là có lợi đâu, không phải là cứ cứ có cho có cho là tốt đâu, nên phải tính là cái việc mình, ví dụ hôm nay mình gặp mình có 500.000đ, mình cho 500.000đ có lợi không?
[17:04]Thấy không có lợi, không cho. Không cho bởi vì không có lợi cho người đó chứ không phải mình ích kỷ. Bồ Tát phải dùng cái trí tuệ kềm lại là vậy, nó khác như vậy nha. Thì cái Bồ Tát mà giúp người thì có những cái đặc tính như thế này: là thứ nhất, là vì lòng từ bi nha, cái đạo đức, vị tha, tử tế, tình yêu thương chúng sinh. Đó, vì cái cái lòng yêu thương nó cứ tràn ngập tràn ngập trong pháp giới, nên gặp ai mình cũng thương và gặp ai mình cũng muốn giúp, hễ giúp gì được là là giúp liền. Ta thấy cái lục độ Ba La Mật cái đầu tiên là bố thí. Bố thí là cái hệ quả tất yếu của lòng từ bi nha. Vì yêu thương chúng sinh mà Bồ Tát lúc nào cũng thích san sẻ, giúp đỡ, như vậy.
[18:00]Nên ở đây là không phải ta tập bố thí mà ta tập cái yêu thương, thì tự nhiên cái hạnh bố thí nó nó thành hình, như vậy thôi. Mà cái cái bố thí á nó làm thành vô số cái công đức về sau. Không có bố thí thì không có chuyện gì tốt đẹp về sau nữa, ta nhớ cái điều này. Dù trên con đường tu hành của mình, mình có vô số đạo đức, vô số công hạnh mà không bố thí thì mất hết, không có gì xảy ra hết. Cho nên cái bố thí cực kỳ quan trọng. Nói muôn hạnh gì giơ coi, bố thí là đầu tiên hết trơn á, không có bố thí không có gì để nói hết trơn á. Nên cái người mà hiểu đạo, cái cửa ải đầu tiên phải vượt qua là gì?
[18:50]Là bỏn xẻn á. Để ta bắt đầu phải tập bố thí từng chút một. Thì có người mới nói: "Thầy ơi, con nghèo quá không bố thí". Thì cái nghèo này cũng chính là do cái gì? Đời trước không không bố thí mà ra, chứ không gì hết trơn. Nên bây giờ cũng phải đập vỡ cái đó, vượt khỏi cái đó. Nói: "Bị con nghèo quá lấy gì đập vỡ, lấy gì mà vượt qua, lấy gì đem cho người ta?". Nói: "Không cho con người được thì cho cho con vật". Ăn một ít cơm cho một con kiến, một con mèo cũng là tập cái hạnh bố thí ở ở buổi đầu. Như ngài Sīvali á, cái ngài mà con của một công chúa đó, bà mẹ mang thai ngà ngài tới bảy năm á, thì ngài có cái phước lạ lùng là ngài đi tới đâu ở đó no đủ.
[19:39]Mà cái nhân quả vì cái tâm ngài bố thí khủng khiếp lắm. Có một lần đó ngài ôm bát ngài đi khất thực, ăn no xong rồi cái ngài đi kinh hành tới một cái gốc cây ngài ngồi thiền, thì cái bát ngài để ở bên cạnh. Để có lẽ là chưa rửa cho nên nó còn cái mùi. Chợt một con chó cái có lẽ là nó cho con nó bú mà nó đói, nó chạy tới nó nó ngửi ngửi vào cái bát. Ngài nhìn vô cái thì với cái trí tuệ Bồ Tát ngài hiểu là nó đang nuôi con, cần sữa mà thiếu thức ăn. Vú thì lòng thòng mà xương sườn lòi ra. Lúc đó ngài mới thót bụng lại, ngài vận khí ngài ói sạch ra cái thức ăn mà nãy ngài ăn, ói xuống cái chỗ sạch để cho con chó nó ăn.
[20:25]Quý vị thấy kinh không? Cho nên cái tâm của ngài yêu thương vạn loài như vậy, yêu thương cả một con chó đói như vậy. Cho nên cái cái cái cái lòng từ bi của ngài nó chấn động hết cả thiên giới. Bây giờ mình nghe lại câu chuyện này mình cảm động, chứ ngày xưa chư thiên ở trên trời theo dõi các vị A-la-hán, nhìn những cảnh đó các vị xúc động lắm. Cái cho nên là ngài đi đâu lúc nào cũng được chư thiên theo dõi, hễ mà cõi người không cúng là chư thiên mang thức ăn để vô bát liền. Không bao giờ để cho ngài đói vì thương ngài. Mà cái việc ngài bố thí cho con chó nó có phước không? Không, không bao nhiêu phước hết.
[21:02]Bố thí cúng dường bậc thánh mới có phước lớn, giúp cho người tốt mới có phước nhiều, chứ còn cho bố thí cho chúng sinh bình thường không có phước bao nhiêu, mà cho con chó đó thì đúng là không có gì, không có đáng. Phước không có, nhưng mà cái đức của ngài đó, cái đạo đức của ngài đó thì nó cực lớn, đúng không ạ? Đó, cái việc mà ráng ói ra để mà lấy thức ăn cho con chó nó ăn thì cái đạo đức nó vô đối, không so sánh nổi. Như vậy. Thì đó là cái hạnh của Bồ Tát, từ tình yêu thương đưa đến khuynh hướng giúp đỡ. Thì chúng ta bây giờ cũng vậy, cái căn bản ban đầu của một sự tu tập cũng chính là bố thí.
[21:40]Bố thí rồi trong cái bố thí đó ta tập bố thí trong tình yêu thương. Cái thứ nhất là giúp người vì cái lòng yêu thương nha, nên ta ráng tập cái này. Cái này ta làm được nè, ta ráng tập. Mình chưa có yêu thương cứ giúp đi, giúp riết nó quen cái cái tâm mình bỗng nhiên yêu thương từ từ đi. Nó là như vậy. Cho nên bây giờ là muốn cho ví dụ như thầy nói người ta đừng có xả rác thì kêu đi lượm rác đi. Mình cứ đi lượm rác rồi thì mình không bao giờ xả rác được. Như vậy. Cho nên mình cứ giúp đỡ đi thì không bao giờ mình mưu hại người khác được. Đó, nên cái này ta ráng tập, từ từ mình sẽ có cái cái yêu thương.
[22:19]Mấy ban đầu mình bố thí giúp đỡ nó hơi máy móc. Nhiều khi về còn nổ, còn khoe, còn đăng báo lên Facebook tùm lum nữa, nhưng mà từ từ cái hết. Từ từ cái cái sự bố thí giúp đỡ mình là một điều điều tự nhiên như hơi thở trong cuộc sống này, cứ bình thường như vậy. Cái cái thứ hai là giúp người vì giúp người ta qua cơn khó khăn. Giúp người ta đi qua cơn khó khăn.
[22:49]Thấy người khác khó khăn luôn luôn mình động lòng chịu không nổi. Đó là cái bi tâm khởi lên. Nhớ như vậy. Bi tâm khởi lên là thấy ai khó khăn mình không chịu được. Mà cái sự cảm thông cái nỗi khổ của người ta cực kỳ sâu sắc.
[23:09]Đây là chỗ Bồ Tát với phàm phu khác nhau. Ví dụ như bây giờ mình nghe nói trời cái ông đó ổng nghèo nha, cái nhà bên đó nghèo nhiều khi không có cơm ăn. Mình nghe nói "Vậy hả? Tội quá ha." Hết. Mình nghe nghèo và có vẻ thiếu cơm, mình chỉ nghe mình hiểu vậy. Nhưng mà Bồ Tát mà nghe cái chữ đó rồi đó, là nhập tâm vào cái gia đình đó luôn. Cảm nhận họ đói như thế nào, cảm nhận họ chờ cái miếng gạo để nấu miếng cơm, hoặc là nấu được miếng cơm rất ít chia nhau ăn, ăn xong rồi vẫn còn thèm, vẫn còn đói. Và cái đói nỗi mà mỗi lần thấy ai đẩy cái xe đi bán xôi đi ngang, ở trong nhà nhìn ra thèm mà không có tiền mua.
[23:48]Tức là nghe một cái chữ nghèo đói thôi là hiểu được người ta mọi vấn đề, nó cứ giằng xé giằng xé trong tâm của người nghèo đói như vậy. Và cái mức cảm thông cái khổ của người khác cực kỳ sâu sắc. Ở đây ta có cái đó chưa? Thấy chưa? Chưa hả? Nó ráng như vậy. Nghĩa là tâm Bồ Tát là vậy đó, mình đặt tâm mình vào tâm chúng sinh, đặt cuộc đời mình vào cuộc đời chúng sinh, nên mình cảm thông hiểu cái nỗi khổ của người ta ghê gớm lắm. Hiểu, hiểu một cách kỹ lưỡng, hiểu tới nơi tới chốn, và vì vậy nó tạo nên thành một cái bi tâm là cái thương xót. Do đó lại khi mà cần việc để giúp thì hết lòng giúp đỡ là như vậy.
[24:30]Đó là cái thứ nhất: giúp người người khó khăn. Cái thứ hai là giúp người để người làm những điều tốt trên đời. Ví dụ không cái trường hợp này không phải là người ta đói người ta thiếu, nhưng mà người ta muốn làm một việc tốt nhưng mà không đủ khả năng để làm trọn vẹn thì bậc Bồ Tát tìm cách hỗ trợ giúp để người ta làm điều tốt luôn. Ví dụ như có người muốn đắp cái đoạn đường hư, nhưng mà cái khả năng của họ họ không đủ sức mà mua nhựa mua đá rồi để làm thì Bồ Tát biết vậy cái đứng ở đằng sau lưng ủng hộ thêm ít tiền để cho người đó làm trọn vẹn cái hạnh của họ. Như vậy. Hoặc là có người đó muốn in kinh bố thí thì
[25:14]mà cái số tiền mà đặt ra in ít nhất là in bắt phải một ngàn cuốn, người này có đủ tiền bảy trăm, Bồ Tát giúp thêm để cho đủ ba trăm để đặt với nhà in. Tức là hỗ trợ người ta để người ta làm được những việc tốt. Hoặc là khi thấy có một vị giảng sư à giảng mà mình biết vị đó giảng tương đối có chất lượng thì khi biết ở đâu mà có cái pháp hội vị đó giảng thì mình hay xúi người ta đến nghe. Đó. Hồi xưa mà xúi rất là cực. Hồi xưa mà xúi phải đi từng nhà rủ á, là nói là: "À, ngày rằm tới này có một vị Thượng tọa giảng pháp qua tại chùa đó chùa đó, thì mời bác tới nghe nha. Bác có đi thì đây để em bác đi thì thì em đem sẽ gửi cho bác
[25:55]cái nắm xôi bác cầm bác đi." Hồi xưa đi xa, đó, cái thời. Còn thời bây giờ thì sao? Mình nghe ở đâu mà có một vị giảng sư giảng mà biết chất lượng tốt thì mình làm cách nào để mà rủ người ta đi? Facebook, như vậy.
[26:11]Hay là email hay nhắn tin điện thoại, phải không ạ? Mấy cái chút chút đó vậy chứ thành phước lắm đó, chứ không phải không đâu. Khi mình nghe tin có vị giảng pháp hay, cái có bài hay, mình cứ nhắn tin là nói: "Ờ chỗ đó có bài hay, chị đi nghe cho vui." Một cái tin nhắn vậy nhiêu tiền ta? Mấy trăm đồng gì phải không? Đó, đó cũng là hình thức bố thí, nhưng mà giúp cho cái vị giảng sư đó sao? Cái pháp hội được đông, ha. Cái người được nghe để được lợi ích. Những cái đó đều là cái sự giúp đỡ, trợ duyên, hỗ trợ người khác. Cái người khó khăn thì mình bố thí giúp đỡ người ta qua khó khăn, còn những người làm những điều cao cả tốt đẹp thì mình giúp để
[26:49]người ta hoàn thành cái điều tốt đẹp cao cả của người ta. Đó đều là bố thí cả, quý vị thấy không? Nhưng mà cái cái mưu đồ thật sự của Bồ Tát khi bố thí là cái gì? Hả? Cái cái mưu đồ thật sự của Bồ Tát khi bố thí là cái gì? Hả? Cái âm mưu thật sự của Bồ Tát khi bố thí là làm cái gì? Hả? Thấy con lẩm nhẩm nói miệng nè, con nói gì?
[27:24]Là thực sự để gieo duyên lành với chúng sinh. Vì bổn phận của Bồ Tát là phải kết duyên lành với chúng sinh. Đó là một mệnh lệnh của lương tâm. Bồ Tát không được quyền sống cô độc. Bồ Tát không được quyền mà chỉ thành tựu Phật pháp cho một mình mình. Nghĩa là cái ngày mà mình thành tựu đạo pháp thì cũng phải là cái ngày mà vô số chúng sinh được lợi ích theo. Vì cái tâm sao? Tâm là nguyện độ tất cả chúng sinh. Mà cái tâm mà nguyện độ tất cả chúng sinh á, nó nghe như một điều không tưởng. Không tưởng vì không bao giờ độ hết chúng sinh được trong vũ trụ này. Nhưng cái điều đó không tưởng, nhưng mà đó chính là lý tưởng của Bồ tát.
[28:14]Trong tâm Bồ tát cái điều đó cứ tồn tại mãi. Nhập Niết bàn rồi lý tưởng nó vẫn tiếp tục tồn tại ở trong Niết bàn, không bao giờ tắt. Và có khi là cái vị đó xuất hiện ra đời, chỉ giáo hóa cái đời đó chỉ được là mấy ngàn người hoặc là mấy triệu người, là hết à. Nhưng mà cái lý tưởng giáo hóa độ tất cả chúng sinh trong pháp giới vũ trụ này tiếp tục tồn tại vĩnh viễn, kể cả khi vị đó thành Phật rồi nhập Niết bàn mất luôn, vẫn chưa bao giờ hết cái lý tưởng này. Giống như Phật Thích Ca vậy, nhập Niết bàn rồi, nhưng mà cái lý tưởng mà làm sao cho tất cả chúng sinh trong vũ trụ này phải đắc đạo hết, vẫn tiếp tục tồn tại trong tâm của Phật Thích Ca, chưa bao giờ hết.
[28:59]Ta phải hiểu cái điều này. Thì Bồ tát cũng vậy, từ lúc bắt đầu khởi được tâm bồ đề, khởi được lòng yêu thương chúng sinh, thì cái niềm ao ước làm sao cho tất cả chúng sinh đắc đạo nó cứ cháy bỏng trong lòng mình. Chính vì vậy Bồ tát buộc phải gieo duyên, kết duyên lành với tất cả chúng sinh. Và cái bố thí chính là cái phương tiện kết duyên, duyên lành đó. Cố gắng kết duyên lành với mọi người. Rồi có những người nghịch duyên với mình, để đó, kiếp khác quay lại tìm cách móc trở lại, không bỏ người nào. Kiếp khác quay móc lại. Đó là cái chỗ mà trong Kinh Pháp Hoa đó, Đề-bà-đạt-đa ác độc như vậy, vậy mà trong Kinh Pháp Hoa cũng thọ ký Đề-bà-đạt-đa sau này thành Phật.
[29:48]Chính là cái nghĩa là là dù cái người đó họ ác độc với mình thế nào, cũng vẫn không bỏ họ. Vẫn có một kiếp nào đó quay lại đi tìm họ, độ họ lên, kéo họ ra từ từ địa ngục, mà tìm cách giáo hóa cho họ như vậy. Mà trên cái con đường Bồ tát trải qua nhiều kiếp để hành hạnh Bồ tát, thì ta để ý một điều này, là cái chúng hội đông dần, đông dần, đông dần. Để ý cái điều đó. Ở những buổi ban đầu, cái chúng hội của vị Bồ tát đó nhiều khi vài chục người. Nhưng mà lên dần cái vài trăm người, vài ngàn người, vài chục ngàn người, vài trăm ngàn người, vài triệu người, tới vài tỷ người. Cái chúng hội đó phải đông dần, đông dần. Vì sao?
[30:36]Vì Bồ tát luôn luôn tìm cách gì? Tìm cách gì? Kết duyên lành với chúng sinh, hoặc cách này hoặc cách cách khác, như vậy. Thì mà trong cái nhiều cách kết duyên lành đó, có một cái phương pháp là bố thí. Bố thí tốn tiền, tốn của để bố thí giúp đỡ. Ví dụ như bây giờ ta thấy một cái người ngôi sao ca nhạc, họ xuất hiện trên sân khấu, được nhiều người yêu thích, tung hô, mua vé đi nghe, là lý do gì? Cũng là do cũng là do bố thí những đời trước. Cũng đi làm từ thiện, phát gạo, phát gì đó. Chia sẻ, bố thí, hoặc đắp những cây cầu người ta đi qua đi lại. Cây cầu của mình đắp nhiều quá người ta mắc nợ. Đó, thành thử bây giờ cứ nhìn mặt là người ta thấy mến.
[31:24]Cứ cái nghĩa là mở lên truyền hình là kiếm cái ông ca sĩ đó, cái ông mà ôm eo ôi gì đó, là là để mà coi. Nhưng mà sự thật ổng hát nhiều khi cũng chả hay. Nhiều khi ông đó ổng hát còn thua thầy nữa. Nhưng mà thầy hát thì người ta không thèm nghe, mà ông đó hát người ta nghe. Bởi vì sao? Vì mắc nợ ổng đời trước, nha. Tự nhiên mình cứ mến mến mà không biết tại sao, vậy đó. Còn đời trước bởi thầy không có bố thí, nên bây giờ thầy hát rất hay, nhưng mà không ai nghe, ai cũng chê.
[31:58]Thì khi mà Bồ tát cũng vậy, ví dụ bây giờ nói: Thưa thầy như vậy Bồ tát bố thí để mai mốt là được thành ca sĩ à? Cũng đúng luôn nữa. Nhiều khi trên cái bước đường luân hồi hành hạnh Bồ tát qua nhiều kiếp, có khi Bồ tát cũng làm ca sĩ, không biết chừng. Làm vua, làm quan, làm tướng, làm ca sĩ, làm bác sĩ, làm đủ hết. Nhưng mà làm bất cứ ở lĩnh vực nào đều thu nhiếp được chúng hội đông dần, đông dần lên để giáo hóa. Để giáo hóa. Ví dụ như bây giờ nói: Thưa thầy có khi nào Bồ tát làm cầu thủ bóng đá không? Dám có luôn, không chừng. Đá đâu thắng đó, đá đâu thủng lưới đó, vân vân. Là để chi vậy? Để sau khi mà người ta reo mừng vô vô đồ tung hô lên thì Bồ tát nói một câu.
[32:46]Nói rằng là: "Cảm ơn các bạn đã ủng hộ tôi, nha. Tôi đá được hay như vậy là nhờ từ nhỏ tôi đã thường đi chùa Từ Tân dự khóa thiền, nghe pháp."
[33:02]Nói một câu thôi, tức là ôi bao nhiêu người lũ ra lũ lượt kéo về Từ Tân nghe pháp để hi vọng mình trở thành cầu thủ bóng đá xuất sắc. Tức là dụ một cái. Mới là Bồ tát đa hạnh mà, khi thị hiện thành người này, khi thị hiện thành người kia, mà cuối cùng đều là gì? Giáo hóa, nói một câu đạo lý, vậy đó. Bồ tát nhiều đa hạnh thị hiện trên nhiều vai của cuộc đời này, đóng nhiều vở, đóng nhiều vai trên cuộc đời này, mà đều được chúng sinh hâm mộ, ủng hộ, nha, yêu thích. Và lợi dụng cái sự yêu thích của chúng sinh đó để một vị Bồ tát nói lên cái lời đạo lý. Cho nên ví dụ bây giờ ta thấy một ông cầu thủ bóng đá
[33:52]được mọi người yêu mến, nhưng mà mình nghe suốt đời cho tới khi ổng nghỉ luôn chả bao giờ ổng nói một câu đạo lý, thì ông này không phải là Bồ tát. Còn mà tự nhiên thấy người ta hâm mộ quá cái ổng đi ổng nói là: "Nhờ tôi ngồi thiền mỗi ngày", thì coi chừng ông này Bồ tát thị hiện á, nha. Ổng giả bộ làm cầu thủ để rồi sao, khi người ta hâm mộ quá cái ổng xúi người ta ngồi thiền, thì ông này coi chừng Bồ tát thị hiện. Cho nên mình gặp mấy người đó là không phải là: "Anh ơi, anh ơi!", mà phải cúi đầu chào ổng à, coi chừng ổng Bồ tát thị hiện. Cũng giống như giờ ông ca sĩ á. Ông ca sĩ ổng hát cái mình rơi lệ,
[34:25]mình thổn thức, mình yêu mến ổng, nhớ nhung, mình khắc khoải, rồi cuối cùng á mà không nghe ổng nói gì câu đạo lý thì ông này ca sĩ bình thường thôi. Nhưng mà tới chừng mình nghe ổng, nghe ổng nói đạo lý thì coi chừng ông này ca sĩ nhưng mà là Bồ tát tái lai không biết chừng nha, như vậy. Bồ tát tái lai. Đây cái gọi là Bồ tát bố thí giúp đỡ để kết duyên lành với chúng sinh. Và vì kết duyên lành với chúng sinh, cho nên ta để ý cái chúng hội cứ đông dần, đông dần lên là là như vậy. Một cái tính chất của Bồ tát nữa này, là không bao giờ thấy tài sản tiền bạc là của mình. Cho nên rất dễ dàng đem cho.
[35:13]Mà chỉ có một cái điều là cho một cách khôn ngoan, để cái tài sản vật chất đó đem đến những điều tốt đẹp cho cuộc đời. Ví dụ bây giờ có hai người đứng xin, hai người cùng cần một số tiền giống nhau đều đến hỏi xin Bồ tát, ví dụ vậy. Hai người cùng cần giống nhau. Thì Bồ tát đều móc tiền ra cho. Nhưng mà ông này là ổng giáo viên, Bồ tát cho rất nhiều, vì biết là ổng ổng lấy tiền này rồi chứ ổng đi ổng mua tập, mua vở cho học trò ổng, này kia nọ, phương tiện ổng đi dạy mà, ra những điều tốt đẹp cho cuộc đời. Còn cái ông kia là một người bình thường thì cho ít hơn. Đó. Không có tiếc đâu. Nhưng mà cho một cách khôn ngoan, để làm sao cái đồng tiền này nó
[35:59]đi vào trong cuộc đời thành những điều tốt đẹp cho cuộc đời này. Ý là là như vậy. Chứ còn thẳm sâu trong lòng Bồ tát chả bao giờ thấy cái gì là của mình. Nên ở trong giai đoạn đầu, Bồ tát hay bị cái lỗi là bố thí bừa bãi. Những cái người mà mới Bồ tát, sơ phát tâm Bồ tát, những người mà mới thành tựu cái quả Bồ tát á, mới diệt được cái lòng vị kỷ, mới xuất hiện cái tâm vị tha, không thấy gì là của mình, thích bố thí, thường hay bị bố thí trật, bố thí bừa bãi, bố thí những cái không đáng. Còn ở Bồ tát mà lâu năm, lâu đời, lâu kiếp, thì bố thí rất chính xác. Vì các ngài có thần thông nữa, biết được cái người đó sau lưng người đó làm việc
[36:47]gì, cần cái điều gì, oan trái chỗ nào, chỗ nào nên gỡ ra, cái nào nên nắm lại. Cho nên là bố thí rất là chính xác, khôn ngoan, hợp lý. Đó là là cái cái cái Bồ tát là như vậy.
[37:01]Rồi, như vậy là trên cái cuộc đời của một vị Bồ tát, cũng có khi Bồ tát nhận lại sự gì? Sự giúp đỡ của người khác, đúng không ạ? Tại mình cho đi nhiều quá rồi tự nhiên cái phước nó trở lại, cũng hay nhận lại sự giúp đỡ, sự cúng dường, sự cư xử tử tế của người khác. Đó là điều đương nhiên, vì nhân quả mà. Mà nhiều khi Bồ tát lại được cái phước là được người ta giúp đỡ rất nhiều, cúng dường rất nhiều, có khi như vậy nữa. Nhưng mà để ý chỗ này khác nè. Khi mà Bồ tát nhận được cái sự giúp đỡ của người khác á, lòng trân trọng, biết ơn, nhưng không lụy, nhưng không lụy, không trở thành lệ thuộc,
[37:48]Với cái người ân nhân của mình, à ví dụ như người ta cúng rất nhiều thì mình đánh giá rất cao cái tấm lòng của cái người cúng đó. Ví dụ một bình thường đó thế, ai lại cúng mình là cúng chừng à trăm ngàn, hai trăm ngàn, cái người nhiều lắm là được một triệu, ví như vậy. Mà bỗng nhiên có người nào cúng mình 1 tỷ thì nó lớn, nhưng mà không bao giờ cái 1 tỷ lớn đó làm cho mình trở nên lụy về tình cảm, hay cái lệ thuộc, hay là cứ phải mà mà trông mong thương nhớ, không có, mặc dầu rất biết ơn cái tấm lòng 1 tỷ đó, vì cái 1 tỷ đó giúp cho chùa làm được nhiều việc. À nhưng mà không phải vì số tiền lớn mà cái vị Bồ Tát ngã lòng,
[38:39]lòng vẫn đứng sừng sững như một ngọn núi cao, không có gì làm lung lay được. Như vậy, cái tâm của Bồ Tát bởi vì sao? Bởi vì vị Bồ Tát là sao? Cũng chuyên về bố thí cúng dường, cho nên đến khi mình nhận lại được cái sự bố thí cúng dường thì hết sức là bình thường, chứ không có lụy. Còn chúng ta á, khác cái chỗ là mình rất ít khi giúp ai, cho nên khi mà mình được cái sự giúp đỡ của ai là mình thổn thức, mình xúc động và mình lụy cái tình cảm với người ta. Đúng không à? Cái tâm lý như vậy. Còn khi mà mình thường hay bố thí giúp đỡ rồi thì đến khi có cái có cái dịp mà mình nhận lại sự giúp đỡ của người khác, cái lòng mình vẫn sao?
[39:21]Vẫn vẫn bình thường, vẫn bình thản, mặc dầu cái trí tuệ và đạo đức thì mình biết ơn cái người giúp đỡ mình. Đó, nhưng mà không có lụy, không ngã lòng, không có cái sướt mướt quá, ý là là như vậy, những cái tâm lý là như vậy đó.
[39:38]Cái a cái bố thí cũng là tứ nhiếp pháp của Bồ Tát, là bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự. Đó cái lúc khác ta nói nhưng nhưng mà ở đây thế này, bây giờ nói a bây giờ có người hỏi nói: "Thưa thầy, ví dụ như cũng có người bố thí rất nhiều, bố thí rất rộng rãi, nhưng mà không có mục tiêu của Bồ Tát, là không phải để kết duyên lành giáo hóa, không phải để giáo hóa đạo đức, ừm cũng không phải là vì cái lòng yêu thương từ bi, cũng không phải vì đã diệt hết cái cái tâm cái vị kỷ, nhưng mà lại cũng rất bố thí, bố thí rất nhiều, thì cái trường hợp này là gì?" Thì ta đây câu trả lời: Ma vương thành hình từ cái hành vi bố thí này.
[40:29]Ma vương khởi đầu cũng bố thí như thế này, bố thí rất nhiều, nhưng mà không phải vì yêu thương, không phải vì hết cái tâm vị kỷ, không phải vì gieo duyên để giáo hóa chúng sinh giác ngộ, mà Ma vương bố thí để làm chi? Để đi tìm thuộc hạ ở những kiếp sau.
[40:50]Họ giúp đỡ rất nhiều, giúp đỡ rất rộng rãi, giúp đỡ rất nhiều, cũng xây cầu, làm đường, cũng bố thí, phát chẩn, giúp người đói, người khổ, phát gạo đồ, đủ hết, nhưng mà không phải để giáo hóa cho ai tu hành vô ngã, chỉ để cho người ta mắc nợ mình và kiếp sau người ta trở thành thuộc hạ của mình. Đó là Ma vương. Thì cái Ma vương này là sao? Nếu cái người này mà tu có cái tâm linh, chết lên trên cõi trời là Ma vương chính hiệu, thần thông tự tại, biến hóa đủ thứ hết, và cạnh tranh với vua cõi trời luôn, cạnh và trong lòng ganh tị với Phật luôn, vì họ không phải tu để diệt bản ngã, nhưng mà phước rất lớn, không ai đụng nổi à.
[41:34]Thuộc hạ rất đông, vì đã bố thí rất nhiều, không ai đụng tới nổi. Còn nếu cái người này không phải lên cõi trời mà ở lại trần gian, thì thầy nói thẳng là thế lực không ai đụng nổi á, vì những đời xưa họ cứu người cũng quá nhiều, không ai đụng tới được. Bởi vì sao? Vì đời trước phước nhiều quá. Nhưng mà gieo phước rồi, không có cái hướng tu vô ngã, không phải từ bi yêu thương thì sẽ thành ma, lại Ma vương, ma chúa, hoặc là ở cõi người, hoặc ở cõi cõi trời, phước lớn rồi cũng lên cõi trời, dù tâm không tốt, nên cái phước là quan trọng. Con người ta đấu với nhau hay hay hơn hay kém là do cũng do phước cả.
[42:21]Đừng nói là vì ta tốt ta phải chiến thắng, không có đâu. Nhiều khi người tốt vẫn bị bị thua. Vì sao? Vì phước thấp kém hơn người ta. Nên trên cuộc đời này, ta phải ráng làm phước. Mà vì ta là người biết đạo, cho nên ta phước nhiều thì sao? Thì chúng sinh có lợi. Còn cái người không biết đạo mà phước nhiều thì có ngày gieo họa, gieo rắc tai họa cho cho cuộc đời này. Nên vì vậy, cái người ta biết đạo, ta càng phải tranh thủ cố gắng mà làm làm phước rất nhiều, là như vậy. Để làm chi? Để ngăn chặn những người xấu mà họ làm được nhiều phước, đại ý như vậy đó. Họ làm phước nhiều nhưng mà họ không có tu, sau này thành những cái thế lực
[43:14]xấu ác, ngự trị, khống chế trên cuộc đời này, gieo rắc những điều tàn bạo trong cuộc đời này, gieo rắc những điều đau khổ trong cuộc đời này, nguy hiểm như vậy. Còn chúng ta biết đạo rồi phải hết sức cố gắng mà mà làm phước.
[43:35]Đây thầy nói qua cái phần trì giới. Trì giới có nghĩa là không làm điều sai.
[43:45]Cái không làm điều sai
[43:48]là trì giới, còn làm điều đúng là gì?
[43:54]Là đạo đức. Nhưng mà đạo đức nó gồm cả hai. Đạo đức nó gồm cả hai là cố gắng làm điều đúng và cố gắng tránh điều sai. Đều cố gắng. Đạo đức nó gồm cả hai mặt như vậy. Nhưng mà đạo đức với trì giới nó khác nhau ở chỗ gì? Đạo đức không có nguyên tắc, nó mềm mại, uyển chuyển, linh động. Còn giới có tính gì? Nguyên tắc, cứng rắn, dứt khoát.
[44:25]Ví dụ như là bây giờ ta ta đi đường, cái ta thấy cái ổ gà
[44:34]thì ta làm sao? Ta đi luôn, phải không ạ? Đi luôn. Hoặc là ta thấy giữa đường có cục đá nó rớt xuống nằm giữa đường chình ình á, thì ta làm sao? Ta né qua rồi ta đi luôn. Đó, đúng rồi, giỏi á, giỏi. Đó. Nhưng mà ở đây, á cái người có đạo đức thì sao? Ta vừa né qua được rồi, bị trớn xe chạy nó tới một khoảng xa rồi ta mới ngừng lại. Ta từ từ tấp vô lề ngừng lại, chứ đừng tấp vô ngang có người ta tông sau lưng mình tới á. Khéo léo từ từ rồi tấp vô lề, dựng xe đó, rồi ta mới đi bộ lại ta khiêng cái cục đá đó ta để vô trong một chỗ nào an toàn, rồi sau đó ta mới trở lại thì chiếc xe ta bị lấy mất rồi.
[45:19]Mình tại để xe không cẩn thận.
[45:27]Phải nhớ cái đó.
[45:31]Thì cái việc mà ta ngừng xe ta quay lại, ta dời cục đá đi để cho người sau ta đừng bị đừng bị tai nạn, thì đó là cái gì? Đạo đức hay là trì giới? Đúng rồi, đó là đạo đức, vì không ai bắt ta cả. Mà đến khi nào mà nhà nước ra cái luật, ha, nếu trên đường đi thấy có chướng ngại vật có thể gây tai nạn cho người đi sau mình, thì cái người tham gia giao thông bắt buộc phải tìm cách giải tỏa cái chướng ngại đó để tránh tai nạn cho người sau. Nếu ai mà không làm điều này bị phạt ba tháng tù, thì cái điều đó trở thành cái gì? Giới, vì giới nó dứt khoát, nó cứng rắn và nó bắt buộc. Đó hai cái nó khác nhau.
[46:16]Thì ở đây á, cái đạo đức nó có cái tính cao thượng, phải không ạ? Không ai bắt mình cả, nhưng mình dừng xe, mình đem cục đá vô. Còn cái kia mà mình không dừng xe, không đem cục đá, cái mình vì sợ ở tù ba ba tháng cho nên mình phải rất đau khổ mà mà mà đem cục đá đi, cho nên cái tâm ta không có chút đạo đức nào hết trơn á. Nhưng bởi vì đây là giới thì ta phải làm, vì đây là luật cái ta ta phải làm. Nhưng mà may là ở Việt Nam chưa có cái luật đó. Chắc từ từ rồi nhà nước cũng sẽ bổ sung những cái luật như vậy. À thì ta hình như có à không, nhà nước có cái luật thế này: Khi tham gia giao thông mà thấy có người bị tai
[46:52]nạn là phải tìm cách cứu giúp, phải không ạ? Không cứu giúp là bị bị phạt gì đó, hình như có cái luật đó rồi á. Thì ở đây á, cái giới là cái cấm đoán, nó có tính nguyên tắc, còn đạo đức có cái tính tự giác, tự nguyện. Nhưng mà cái chữ trì giới của Bồ Tát đây nó gồm cả cả hai vô trong rồi, vừa là đạo đức mà vừa là nguyên tắc, nguyên tắc sống một cách cứng rắn, dứt khoát. Đó là bây giờ dù không có cái sự ngăn cấm mà thấy cái ổ gà thì mà nguy hiểm, nếu mình không có phương tiện lấp thì cũng dừng xe một bên lấy cái cây cắm vô đó, cột cái gì đó làm báo hiệu từ xa để đằng xa có thể là trong đêm mọi người nhìn thấy mà mà tránh.
[47:40]Rồi hy vọng rằng có ai đó có khả năng sẽ đến lấp cái hố đó, còn mình không đủ khả năng nhưng sẽ tìm cách làm báo hiệu. Đó mà người một vị Bồ Tát họ sống tuân thủ cái nguyên tắc đó trong cái cuộc sống của mình. Hoặc là bây giờ ta thấy rác thì ta làm sao? Khi ta nhìn thấy có một cái đống rác nho nhỏ ở trên đường thì ta làm sao? Hả? Ta sẽ lầm bầm ta chửi, ha? Quân bay làm xấu cái đường phố của Việt Nam tao, rồi mình đi luôn. Đúng không ạ? Đó vậy đó.
[48:20]Nhưng mà thực ra đó, thì bây giờ thì vẫn chưa ai buộc ta phải nhặt rác cả. Nhưng mà nếu là một vị Bồ Tát thì họ có nguyên tắc của của của họ, họ buộc bắt buộc mình phải nhặt rác. Không phải là luật từ nơi nhà nước, mà luật từ trong trong tâm hồn của mình, trong đạo đức của mình bắt mình phải làm điều đó và nó rất cứng rắn. Nó rất cứng rắn và rất dứt khoát. Cho nên ta thấy một vị Bồ Tát mà khi làm một điều tốt, sao ta thấy họ làm cái gì mà có vẻ nó nó kiên quyết quá, nhớ như vậy giùm thầy. Còn ta đó, ta chưa đạt được cái sự cương quyết trong cái điều tốt, nghĩa là ta còn phàm phu, ta chưa đạt được cái trì giới ba-la-mật.
[49:03]Còn một vị Bồ Tát khi họ làm một điều tốt, mà khi họ dứt khoát không làm một điều xấu, ta thấy cái sự cương quyết lạ lùng lắm, cứng rắn lắm, thì ta hiểu đây là Bồ Bồ Tát, như vậy. Cho nên mới có cái câu ca dao rằng, câu ca dao mới, mọi người thuộc giùm thầy về viết ra 1.000 bản đi phát khắp hàng xóm cho thầy nghe không: "Thấy rác mà chẳng nhặt lên thì con người ấy làm nên chuyện gì?"
[49:32]Thuộc chưa ạ? Giờ thầy đọc, đọc theo, về viết ra 1.000 tờ nha, đi phát, phát hết cho hàng xóm. "Thấy rác mà chẳng nhặt lên thì con người ấy làm nên chuyện gì?" Nhớ vậy. Thuộc chưa? Lát có quên không?
[49:54]Mình trở thành một cái cái câu mà trách móc: "Thì con người ấy làm nên chuyện gì?", tức là một gì? Một sự phê phán, một sự lên án một cách rất là kiên quyết, thì Bồ Tát là như vậy. Khi mình thấy rác mình nhặt thì mình có là người xả rác được không? Không, nên không xả rác là một điều dứt khoát của Bồ Tát. Còn cái đặc điểm của người Việt Nam ta là rất ưa xả rác. Điều đó đánh giá rằng cái gì của ta thấp? Cái gì thấp? Cái gì thấp? Có nhiều người nói là dân trí thấp. Không, thầy không nói chữ dân trí thấp, mà thầy nói rằng trong cái thế giới của loài người này ta thuộc đẳng cấp thấp. Ta là loại người hạ cấp.
[50:42]Nói chứ trong loài người coi vậy chứ nó có nhiều đẳng cấp ở trỏng á, chứ không phải đâu. Đẳng cấp. Ta thì trong cái thời đại văn minh, ta không chấp nhận cái là phân chia giai cấp, không phân chia đẳng cấp, không phân chia chủng tộc, mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, mọi người đều được quyền giống nhau, mưu cầu hạnh phúc, mưu cầu cái cuộc sống giống nhau hết, ai cũng vậy, nhưng đó là lý thuyết thôi. Còn thực tế của nhân quả, con người ta có rất nhiều hạng người, rất nhiều đẳng cấp. Ta không cảm nhận được đâu. Mình sống thật ra mình cái phước mình nó sàn sàn sàn sàn giống nhau á, mình không cảm nhận mà thấy ủa ai cũng như ai.
[51:27]Nhưng một lúc nào đó, một bữa nào đó mình mình thử tự nhiên mình mình thuộc về một đại tỷ phú. Thầy dùng chữ đại chứ không phải tỷ phú thường thường, vì tỷ phú giờ nhiều lắm rồi. Nhưng mà đại tỷ phú tức là tài sản của họ khoảng có vài ngàn tỷ, vài ngàn tỷ đồng, thì cái tư duy khác, cách sống khác, mối quan hệ khác, cái gì cũng khác hết trơn. Rõ ràng họ là một loài người khác của loài người này khi phước họ lớn quá. Nó là một đẳng cấp khác, tự nhiên nó là một đẳng cấp khác, dù họ không muốn, nhưng cái phước của họ đẩy họ lên một đẳng cấp khác. Con họ đẻ ra nó không giống con người ta. Tự nó cũng ở một đẳng cấp khác luôn.
[52:09]Đó, nó tự nhiên của xã hội, đó là điều tự nhiên. Mặc dù là cái quan điểm dân chủ, bình đẳng xã hội là bắt chúng ta phủ nhận những cái đẳng cấp đó đi, nhưng nó vẫn âm thầm nó tồn tại trong trong loài người. Đó là một cái dạng về phước. Một dạng khác, một dạng đẳng cấp khác là trí tuệ. Ví dụ cái người đó họ trí thức quá, bằng cấp họ cao quá, nói gì nói họ không ngồi chơi với cái ông bán xôi bên đường, bán bánh mì bên đường được. Hai người nói không ăn nhĩ nhau hết trơn. Ổng nói những điều ông bánh mì không hiểu, mà ông bán bánh mì nói những điều ổng không muốn nghe. Họ không bao giờ là bạn nhau được vì họ thuộc gì?
[52:52]Những đẳng cấp khác nhau. Đúng không ạ? Rồi một cái dạng đẳng cấp khác là đạo đức. Có những người sống yêu thương được mọi người, lúc nào cũng tìm cách giúp người, lúc nào cũng tìm cách chia sẻ đạo lý với mọi người. Còn cái hạng người sống chỉ giành giật hơn thua, chém giết, du côn du đảng, hai người này cũng không thể sao? Sống với nhau được, tại họ thuộc về cái gì? Một đẳng cấp khác. Một người nghe giảng mà lén lén nghe điện thoại, lén lén nói chuyện, nó khác với một người nghe giảng là ngủ ngay. Khác, hai cái đẳng cấp nó khác nhau, hai người đó không nói chuyện với nhau được nha, hai người đó khác nhau.
[53:37]Thì cũng vậy, một cái người mà hở một cái là quăng rác ra ngoài đường, hở một cái quăng rác ra không cần ai biết ra sao, nó khác với cái người mà đi nhặt từng miếng rác đi cất. Hai người đó thuộc hai đẳng cấp nó khác nhau, nó tồn tại trong loài người như vậy. Cho nên nếu dân Việt Nam mình mà đa phần là cái người xả rác thì ta đành phải xếp hạng mình thuộc lại hạ hạ cấp, đành vậy, không còn biết làm sao hơn được. Nếu chấm điểm về về đẳng cấp loài người thì ta thuộc một đẳng cấp thấp, thì đừng bao giờ mà đòi hỏi là: "Tôi phải bằng anh, tại sao anh không tôn trọng tôi?" Tại mình có tôn trọng cuộc đời đâu.
[54:18]Mình có tôn trọng cái đẹp của đất nước này đâu mà mình bắt người ta tôn trọng mình. Ví dụ người ta gặp mình người ta không chào, đừng thắc mắc. Vì sao? Vì hồi nãy tôi mới thấy anh xả rác à. Là anh loại người không đáng để tôi chào. Còn đây mình thấy rác mình nhặt thì người ta gặp mình người ta tự nhiên người ta có cái nể phục vì mình thuộc một đẳng cấp khác của cái loài người này. Thì Bồ Tát là như vậy, trong cái trì giới của Bồ Tát nghĩa là dứt khoát không làm điều điều sai và dứt khoát gặp việc tốt thì phải phải làm. Cái dứt khoát, cái kiên quyết đó của Bồ Tát nó tới mức độ là tột đỉnh. Cái tột đỉnh này ta dùng cái chữ là ba-la ba-la-mật.
[55:04]Thầy dùng cái chữ tột đỉnh kiên quyết, dứt khoát giữa điều sai và điều và điều đúng. Ví dụ như thế này, giờ có một người đến nói với Bồ Tát ha: "Giờ mày đang đứng ở trên lầu ba, ăn xong rồi anh anh anh anh anh cầm đây, đứng đây anh cầm rác anh chọi vô cái thùng rác ở dưới sân giùm tôi. Anh chọi nghe, rồi tôi cho anh một triệu." Dễ không à? Dễ kiếm tiền không hả? Vò vò rác nhắm nhắm nhắm, nhe một con mắt lại quăng cái vèo, nó trúng không trúng thì thôi nhưng mình được một triệu. Thì mình sao, mình làm không bạn? Làm không? Làm không? Không có ai ra giá thì ngồi đây: "Thôi thầy ơi, con không làm đâu, con tu Bồ Tát à."
[55:48]Nhưng mà nếu thật sự lúc đang đứng trên lầu có người ra giá thì sao? Liếc qua liếc lại không thấy ai là: "Á đưa một triệu đây tôi làm liền." Ta không kiên quyết tột đỉnh giữa điều đúng và điều sai. Tiền cái là ta mờ mắt liền, mà thầy vừa nói có một triệu. Nếu có một người nào đó cho ta một tỷ với điều kiện mỗi ngày ta vô chùa Từ Tân, ta vô ta công quả trong chùa Từ Tân và rình ông thầy trụ trì, sư phụ trụ trì ổng làm gì, viết báo cáo mỗi ngày gửi thì tháng đó ta được một tỷ. Làm không? Làm không? "Hông", giả bộ "hông". Một tỷ làm liền chứ ở đó mà hổng không, một tỷ lớn lắm chứ bộ phải không? Và mình cứ nghĩ ồ vô hại, phải không?
[56:36]Thì chỉ viết báo cáo thôi, mách coi ông thầy ổng đi ổng gặp ai, ổng nói chuyện với ai, ổng bắt tay ai, ổng làm gì cứ viết thôi mà một tháng mình được một tỷ quá ngon. Giờ người ta tháng người ta đi làm lương có năm triệu chứ nhiêu, mà được một tỷ quá ngon. Và thấy cũng đâu có hại, đâu có giết gì thầy đâu, cho nên mình làm liền. Nhưng nếu là một vị Bồ Tát thì sao? Không là không. Việc đó dứt khoát không là không. Tại không có chuyện gì khiến tôi mờ ám tôi phải theo dõi ông thầy của tôi, trong khi ông thầy tôi ổng dễ thương như vậy, ổng đẹp trai như vậy, ổng giảng hay như vậy, không mắc mớ gì tôi phải theo dõi ổng, có cho nhiêu tiền cũng không là không.
[57:07]Đó là cái sự dứt khoát giữa điều đúng và điều sai trong tâm của một một Bồ Tát. Nên cái đạo đức của Bồ Tát là như vậy. Là cái sự dứt khoát, kiên quyết giữa đúng và sai nó tới tột đỉnh. Không có cái mập mờ, không có cái do dự, không có cái cân đo đong đếm lợi hại. Cái sự dứt khoát, kiên quyết tới tột đỉnh là như vậy. Mà ở đây thầy dùng cái chữ trì giới thì nó không có những cái giới rõ ràng đâu, của một Bồ Tát đâu. Ví dụ như bây giờ ta thọ năm giới thì ta có năm giới phải không? Đếm năm cái rõ ràng. Người thập thiện có thập thiện. Rồi cái người Bồ Tát thì bốn mấy năm mấy giới, hoặc là Tỳ kheo mấy trăm giới.
[57:47]Nhưng mà đối với một vị Bồ Tát là mấy giới? Vô số giới, đúng như vậy. Vì cái trí tuệ của Bồ Tát soi sáng mọi điều trong cuộc đời này trong từng từng ly từng tí, từng điều nhỏ nhặt nhất. Từng ly từng tí chứ không phải là chỉ có mấy giới hay mấy chục giới hay mấy trăm giới. Vô số điều đều là giới. Mỗi một lời nói đều là giới, mỗi một hành động đều là giới, mỗi một bước chân đi đều là giới hết. Và Bồ Tát kiên quyết ép mình phải nằm trong cái giới điều đó. Mình nói: "Ủa, mỗi bước chân đi là giới là làm sao?" Ai biết? Khi Bồ Tát bước chân đi không được quyền đi với một cái dáng vẻ xấu. Không Trừ khi giả bộ làm cái ông say, lúc đang thị hiện làm người say.
[58:46]Còn bình thường, ngay cả đi đứng bình thường không được phép đi với một cái dáng vẻ xấu. Tinh tế đến như vậy. Mà cái không được phép đó là gì? Là một sự kiên quyết, sự dứt khoát, sự bắt buộc, đó là giới. Nó cũng là đạo đức luôn. Nên không có chuyện mà Bồ Tát đi mà lết thếch lết thếch rồi ngả nghiêng ngả ngửa, không có. Lúc nào cũng nghiêm trang, điềm đạm, đẹp đẽ. Ha. Cứ nói, "Ủa vậy giống người mẫu đi trên sàn catwalk không thầy?"
[59:20]Còn Bồ Tát không có đi kiểu đó nha, không có nói gì. Bồ Bồ Tát, nhưng mà cái thế nào nó ra cái đó. Rồi rồi cũng vậy, ví dụ như trong lúc nói chuyện trong lúc nói chuyện thì Bồ Tát cho phép mình được nói cái từ nào hay không nói cái từ nào. Chứ không phải là muốn nói gì nói. Đó là cái trì giới trong cái câu chuyện, trong cái lời thoại. Ví dụ khi đùa thì đùa đến mức độ nào vừa đủ không được đi quá xa. Ví dụ có những người họ đùa đùa một lát tới ba cái chuyện tục tĩu rồi cũng đem ra cười hô hố. Bồ Tát không có chuyện đó. Bồ Tát những cái châm biếm nhẹ nhẹ đáng cười nhưng mà nó thâm thúy và nó có tính giáo dục.
[1:00:05]Cho nên không có cái mà cái đùa để trở thành bậy bạ, tục tĩu, khác liền. Nên cái khôi hài của Bồ Tát nó là một cái gì nó ý vị, nhẹ nhàng nhưng mà đầy tính giáo dục trong cái lời nói. Hoặc là khi nói chuyện, cho phép mình nói tới đâu, câu chuyện được kể tới đâu, chứ không phải cứ kể tràn lan tràn lan như bà tám. Ha. Tràn lan như bà tám là làm sao? Nghĩa là biết gì nói nấy, miễn càng nhiều càng vui, phải không, là bà tám. Còn Bồ Tát khi mà trao đổi thông tin với kể một câu chuyện gì biết dừng đúng chỗ. Vì sao vậy? Vì nói thêm nữa, nó phạm vào đời tư của người khác. Nói thêm nữa, người nghe không có lợi, tự họ biết họ kềm lại.
[1:00:53]Ví dụ như là ta kể cái chuyện buồn trên cuộc đời. Ừm. Trong cái chuyện buồn trên cuộc đời này nói tại sao con người yêu thương nhau rồi chia tay nhau. À. Và mình ví dụ à ở gần xóm tôi à có hai người đó, hai vợ chồng đó thương yêu son sắt, nhưng đến một ngày cả xóm bật ngửa ra ổng có bồ nhí và bà cũng có bồ nhí và chia tay. Mặc dầu cái cặp gia đình đó rất là đẹp. À. Nhưng mà hỏi ai vậy, không nói tên ra. Ngang đó đủ rồi. Chỉ một dẫn chứng nhỏ để biết rằng những cái tình yêu thương trên cuộc đời này thực sự nó mong manh, không có bền vững. Trong cái câu chuyện tới chừng đó là đủ rồi. Hoặc là có người kể chuyện nói ảnh đi du lịch ở đâu,
[1:01:44]à nói tôi đi du lịch đến cái vùng biển đảo đó mà nhìn thấy trên cái cái gò núi đó rất là vắng vẻ mặc dầu cảnh rất là đẹp. Nhưng mà hỏi nói tại sao không ai đầu tư trên một cái ngọn đồi đẹp như thế này xây những công trình resort. Thì thì phải a biết rằng ở đây khu quân sự ha, mặc dầu đẹp, có lợi về du lịch, nhưng mà phải ưu tiên về quốc phòng cho nên không có cho ai tới đây đầu tư cả. Thì mình nghe thêm một vài thông tin nữa, nhưng mà rồi thôi im luôn không bao giờ lại nói cái vùng đó đẹp, có những cái đồi rất là đẹp, thôi không nói nữa. Không bao giờ nói là vì à có lý do quân sự, quốc phòng cho nên không ai đầu tư, ngang đó ngắt, không nói nữa.
[1:02:26]Tức là biết vừa đủ câu chuyện của mình, biết người nghe có lợi hay không có lợi rồi thôi, không nói nữa. Đó là cái giới trong trong câu chuyện kể, như vậy. Rồi trên cuộc đời này cũng vậy, trước khi làm Bồ Tát thì ta cũng phải làm gì? Phàm phàm phu. Và trong bao nhiêu kiếp làm phàm phu đó ta có yêu không ạ? Cũng yêu rất là là nhiều. Cho nên ngày xưa có cái bài à Hai Năm Tình Lận Đận, bài thơ của Nguyễn Tất Nhiên hay, "Hai năm tình lận đận, hai đứa cùng hư hao, hai năm trời mùa lạnh, cùng thở dài như nhau." Có cái bài đó. Thấy không? "Xin làm cây thánh giá trên nóc cao nhà thờ, cô đơn nhìn bụi bặm, xám xát rêu phủ mờ.
[1:03:24]Trước ngày lên ngôi Chúa, ai chắc không dại khờ." Tức là cái ông làm bài thơ rồi Phạm Duy phổ nhạc mà ổng dám nói câu là, "Trước ngày lên ngôi Chúa, ai chắc không dại khờ." Tức là ổng phê bình trước khi làm Chúa Giê-su chắc cũng phải có vài cái điều lầm lẫn. Bài thơ rất là táo bạo rồi ông ông Phạm Duy cũng phổ nhạc. Bài đó cũng cũng hay, cũng nổi tiếng. Hai Năm Tình Lận Đận lên mở mạng cũ chắc có nghe được á. Là vậy. Cái thế hệ bây giờ trẻ trẻ tụi con chắc không có biết bài này hả? Cái thời của thầy hồi còn nhỏ mới biết bài này. Đó là trước khi làm Bồ Tát thì ta cũng làm phàm phu, mà trên cuộc đời làm phàm phu thì cái gieo
[1:04:04]cái duyên về tình cảm cũng rất là rất là nhiều. Rồi ngày nay thì sao? Gặp lại. Gặp lại thì sao? Thì cũng yêu. Dạ. Đó mới là cái vấn đề. Nhưng mà hồi xưa phàm phu thì yêu thoải mái, yêu càng nhiều càng vui vì nó như một trò giải trí. Nói cái này là trúng với thanh niên tụi con. Nhưng mà khi là Bồ Tát thì sao? Hết rồi, không được yêu vì tình cảm nó có cái trách nhiệm của nó. Khi nói yêu ai một tiếng rồi, nó là một cái trách nhiệm cả đời. Chứ không giống như là cái lớp trẻ cứ nói yêu thoải mái, dụ người ta yêu mình cho thoải mái để cho vui. Nếu không phải là loại lợi dụng, đào mỏ thì cũng xem như một trò giải trí.
[1:04:55]Nó là một sự ác độc, vô trách nhiệm trong tình cảm. Còn Bồ Tát hết sức cẩn thận về điều này. Bởi vì sao? Bởi vì tình yêu thương nó luôn luôn kèm theo trách trách nhiệm. Mà đây mới là đạo đức. Nên có những người không yêu ai. Vì sao vậy? Bởi vì thấy mình không thể đảm đương trách nhiệm với người khác. Thà là ở vậy nuôi heo chứ dứt khoát không có yêu ai vì sợ trách nhiệm không có đảm đương nổi, vậy đó. Cho
[1:05:30]nên cái mà cái khi mà Bồ Tát gọi là trì giới ba-la-mật, mà muốn để có thể được trì giới ba-la-mật thì Bồ Tát phải có cái trí tuệ phân biệt đúng và đúng và sai trong đường tơ kẽ tóc. Và cái sự phân biệt đó là tột đỉnh, dứt khoát giữa điều sai và điều đúng chứ không có mập mờ, không do dự, không có à không có mơ hồ. Đó, cái cái cái trí tuệ của Bồ Tát biết đúng sai rất rõ ràng, rất dứt khoát. Vì cái biết đúng sai rất rõ ràng, rất dứt khoát cho nên là tự mình biết phải làm điều đúng và phải tránh điều sai. Tự mình phải biết như vậy. Tuy nhiên, trên cuộc đời này cái sai và cái đúng là gì? Là điều bí mật cuối cùng của vũ trụ này.
[1:06:22]Đúng và sai là điều bí mật cuối cùng của vũ trụ này. Tại sao như vậy? Vì ai dám khẳng định điều này là đúng và điều kia là sai? Ai có quyền để nói điều này là đúng và điều kia là sai? Ai? Không có ai hết. Ta chỉ có những cái quy định tạm thời, quy định tạm thời. Mà những quy định tạm thời đó, những giao ước tạm thời đó nó không phải là những chân lý tuyệt đối. Ví dụ như trong cái bộ phim Cưới Vợ Phương Xa, một cái hoàng tử của một cái nước Phi Châu ổng đi tìm vợ, nghĩa là ông vua cha tìm vợ ổng không chịu, ổng tự ổng lang thang ổng đi. Ổng đi rồi ổng từ Phi Châu ổng qua Mỹ cái ổng tìm được một cô đó và ổng gửi thư về xin vua cha cưới.
[1:07:14]Thì vua cha nói cái này nó sai nguyên tắc của hoàng gia. Đất nước chúng ta là cái việc mà cưới vợ phải là hoàng gia chọn lựa đẳng cấp nào, vai vế làm sao, chứ nó đi đâu qua cái nước nào nó lượm cái đứa nào đâu bá vơ học hành kiểu phương Tây mà đem về đây không sai nguyên tắc. Thì bà vợ mới nói, "Cái nguyên tắc này do ai lập ra?" Nói, "Do do vua mấy đời lập ra." "Bây giờ ông có phải là vua không? Tôi cũng là vua. Thì vua lập ra thì vua sửa đi. Sửa lại cái điều luật đó để cho con mình nó được cưới vợ. Chứ còn theo nguyên tắc của mình nó không chịu cưới. Rồi làm sao? Nó ế à." Thế là ông vua phải sửa cái luật đó lại để cho con
[1:07:55]mình được tự tìm vợ chứ không phải là do hoàng gia chọn. Thì ban đầu cái nguyên tắc là phải do hoàng gia chọn ta gọi là đúng, nhưng mà điều đó đúng mãi không? Không, cũng vậy. Có một lần thầy lái xe cái thầy bị công an thổi phạt. Hỏi, "Phạt lý do gì?" "Con đường này quy định chỉ có 50 km nội thành, thầy chạy tới 60." Lần đó thầy phải đóng hết mấy trăm ngàn. Thế là thầy có bị một cái trong hồ sơ tội phạm của thầy là thầy có bị một lần bị lái xe vượt tốc độ, thấy không? Bây giờ thì sao? Nhích lên là trong nội đô được quyền chạy 60 km. Bây giờ là đã được, thì nếu mà bây giờ thì hồi đó thầy có bị phạt không? Không.
[1:08:39]Nhưng hồi đó 50 là đúng, bây giờ 60 là đúng. Vậy cái nào mới là đúng? Không có cái nào là đúng hết, chỉ là những quy ước tạm thời của con người ta với nhau thôi. Cho nên việc quyết định cái gì là đúng, cái gì là sai, thầy nói đó là một điều mờ của cuộc sống này. Và nếu nói đúng là nó là điều bí mật cuối cùng của vũ trụ này. Nên ai mà đến giờ phút nào đó, xác định rõ điều này là đúng, điều này là sai, người đó là Bồ-tát, vì người đó đã đạt đến được cái bí mật cuối cùng của vũ trụ này. Chứ còn chúng ta phàm phu, ta nói điều này đúng, mai mốt nó thành sai; nói này là sai, mai mốt nó là... là đúng.
[1:09:17]Chỉ là những quy ước tạm thời của con người mà thôi. Nên bây giờ thấy: "Ôi ông đó ổng làm vậy là sai", rồi ta cũng cười cười thôi, mai mốt coi chừng ổng là đúng á, không biết à, không biết chừng được, nó tạm thời. Nhưng mà chỉ có Bồ-tát á mới biết được cái gì là đúng, cái gì là sai mà vĩnh viễn là sai, vĩnh viễn là đúng không ai cãi được, vì đó là đã tìm được đến cái bí mật cuối cùng của vũ trụ. Tuy nhiên, trong cuộc sống này, cái mà Bồ-tát biết rõ đây là đúng, đây là sai, nhiều khi nó không ăn khớp với cái suy nghĩ của xã hội, phải không ạ? Không ăn khớp. Vì vậy Bồ-tát vẫn phải sao? Phải khéo léo luồn luồn lách mà...
[1:09:56]mà đi, đi trên cái dòng đời này cho êm thấm, chứ mình cứ khăng khăng theo ý mình quá cũng rất là phiền toái. Biết đây là đúng, biết đây là sai, nhưng mà con người họ đang suy nghĩ như vậy thì thôi mình ráng đạp thắng, đạp ga canh vừa vừa thôi, biết điều này sau này sẽ sửa đó. Vì sao vậy? Vì xe đi chậm là kinh tế sẽ chậm tiến. Đi nhanh có thể gây tai nạn, nhưng đi chậm cũng làm kinh tế đất nước chậm tiến theo. Như vậy cái nào là đúng? Đi nhanh để cho kinh tế phát triển hay đi chậm để bớt tai nạn? Cái nào mới đúng? Thấy không? Mỗi cái đều có cái đúng của nó trên cuộc đời này, mỗi cái đều có một cái đúng phần nào đó.
[1:10:38]Có lúc mà thấy tai nạn nhiều quá, cái lật đật khắp nơi hạ hạ tốc độ xuống hết, phải đi chậm lại chậm lại, đừng tông nhau nữa. Nhưng mà rồi phát hiện ra là kinh tế bị thiệt hại bao nhiêu ngàn tỷ chỉ vì hạ cái tốc độ xuống, thế là đành phải nâng tốc độ lên. Thì nâng tốc độ lên thấy rõ ràng cái sự tăng trưởng kinh tế tăng lên, nhưng mà báo cáo tai nạn vèo vèo ào ào lên. Thì bây giờ ta nói rằng thôi chấp nhận, kinh tế cứ phải tăng cái đã nha. Chết thì ta có sư phụ Từ Tân sẽ từ bi cầu siêu cho tất cả, nhưng mà kinh tế thì phải phải tăng lên, nên phải nhích cái tốc độ lên hết, với 90 lên vân vân là như vậy.
[1:11:14]Đường cao tốc thì lên tới 120 luôn, còn đường bình thường ngoài là lên tới 90 cây số một giờ vì lý do phải tăng trưởng kinh tế, nó vậy. Còn mọi người khi tham gia giao thông thì phải sao? Cực kỳ tỉnh giác, vì chỉ cần một phần mười giây ta gây tai nạn. Do đó, tất cả những người tham gia giao thông đều phải tập ngồi thiền vì một đất nước bình yên và tiến bộ. Nghĩa là sao? Vì một đất nước bình yên là ít tai nạn. Vì một đất nước tiến bộ là sao? Tăng trưởng kinh tế. Nghĩa là sao? Chạy nhanh mà vẫn an toàn. Chạy nhanh mà vẫn an toàn, đó là vì một đất nước bình yên và tiến bộ. Nhưng lái xe cách nào mà lái nhanh mà vẫn an toàn?
[1:11:55]Chỉ khi nào ta có ta có ngồi thiền mà thôi. Do đó, nhà nước phải ra một cái quy định trước khi mà cấp cái bằng lái xe cho ai là người đó phải tham dự cái khóa thiền Từ Tân này hai năm thì mới được cấp cái bằng lái xe. Vì một đất nước bình yên và tiến bộ nha, vậy đó.
[1:12:17]Thì có ngồi thiền ta mới tỉnh giác, đủ tỉnh giác để xử lý nhanh nhạy được, như vậy. Chứ còn không mờ một cái là nguy hiểm liền, chiếc xe là vũ khí giết người mà. Chiếc xe, vâng. Trong cái đúng cái sai của cuộc đời này, ta thấy là vì những cái tạm thời sai đúng của xã hội, cho nên ta khó bao giờ tìm được một cái đúng hoàn toàn, hay là chê trách một cái sai hoàn toàn. Thấy họ trật chỗ này chớ coi chừng họ đúng ở chỗ khác. Ví dụ bây giờ thấy có mấy đứa trẻ nó hư thì ta làm sao? Ta làm sao? Năn nỉ phải không ạ? Thuyết phục, giáo hóa, cũng không được thì sao?
[1:13:03]Có những trường hợp không phải đơn giản, có những trường hợp không phải đơn giản. Như có một cái anh huynh trưởng Phật tử mà tổ chức cái khóa hè ở ngoài Bắc theo cái đường lối của chùa mình, ta nhờ một cái ngôi chùa để ta tổ chức cái khóa học hè một tháng cho các em học sinh. Thì cha mẹ nghe vậy mừng lắm, gửi con vô học để học cái đạo đức mà, tại bây giờ vấn đề mà con hư là khổ nỗi khổ của cha mẹ, mà nghe nói chùa mở lớp dạy đạo đức ai cũng mừng gửi con vô. Thì trong loạt mấy trăm đứa đó có một đứa, nói gì nó cũng không nghe, khuyên gì nó cũng không nghe. Thì một cái anh huynh trưởng đó anh nói:
[1:13:41]"Thôi em vô đây anh nói chuyện với em em một chút." Dắt thằng nhỏ vô phòng đóng cửa lại, ôi nện thằng nhỏ một trận rồi nói: "Còn hư nữa không?" "Hết dám hư." "Từ đây về sau ông huynh trưởng nói nghe lời nha." "Dạ vâng." "Thế nếu mà còn không nghe lời nữa vô đây lại, vô phòng này lại một lần nữa nha." "Dạ." Thả nhỏ ra ngoan luôn.
[1:14:04]Cái này mà nếu mà đem ra luật pháp thì sao? Sai, phải không ạ? Vi phạm luật pháp là xâm phạm trẻ em, xâm phạm quyền trẻ em cái nọ đủ thứ, nhưng mà rõ ràng nhỏ hết hư luôn, nó ngoan luôn từ đó tới cuối khóa hè hết quậy luôn. Cái đòn roi trong lúc này rất là cần thiết, nên ta đừng có chấp, đừng có chấp là cứ phải luôn luôn là không đánh. Có những khi đánh rất là có lợi chứ không phải không. Mà có những đứa chỉ cần nói nó hiểu ra là được, mà có những đứa thì phải thật ra phải tới đánh đòn như vậy. Nên giữa cái đúng và cái sai thì sao? Rất là khó, nhưng mà tuy nhiên ổng đánh mà đứa nhỏ nó nên thì cái đánh đó là sao?
[1:14:43]Cần thiết. Vậy sai hay đúng? Rõ ràng là đúng, mà theo luật pháp là? Sai. Đó, cho nên cái ranh giới giữa sai và đúng này cực kỳ mơ hồ, khó kết luận. Đem căng ra là luật sư bắt bỏ tù, nhưng mà trên cái giáo dục ta thấy nó cần thiết. Vì vậy, chỉ có Bồ-tát mới biết khi nào là việc đó là sai, khi nào việc đó là là đúng, cương quyết làm, dứt khoát làm, nó gọi là trì giới Ba-la-mật của một vị Bồ-tát như vậy.
[1:15:19]Nãy ta vừa nói, cái đúng sai là bí mật cuối cùng của vũ trụ mà chỉ có trí tuệ của Bồ-tát mới biết. Mà Bồ-tát đi trên cuộc đời này, tức là đi trong cái đúng sai hết sức là mơ mơ hồ của quy ước của xã hội. Vì vậy, Bồ-tát tuy biết đúng sai rất rõ, rất kiên quyết, tránh điều sai, kiên quyết làm điều đúng, nhưng mà vì đi giữa một thế gian vô minh, cho nên Bồ-tát phải làm sao? Phải luồn qua lách lại, phải không ạ? Luồn qua lách lại, luồn qua lách lại để làm sao? Để giữ được giới, để không làm điều bậy, mà không mất lòng ai, mà cứ phải làm những điều điều đúng mãi trên cuộc đời này. Mà qua rất nhiều kiếp như vậy, bắt đầu cái uy lực của
[1:16:08]mình đủ rồi, phước đức của mình lớn rồi, bây giờ mình mới chính là người ra luật, mới làm luật đây. Có khi Bồ-tát lên làm vua và Bồ-tát thường hay làm vua, nhớ như vậy. Vì sao? Vì Bồ-tát thường siêng năng làm phước, và làm phước nào là chính xác cái phước đó. Nhớ Bồ-tát làm phước đâu là trúng đó, còn ta nhiều khi làm phước cái thành tội mình không hay, làm phước cái thành tội mà không hay. Còn Bồ-tát hễ làm phước đâu là trúng đó vì các vị có có trí tuệ, cho nên phước của Bồ-tát rất lớn và thường là Bồ-tát hay có đi qua những cuộc đời, đi qua những kiếp sống thường là làm vua. Mà khi làm vua đủ uy quyền rồi thì sao?
[1:16:52]Mình mới là người ra luật, lúc đó mới quy định cái đúng sai cho cho cuộc đời này, điều chỉnh cái đúng sai lại, tránh cái sự mê mờ của cuộc đời này. Đó lúc đó đủ quyền để định lại đúng sai. Còn trước đây đi trong cuộc đời đúng sai mơ hồ, lẫn lộn, Bồ-tát cũng phải biết nhưng mà đành phải khéo léo luồn luồn lách đi qua. Khi mình đủ quyền rồi, mình định lại đúng sai cho cuộc đời này. Giống như có chuyện một cái ông quan á quý vị, ổng về ổng làm quan, cứ mỗi năm hễ mà mà sông mà lụt lội thế là mấy ông già bà cả cứ quăng một cô gái xuống là gả vợ cho Hà Bá để Hà Bá đừng có lụt lội á. Ta nghe câu chuyện đấy chưa?
[1:17:34]Đó, ổng biết cái này là sai, nhưng mà ổng làm quan, ổng không cho quăng cô gái đó xuống rồi ổng xách cái bà già ổng quăng xuống, quăng bà đồng quăng xuống. Quăng vài bà, ổng nói sao không thấy Hà Bá trả lời, kiếm ông quăng nữa. Thôi, lạy ổng quá chừng và từ đó mới cấm chuyện này, nghe không? Tức là đủ uy quyền rồi định lại đúng sai cho cho cuộc đời này là tới lúc đó cuộc đời thì sao? Cuộc đời sẽ hạnh phúc hơn. Chúng ta không hạnh phúc bởi vì ta mơ hồ lẫn lộn giữa đúng và và sai. Ta chấp điều này là đúng, cứ tưởng nó đúng mãi, nó không có đúng mãi đâu. Ta phê phán cái là sai, không chắc đâu, có khi nó đúng kia kìa, đấy. Nên:
[1:18:10]"Lạ lùng đừng tưởng là sai. Có khi sáng kiến vượt ngoài thế nhân." Nhớ như vậy, thấy không? Cho nên là còn khi giữa một thế gian lẫn lộn giữa đúng và sai cho nên chúng sinh đau khổ, đau khổ vì vì tội phước nó nó chồng chéo. Còn khi Bồ-tát vậy, luồn lách giữa cái mơ hồ đó để giữ cái đúng sai cuối cùng của vũ trụ và khi phước đã đầy đủ rồi, trở thành một vị nhân vương uy quyền rồi thì điều chỉnh lại đúng sai cho cuộc đời này để cho cuộc đời này bớt đau khổ, chúng sinh được hạnh phúc hơn. Hôm nay ta nói hai phần thôi là: bố thí và trì giới. Rồi những bài sau ta sẽ tiếp tục nói về về Lục Độ. Bây giờ ta sẽ nghe một bài hát,
[1:18:58]tập hát cho vui trong khi chờ đợi lấy câu hỏi lên nha.
[1:19:41]Một chiều hè oi bức, con vượt dặm đường xa về Làng Sen thăm Bác, lòng thương kính thiết tha.
[1:19:59]Đây nhà lá đơn sơ, chỉ mái tranh vách đất, nhưng lòng Người bất khuất, ánh dương trên trời xanh.
[1:20:16]Con dạo quanh khắp chốn, xem lại từng bờ tre, hoa vàng nở bên mé, hàng cau buông bóng che.
[1:20:33]Mong gặp Người đôi phút, thoả ao ước trong đời, ngước trông lên nắng mới, Người ơi khắp nơi nơi.
[1:20:50]Lệ hoen mắt con rồi, Người sao sáng xa xôi, bài ca nói muôn lời, cả sông núi reo vui.
[1:21:07]Nguyện xin bước theo Người trên con đường chân lý, toàn dân nhớ ơn Người, nghìn năm ánh dương soi.
[1:21:48]Một chiều hè oi bức, con vượt dặm đường xa về Làng Sen thăm Bác, lòng thương kính thiết tha.
[1:22:05]Gian nhà lá đơn sơ từ chốn quê bỡ ngỡ, nhưng dạt dào thắp sáng những con tim mộng mơ.
[1:22:23]Con dạo quanh khắp chốn, xem lại từng bờ tre, hoa vàng nở bên mé, hàng cau buông bóng che.
[1:22:40]Như gặp Người nơi đây, nhìn đôi mắt sáng ngời, bước đi trong nắng mới, tình quê khắp nơi nơi.
[1:22:57]Lệ con khóc thương Người, Người nơi ấy xa xôi, làm sao nói nên lời, vì sông núi reo vui.
[1:23:14]Nguyện xin bước theo Người trên con đường chân lý, ngày mai ánh dương hồng,
[1:23:26]cả thế giới soi chung.