[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Theo cái thông lệ của chùa Phật Quang, thì ngày hôm nay là ngày Tết cuối cùng, vào ngày mùng 6. Sau khi đón Sư Bác, chúng ta nghe bài Pháp cuối của cái ngày Tết này, rồi chùa Phật Quang nghỉ hông ăn Tết nữa, để lo việc tu, việc học bình thường. Nói thì nói vậy, nhưng mà nhiều Phật tử không biết á, vẫn tiếp tục qua ngày mai rồi tới Rằm vẫn đến, cho nên chùa vẫn không có rảnh được. Tuy nhiên, dứt khoát là sau Rằm, quý thầy, quý cô nghỉ hết xếp vào khóa tu, chứ nếu sau Rằm mà quý Phật tử lên đây sẽ không một bóng người, không có người, chỉ có một số cư sĩ bảo vệ chùa thôi, quý thầy, quý cô vô trong khóa tu hết.
[0:52]Còn ví dụ từ mùng 7 tới Rằm thì thỉnh thoảng lác đác cũng được. Còn chùa Phật Quang chỉ ăn Tết từ 30 Giao thừa tới mùng 6, hôm nay là hết. Hôm nay thì vui là ta luôn luôn đón được cái đoàn của Sư Bác lên về thăm. Nên hôm nay cũng là cái bài Pháp cuối của mùa Tết này. Lẽ ra thì đặt tên cái bài Pháp này là cái tựa là "Đừng Ở Dơ", nhưng mà nghe nó kỳ quá, cho nên thầy sửa cái tựa lại là "Sạch Sẽ Cũng Là Đạo Đức".
[1:23]Ngoài cái 30 bài Tâm Lý Đạo Đức mà thầy đã giảng, có cái bài Cố Chấp là bài 31 trước đó, sau này thầy có bổ sung một số tâm lý đạo đức nữa, như là bài Vui Vẻ Cũng Là Đạo Đức, Cẩn Thận Cũng Là Đạo Đức, rồi đêm Giao thừa vừa rồi thầy giảng cái bài Trung Thành Cũng Là Đạo Đức. Hôm nay thầy giảng cái bài Sạch Sẽ Cũng Là Đạo Đức. Vì cái tâm lý đạo đức thật ra rất là nhiều, rất là đa dạng. Mà tại sao cái sạch sẽ cũng là đạo đức? Là bởi vì thế này: trong Kinh Phát Bồ Đề Tâm Văn á, trong kinh đó có nói thế này: "Một trong những dấu hiệu của một vị Bồ Tát là sạch sẽ, ngăn nắp." Hồi nhỏ thầy đọc cái cái cái câu đó thầy hơi ngạc nhiên.
[2:10]Lúc mà khi bắt đầu nghiên cứu kinh Phật đọc tới bài đó thầy cứ ngạc nhiên, vì trong lòng thầy hồi đó Bồ Tát là đa hạnh, ngoài những cái vị Bồ Tát mà nghiêm trang, đàng hoàng, có những cái vị nghịch hạnh Bồ Tát là quần áo xốc xếch, mặt mày lem luốc, thậm chí như là Tế Điên Phật sống là cái người mà quần áo thì rách rưới, lượm thượm hoặc là như là Phật sống chùa Kim Sơn, ta nghe vậy có những vị mà không phải là sạch sẽ, ngăn nắp mà ta vẫn xem là Phật sống, vẫn xem là Bồ Tát, A La Hán, thế mà trong Kinh Phát Bồ Đề Tâm Văn lại nói rằng: "Một trong những dấu hiệu của Bồ Tát chính là cái sạch sẽ, ngăn nắp." Vì cái câu đó làm thầy lấy làm
[2:55]lạ, cái làm thầy nhớ hoài, cho nên suốt cuộc đời tu của mình cứ lần lần mình vừa tu vừa chiêm nghiệm, vừa tu vừa chiêm nghiệm, cho đến cái ngày mình hiểu rằng kinh đã nói cực kỳ chuẩn xác: là cái sự sạch sẽ, ngăn nắp luôn luôn là biểu hiện của đạo đức và trí tuệ, luôn luôn là như vậy và nó biểu hiện của cả cái phúc nữa. Ta nhìn thấy á, ví dụ ta bước vào cái nhà mà ta thấy nhà dơ bẩn, ta biết ngay ba điều trong cái nhà này: Thứ nhất là nhà này không có phúc, cái phước rất kém, nhà bẩn. Thứ hai, nhà này đạo đức không chuẩn. Thứ ba, nhà này không có trí tuệ. Ba cái hiện ra liền, đánh giá liền. Và chính vì không có phúc nên ta biết là nhà rất khó làm ăn.
[3:43]Và cũng vì không có trí tuệ nên cũng khó làm ăn. Cho nên, cái lạ cái là cái sự ngăn nắp, sạch sẽ với cái đạo đức, với cái trí tuệ, với cái phúc riêng của mỗi người, cái phúc nghiệp của mỗi người, nó có một sự liên quan gì đó rất là chặt chẽ. Và nhìn vào cái cái đời sống ngăn nắp, sạch sẽ của một người, ta đánh giá được nhiều về con người đó. Cho nên vì vậy, hôm nay ta phân tích cái khía cạnh này một chút để ta thấy thêm một trong những khía cạnh của sự tu hành. Nói bài này không có nghĩa là khuyến khích các Phật tử rằng sau bài giảng này ta sẽ mua rất nhiều cái xà bông thượng hảo hạng để tắm, không phải vậy, mà sự thật thầy,
[4:26]thầy chủ trương tắm ít xà bông, không xà bông càng tốt, từ từ ta sẽ nói. Ở đây ta chưa nói tới cái vị Bồ Tát cao siêu, mà ta chỉ nói tới một người bình thường thôi là cứ một người có cái nhân cách, tự nhiên người đó không bao giờ chấp nhận cái sự bừa bãi, dơ bẩn, nhếch nhác. Không chấp nhận nghĩa là tự ngay trong thẳm sâu tâm hồn mình không chấp nhận cái sự dơ bẩn, nhếch nhác. Cái sự dơ bẩn, nhếch nhác của hoàn cảnh không được cái người có trí tuệ chấp nhận. Thầy nói ví dụ thế này: là ví dụ như bây giờ ta ta bày biện cái phòng của ta, ta bước vào đó cái bàn để như thế, cái ghế để như thế, bất chợt có một đứa bé nào vào chơi cái nó nó để một cuốn sách nào đó
[5:12]nó lệch chỗ, ta bước vào ta cảm thấy cái cuốn sách này để không đúng chỗ phải sửa lại, hoặc ai để một cái tách nước không đúng chỗ ta biết phải sửa lại. Vì tự nhiên trong tâm ta nó có một cái trật tự, có một cái trật tự nào đó mà khi ta nhìn vào bên ngoài ta buộc phải áp dụng cái trật tự đó như thế. Cái điều này rất là lạ và chính cái điều đó cũng đánh giá cái tính cách của con người, và chính cái điều đó cũng tạo thành cái nghệ thuật, cái mỹ thuật của của nhân loại. Tại sao ta nhìn vào cái cái hoa ta thấy đẹp, ta nhìn vào cái kiến trúc cái nhà ta thấy đẹp, hoặc là ta nhìn vào cái quần áo phải may như thế,
[5:47]mặc như thế ta thấy đẹp, mà cái đẹp đó tuy là cái sở thích riêng của mỗi người nhưng nó cũng có một cái tính phổ quát rất là chung mà ai cũng chấp nhận. Ví dụ như người có thể thích hoa này, người có thể thích hoa kia nhưng bảo đảm ta thấy hoa luôn luôn đẹp hơn lá, đẹp hơn cành. Bảo đảm. Đây là cái chung của con người, của nhân loại. Hoặc là trang trí nhà cửa thì ta có thể có người thích nhà gỗ, người thích nhà gạch, người thích nhà đá, nhưng mà trong cái kiến trúc ngay thẳng, ngăn nắp hoặc là nghệ thuật uốn cong vân vân của họ vẫn làm cho ta thấy đẹp hơn là ghép vật liệu lại để che tạm mà ở, nó khác hẳn.
[6:22]Cho nên một trong những dấu hiệu của trí tuệ con người là hình thành nên được cái cái đẹp của cuộc sống này, và trong cái đẹp của cuộc sống này nó có cả cái yếu tố của sự sạch sẽ, ngăn nắp. Nãy giờ thầy ca ngợi cái sự sạch sẽ, ngăn nắp, nhưng nó khác với sự cầu toàn, tủn mủn, tỉ mỉ, chi tiết, hai cái này khác nhau. Lạ vậy nha! Ví dụ có hai cái cực đoan: một cái cực đoan là một người dơ bẩn, nhếch nhác, ta biết ngay người này không đạo đức, không trí tuệ và cả không có phúc đức; một cực đoan thứ hai là cái người cầu toàn, đòi hỏi cái gì phải đẹp tới hoàn chỉnh luôn, tới tuyệt đối luôn, thì cái người như vậy cũng là một dạng
[7:07]bệnh hoạn khác, một dạng hẹp hòi, một dạng khắt khe là cũng là một dạng kém đạo đức. Ở Tây phương có một câu chuyện là "Người đàn bà đẹp và gã đàn ông cầu toàn". Ông này ổng giàu, có phúc, luôn luôn ổng muốn cái gì cũng phải hoàn hảo, ổng cưới hết người vợ này tới người vợ kia. Khi mà ổng thấy người phụ nữ mà rất đẹp, hoàn hảo ổng mới cưới, nhưng mà không ai hoàn hảo, cho nên ở một thời gian ổng phát hiện ra có những khuyết điểm thì ổng bí mật ổng giết đi để ổng cưới người vợ khác. Cái tâm hồn rất là bệnh hoạn. Thì đó là câu chuyện. Nhưng mà câu chuyện đó phản ánh lên một sự thật thế này: là cái người cầu toàn lại chính là một người không đạo
[7:45]đức, mà cũng không trí tuệ, mà cũng không tự tại. Nên cái tự tại của một người tu hành chính là ngăn nắp, sạch sẽ nhưng không cầu toàn. Ví dụ bây giờ ta cố gắng ta đóng cái bàn cho đẹp, ừ đẹp xong rồi, sạch sẽ rồi, nhưng mà lỡ trong cái quá trình mà khiêng đi nó đụng một vết nó trầy, nó mẻ một góc, thì chỗ đó lại là bắt đầu đánh giá cái cái cái cái cái cái cấp độ đạo đức thứ hai của người đó. Ví dụ cái người đó đóng một cái bàn xấu thì ta biết cái người này cái trí tuệ ít, cho nên cái đóng cái bàn vụng về quá. Bây giờ người đó đóng được cái bàn đẹp thì ta biết người này có trí tuệ tốt, tương đối tốt rồi,
[8:26]nhưng mà đến khi cái bàn mẻ một chút xíu người đó khó chịu, day dứt, bực dọc, rồi kêu đem đổi rồi bắt đền người ta thế này kia, ta biết ngay người này là không có đạo đức, không có đạt được cái tự tại của Bồ Tát. Nên ở đây, cái tâm của Bồ Tát thực sự lại là người không có cầu toàn. Ví dụ mình cố gắng làm cái bàn đẹp rồi, mà lỡ khiêng đi trầy mẻ thôi kệ nó cứ để xài tỉnh queo không cần, miễn là cuối cùng mục tiêu nó vẫn là có cái bàn để ta viết, có cái bàn để ta tiếp khách là tốt rồi, không cần phải cầu toàn. Nên nhớ để ý nó lại một lần nữa như vậy. Thì ở đây, khi mà nói về khái niệm sạch sẽ đó, nó liên hệ đến hai khái niệm:
[9:04]một là sự sạch sẽ trong tâm hồn và thứ hai là sự sạch sẽ trong cái đời sống vật chất. Giờ thầy nói sơ về cái cái sạch sẽ trong tâm hồn trước, vì ta tu hành nên lúc nào ta cũng lấy tâm làm làm gốc. Thế nào là một tâm hồn sạch sẽ? Tâm hồn sạch sẽ là tâm hồn không có những cái rác của cái tham lam, sân hận, ích kỷ, ganh tị, thù dai, phản bội, vu khống, vân vân. Đó là những cái loại rác trong tâm hồn mà suốt cuộc đời của ta tu hành ta phải quét, phải dọn. Cho nên có một lần trong câu chuyện kể vậy: là Phật dạy một vị Tỳ kheo cứ nhớ cái câu: "Hãy lấy chổi mà quét rác trong tâm." Cái vị đó chỉ nhớ cái ý niệm đó thôi
[9:47]mà lần lần tu cũng đắc được A La Hán, nghĩa là lấy chổi mà quét rác trong tâm. Hoặc là như ngài Hy Thiên Thạch Đầu, hôm đó ngài đi vòng quanh núi, ra phía sau núi thì thấy đệ tử của mình ra cũng ra sau cái gộp đá ngồi thiền, thì ngài mới hỏi, ngài mới hỏi thế này: khi mà hai thầy trò cũng là ngộ đạo nên hiểu nhau, ngài Hy Thiên Thạch Đầu mới nói thế này: "Ta trong đó, một mũi kim, một mảnh bụi chẳng lọt vào." Tức là ngài nói cái tâm của ngài nó sạch đến cái mức độ là không có một cái mũi kim hay một hạt bụi nhỏ lọt vào được, sạch bong như vậy, là tuyệt đối như vậy. Thì ngài Dược Sơn Duy Nghiễm,
[10:25]tức là người đệ tử đắc pháp giỏi nhất, mới trả lời thế này: "Bạch thầy, con trong đó như trồng hoa trên đá." Trồng hoa trên đá là sao? Rằng cái câu trả lời đó thì ngài Thạch Đầu chấp nhận. Nên sau này thì ngài Dược Sơn rời khỏi thầy mình ra đi, mở cái pháp tràng lớn lao, hưng thịnh, rất nhiều người tu theo và được đắc đạo. Hai thầy trò nổi tiếng, là ngài Thạch Đầu Hy Thiên với ngài Dược Sơn Duy Nghiễm. Thì ngài Thạch Đầu mới nói cái câu là: "Ta trong đó", tức là trong cái tâm của mình, không một mũi kim, mảnh bụi lọt vào. Thì cái này ta dễ hiểu. Mà ngài Dược Sơn trả lời: "Con trong đó như trồng hoa trên đá." Trồng hoa trên đá là sao? Là sao?
[11:07]Thôi không nói. Thì ở đây trong tâm ta có những cái loại rác mà ta phải phải quét, và rác trong tâm ta nó cũng được chia thành nhiều nhóm. Rác trong tâm ta cũng được chia thành nhiều nhóm: nhóm thứ nhất là cái nhóm tham lam. Nhóm tham lam có tính cách vật chất: thứ nhất là tham gì? Tham gì? Tham ăn. Tham ăn là cái tham căn bản của con người, mà ví dụ ta thấy như heo á, rất là tham ăn bởi vì đó là bản năng. Hoặc là con thú nó giết con thú này thú kia để nó ăn, cũng là cái tham ăn. Và con người cũng vậy, khi còn nhỏ là thường ta cũng tham ăn vì bản năng. Lúc đó ta không có lý trí, không cần biết nhường nhịn,
[11:50]không cần biết ăn trông nồi ngồi trông hướng gì hết, hễ thấy cái gì ăn được là bỏ vô miệng. Thậm chí cao su, giấy tờ bỏ nhai nuốt được là nuốt luôn, rồi sau đó mẹ bà mẹ ta mới đem đi bác sĩ mổ móc ra lại thì đó chuyện tính sau, còn cái gì bỏ được, nuốt được ta cứ cứ mà nuốt. Đó là cái cái tham căn bản. Cái tham kế tiếp là tham gì? Tham tiền, tham tiền. Là tiền tượng trưng cho tất cả những tài sản mà ta có được. Từ tiền ta có thể mua được đủ thứ trên đời, cho nên nhiều người họ thần tượng tiền, họ xem tiền là tất cả, nói tiền là tiên là Phật là vậy. Có tiền là có tất cả, có tiền là mua tất cả. Rồi một tay xã hội đen tuyên bố rùng rợn:
[12:29]"Cái gì không thể mua được bằng tiền thì có thể mua được bằng rất nhiều tiền". Là tay đó nghĩ rằng những cái quan chức mà thanh liêm nhất như vậy, có thể là từ chối của y một hai tỷ nhưng y đưa 100 tỷ rồi là phải gục ngã. Nghĩa là nói cái đồng tiền nó có sức mạnh vạn năng như vậy, chỉ sợ là y ta không đủ tiền để mua thôi, còn nếu đủ tiền thì nó mua tới đâu cũng mua hết, nó mua tới tổng thống cũng mua luôn, dễ sợ như vậy. Nên chính vì cái đồng tiền nó nó nó là tài sản, nó tạo nên được tất cả, cho nên người ta cũng rất là tham tiền. Chỉ những người có trí tuệ, có đạo đức mới hiểu tiền không phải là hạnh phúc, mà tiền có thể gây nhiều đau khổ và và tội lỗi.
[13:10]Điều này ta có nói trong cái bài Triết lý về tiền bạc, nên hôm nay thầy không có không có nhắc lại, mà chỉ nói rằng là tham ăn, tham tiền là một cái loại tham về vật chất căn bản. Một loại tham nữa đó là tham dục. Tham dục, tức là cái này cũng là một bản năng của con người. Khi người ta lớn lên, những cái nội tiết tố sinh dục phát triển nên bắt đầu cái người nam tìm người nữ để yêu thương, người nữ tìm người nam để yêu thương, rồi người ta tiến tới là cưới vợ, cưới chồng để thành lập một cái gia đình. Tuy nhiên là không phải luôn luôn cái đời sống vợ chồng là hoàn toàn hòa hợp, vì cái tính khí,
[13:46]vì nhu cầu, vì sức khỏe đủ thứ, cho nên là đã có cái sự chênh lệch, có cái tham muốn khác nhau, nên nó đưa đến là trong xã hội, trong luân lý người ta phê bình có những người là dâm dục, hiếu sắc, lẳng lơ, lăng loàn, nhẹ dạ, vân vân, là cũng là một loại rác của tâm hồn. Cái rác kia á, cái rác mà tham ăn, tham tiền á, nó thuộc về vật chất ở bên ngoài, còn cái rác tham dục á thì nó từ bên trong nó nó kích động đi ra, và cũng là một loại rác làm con người mệt mỏi. Những cái người mà không có trí tuệ đạo đức á, thì khi mà bị cái rác tham dục nó kích động thì luôn luôn chiều ý nó để có thể sống một đời
[14:29]hưởng thụ, mà hưởng thụ quá thì thành tội lỗi. Còn cái người mà có tự trọng, có liêm sỉ thì cảm thấy khó chịu với cái rác tham dục trong lòng mình, vì cái đó nó đày đọa, nó thúc đẩy và làm cho người ta khổ sở. Còn những người tu hành thì dứt khoát vượt qua cái tham dục đó, chiến thắng được cái bản năng của mình. Đó là một loại rác nữa. Còn một loại rác nữa, một loại rác là rác nhỏ mọn. Cái rác nhỏ mọn này á là nó gồm có cái hà tiện,
[15:04]ghim gút, soi mói, chê bai, thù dai, tức là nhỏ mọn. Cái người nhỏ mọn á, ví dụ người ta nói mình một câu mích lòng nhớ suốt đời cứ giận ghét hoài, cũng thuộc loại người nhỏ mọn. Là hay soi mói, ví dụ cái người đó người ta có 10 điều tốt, nhiều khi chỉ có một điều dở nhưng mình quên mất cái 10 điều tốt người ta mà chỉ nhắm một điều dở của người ta để mà công kích, nói xấu hoài, thì đây cũng là hạng người nhỏ mọn. Vì vậy là để tránh loại rác này á, ta nhớ là khi ta nhìn một người, hãy cố gắng nhìn cái điều tốt của người đó để ta thương yêu. Còn cái điều mà người đó dở á, ta cũng biết, nhưng mà ta canh lúc nào đó
[15:45]để có thể ta giúp người đó vượt qua được, sửa đổi được thì lúc đó ta sẽ giúp sửa, chứ không phải vì cái người đó có một điểm dở rồi ta ghét cái con người đó. Hãy cố gắng tìm cái điểm hay của người đó, mà cái trí tuệ, cái đạo đức hay không là cái chỗ nhìn người đó, nhìn coi bao nhiêu phần tốt, bao nhiêu phần xấu của người đó, phần nào ta thương yêu, phần nào ta giúp đỡ để vượt qua. Nhớ là như vậy, cái cái giỏi của ta là ở chỗ đó, là cái cái rác nhỏ mọn. Còn một loại rác nữa là rác tham vọng. Rác tham vọng này nó lớn lao hơn, là nó gồm có tham địa vị, tham cái tiếng khen, tham quyền lực, thích sai khiến người khác, ham cái tiếng tăm mình lan rộng.
[16:24]Đây là cái tham ở cấp độ cao, mà cái người mà tham được tới mức độ này thường là cái người đó họ có khả năng, có tiền bạc, có đồ chúng. Nên nếu mà để đạt được cái mục tiêu của họ về quyền lực, địa vị thì có thể họ làm nhiều chuyện ác. Nên những người bắt đầu có tới cái tham vọng này rồi thì rất đáng sợ, thường là người rất là ác, thủ đoạn. Do đó, khi ta thấy một cái người giữ một chức vụ cao, ta phải để ý điều này một chút, là cái người này lên cái chức đó bằng cái công đức của mình, bằng cái tài năng, bằng lý tưởng của mình hay lên bằng thủ đoạn? Nếu cái người đó lên chức bằng cái tài năng, bằng lý tưởng của mình thì đó là anh hùng của đất
[17:08]nước này, mà nếu người đó lên chức bằng thủ đoạn thì đó là con ác quỷ, vì người đó sẽ đầy thủ đoạn, sẵn sàng tiêu diệt những người cản đường của mình. Cái cái nhóm mà tới cái mức độ mà có cái rác tham vọng rồi là người rất đáng sợ. Thì những ai mà còn có cái tương lai phía trước, cái người già rồi thì thường là cái cái tham vọng không còn. Ví dụ lúc trẻ có thể còn tham vọng, nhưng người già khi mà sức tàn lực kiệt rồi thì tham vọng bắt đầu biến mất rồi, trừ những người già mà vẫn còn quyền lực giàu có thì tham vọng vẫn còn, chứ thường cái tham vọng nằm nơi cái người trẻ tuổi, cái người ước mơ nhiều.
[17:47]Thì những người nào mà đang còn nhiều cái tương lai phía trước để có thể khởi được cái tham vọng thì xin hãy dừng lại, hãy quét cái rác tham vọng ra khỏi lòng mình, vì cái rác tham vọng đó sẽ làm cho ta đau khổ vô lý và làm đau khổ những người chung quanh mình. Một cái loại rác nữa là cái rác hung dữ. Cái rác hung dữ này nó gồm có cái nóng nảy, ganh ghét, thù hận, ác độc, tàn bạo, ngang ngược, bướng bỉnh. Cái bướng bỉnh đó nghe nó nhẹ, là nhiều khi mình cứ chấp cái ý mình rồi mình cãi cái người giỏi hơn mình hoặc là người trên mình hoặc là cãi thầy mình, vì đôi khi mình thấy mình đúng hơn. Nhưng mà sự thật là mình không đúng hơn, nhưng mình cứ tưởng mình đúng hơn,
[18:29]mình giỏi hơn nên mình cãi, thì mới vào chỉ là cái cái bướng bỉnh. Nhưng mà khi bắt đầu mình bất chấp hết mọi ý kiến của người khác, không cần biết đúng sai mà mở miệng là cãi ngang, mà nói lời dữ thì nó hơn cái chữ bướng bỉnh, nó trở thành cái ngang ngược. Ngang ngược, ngang ngược là bắt đầu mức độ cao rồi, mức độ bắt đầu tạo thành nghiệp rồi. Rồi hơn cái ngang ngược đó là cái cái nóng nảy, cái tàn bạo, cái ác độc, cái thù hận.
[19:01]Khi mà ai làm điều gì trái ý mình thù hận, mình có thể ra tay tiêu diệt người ta, tới cái bắt đầu thành cái thù hận, cái ác độc, cái ganh ghét. Cho nên cái người đệ tử tu theo Phật á, chúng ta để ý một điều xem coi trong suốt cuộc đời mình còn ghét ai hay không, để ý điều đó. Hễ còn một người để ghét là biết rằng ta chưa tu theo đúng đạo Phật. Hãy nhớ câu đó nhiều lắm. Coi coi còn một người nào để mình ghét trong tâm hay không. Nhiều khi á, nhiều khi thầy dạy đạo cũng nhiều năm rồi cũng có nhiều Phật tử theo thầy cũng nhiều năm, và họ cũng nghe giáo lý, rồi khi họ cũng làm những việc từ thiện, rồi cũng đi chùa, cũng cúng chùa, vân vân.
[19:45]Nhưng mà đến lúc nào đó thầy phát hiện trong lòng họ còn một người để họ ghét, thầy sụp đổ liền, thầy thất vọng liền. Thầy mới hiểu ra là người này trong nhiều năm qua chưa hề tu, chưa hề tu kỹ lưỡng, nên đã còn lại cái ganh ghét trong lòng mình. Cái ganh ghét lúc mà chưa có đối tượng thì còn nằm đó nhưng mà nó còn ở trỏng á, đến khi gặp một người nào để mình nghi kỵ, mình ganh tị, mình không bằng lòng, cái ganh ghét nổi lên nó gửi vào cái đối tượng đó liền, thế là mình có người để ghét. Mà khi có người để ghét rồi, nghĩa là mình đã phản bội lại con đường của Đức Phật. Ta chưa thể làm thánh được, nhưng mà thầy chỉ mong rằng mọi người
[20:25]cố gắng xem coi tâm mình còn một người nào để ghét hay không, hãy quét cho sạch. Nhớ như vậy, tu theo Phật rồi đừng có ghét bất cứ ai hết, không còn người nào để mình ghét hết. Có thể ta chưa làm được nhiều công đức, có thể ta chưa trở thành một bậc thánh cao siêu, nhưng mà trong lòng ta không còn ghét ai hết thì cuộc đời ta đã đặt chân đi trên con đường tươi đẹp, lòng ta đã bắt đầu an vui thanh thản. Còn có một người để ta ghét thì lòng ta đầy phiền muộn, bất an. Hãy nhớ đây là cái căn bản á. Nên đây là cái nhóm mà cái nhóm rác hung dữ. Còn nhóm rác là ích kỷ, cái ích kỷ này nó khác với cái nhỏ mọn.
[21:06]Cái ích kỷ này là thế này, là cái người lãnh đạm, tức là ở bên ngoài mình người ta làm sao kệ người ta, mình chẳng cần quan tâm, gọi là người lãnh đạm cũng là ích kỷ. Cái người chỉ lo cho mình, ví dụ khi mà thức ăn ta mọi người đang đói bụng tới bữa ăn, thức ăn vừa đem tới là mình chộp một hộp cơm ăn liền, mà không để ý rằng cái người nào đó ngồi xa hơn mình họ sẽ lấy cái hộp cơm hơi bị khó. Đúng ra là mình lấy hộp cơm mình nhìn quanh cái coi ai mà hơi khó lấy mình sẽ chuyền sang cho người ta trước, rồi mình sẽ là người ăn cuối cùng. Nhưng mà mình chộp hộp cơm cầm ra mở hộp ăn liền, quên người chung quanh, biết ngay người này còn cái rác ích kỷ trong lòng.
[21:43]Là khi mà đụng tới cái đói, cái khát thì lo cho mình trước hết. Ta để ý lại những lúc đói khát, những lúc ăn uống tập thể, lúc đó cái ích kỷ nó sẽ biểu hiện ra liền, coi có lo cho mình hay không. Rồi cái người hà tiện, tức là ke re cắt rắc, không có dám xài gì hết là cũng là một loại một loại rác, một loại ích kỷ. Có một lần vậy, có một lần cái có một người đến gửi cúng dường thầy vào ngày Tết. Vào ngày Tết đưa cái bao thơ nói: "Con gửi cúng thầy 500.000đ". 500.000đ hồi trước thì lớn, nhưng mà thời gian gần đây cái tiền bị xuống giá, cái 500.000đ không còn lớn. Nhưng mà đối với cái người mà đưa thầy 500.000đ thầy biết
[22:22]là cái số tiền đó lớn, vì người này không có giàu. Và người này là để dành bao nhiêu ngày đó mới có cái 500.000đ đem lên chùa cúng. Thầy cầm 500.000đ mà lòng thầy bùi ngùi. Thầy bùi ngùi vì những điều thế này, là khi họ cúng cho thầy thì họ ước ao rằng cái 500.000đ này được dùng cái gì cho Tam Bảo, được dùng cái gì đó cho đạo pháp để cho họ có phước. Nhưng mà khi thầy cầm 500.000 này thầy không thể sử dụng liền được, thầy không thể là lật đật là chạy đi mua gạo mua cơm gì, bởi vì cơm gạo trong những ngày Tết thầy đã chuẩn bị hết rồi. Thầy cầm rồi thầy biết chắc rằng cái 500.000 này thầy sẽ đưa cho
[23:00]đệ tử thầy đưa vào trong quỹ chùa cất ở trong, ghi vào sổ. Và nó sẽ dùng trở thành cái số tiền chung, rồi khi xài chung cái chuyện gì đó thôi, nó sẽ hòa vào trong đó. Và cái số tiền của chùa là không bao giờ thầy dám xài hết. Lúc nào thầy cũng phải dự trữ một phần vì đó là cái an toàn tài chánh của chùa. Ví dụ bây giờ trong chùa thầy có 50 triệu, không bao giờ thầy dám xài cho hết 50 triệu để cho Phật tử có phước. Lẽ ra đó, Phật tử cúng thầy, cộng hết trong chùa được 50 triệu, thầy phải làm cái gì đó hết 50 triệu đó thì những người cúng thầy mới có phước. Nhưng mà thầy ba đầu sáu tay không dám xách 50 triệu ra
[23:36]xài hết, vì thầy có hơn 150 người ở với thầy trên này. Lỡ mà có chuyện gì một cái rồi là không có tiền dự trữ, chết liền. Cho nên lúc nào xài cũng xài dè chừng, phần nào phần nào, luôn luôn giữ lại bao nhiêu đó. Bao nhiêu là phải giữ lại phân nửa hay hơn phân nửa để dự phòng có cái bất trắc mà có tiền để chi tiêu trong lúc gấp rút liền. Và chính cái mà dự phòng không có chi tiêu hết đó là cái phần đó là làm cho tiền mà Phật tử cúng cho thầy nó không được tận dụng hết để tạo thành cái công đức mà tạo thành cái phúc cho Phật tử. Chính cái chỗ này làm thầy bùi ngùi, thầy buồn buồn hoài. Lẽ ra thầy phải xài cái gì đúng nghĩa để cho Phật tử có phước mà thầy không
[24:14]dám xài vì cái an toàn, làm cho Phật tử cũng không có phước liền. Nhất là khi thầy cầm cái tờ 500.000 của một cái bà đó, thầy cứ buồn buồn trong bụng mà cũng rất là khó xử. Mà do đó nên cái người hoặc là cái chùa nào cũng vậy, khi mà tiền Phật tử cúng vô mà cứ tích lũy để dành cho lớn thì đều thành mang tội. Mà không phải trong chùa đâu, bất cứ ai cũng vậy, tiền vào tay ta mà ta chỉ muốn tích lũy để một chỗ, nhớ là mình đang tích lũy cái tội chứ không phải là cái hay. Nhưng mà xài hoang phí lại cũng mang tội, đầu tư cho mất sạch vốn luôn cũng mang tội. Cho nên rất là khó. Để dành mang tội, xài bậy mang tội, đầu tư bậy mang tội.
[24:54]Vậy làm sao cho đừng mang tội? Đừng có tiền hả? Đừng có tiền thì đói hả? Cho nên ta thấy sống trên đời rất là rất là khổ là vậy, không phải đơn giản. Rồi một nhóm rác khác ở trong tâm nữa là nhóm rác phản trắc. Cái người mà có rác phản trắc trong tâm á thì ta thấy đầu tiên là họ hay thất hứa, họ không giữ được lời hứa là người này dễ phản bội. Rồi một dấu hiệu nữa là người quên ơn. Ví dụ ai giúp mình rồi, mình không có nhớ ơn thì cũng là cũng là cái có cái rác phản trắc trong tâm. Tuy nhiên, cái người có trí tuệ thì không bao giờ vì mang ơn một người mà phải chiều theo người đó những việc xấu.
[25:33]Cái đó khác nữa nha, cái đó là trong một bài giảng nào về nhớ ơn thì thầy sẽ nói điều này, hoặc thầy đã nói rồi, hôm nay không có nói. Cho nên cái người thất hứa, người quên ơn, cuối cùng là người phản bội. Phản bội nghĩa là gì? Phản bội nghĩa là mình chống lại cái người trên, người chủ, người thầy, người lãnh tụ của mình vì lợi ích cá nhân của mình. Mà ngộ lắm nha, có những người rất đạo đức mà vẫn là người phản bội, vì cái số mà vì cái tâm, vì cái rác nó còn. Ví dụ như trong trường hợp của thầy, thầy cũng bị như vậy. Thầy có nhiều đệ tử, có những lúc chùa đi qua sóng gió rất kinh khủng, có thể là ngả nghiêng lòng người hết, nhưng mà những đệ tử mà không có cái tâm
[26:23]phản bội á thì họ bình tĩnh xem lại rồi cùng với thầy để vượt qua sóng gió. Thì những người đó không có cái cái tâm phản bội, phản trắc. Còn những người mà có cái tâm phản bội, phản trắc á, khi đi qua sóng gió như vậy, cái tâm họ động lên, bất an rồi họ nghĩ rằng: "Ồ, sao thầy lại không có phước hay thầy mình đã sai?", quay lại chống thầy liền. Mặc dù trước đó họ vẫn là người đạo đức á. Nên đây là những điều rất là kỳ lạ, khó hiểu trong cuộc sống. Nhưng mà dù sao cũng bởi vì người đó có cái rác phản trắc nằm tiềm ẩn trong lòng, đến một ngày nó bộc phát ra. Đó, rất nhiều loại rác, rất nhiều loại rác nữa
[27:00]mà thầy giới thiệu qua một số nhóm vậy đó. Là cái nhóm tham, tham căn bản gồm có tham ăn, tham tiền; cái nhóm tham dục là bản năng bên trong; rồi cái nhóm mà tham vọng là tham điều lớn hơn; rồi cái nhóm nhỏ mọn, nhóm hung dữ, nhóm ích kỷ, nhóm phản trắc, vân vân. Vậy cho nên tu chính là dọn những cái rác trong tâm hồn đó, làm cho ta trở thành người sạch sẽ như là Đức Phật dạy một vị Tỳ-kheo: "Hãy quét rác trong tâm hồn con", hoặc như là ngài Hy Thiên Thạch Đầu đã tuyên bố rằng: "Trong ta, một mũi kim, một mảnh bụi chẳng lọt vào". Và ta quét rác thế nào? Ta xa lìa được cái cái hưởng thụ để hết cái tham;
[27:40]ta sống cuộc đời vị tha, đơn giản để không còn cái rác ích kỷ; ta tiêu diệt được cái sân hận, hung dữ, biết sống nhu thuận để diệt được cái nhóm rác mà mà hung dữ trong lòng mình; ta sống ổn định, có tình nghĩa, có trung thành để dẹp cái rác phản trắc; rồi cuối cùng là ta phải tập trung trong thiền quán sâu xa để đạt được tâm an định mà quét sạch mọi rác rưởi vi tế trong trong lòng mình. Đó là rác của tâm hồn. Bây giờ qua cái rác của của vật chất. Khi ta sống, mỗi ngày ta đều xả rác, có rác thải á. Ta đều có thải ra rác. Ví dụ như là ta uống xong một cái cái ly sữa thì ta phải rửa thì cái nước mà rửa cái ly đó trở thành cái nước thải.
[28:29]Hay ta mua một cái gói bánh về, ta ăn xong cái bánh, còn cái bao gói bên ngoài trở thành cái rác thải mà ta phải vứt bỏ vào trong thùng rác. Và ta tiêu thụ chừng nhiều chừng nào, ta sống tiện nghi nhiều chừng nào thì cái số rác mà ta thải ra bên ngoài cuộc đời cũng nhiều chừng nấy. Và và cái rác trở thành nỗi ám ảnh của nhân loại. Có những nơi người ta phải phải cho tiền để một cái nước nhỏ họ lấy rác họ đem đi khỏi cái đất nước của họ vì trong nước họ không còn chỗ để rác. Rồi thậm chí như bên Ý vậy, có những cái lực lượng mafia đầu tư về rác á là cho tiền nó, nó mới cho chỗ để đổ rác, còn không đổ rác bậy nó bắn chết.
[29:10]Rồi rác không có chỗ để rồi giành nhau thế này thế kia, rồi rác đổ ngổn ngang giữa đường phố người ta la làng lên luôn. Vì chính vì con người ta sống tiện nghi quá rồi xả rác nhiều quá, cái bắt đầu nó thành khủng hoảng về việc mà xử lý rác á. Khủng hoảng về xử lý rác. Và luôn luôn tại sao rác trở thành cái nỗi khủng hoảng lớn lao vậy? Bởi vì người ta xem rác là kẻ thù. Người ta xem rác là kẻ thù và người ta đau khổ vì sống chung với rác. Hiện nay ở thành phố Hồ Chí Minh vậy, mỗi ngày xả ra không biết bao nhiêu chục ngàn tấn rác và cũng không có chỗ để mà mà mà đổ rác cho kịp thời. Rồi cái nước nó chảy vào trong rác cái nó thấm vào lòng
[29:50]đất, cái nó làm ô nhiễm hết các mạch nước ngầm. Rồi người ta đào giếng, khoan giếng lên rồi các dòng sông bị dơ bẩn hết. Thành thử ra con người càng tiện nghi chừng nào thì làm cho đất và những dòng nước chảy bị dơ bẩn, cái môi trường chung quanh mình không còn đẹp nữa. Ta không còn cái hạnh phúc mà chèo đò trên con sông sông xanh, rồi những cái hàng cây bên bên bờ có hoa xanh, có cỏ lạ, có tiếng chim hót, không còn nữa bởi vì tất cả những dòng sông đều đã đen thui và ta dùng nhiều cái hóa chất và cái hóa chất đó tràn ngập tới đâu tiêu diệt vi khuẩn, tiêu diệt sự sống, đổ ra dòng sông rồi dòng sông mất sự sống và thối, đen luôn.
[30:30]Nên ta càng làm cho ta sạch chừng nào thì ta càng làm cho cuộc đời chung quanh ta bẩn lên chừng nấy. Và cái gì bẩn thì ta xua đuổi, ta ghét bỏ. Mà cái rác ta ăn rồi ta quăng ra bên ngoài, nhiều khi ta ta sợ hãi cái rác. Mới vừa rồi nó là một cái bọc nó đựng cái thức ăn của ta, đựng cái nước uống của ta, khi ta uống hết cái nước đó rồi, ta ăn hết thức ăn đó rồi, ta vò vò nó, ta quăng ra ngoài đường, ta xa lánh nó liền. Và ta trở thành con người phản bội. Ngộ ghê không, quăng rác mà lại là người phản bội. Có người hỏi: "Thưa thầy, con tốt với mọi người, thế tại sao mà con giúp ai rồi sau đó người ta phản bội con?". Thầy mới trả lời:
[31:08]"Bởi vì mình đã từng phản bội". Nói: "Không, con không phản bội ai hết". "Không, mình đã có phản bội mà mình không biết". Nói: "Con phản bội như thế nào?". Nói: "Hồi kiếp xưa và hồi kiếp này. Hồi kiếp xưa á hoặc là kiếp này á, con chó mình nuôi trong nhà, đùa giỡn với mình mà tới cái ngày một ngày cuối năm lạnh lẽo mình đem nó ra mình cắt cổ mình ăn thịt. Hoặc là một kiếp xưa mình là người đi cỡi ngựa đi trên chiến trường hoặc là đi cỡi ngựa chở hàng hóa, tới lúc nào thấy con ngựa nó nó yếu yếu đi không được nữa, mổ thịt nó ăn. Rõ ràng mình đã phản bội với những cái gì đã giúp mình. Và kiếp này mình phản bội với rác". Nói: "Ủa, rác mà phản bội hả?". Nói: "Sao?
[31:52]Cái chai nãy đựng nước cho mình uống ngon lành, uống xong mình sợ hãi nó, mình ghét bỏ nó, mình quăng nó. Hoặc là cái gói giấy gói cho mình cái miếng xôi, mình ăn xong miếng xôi rồi cái giấy mình vò vò lại coi như kẻ thù, quăng nó, xa lánh nó, trong khi hồi nãy mình mới vừa nhờ vả nó. Vậy có phải mình phản bội không? Có không ạ?". Có phản bội.
[32:16]Cái điều ta bất ngờ nhất á, khi ta xem rác là kẻ thù thì ta là kẻ phản bội, cho nên ta sẽ bị quả báo cứ bị phản bội hoài. Cho nên vì vậy, hãy xem rác là bạn. Cái khái niệm này hơi bị lạ phải không ta? Rác mà là bạn, nhưng ta nghĩ kỹ đi, rác chính là bạn của ta, rác chính là bạn của ta. Nên ta thấy cái người nào ví dụ ăn xong miếng kẹo chewing-gum hay là ăn xong mấy miếng bánh gì đó, họ vò vò cái miếng rác bỏ vào túi họ đem về nhà bỏ thùng rác thì ta biết đây là cái người mà xem rác là bạn. Cái người này không có cái tâm phản bội, phản trắc. Còn cái người ăn xong cái bánh, dòm dòm không thấy ai là cầm
[32:54]rác quăng ra khỏi người mình liền cho nó rớt đâu nó rớt, quăng đầy đường đầy sá, ta biết ngay người này vừa là không có đạo đức vì không sống không sạch sẽ, không ngăn nắp, mà vừa là phản bội vì đã xem cái rác thải là kẻ thù. Mà đâu ngờ rằng rác thải chính là chính là bạn của mình. Cho nên vì vậy, xem được cái rác thải là bạn là một quan điểm đạo đức mới của thế kỷ này. Cho nên từ đây về sau, nếu mà ai hỏi ta rằng: "Cái đạo đức loài người có phát triển hay không?" thì ta sẽ nói thế này: Về đạo đức căn bản thì từ ngàn xưa tới ngàn sau luôn luôn là giống nhau, con người phải sống thương yêu nhau,
[33:34]sống có nghĩa tình, có nhân ái, có độ lượng, có nhẫn nhục. Thì những cái khái niệm đó ngàn xưa tới ngàn sau không bao giờ ai có thể nói ngược lại được. Nhưng trong cái thế kỷ 21 này, có một khái niệm đạo đức mới cần phải phát triển, đó là xem rác là bạn. Vì sao vậy? Bởi vì rác nhiều quá, người ta sống tiện nghi rồi người ta xả rác bừa bãi làm dơ môi trường mà vừa là sự phản bội. Cho nên đạo đức của thế kỷ 21 này và nhiều thế kỷ sau nữa phải xem rác là là bạn. Những điều mà thầy vừa nói mọi người có đồng ý không ta? Xem rác là bạn.
[34:17]Cho nên, sau khi ăn cơm trưa xong, ta đi lên trển ta đi về, mà nếu đi trên đường ta thấy rác vứt bừa ngoài đường, thì ta biết đã có những người xem rác là kẻ thù, đã có những người phản bội. Vì vậy, khi mà ta xem rác là bạn, cái quan điểm này là quan điểm đạo đức của thế kỷ 21, bắt đầu ta phải có cái cách xử lý rác cho thích hợp. Ví như khi bạn ta đến nhà, ta không thể là: "Ê, đi ra khỏi nhà tao", hoặc là không nói tới chuyện tới bạn mình, không được. Mà cái gì đã xem là bạn, ta phải đối xử làm sao? Tử tế. Đối xử tử tế khi một người ta đã xem là là bạn. Thì cũng vậy, nếu rác ta đã xem là bạn, thì xin vui lòng, please, từ đây về sau,
[34:57]from now on, hãy đối xử với rác tử tế, treat the waste well.
[35:10]Mà để xử lý, đối xử với rác tử tế thì ta phải sao? Ta phải ôm rác vào lòng hôn thắm thiết không? Không phải.
[35:22]Ta làm cái gì đó để cho rác của ta, rác thân yêu của ta sẽ tiếp tục đóng góp vào cái lợi ích cho cuộc sống này. Mà để cho rác thân yêu của ta không trở thành cái tác nhân mà làm dơ bẩn nguồn đất, nguồn nước, nguồn không khí của ta. Cũng giống như khi người cha mẹ thương con mình thì muốn cho con mình sau này trở thành cái người hữu dụng, có ích cho xã hội, cho nên đã phải dạy con mình như thế này, đã phải nuôi nấng con mình như thế kia, thế là con mình lớn lên, lớn lên từng ngày, được học hành, được giỏi giang, rồi đóng góp lợi ích lớn lao cho xã hội. Rồi cũng vậy, nếu ta thương bạn ta, rồi bạn ta lúc lúc trong cơn nghèo khổ, rồi ta thương bạn, ta mới:
[36:04]"À thôi, thôi tao cho mày đi học cái môn này, tao giúp cho mày đi học. Sau khi học xong, ờ thôi bây giờ tao đi kiếm việc làm cho mày." Thì cái người này thương bạn nên đã đối xử, đã xử lý, đã giúp đỡ khiến cho bạn mình trở thành cái người hữu dụng cho cho xã hội. Bây giờ cũng vậy, khi ta hiểu được một cái đạo đức mới của thế kỷ 21, rác chính là bạn, thì ta có cái đối xử với bạn ta thật là hợp lý. Ta ôm bạn ta vào lòng, ta làm thế nào đó để người bạn rác của ta tiếp tục đem lại cái lợi ích cho cuộc đời này, chứ không làm cho cái bạn rác của ta trở thành tác nhân gây độc hại vào trong nguồn nước, nguồn đất, nguồn không khí.
[36:48]Nên cái việc mà giúp cho việc tái chế, xử lý rác là một cái đạo đức lớn, một công đức lớn của thế kỷ 21 này. Ở bên Trung Quốc có cái bà đó kêu là bả là "vua rác", thì bả chuyên môn xử lý tái chế rác mà cực kỳ giàu có, bởi vì bả vô tình bả làm được cái điều đúng với đạo đức, đúng với công đức của thế kỷ 21 này, không để cho rác trở thành cái nguồn tác nhân gây độc hại, mà làm cho rác trở thành cái nguồn ích lợi phục vụ cho xã hội tiếp tục. Ta thử nhìn cái rác mà ta vừa quăng qua quăng ra ngoài, nhìn kỹ lại toàn là điều lợi ích. Ví dụ tờ giấy, chất hữu cơ, có thể làm nhiên liệu, có thể làm phân bón.
[37:28]Cái bao ni lông có thể tái chế lại để sử dụng lại chứ không phải là quăng để làm dơ nguồn nguồn nguồn đất, nguồn nước như vậy. Và nhiều thứ nữa, có thể cái nhóm mà hữu cơ phân hủy được thì có thể làm phân bón, cái nhóm mà kim loại có thể tái chế lại, nhóm thủy tinh tái chế lại, nhóm bao ni lông tái chế lại, và làm cho cái người bạn rác thân yêu của ta phục vụ tốt cho cuộc sống, không trở thành tác nhân gây hại. Còn ta cứ quăng bừa bãi cả đống cả vô dồn lại rồi kiếm một chỗ nào đó giấu cất, bỏ luôn, vứt bỏ luôn, xa lánh luôn thì ta vừa phản bội cái bạn rác của ta, mà ta vừa để cho rác trở thành cái tác nhân gây độc hại cho môi
[38:04]trường, mà ta không bắt được cái đạo đức của cái thế kỷ mới. Cho nên từ đây về sau, ta, những đệ tử Phật, là những người theo được một cái Đấng Giáo chủ mà trí tuệ siêu tuyệt của nhân loại, mà nhiều người đã ca ngợi rằng giáo lý của đạo Phật luôn luôn đi trước dẫn đường cho nhân loại, cho khoa học, như Einstein đã nói vậy: "Nếu sau này có một tôn giáo mà phù hợp được với khoa học và tâm linh, dẫn đường được cho nhân loại thì chỉ có đạo Phật". Chính nhà bác học Einstein vĩ đại nhất thế giới đã nói câu đó. Thì hôm nay cũng vậy, nếu có người hỏi ta: "Bây giờ khoa học tiến bộ như vũ bão, thì đạo Phật làm cái gì mà gọi là
[38:44]dẫn đường nhân loại?" Thì ta có thể nói một cách khiêm tốn thế này: "Đạo Phật của chúng tôi phát triển được một điều, đóng góp được một điều để dẫn đường cho nhân loại đi trước là chúng tôi xem rác là bạn. Và chúng tôi sẽ làm cho cái người bạn rác này trở thành hữu ích cho cuộc sống, chứ không để cho người bạn rác chúng tôi trở thành tác nhân mà gây độc hại cho môi trường sống. Và chính cái quan điểm đạo đức này, xem rác là bạn này, chúng tôi tiếp tục dẫn đường cho nhân loại."
[39:18]Vì vậy, cái thái độ đạo đức á là xem rác là bạn, mong rác phục vụ cho đời sống con người, đó là thái độ đạo đức. Bây giờ, hành động, khi ta làm cái điều gì đó ta sẽ trở thành công đức. Ta phải làm cái gì thực tế để cho rác trở thành hữu ích cho cuộc sống, chứ không trở thành tác nhân gây độc. Bây giờ, cái gì làm cho rác trở thành hữu ích cho cuộc sống? Làm gì? Thì ta có những mức độ nhỏ và mức độ lớn. Mức độ nhỏ, nhỏ nhất á là ta đi lượm rác ngoài đường. Mức độ cao hơn một chút, ta bỏ rác ta phân loại thành từng nhóm để dễ xử lý. Và cái mức độ cao là ta góp vốn lại với nhau ta xây dựng những nhà máy xử lý rác, mỗi người ta góp một cổ phần nho nhỏ,
[40:07]làm lại thành cái nhà máy để xử lý rác, công đức sẽ rất là lớn. Mà khi mà ta làm nhà máy rác, xử lý rác mà ta giàu lên, cái giàu đó là cái giàu chính đáng, bởi vì việc ta làm là cái việc công đức rất là lớn cho cho thế giới này. Cho nên ta nói lại có ba mức độ công đức để ta xử lý cho cái người bạn rác của ta. Thứ nhất là ta nhặt rác, đừng để rác vứt bừa bãi ngoài đường. Bởi vì sao? Vì sạch sẽ là dấu hiệu của đạo đức, của trí tuệ. Khi ta nhìn cái rác mà ta thờ ơ, biết ngay trong lòng ta còn rác. Còn nếu trong lòng ta có đạo đức, có trí tuệ, ta nhìn cái rác vất ngoài đường ta không cầm lòng được, không chấp nhận được.
[40:46]Vì vậy, cái người mà có đạo đức, có trí tuệ, có phúc là người luôn luôn thích đi lượm rác.
[40:57]Nên vì vậy, để chứng tỏ với mọi người rằng cái người đệ tử Phật là người có đạo đức, và vì có đạo đức, có trí tuệ, có phúc đức, cho nên người đệ tử Phật luôn luôn là người thích đi lượm rác. Nhưng mà ta đi lượm rác không phải là ta mặc cái áo rách, đội cái nón lá che mặt mà sợ người ta nhìn thấy mình quê. Mà sao? Ta sẽ gì? Sẽ mặc áo đẹp, nha! Một buổi sáng đẹp trời, khi vầng dương vừa lên ở chân trời xa xa, khi tiếng chim hãy còn tung tăng reo hót đâu đó, khi cái hạt sương còn lấp lánh ở đầu cành, ta sẽ mặc bộ đồ thật đẹp và lên đường. Một tay cầm cái bao, một tay cầm cái gắp. Ta sẽ đi với một nụ cười nở trên môi và trên miệng ta hát một bài là:
[41:50]"Giọt nắng sớm mai rơi trên nụ hoa cùng với đôi chim đang hòa lời ca." Và ta đi lượm rác.
[42:07]Một tuần ta sẽ đi một ngày như vậy, tại vì nguyên một tuần mình mắc đi làm, phải không? Một tuần ta sẽ rủ hết gia đình con cái của ta đi, ta lượm rác ở đầu làng, cuối xóm. Và mọi người sẽ nhìn thấy một cái gia đình êm ấm, hạnh phúc, giàu có, trí thức đi lượm rác làm công đức vào ngày Chủ nhật. À, khi lượm về rồi, ta phân loại rác ra. Ta phân loại rác, loại nào có thể phân hủy để làm phân, loại nào có thể tái chế được, loại nào tái chế theo loại kim loại, loại thủy tinh, loại bao nhựa, loại giấy, vân vân, ta phân ra loại hết. Để chi vậy? Để ta bán ve chai, phải không? Không phải.
[42:44]Thật ra thì nhiều khi ta giàu quá ta chẳng cần bán ve chai, nhưng mà ta sẽ tặng cho những người đi thu gom mua phế liệu. Cái người đó mà họ lấy ồ, thấy tới cái nhà này rác giấy đã để riêng, nhựa đã để riêng, thủy tinh để riêng, sắt để riêng, họ hạnh phúc vô cùng, họ biết ơn. Thì thay vì là ta cho người đó một trăm ngàn, ta lượm rác ta sắp cho, giống như vậy, là ta vừa giống như là ta bố thí cho người đó một trăm ngàn, mà ta vừa là đối xử với môi trường xã hội tốt, ta vừa làm đẹp xóm làng, mà ta có thái độ thân thiện với người bạn rác của ta. Cho nên một cái việc mà đi lượm rác vào một ngày trong một tuần,
[43:18]rồi về nhà phân loại để dành để tặng cho mấy người đi thu mua phế liệu, trong đó năm sáu cái công đức nó dồn lại một lần như vậy. Mà cái người mà tích lũy công đức thì sao? Thì buộc phải có cái quả báo gì đó sẽ rất là hạnh phúc trong đời họ mà ta chưa biết được. Cho nên ta sẽ chờ xem, ta sẽ để ý chính bản thân ta sẽ một tuần đi lượm rác về phân loại để cho cái người mua phế liệu, và chính ta cũng quan sát những người bạn đạo của ta cứ mỗi tuần họ đi nhặt rác rồi họ phân loại, họ cho mấy người phế liệu, năm năm sau, mười năm sau xem cuộc đời họ như thế nào. Thầy bảo đảm rằng năm năm sau, mười năm sau họ sẽ khá giả lên rất nhiều.
[43:54]Còn nếu mà họ không khá giả thì ta hãy về chùa Từ Tân kiếm Sư Bác mà bắt đền nghen. Được không? Được, phải không?
[44:07]Và một cái nữa là nếu ta có những Phật tử thân tình với nhau à ta hùn vốn lại, ta mở những cái nhà máy xử lý rác, đó là công đức rất là lớn. Cho nên vì vậy là hôm nay là ngày đầu năm mà chùa Phật Quang là cái ngày tết cuối,
[44:27]ngày cuối tết, ta nói với nhau một cái đề tài đáng lẽ là cái tựa là "đừng ở dơ", nhưng mà nghe nó kỳ quá, nên ta nói là "sạch sẽ cũng là là đạo đức". Và khi nói sạch sẽ, ta nói ra ta tìm thấy một cái nguyên lý thế này: là trong tâm của một người có đạo đức, có trí tuệ, có phúc đức thì tự nhiên họ thích cái ngăn nắp, cái sạch sẽ và cái đẹp ở bên ngoài. Cho nên khi ta nhìn thấy cái khung cảnh chung quanh người đó, cái đời sống người đó mà ngăn nắp, sạch sẽ, đẹp, mỹ thuật, ta biết ngay người này có trí tuệ, có đạo đức và có có phúc. Và ta biết rằng là để tạo thành đời sống sạch sẽ thì ta vừa phải sạch cái
[45:10]tâm mà và phải sạch cái thân và sạch cả cái môi trường sống của mình. Đó, làm cho cái tâm này sạch thì ta quét những cái rác mà như ta nói là ác độc, hung dữ, tham lam, bần tiện, phản trắc, tham vọng gì đó, vân vân. Rác đó phải quét cho sạch bằng cái nhiều cái sự tu tập, bằng cái sự sám hối trước Phật, bằng cái công phu thiền định, à bằng cái luôn luôn xét lỗi mình và nhìn cái hay của người. Đó, là cái quét rác ở trong trong tâm. Còn cái quét rác ở bên ngoài và ở trong đời sống, trong môi trường thì ta có một cái thái độ rất là lạ, rất là mới mà rất là thích đáng, đó là xem rác là là bạn và mong
[45:51]cho cái rác này trở thành cái tác nhân hữu ích của cuộc sống, chứ không để cho rác trở thành cái tác nhân gây độc hại cho môi trường. Và ta ca ngợi cái việc làm công đức đó bằng cách là ta, những người Phật tử mặc đồ đẹp đi lượm rác, phân loại rác, hùn với nhau tạo thành những nhà máy chế biến xử lý rác là như vậy. Và ta có thể nhìn những người mà xả rác bừa bãi là ta đánh giá ngay là người này sao? Kém tình nghĩa, ác độc với môi trường, muốn cho mình sạch mà để cái dơ lại cho cộng đồng xã hội. Và ta biết ngay đó là người nhân cách kém, thiếu căn bản đạo đức. Mà ác nhất là những người mà vứt cái kim tiêm bừa bãi.
[46:39]Vì nó nhiều khi máu còn trong đó, trong đó có những vi khuẩn độc hại, rồi nhiều người giẫm phải có thể vướng vào những cái bệnh mà không chữa được, vân vân. Cho nên là ta khuyến khích việc Phật tử ta làm gương bằng cách mặc quần áo đẹp đi nhặt rác mỗi khi rảnh rỗi.
[47:00]Thầy nói lại là: cái người đạo đức luôn luôn yêu thích cái sự ngăn nắp, nề nếp. À. Như vậy ta sẽ hỏi: "Thế những người đột phá thì sao? Những người đột phá tạo nên cái mới cho xã hội thì sao?" Thì xin thưa: cái người đột phá khác với cái người quậy phá. Cái người đột phá họ mở ra cái mới để làm cho xã hội đẹp hơn, ổn định hơn. Còn người quậy phá làm cho xã hội bất an hơn. Cho nên khi ta nghe một bài nhạc cũng vậy. Ví dụ ta nghe một bài nhạc, ta nghe cái dòng nhạc, cái giai điệu, cái tiết tấu ta thấy có sự ổn định, lâu lâu có cái sự phá cách để tạo một cái một cái bất thường, vui vẻ là ta biết cái người này cái tay nghề viết nhạc cao.
[47:42]Còn cái người mà ta nghe cái dòng nhạc nó quậy phá, nó khó chịu, nó gây sốc, ta biết ngay người này thuộc loại người quậy phá. Trong mỹ thuật cũng vậy. Khi người ta vẽ một bức tranh, đôi khi người ta có vài cái phá cách để tô điểm cho nó bất thường, cho nó là lạ, nó đẹp, khác với người vẽ bậy bạ để gây sốc. Ta biết ngay cái người mà vẽ bậy bạ gây sốc là cái đạo đức cũng kém giống như cái người xả rác bừa bãi. Cho nên xã hội cần những con người đột phá để nâng lên dần cái trình độ của xã hội. Nhưng xã hội rất sợ những người người quậy phá. Vì người quậy phá là người để rác lại nhiều quá, xả rác nhiều quá.
[48:20]Cho nên hôm nay nhân ngày cuối tết và ngày đầu năm, ta mong mọi điều tốt lành đến cho thế giới này. Ta mong mọi điều tốt lành, bình an, hạnh phúc đến cho đất nước của ta. Ta mong cho từng người của chúng ta được thăng hoa cuộc sống, tiến bộ trong tâm linh, làm được nhiều công đức. Và trong đó là ta mở ra một cái đạo đức mới cho cho cái thế kỷ này, đó là xem rác là là bạn. Và ta biết giữ gìn tâm hồn mình sạch sẽ, giữ gìn môi trường sạch sẽ và giữ gìn mọi cuộc sống này sạch sẽ, ngăn nắp. Và chính cái sạch sẽ này là cái dấu hiệu của một người đi đúng cái con đường của Bồ tát đạo mà Phật đã nói trong kinh:
[49:05]sạch sẽ ngăn nắp là một biểu hiện của Bồ tát. Xin chúc cho mọi người đều thành tựu được những ước nguyện tốt đẹp trong trong cuộc sống này. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.