[0:36]Chí tâm đảnh lễ, mười
[0:54]phương ba đời tất cả
[1:05]chư
[1:10]Phật. Chí tâm đảnh lễ, mười phương ba đời tất cả tôn pháp.
[1:44]Chí tâm đảnh lễ, mười phương ba đời tất cả hiền thánh
[1:54]tăng.
[3:05]Dạ chúng con xin được à thành kính cung thỉnh à các các chư tôn thiền đức an toạ và chúng con xin kính mời các quý Phật tử cùng đồng an toạ ạ.
[3:33]Nam Mô
[3:53]Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên chư tôn thiền đức tăng ni, kính thưa quý vị chư khách quý, kính thưa quý vị Phật tử, Lời đầu tiên cho phép con là Phật tử Hoa Đức Nguyệt xin được gửi tới quý vị lời chúc sức khoẻ và lời chào trân trọng nhất. Trước khi bước vào thời thuyết giảng của sư phụ Thượng toạ Thích Chân Hạ Quang, chúng con xin kính mời sư phụ, sư thúc, quý thầy cô, quý vị đại biểu và quý Phật tử cùng đến với những tiết mục văn nghệ. Tiết mục đầu tiên mở đầu cho chương trình văn nghệ hôm nay đó là tiết mục Bóng tùng mãi mãi dưới sự trình bày của huynh đệ chúng thanh niên Phật tử Phật Quang Đà Nẵng.
[5:23]Đúng rồi.
[5:29]Gió đông cuối mùa, hàng dương bóng đưa.
[6:04]Ấm êm mái chùa đẹp như ước mơ. Chúng con bước về
[6:15]lòng bao nỗi nhớ.
[6:19]Thầy là bóng mát, bao la cội cây tùng.
[6:29]Dù xa muôn phương vẫn nghe suối nguồn chảy trong tim ấm sống qua nơi đại dương.
[6:44]Ngày nay khôn lớn vẫn như trẻ thơ,
[6:51]quỳ dâng đến cha tấm lòng thô mờ.
[7:01]Mênh mông thầy ngồi như ánh trăng. Non cao trầm mặc không nói năng. Chúng con tha thiết ân cần, ghi trong tim thầy muôn ánh xuân.
[7:19]Một đời cưu mang sắt son, toả ánh sao mai huy hoàng. Hương thiền nhẹ qua năm tháng, soi tâm linh mở lối thênh thang. Tùng ơi! Ai còn rong chơi khắp hướng, xin quay về chốn yêu thương. Nơi tùng rợp tươi bóng mát, nâng bước đời lữ khách tha hương.
[7:55]Rừng khuya sương rơi, khói lam sương đồi mắt trông, tâm lòng bao la núi sông, rát nắng bay vào ý thơ.
[8:11]Thầy là hoa xen thắm cho đời ngát hương, trăng sáng kia chiều mờ sương, sưởi ấm trong nguồn tình thương.
[9:02]Gió đông cuối mùa, hàng dương bóng đưa, ấm êm mái chùa là nơi ước mơ.
[9:16]Lắng nghe tiếng lòng, vượn kêu, chim chóc, thầy là suối sống nuôi xanh niềm hy vọng.
[9:34]Còn đầy thương nhớ đứng nơi bến bờ,
[9:42]tình quê chan chứa dâng lên nhiều tình thương. Ngày nay khôn lớn vẫn như trẻ thơ, quỳ dâng đến cha
[10:00]Ngồi nghiêng bóng dừa.
[10:06]Mênh mông thay mối nghĩa ân, lan cao trăng vằng vặc muôn nơi nơi. Chúng con theo bước chân Thầy, thiêng liêng đạo vàng luôn đắp xây.
[10:24]Một đời cưu mang sắt son, tỏa ánh sao mai huy hoàng. Gieo vào niềm tin chân lý, cho nhân gian nhẹ bước chân đi.
[10:43]Ai còn lang thang ngõ vắng? Nơi đây màu nắng xuân vui, xin về quỳ quay bóng hoang, dáng cây tùng mãi mãi bao dung.
[11:02]Ngàn mùa xuân, khói trầm chen nơi mắt trong. Tấm lòng bao la núi sông, giọt nắng bay vào hư không. Thầy là mây, bay đến vô vàn chốn xa. Mưa xuống cho đời nở hoa, để gió reo nghìn lời ca.
[11:31]Thầy là mây, bay đến vô vàn chốn xa. Mưa xuống cho đời nở hoa,
[11:44]để gió reo nghìn lời ca. Dạ. À dạ vâng ạ!
[12:17]Quý Phật tử thấy bài hát vừa rồi có hay và cảm xúc không ạ? Chúng ta hãy dành cho huynh đệ một tràng pháo tay thật lớn nữa được không ạ? Dạ, Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay là ngày lễ húy vị... Ngày hôm nay là ngày lễ húy nhật của Hòa thượng Ân sư khả kính của chúng con, Cố Hòa thượng Thượng Thiện Hạ Nhơn. Chúng con rất hạnh phúc khi được trở về Tổ đình Thiên Đức, nơi lưu dấu hình bóng của Hòa thượng và đón bước chân của Thượng tọa... và đón bước chân quay về của chư Tôn đức Tăng Ni trong ngày lễ thiêng liêng này. Và ngày mai cũng là ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, và hai sự kiện này nhắc nhở chúng tan...
[12:58]nhắc nhở Phật tử chúng con về lòng biết ơn, đạo lý uống nước nhớ nguồn. Đối với các bậc tiền nhân, và đây cũng là cơ hội để cho chúng con bày tỏ lòng biết ơn đối với tất cả những người, những công lao hi sinh cho quê hương, Tổ quốc ạ.
[13:17]Và nhân dịp đặc biệt này, thì Sư phụ Thượng tọa Thượng Chân Hạ Quang cũng là người con của Tổ đình Thiên Đức, và Sư phụ Thích Chân Quang cũng trở về Tổ đình để báo niềm vui sau khi nhận bằng Tiến sĩ Luật học tại trường Đại học Luật Hà Nội. Và hôm nay thì Sư phụ trở về quê hương Bình Định để có một thời thuyết giảng đối với quý Phật tử ngày hôm nay ạ.
[13:51]Đến với chương trình thuyết giảng buổi tối ngày hôm nay, chúng con xin được thành kính giới thiệu có sự hiện diện chứng minh của: Thượng tọa Thích Quảng Tuấn, Ủy viên Thường trực Hội... Hội đồng... Thượng tọa Thích Quảng Tuấn, Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội, Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh Đắk Nông.
[14:18]Chúng con xin được thành kính giới thiệu: Hòa thượng, Thượng tọa Hạ Thuận, Viện chủ Trúc Lâm thành phố Quy Nhơn.
[14:29]Chúng con xin được thành kính giới thiệu: Đại đức, Tiến sĩ Thích Nhuận Huệ, Trưởng ban Hoằng pháp Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Bình Định.
[14:42]Chúng con xin được thành kính giới thiệu: Sư thúc, Thượng tọa Thích Nhuận Trí, Ủy viên Ban Nghi lễ Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Bình Định, Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo huyện Tuy Phước, Trụ trì chùa... Trụ trì Tổ đình Thiên Đức.
[15:03]Chúng con xin được thành kính giới thiệu: Cô Thích Nữ Tường Phổ, Chúng trưởng Chúng Ni Thiền Tôn Phật Quang, Tổng Đạo tràng Phật Quang.
[15:15]Chúng con xin được thành kính giới thiệu: Đại đức Thích Nghiêm Giám, Chúng phó Chúng Tăng Tổ đình Thiền Tôn Phật Quang, Tổng Thủ lĩnh Thanh niên toàn quốc. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Con ngưỡng bạch trên chư Tôn đức, các vị sư bác, sư chú cùng Sư phụ, cùng toàn thể Phật tử. Con xin được cướp mic của MC để giới thiệu thành phần phái... phái đoàn của chùa Phật Quang để chư vị sư bác, sư chú biết được cũng có những đứa cháu từ phương xa trong cái chuyến hành trình công tác cùng với Sư phụ được dịp về viếng Tổ đình, thắp hương tri ân ân sư ông. Con xin được phép giới thiệu tiếp theo. Thì ngoài có con và sư cô Tường Phổ vừa được giới thiệu
[15:59]thì chúng con cũng xin được giới thiệu chung các các huynh đệ Tăng Ni cũng từ Tổ đình chúng con vừa ra. Xin quý thầy đứng lên để xá chào các sư bác, sư chú, các cô.
[16:13]Về phía cư sĩ, chúng con xin được giới thiệu có cư sĩ Lương Minh Trụ là Phó Tổng Đạo tràng Phật Quang ở phía Bắc, Chúng trưởng Đạo tràng Phật Hội ở Hà Nội cũng vừa mới vào hôm nay, xin được kính trình trên sư bác, sư chú. Có cư sĩ Trí Hành, Phó Tổng Đạo tràng ở miền Nam, Chúng trưởng Đạo tràng Phật Hiển ở Tiền Giang, cũng là Hội trưởng Hội Từ thiện Thiền Tôn Phật Quang. Và có cư sĩ
[16:48]Thiện Huy Minh, Chúng trưởng Đạo tràng Phật Dương 2 ở Bình Dương. Có cư sĩ
[16:57]Thiện Tâm, đúng không? Trí Tâm là Chúng trưởng Đạo tràng Phật Khánh ở Nha Trang. Có... có cư sĩ Thái Định, Chúng trưởng Đạo tràng Phật Đà ở Đà Nẵng. Dạ. Có cô cư sĩ Huệ Nguyên là Chúng trưởng Đạo tràng Phật Vinh ở Thành phố Hồ Chí Minh. Có cư sĩ Trí Quán Nguyện là Chúng trưởng của Đạo tràng Phật Chương 1 ở tỉnh Bình Dương. Dạ. Ai... ai đeo khẩu trang vậy? Có cư sĩ... Cư sĩ gì? Quên tên rồi. Thiện Nghiêm Chuyên là Chúng trưởng của Đạo tràng Phật Giác ở Gia Lai. Dạ, chúng con... Con xin cáo lỗi cùng sư bác với sư thúc vì nhiều quá con cũng không nhớ hết nữa. Rồi có cư sĩ Nghiêm Đức là Chúng phó Đạo tràng Phật Hóa ở tỉnh Tiền Giang.
[17:54]Dạ. Về... Phó Tổng Thủ lĩnh... Bên trang mình hết chưa, còn sót huynh đệ nào không ạ? Sót thì sang năm giới thiệu tiếp. Dạ, về Chúng Thanh niên thì chúng con xin được giới thiệu cư sĩ Phúc Tích Giác là Phó Tổng Thủ lĩnh Thanh niên ở miền Trung, Thủ lĩnh Thanh niên tỉnh Quảng Bình. Dạ. Có cư sĩ Phúc Ân Trí, Phó Tổng Thanh niên khu vực phía Nam và Thủ lĩnh Thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh. Dạ. Và chúng con xin được phép giới thiệu chung tất cả các huynh đệ trong Ban Điều hành Chúng Thanh niên Đạo tràng đang hiện diện nơi đây và được để không dám làm mất thời gian nhiều của chương trình ngày hôm nay.
[18:37]Để các vị Tôn đức, các sư chú, sư bác biết đám cháu của mình nó hư lắm. Cũng biết các cháu, biết các sư chú, sư bác, biết các vị Tôn đức ở Bình Định nha. Rồi gặp phải hết sức là ân cần kính trọng, chu đáo, thừa sự. Dạ.
[19:06]Cũng xin được cung thỉnh sư thúc
[19:11]Nhuận Trí để có đôi lời đối với chương trình buổi lễ ngày hôm nay, chúng con xin thỉnh sư thúc.
[19:20]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch chư tôn đức hòa thượng, chư thượng tọa, đại đức tăng, kính bạch chúng hội. Thì tối đêm nay, Hòa thượng Thích Quảng Xả cũng đã hứa là về tham dự, nhưng mà vì bệnh duyên hòa thượng cũng không có đi được. Cũng như chư tôn hòa thượng lớn tuổi cũng để đến ngày mai chính thức là chư tôn hòa thượng mới đến để mà húy kỵ của hòa thượng sư ông bổn sư của hòa thượng Thích Chân Quang. Thì tối hôm nay được vinh hạnh cung đón Thượng tọa Thích Quảng Thuận từ bên Đức trở về Việt Nam, cũng là vị Thượng tọa sư đệ của Hòa thượng Thích Thiện Nhơn và viện chủ chùa Trúc Lâm ở thành phố Quy Nhơn.
[20:20]Và đặc biệt là Thượng tọa Thích Quảng Tuấn là Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Trưởng Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Đắk Nông cũng đã về nơi mái ấm Tổ đình để mà tham dự ngày húy kỵ của Hòa thượng Sư ông. Và trong đó có Đại đức, Thượng tọa Thích Nhuận Hương cũng là đệ tử môn hạ của Tổ đình và đang hiện tại là ở với Hòa thượng Quảng Xả ở Kon Tum. Và thầy Nhuận Huệ là các vị chắc biết rồi, là một vị tiến sĩ Phật học ở Ấn Độ về và cũng là Trưởng Ban Hoằng pháp của Phật giáo tỉnh Bình Định, trụ trì Tổ đình Long Đức. Và thầy Thích Nhuận Huy là cũng là môn hạ của Tổ đình,
[21:15]đệ tử của Hòa thượng, trụ trì chùa Mỹ Hội ở Phù Mỹ, Bình Định.
[21:23]Trước khi đi vào buổi thuyết giảng tối đêm nay, thì xin trân trọng cung kính giới thiệu Thượng tọa Thích Chân Quang. Khi nói đến Thượng tọa Thích Chân Quang, tức là trong nước, ngoài nước có lẽ là ai cũng biết. Thượng tọa Thích Chân Quang, trụ trì Thiền tôn Phật Quang, là một bậc thiền sư chân tu, là vị giảng sư lỗi lạc với hơn 2000 bài giảng khác nhau về rất nhiều đề tài từ Phật giáo đến văn hóa, đến truyền thông, giáo dục, đạo đức, khoa học, kể cả y học, vân vân.
[22:11]Là tác giả với hơn 180 đầu sách ở nhiều ngành và tiêu biểu là Nghiệp, Kết quả nghiệp, Luận về nhân quả, Giáo trình về thiền học, Tâm lý đạo đức, vân vân. Và Thượng tọa cũng là vừa là nhạc sĩ, vừa là ca sĩ.
[22:40]Và cũng đã là sáng tác hơn 150 bài hát về Phật giáo, ca tụng về đất nước, về con người, về tình yêu, về thiên nhiên, về Trái Đất, vân vân, như vậy.
[23:01]Và cũng là nhà hoạt động bảo vệ môi trường, hoạt động từ thiện xã hội,
[23:10]cứu giúp người nghèo, vân vân. Thượng tọa đã làm rất nhiều việc.
[23:17]Trong đó, Thượng tọa đã cũng tinh thông về võ học
[23:24]và thành công và lập được một môn phái là Phật Quang Quyền rất là nổi tiếng và ai cũng biết. Có lẽ trong trong chúng ta là ai cũng học được cái Phật Quang Quyền đúng không? Sáng mai thức dậy thì thầy Nghiêm Giám sẽ thử bài, ha!
[23:47]Và gần đây nhất gần đây nhất là Thượng tọa
[23:55]xin chúc mừng Thượng tọa Thích Chân Quang cũng đã nhận được bằng tiến sĩ sau khi đã bảo vệ thành công với một đề tài luận án về Nghĩa vụ con người trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam
[24:19]tại Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Luật. Và hôm nay, trên đường về nhân ngày giỗ của Hòa thượng bổn sư, hòa thượng Thượng tọa Thích Chân Quang đã về với Tổ đình, dưới mái ấm của chúng ta. Và đêm nay, Thượng tọa sẽ ban một bài pháp,
[24:49]một bài pháp nhũ đến với tất cả mọi người, với trái tim của người con Phật và nơi đây hàng phật tử và nhân dân ở tại địa phương một đêm rất là an lạc. Và trước khi đi vào nhường lại nơi hội trường này cho hòa thượng thì xin có một lẵng hoa tươi thắm đại diện cho quý thầy ở Tổ đình xin được chúc mừng Thượng tọa đã có cái tiếp đạt được cái học vị tiến sĩ của ngành luật. Tiếp theo cũng xin được mời sư cô Thích Nữ Diệu Hoa, trụ trì chùa Cảnh Phước ở tỉnh ở Phú Yên cũng lên có món quà tặng cho sư phụ cũng như các huynh đệ ban điều hành đạo tràng có tặng lẵng hoa thì chúng ta cũng cùng tiến lên luôn.
[25:51]Xin một tràng pháo tay thật to nữa để chúc mừng ạ. Đưa đây con, đưa đây. Con xin sư phụ ít phút để có món quà từ sư cô của chùa Cảnh Phước, tỉnh Phú Yên tặng sư phụ, cũng như lẵng hoa chúc mừng từ huynh đệ đạo tràng ở miền Trung. Sư cô rất là chịu khó ôm bánh kem từ Phú Yên ra. Xong chưa con?
[26:25]Để sư phụ Con trai ra đi, con trai lui ra để sư phụ chụp hình kỷ niệm. Đưa vali ra. Mở bàn, để
[26:49]rồi xích
[26:53]bánh nha.
[27:04]Dạ tiếp theo chương trình chúng con xin cung thỉnh sư phụ bắt đầu thời pháp tối hôm nay.
[27:13]Con cung thỉnh chư tôn đức hồi quy phương trượng để dùng nước giải lao.
[27:59]Dạ, con cung thỉnh trên sư phụ cũng như toàn thể phật tử chúng ta niệm Phật cầu gia hộ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[28:20]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[28:36]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[28:49]Chúng con cung thỉnh sư phụ an tọa, quý thầy cô an tọa, bà con phật tử đồng an tọa.
[29:03]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngày húy kỵ, ngày giỗ chính của Hòa thượng, ủa, Sư Ông hả, là ngày mai là ngày mùng mười tháng ba, trùng đúng luôn ngày quốc, ngày giỗ Tổ Hùng Vương, rất là lạ. Không biết Sư Ông có phải dòng dõi Tổ Hùng Vương xưa không biết nữa. Tự nhiên chết trùng ngày. Mà cái
[29:35]cuộc đời của mỗi con người đó, thường là nó hiện cái kết quả ra lúc ra đi.
[29:44]Thì trước khi ra đi, Hòa thượng có một cơn bệnh,
[29:50]đi chữa bệnh về khỏe. Thì khỏe bình thường. Thì buổi sáng dùng sáng xong, Hòa thượng mới ra ngồi ở ghế đá uống trà,
[30:05]rồi đi luôn. Rất đặc biệt. Ta nhìn cái ra đi thanh thản của Hòa thượng thì ta hiểu đây là một con người cả một đời chân tu, đạo hạnh sâu dày.
[30:28]Thầy, thầy về đây để làm đệ tử của Hòa thượng là muộn màng, nên thầy cũng không có ở gần Hòa thượng, nên thầy không có biết nhiều về cái cuộc đời, về hành trạng của Hòa thượng. Thầy Nhuận Trí á, ông trụ trì á, mới là người mà nghe từng lời dạy, từng lời dặn dò
[30:53]của Hòa thượng hoặc là các thầy: Nhuận Huệ, Thiệt Quánh, Tuấn... rồi vân vân. Các thầy đó mới có cái dịp mà thân cận, học hỏi với Hòa thượng của mình cả một đời. Còn thầy, thầy không có cơ hội đó. Mà tại sao thầy ở trong Bà Rịa - Vũng Tàu lại ra đây để làm đệ tử Hòa thượng? Mà thầy cũng không hiểu về Hòa thượng lắm. À cũng không hiểu về Hòa thượng lắm. Chỉ biết Hòa thượng là Trưởng ban Trị sự tỉnh Bình Định. À, vậy thôi. Chỉ biết vậy. Rồi có một lần...
[31:34]Thôi con đừng có nói nữa con. Chỉ biết là có một lần đó ở trên ở chùa Phật Quang mình trong đó đó, lúc đó là đường xá đi lại cũng khó khăn lắm. Đường đèo lên núi còn lởm chởm chưa rải nhựa. Ta chỉ có cái tời kéo lên kéo xuống à, chứ không có đường đi nào khác. Bất ngờ Hòa thượng một mình đến chùa Phật Quang thăm thầy. Thầy hết hồn luôn.
[32:04]Mà lúc đó cũng không có điện thoại gì để liên lạc biết trước á. À, chỉ khi Hòa thượng xuất hiện mới biết là Hòa thượng vào đây thăm. Và thầy rất là xúc động. Tại vì đa phần những vị lớn á người ta có cái vị thế, có cái cái tư cách, có cái giá trị của mình, không ai đi thăm người nhỏ cả, chỉ có người nhỏ đi thăm người lớn à. Nhưng Hòa thượng vượt ra khỏi những cái quy chuẩn bình thường. Làm một điều là người lớn đi thăm người nhỏ. Và thầy hiểu cái con người này
[32:53]thì không biết tu cỡ nào, nhưng không phải là một người bình thường. Tại cái nếu nói về khiêm hạ, đây là một người khiêm hạ tột cùng. Mà nếu nói lòng từ bi, đây là người từ bi mênh mông. À mà nếu nói theo cái phẩm hạnh của một bậc Thánh mà Đức Phật định nghĩa, đây là người đã vượt qua được cái cố chấp, là cái giới cấm thủ. Chứ người ta có những quy chuẩn, có những luật lệ, có những nguyên tắc mà người ta phải tuân thủ. Đây Hòa thượng vượt hết qua những điều đó để bày tỏ một cái tình thương đối với một ông thầy ở xa, trẻ, nhỏ, khờ dại, ốm, xấu, chẳng có gì đặc biệt cả. À. Lúc đó là khi Hòa thượng đến thì ngỡ ngàng, thầy xúc động.
[33:48]Lúc đó nơi trước cái chánh điện của chùa Phật Quang, thầy đắp y, thầy quỳ lạy Hòa thượng xin được làm đệ tử, ngay lúc đó luôn.
[34:06]Rồi từ bao, thì nói làm đệ tử thì làm chớ mà thầy cũng đâu có về đây để mà ở với Hòa thượng hay hầu cận Hòa thượng. Mỗi khi đi đâu có duyên thì mới ghé đến thăm Hòa thượng chút. Lúc đó cái chánh điện này Hòa thượng cũng chưa cất, cũng chùa cũng còn đơn sơ lắm. À. Nhưng mà chỉ biết có một điều là cái cái lòng từ bi của Hòa thượng mênh mông, Hòa thượng hiền lành, khiêm hạ. Chỉ nhìn Hòa thượng thôi, chỉ nhìn cái thái độ Hòa thượng thôi, nó thành
[34:46]nó thành muôn ngàn cái bài học mà mình học cả đời không hết.
[34:52]Chỉ có một lần mà ân huệ nhất là lúc cất xong cái chánh điện này thì Hòa thượng gọi thầy ra giao cho tổ chức cái lễ khánh thành. Lúc đó mình mới huy động hết lực lượng ra, mọi thứ ra. Để mà lúc ấy cái bên phía trước mình còn cái bờ ruộng, chưa có đường, làm cái giảng cái cái cái cái, lúc hôm đó làm cái hội giảng là ở ngoài cái ruộng ngoài kia cơ, chứ không phải ở đây. Ừm. Ừ thì đó là thời gian mà được ừ gần gũi bên cạnh Hòa thượng nhiều nhất. Thì về đây thầy ở một cái phòng bên đây, ở phòng. Ở tới khi mà xong lễ rồi mới biết phòng đó là của Hòa thượng. Thì thầy ra thì Hòa thượng nhường, Hòa thượng đi chỗ nào thì
[35:36]thầy không thầy không biết, Hòa thượng lên cái hốc nào. Một cái cái cái cái phòng cũ của Hòa thượng, lúc đó là phòng mà lúc chưa xây nó còn cái hốc nhỏ lắm mà sơ sài, Hòa thượng ở trở lại. Còn cái phòng mới xây xong thì Hòa thượng nhường cho thầy ở. Thầy cũng không biết, thấy Hòa thượng cho ở phòng sướng quá thì cứ ở thôi. Cho thì cứ ở, không suy nghĩ gì. Đến khi mới phát hiện ra là Hòa thượng trở lại cái phòng cũ của Hòa thượng ngày xưa lúc mà chưa chưa xây phòng mới, ờ về đó ở lại trong mấy ngày mà mà thầy ở đây. Cứ cứ những điều nho nhỏ, những điều nho nhỏ, không nói thành lời, thì thầy hiểu một điều
[36:18]cái cái cái đức độ của Hòa thượng quá vĩ đại. Tức là Hòa thượng không còn ngã, không còn nhân, không có phân biệt cao thấp, hơn thua, mà chỉ đối xử bằng cái lòng từ bi thôi của một người thầy thương một người học trò mà cái người học trò ít khi có dịp được gần mình. Thì đối với những cái vị khác, những vị sư huynh sư đệ ở đây, những vị đó được may mắn được gần gũi Hòa thượng nhiều thì được Hòa thượng thường xuyên yêu thương dạy dỗ, còn thầy lâu lâu mới có mặt một chút. Hoặc là nếu nói cái này thì nó hơi kỳ, chỉ hên lắm là lâu lâu Hòa thượng bệnh á, vô Sài Gòn chữa bệnh thì thầy chạy tới thăm. Dạ, lúc đó là cứ quấn quýt Hòa thượng ở chỗ đó thôi.
[37:11]À hoặc là ừm Hòa thượng cưng lắm thì Hòa thượng mới nói câu này: Này thầy mổ con mắt này hết ngàn đô đó con. Là biết là Hòa thượng kêu mình trả tiền mà tại sao phải kêu nói thẳng? Vì Hòa thượng thương mình mới kêu. À, kêu. Thì thì mà tính mình phụ với Hòa thượng tiền viện phí là mừng vô cùng, tại biết là Hòa thượng cho phép mình vậy chứ Hòa thượng thiếu gì người. À thiếu gì người nhưng mà Hòa thượng dành cái đặc ân này cho mình, tức là Hòa thượng thương mình dữ lắm. Thì thầy thầy không có may mắn mà được gần gũi Hòa thượng, nhưng mà chỉ những cái điều nho nhỏ nho nhỏ nho nhỏ của Hòa thượng mà mình học không biết bao nhiêu điều, học mãi không hết.
[38:04]Hòa thượng có cái là hiền lành, trầm tĩnh.
[38:11]Mà trong cuộc đời Hòa thượng thì không ít nghịch cảnh, nhưng mà đối trước những nghịch cảnh á, Hòa thượng bình tĩnh vượt qua,
[38:22]nhưng rất kiên cường, rất cứng cỏi, chứ không phải là cái hiền lành đó là cái nhu nhược. Cái hiền lành của Hòa thượng giấu trong đó một cái đạo lực, một cái nội lực rất là lớn lao, rất là vĩ đại, mà đặc biệt là rất là trí tuệ. Hòa thượng ít khi nói, nhưng mà Hòa thượng nhìn mọi người Hòa thượng hiểu hết. Hòa thượng nhìn thế sự Hòa thượng hiểu hết, và Hòa thượng hiểu luôn cả thế giới này nữa. Ví dụ như Hòa thượng có thể đi ra nước ngoài, rồi đi về, thì Hòa thượng cũng đi thăm bình thường, nhưng mà với cái con mắt của Hòa thượng nhìn thế giới nó khác với mình. Ví dụ mình có đi nước ngoài mình chơi,
[39:08]thì thấy à nước người ta giàu, người ta sang, người ta vui, cảnh này cảnh kia đẹp. Hòa thượng không nhìn cái đó, Hòa thượng nhìn ra được cái bản chất xã hội của những nước đó. Thì những cái điều đó thì thầy không có tiện nói lại làm gì, nhưng mà phải hiểu rằng Hòa thượng có cái nhìn sắc bén, độc đáo đối với xã hội, đối với thế giới, đối với cuộc sống này.
[39:34]Hòa thượng là người gốc Bình Định, nên Hòa thượng võ rất là giỏi, nhưng hầu như Hòa thượng không có dùng. Hòa thượng rất giỏi tán tụng, nhưng và Hòa thượng không bao giờ từ nan, dường như vậy, chỉ khi nào bận quá thôi. Chứ còn khi có cái ai cần ai thỉnh, Hòa thượng đều đáp ứng. Và vừa tụng tán mà vừa giảng dạy. Có khi là nói: "Ủa, Hòa thượng đi đâu mà giờ này?" Nói: "Hòa thượng lên trên vùng núi cúng cho cái gia đình đó một chút con. Tại người ta nghèo." Là đi vất vả đi xa như vậy. Tức là cái lòng từ bi không có nệ hà việc gì. Hòa thượng địa vị cao vậy, Trưởng ban Trị sự một tỉnh mà uy tín lớn lắm, có uy đức lớn lắm, ai cũng nể nang.
[40:26]Cái người kế Hòa thượng á, sự thật là cực kỳ kính trọng Hòa thượng. Vì vì cái uy đức Hòa thượng, cái đạo hạnh Hòa thượng vời vợi, nhưng mà Hòa thượng cực kỳ khiêm nhường, lúc nào cũng tôn trọng tất cả. Không bao giờ thấy mình cao, không bao giờ thấy mình hay. Như cái mà thầy nhìn Hòa thượng khi tiếp đãi mọi người, khi gặp gỡ mọi người, thì thấy cái hiện rõ ra của Hòa thượng là không có phân biệt cao thấp, mà chỉ trải cái tình yêu thương của mình với mọi người. Nên từ cái Giáo hội, chư Tăng Ni, tứ chúng Phật tử, và cả các cán bộ chính quyền, ai cũng yêu quý Hòa thượng. Hồi chiều thì mới gặp một anh cán bộ vậy,
[41:13]ảnh cũng tuổi ảnh cũng lớn, nhắc đến Hòa thượng với vẻ xúc động, và cũng nói rằng cái cái vắng Hòa thượng là một điều hết sức, điều mất mát hết sức lớn lao cho Phật giáo Bình Định, như vậy. Tức là tuy Hòa thượng của chúng ta, Hòa thượng Sư ông đã vắng mặt cũng nhiều năm, nhưng mà cái sự thương quý của mọi người đối với Hòa thượng dường như chưa bao giờ vơi cạn.
[41:46]Hòa thượng cũng là một người yêu nước. À, đây là một điều mà thật ra là thầy cũng không có ngờ. Thầy cũng không ngờ, thầy cũng không biết đâu. Khi thầy xin làm đệ tử Hòa thượng, thầy quỳ thầy lạy xin làm đệ tử Hòa thượng, thầy cũng không hiểu hết về Hòa thượng. Lần lần mới phát hiện ra trời ơi, Hòa thượng mình ổng yêu nước vô cùng, con người cái lập trường chính trị cực kỳ vững chắc. À. Mà điều đó cũng hết sức là đồng với quan điểm của Phật Quang ta. Nên thầy trò hòa hợp nhau như nước với sữa là vậy, nên không còn cái ranh giới à là như vậy, cũng là cái may mắn. Nên cái quan điểm mà của Giáo hội là Đạo pháp - Dân tộc -
[42:29]Chủ nghĩa xã hội được Hòa thượng tuân thủ triệt để vậy. Tuy nhiên thế này,
[42:39]không phải người học trò nào cũng học hết được cái tài, cái đức của thầy mình. Tức là thầy như một cơn mưa tuôn xuống, nói như kinh Pháp Hoa vậy, tuôn xuống. Hạt giống nhỏ thành cây nhỏ, hạt giống cây lớn thành ra cây lớn. Hạt cỏ thành cỏ, lúa thành lúa, mà cây đại thọ thì nó thành cây đại thọ. Tức là mưa thì bình đẳng, nhưng mà lớn lên thì ta ngỡ ngàng là có cây thành cây đại thọ, có cây chỉ là một cây cỏ, cây là cây tre, cây là cây hoa. Khác nhau. Chứ còn mưa thì cơn mưa tuôn xuống giống nhau. Cũng vậy, một đời đạo hạnh của Hòa thượng, những lời răn dạy của Hòa thượng bình đẳng, nhưng không phải người học trò nào cũng
[43:28]đón nhận được những bài học đó để trở thành cái tài sản của mình. À. Cái người phải thông minh, tinh tế thì mới phát hiện những điều cao quý nơi thầy mình. Từ nơi cái ánh mắt, từ cái nụ cười, từ cái đời sống, từ cách xử lý công việc, những lời răn dạy.
[43:52]Từ những điều đó mà người học trò giỏi mới nhìn xuyên thấu qua những điều đó, phát hiện ra những điều vĩ đại núp ở phía sau. Chứ còn thầy lúc nào cũng khiêm nhường, thầy mình lúc nào cũng khiêm nhường, không bao giờ nói những cái điều gì nó vời vợi, bay bổng, a, nhưng cái bổn phận của người học trò là phải vượt qua khỏi những cái vẻ ngoài bình dị đó mà thấy được cái đạo lý cao thượng ở bên trong của thầy mình. Cũng giống như vậy, như là việc mà Hòa thượng về Phật Quang thăm thầy cũng vậy, thì cũng chỉ là một chuyến thăm. Nhưng mà ta phải thấy đó là cái hành trạng, cái đạo hạnh của một con người vô ngã.
[44:38]Không thấy có ta, không thấy có mình lớn hơn ai hết. Một ông Hòa thượng Trưởng ban Trị sự từ ngoài Bình Định, đi đâu có việc, sẵn duyên sự gì biết vô luôn tới Bà Rịa - Vũng Tàu lên tới trên núi mà đi rất là khó khăn, để thăm một cái người chưa từng biết mặt, không biết tánh hạnh ra sao, không biết cái gì, rồi đi vất vả lắm, ngồi trên cái xe thùng nó kéo, không biết dây nó có đứt chút nào hay không, đó. Ờ, thì cái chuyến đi đó ai, ví dụ đến chùa Phật Quang thì ai cũng đi giống như nhau, nhưng mà cái Hòa thượng đi là mang theo cả một bầu trời đạo lý, mà nếu ta biết đọc thì đó là một bài kinh không có chữ nào,
[45:23]nhưng mà cái đạo lý giấu trong bài kinh đó là vô cùng vô tận, ta học cả một đời không hết nữa, ta học cả một đời không hết. Ví dụ như thầy, thầy thầy thầy thầy yêu kính Hòa thượng vì cái hạnh khiêm hạ vô ngã đó, nhưng mà cả một đời của thầy chưa chắc thầy làm được điều đó. Cả một đời của thầy, thầy không chắc làm, cả một đời của thầy, thầy không bao giờ đạt được cái sự khiêm hạ tột cùng như của Hòa thượng như vậy. Mặc dù thầy biết đó, đó, Hòa thượng là như vậy, khiêm hạ tột cùng, con người như là vô ngã, hư vô vậy, không có phân biệt, chỉ đối xử bằng lòng từ bi. Biết rồi đó, nhìn cái hành vi Hòa thượng biết rồi đó,
[46:06]nhưng để thầy làm được theo điều của Hòa thượng của Hòa thượng là thầy cả một đời thầy làm không nổi. Cái cái vĩ đại mà bổn phận của người học trò phải nhìn cho ra và phải thực hiện theo cho bằng được. Hoặc là khi mà thầy về đây cũng vậy. Về đây Hòa thượng kêu chỉ vô cái phòng đó, thầy Nhuận Trí chỉ vô phòng đó ở, ồ thấy cái phòng ngon lành quá, sướng quá, thầy cứ vô ở thôi, sung sướng ở, ở cho đã mấy ngày rồi mới phát hiện, "Trời ơi, phòng của Hòa thượng!" "Còn Hòa thượng, thế Hòa thượng đi đâu?" "Hòa thượng trở lại cái phòng ọp ẹp cũ ngày xưa Hòa thượng ở." Lúc đó ngã ngửa luôn, không biết nói làm sao nữa.
[46:46]Mình rất là vô tư, mà cũng vô số tội. Tuy nhiên, cái đó thì ta hiểu thêm một điều, ta hiểu thêm một điều nữa, cái lòng từ bi của Hòa thượng nó không có ranh giới, nó cứ mênh mông phủ trùm vậy đó. Yêu thương tràn ngập mọi người một cách tự nhiên như là ánh sáng trên bầu trời chiếu xuống, nó cứ tự nhiên như vậy tỏa ra tất cả. Những cái điều đó, thầy cũng không làm được, cả một đời thầy, thầy cũng không làm được. Bây giờ nói ai lại lên chùa thầy kêu nhượng cốc thầy cho ở, không có đâu, không dám đâu. Là vì thầy sẽ có những lý do. Thầy có lý do là trong cốc thầy nhiều khi cũng để đâu hai, ba chỉ vàng ở đó ví dụ vậy, rồi thầy nói:
[47:34]"Ờ, thầy cái laptop thầy để làm việc, có cái wifi nó phát ra, rồi tối lát nữa thầy phải làm bao nhiêu công việc, đồ đạc sẵn đó. Khi muốn làm thì đồ đó thì không thể dời đi được." Thầy có rất nhiều lý do để không cho ai vô cốc thầy. À. Còn Hòa thượng bỏ cốc chạy rông, đi mất luôn, không có gì. Trong cốc Hòa thượng không có chỉ vàng nào, không có không có sợ ai lấy, không có máy móc, không wifi, không có gì hết trơn á, nghe. Thì cái bài học về lòng yêu thương của Hòa thượng một cách tự nhiên thì thì ngưỡng mộ đó, mà thầy làm theo cả đời cũng không được. Mà người học trò là phải nhìn ra những điều đó,
[48:15]chứ không phải là là là lấy Hòa thượng nhường cái phòng đó rồi mình nói: "Ồ, tui sung sướng là tui Hòa thượng còn nhường phòng cho tui." Là mình không học được bài học của Hòa thượng. Còn ở đây, người học trò giỏi phải nhìn thấy bài học mà Hòa thượng dạy mình về cái lòng từ bi mênh mông không có biên giới. Học thì học đó, làm theo được không biết à, làm được không thì không biết chuyện tính sau.
[48:42]Nên cái người học trò mà không sâu sắc thì thực sự không hiểu được thầy mình. Thầy giỏi phải có trò giỏi thì mới nối được cái nghiệp của thầy mình. Chứ người học trò hời hợt, cạn cợt, mà nếu nói nữa ngu si thì rất là uổng công thầy mình. Tại thầy đâu có thời giờ mà dạy từng li từng tí. Mình phải tinh ý bám theo thầy mình để học từng điều từng chút như vậy. Thầy dạy mình bằng ba cái. Một là dạy mình bằng lời, hai là dạy bằng cách xử lý công việc, ba là dạy bằng một đời sống đạo hạnh cao cả. Thì ở đây đó, thầy đó thì thầy mất hai cái. Ví dụ như nói là hòa thượng dạy bằng lời thì dường như là hòa thượng không dạy gì thầy cả.
[49:39]Giống như hòa thượng yên tâm là thầy chắc cũng giảng sư rồi, thôi cũng biết đạo lý nhiều, nên thôi mất công, không thèm nói. Hoặc là nói rằng hòa thượng dạy bằng cách xử lý công việc, nhất là công việc của giáo hội nè, rồi công việc của chùa, công việc đối tiếp với mọi người, công việc đối tiếp mọi người, thì nếu mà thầy được ở gần hòa thượng, thầy sẽ nhìn thấy vô số bài học, nhưng mà tiếc rằng thầy không có không có cơ hội. Chỉ có cái là gặp hòa thượng rất ít, nhưng mà thầy học được một vài điều quý giá là bằng cái đời sống đạo hạnh cao cả của hòa thượng. Mỗi một lời nói, mỗi một ánh mắt, một nụ cười
[50:23]cực kỳ
[50:27]cực kỳ đẹp. Nói đẹp lại nhớ ông thầy Nhuận Trí, ổng làm cái thầy hết hồn. Ổng nói giới thiệu thầy viết bao nhiêu bài nhạc về tình yêu, ổng dừng lại. Phải ổng làm ơn nói về tình yêu đối với thiên nhiên thì đỡ đau khổ. Nói thầy đã sáng tác hơn 150 bài nhạc, những bài nhạc về tình yêu, ổng dừng lại để đó, rồi ổng đi xuống. Trời ơi, thầy đau khổ ghê, bây giờ không biết làm sao đính chính đây.
[51:05]Thầy không có cơ hội đó, nhưng mà các huynh đệ của thầy là có cơ hội, có cơ hội học được với hòa thượng của ta trên ba điều: một là những lời răn dạy, hai là nhìn cách hòa thượng xử lý công việc, và ba là cái đời sống đạo hạnh cao cả của hòa thượng. Các thầy ở đây sẽ được học rất là nhiều, nên nếu có duyên trong ngày nay với ngày mai là Phật tử ta cứ bám theo mấy các thầy, nhất là thầy trụ trì hỏi về hòa thượng thì ta sẽ nghe vô số các công công việc, vô số những cái điều hay, những cái ý đẹp, những câu chuyện các thầy sẽ thuật lại cho chúng ta nghe. Thầy cũng biết nhiều việc, à thầy biết nhiều việc nhưng mà không tiện kể thôi.
[51:51]Chứ những công việc hòa thượng cũng hóm hỉnh lắm, mà hòa thượng nhiều khi kể những câu chuyện đùa cũng rất là hóm hỉnh. Nhưng mà qua những câu chuyện đó, biết rằng hòa thượng đã trải qua một cuộc đời hoạt động vì đạo rất là dày, rất là nhiều. Từ lúc giống như hòa thượng có cái số vậy á, người có cái số lãnh đạo. Vào cái thời còn trẻ là đặt chân tới đâu là lãnh đạo tới đó, cũng hay vậy. Người có cái số, cái phúc đâu đời trước á.
[52:25]Khi ta làm đệ tử thầy thì ta học được từ thầy những điều cao quý. Và nhờ học được những điều cao quý đó, ta thay đổi cuộc đời của mình. Ta làm cho cuộc đời của mình nó tốt đẹp hơn, nó tiến dần về tới cái thánh vị cao siêu.
[52:49]Ta thay đổi cuộc đời của ta là bằng cách ta thay đổi tâm hồn ta trước do từ cái những điều ta học được thầy mình, ta thay đổi tâm hồn của ta. Khi ta thay đổi tâm hồn ta rồi thì ta thay đổi lời nói và cái hành động của ta, công việc làm của ta. Mà nếu được ở gần thầy mình thì thầy mình kèm cặp, hỗ trợ, hướng dẫn. Ví dụ thầy sai mình làm việc này, sai làm việc kia đều là những việc công đức mà nhờ có thực hiện được những cái những công việc đó, phước ta lại càng tăng trưởng lên. Nên thường là như vậy, một cái người đệ tử, một người học trò mà được gần thầy sáng thì ta thời gian đó ta có phước rất là nhiều.
[53:29]Có phước rất là nhiều, bởi vì sao? Vì ăn theo các Phật sự của thầy mình làm. Khi thầy bày chuyện này, khi thầy bày chuyện kia là mình được sai bảo, thì mình sẽ được sai bảo, mình được phân công làm chuyện này, làm chuyện kia thì cứ thế mà mà tạo phước. Đó. Còn nếu nghĩa là nếu tiếp tục còn trong vòng tay của thầy mình, được sự bảo ban, dạy dỗ của thầy, và được thầy sai bảo, đó là cái hạnh phúc rất là lớn. Vì những điều thầy sai bảo đều tạo ra phước cho đời ta cả. Còn rời khỏi thầy mình thì tự bơi ạ. Những điều mình làm nhiều khi chỉ là những điều vụn vặt và đôi khi sai lầm, nhiều khi không phải
[54:11]tạo phước mà thành ra tạo tội, rất là uổng. Còn cứ ở trong vòng tay của thầy mình, thầy mình sai làm, bảo đảm chuyện đó chỉ là những chuyện công đức mà thôi. Phước cứ tăng lên từ từ, tăng lên từ từ, cứ yên tâm như vậy. Mà ở với trong vòng tay của thầy mình nó có cái hạnh phúc nữa là gì biết không? Không có đói. Tại phước của thầy phủ trùm ta. Phủ trùm ta, ta cứ yên tâm sống với thầy mình không bao giờ lo đói, không bao giờ lo cơm, áo, gạo, tiền. Thầy ổng lo hết. Ta chỉ việc tu hành, học tập và vâng lời thầy mình sai bảo để làm nên những Phật sự tốt đẹp. Đó là cái hạnh phúc rất là lớn. Còn khi mà thầy vắng bóng rồi, lúc đó bắt đầu mới khổ á, bắt đầu phải tự bơi.
[55:03]Tự bơi, bắt đầu phải tính toán cơm, áo, gạo, tiền, đủ thứ chuyện ở trong đầu. Đó. Ta nợ thầy mình, cho nên ta phải trả ơn thầy mình bằng cái việc gì?
[55:18]Một là phải ráng tu, phải tu dưỡng cho nó sâu sắc. Hai là phải xây dựng cho Phật pháp nối tiếp muôn đời sau. Tại vì nếu ta cứ tiếp tục xây dựng Phật pháp nối tiếp muôn đời sau thì thầy mình tiếp tục được vinh danh. Còn nếu mình để cho Phật pháp gãy, thầy mình bị người ta quên lãng luôn, thì mình có tội. Ngang ở chỗ này, đây là chỗ mà thầy cứ hằng đêm mới suy nghĩ về Đức Phật là vậy á. Không dễ gì có một Đức Phật xuất hiện giữa cuộc đời, đem cái chánh pháp cao quý
[55:57]như một viên ngọc sáng chói. Cái đạo lý của Phật dạy là những viên ngọc sáng chói. Nhưng nếu đệ tử Phật không cố gắng tu dưỡng và truyền bá, một ngày nào mà người ta không biết tới đạo Phật nữa, thì cực kỳ thiệt thòi cho nhân loại
[56:19]mà ta mang tội chết luôn á. Vì Đức Phật dạy ta nhân quả chi ly, ngang cái đó thôi, cái luật nhân quả đó thôi, mà nếu mọi người trên thế giới đều tin và hiểu luật nhân quả, cái ác sẽ bị giảm rất sâu. Tức là cũng sẽ còn những cái ác chứ không hết, nhưng mà cái tỉ lệ nó rất là thấp. Vì khi người ta làm điều ác người ta cũng sợ quả báo. Nhưng mà sân si quá thì làm bậy một chút rồi thôi, còn những người mà không bị sân si chi phối nặng thì làm cái gì cũng dè dặt với quả báo, nên cái cái tỉ lệ của tội ác sẽ giảm rất là sâu và cái tỉ lệ của những việc thiện sẽ tăng lên rất là nhiều nếu cả thế giới này đều biết luật nhân quả.
[57:07]Mà không ai nói về luật nhân quả hay như Đức Phật, kỹ như Đức Phật, chính xác sâu sắc như Đức Phật.
[57:15]Một số đạo cũng nói về luật nhân quả, nhưng nói sơ sơ thôi, nói khơi khơi. Chỉ có Đức Phật mới nói nói tận cùng của luật nhân quả. Ví ví dụ bây giờ một người ta ta không bị sân si chi phối, à cái ta thấy đồng tiền của ai, một xấp tiền ai rớt xuống đường, ta nhặt lên, ta nhìn quanh nhìn quất. Bắt đầu ta có hai ý nghĩ khởi lên, phải không ạ? Một là mình bỏ túi xài, tại không biết ai rớt. Nhưng hai mình nghĩ tới nhân quả, cái người họ mất họ rất đau khổ. Một lát họ quay lại họ tìm không có mà không biết là cái tiền này để làm gì. Có khi tiền này để họ chữa bệnh, tiền này để trả nợ ngân hàng không ngân hàng siết mất cái nhà, vân vân.
[57:59]Ta không biết họ làm cái gì. Và nếu ta không trả lại, có khi nó kéo theo cái hệ lụy, cái sự đau khổ của cả một gia đình tan nát luôn. Không biết chừng được. Nghĩ như vậy mà nếu mà chỉ vì ta xài cái tiền này mà nguyên một cái gia đình tan nát thì cái quả báo của mình nó cũng khủng khiếp lắm, không có đùa đâu. Mình xài một xấp tiền coi như không bao nhiêu, nhưng mà cái gia đình người ta tan nát là tan nát. Bao nhiêu người và kéo dài lâu dài về sau. Nghĩ như vậy cái mình nghĩ tới cái nhân quả đó cái mình sợ đứng không mình đứng cái mình bỏ tiền vô túi giấu rồi đứng đứng ở ngoài chờ coi có ai quay lại tìm.
[58:36]Mà nếu không thấy ai quay lại mình đưa tới công an liền, nhờ công an tìm cho ra để trả lại. Đó là mình không có không có cái sân si, không có cái tham lam nhưng mình nghĩ tới nhân quả. Nhưng mà tỷ thì khi mà ai cũng tin nhân quả và không bị cái tham sân si chi phối á, ta nhặt lên cái đồng tiền thì tỷ lệ mà ta tìm cách trả lại cho người rớt rất là cao. Cũng có cái người nhặt rồi lấy luôn khi người đó động lòng tham. Có tin nhân quả nhưng cái lòng tham nó lớn quá. Lòng tham lớn quá thì họ lấy luôn. Thì họ không có cái giằng xé giữa tội và phước. Họ cái tham họ lớn hơn, họ lấy tiền đi mất luôn, ai chết ráng chịu.
[59:13]Thì tỷ lệ đó có nhưng nó thấp. Cũng giống như bây giờ vậy, à hai bên hai miếng đất tranh nhau một cái ranh, tranh nhau một cái ranh. Cái người bên kia cũng hùng hổ nói: "Anh lấn đất của tôi". Mình thì dòm thấy ổng lấn lấn mình mà ổng lại nói mình lấn đất ổng. À mà bên kia hùng hổ lắm. Hùng hổ thì mình có thể là có thể đi tới đánh nhau hoặc thậm chí cầm dao đâm chém nhau. Nhưng lúc đó may mắn là mình có tin nhân quả, ông kia ổng cũng tin nhân quả. Hai người đều tin nhân quả, nhưng ông kia ổng sân quá. Lúc ổng sân lên rồi, ổng bất chấp là cái hậu quả, ổng cầm dao: "Mày nhào vô tao chém mày". Biết là bả ổng chém thiệt à, đôi mắt mắt ổng đỏ phừng
[1:00:00]phừng phừng lên rồi, đôi mắt lộ hung quang ra rồi. Thế là thế là lạng quạng ổng chém. Ổng cũng tin nhân quả, vì vì hai bên có những lúc ngồi nhậu với nhau nói chuyện về nhân quả mà. Ừ, nhưng mà lúc sân lên rồi quên nhân quả. Còn mình lúc đó không có sân. Lúc không có sân, mình nghĩ mình nhào vô ổng chém mình hoặc mình chém ổng thì sau đó nó rùm rà rầy rà đủ thứ hai bên gia đình, khổ cả hai, dây dưa tới pháp luật. Thế mình nhịn ổng thì ổng không chém mình, mình cũng không chết, ổng cũng không bị pháp mang tội. Từ từ thôi, đất này cũng trả lại trần gian, từ từ rồi tính. Nhờ mình, cả hai đều tin nhân quả nhưng người sân, người không sân, khác nhau.
[1:00:41]Thế giới này là như vậy. Nếu cả thế giới này theo lời Đức Phật dạy, ai cũng tin nhân quả, cái tỷ lệ của cái tội ác giảm rất là sâu là nhờ như vậy. Chỉ còn một số ít có tin mà vẫn còn sân si quá đáng thì vẫn gây tội, nhưng coi vậy cái tỷ lệ cũng thấp. Và ngược lại, cả thế giới này ai cũng tin nhân quả, ta sẽ thấy mọi người sẽ cố gắng làm những điều tốt rất là nhiều. Ai cũng cố gắng hy sinh, phụng sự, cống hiến, giúp nhau từng chút từng chút một. Và cõi đời này tự nhiên nó hưng thịnh, nó hạnh phúc bởi vì điều đó. Và Đức Phật ta dạy ta cái Tứ diệu đế, nhất là cái hướng về vô ngã. Đây là điều không một giáo chủ nào có thể nói ra được hết.
[1:01:32]Giáo chủ nào cũng nói thần thánh trên mây hay lắm, nói cao siêu, nhưng mà để nói cho được cái vô ngã chỉ có một mình Đức Phật nói. Vì sao vậy? Vì chỉ có Đức Phật mới chứng được vô ngã. Còn các giáo chủ khác chưa chứng tới vô ngã, ổng chứng cái gì thì ổng nói cái đấy. Ví dụ có nói cái thảnh thơi, rồi nói cái nhẹ nhàng, nói cái thanh thư giãn gì đó thì ổng tu ngang đó ổng nói ngang đó. Hoặc các ông tu theo thần thánh nói thần thánh. Duy nhất chỉ có Đức Phật trên thế giới này nói về vô ngã. Không có người thứ hai. Mà nếu không còn người nói về vô ngã, ta sẽ thấy thế giới này chìm trong tà kiến. À.
[1:02:15]Hay cỡ gì hay, giỏi cỡ gì giỏi, mà chấp ngã còn thì cuộc đời này còn rất nhiều điều rắc rối. Chỉ có khi nào ta hướng về vô ngã thì ta mới đem đến bình yên cho mình, bình yên cho người, đem đến giác ngộ cho mình, đem đến giác ngộ cho người, đem đến giải thoát cho mình, đem đến giải thoát cho người, chỉ khi nào ta nói về vô ngã. Nhưng cái giáo lý về vô ngã nó quá khó đi, quá khó.
[1:02:45]Ví dụ như có anh Phật tử nói vậy. Nói: "Có mấy người bạn con loay hoay khiêng cục đá khiêng không nổi, con bước lại con khiêng cái lên liền, rồi trong lòng con cái một cái niềm tự hào khởi lên theo cái cái đó liền, bản ngã lên liền". Hoặc là ngồi chia sẻ đạo lý với nhau, mình cư sĩ nói chuyện đạo lý với nhau, mình nói hay quá, nói mấy người kia nghe phục lăn, lúc đó mình lên giọng, mình trở thành thầy đời rồi. Lúc mình trở thành thiền sư, giảng sư rồi. Tội nghiệp ghê, hồi nãy sư thúc giới thiệu sư phụ là thiền sư, tội nghiệp sư thúc ghê vậy đó. Sư thúc không biết chuyện gì xảy ra phía sau đó, tội nghiệp quá.
[1:03:24]Cái
[1:03:29]Thôi, cái đó nói sau. Ta nói á cái vô ngã đó nó quá khó đi. Ta làm được cái gì hay, ta tự cao.
[1:03:39]Ta làm được cái công đức gì hay, cái ta chấp công. Ta Nói chung ta đẹp, ta giàu, ta giỏi, cái gì cũng làm cho ta kiêu mạn. Mà hễ kiêu mạn rồi thì sau đó ta gây nghiệp. Cứ như vậy mà chúng sinh không bao giờ thoát khỏi được luân hồi sinh tử. Chỉ có Đức Phật dạy ta vô ngã, làm gì làm thấy không có ta, lúc nào thấy mình cũng như cát bụi, như cỏ rác thôi. À mà càng tu cao chừng nào thì lại càng thấy mình tầm thường, cát bụi chừng nấy. Một đạo Phật dạy con người tuyệt vời như vậy thì làm cho thế giới này càng bình an, giống như hòa thượng của ta ạ. Hòa thượng tu mình không hiểu được cái tâm chứng hòa thượng tới đâu,
[1:04:23]nhưng mà hạ mình xuống, đi thăm một ông thầy trẻ ở xa xôi trên núi. Rồi rồi thầy về, nhường luôn cái phòng mình cho cho. À, hôm nay sư mới hiểu tại sao hòa thượng phải nhường cái phòng của hòa thượng cho thầy. Tại sao? Tại hòa thượng biết thầy là loại người xài sang. À, nó xài sang thôi cho nó ở cái phòng sang. Hòa thượng về cái phòng ọp ẹp cũ kỹ của mình ở. Con người vô ngã. Mà những cái điều đó nó khi nó xuất hiện, khi nó được tạo thành, nó làm cho thế giới này đẹp thêm. Thế giới này đẹp bởi vì có những con người vô ngã. Thế giới này rắc rối bởi vì có những con người kiêu mạn, chấp ngã. Cho nên sự xuất hiện của hòa thượng làm cho cuộc đời
[1:05:13]nó đẹp, đẹp hết điều này, đẹp tới cái điều kia.
[1:05:19]Nên khi nghĩ tới hòa thượng, ta nghĩ tới Đức Phật. Ta nghĩ khi nghĩ tới Đức Phật, ta nghĩ tới hòa thượng. Ta nghĩ Đức Phật để lại một cái giáo lý vĩ đại mà nếu chúng ta là những người con của Phật mà để giáo lý đó sau này không ai biết nữa thì ta mang tội, ta mang tội nặng lắm. Nội với cái lương tâm của mình thôi là ta không thể tha thứ mình được. Ta không tha thứ mình khi mình để cho cái thế giới này không còn ai biết tới Đức Phật. Thì cũng vậy, như hòa thượng của ta tuyệt vời như vậy, đạo cao đức trọng như vậy, hiền lành như mây như gió như vậy, khiêm hạ, từ bi, thênh thang như vậy mà ta để cho sau này không ai
[1:05:57]biết tới hòa thượng nữa thì lương tâm của ta cũng không tha thứ ta được. Nên ta phải sao? Phải duy trì mạng mạch cái tông môn này. Cứ mỗi năm có thể gặp nhau một lần để ta kể về hòa thượng, kể về cái công hạnh từ bi, khiêm hạ, vô ngã của hòa thượng để cho muôn đời sau ai cũng phải biết và phải biết rằng hòa thượng là con người nối truyền của Đức Phật và làm được lời Đức Phật dạy, là từ bi, là khiêm hạ, là vô ngã. Những điều mà ta chỉ nghe trong lý thuyết trong kinh thôi thì bây giờ nó hiện ra nơi đời sống của hòa thượng, nó hiện ra trong đời sống của hòa thượng. Hòa thượng là như thế đó, hòa thượng là từ bi,
[1:06:39]là khiêm hạ, là vô ngã như lời Đức Phật dạy. Chứ đừng nghĩ rằng à lời Đức Phật dạy cao siêu ta làm không nổi. Không, hòa thượng ta làm được. Thì vấn đề là ta cũng phải sao? Cố gắng làm cho cho bằng được để giữ gìn lại được cái phẩm hạnh của hòa thượng, giữ gìn lại được lời dạy của Đức Phật. Đó là cái mà ta đền ơn hòa thượng ta, ta đền ơn Đức Phật ta bằng cái tu dưỡng và giữ gìn cho Phật pháp nối tiếp muôn đời sau.
[1:07:17]Cái ơn đức mà của Thầy ta để lại á nó gồm hai phần: phần hữu hình và phần vô hình. Hữu hình ở như cái chùa này, ví dụ vậy. Cái chùa này là cái phần hữu hình.
[1:07:32]Những ví dụ sách vở Thầy để lại cũng là cái hữu hình. Ruộng vườn để lại hữu hình, hoặc đôi khi cái chức vụ Hòa thượng để lại cho Thầy Nhuận Trí cũng có thể đó là những cái hữu hình. Bởi vì nể Hòa thượng, thế là người ta cũng yêu quý Thầy Nhuận Trí và cũng cất nhắc Thầy lên từng vị trí, vân vân. Đó là những cái hữu hình. Nhưng ngoài ra còn cái ơn đức vô hình của Hòa thượng. Cái ơn đức vô hình đó khó ai thấy. Ví dụ như bây giờ cái chùa Thiên Đức ta nằm ở đây, thôn Háo Lễ nằm chung quanh, xã Phước Hưng chung quanh. Thì nói: "Ờ chuyện chùa là chuyện của chùa. Các thầy tu trong chùa là tu trong chùa,
[1:08:16]không liên quan gì tới cái thôn Háo Lễ này và cái cái xã Phước Hưng này." Nhưng không phải. Cái ơn đức vô hình của Hòa thượng coi vậy chứ nó phủ trùm ra cả cái thôn, cái xã này. Hòa thượng làm Trưởng ban Trị sự tỉnh, nó cũng ảnh hưởng luôn cả cái tỉnh này. Mà Hòa thượng sao? Hòa thượng thường xuyên qua lại bên Tây Nguyên, coi ngó bên đó. Cái ơn đức vô hình của Hòa thượng nó cũng tràn ngập qua bên tới bên bên Tây Nguyên, các tỉnh Tây Nguyên luôn. Mà vì nói Hòa thượng ơn đức chỗ nào, nhìn không ai chỉ ra được. Nhưng trong cái vô hình trong cái vô hình đó, ơn đức vô hình của Hòa thượng cứ bàng bạc bàng bạc phủ trùm lên cuộc đời của rất nhiều người, của rất nhiều người.
[1:09:00]Ví dụ như là ngày hôm nay vậy, ta ngồi đây nơi một ngôi chùa hữu hình, ta đang hưởng cái ơn đức hữu hình của Hòa thượng để lại. Nhưng mà cái đạo hạnh của Hòa thượng dù Thầy chưa nói ra, nhưng mà không ai biết rằng mọi người ngồi đây cũng đang hưởng cái ơn đức vô hình của Hòa thượng cả. Hòa thượng vẫn đang che chở ta, đang yêu thương ta. Hòa thượng chưa bao giờ rời bỏ ta. Ngài tịch, không có hiện hữu cái thân xác vật lý ở cuộc đời này nữa, nhưng nơi cõi kia Ngài đâu có mất. Ở qua cõi kia Ngài cũng gặp lại các vị tiền hiền của mình, các vị thầy của mình, gặp các vị tôn túc khác để cùng tu tập, cùng làm những việc Phật sự,
[1:09:51]và Ngài cũng luôn luôn nhìn ngó xuống các đệ tử của mình ở đây.
[1:09:59]Vì vậy là những gì liên quan đến các đệ tử không bao giờ rời khỏi cái sự gia hộ âm thầm của Hòa thượng cả. Nên chúng ta ngồi đây bình yên, hạnh phúc, yên vui trong cái đất trời mát mẻ ngày hôm nay, thật sự ta cũng đang hưởng cái ơn đức vô hình của Hòa thượng. Mà đôi khi vậy, có những lúc ta gặp khó khăn gì, ta khấn vái, có khi Hòa thượng gia hộ ta vượt qua chứ không phải không. Hòa thượng thấy ta có cảnh nào đó cũng khốn cùng, bế tắc, đến ngồi khóc lóc, năn nỉ Hòa thượng, cái
[1:10:35]có khi Hòa thượng gia hộ cho ta, chứ không phải không. Chỉ có cái đừng có khóc nói: "Con đánh đề hôm giờ thua liên tiếp." Cái đó Hòa thượng ổng cho ổng cho ăn mấy gậy luôn.
[1:10:56]Ta hiểu một điều là dù Thầy ta không còn có mặt trên cuộc đời nhưng chưa bao giờ rời mắt khỏi ta. Hiểu được như vậy thì ta làm sao? Nhớ đừng làm Thầy mình buồn. Nhớ nha, đừng làm Thầy mình buồn. Coi vậy chứ mình làm gì Thầy biết cả. Mà có khi Thầy không nói được vì âm dương nó cách trở.
[1:11:26]Thầy không nói được, có khi ta làm sai, Thầy cũng phiền đó nhưng Thầy không nói được, thì điều đó ta cũng có lỗi với Thầy, ta cũng bất hiếu với Thầy. Cái điều này vậy, ta phải tự mình đánh giá rằng cái điều mình làm vậy là đúng hay sai, Thầy sẽ buồn hay vui mà mình xử sự. Đừng có làm theo ý mình, đừng làm theo ý mình, mà phải làm theo ý Thầy mình dù Thầy mình đã mất. Đây là điều khó mà đây mới là cái trả hiếu lớn nhất của người đệ tử với Thầy mình.
[1:12:14]Những cái đạo lý mà
[1:12:19]Thầy ta dạy cho ta, ta có cái được cái nhận thức cái đạo lý đó, ta nhận thức được cái đạo lý mà Thầy ta dạy ta, thì cái cái nhận thức đạo lý đó nó phải đi vào ba chỗ:
[1:12:36]một là đi vào cái đời sống của ta, hai là đi vào cái tâm linh của ta, và thứ ba là nó đi vào cộng đồng.
[1:12:49]Thứ nhất là đi vào đời sống của ta, tức là thân khẩu ý đừng làm điều gì sai, đừng làm điều gì sai, đừng làm điều gì tội. Đó là đi vào đời sống của ta. Giữ gìn giới hạnh, giữ gìn lời ăn tiếng nói, giữ gìn từ cái ánh mắt, nụ cười, mọi cái tư cách, đạo đức, mọi điều trong đời sống, giữ gìn cho nó đúng với đạo lý của Thầy ta dạy. Còn cái đi vào tâm linh là gì? Là phải khai mở được tâm linh thiền định. Vì người tu trong đạo Phật không có dừng lại ở cái tâm thức bình thường như mọi người, mà người tu trong đạo Phật phải mở cái tâm thức của mình ra, tiến lên một bước, một bước tiếp theo gọi là trở thành tâm linh chứ không còn là tâm thức bình thường nữa.
[1:13:51]Ví dụ như ta giỏi gì giỏi, có học cho tới tiến sĩ, giáo sư gì nó cũng chỉ là cái tâm thức bình thường, chỉ là thông minh hơn chút. Mình chịu khó, thông minh, học hành, lần lần mình cũng được tiến sĩ. Thì nên cái tiến sĩ nó cũng không phải là gì cao siêu lắm. Bà con thấy Thầy mặc cái áo tiến sĩ đi lạy tùm lum là không phải là tại Thầy khoe, mà tại vì cái văn hóa Việt Nam từ ngàn xưa nó vậy. Cái người đỗ đạt rồi phải về lạy đình làng, tổ tiên, ông bà, cha mẹ, cái lễ nên Thầy phải thực hiện lại thôi, chứ đừng nghĩ Thầy mặc áo đó, đội mũ đỏ mà đi khoe đầu làng cuối xóm, đi khoe hết xứ này tới xứ kia, không phải đâu nha, đừng nghĩ vậy tội nghiệp Thầy.
[1:14:32]Thầy thực hiện lễ nghĩa của văn hóa ngàn xưa. Thì cái tiếng học có chút thông minh mình đạt được, nhưng mà có thông minh gì thông minh nó cũng chỉ là cái tâm thức của cái con người bình thường, con humans, nó bình thường của con người. Mà cái người tu đạo Phật nó phải bước lên một bước nữa là từ cái tâm thức bắt đầu nó biến thành cái cái tâm linh ở một đẳng cấp khác hẳn, đây ta gọi là đẳng cấp của một bậc Thánh đó. Chứ không được phép mà cứ đứng giữ lại ở cái tâm thức bình thường mãi. Vì có những cái cách tu mà nếu ta tu sai á, ta cứ mãi mãi chỉ là cái tâm thức của con người, của loài người bình thường.
[1:15:17]Giỏi lắm là thông minh hơn chút vậy thôi chứ không có gì đặc biệt. Tới chết qua kiếp sau trở lại cũng vậy, cũng chỉ là cái tâm thức bình thường của con người. Nhưng mà ta phải mang đạo lý của Phật dạy, của Thầy mình dạy để đi vào tâm linh, mở cái tâm thức mình ra trở thành tâm linh, trở thành một cái nội tâm cao siêu hơn hẳn, một đẳng cấp cao hơn mà ta hay gọi là chứng Thánh đó. Bằng cái gì? Bằng sự thanh tịnh trong thiền định. Ta phải có cái cách tu để tâm mình yên lắng được, phải bắt buộc dừng lại được các vọng tưởng. Mà khi tâm mình dừng lại được các vọng tưởng rồi thì cái chân trời mới nó mở ra.
[1:16:06]Bắt đầu ta bước vào cái trạng thái của cái tâm linh chứ không phải của tâm thức bình thường nữa. Mà cái con đường để đi từ cái tâm thức qua cái tâm linh chính là con đường thiền định, không còn con đường nào khác. Nhưng mà thiền định nó lại rất khó, à. Tại vì từ thời Đức Phật cho tới các vị A-la-hán rồi tới các thiền sư, về sau này về sau này thì thế giới nhiều người có tri thức họ cũng thích thiền định, nhưng mà để
[1:16:41]tu cho đúng cái phép thiền thì không được mấy người. Mà nếu tu sai, cái bộ não mình nó hư á, bộ não mình nó hư, rồi mình lại còn tầm thường hơn trước kia. Nên cái thiền thật là nguy hiểm. Nhưng mà nếu bỏ thiền thì ta cứ mãi mãi là một người tầm thường. Nên phải làm sao khai mở được tâm linh bằng con đường thiền định, không còn cách nào khác. Tuy nhiên cái điều làm cho ta dè dặt là cái phương pháp.
[1:17:19]Phương pháp đúng hay không? Vì nếu phương pháp sai ta tu cả đời không kết quả. Mà không kết quả thì chỉ được có một cái là siêng siêng thôi, hoàn toàn không có kết quả gì trong tâm linh thiền định cả, không mang được cái điều gì tốt đẹp qua đời sau luôn nếu ta tu sai. Khó vô cùng, nó tế nhị vô cùng. Mà ta sẽ nghe đầu này dạy thiền, đầu kia dạy thiền, câu lạc bộ thiền, tổ chức thiền ở trường này, thiền ở trung tâm kia dạy thiền, rồi thiền sư nọ dạy thiền, cái lớp kia dạy thiền, cuốn sách nọ nói về thiền. Bây giờ thiền trở thành cái hot trend, là một cái trào lưu. Khi mà thế giới người ta rộn ràng với bao nhiêu cái
[1:18:00]tất bật, suy nghĩ, căng thẳng thì thiền giống như là một giải pháp thư giãn, nhiều người thích. Còn cái người nào mà có trí tuệ hơn thì họ hy vọng nơi thiền giúp cho họ tìm thấy con đường khai mở tâm linh thiền định cao siêu.
[1:18:17]Tuy nhiên là cẩn thận khi nói tới thiền.
[1:18:22]Tại vì thiền quá khó,
[1:18:26]nhưng mà không bước tới thiền thì cứ mãi mãi làm phàm phu.
[1:18:35]Giống như là
[1:18:38]ai rồi cũng phải nhiễm, nhiễm rồi khỏe. Nhưng mà trước khi nhiễm thì cẩn thận chuẩn bị đủ thứ á.
[1:18:48]Nhớ thầy thầy nói lại một điều:
[1:18:52]cánh cửa thiền nguy hiểm á. Mình thấy thiền thiền thiền cửa giăng tùm lum á, không biết lựa cửa nào đi vô. Lựa sai một cái rồi mở cánh cửa là nó không phải thiền, mà nó là vực thẳm á. Rớt xuống đó một cái là tan xương nát thịt, không không có được cái gì cả. Nhưng mà nếu không bước vô thì mãi mãi là phàm phu. Khó đến như vậy. Mà ai dạy thiền cũng nói trên mây á, cũng tự xưng mình là số một á, nên ta dè dặt ta cẩn thận. Nói như vậy thì thôi bây giờ nếu thầy nói là không có thiền thì mãi mãi là phàm phu thì thôi tụi con phải tu thiền, nhưng bây giờ biết nghe ai? Giờ nghe ai? Nghe Phật. Nha, cứ quỳ lạy Phật mà xin thôi.
[1:19:46]Chứ chúng ta sẽ nghe quảng cáo đủ thứ trường phái thiền. Ngay cả như thầy mà còn được phong thiền sư mà. Nãy ông thầy Nhuận Trí ổng phong thầy làm thiền sư luôn. Ờ và nhiều người cũng được phong như vậy dữ lắm. Nhưng mà đâu phải là ai cũng là thiền sư thứ thiệt. Đó. Mà ta chọn lầm thầy, chọn lầm cửa để bước vào đời mình tiêu luôn á. Và không đem được đạo lý của Phật đi vào tâm linh, không khai mở được tâm linh, mình mãi mãi là một phàm phu tầm thường. Tu mãi bao nhiêu đời này bao nhiêu kiếp kia, cứ tầm thường không bao giờ khai ngộ được. Còn thiền tại sao mà nó khó dữ vậy? Cái cấu trúc mà từ cái tâm loạn động,
[1:20:31]chấp ngã để mở ra một cái tâm thanh tịnh, vô ngã nó quá khó. Tiến sĩ chả là cái gì đâu. Cái thông minh tiến sĩ, giáo sư cũng chưa là khó so với tu tập thiền định. Tại tu tập thiền định nó tế nhị, nó tinh vi vô cùng. Ta nhớ cái câu chuyện vậy: có một lần Đức Phật nhập à hạ ở trong rừng 3 tháng,
[1:21:02]không có đệ tử nào được vào tiếp xúc, chỉ có con gì? Con voi, con khỉ hầu, mà thuộc loại là hai con vật đó là cũng siêu đẳng thông minh á, cực kỳ thông minh á. Hai con vật đó hầu Phật suốt 3 tháng, cực kỳ thông minh. Đến khi mà mãn hạ 3 tháng, Đức Phật rời khỏi khu rừng để trở lại với hội chúng thì hai con vật đó đòi đi theo, Đức Phật không cho. Đức Phật nói: "Tụi con dù thông minh nhưng không phải là người, không bao giờ có thể chứng được thiền định". Thì câu chuyện kể tiếp là sau này hai con vật đó tìm cách tự sát để chết để được tái sinh làm người. Vì cái chỉ có cái bộ não của con người, cái cấu trúc của con người đó
[1:21:53]mới có cơ hội để cho ta tinh tế, thông minh mà tu tập thiền định, vì thiền định nó đòi hỏi cái thông minh khủng khiếp á. Ngay cả chúng ta là con người nè, thông minh đây nè, loài loài vật thông minh nè, nhưng mà nếu người nào mà cái chỉ số thông minh thấp cũng không tu thiền được. Nhớ giùm thầy như vậy. Nha, đừng tưởng ai cũng đủ thông minh để tu thiền dù là con người, dù là hơn con voi, con khỉ chúa kia. Là người mà phải người thông minh mới tu thiền được. Mà là người là thông minh, nhưng còn phải thêm cái nữa là có cơ duyên gặp được pháp môn đúng thì mới vào thiền được nha. Phải đủ ba điều kiện:
[1:22:40]thứ nhất là phải là con người, đúng cái não bộ của con người thì mới có cái cấu trúc để có thể ta nhập thiền. Thứ hai: người đó phải thông minh. Và thứ ba: tìm được đúng pháp môn. Thiếu ba điều kiện này, ta không bao giờ vào thiền được. Ví dụ nói người, nói: "Tôi là người", là người nhưng mà người hơi ngu, không đủ thông minh thì đừng hòng tập thiền được. Thầy nói thẳng một câu như vậy. Người kém thông minh, không học thiền được, không nhiếp tâm được. Mà bây giờ nói tôi thông minh đây, nhưng mà anh tu sai pháp môn, tìm sai pháp môn, ai đó dạy cho một con đường sai, anh không bao giờ chứng thiền được á, càng tu càng bệnh. Tại sao như vậy?
[1:23:28]Thiền nó khó nó nó tinh tế quá. Khi ta ngồi thiền trong lặng lẽ đó, theo dõi trong hơi thở, nhưng mà hơi thở ta muôn hình vạn trạng, làm sao ta biết đúng biết sai trong đó? Thầy ổng dạy cũng vậy, nói trong cái lời nói thôi, chứ ổng đâu có ở trong cái tâm mình, ổng đâu ở trong cái nội tâm, ở ông thầy ổng không ở trong cái hơi thở của mình để điều chỉnh giùm mình cái hơi thở cho đúng đâu. Cho nên nếu mình không thông minh, không tự biết cái tâm mình, không tự biết hơi thở của mình để điều chỉnh thì ta cũng không nhiếp tâm được. Cho nên ta phải rất thông minh. Và cái thứ ba nữa: bây giờ mình thông minh rồi nhưng mà
[1:24:12]không có duyên, không gặp được cái pháp môn chuẩn xác thì cũng tu sai, cái thông minh đó cũng cũng vô ích mà thôi. Vô ích mà thôi.
[1:24:26]Nên vì vậy, ở đây chúng ta đều là con người, là mới được điều kiện thứ nhất ha. Điều kiện thứ hai là thông minh. Ở đây ai thấy mình thông minh giơ tay lên? Ai thấy mình thông minh giơ tay lên? Không ai thông minh hết thì làm sao tu thiền đây?
[1:24:48]Nên đây điều này chứng tỏ rằng rất nhiều người trong chúng ta là người khiêm tốn. Biết mình thông minh nhưng mà giơ tay thì kỳ quá thôi không giơ tay, chứ trong lòng cũng biết mình thông minh lắm, đúng không ạ? Đúng tim đen không ạ?
[1:25:04]Cầu mong rằng ta thông minh thật nha. Và thứ ba là phải đúng phương pháp, đúng kỹ thuật vì nó khó quá. Khó quá, cái khó này thì vài hôm nữa ở Đắk Nông thầy sẽ giảng về điều này. Thầy sẽ giảng cái tu hành từ dễ tới khó. Và tới cái ví dụ cái dễ thì ông thầy ta ổng sẽ dạy ta những điều sơ sài, đơn giản. Nhưng không bao giờ được dừng ở đó, mà ông thầy cũng không được dừng ngang đó để dạy đệ tử. Ổng dạy cái dễ, ổng dạy hoài cả đời cứ tu cái dễ dễ tu hoài là ông thầy đó cũng hại đệ tử. Ổng phải nâng cấp lên khó dần, khó dần, khó dần, mà khó cho tới cực khó là bắt đầu đi vào thiền định. Đi vào thiền định mà khi vào tâm được thanh tịnh rồi,
[1:25:50]trong đó bao nhiêu chuyện nó xảy ra trong cái nội tâm thanh tịnh, chứ không phải ngồi thanh tịnh rồi cái là im ru thôi không có chuyện xảy ra nữa, không có. Trong cái hư vô đó nó mới rất nhiều chuyện xảy ra.
[1:26:05]Ta cứ tưởng là không có gì thì thôi, không, không có gì mới nhiều chuyện xảy ra. Còn mình lăng xăng lăng xăng chứ coi vậy chứ không có gì, tầm thường. Còn khi tâm thanh tịnh rồi, rất nhiều điều xuất hiện thì ai lý giải cho ta những điều đó? Bỗng nhiên thấy hào quang, bỗng nhiên mình thấy nội lực, bỗng nhiên mình có thần thông. Vô số điều, vô số điều nó hiện ra lừa mình. Mà nếu không có thầy dạy đàng hoàng, ta bị lạc giữa đường, đi vào ngõ cụt rồi cũng hư một đời luôn. Nên cái việc mà đi vào thiền định cực kỳ khó. Và bổn phận của ông thầy phải dìu dắt đệ tử mình từ cái bước dễ cho tới bước cực khó.
[1:26:47]Nhưng ông thầy ổng đã khó chưa, ổng tới được, đạt được tới đó chưa? Ổng đã đạt được từ cái dễ cho tới cực khó chưa mà ổng dạy mình? Nhiều khi ổng mới được một phần ba con đường, ổng dạy mình một phần ba con đường ổng đuối sức ổng ngừng rồi thì mình cũng đi tới đó thôi ngừng lại, mình không đi được nữa, cơ duyên mình chỉ tới đó. Mà nếu ông thầy ổng ổng đạt được phân nửa con đường thì ổng dạy mình tới nửa con đường rồi ổng đuối rồi, ổng ngừng lại mình cũng ngừng lại. Một ông nào giỏi ổng tới đạt được ba phần tư con đường thì ổng dạy mình tới ba phần tư con đường ổng ngừng lại, hết dạy nổi nữa, mình ngang đó mình dừng lại,
[1:27:18]không biết mình đi tới hay không, hoặc là ổng chết mình chết nửa chừng. Hiếm ở cuộc đời này có người nào mà dạy mình từ căn bản thấp nhất cho tới chỗ cực khó á đúng như lời Phật dạy thì ổng mở một con đường mình ráng theo ổng á, đi tới chỗ tận cùng chỗ cực khó đó luôn. Mà đời này không biết kiếm đâu ra, không biết. Không biết thầy Nhuận Trí thầy có không. Không biết ổng có nghe không biết. Nói lén ổng, không biết ổng có nghe. Có loa đằng sau không con? Có hả? Rồi, xong, thua.
[1:27:54]Nên khi ta thực hiện lời dạy của thầy mình, của Đức Phật cũng vậy, nó đi vào, cái lời dạy đó, đạo lý đó phải đi vào đời sống, đi vào tâm linh. Vấn đề tâm linh là một vấn đề rất là lớn. Cho nên đừng ai chủ quan, đừng ai kiêu ngạo, đừng ai tự hào "à, tôi hiểu lời Phật rồi, tôi đang thực hiện lời Phật đây." Không có đâu. Coi chừng mình mới được một phần mười đoạn đường, một phần trăm đoạn đường, chứ con đường để đi vào cái tâm linh của đạo Phật khó và cao siêu lắm vậy. Mà cái dấu hiệu của một người mà đạt được cái tâm linh của đạo Phật là gì? Là khiêm hạ, thấy mình như cát bụi, đó là đúng đó. Giống như hòa thượng ta vậy đó, vượt qua khỏi sự cao và thấp,
[1:28:41]hơn và thua, không thấy mình cao siêu, chỉ có sự tôn trọng và yêu thương mọi người. Con người đó mới đúng là con người đi vào tâm linh đó, quý vị. Và cái thứ ba, cái thứ ba là ta đem được lời dạy của Phật, của thầy mình đi vào cộng đồng. Nghĩa là sao? Nghĩa là bắt đầu ta giáo hóa được, ta gây được ảnh hưởng tốt đẹp vào trong cộng đồng. Vì để xem cái người mà tu có tiến bộ hay không á là xem họ độ được bao nhiêu người. Nếu tới khi họ chết rồi mà chả độ được ai thì người đó tu sai. Bảo đảm sai, có nói trên trời trên mây gì cũng sai. Vì sao vậy? Vì ly nước đầy nó phải tràn. Nếu tâm người đó tràn đầy đạo lý thì lập tức nó phải ảnh hưởng qua người khác liền.
[1:29:34]Còn người đó cứ lặng lẽ tu mình, tu mình năm này qua năm kia tới khi tịch luôn thì dù có tôn xưng ổng là thánh, thầy cũng phủ nhận. Ổng thánh gì mà không độ được ai hết trơn vậy? Ta phải nhớ cái đạo lý nó phải đi vào ba nơi: một là vào đời sống đạo đức của mình, hai đi vào tâm linh của mình, và ba là đi vào cộng đồng. Chứ không bao giờ nó dừng lại nơi mình, không bao giờ nó chỉ dừng lại nơi đời sống đạo hạnh của mình, không bao giờ nó chỉ dừng lại nơi cái cái tâm linh của mình. Nó phải đi ra cộng đồng, nó phải ảnh hưởng vào người khác thì nó mới đúng là một cái cái đạo lý mà ta tiếp nhận được từ nơi thầy mình mà ta đền ơn được cho thầy mình.
[1:30:18]Nó phải đi được vào ba nơi: vào đời sống của mình, vào tâm linh của mình, và vào cộng đồng chung quanh mình. Đó là điều bắt buộc.
[1:30:27]Nên vừa rồi thầy mới ra thêm một cái điều luật trong cái đạo tràng quý vị, là
[1:30:36]mỗi Phật tử mình trong một năm á phải đưa thêm được người về
[1:30:45]quy y, tham gia đạo tràng tu tập. Còn cái người mà tham gia đạo tràng năm này qua năm kia rồi có một mình mình đi hoài à, người đó sai, người đó phải bị phạt và phải bị kỷ luật.
[1:31:02]Tại vì người đó nhận thức sai, cho nên bao nhiêu năm rồi cứ mình mình đi chùa, đó là sai.
[1:31:12]Một năm nói cho tệ mạt cùng đường phải đem được một người, một người đi chùa, quy y, tham gia đạo tràng.
[1:31:23]Mọi người nhìn lại mình coi, mình biết đạo Phật mấy năm rồi, mình đem được bao nhiêu người về với chùa quy y, tham gia đạo tràng? Tính coi. Cứ một năm mà không đem được người nào thì ta mang tội, ta mắc nợ.
[1:31:43]Mà nợ ngân hàng thì đã khổ rồi, mà nợ tâm linh nó mới khổ đó, nợ Phật pháp nó mới khổ đó.
[1:31:53]Cái nợ Phật pháp nó khổ, sau này ta bị trừng phạt. Bị trừng phạt ở chỗ nào? Có nhiều người gặp thầy mới nói: "Trời ơi, phải chi là 30 năm trước con gặp thầy, cuộc đời con đâu có như vầy." Cái người mà nói câu này là nói mấy chục năm trước á, thì ngồi thầy nghĩ trong bụng: "30 năm trước thầy đang còn mặc quần sà lỏn chạy lon ton ở ngoài hàng xóm, hổng có biết gì đâu, lúc ấy còn con nít mà, chưa đi tu nữa mà." Nhưng mà họ cảm động, họ gặp được Phật pháp họ cảm động quá, họ nói câu phải họ biết sớm 30 năm thì họ đã không tạo những cái nghiệp này, không tạo những tội kia, họ đã tạo được công đức này, họ đã thành được những cái điều phước thiện kia.
[1:32:31]Họ nói một câu vậy, là là ý họ nói rằng tại sao họ biết Phật pháp muộn quá. Lý do một người biết Phật pháp muộn quá rồi họ hối hận nếu họ biết sớm hơn cuộc đời họ đã không có thê thảm như thế này? Mà nhân quả nào mà làm cho ta biết Phật pháp muộn? Tới 60 tuổi rồi mới biết Phật pháp, lý do gì? Lý do kiếp trước, những kiếp trước đi chùa một, một mình ên à.
[1:33:00]Có biết chữ "ên" không? "Ên" là miền nào? Miền Tây đó nha, có một mình ên à. Đi chùa một mình là càng ngày cái kiếp sau mình cái tuổi mà mình biết Phật pháp bắt đầu nó chậm dần, chậm dần, chậm dần. Cho tới khi mà sắp chết rồi mới có một ông thầy chùa ổng lại ổng tụng kinh để cho mình chết cho lẹ. Cứ nằm hoài chết không được á, cái người nhà không biết làm cách nào, nói: "Kêu kêu ông thầy lại, ổng tụng ai chết người đó." Thế là mời ông thầy lại. Ổng thấy: "Đâu đâu ai gần chết đâu?" Dạ đây nói đây: "Ông già con gần chết, thầy tụng cho ổng chết giùm con đi." Nằm hoài cái ổng tụng cóc cóc cóc cóc gõ,
[1:33:35]ổng tụng, ổng làm lát cái mình nghe mệt quá thôi chết cho rồi, chết sướng hơn nghe ổng tụng, rồi chết. Thì tới giờ đó mới gặp được Phật pháp! Tới giờ đó mới gặp được Phật pháp! Tại vì sao? Tại vì cái kiếp nào, những kiếp trước tu có một mình tu à, đi chùa mình. Nên ví dụ cái kiếp đầu tiên mình năm tuổi mình gặp Phật pháp, qua kiếp sau hồi dãn mười tuổi mới được gặp, sau mười lăm, rồi hai chục tuổi, ba chục tuổi, tới cái kiếp cuối cùng là sắp chết rồi có một ông thầy chùa ổng lại ổng tụng cho một thời để chết cho rồi đi. Còn nếu, còn nếu mà mình ráng độ người về với Phật, về với đạo tràng, biết được đạo lý, thì cái tuổi biết đạo mình kiếp
[1:34:12]sau bắt đầu nó rút ngắn lại, rút ngắn lại cho tới cái kiếp mà vừa đẻ ra mẹ mình đem lại cổng chùa để luôn rồi ổng chạy, bả chạy đi mất luôn. Thế là mình nằm đó khóc kiến cắn, ông thầy chùa ổng ra ổng bồng lên ổng dòm ngơ ngác, nói: "Trời, nào giờ tôi đâu biết nuôi con đâu, bây giờ ai quăng cục nợ đây?" Rồi cái ông công an ổng lại ổng nói: "Thôi thầy ráng nuôi giùm làm luôn làm phước nghe thầy." Thế là từ nghĩa là mới đẻ ra là vô chùa ở luôn, sướng không? Sướng. Ủa, sao dòm mặt buồn buồn vậy nè, đám ma hay buồn? Đó là, là do nghĩa là mình mở mắt ra là mắt mình vừa mở là thấy ông thầy chùa. Đó là sung sướng vô cùng, giống như ngài Trần Huyền Trang
[1:34:50]vậy đó, ai quăng cái là vô chùa ở luôn, sướng vô cùng. Cũng là do kiếp trước mình cứ hay độ người, cho nên cái tuổi mình biết đạo ở những kiếp sau nó nó sớm dần, sớm dần, sớm dần, cho tới cái ngày bị mẹ vứt vào cổng chùa luôn là xong. Xong chuyện. Mà mà vứt vào cổng chùa mà gặp cái chùa tu cũng tốt đẹp nữa, cho nên đạo hạnh ta tiến rất là nhanh. Cả một đời nghĩa là mình mấy tuổi thì tuổi đời cũng là mấy tuổi đạo và cái uy đức lớn vô cùng. Nói một tiếng là chư thiên lắng nghe hết, hay như vậy. Nhá. Nên ở đây vậy, ta đem cái đạo lý của Phật, của thầy mình đi vào ba nơi. Một là gì? Nhắc lại coi: Vào cái đời sống của mình. Hai là cái nào? Cái tâm linh của mình.
[1:35:38]Ba là? Đi vào cộng đồng. Nhớ như vậy. Không ai được quyền tu một mình cả.
[1:35:47]Mọi người sinh ra trên cuộc đời này đều phải có cái nghĩa vụ giúp nhau tìm được hạnh phúc, giúp nhau vượt qua đau khổ, bởi vì trên con đường đi đến hạnh phúc không có kẻ độc hành cô lữ. Nhớ như vậy.
[1:36:11]Mệt chưa ạ? Thôi bây giờ thế này.
[1:36:27]Mình tu làm sao á mà đạt được cái từ bi cũng như Hòa thượng mình. Ai mình cũng thương. Mà thương để làm gì? Thương để để giáo hóa, để giúp cho người ta biết Phật pháp. Thương thì có nhiều cách để thương, nhiều cái sự thể hiện của tình thương, nhưng cuối cùng phải quy đồng về một điểm là đem Phật pháp cho nhau, như vậy là giáo hóa. Mà muốn giáo hóa thì phải tạo ra rất nhiều phương tiện để giáo hóa. Nhưng mà làm thế nào để tạo ra rất nhiều phương tiện để giáo hóa thì đây là điều mà nhiều khi cái giáo trình Phật học cũng chưa được đề cập. Nhiều khi các thầy, cô học xong ra rồi vậy cũng chưa có có nhiều cái phương pháp,
[1:37:26]nhiều cái phương tiện mà giáo hóa chúng sinh. Đây cũng là một điều cái ta còn phải tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm, thực hành để làm sao không có chùa nào bị bỏ không, bỏ hoang. Chứ tình trạng hiện nay chùa bỏ không, bỏ hoang hơi nhiều. Hôm rồi thầy ghé Nghệ An vậy gặp cái anh anh cán bộ phụ trách tôn giáo. Anh trách quá chừng, ngồi anh than, anh trách: "Mấy các thầy cứ làm đơn lên xây chùa, rồi tôi hỏi các thầy, các thầy xây chùa để làm gì, tại vì tôi đi hết các chùa rồi, chùa nào tôi cũng theo dõi hết trơn á. Mà tôi thấy các chùa có ai tới đâu? Nhiều chùa xây thiệt to rồi ngày rằm, mùng một vài ba người tới.
[1:38:13]Rồi các thầy có nhu cầu gì đâu mà xây chùa, mà làm đơn chi cả đống rồi tốn tiền." Ông nói như vậy không phải là ông ngăn cản việc xây chùa, mà ông trách là các thầy đã không sử dụng được cái ngôi chùa cho nó cho nó hiệu quả.
[1:38:30]Chùa xây lên rồi, các thầy không có phương pháp để giáo hóa, không ai tới, thì xây làm chi? Ông nói: "Xây làm chi?" là không phải ông cản việc xây, mà nếu các thầy muốn xây, các thầy phải có phương pháp làm sao giáo hóa chúng sinh hiệu quả, làm sao cho chúng sinh phải mê chùa, mê thầy. Mê chùa thôi, mê thầy làm chi cà? Mê chùa thôi, mê chùa thôi. Ờ mê chùa rồi thương thầy, thương thầy cũng được nha, ờ được, được được, thương thầy. Đó đó, thấy không? Nghĩa là hễ rảnh là cứ chạy tới chùa. Đó, tu hành, công quả, giáo hóa, huynh đệ thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau, xem chùa giống như một cái điểm tâm linh vậy á.
[1:39:15]Về nơi đó mình được yêu thương, được nương tựa, thấy ấm lòng, thấy hạnh phúc. Chùa phải là như vậy, chùa phải trở thành cái tổ ấm. Chứ nhiều khi tới, ông thầy ổng lừm lừm, chào ổng, ổng không thèm ngó, ổng không thèm gật đầu, ổng liếc liếc cái ổng đi luôn là thôi mình phát nản, hết muốn tới chùa đó rồi, đúng không ạ? Mình tới: "Dạ thưa thầy, con mới tới", ổng liếc ngang cái ổng đi luôn. Rồi xong, chùa đó Phật tử đó mất rồi đó. Là chùa đó mất cái ông Phật tử đó rồi đó, người ta không tới nữa. Mà tại sao ông thầy thấy Phật tử chào rồi mà cứ liếc cái rồi đi luôn, không gật, không không có không có cái gì đa phản ứng lại, không có response?
[1:39:53]Tại sao vậy? Tại tâm ổng nó khô quá, ổng không học được cái hạnh từ bi của Hòa thượng ta. Hòa thượng ta yêu thương chan chứa, mà ông thầy đó ổng không học được, Phật tử chào ổng ngơ ngơ. Rồi cái tới bữa cơm rồi cái ổng lơ lơ Phật tử làm gì đó làm, ổng vô ổng ăn cơm ổng không ngó nói tới ai hết trơn. Rồi chừa, ta không tới chùa đó nữa.
[1:40:19]Hoặc là ổng mời ăn cơm, ăn cơm xong người ta muốn đi vệ sinh, không có, người ta cũng không tới chùa đó nữa.
[1:40:32]Thầy nói như ví dụ như thầy, khi thầy bước ra thầy đi giảng thì rất nhiều Phật tử đứng chào thầy, đúng không ạ? Chắp tay chào. Thầy có chào lại hết từng người nổi không? Có không? Không. Làm sao ví dụ cả ngàn người thầy chào gật gật gật gật đủ ngàn cái thì thì cái đầu thầy cũng rớt ra luôn khỏi giảng luôn. Cho nên thầy cứ lặng lẽ cứ cười cười đi qua luôn. Nhưng, nhưng cúi đầu là đừng tưởng làm lơ.
[1:41:09]Biết đâu trong đó cả một bến bờ yêu thương, nhớ giùm như vậy.
[1:41:20]Khi thầy đi ra vậy rất nhiều người chào, trong tâm thầy đều trải lòng yêu thương tôn trọng đáp lại mọi người. Cái đầu không gật thôi, tại đầu gật, phải giữ cái đầu lại để lát giảng thôi, chứ trong tâm thầy thầy chào lại hết mọi người. Còn nếu mà ví gặp một hai người thì thầy luôn luôn tìm cách là bày tỏ cái tình yêu thương mình lại. Để chi vậy? Để người đó họ tin rằng khi họ đến chùa họ được yêu thương, họ còn tới nữa. Nên nếu mà ta xây dựng cái chùa rồi mà lòng mình không có yêu thương, chùa đó không ai tới. Nên trong cái chùa đó phải có một trái tim mặt trời.
[1:41:59]Trái tim mặt trời ở trong đó thì mọi người mới tìm về cái chùa. Cái chùa ta xây lên có tốn kém rồi, nhưng mà nó hiệu quả vì mọi người về đó nương tựa. Mà nương tựa là nương tựa cái gì? Trước hết họ tìm thấy được tình yêu thương. Tại ngoài đời coi vậy chớ yêu thương nó mong manh, nó tạm bợ, nó bạc bẽo. Về nương tựa được cái cái cái từ bi thì nó mới bền vững. Ở trong chùa phải có cái từ bi trước, chưa biết đạo lý gì nhưng biết thầy, cô trong chùa tràn ngập từ bi là mình yên tâm mình về chùa. Nên cái này là cái cũng không phải dễ dàng mà các thầy cô có liền, phải quyết tu, quyết quyết tu! Không quyết tu, tâm từ bi không xuất hiện đâu, không phải dễ đâu.
[1:42:49]Tu cũng phải nhiều năm, bắt đầu tâm từ bi nó mới củng cố dần. Tâm từ bi nó củng cố rồi, trong chùa có một trái tim mặt trời nằm ở trỏng á là Phật tử sẽ tìm về. Và như vậy ta không mới lỗi, ta không có lỗi với Phật, ta không có lỗi với Phật pháp, ta không có lỗi với thầy tổ của mình. Còn xây chùa rồi không ai tới, ta có lỗi vô cùng, mà hiện nay tình trạng đó bị nhiều lắm.
[1:43:16]Rồi một điều nữa là
[1:43:22]nhiều khi thầy, các thầy lớn lên chút xíu vội vàng tách ra để trụ một nơi, làm thầy một cõi, điều đó cũng rất bất lợi cho Phật pháp, rất bất lợi cho Phật pháp. Vì sao vậy? Vì cái chùa đơn chiếc ta không làm được những Phật sự lớn lao. Những lần vậy thầy tới cái chùa đó vậy, tới cái chùa thầy thấy chùa cảnh đẹp ghê nha, tại sao không tổ chức này, không tổ chức cái kia? Cái câu trả lời là không có người. Tại thầy, chung quanh thầy không có ai. Muốn tổ chức cái khóa tu, muốn tổ chức một cái trại hè, không làm được, tại không có người, không làm gì được hết. Rồi vậy lâu lâu nhờ ai tới dọn dẹp vệ sinh chút rồi thôi là
[1:44:08]là xong rồi, không làm gì được nữa vì chùa ít người quá. Mà lỗi tại sao ít người quá? Bởi vì ta rời đại chúng sớm quá.
[1:44:19]Nên tâm ta phải yêu đại chúng, phải nhiều huynh đệ ở cùng với nhau thì mới chung tay làm nên những Phật sự lớn được. Còn cứ tách ra sớm, tách ra sớm, ta phá đạo mà ta không hay.
[1:44:35]Đây mà đây là cái lỗi nè, trong đạo Phật chưa khắc phục được. Bên chính quyền thì họ rầu lắm, họ rầu là các thầy cứ phát sinh những cái chùa bé bé, lâu lâu xin xây thêm, xây thêm, chùa có một ông thầy. Họ rất là rầu, mà đạo Phật không kiểm soát được, không biết làm sao. Rồi họ ngăn cản thì nói họ ác, nói là nhà nước khó khăn, nhưng nhà nước biết cái điều đó nó không hiệu quả. Các thầy nên ở lại với nhau, hợp tác với nhau để huynh đệ chung tay, có được cái sức mạnh của đại chúng mới làm nên được những Phật sự lớn lao. Vậy đó. Mà nếu có tách đi ra thì cũng còn cái gốc ở tổ đình, là cũng không thực sự đi ra.
[1:45:13]Mình chỉ được phân công đi thôi, lúc nào cũng có người của tổ đình dõi theo hỗ trợ làm các việc Phật sự, cần chuyện là có người tới liền thì như vậy Phật pháp ta mới có sức mạnh. Chứ còn cứ một người một bóng ở một cõi, từ từ ta sẽ thấy không làm nên được một chuyện Phật sự nào cả, rồi đạo Phật suy yếu theo luôn. Nên cái tình trạng khắp nơi mà đạo Phật suy yếu cũng chỉ bởi vì không có người, mà trong đó là không đoàn kết nè, tách ra sớm nè, không có người, và đặc biệt vì không có ai tới chùa bởi vì trong chùa thiếu một trái tim mặt trời ở trỏng, trái tim từ bi ở trỏng.
[1:45:55]Bây giờ
[1:45:59]Chó nó cự nó nói hoài, nói hoài, nói hoài nãy giờ hoài. Thôi, này không nói nữa.
[1:46:05]Thì hôm nay vì ngày mai là húy kỵ chính Hòa thượng ha. Thì ừm buổi tối hôm nay là buổi giống như là buổi
[1:46:16]trừ tịch vậy, chúng ta vào... Hồi nãy thì có làm cái lễ sơ sơ đấy, trong nhà tổ lễ Ngài. Rồi mọi người cứ lễ... lễ Hòa thượng thì lễ, rồi sáng mai ta lại phụ việc, phụ cái lễ chính, nha, tưởng nhớ Hòa thượng. Mà ta cũng mong rằng đời đời mọi người tưởng nhớ cái ân đức của Hòa thượng, đức độ Hòa thượng để trở thành cái tấm gương, thành cái động lực, thành cái sức sống cho mình mà mình tu hành tiến bước trên cái cuộc đời này. Cái bài giảng hôm nay thầy đặt cái tựa là "Đức Độ Thiên Thu". Ân đức của Hòa thượng là mãi mãi là như vậy. Nhưng mà cái trách nhiệm là của chính chúng ta. Ta phải biến cái lời dạy Hòa thượng thành cuộc đời của mình,
[1:47:04]thành tâm linh của mình, và thành cái cộng đồng chung quanh mình ha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Dạ Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. À thông qua thời pháp vừa rồi, chúng con đã được may mắn sống lại những hồi ức thiêng liêng vô cùng quý báu giữa trên Đức Hòa thượng Thượng Thiện Hạ Nhơn cùng với sư phụ, cũng như được lắng nghe lại những pháp môn tu hành từ thời Đức Phật qua pháp ngữ của sư phụ, cũng như sự chỉ dạy từ kinh nghiệm tu hành của sư phụ cho chúng con. Mà chúng con cũng xin nguyện là thương yêu nhau, đoàn kết để cùng tương trợ nhau để xây dựng Phật pháp ngày càng hưng thịnh hơn.
[1:47:43]Chúng con cũng nguyện trên Đức Sư Ông cũng như mười phương chư Phật gia hộ cho các sư bác, sư chú, cũng như sư phụ tại tổ đình Thiên Đức mãi là điểm tựa cho chúng con. Một lần nữa chúng con xin được tri ân. Và giờ phút này, xin được cung thỉnh đạo tràng hồi hướng. Nguyện cho khắp pháp giới chúng sinh, Ai cũng tìm ra được chính mình.
[1:48:18]Để rồi an trú qua nhiều kiếp, Cuối cùng tan vỡ hết vô minh.
[1:48:33]Dạ chúng con xin được cung thỉnh sư phụ xả y dùng nước giải lao đôi chút, chúng con sẽ được... chúng con xin phép bố trí các huynh đệ vấn an sư phụ.
[1:48:44]Huynh đệ vấn an sư phụ ở phía hông... bên hông chánh điện, mọi người nhanh chân di chuyển đi, di chuyển đi, di chuyển đi. Dạ sư phụ là huynh đệ rất thích... Huynh đệ miền Trung hồi giờ... bữa giờ chưa đi được, nên là hôm nay nhân cơ hội sư phụ ra gặp sư...
[1:49:02]Đưa nước sư phụ đi. Cởi áo sư phụ.
[1:49:25]Rạng ngời vầng đông huy hoàng, Thầy từ trên núi về thăm. Một tình thương lớn chan hòa, Mọi người ấm áp tiếng vui rộn ràng.
[1:49:48]Cùng nhau cung kính bên Thầy, Lời Thầy thanh thoát thương yêu. Mở đường chân lý an lành, Cuộc đời vơi bớt đau thương buồn phiền.
[1:50:10]Cho chúng con mùa xuân bất tận, Tâm chói chang niềm vui rất gần.
[1:50:19]Không có mây trời trong sáng ngần, Đây đóa hoa một lần nở mãi.
[1:50:28]Như bóng đêm giờ tan vỡ rồi, Khi tiếng chuông Thầy vang giữa đời.
[1:50:37]Ánh đạo hoa một phen sáng ngời, Lòng vững tin chẳng bao giờ vơi.
[1:50:49]Thầy là cây cao bóng mát, Lòng từ bao la bát ngát.
[1:50:58]Lời dạy sâu xa thấu thoát, Mở lối đi về vô cùng.
[1:51:07]Một mảnh đất rất khô cằn, Thầy về rạng rỡ thênh thang. Dìu dắt, Thầy là ánh sáng bình minh, Cuộc đời sẽ bớt than van, Trầm hùng đỉnh núi hiên ngang bình an.
[1:51:36]Cho chúng con đường đi giữa trời, Tan bóng đêm vầng dương chói ngời. Dậy khúc ca tìm câu thảnh thơi, Nay bước sang một đời sống mới.
[1:51:54]Ai có tim từ trong lửa hồng, Sen vẫn tươi tỏa hương bất động. Buông sóng vui vượt qua huyễn mộng, Bóng dáng Thầy trải khắp hư không.
[1:52:50]Cho chúng con mùa xuân bất tận, Tâm chói chang niềm vui rất gần.
[1:52:59]Không có mây trời trong sáng ngần, Đây đóa hoa một lần nở mãi.
[1:53:09]Như bóng đêm giờ tan vỡ rồi, Khi tiếng chuông Thầy vang giữa đời.
[1:53:18]Ánh đạo hoa một phen sáng ngời, Lòng vững tin chẳng bao giờ vơi.
[1:53:29]Thầy là cây cao bóng mát, Lòng từ bao la bát ngát. Lời dạy sâu xa thấu thoát, Mở lối đi về vô cùng.
[1:53:48]Một mảnh đất rất khô cằn, Thầy về rạng rỡ thênh thang. Dìu dắt, Thầy là ánh sáng bình minh, Cuộc đời sẽ bớt than van, Trầm hùng đỉnh núi hiên ngang bình an.
[1:54:17]Cho chúng con đường đi giữa trời, Tan bóng đêm vầng dương chói ngời. Dậy khúc ca tìm câu thảnh thơi, Nay bước sang một đời sống mới.
[1:54:35]Ai có tim từ trong lửa hồng, Sen vẫn tươi tỏa hương bất động. Buông sóng vui vượt qua huyễn mộng, Bóng dáng Thầy trải khắp hư không.