[0:12]Những ân tình như biển triều dâng sóng lên. Khi đạo pháp ta đi gieo rắc ngàn nơi. Hỡi con tim bao la như ánh mặt trời. Giữa cuộc đời vầng đạo bừng lên nắng tươi. Vui bên nhau hạnh phúc thênh thang rạng ngời. Hôm nay chúng ta học cái bài à hoằng pháp đầu tiên, đó là bài khái niệm.
[1:01]Thì à hai bài đầu này chúng ta học vẫn còn có tính cách lý thuyết, chúng ta vẫn làm bài tập ở ở nhà, nhưng tới bài thứ ba thì chúng ta phải đi thực hành rồi mới viết bài được. Ừ suốt cái môn hoằng pháp này phải thực hành rất nhiều. Thì ừm chúng tôi sẽ đề nghị Ban Giám hiệu tổ chức cho quý thầy, tạo điều kiện thuận lợi cho quý thầy đi ra ngoài để làm việc thực hành để mà làm bài tập. Hôm nay tôi cũng a trân trọng giới thiệu là chúng tôi đã in xong và xuất bản cái cuốn sách Tâm Lý Đạo Đức. Cái môn mà Thầy Đức Hoài đang dạy nè, phải không? Xong chưa? Xong rồi phải không? À thì bữa nay có in ra luôn, hay vậy đó! Ủa, xong rồi hả?
[1:56]Dạy luôn ba chục bài rồi hả? Chưa tới, à nhưng mà cũng a... Thôi, ở trong đây dạy đủ luôn. Thì đem lên biếu a Long An, nhưng mà không đủ để một người một bài, hai người một cuốn nha, hai người một cuốn nha quý thầy, để quý thầy tham khảo cho vui. Và ừm cuốn này chúng tôi cũng khuyến khích là cố gắng quý Phật tử tiếp tay để phụ phát hành giùm. Nói phụ phát hành giùm không phải là vì sợ bán ế hay là bán để có lãi, mà bởi vì đây là một cuốn sách rất là có giá trị trong cái việc tu hành. Gia đình nào dù biết Đạo Phật hay không biết Đạo Phật cũng nên có một cuốn này nằm trong nhà để cho con cái nhiều khi lâu lâu giở một hai trang cũng có lợi.
[2:41]Nên hãy nhờ quý Phật tử, người Phật tử mà bèo bèo nhất, bình thường nhất á, người phải bán được 10 cuốn giùm. Còn Phật tử xịn thì người phải bán được 100 cuốn. Quý thầy thì người phải bán được 300 cuốn giùm.
[3:03]Này là chúng ta bán là vì sự nghiệp hoằng pháp chứ không phải là vì à lợi nhuận đâu, mà cuốn này rất là có lợi, có lợi cho việc tu hành. Hôm nay chúng ta học bài à hoằng pháp đầu tiên. Ừm thì cái môn này là đúng ra thường thường người ta dành cái môn này cho những người đã đi qua được nhiều trường lớp,
[3:28]biết rõ được nhiều giáo lý thì mới tới cái môn hoằng pháp. Mà ở đây chúng ta đã đi hơi sớm, là chỉ còn mới trung cấp qua một năm, qua năm thứ hai bắt đầu đi vào môn hoằng pháp thì có vẻ như hơi vội. Nhưng sự thực, tôi dạy môn này hơi sớm vì hai lý do. Lý do thứ nhất là vì tôi sốt ruột mà không chờ được. Lý do thứ hai là tôi tin rằng là mỗi người đều có cái khả năng hoằng pháp, mà cái việc mà ngồi trên bục giảng là cái cái giai đoạn cao, chứ còn hoằng pháp thì rất là nhiều cái hình thái, nhiều cái phương pháp chứ không phải là chỉ ngồi trên bục giảng. Chúng ta sẽ học cái môn này, tôi dự định là cho học trong ba năm,
[4:15]nhưng mà rồi tôi đã nghĩ lại, cho nên chỉ học trong hai năm. Năm đầu là những cái hoằng pháp căn bản, năm thứ hai là cái phương pháp diễn giảng, tức là chúng ta tập ngồi trên bục giảng. Ở những bài cuối thì chúng ta nói về những khái niệm về tổ chức, lãnh đạo, chỉ đạo cái việc hoằng pháp. Đây là những khái niệm tương đối hơi lớn. Mà sở dĩ mà tôi tôi tôi cho hướng dẫn sớm bởi vì tôi tin ở khả năng mỗi người đều có cái cái khiếu, cái công việc hoằng pháp. Như tôi lấy kinh nghiệm bản thân vậy, tôi nhớ hồi lúc tôi mới đi tu, còn làm điệu, cái chiều xuống cái tụng kinh thì những cái em trong làng kéo về tụng cho vui.
[5:00]Tại lúc á cái thời đó nghèo, chiều xuống rồi đèn dầu leo lét, không có chỗ nào đi chơi. Chỉ có chùa lại chơi là vừa vui mà vừa an toàn, chứ không có những tụ điểm mà tivi, karaoke, không có gì hết hoàn toàn. Cả làng nó còn đèn lù mù lờ mờ. Thì các em nó tập trung lại chùa tụng kinh không rồi cái đi về. Tôi thấy tiếc mà đi về nhà cũng xa, cái tôi xin phép quý thầy, tôi giữ mấy em lại, tôi mới kể chuyện Phật, giải thích cho nghe. Nhờ vậy mà các em rất là có đạo tâm. Cho tới bây giờ, cái ấn tượng rất là lớn. Mà mà tôi nhớ lúc đó tôi cũng còn làm điệu à, chưa có gì, nên tôi tin rằng ai cũng có thể làm được,
[5:42]với điều kiện là chúng ta tập đi từ những bước rất là căn bản, chứ mình không có với cao. Nhờ vậy chúng ta học học sớm hơn một chút. Về môn hoằng pháp này, nó nằm trong cái tiến trình bốn bước tiến của người đệ tử Phật. Người đệ tử Phật có bốn cái mức độ tiến tu. Cái mức thứ nhất là cái chữ H thứ nhất là gì? Học giáo pháp, nha. Học học giáo pháp. Là cái trường ta là chúng ta đang đang học đây. Chữ H thứ hai là gì? Hành, ha, tức là chúng ta tu hành, thực hành được cái giáo lý đó. Chữ H thứ ba là gì? Hoằng hóa, đúng rồi.
[6:25]Hoằng hay hóa gì cũng được, hóa độ thì cũng được. Và chữ H thứ tư là...
[6:37]Chữ H thứ tư là gì?
[6:41]Chữ H thứ tư không phải là hứa, mà là hộ pháp. Hộ trì giáo pháp, hộ trì Tam Bảo. Bốn cái mức tiến tu như vậy. Thì ai bước đầu đến với Phật pháp, chúng ta đều phải tìm hiểu để biết xem cái Phật pháp là như thế nào, ha, chúng ta học nhiều cách. Chúng ta học trong kinh điển, à chúng ta học nơi nhà trường như thế này, chúng ta tự học nơi sách vở, chúng ta đi nghe giảng, chúng ta đàm đạo, và chúng ta học trong cái hành nữa, và học trong cuộc sống nữa. Bài thứ hai chúng ta sẽ nói những điều này, chúng ta học trong cuộc sống, mà chính cái học trong cuộc sống á, chúng ta mới phát hiện ra nhiều điều lý thú,
[7:21]mà nó tạo cho chúng ta thành một cái kho giáo pháp vô tận, một nguồn giáo pháp vô tận. Để sau này mình cứ đi giảng thì không bao giờ mình tắt cái giáo lý, nhả hoài có giáo lý hoài, bởi vì mình học trong cuộc sống. Chứ còn nếu mà mình chỉ học trong nhà trường, mình không có thực hành, mình không có đối chiếu với cuộc sống, mình học bao nhiêu bài, mình trả lại đúng bao nhiêu bài, mà những bài mình trả thì thường nó hay dở hơn cái bài gốc chút, giống như photocopy vậy, photo cái bản sao luôn luôn nó mờ hơn bản gốc một chút một chút chút chút chút vậy đó, cứ photo nhiều lần rồi cái bản cuối cùng nó mờ nhạt.
[7:59]Tại vì chúng ta học nhiêu, mình nói lại nhiêu, nó luôn dở hơn thầy gốc mình. Nhưng mà nếu mà trong cái học này, chúng ta biết học trong thực hành, học trong đời sống thì cái giáo lý mình nói là giáo lý gốc, mới hoài mới hoài. Khi mình giảng cho người ta nghe là cái giáo lý ban đầu, chứ không phải là cái giáo lý mình mình sao chép. Mình mình có học từ nơi Phật, từ nơi thầy tổ mình, nhưng mà có cái kinh nghiệm của mình và có cái đối chiếu với cuộc sống thì cái giáo lý mình nó mới mới hoài. Thì là bài thứ hai chúng ta sẽ nói cái này, cũng lý thuyết, bài thứ ba đó mới thực hành. Kế đến là cái thực hành.
[8:37]Thực hành giáo lý này thì tạm thời chúng ta có chia làm ba điều. Dĩ nhiên nhiều lắm, thực hành thì nhiều lắm, nhưng mình nói cho gọn cho căn bản ba điều để cho dễ nhớ. Cái hành thứ nhất là tu dưỡng đạo đức. Làm sao mình càng tu thì mình càng hiền lành, nhẫn nại, can đảm, ừm biết dấn thân, biết hy sinh, khiêm nhu, hòa ái, từ bi, không còn có những cái bướng bỉnh, hơn thua, ích kỷ, ganh tị, vân vân. Đó, đây là cái đạo đức, tu dưỡng đạo đức là thứ nhất. Cái thứ hai của việc tu hành là việc nhiếp tâm trong thiền định để mình thoát dần cái bản ngã. Bởi vì Đạo Phật chúng ta là nhắm tới cái vô ngã. Người nào vô ngã hoàn toàn thì người đó giải thoát.
[9:23]Cho nên trong cái hành, nó có cái yếu tố thứ hai là chúng ta thực hành thiền định để thoát bản ngã. Mà người nào có thực hành thiền định, chiến đấu với cái bản ngã của mình, chiến đấu với nội tâm của mình, thì cái người đó có cái lửa, có cái chất liệu của cuộc sống của sự tu để sau này người đó hoằng hóa rất là tốt. Còn người nào mà không có thiền định, không có chiến đấu với nội tâm mình thì người đó sau này bước ra nói chuyện nó nó lãng nhách à, nó lạt lẽo, không có gì. Nên nên cái cái thực hành rất là quan trọng. Từ từ chúng ta còn nói thêm nhiều. Và trong cái thực hành, nó có một cái quan trọng
[10:09]là cái cái biết lỗi, biết lỗi của mình. Thì có người hỏi tôi trớ, nói: “Thưa Thầy, tu là làm sao?” Hông có thì giờ tôi trả lời, nói một câu một: “Suốt đời biết lỗi mình.” Là câu đó. Mà nếu người nào thực hành được điều đó thì nhiều điều kỳ diệu xảy ra, lát chúng ta nói lại. Còn cái thứ ba là hoằng hóa. Hoằng hóa nghĩa là gì? Hoằng hóa nghĩa là... hoằng là gì? Hoằng là rộng. Hóa là... chuyển hóa là giáo hóa, tức hoằng hóa tức là đem cái giáo lý đến cho rất nhiều người, rất nhiều người biết, là hoằng hóa. Thì hoằng hóa định nghĩa rất là lớn, không phải chỉ là ngồi trên bục giảng, mà... mà chúng ta bằng mọi phương tiện, bằng mọi cách
[10:56]làm sao để cho người khác hiểu được giáo lý, đó là chúng ta hoằng hóa. Có khi mình không nói câu nào, mình đưa cuốn sách cho cái người họ không biết gì Phật pháp họ đọc một cuốn, cũng là hoằng hóa. Hoặc là có khi là một nhà sư à ở ngang đường, tự nhiên thấy một cái người họ bị gặp khó khăn, mình dừng xe lại mình tận tình mình giúp đỡ. Mình chả thèm nói câu nào, nhưng mà những người chung quanh nhìn cái hình ảnh nhà sư làm cái đó, họ xúc cảm với Phật pháp, vậy là chúng ta cũng vừa mới mới hoằng hóa. Nó vậy đó, hoằng hóa nhiều phương tiện. À quên, cái hạnh cái hạnh mới nói hai cái, còn cái thứ ba.
[11:34]Cái thứ ba á của hạnh á là cuộc sống của mình đối với mọi người, cái sự đối xử mình với mọi người, nói lại hạnh ba cái. Thứ nhất là tu dưỡng đạo đức, thứ hai là thiền định và thứ ba là mình đối xử với con người, thì trong đây gọi là hạnh. Cho nên nếu người nào trong cái đối xử với mọi người chung quanh mà hời hợt, sơ sài, nông cạn, tệ bạc, ác độc thì người đó không phải không phải tu trong đạo Phật. Chỉ có người nào mà biết đối xử với con người tử tế, thương yêu, độ lượng, nghiêm khắc, à nó vừa độ lượng mà vừa nghiêm khắc, vân vân thì người đó là người biết tu. À, vậy. Còn hoằng hóa vậy là đem giáo lý lan truyền
[12:15]cho khắp nơi bằng mọi phương phương tiện. Còn hộ là gì? Hộ là bảo vệ Phật pháp. Cái mà chúng ta đã gây dựng được, chúng ta khi mà hoằng hóa là chúng ta đã xây dựng được Phật pháp khắp nơi, nhưng mà nếu không bảo vệ thì đạo Phật nó vẫn bị lung lay, hoặc là người ta thoái chuyển nội tâm, hoặc là cái giáo lý tà vạy nó đi tới nó lấy người ta mất, hoặc là kẻ ác tới giết những người đạo Phật để họ đuổi đạo Phật đi mà họ chiếm cái đất đạo của họ, vân vân, thì phải có cái hộ pháp. Thì chúng ta không có chưa có học cái môn hộ pháp, biết đâu một lúc nào đó chúng ta có duyên thì chúng ta sẽ học, nhưng hôm nay mình chưa có học.
[12:53]Thì trong cái bốn mức độ tiến tu này thì mức độ khó nhất là hộ pháp. À. Tại vì sao? Vì từ cái hoằng hóa mà trở về trước á, chúng ta cứ cần hiền lành là được. Mình học, mình hành, mình hoằng, cứ hiền lành là làm được. Nhưng mà riêng cái hộ á, có khi phải biết dữ, phải không? Khi nào cần hiền thì hiền, khi nào cần dữ thì dữ, thì người này mới làm công việc hộ pháp được. Còn người nào lúc nào cũng dữ thì có phải hộ pháp không? Không. Lúc nào cũng dữ hết là thứ ba trợn. Chọc người ta ghét à. Mà lúc nào cũng hiền hết thì sao? Cũng không không hộ pháp được. Cho nên cái người hộ pháp á, cái khó là biết hiền đúng lúc, biết dữ đúng lúc.
[13:39]Mà đây là cái khó, mình phải có trí tuệ. Vì cái dữ nó là con dao hai lưỡi, mình dùng bậy cái nó thành ra mình mang tội, còn mình dùng đúng thì nó lại góp phần bảo vệ Phật pháp rất là hiệu quả. Ở đây phải có cái chuyên đề, chứ còn không mình không biết, nhưng mà tiếc là chúng ta không có nghiên cứu, mình chỉ học cái hoằng hóa thôi. Bốn cái mức độ vậy mà lạ lùng cái là mình có được bốn chữ H ha. Chữ Nho với chữ Việt Nam được bốn chữ H, còn mấy nước khác thì sẽ không có chữ H. Bốn cấp đều giống nhau như vậy, cũng là một cái ngẫu nhiên rất là rất là vui. Cái mà muốn a muốn hộ pháp á, hộ pháp là cái đỉnh cao,
[14:19]cái người mà có bản lĩnh hộ pháp là người công đức rất là lớn, bởi vì rất là khó. Hoằng pháp coi vậy chớ dễ, nhưng mà công đức của người hộ pháp hiếm có người làm được. Ví dụ mình nói bây giờ 100 người học thì được bao nhiêu người hành? Hả?
[14:39]Nhắm coi. 2/3. Thôi vậy là lạc quan đó, nhưng thôi cũng được. Mà trong 2/3 hành đó thì bao nhiêu phần hoằng hóa được? Hả? Bao nhiêu phần hoằng hóa được? 1/3 hơi nhiều, không có đâu. Cái này ít xịt à, đạo Phật ít lắm. Để sau cái môn này mà khắp nơi họ được nghe rồi chúng ta sẽ thấy người hoằng pháp nhiều thêm. Nhưng mà thật ra nào giờ đạo Phật ta 100 người tu chừng một người hoằng à, không tới, ngàn người tu một người hoằng à. Đạo Phật mình nào giờ bị cái tình trạng vậy. À cho nên có số ít, mà bây giờ nói 100 người hoằng chưa tìm được một người hộ pháp. Cái hộ pháp cực kỳ hiếm. Những người mà biết cứng rắn đúng lúc,
[15:28]biết hiền lành đúng lúc để mà giữ gìn Phật pháp, người đó rất là hiếm. Mà đặc biệt cái người đó là phải Thiếu Lâm Hồng Gia Quyền, đai đỏ đi vô nữa. Quý thầy ở đây có ai biết võ không? Có không? Phải học nha. Thầy phải học, phải biết võ nha. Đi tu mà không biết võ là không được. Thầy Minh Lãnh biết không? Minh Lãnh đâu rồi?
[15:55]Ở đây có thầy nào ở nhà học được mấy ngón không? Vài ngón. Không học hả? Phải tập nha. Thành thử ví dụ ngoài những cái thế mà khí công mình tập rồi bắt đầu quý thầy phải cho tập võ, nha.
[16:10]Chúng ta nói sâu xíu nè. Cái học á thì mình biết rồi đó, còn cái hành nó có cái khó thế này: là biết lỗi á. Chúng ta nói lại cái này một chút. Như có người hỏi tôi tu là cái gì? Tôi nói một chữ một: Ráng suốt đời biết lỗi. Thì vì không có thời gian thôi, nhưng mà cái biết lỗi này rất là lạ. Cái người mới tu á, cái trí tuệ mình thấp á thì mình ráng biết lỗi mình thì mình biết những cái lỗi thô thô. Như mình biết mình hay tự ái, còn giận hờn, bướng bỉnh, hay còn chút ích kỷ, thế là mình phải chiến đấu với cái cái lỗi này của mình. Thì lần lần cái mình tiến bộ lên. Nhưng mà khi mình tu sâu rồi á, mình tu tu sâu rồi thì
[16:54]cái những cái lỗi mình biết nó sâu xa, biết những cái vi tế mà người ta không thấy, tự mình biết chứ người khác không thấy. Mà nếu những bậc mà họ chứng rồi đó, họ biết những cái lỗi họ một, hai ngàn năm tới. Lỗi chưa ra nhưng mà họ biết một, hai ngàn năm tới họ còn bị cái lỗi gì. Cái mức độ biết lỗi cực kỳ vi tế của hàng Bồ-tát á, trí tuệ Bồ-tát. Còn tu mà không biết lỗi thì người đó không biết tu, không biết tu. Mà có điều này rất là lạ, quý thầy mà càng biết lỗi, sau này quý thầy giảng càng hay. À, đây là rất là lạ. Quý thầy biết trong ngày cái ngày tháng cứ trôi qua như vậy và quý thầy cứ thấy được lỗi của mình,
[17:34]tự nhiên sau này mình bước ra mình giảng hấp dẫn kỳ lạ, không biết tại sao. Quý thầy cứ thử nghiệm nha, cứ từ bây giờ ngày nào cũng ráng tìm lỗi của mình ghi trong sổ. Mình suy nghiệm ra được cái lỗi nào mình cứ ghi vào trong sổ. Đến sau này quý thầy bước ra hoằng pháp thì sẽ thấy là mình thuyết pháp rất là hay, dẫn dụ người rất là khéo. Còn nếu mà không được như vậy, quý thầy cứ tìm tôi mắng vốn, rồi tôi sẽ trốn, nha.
[18:06]Thì có một ông sư đệ, có một ông sư đệ ổng ổng ổng thấy tôi giảng có vẻ là được người ta thích, thì ổng cũng muốn giảng như vậy tại vì ổng cũng khỏe mạnh lắm, tướng tốt, cái gì nhiều điều kiện cũng hay, huynh đệ ngang ngang với nhau. Ổng cũng giảng dữ lắm. Mà tôi tôi không có dự những buổi giảng của ổng nên không có biết là ổng hay cỡ nào, nhưng chỉ biết là trong lúc nói chuyện bình thường thì ổng nói rất là hấp dẫn. Thì ổng cũng đi giảng nơi này nơi kia, mà ổng thấy tôi giảng sao được Phật tử thích, thì ổng cũng giảng, thậm chí đi ra nước ngoài giảng. Nhưng mà cuối cùng ổng vẫn cảm nhận một điều là sao vẫn không
[18:43]có gọi là ăn khách á, không có ăn khách bằng tôi. Ổng mới đau khổ, ổng tức tối, ổng đi tìm coi nó là nguyên nhân nằm ở chỗ nào. Rồi không biết ổng đi giờ ổng đi đâu không biết để ổng đi tìm cái nguyên tắc nguyên cái nguyên lý chỗ nào. Thì tôi nói tiếc quá, chứ nếu gặp thì tôi tôi sẽ nói một câu đơn giản là ráng biết lỗi thôi hà, không có gì hết trơn. Thế là mình tu sao mình ráng biết lỗi của mình, biết cho nhiều, biết cho kỹ, biết cho sâu, thì sau này mỗi lời mình nói ra lay động tâm hồn người khác á. Bởi vì cái đó từ cái kinh nghiệm xương máu của mình, từ những ngày tháng mà mình mình hối hận,
[19:14]mình đau khổ vì những lỗi lầm của mình, những ngày tháng mà mình quỳ trước Phật mình sám hối cái lỗi lầm gì đó, ngày những ngày tháng mà mình nhìn vào tâm mình mình thấy những cái sơ suất gì đó còn tồn tại, hoặc là những lúc mà mình chiến đấu với cái ích kỷ chính mình, vân vân. Những lúc đó, cái đó làm thành cái đạo lực chứ không có gì lạ. Ta nói ví dụ như là người ta cúng dường vải, rồi chia nhau cho mỗi huynh đệ thì người được một, hai người được một bộ rưỡi, ví dụ vậy, hai người được một bộ rưỡi. Thì áo thì được hai cái, nhưng quần thì mỗi người chỉ được một ống, ví dụ vậy, nếu chia ra. Lúc đó đó, nếu mà mình cứ ngồi mình làm thinh,
[19:55]mình chờ cho huynh đệ kia ổng nhường luôn cái ống còn lại cho mình á, thì mình là người sao? Mình là người sao? Ích kỷ, phải không? Còn thôi mình ngay từ đầu cái mình thấy lúng túng liền, mình thấy việc chia lúng túng liền. Hai người có cái quần sao mặc? Có hai cái ống quần thì ngay ngay lúc chớp nhoáng đó mình nhường cái ống kia liền. Mình nói thôi huynh lấy luôn cái ống này lại cho mặc đủ hai ống, còn tôi không cần ống nào, không sao hết, không sao. Thì những cái lúc mà trong cái vi tế như vậy mà mình nhanh nhạy mình phản ứng, mình nhường nhịn, mình chia sẻ liền thì tự nhiên cái đạo lực mình tăng lên,
[20:32]vì mình đã chiến đấu vừa xong với một cái chút ích kỷ trong một bài toán. Tại vì còn nhiều bài toán, nhưng mỗi lần mình giải được một chút như vậy đạo lực tăng lên chút. Thì từ những cái ngày tháng như vậy cực khổ mà tu hành như vậy, hy sinh như vậy, vất vả như vậy, thì sau này thành cái đạo lực ở trong tâm. Và mình nói ra là có sức mạnh lay động người khác. Còn cái việc mà mình học sao mình ra mình nói y chang lại vậy cái nghe nó nhạt lắm, nghe nó chán. Ví dụ như quý thầy ở trong trường, mấy thầy học nói: "Vô ngã, vô ngã là gì? Vô ngã là mọi vật không có thực thể, không có tự tánh, không có từ thể.
[21:08]Ví dụ cái nhà này là bằng cát, gạch, xi măng hợp thành nên không có gì gọi là cái nhà. Thân này là gì? Hợp lại của ngũ uẩn, không có gì là ta." Mấy này quý thầy biết chưa? Biết nát hết trơn phải không? Rồi sau đó đi ra cũng giảng lại đến Phật tử: "Nè, vô ngã nha, vô ngã cái nhà này không có gì là nhà vì cát, đá, xi măng. Thân này không có gì là ta vì ngũ uẩn." Cái này Phật tử biết không? Phật tử cũng biết hồi đời tám quánh nào rồi hết trơn. Rồi cũng y chang vậy đó là bản sao. Nhưng mà khi mà mình có chiến đấu với từng giờ phút mà mình phải nhường nhịn, phải hy sinh, phải san sẻ. À ví dụ như hôm đó cái mình không biết sao mình
[21:46]nước đổ ướt trong cái cái cái chánh điện hết trơn, lên cái quý thầy lớn rầy: "Ai, chú nào làm để nước đổ?" Thì mọi người cũng lúng túng, thì mình cũng chẳng biết ai nhưng mình thôi mình nhận đại nói: "Dạ con sao quên đóng cửa chắc mưa nó vô chút, lòng sơ suất." Thì một chút mình nhận lỗi đại cho thôi khỏi ai khỏi quý thầy khỏi tìm người nào cho nó xong chuyện, vì lỗi đó cũng không đáng. Thôi mình nhận cho nó yên rồi thôi mọi người cứ đi lau quét đi làm vậy. Thì mình bị rầy chút, thì những chút hy sinh chút chút vậy, đó là vô ngã. Sau này mình bước ra mình giảng về vô ngã, nó nó làm người ta xúc động.
[22:19]Đó, cái cái thực hành là cái biết lỗi đó, cái chiến đấu với chính bản ngã của mình sau này mình nói đâu chắc đó. Cái giá trị của cái hoằng pháp là do cái hành, còn nếu không có thực hành thì sau này mình bước ra hoằng pháp, mình nói cái lời nói nó nó nó lạc, lạc, người ta không có hấp dẫn, không biết tại sao. Nên cái hoằng pháp phải nằm sau cái hành là vậy đó, đại khái là vậy. Bây giờ chúng ta nói qua lý tưởng hoằng pháp. Hôm trước cũng một lần tôi nói giảng cái bài về đạo đức là lý tưởng và tham vọng, phân biệt làm hai. Lý tưởng và tham vọng giống nhau ở cái chỗ là đều là ước mơ lớn, nhưng mà khác nhau ở chỗ là vị tha hay vị kỷ.
[23:01]Ví dụ bây giờ à có một người nào đó hai người cùng mơ ước làm Thủ tướng. Ở đây có ai mơ ước làm Thủ tướng không? Có. Nhưng mà mình không biết là người đó tham vọng hay lý tưởng. Nếu mà cái người đó mà mơ ước làm Thủ tướng bởi vì Thủ tướng ngon đi đâu có cần vệ, có xe bóp còi hú hú rồi cho người ta sợ mình chơi thì cái đó là lý tưởng hay tham vọng? Tham vọng. Còn lý tưởng là sao? Là bởi vì người này có tài thực sự, người này muốn không phải vì chức mà muốn mình đứng có cương vị đó rồi mình sẽ giúp nước được tốt hơn, ví dụ vậy. Đó, thì cái đó là là lý tưởng. Thì bây giờ lý tưởng hoằng pháp cũng vậy.
[23:40]Nếu mà chúng ta nhìn thấy một ông giảng sư có vẻ có uy, được nhiều người quý trọng, ai cũng nể làm giảng sư ngon quá mà, rồi nhiều mà thấy giảng sư nhiều khi cũng dễ được người ta cúng dường nữa, ồ ngon. Mình thích làm giảng sư thì đó lý tưởng hay tham vọng? Cái đó tham vọng. Mà tham vọng rồi thì thì có ngày tiêu. Vì sao vậy? Bởi vì tham vọng là một cái sai lầm bản ngã mà cái đạo lý ta giảng là đạo lý bản ngã hay vô ngã? Vô ngã. Cho nên nếu mình cứ nuôi dưỡng cái tham vọng đó thì có ngày mình làm ngược với những điều mình nói á, huynh, ngược với những điều mình nói. Cho nên là phải đi, phải diệt cái tham vọng này,
[24:21]là chúng ta hoằng pháp đem đạo lý đến cho con người không phải vì vinh quang của mình, mà chỉ vì lòng thương yêu chúng sinh. Muốn cho mọi người có cái giáo pháp để họ sống cho tốt lên, để cho họ đừng có đọa lạc, để con người biết thương yêu nhau, để cả thế gian này thành một cõi tịnh độ, cái thiên đường hạnh phúc. Đó, là thực sự mình vì lòng thương con người thôi, mà mình làm cái công việc hoằng pháp, chứ không phải là vì mình có cái cái tham vọng cá nhân. Nếu mà người nào mà nắm cho vững cái đó thì đó sẽ là người hoằng pháp tốt suốt đời. Cái điểm này là một điểm nhỏ nhưng là điểm nhỏ rất là quan trọng.
[24:59]Nhỏ rất quan trọng giống như mà trong chiếc xe Honda quý thầy nó có cái nút mà chặn bình nhớt ở phía dưới thấy không? Cái nút đó có mắc tiền không? Con ốc ở đó. Mắc tiền không? Rẻ rề à, mà nó nằm ở chỗ nó cũng không quan trọng nữa phải không? Cái quan trọng là cái pít-tông, cái xú-páp đồ gì đó, cái đó những bộ phận IC đồ cái đó mới quan trọng á. Cái con ốc mà nằm dưới cái nút nhớt đó nó không quan trọng, nhưng mà nó sút cái thì sao? Cả chiếc xe của ta sẽ bay thành mây khói, phải không? Là nó xả nơi nhớt xuống đường á, thì đằng sau ta thì người ta té lạch bạch, còn xe ta thì sao? Lột dên, cháy máy rồi tiêu tan hết. Một con ốc chút xíu nó không quan trọng,
[25:37]rẻ tiền, không có chức năng gì nhiều, nhưng cực kỳ quan trọng á. Thì cũng vậy, nếu mà chúng ta sau này mình làm giảng sư, làm người hoằng pháp mà mình nuôi trong cái tham vọng ở trỏng, là bởi vì thích cái vinh quang của giảng sư thì cái nút nhớt mình nó còn hay sút rồi? Sút rồi. Rồi sao? Nghĩa là những thế hệ đàn em của ta là sao? Té lạch bạch đằng sau hết. Mình nói đâu có bậy đâu. Chiếc xe hoằng pháp của ta thì sao? Nó lột, lột dên, đó là vậy.
[26:07]Do đâu là chúng ta muốn đem giáo giáo pháp chia sẻ với người khác?
[26:15]Tại sao? Bởi vì thế này: bởi vì đạo tâm của chúng ta nó nó bừng cháy mãnh liệt như một ngọn lửa.
[26:26]Cái người nào mà đạo tâm á nó nó núng núng núng núng ngúng riu riu nó đốt được ai không? Không đốt được ai, nhưng mà cái đạo tâm của người đó như một đống lửa đụng ai là đốt tiêu người khác liền, thì tự nhiên vậy. Hễ cái người nào đạo tâm quá mạnh thì gặp người khác là đốt cháy người khác liền, làm cho người kia cũng phải biết đạo theo. Mình nhìn cái đó mình biết người kia người nọ có đạo tâm mạnh hay không. Cái đạo tâm giống như nước, nước mà đầy quá thì nó phải làm sao? Nó phải tràn, nó tràn ra chỗ khác, tức là nó phải san sẻ. Còn mà cái nhìn vô mà nước không tràn thì bởi vì nước chưa? Nước chưa đầy.
[27:03]Thì cũng vậy, chúng ta cứ nhìn một con người trong cuộc sống ta thấy là cái người đó họ sống rất là chuẩn mực, rất là tốt, tu tập rất là tinh cần và gặp người khác họ đều tìm cách giúp cho người khác biết đạo ở chung quanh mình á. Ai mà đến gần người đó là bị bị đốt liền. Là bởi vì người đó đạo tâm mạnh quá. Còn mà mình thấy một người đó biết đạo Phật mà khi mình gặp cái người đó, tự nhiên họ chẳng bao giờ nói chuyện đạo gì cho mình nghe hết. Cứ cười cười cười, à biết ngay cái người đó tu làm sao? Tu còn yếu, đạo tâm chưa có nhiều, cho nên nước không tràn mà lửa không cháy người khác được, vì đạo tâm còn yếu quá.
[27:42]Cho nên sở dĩ một người mà có cái lý tưởng hoằng pháp bởi vì người này đã tràn đầy đạo đạo lý, họ hưởng được nhiều cái điều ích lợi, hạnh phúc tuyệt vời từ Phật pháp, cho nên luôn luôn trong tâm bị cái khuynh hướng là phải chia sẻ. Còn cái người nào mà tu mà không thấy niềm vui, không thấy lợi ích gì á, thôi tu mình tu hoài. Nên quý thầy nhớ, nhớ để ý một cái tâm lý rất là bình thường là ở đây có quý thầy nào trúng số chưa nhở? Chưa trúng số hả? Chưa mua vé số lần nào hả? Chưa? Có mua mà không trúng, thôi chia buồn, thành thật chia buồn. Thôi giờ mình không quý thầy thôi cư sĩ, quý cư sĩ có ai mà trúng số chưa?
[28:26]Có không? Không, thầy không có lại xin đâu, đừng lo. Không lại xin. Mình để ý cái người mà trúng số thì công việc đầu tiên của họ là cái gì? Hử? Đi đổi vậy là quý thầy chưa trúng số. Hễ cái người đầu tiên mà nghe tin trúng số rồi mà nói đi đổi là người đó chưa trúng số. La làng! Nhảy lên đụng nóc nhà. Bốc điện thoại đi khoe tùm lum. Đúng không? Khoe những người thân của mình nhất. Nhưng mà sau đó bắt đầu mới sợ: Chết cha, lỡ khoe người ta tới người ta xin. Tới chừng đó mới hối hận. Rồi từ từ cái sau đó thì người ta tới người ta thăm thì mình mới trốn. Đó là cái thứ tự của một người trúng số: la làng, khoe, sợ, trốn.
[29:10]Đó rồi rồi lãnh tiền đi đâu mất tiêu luôn. Đó là cái tiến trình của một người trúng số. Mặc dù tôi cũng chưa bao giờ trúng số, nhưng mà quan sát thấy. Vì sao họ la làng? Mừng. Nhớ cái đó. Khi chúng ta mừng vui chúng ta đều muốn báo cho người khác các biết. À ví dụ như ừ người một người nghệ sĩ bốc điện thoại lên gọi: "Thưa thầy thầy, con báo thầy một tin vui." - "Tin gì?" - "Con vừa mới được giải gì đó." Thấy không? Là họ chia sẻ liền. Nên niềm vui ai cũng muốn chia sẻ thì cũng vậy, một người nào đó họ đọc cuốn sách đạo Phật hay, họ xúc động thì không bao giờ họ nín được. Nhớ điều đó, không bao giờ nín được.
[29:49]Lập tức họ bước qua nhà bạn bè, hàng xóm họ cầm cuốn sách họ đưa liền. Nói: "Đọc cuốn này, hay tuyệt, cực kỳ!" Đó thế nào cũng nổ liền. Nhưng mà đặc biệt là không trốn, khác với người trúng số, trúng số sau đó trốn, người này không trốn. Nên đó là cái dấu hiệu. Còn cái người nào mà chưa bao giờ được niềm vui trong đạo thì không bao giờ khoe với ai hết, nín luôn trong nhà, lủi thủi ở nhà. Và mình biết người đó chưa được cái lợi ích gì từ Phật pháp. Ta nhìn vô đó biết liền. Còn cái người mà họ cuộc sống họ vững vàng, ổn định, hạnh phúc, an vui họ đều luôn luôn muốn chia sẻ thì đó là người hoằng pháp là vì lý do đó.
[30:23]Cái lý tưởng sôi sục trong tâm của mình. Và họ luôn luôn bị thôi thúc bởi cái việc là phải truyền lại cái đạo lý đó cho người khác. Đó là lý tưởng. Và cái lý tưởng hoằng pháp này cũng tùy theo cái trí tuệ của ta mà nó nó lớn hay nhỏ. Ví dụ như á à cái người đó họ nhận được cái ích lợi vừa vừa, họ có một cái trí tuệ vừa vừa thì cái niềm vui hay đạo lý đầu tiên mà họ chia sẻ là ai? Là những người trong trong gia đình của họ trước. Với người cư sĩ thì trong gia đình của họ trước. Sau đó họ nghĩ đến ai? Bạn bè. Ai nữa? Láng giềng. Ai nữa? Họ hàng, thân quyến gì đó, vân vân ha. Hoặc đồng nghiệp, à những người ơn nghĩa này vân vân. Đó là cái bình thường. À.
[31:17]Còn cái người mà họ có cái cái cái trí tuệ hơn nữa, khả năng hơn nữa thì họ có thể viết một cuốn sách để họ phổ biến rộng rãi khắp nơi. Hoặc bây giờ thì chúng ta có được những cái băng giảng, những cái đĩa hình, đĩa tiếng thì người đó có trí tuệ hơn chút. Và có khi ví dụ sau này chúng ta có khả năng, có trí tuệ, chúng ta sẽ ngồi trước những cái hội trường đông người để chúng ta tuyên giảng về Phật pháp cho nhiều người xa lạ hơn nữa cùng nghe. Đó là cái khả năng chúng ta tới đâu thì chúng ta nhắm đến cái đối tượng nó lớn rộng nhiều hơn chừng đó. Khi khả năng chúng ta ít thì cái đối tượng mà ta nhắm đến là ít, quanh quanh mình thôi:
[31:55]gia đình, bạn bè, họ hàng á rồi đó đồng nghiệp, vân vân. Còn khi mà khả năng ta lớn, tự nhiên ta nhắm đến những cái đối tượng lớn. Ờ ngày xưa thì cái công việc hoằng pháp nó vất vả hơn bây giờ. Bởi vì không có cái kỹ thuật. Không có chuyện mà đi cái vèo lên xe đi cái tới nơi giảng đi về. Hễ một người mà muốn đi hoằng pháp, họ phải đi lang thang qua nhiều nơi và đi bộ là chủ yếu, chứ cũng xe ngựa cũng không phải là dễ có, không phải là rẻ tiền. Họ đi bộ từ cái làng này qua làng kia. À đến những nơi mà có chùa họ dừng lại hoặc những nhà nào đó họ dừng lại họ ghé họ xin ăn. Họ nói vài câu đạo lý, nếu có duyên thì họ nói mời
[32:34]những người làng xóm lại để họ nói một bài pháp. Rồi họ nghỉ qua đêm họ lại đi tiếp qua một nơi khác. Tức là họ gọi là đi du hóa đó. Du hóa là họ đi vất vả như vậy. Lâu lâu gặp một cái chùa to họ vào. Rồi khi những vị trong chùa biết người này là người có khả năng nên mời ở lại nói chuyện với tăng chúng hoặc là mời cư sĩ lại trong cái lễ hội nào đó nói chuyện, rồi họ lại đi nơi này nơi kia. Ơ nên chúng ta có cái bài thơ mà hình ảnh rất là đẹp là: "Nhất bát thiên gia phạn, cô thân vạn lý du. Kỳ vi sinh tử sự, giáo hóa độ xuân thu." "Nhất bát thiên gia phạn" nghĩa là một bình bát nhưng mà ăn cơm của của ngàn nhà.
[33:22]"Cô thân vạn lý du" là một mình một bóng mà rong ruổi trên trên nẻo đường vạn dặm. "Kỳ vi sinh tử sự" chỉ vì cái vấn đề giải quyết vấn đề sinh tử. Vấn đề sinh tử là vấn đề gì? Tức là vấn đề tu hành giải thoát. "Giáo hóa độ xuân thu" thì lấy cái việc mà giáo hóa để làm cái sự sống chúng ta đi qua nhiều ngày tháng. Bài thơ rất là đẹp, rất là không biết ai ai ai viết thành bài thơ đó thành bất hủ luôn. Và đó là hình ảnh của những vị tăng mà du hóa ngày xưa. Họ cứ đi lang thang từ nơi này sang nơi khác để gieo rắc Phật pháp. Và chính nhờ họ chịu cực như vậy, cho nên sau này vào cái thời khác họ đầu thai trở
[34:08]lại họ có làm tăng thì họ có duyên với chúng sinh rất là nhiều. Tự nhiên họ thuyết pháp người ta đến thích nghe, hoặc là những bài giảng của họ tung ra nhiều người có có cảm tình là vì lý do những đời xưa họ đã chịu cực mà đi du hóa như thế. Cho nên nếu quý thầy những kiếp xưa mà đã từng đi du hóa thì mình có thể tin một điều là sau này khi mình bước ra mình hoằng pháp thì rất đông người ái mộ. Nên cái việc mà giảng sư mà được đông người ái mộ là đều có cái nhân duyên ở ở kiếp trước chứ không phải là ngẫu nhiên. Nó là như vậy. Còn nếu mà cái khả năng mình lớn hơn nữa thì tự nhiên ta nghĩ đến cả thế giới này.
[34:54]Cả cái thế giới đầy người này, có những cái vùng họ đã có một cái tôn giáo khác, thậm chí có những cái tôn giáo mà họ kỳ thị người khác đạo, người khác đạo bước vô họ tìm cách họ giết liền, nếu không theo họ giết liền. Ờ nhưng mà có người đạo Phật, có những người nơi đạo đã suy, có những người còn hoang dã, còn man rợ, vân vân thì cái người mà họ có lý tưởng hoằng pháp lớn lao, có khả năng lớn lao, họ nghĩ đến cả thế giới như vậy. Họ nghĩ đến phải làm sao mà ngày nào mà thế giới này thấm nhuần hết tất cả Phật pháp. Người không đạo Phật cũng phải biết đạo Phật, người các đạo khác rồi cũng phải biết thêm đạo Phật.
[35:32]Là cái lòng họ luôn luôn nghĩ đến cái điều như vậy. Thì đó là những người mà có cái trí tuệ lớn, cái nhìn lớn. Mà chỉ tiếc là bởi vì có một Trái Đất, chứ nếu có hai ba Trái Đất họ cũng nghĩ tới luôn, làm sao cho tất cả mọi hành tinh, nơi nào có người có chúng sinh đều biết được Phật pháp hết. Mà chẳng những như vậy, ngoài cái việc mà biết theo chiều rộng, họ còn nghĩ đến chiều dài của thời gian nữa. Nghĩa là từ bây giờ, họ có thể định hình cho một cái Phật pháp được cường thịnh ở vài ngàn năm sau luôn. Như vậy. Là từ hôm nay, khi họ bắt đầu cái sự nghiệp hoằng hóa của họ là trong tâm họ đã định hình lại một cái Phật
[36:08]pháp để làm sao mà có thể tồn tại, phát triển được tới vài ngàn năm sau vẫn còn vững chắc. Là do cái trí tuệ của họ lớn. Thì ở đây cũng vậy, khi mà nói đến lý tưởng hoằng pháp thì chúng ta cẩn thận đến tới cái coi chừng cái tham vọng của mình. Chúng ta cũng biết rằng chúng ta có lý tưởng hoằng pháp vì chúng ta muốn chia sẻ điều lợi ích. Chúng ta cũng biết rằng cái người mà khả năng lớn thì nhắm đến cái đối tượng rộng rãi hơn. À cái người khả năng nhỏ thì chúng ta nhắm đến cái đối tượng nhỏ hơn. Còn những người mà kiệt xuất thì cái đối tượng của họ, phạm vi của họ họ nhắm đến là cả thế giới này và cả vài ngàn năm sau.
[36:49]Như vậy. Bây giờ chúng ta nói qua cái mục thứ ba là: Người hoằng pháp. Giờ ai là người hoằng pháp? Ai?
[37:04]"Tất cả những người đệ tử Phật." Rồi, tốt, cái câu đó khá hay. Người hoằng pháp là gì? Là người làm chuyện gì? Người hoằng pháp là người làm chuyện gì? Đúng rồi, đem giáo lý của Phật đến cho người khác. Đơn giản thôi. Nghĩa là nếu mà chúng ta mà chúng ta dùng cái chữ hoằng pháp là nó hơi có tính cách thường xuyên, chuyên môn một chút. Ví dụ bây giờ chúng ta đọc được cuốn sách hay, cuốn sách đạo lý hay, chúng ta đem tặng nhà hàng xóm, cái đó có phải gọi là người hoằng pháp không? Không, mới đem có tặng một cuốn. Chừng nào mà cứ bắt đầu trong lòng cứ đi mua sách tặng hết người này, mua sách tặng hết người kia thì người đó là người
[37:48]hoằng pháp, tức là nó phải hơi chuyên một chút. Còn mà lâu lâu ngẫu hứng tặng một cuốn thì chưa phải là là người hoằng pháp, nhưng mà người đó dù sao cũng đã có cái công đức hoằng pháp, có công đức góp công đức trong việc hoằng pháp. Thấy cuốn sách hay, cái băng giảng hay mình đem mình tặng người khác thì mình có tạo nên công đức vậy thôi. Còn dùng cái chữ người hoằng pháp thì nó phải chuyên, người này có lý tưởng và làm hoài. Làm có cuốn sách mình đem cho mượn, mượn rồi đàm đạo với cái người kia coi họ đọc tới đâu, hiểu tới đâu, rồi sau đó lấy cuốn sách về đem qua cho người khác mượn, rồi cho họ đọc xong cái tới đàm đạo,
[38:21]trao đổi coi hiểu tới đâu rồi lấy cuốn sách về đem cho người khác. Tức là mình cứ làm cái đó thường xuyên thì gọi là người hoằng pháp, chứ nó không phải ngẫu hứng nữa mà có tính cách siêng năng, chuyên cần, làm hoài, hơi chuyên là như vậy. Đó là cái người hoằng pháp. Thì nếu định theo định nghĩa như vậy thì có phải là luôn luôn là người xuất gia là người hoằng pháp không? Không, mà bất cứ bất cứ ai, phải không? Kể cả người tại gia. Mà lực lượng người tại gia mới là đáng kể, mới là đáng kể bởi vì người tại gia rất là đông. Với một điều thuận lợi nữa là người tại gia họ có thể luồn lách đi vào bất cứ xó xỉnh cuộc đời xô bồ phức
[39:03]tạp nào cũng được hết để mà mà mà trao đổi đạo lý với người khác, trong khi chúng ta thì không thể, chúng ta không thể. Không thể là sao? Ví dụ bây giờ quý thầy có thể mà vào chợ, vào cái ngồi một cái sạp thịt heo mà nói chuyện Phật pháp được không? Không. Mà người cư sĩ làm được không? Được. Cư sĩ đi vô lơn tơn: "A, hôm nay bán được thịt đắt không anh? Vô ngồi chơi." Rồi bắt đầu ngồi tào phao nói một lát bắt đầu gài chuyện Phật pháp vô nói. Thấy không? Tức là được. Còn ví dụ bây giờ mình đến mình thăm cái nhà cư sĩ, lúc người ta đang nhậu xì xèo ở trong đó hết, mình mình dám bước vô không? Thôi đành chịu, thôi chào chào xa xa thôi rồi đi. Nhưng mà người cư sĩ làm sao?
[39:44]"Hô vô, trăm phần trăm anh, vô một ly." Rồi vô liền, ngồi chơi liền, nhưng mà ngồi nói chuyện lát gài đạo Phật vô nói tiếp người ta. Đó, nên người cư sĩ họ được cái thuận lợi như vậy, tức là nơi xô bồ phức tạp họ lăn lóc họ tới hết để nói chuyện Phật pháp được. Còn người tu thì mình chỉ giảng nơi nào đúng nơi, đúng pháp, trịnh trọng, đàng hoàng. Nên do vậy là thì chúng ta chỉ được có cái ưu điểm là
[40:12]mình có thể tổ chức cho cư sĩ thôi, chúng ta tổ chức cho cư sĩ. Đáng lẽ nói nữa, ừ. Là ngoài cái việc mà chúng ta hoằng pháp, chúng ta làm một việc hướng dẫn người khác cùng hoằng pháp, đó là người xuất gia. Nhưng mà còn những cái lĩnh vực mà đi sâu vào những góc cạnh cuộc đời thì người xuất gia lại thua lực lượng tại gia. Nên vì vậy, chúng ta phải quý trọng cái lực lượng mà cư sĩ tại gia mà góp công hoằng truyền Phật pháp. Có lần tôi nhớ đi ở Sài Gòn, lúc mà nhà nước đang phát động cái chiến dịch mà chống ma túy, nhà nước có căng cái biểu ngữ: "Vào từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người." Để đi tìm cho ra cái người mà nghiện ma túy, bắt đem đi mà mà mà mà cai nghiện.
[40:57]Cái câu thiệt là hay: "Vào từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người." Rất là hay thiệt. Cái hôm rồi tôi đi ra Bắc, tôi cũng bắt chước câu đó. Hôm đó tôi đến cái trại trại phong ở Thái Bình, tỉnh Thái Bình, cái trại phong tên là trại phong Văn Môn. Ở trong đó cái người bị bệnh cùi, bệnh phong á, họ gom thành một cái làng, họ ở cảnh đẹp lắm, ở Thái Bình đẹp gì đâu á. Cái mà trong số đó cũng có những người mộ đạo, nhưng mà không có chùa nên họ thiết tha quá không biết sao họ tự họ đắp một cái tượng Phật lên. Họ đắp tượng Phật một cái đầu thôi chứ họ không đủ khả năng đắp được nguyên tượng cao. Họ chỉ đắp một cái mặt họ để bên đường, họ đi ngang họ lạy lạy lạy.
[41:33]Không biết sao là quý thầy quý cô mới nghe tin vậy rồi tới cất cái chùa, có vị Thượng tọa đó về đóng trụ trì, thì tôi thấy rất là cảm động. Hôm tôi đến ừ thì thì cũng nói chuyện chút xíu nhưng mà tôi nói ngắn tại vì họ chờ lâu quá rồi, những người đó họ cũng lớn tuổi, họ chờ lâu quá rồi mình không thể mà ngồi nói đạo lâu. Tuy nhiên là mình nói một bài pháp, bài pháp và cũng nói cho họ đồng cảm là bởi vì họ họ có cái mặc cảm họ bệnh phong, trong khi những người đến thăm, những người Phật tử Hà Nội đi theo tôi về đó thì ai cũng lành lặn khỏe mạnh. Thì tôi mới nói là: "Trong tất cả chúng ta ai cũng có bệnh hết." Thì hỏi Phật tử Hà Nội:
[42:08]"Đúng không?" Nói: "Dạ có, người viêm gan, người Siđa, người ung thư gì đâu ai cũng có hết trơn." Và cuối cùng ai cũng phải bỏ cái thân này, phải không? Nghĩa là cùi không cùi gì cũng phải bỏ cái thân này hết, và chúng ta chết chúng ta đem theo cái gì? Cái, cái tâm. Thì hỏi Phật tử Hà Nội: "Đúng không?" Nói: "Dạ có, người viêm gan, người Siđa, người ung thư gì đâu ai cũng có hết trơn." Và cuối cùng ai cũng phải bỏ cái thân này, phải không? Nghĩa là cùi không cùi gì cũng phải bỏ thân này hết, và chúng ta chết chúng ta đem theo cái gì? Cái, cái tâm. Và bây giờ quan trọng cái tâm mà đem theo là cái tâm gì.
[42:41]Trong tâm đó mà có tình thương, có đạo lý thì tâm đó sáng đi về cõi Phật, còn tâm đó mà không có gì trỏng hết thì đi xuống dưới, tâm tối, không cần biết bây giờ là người bị bệnh gì. Nói câu vậy cái họ vui, họ vui cho nên vì ai cũng bình đẳng với nhau là trong cái việc tu tâm mà thôi. À tuy nhiên tôi hỏi: "Bây giờ trong trại coi là bao nhiêu người quy y?" Nói: "Được phân nửa à." Phân nửa, tôi nói không được. Cái trại chúng ta có cái chùa trong trại rồi mà mới có phân nửa người quy y là không được, nên tôi dặn là tôi nói: "Nếu lần sau tôi trở lại tôi thăm cái trại thì không còn một người nào mà chưa quy y."