[0:01]Xin mời toàn thể đạo tràng trang nghiêm niệm Phật cầu gia bị. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:23]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:38]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:51]Chúng con xin cung thỉnh Thượng tọa Pháp sư an tọa, xin mời toàn thể đạo tràng an tọa.
[1:01]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay ta nghe tiếp về công hạnh của Bồ-tát nha. Ngày mai mốt biết đâu mình cũng làm Bồ-tát, mà có khi mình đang làm Bồ-tát rồi cũng có nữa. Cái nghĩa Bồ-tát nó rộng á, cho nên nhiều khi an ủi, mình cũng thấy mình cũng hơi hơi có Bồ-tát một chút.
[1:27]Hôm nay ta nghe cái bài là Bồ-tát với Ngũ minh. Bồ-tát với vấn đề Ngũ minh, tức là năm điều mà một vị năm cái kỹ năng, hay năm cái loại kiến thức, hay năm cái loại chuyên môn mà Bồ-tát phải biết để có thể giáo hóa chúng sinh, để có thể kết duyên lành giáo hóa chúng sinh.
[1:54]Năm cái năm cái chuyên môn đó là như thế này. Thứ nhất là Nội minh. Nội minh nghĩa là hiểu về đạo lý, đạo lý của Phật pháp. Cái này thì đương nhiên rồi, vì là một vị được gọi là Bồ-tát thì bắt buộc phải là một người uyên thâm giáo lý. Tuy nhiên, ví dụ như chúng ta có biết Phật pháp,
[2:23]nhưng mà cái mức độ biết của chúng ta nó có bị lệch, bị chệch hay không, đó là cả một vấn đề. Thì Bồ-tát phải biết về đạo lý mà biết cho đúng chánh kiến á, đừng có biết lệch á, thì phải là chứng Thánh từ Tu-đà-hoàn trở lên thì bắt đầu tạm ta có cái chánh kiến để tu, để sống, để giáo hóa. Còn nếu chưa phải Tu-đà-hoàn thì coi vậy chứ vẫn có một cái sự lệch lạc nào đó cũng khá nguy hiểm. Ta học đạo cũng nhiều, tu tập cũng nhiều, nhưng mà nếu chưa thực sự chứng quả Tu-đà-hoàn thì cái hiểu biết của chúng ta về đạo lý Phật pháp vẫn có một cái sự lệch lạc nào đó chứ chưa có chuẩn lắm, nhớ như vậy. Nên thấy ví dụ như nước này đạo Phật,
[3:15]nước kia đạo Phật, rồi trong cái xứ đạo Phật đó tông này, tông kia, coi vậy chứ kiểm tra ra chứ tà kiến lọt vào cũng nhiều lắm. Người ta không thực sự hiểu đạo cũng nhiều lắm chứ không phải là không. Cho nên là Bồ-tát phải giỏi Nội minh. Cái này là phải giỏi thôi. Phải giỏi Nội minh là phải hiểu rõ đạo lý Phật pháp, cái con đường mà mình phải đi và hiểu đến mức độ không thể sai lầm, không thể sai lầm. Hiểu sâu xa, hiểu toàn vẹn thì không thể bằng Phật, cũng chưa phải là bằng các vị Đại Bồ-tát siêu việt. Tuy nhiên, là không được rơi vào tà kiến để cho chính mình tu cho đúng và khi giáo hóa, nói chuyện với chúng sinh không có nói bậy, không làm người ta hiểu lầm.
[4:11]Ví dụ như nội cái luật nhân quả thôi, luật nhân quả là có nhiều cái luận điệu nói là: ổng tu cao rồi thì không bị nhân quả. Cái câu đó nói xong chết hết á, đọa thầy trò đọa thành thú vật hết luôn. Cái câu đó vậy. Mà cái đó là do đâu hả? Cũng là do hiểu sai về đạo lý của của Phật pháp, của chánh pháp. Nhiều người ví dụ như thấy ông đó ổng tu cao siêu lên, ổng tu cao siêu lên rồi cái có ai nghèo lại cái ổng ban phép cho người ta, không biết ổng chú nguyện, ổng nói cái gì đó, cái người ta về người ta gặp may, người ta thoát cái nạn. Thì mọi người mới thấy như vậy rồi mới lý luận: à cái người này sắp sửa là đổ nợ,
[5:00]sắp sửa phá sản, tiêu tan sự nghiệp là cái nhân quả, rồi lại gặp cái ông thầy đó ổng tu là ổng là bậc cao tăng đắc đạo gì đó, ổng chú nguyện cho một cái cái về cái tai nạn được vượt qua, thoát được cái cái cái cơn phá sản đó, bắt đầu làm ăn lại được. Thì thấy rõ ràng là vậy đâu còn nhân quả nữa, rõ ràng là do ông này chú nguyện cái người này thoát nạn. Cái bèn rút ra một cái kết luận là với một bậc cao tăng tu hành thì luật nhân quả không đánh vô được nữa. Đó, rút rút cái câu kết luận bậy một cái, giết mình giết người luôn. Thì Bồ-tát là không có chuyện đó. Bồ-tát phải giỏi Nội minh, những điều đó phải nhìn sâu
[5:44]xa, phải lý giải cho đúng với chánh pháp, đúng với chánh kiến chứ không được rút ra tầm bậy như vậy. Cái mà nhìn thấy như vậy rồi lật đật rút ra cái cái cái cái kết luận vội vã là thường rơi vào sai lầm. Trong khoa học cũng vậy. Trong khoa học ví dụ như là nghĩa là người ta scan xong cái thấy có một cục u trong não, thì cứ dòm cái não coi tại sao sao nó sưng lên, mở mổ cái não ra bóc cái cục u đó ra, thì như vậy chắc là hết bệnh, cái nghĩ đơn giản quá. Kết luận vội vàng, đơn giản quá. Nhưng mà nó hết không? Không, hư luôn cái não bộ người ta rồi nó di căn tùm lum rồi cũng chết, mà chết lẹ hơn một chút.
[6:29]Thà để cục u đó mà sống vậy chứ mà nó vui, có cục u trong đầu nó cũng hay lắm. Rồi mổ ra chết lẹ mà đau đớn nữa, mà vội vàng. Hoặc là ngày xưa vậy, cứ thấy mặt trời mọc ở phía Đông rồi lặn phía Tây cái nghĩ là gì? Kết luận cái gì? Mặt trời quay quanh Trái Đất, phải không à? Mặt trời quay quanh Trái Đất. Đó, kết luận vội vàng, nhưng mà sau này tìm hiểu ra mới thấy sao? Đó là do do Trái Đất tự xoay quanh chính mình. Nó phức tạp hơn. Đó, cứ nhìn thấy mà kết luận vậy hả? Cũng vậy, ở trong đạo Phật cũng vậy, nói: ổng đó ổng ổng sắp bị tai nạn, cái tới gặp cái ông thầy ổng chú nguyện cho cái qua tai qua nạn khỏi.
[7:07]Bị tai nạn là nhân quả, ổng chú nguyện cho cái hết tai nạn, như vậy ông thầy ổng cao tay, ổng có đạo lực, ổng phá nhân quả người ta. Như vậy cái người tu cao thoát ngoài nhân quả, rút ra một câu kết luận cái rơi vào tà kiến liền. Nên vấn đề không đơn giản như vậy. Nhân quả ở chỗ này nó rất là là sâu xa, cho nên vì vậy Bồ-tát phải giỏi Nội minh, lý giải được hết mọi vấn đề của cuộc đời, không bao giờ lạc ra ngoài cái đạo lý được, không bao giờ lạc ra ngoài chánh kiến được. Thì hôm nay chúng ta không đào sâu chỗ này, nhưng mà phải hiểu là Bồ-tát giỏi Nội minh, tức là đối với giáo lý đạo Phật là không thể chệch choạt được.
[7:44]Ví dụ nói về lý vô thường, nói về lý vô ngã, nói về thiền định, nói về cái ba mươi bảy Phẩm Trợ Đạo, Tứ Chánh Cần, rồi mười hai Nhân Duyên, vân vân, phải nắm thật chắc, thật kỹ. Nhưng mà nội cái căn bản Bát Chánh Đạo không là nhiều khi nhiều người hiểu cũng không hết nữa. Đó là lý do mà người tu hành bây giờ các chùa vậy, phải ráng mà tụng kinh Bát Chánh Đạo cho nhiều để mà lấy lại cái căn bản, nền tảng cho đạo Phật. Đây ai chưa có biết kinh Bát Chánh Đạo? Thấy không? Có nhiều người chưa biết kinh Bát Chánh Đạo đó. Coi coi bên cạnh mình ai chưa biết kinh Bát Chánh Đạo thì tặng người ta một cuốn đi, nha. Tặng người ta một cuốn.
[8:29]Lấy kinh ở đâu?
[8:33]Rồi. Nhớ chùa mình là có ấn tống kinh Bát Chánh Đạo hết, cứ đến liên lạc lấy mà tặng người nào chưa biết kinh đó nha. Cái thứ hai là Bồ-tát phải biết về y phương minh. Y phương minh là cái kiến thức về y tế, chữa bệnh, rồi sức khỏe. Thấy nhận là mấy kinh ngày xưa hay ghê vậy đó. Nhiều khi ta cứ tưởng là tu rồi thôi đừng biết gì, cứ lo tu. Nhưng mà một bậc Bồ-tát phải có kiến thức về y học. Vì sao vậy? Bởi vì chúng sinh vốn là sinh, lão, bệnh, tử, ai cũng có bệnh, ai cũng có bệnh. Dòm thấy mặt mày đẹp trai, đẹp gái, hoa khôi, hoa hậu vậy chứ hỏi ra thế nào cũng có cục bệnh nằm ở đâu đó trong người, chắc chắn à. Đúng không ạ?
[9:23]Đúng, hỏi ra ai cũng có một cái bệnh nào mãn tính đâu đó thôi. Rồi thí như mình biết tu, biết làm phước thì nó cứ nằm êm êm êm đó à, mà không biết tu cái là nó bung ra quậy chết liền à. Thôi cho nên nhưng mà hễ chúng sinh có bệnh rồi nhiều khi cái bệnh làm cho người ta khổ sở, rồi nhiều khi người ta hỏi mình, mình có một chút kiến thức góp ý cái cho người ta điều chỉnh được cái sức khỏe cũng là một điều hết sức là có lợi. Mà đừng có tức là Bồ-tát có kiến thức về y phương minh nhưng đừng có tè le mà trở thành lang băm, chết người ta. Cái kiến thức nó phải chuẩn, tương đối nó phải chuẩn. Chứ còn mình biết à à người ta ví dụ nói trời ơi sao mà ổng bị cảm quá,
[10:08]ra hái hái một đống rau răm nấu cho ổng ăn đi con, nấu xong ổng ngúm chết liền. Đó kiểu lang băm không được, nó phải có kiến thức tương đối chuẩn như vậy. Mà cứ càng về sau này thì cái khoa học tiến bộ, cái sự nghiên cứu tiến bộ, y học tiến bộ thì Bồ-tát phải cập nhật những cái kiến thức đó trong cái kiến thức về y tế của chính mình để gieo duyên với chúng sinh. Ví dụ như thầy nói như thầy cũng vậy, thì thầy có biết cái gì đâu mà về y học. Mà như Phật tử cũng vậy, thưa thầy nói: "Sư phụ ơi, nay con ho quá rồi làm sao?". Giờ không lẽ thầy trả lời: "Thôi thì con tới bác sĩ đi con". Trả lời câu đó bặt hết duyên với chúng sanh.
[10:47]Cho nên mình cũng phải nói câu gì mà nghe cho nó có hơi có y lý rồi chút xíu, phải không? Mình phải có kiến thức, nên là mình cũng nói qua nói lại, thứ nhất con coi con có bị lạnh đầu, lạnh cổ không, phải không? Rồi ăn uống sao? Cái sau khi khuyên một hơi xong cái câu cuối cùng: "Tới bác sĩ đi con", rồi xong. Tới câu cuối cùng đó. Tức là mình không có giành khách của bác sĩ, nhưng mà mình cũng phải biết chút chút, đại khái như vậy, nó phải dung hòa. Mà người thầy tu thì không có chuyên về y tế nhưng mà cũng phải hiểu biết về y lý chút xíu. Rồi bây giờ trong vấn đề mà dạy đạo, dạy mọi người tu hành, thì có nhiều người nói:
[11:26]"Dạ con muốn tu mà con mệt quá, cái người con tim con nó yếu quá, vai con nó mỏi, chân con nó đau quá, khó tu". Rồi lúc đó nói không lẽ: "Thôi con lại đây có thế nào thầy thuê bác sĩ ngồi bên cạnh đi, cứ tu đi tới đâu chích thuốc tới đó", được không? Cũng không được. Thành thử ra phải có cái hướng, à nói: "Thôi, thầy uống thêm cái này, ăn thêm kia, tập luyện nọ, nó sẽ bệnh vậy là do cái gì cái gì", mình cũng phải có kiến thức, có lý luận chút vậy. Có nhiều người mà hay hỏi thầy nhất là: "Con bị thoái hóa đốt sống cổ". Hễ thoái đốt sống cổ đây cái bắt đầu nó liệt qua tới tay. Hai cái tay tự nhiên đau nhức mà nhiều khi giống như
[12:02]cầm nắm không được, cái ngồi thiền nó khó khăn. Rồi có cách nào thầy chữa không? Mà mấy cái thoái hóa đốt sống đó Tây y giờ vẫn bó tay nha. Rất nhiều điều cái y học hiện đại không chữa được. Vậy chứ mình điều chỉnh ăn uống, thuốc thảo dược chút xíu mà hết. Cái thầy mới nói là cứ ăn nấm mèo, cái mộc nhĩ nấm mèo á, cứ ngày nào cũng dĩa luộc chấm ăn bình thường, vậy chứ chừng tháng sau cái nó phục hồi lại cái hệ thống đốt sống cổ liền, rất là hay. Mà không phải riêng đốt sống cổ đâu, cả nguyên cái đốt sống cái cột sống của mình á bị thoái hóa mà ăn nấm mèo nhiều nó cũng phục hồi lại cái cái cột sống luôn.
[12:39]Những cái đĩa đệm tự nhiên nó no đầy lại. Tại vì ta chịu lực là giữa những khớp xương nhau nó có những cái đĩa đệm, mà đĩa đệm đó nó yếu cái nó xẹp lại. Nó xẹp lại cái cái xương nó ép lại, cái dây thần kinh nó bị chèn lại, cái đau có khi liệt chân đi không được. Nhưng mà khi ta ăn nấm mèo, những cái đĩa đệm đó nó no đầy lại giống như nó có khí lực no đầy, rất là lạ. Mà những cái điều đó nó trong thiên nhiên, mà nếu mình biết chút xíu kiến thức đó cái góp ý người ta cái người ta đỡ, cái người ta cũng mến mình. Nói: "À, con nhớ hồi đó nhờ thầy chỉ con ăn nấm mèo", thành thử cũng có cảm tình. Mà cái có cảm tình đó là ok rồi.
[13:16]Là có duyên rồi đó, tức là có có cũng gọi là có duyên lành với chúng sinh chút rồi. Thì người ta cũng chẳng phải là ân nghĩa gì nặng nề, cũng cũng không phải gì mà phải phải tình cảm sướt mướt. Nhưng mà cũng nhớ có một lần ông thầy ổng góp ý mình cái đó cái mình ăn đỡ, cũng một chút, chút tình cảm. Nhớ cái điều mà ta góp ý ai một cái điều lành, điều thiện thì ta cũng được một cái gọi là có cái công, và cái công đó trong nhân quả cũng đều được tính ra một cái con số là cái phước hết, cái phước hết. Hồi đó thầy nhớ cái câu chuyện lúc đó có cái ông võ sư, ổng ổng chuyên viết sách võ rồi ổng mới giao cuốn sách
[13:56]cho nhà xuất bản bán, rồi người ta mới hỏi ổng là: "Trời, thầy viết nhiều sách vậy chắc là thầy giàu". Ổng nói: "Không có đâu, mỗi trên mỗi một cuốn sách bán ra vậy ổng chỉ được 3 đồng, cái tiền hồi trước giải phóng á, chỉ được 3 đồng". Thầy đọc cái cái đoạn đó thầy cứ nhớ hoài. Rồi sau này khi mà thầy đi tu rồi thầy đi đi giảng. Thì đi giảng tức là gì? Dùng lời nói khuyên người ta, phải không ạ? Thì thầy cũng được hưởng 3 đồng nơi mỗi một cái người biết tu. Thầy hưởng được 3 đồng á, chứ không có nhiều, không có nhiều. Thật sự chỉ 3 đồng à. Thế là, là sao? Nghĩa là ví dụ như có một người nào đó nghe thầy giảng
[14:40]cái về cái cái phát tâm làm một cái công đức, ví dụ họ đi họ đắp một cái cầu, họ bắc một cái cầu, họ đắp một con đường, thì họ sau này họ được cái phước, kiếp sau đó họ được cái phước giàu sang, sung sướng. Tự nhiên họ gặp thầy cái họ đem con cúng thầy ba cây, ví dụ vậy. Đó, là đủ hết luôn. Tức là họ tiền họ 3 tỷ vậy đó, họ cúng mình ba cây là vừa đúng cái tiền cò, mà do họ nghe cái bài pháp họ mới làm phát tâm làm được cái đó. Tức là thầy sống bây giờ thầy sống nhờ cái cò, cái phước cò đó đó. Hưởng chút vậy chứ nó không có nhiều, có chút không có nhiều. Thì cũng vậy, ví dụ như là Bồ-tát mà biết y phương minh
[15:25]rồi nhiều khi góp ý một cái, rồi góp ý cho chúng sinh ví dụ như có người lên thăm hồi kỳ đó có mới đây cách đây hai ba ngày, có một đoàn ở đâu á họ lên họ thăm, không biết bữa nhớ đoàn đó. Đoàn ở đâu Bình Chánh á, họ cũng đệ tử ai á, nhưng mà bữa đó cái ông thầy ổng dắt lên, cái có một cái cô Phật tử già già, cô mới nói: "Tụi con cũng hay nghe đĩa thầy lắm, rồi con cũng tập cái Khí Công Nguyên Pháp, thứ thục dầu á, nhờ tập cái đó cái chân con hết đau". Tức là tự nhiên họ cũng mến mình, họ cũng có cảm mến thì hôm đó lên thăm thì họ cúng cho bao thơ, được 700 ngàn. Đó, rõ ràng tính ra là cũng được gọi là 3 đồng tiền cò.
[16:06]Là họ có một chút cảm mến, nhưng mà nhờ cái phương pháp tập luyện đó cái họ thấy họ khỏe, họ cũng mến để đó. Thì cũng thành gọi là một cái duyên lành với chúng sinh. Và cái duyên lành đó nhiều khi kiếp này nó cũng không nảy nở, nhưng mà tới ba bốn kiếp sau cái nó nảy nở nó thành chuyện à. Ví dụ như vậy ta nghe, nói: "Dạ, cái tỉnh đó, ở miền Tây, tự nhiên nổi lên cái ông đạo, nổi lên ông đạo ổng giảng người ta theo ùn ùn vậy". Thì hỏi: "Ổng giảng sao?". Nói: "Thì con thấy ổng giảng cũng bình thường. À cái đạo lý thì tụi con cũng biết hết, nhiều khi tụi con còn biết nhiều hơn ổng giảng. Nhưng mà có điều lạ là không biết làm sao người ta rất
[16:44]là thích, rất là mê, người ta tới theo tu đông lắm". Nhiều khi cái nguyên nhân đó là rõ ràng là cái duyên từ kiếp trước. Mà cái duyên từ kiếp trước của cái ông bây giờ ổng trở thành ông đạo mà ổng giáo hóa được đông á thường là hai nguyên nhân. Nó nhiều nguyên nhân hơn, nhưng mà thường là có hai nguyên nhân chính: Một, kiếp trước ông này làm quan, làm vua, ổng lo cho dân nhiều quá, dân cái tình yêu mến đó còn tràn đầy. Tới ổng chết qua đâu tới 15 kiếp sau ổng trở lại ổng làm ông đạo, thì những người dân đó họ cũng đầu thai quay trở lại, thế là đi kiếm ổng và làm đệ tử. Đó là cái nhân duyên thường xảy ra nhất đối với một cái người mà giáo hóa.
[17:25]Còn thứ hai là ông thầy thuốc. Tức là ông thầy thuốc một đời đó ổng cứ lang thang ổng xách tráp ổng đi ổng chữa đầu này, chữa đầu kia, hoặc là ổng ở nhà người ta tới. Nhưng mà thường đời xưa á, mấy ông thầy thuốc á là thường phải đi xách tráp đi chữa, phải băng rừng, lội suối, qua sông để mà đi chữa. Tại bệnh nhân lúc đó họ không đi nổi nữa, người nhà chạy tới báo với ông thầy, rước ông thầy, ông thầy phải đi thôi chứ bệnh nhân đi hồi đó đâu có vụ mà xe mà chở tới bệnh viện như bây giờ, nên ông thầy thường phải đi. Thì mỗi lần đi chữa cực khổ như vậy thì người nhà người ta nhiều khi nhà người ta cũng nghèo, ta cũng không có tiền để mà cho ông thầy thuốc.
[18:03]Rồi có những ông thầy thuốc cũng từ bi thôi cho luôn thấy nhà nghèo quá rồi, thôi cũng chả lấy tiền thuốc rồi đi bộ về. Tất cả những điều đó nó thành ân nghĩa với chúng sinh. Rồi đâu mà bảy kiếp sau cái ổng ổng phát cái ổng đi tu. Ổng phát ổng đi tu cái khi mà ổng đi tu ra rồi bao nhiêu những bệnh nhân mà ổng đã chữa đều tới làm đệ tử hết. Làm đệ tử thì chưa chắc là có người đi theo ổng cả một đời để xuất gia đâu, nhưng mà có nhiều khi làm Phật tử quy y rồi vân vân như vậy, đó. Bởi vậy như cái thầy cũng nhớ lại hồi đó thầy hay
[18:38]chích lể huyệt cho mấy người à. Mấy người... đó. Mấy người nhức đầu cứ lại thầy châm cứu rồi cạo gió, giật gió trên đầu nè, nhiêu đây nè. Cái giờ đi nghe vậy chứ không gì lạ hết trơn á. Đó, nên cái y phương minh nó vừa có cái ý là mình tạo phước, góp ý người ta về vấn đề sức khỏe, nhưng mà thực sự của Bồ-tát đó là một phương tiện gieo duyên rất rất lớn, phương tiện gieo duyên rất lớn. Rồi một cái nữa là, cái này mới độc chiêu nè, là công xảo minh. Tức là Bồ-tát phải có kiến thức về khoa học kỹ thuật.
[19:16]Đây là một cái nhìn phải nói đột phá trong đạo Phật mà không có tôn giáo nào có.
[19:23]Nhưng để ứng dụng được cái đạo lý này, Bồ Tát phải có công xảo minh này thì đạo Phật dở nhất so với các tôn giáo khác.
[19:34]Các giáo lý của các tôn giáo khác không bao giờ khuyến khích một vị thánh của họ, một vị tu sĩ của họ phải giỏi về khoa học kỹ thuật. Nhưng mà trong thời đại ngày hôm nay, các tôn giáo khác họ ứng dụng khoa học kỹ thuật triệt để. Còn đạo Phật thì có cái đạo lý này, tức là một vị Bồ Tát phải giỏi về công xảo minh, là biết khoa học kỹ thuật, nhưng ngày hôm nay các chùa ứng dụng khoa học kỹ thuật tệ nhất.
[20:06]Thầy đi giảng nơi này nơi kia thầy biết mà. Bước vô cái chùa, nó có loa không, chỉ hai cái loa cũ mèm, mở ra "Nam Mô" thì nghe thành chữ gì á, nghe khẹt khẹt khẹt khẹt không. Nên hoàn toàn quý thầy cô mình không có cái kiến thức về khoa học kỹ thuật, mà đơn giản nhất chỉ là một cái loa thôi, âm thanh thôi, là đã không biết gì hết. Và mà thời đại ngày hôm nay thì còn vô số điều về khoa học kỹ thuật mà ta cần phải biết. Cho nên quý vị, hễ mà đệ tử thầy mà ai mà được dùng điện thoại thì bắt phải dùng điện thoại smartphone Android hết. Thầy bắt phải dùng. Còn đưa một cái này biểu diễn rồi, ai có không?
[20:51]Đưa đây.
[21:00]Hồi đó thì thầy nghĩ điện thoại liên lạc thì bấm bấm bấm bấm như cái cùi bắp ngày xưa thôi. Nhưng tới chừng mà khi bắt đầu thầy bước vào thế giới Android, thầy hết hồn luôn. Thầy nói cái Google nó đầu tư về cái Android khiếp quá, tập bao nhiêu trí tuệ của con người để mà dựng lên một cái hệ điều hành cái điện thoại này. Và thầy nói rằng cái Android này sau này nó đi vào trong hết mọi lĩnh vực của cuộc sống, không còn chỉ là điện thoại đâu, còn nhiều thứ nữa mà đều từ cái ứng dụng cái Android này ra. Cho nên đệ tử thầy, thầy bắt phải xài điện thoại Android, không cho xài điện thoại kia. Nói điện thoại Android phức tạp, phải học,
[21:36]phải học cho biết, vì đây là cánh cửa mở vào thế giới mới của tương lai.
[21:43]Mà ứng dụng còn nhiều nữa. Cho nên bây giờ những người già quá thì thôi, thầy không ép, nhưng mà những người Phật tử nào mà tương đối thấy mình còn có thể được thì xin vui lòng xài Android.
[22:01]Cũng may là thầy không có bán điện thoại, cho nên thầy nói câu này nó vô tư. Chứ mà thầy bán điện thoại, thầy đứng đây thầy nói câu này thì không được. Nó là một thế giới mới mà tương lai phải đi vào hết như vậy. Giống như là bây giờ bắt đầu nó bước vô xe hơi cũng vậy. Hồi xe hơi mà một người lái xe mà biết lái á, biết gài số ha, biết thắng ra vô lái qua lái lại an toàn vậy là coi như là tài xế ngon lành rồi. Bây giờ chưa. Giờ đó chỉ mới là gọi là biết đi thôi. Bắt đầu năm 2016 thì
[22:40]một cái máy xe hơi nó tích hợp cả điện tử, điện toán ở trong đó. Ví dụ xe trên đường mình mình đạp ga mình chạy ào ào ào, nhưng mà nó ra phía trước có một chiếc xe mà khoảng cách thu ngắn, tự động nó cắt chân ga, nó không cho mình ga nữa. Nó can thiệp vô nó điều khiển luôn, không an toàn nó rút lui ra. Từ từ nó giãn khoảng cách ra lại, nó không cho mình đuổi theo người ta mà có nguy cơ đó. Hoặc đằng sau một chiếc xe ào ào tới, nó cảnh báo liền, nó báo động ầm ầm lên liền, có xe đang lao về phía mình. Tức là tích hợp. Bình thường ví dụ một chiếc xe mà mình rẽ cua nhanh như vậy thường lật luôn qua bên kia, cái lực ly tâm á, nó sẽ lật qua.
[23:16]Nhưng bây giờ khi mà mình đi chạy nhanh mà mình rẽ cua nhanh thì tự động nó điều khiển nó hạ một cái bánh xe thấp xuống, nó điều chỉnh những cái thông số của các bánh xe, bánh nào chạy nhanh, bánh nào chạy chậm để ta quẹo một cái vèo vẫn không bị lật xe. Bây giờ những cái đó, nó là cái tích hợp của cái điện toán, điện tử vô trong cái cơ khí hết. Mà cái người lái xe dò dẫm bắt đầu giống như là bước qua điện thoại Android, một thế giới mới. Nói vậy Bồ Tát biết nó làm chi vậy? Biết để hiểu cuộc đời, ứng dụng mọi điều trong cuộc đời và đem Phật pháp bằng những cái phương tiện đó, bằng những phương tiện đó hết.
[24:01]Cho nên là Bồ Tát là một người không được phép lạc hậu với cái trình độ khoa học kỹ thuật, văn minh của loài người. Đó là cái bắt buộc. Bồ Tát không được phép lạc hậu, bởi vì sao? Bởi vì nếu lạc hậu thì có hai điều tai hại đối với Bồ Tát: một, bị chúng sinh coi thường; hai, mình không ứng dụng được, không đem không dùng các phương tiện của khoa học kỹ thuật để mà đưa đạo lý vào cuộc đời được. Ví dụ bây giờ mình không biết đưa cái làm sao liên hệ lên làm sao đưa bài giảng lên trên này, chuyển hình Phật qua, chuyển một bài giảng qua bằng điện thoại đi vèo vèo khắp nơi hết, mình không biết. Rồi vô chùa một đứa sinh viên thôi, vô hỏi gì ông thầy cũng không biết.
[24:50]Giờ này cái giờ này hỏi ông thầy cái ông thầy ổng còn nói mặt trời còn quay quanh trái đất, ha, hoặc là lửa là do thần tạo ra, mấy cái đó là chết liền, nó vô nên là nó dù có thương ông thầy cỡ nào nhưng cũng phải khinh ổng một chút, phải coi thường ổng chút, phải không? Tại ổng không biết, ổng ngu. Nói thẳng câu: "Ủa, ông thầy này ổng dốt." Mà đã dốt thì làm sao làm thầy mình? Trong khi là cái kiến thức của con người đến như vậy. Cho nên một bậc Bồ Tát phải hiểu về khoa học kỹ thuật. Mà hiểu đến mức độ nào? Nếu được, phải hiểu hơn cả những nhà bác học hiện tại. Đến mức độ như vậy. Thầy nói câu này thầy có đòi hỏi nhiều quá không?
[25:34]Không, bắt buộc phải vậy. Bữa nào thầy biểu diễn cho coi.
[25:43]Thầy đang định có một bài giảng là "Nhìn vào vũ trụ" để thầy giải thích về cái cấu trúc của vũ trụ lại theo một cái nhìn hoàn toàn mới, vừa khoa học mà vừa là đạo Phật. Phải nhìn như vậy ta mới hiểu hết về vũ trụ, chứ còn không cứ loay hoay loay hoay ở một góc nào đó ta không hiểu hết được vũ trụ. Thầy nói ví dụ như là
[26:09]sức hút của trái đất tạo thành trọng lực trọng lượng, hoặc gọi lớn hơn là cái lực hấp dẫn giữa mọi vật với nhau trong vũ trụ này, cái đó vẫn mãi mãi là một bí ẩn ngày hôm nay. Khoa học biết có mà không hiểu tại sao. Thì cái người Bồ Tát phải hiểu tại sao. Để khi mình nói chuyện với mọi người, ngay cả những người trí thức nhất, mình vẫn nói một cách tự tin, vững vàng. Có một lần thì có mấy cái ông kỹ sư về vật lý, về cơ khí lên chùa gặp thầy, trong đó có một ông tiến sĩ về vật lý bên Mỹ về nữa, họ đi nha một nhóm mà lên thăm thầy. Thì khi nói chuyện với thầy, thầy nói chuyện với họ ngang hàng luôn.
[26:55]Tại vì những kiến thức cơ bản về thiên văn, vật lý, vũ trụ thầy cũng có hết, có hết, nói và họ cảm thấy họ rất nể mình là vì ông thầy này không phải dốt, chỉ vậy thôi. Mà nếu ông thầy này về khoa học kỹ thuật không dốt thì cái đạo lý ông này nói ra chắc là có trí tuệ, không phải ngu. Cái đó quan trọng ghê lắm á. Còn bây giờ ví dụ như có ông thầy vô nói: "Thôi ăn chay đi con, ăn chay làm lành lánh dữ đi con", mà ổng nói ra cái trật hết, kiến thức khoa học không biết, nói: "Mưa này ông trời ổng đái á con", rồi là xong rồi. Là xong rồi, cái câu mà khuyên ăn chay là bó tay, thua rồi đó. Tại vì là nó ăn chay nó sẽ cãi liền, nó:
[27:38]"Ăn chay không đủ sức khỏe thầy ơi, tụi con làm việc quần quật à." Vừa rồi vậy, trên chùa mình thì thầy có lập ra một cái võ phái
[27:49]Phật Quang Quyền là bắt hết các đệ tử thầy phải tập.
[27:54]Rồi sau đó cái mình mới liên hệ được với bên cái Liên đoàn Võ cổ truyền của quốc gia để mình gia nhập cho nó chính thức, chính thống, chứ không phải mình đứng bên ngoài, tức là mình được sự quản lý của cái Liên đoàn Võ thuật cổ truyền của quốc gia. Thì lúc đó có vài võ sư cái họ mới lên tới chùa mình họ dạy những cái bài căn bản. Tức là họ tôn trọng cái đường lối riêng của cái chùa, của môn phái, nhưng mà bắt buộc tất cả các võ phái đều phải có một số bài căn bản giống nhau để chung một cái Liên đoàn Võ thuật cổ truyền của Việt Nam, cho nên họ lên họ dạy. Họ dạy quý thầy mình, tới lúc đó thầy mới rảnh thầy đi xuống thầy xem,
[28:34]thầy xem ông thầy ông võ sư đó ổng dạy, thì ổng nói câu này. Nói: Ở đây quý thầy với cô có thể lực quá, tập từ sáng tới giờ không thấy ai mệt, ừ thấy vẫn đang tỉnh, thấy tập nữa thà, còn tập được. Ở ngoài kia là tập chút xíu là ngồi thở dốc nó than mệt hết, mà ở chùa này lạ, không thấy ai mệt. Mà không phải vậy, mà sáng sớm xả thiền rồi là đã ra sân tập 45 phút rất nặng rồi, rồi sau đó ăn sáng, loay hoay công việc chút rồi mới ông thầy ông võ sư lên tập nữa, mà vẫn tập tỉnh. Thì mình thấy rõ ràng là mình ăn chay coi chừng khỏe hơn cái người ăn mặn bên ngoài, mà mình ăn chay mình có ngồi thiền đúng phương pháp,
[29:13]mình có tập khí công, tự nhiên coi chừng khỏe hơn là cái người ăn mặn. Thầy mới viết lên bảng thế này, thầy viết lên bảng để cho các đệ tử thầy hiểu. Thì cái này mới là cái điều nó vừa là đạo lý mà nó vừa là khoa học. Thầy nói: Thiếu protein, tức là thiếu đạm á, thì con người không sống được. Nhưng mà nếu nạp cái đạm từ thịt của động vật thì từ từ thận hư hết, tại cái đạm nó nhiều phá thận. Nạp cái đạm từ đậu nành nhiều quá thì nó suy cái tuyến tụy, gây ra tiểu đường. Đó là lý do các hòa thượng mình hầu hết bị tiểu đường, vì ăn đậu hũ nhiều quá. Thấy mình cần đạm, thấy ngoài đời ăn thịt nhiều quá mình ăn đậu
[29:56]nành để mình rượt theo á, thì rượt chưa tới là tiểu đường rồi. Mà nạp đạm từ trứng nhiều quá thì nó hại gan. Cho nên nó có một vài cái nguồn đạm mà tương đối nó có vị thuốc, nạp nhiều nó an toàn. Ví dụ như con giun đất, trùng đất, cái đạm nó rất là hay, nó làm tăng sức đề kháng. Đạm từ đậu đen tốt nè, đạm từ đậu phộng tốt, đạm từ mè tốt nè, và đạm từ mấy con cá chết trôi giạt vào bờ cũng tốt. Chớ thầy nói cá sống rồi xúm nhau mà đi mà câu, mắc lưới chết người ta. Thì vậy nó có những cái đó mình phải biết, phải có kiến thức. Ví dụ bây giờ cái người mà mà cư sĩ mình chưa phải ăn chay trường thì cũng phải biết lựa cái nguồn đạm đó.
[30:47]Đó, rồi ví dụ ra chợ mua cá mà thấy cá sống thì đừng mua vì nguồn đạm nó độc. Hỏi: Có con cá nào chết trôi tôi mua? Thì đó, ăn rất là an toàn, thấy không? Hoặc là mình ăn mè, đậu phộng, đậu đen, mấy cái nguồn đạm nó an toàn, mấy kiến thức đó phải biết. Ví dụ gặp một ông thầy tu mà hiểu về sinh học, về y lý, người ta nói chuyện người ta yên tâm. Vì bắt đầu từ cái kiến thức mà y lý, khoa học rồi mình vững vàng, bây giờ bắt đầu mình nói về nhân quả. Mình nói cái người mà ở hiền phải gặp lành, cái người ở ác sau này phải gặp chuyện dữ. Mình nói về cái nhân quả đó rồi, người ta không dám nói ông thầy này mê tín, áp đặt chỉ bằng niềm tin. Tại vì sao?
[31:32]Tại vì ông thầy này ổng ổng hiểu khoa học quá, mà một người hiểu khoa học đến mức độ như vậy thì cái đạo lý mà ổng nói ra nó phải logic à. Dù họ cũng chưa hiểu, dù họ chưa tin, nhưng mà thấy cái ông thầy này ổng hiểu về khoa học kỹ thuật thì ông thầy này không phải mê tín, thì cái điều đạo lý ổng nói ra mặc dầu mình thấy lạ, nhưng chắc cũng có cái gì hợp lý đây. Nhờ vậy thôi là đã đã đỡ rồi. Thế còn mình mình nói nhân quả quá chừng mà nói mưa do ông trời đái, thôi là xong ngay, là nguyên cái luật nhân quả mình họ họ bỏ luôn, họ không tin nữa. Còn đây mình nói kiến thức về y học, về khoa học, về thiên văn vũ trụ,
[32:10]đủ thứ hết, nghe mọi cái họ thấy đúng hết, và có những cái gợi mở mới cho họ luôn nữa, thì khi mình nói qua nhân quả rồi họ không dám bác. Chấp nhận, chí tin thì có thể chưa, nhưng mà không dám bác nữa. Cho nên là khi một vị Bồ Tát mà có được cái công xảo minh, là có kiến thức về khoa học kỹ thuật vững vàng thì là một lợi thế rất lớn trong trong việc truyền đạo. Thấy như vậy, nên ta thấy ngày xưa các vị Phật, Bồ Tát nói những điều này thực sự là cực kỳ sâu sắc. Rồi một cái nữa là Nhân minh. Nhân minh nghĩa là lý luận, thuyết giảng, truyền đạt, ừm
[32:55]trình bày, đó là ngôn ngữ, ngôn ngữ học á, lý luận, thuyết phục.
[33:02]Nói gì nói, rồi cuối cùng cái đạo lý đi từ tâm hồn người thầy sang tâm hồn người trò nó vẫn phải đi qua trung gian con đường của của ngôn ngữ, đúng như vậy, cũng phải đi qua trung gian con đường của ngôn ngữ. Chỉ trừ có một số loài mà không phải loài người, họ có thể truyền đạt cái ý họ không qua ngôn ngữ. Một số loài, như súc sinh có một số loài, chư thiên, các vị thần, các vong, đôi khi họ truyền đạt ý tưởng nhau không qua ngôn ngữ, còn với loài người thì đều qua trung gian con đường ngôn ngữ. Thường thường ở trước cốc thầy, thầy có để một cái hộp để mấy cái bánh, thì có con chó nó cực kỳ mê,
[33:53]nó cứ loanh quanh với thầy để nó quyết ăn cho bằng được. Thì bên cái cốc bên kia ba thầy ở á, ba thầy ở thì cũng có con chó thì nó cũng thích ăn, nhưng mà thì nó nó ở luôn bên đó, còn con này thì cái con Lucky thì nó theo thầy. Có một lần thầy đi từ dưới chánh điện thầy đi về cốc thầy thì con kia nó chạy theo, mà nó chạy theo thì nó hiểu rằng là về tới cốc thì thầy sẽ cho ăn, nó hiểu như vậy. Nhưng mà khi chạy lên thầy thấy nó chạy tuốt luôn qua bên kia, khi về thì hai con chó về. Nghĩa là sao? Nó biết rủ nhau về ăn bánh. Một điều lạ, thầy thấy một lần mà thầy không hiểu nó nói bằng tiếng gì, mà nó chạy qua rồi con chó kia chạy lại mà không nghe nó sủa, tức là nó truyền đạt.
[34:35]Rồi cái thầy là thầy thấy một lần để ý, rồi cái cô Tường Phổ cổ cũng nói: Con con có đi ngang con thấy có có có hũ bánh thầy, con con ghé lên cốc thầy cho nó ăn, cốc Sư phụ cho nó ăn thì con cái con này nó chạy qua, tự nhiên hai con chạy về, thế là con phải mở hũ bánh cho hai con nó ăn. Vậy là rõ ràng nó biết rủ nhau, mà nó không phải sủa ăng ẳng, tức là cái ngôn ngữ gì đó nó không phát ra tiếng nói rõ ràng nhưng mà hai con nó hiểu nhau, lạ như vậy. Cũng giống như mình là ví dụ như mình không nói qua đây ăn đi mà mình ngoắc ngoắc đây cái mình đưa đưa vầy là cũng vậy, chắc là vậy quá, không biết sao.
[35:15]Đó là một vài trường hợp đặc biệt, còn đa phần là gì? Phải qua trung gian ngôn ngữ hết. Nên là giỏi về ngôn ngữ là một lợi thế của Bồ Tát. Là Bồ Tát phải sao? Văn hay chữ tốt, bắt buộc. Hồi xưa mà đi làm quan á là phải thi đỗ, mà thi là thi cái gì? Văn thơ mà. Tức là quan trường, trạng nguyên thì phải là ông vua chấm, đánh giá cái trí tuệ của một cái người thí sinh này có thể ra làm quan được hay không là nhìn vào bài văn thôi. Nghĩa là bài văn đó cái lý luận, câu chữ nó chặt chẽ, niêm luật, vần rồi đâu đó chặt chẽ hết thì cho rằng người này đủ khả năng để trị dân, quản lý dân, làm quan được. Chỉ vậy thôi, tức là đánh giá qua cái văn chương thôi
[36:11]thì cho rằng cái năng lực con người này giỏi. Ngày xưa là như vậy và bây giờ cũng vậy, bây giờ cũng vậy. Bây giờ ví dụ như thầy gặp một người mà thấy cái người đó về cái ngôn ngữ họ giỏi, họ nói chuyện lưu loát, trình bày đâu đó đầy đủ, mạch lạc là thấy rõ ràng người này có năng lực, có thể làm việc được, và thậm chí có khi có thể làm người lãnh đạo, chỉ huy được. Cho nên cái ngôn ngữ văn chương cũng rất là rất là hay. Và nếu mà đi tu có thể làm giảng sư thuyết pháp được, đúng hay không? Và thầy cũng là người may mắn như vậy.
[36:58]Có nhiều người trách nhà trường là khi mà ra một bài văn cho học sinh làm cứ bắt học sinh là hay làm theo bài văn mẫu, đúng không ạ? Nói học như học vẹt, nhưng không, tất cả đều phải học vẹt trước rồi mới sáng tạo sau. Thầy nhớ hồi xưa thầy cũng vậy. Thầy cứ hay đọc sách. Đọc sách rồi cái đọc riết nó thuộc do cái trí nhớ thầy tốt. Khi ông thầy ổng bắt tả con mèo mình đâu có nuôi mèo đâu mà biết, đâu nhà đâu có nuôi mèo. Thì cứ tả theo cái cuốn sách mà mình đã đọc thôi. Đúng là thầy viết lại dường như giống như cái bài văn mẫu. Nhưng mà khi viết lại được bài văn mẫu rồi cái tự nhiên chính mình nó sống dậy,
[37:42]nó mở ra cái năng cái cái cái cái năng lực về văn chương. Rồi qua những bài sau là tự mình sáng tạo luôn. Nhưng ban đầu phải viết gần giống như bài văn mẫu. Rồi bắt đầu lên năm lớp sáu rồi là thì thầy tự viết ra được rồi. Cũng giống như âm nhạc cũng vậy. Như bây giờ thầy có thể là soạn nhạc được. Nhưng mà để có thể soạn nhạc được thì từ nhỏ tới lớn thầy phải làm sao? Toàn đánh bài mẫu không. Toàn đánh những cái bài đánh đàn, những cái bài của các nhạc sĩ họ viết sẵn nè. Mà đánh cho hay, đánh hết bài này tới bài kia rồi thì bắt đầu thầy sáng tạo được. Giống như ông Ngô Viết Thụ kiến trúc sư nổi tiếng
[38:20]ổng qua là ổng đậu thủ khoa về kiến trúc ở La Mã. Mà ta biết kiến trúc La Mã là nổi tiếng nhất thế giới. Tại lịch sử nó mấy ngàn năm mà kiến trúc cực kỳ giỏi. Thì ổng qua ổng học tới cái mùa hè học sinh đi nghỉ học hết rồi thì ổng ở lại. Ổng vô trong thư viện trường ổng lấy ra những cái bản bản vẽ kiến trúc mà điểm cao ổng ngồi ổng vẽ lại. Chép lại, vẽ chép thôi, để nhập tâm thôi. Vậy mà sau này bắt đầu ổng sáng tạo được. Cho nên thường là như vậy. Nên khi mà ta muốn giỏi văn chương ngôn ngữ, ta phải thuộc nhiều bài thơ mẫu, thuộc nhiều bài văn mẫu. Đầu tiên cứ làm thơ, làm văn, những bài thơ đơn giản thôi. Ví dụ như là:
[39:00]"Cũng cùng mặc áo cà sa
[39:05]Nhưng không phải tất cả là chân tu" Cứ vậy. Lục bát như vậy cứ đơn giản mà làm, nó đúng vần đúng điệu, ừm. Thì tập viết lách như vậy ờ nâng cao cái năng lực lý luận. Nhưng mà cái chữ nhân minh nó còn có cái nghĩa là cái ngôn ngữ đến cái mức độ mà chặt chẽ, hợp lý và thuyết phục được người khác. Ờ cái nhân minh là phải đến mức độ đó. Còn ví dụ mình nói nghe hay, diễn tả nghe bay bổng thì chỉ là mới căn bản thôi. Mà đến cái mức độ mà thuyết phục được người ta sắc bén, hợp lý, dẫn dắt được, thay đổi được tâm hồn người khác thì mới gọi là giỏi về nhân minh học. Thì cái lý luận đó nó có nhiều phương pháp.
[39:59]Tuy nhiên cái quan trọng là gì? Quan trọng vẫn là cái nội lực tu hành thực sự của mình. Nếu một người mà chỉ văn chương bóng bẩy thì cũng không đủ sức để thuyết giảng, thuyết phục người khác. Nên có những người vậy có nhiều có các thầy cô cái thấy giảng sư, tức là người giỏi văn chương, cái lật đật đi học ngữ văn, đại học ngữ văn. Nghĩ rằng là mình học học đại học ngữ văn rồi, sau này mình sẽ nói hay. Nhưng mà sự thực cái nói hay của ngữ văn chỉ là cái gì? Cái bề ngoài, là cái căn bản thôi. Còn cái gốc vẫn là cái đạo lực tu hành, cái trí tuệ của mình. Đó, cái nhân minh là như vậy. Cái cái thứ năm là thanh minh.
[40:48]Thanh minh là âm nhạc.
[40:51]Cái chữ âm nhạc thì là nói nói chung thôi, đáng lẽ nó phải nói là nghệ thuật. Tức là một vị Bồ Tát phải có am hiểu về nghệ thuật. Nghệ thuật thì gồm cái gì? Nhiều lắm nhưng mà hai cái chính là âm nhạc và hội họa, mỹ thuật. Tức là cái đẹp và cái tiếng hay. Đó, âm nhạc
[41:20]và hội họa, mỹ thuật, đó là thanh minh. Bồ Tát phải có kiến thức này. Mà tại sao Bồ Tát phải có kiến thức này? Bởi vì cái hay, cái đẹp nó là cái tầm cao của trí tuệ, của tâm hồn.
[41:40]Một người mà không cảm thụ được cái đẹp, cái hay thì tâm hồn người này bị
[41:50]nhỏ nhoi, hạn chế, cục mịch.
[41:57]Mà
[42:02]không làm thầy người khác được.
[42:08]Ví dụ như ta nghe bài nhạc, ta không biết nó hay hay dở. Rõ ràng tâm hồn ta khô cằn, trí huệ ta thấp kém. Nói thẳng một câu vậy. Nghe một bài nhạc không hiểu, không thấy hay. Mà nghe cái bà bán xôi hát bài nhạc sến lại thấy khoái là có vấn đề lớn rồi đó, có vấn đề lớn rồi.
[42:34]Hoặc là một bức tranh hội họa người ta vẽ trong đó nó giấu những cái ý tưởng, ờ những cái triết lý trong đó với những cái nét vẽ có khi nó rất là tinh tế, có khi nó rất là tổng quát. Nhưng mình nhìn xong mình nói: "Cái này ai thuật lại một tai nạn giao thông, máu me và đầu cổ nằm tùm lum chỗ đây?". Chắc Thì rõ ràng là cái tâm hồn, cái trí tuệ ta có vấn đề. Nhưng mà tại sao bậc Bồ Tát phải hiểu về thanh minh? Đó là biết về nghệ thuật. Mà nhất là âm nhạc. Chữ thanh minh chủ yếu là âm nhạc. Tại sao vậy? Bởi vì khi con người phát triển đến một mức độ nào đó thì âm nhạc xuất hiện. Nha. Ban đầu chỉ là giọng nói, rồi đến khi cái trí tuệ người ta
[43:28]cao hơn, cái cảm xúc cao hơn thì bắt đầu xuất hiện thơ.
[43:35]Mà khi người ta trí tuệ cao hơn nữa thì xuất hiện âm nhạc. Cho nên nếu mà mình không có cái kiến thức về âm nhạc, cảm thụ về âm nhạc thì tâm hồn mình chưa có đạt được cái mức của loài người, nha. Mình có thể là mang hình dạng con người nhưng mà mình chưa đạt được cái tầm mức tâm hồn của của loài người, vì loài người đã có âm nhạc lâu rồi mà mình chưa có. Nghĩa là sao? Nghĩa là mình mới đầu thai lại từ cái cõi nào? Cõi nào? Từ một cõi hồng hoang nào đó. Nên thầy có cái câu ca dao: "Nói chuyện điện thoại oang oang Biết người từ cõi hồng hoang mới về".
[44:34]Nên a mà vừa rồi vậy đó, có cái ông sư ở Nhật
[44:40]ổng truyền đạo bằng cái nhạc hiphop, thấy báo đăng. Tức là ổng thấy ngày nay mà giảng kinh không ai nghe, tụng kinh người ta chán, mà hát kiểu nhạc sến hổng khoái, ổng nhác hát hiphop luôn cho rồi. Tức là người ta đang khoái cái nhạc gì thì ổng đem đạo lý vào loại nhạc đó. Đây là một sự đột phá hết sức là độc đáo. Kết quả thì cũng chưa biết, chưa nghe kết quả có theo không. Nhưng mà cũng là một cái đột phá, tức là chúng sinh đang thích cái âm nhạc gì thì mình đem đạo lý vào cái âm nhạc đó. Tuy nhiên thầy cũng hơi lo tại hiphop nó teen quá, nó sốc nổi quá, nó thiếu cái nghiêm trang mà đạo lý thì vốn là vốn là nghiêm trang.
[45:31]Cho nên như thầy cũng viết nhạc, cũng viết đạo lý trong đó nhưng mà nhạc thầy tương đối là là nghiêm trang, nghiêm túc là vậy. Vậy cũng là một cái cách của thầy. Mà nghe nhạc thầy không biết mọi người có thích không kìa, có yêu thích, có khoái không?
[45:49]Rồi có nhiều khi người ta thích một bài nhạc cái đâm ra người ta thích luôn cái đạo Phật. Đó là một cái lợi thế rất là rất là lớn vậy. Cho nên Bồ Tát phải hiểu về cái thanh minh là cái âm nhạc thế này, đó là ngũ minh đó. Thuộc chưa? Thứ nhất là gì? Quên rồi. Nội minh. Thứ hai là y phương minh. Thứ ba là công xảo minh. Thứ tư là nhân minh. Thứ năm là thanh minh. Rồi, giỏi. Ừm. Thế như vậy á, như vậy là Bồ Tát có nhiều kiến thức không ạ? Rất nhiều kiến thức và phong phú, đa dạng. Để làm chi? Như vậy là Bồ Tát với kiến thức đa dạng như vậy, vị Bồ Tát có ba tính chất trong con người của mình. Một là gì?
[46:41]Một đạo sĩ, phải không ạ? Tại vì ta hiểu về nội minh mà, có tu hành. Như vậy phẩm chất là một đạo sĩ. Thứ hai là gì? nghệ sĩ, phải không, tại vì biết nghệ thuật mà. Thứ ba là gì? Tiến sĩ. Tức là một người trí thức, đúng không ạ? Như vậy, một bậc Bồ Tát phải đủ ba sĩ. Ừm. Ít nhất ba sĩ thì mới làm Bồ Tát được. Ở đây ai đủ ba sĩ thì thầy phong làm Bồ Tát liền, nha. Nhất là có đủ đạo lý để làm một đạo... đạo sĩ. Thứ hai là cảm thụ được nghệ thuật để làm một nghệ... nghệ sĩ. Thứ ba là đủ kiến thức để làm một tiến sĩ, đúng vậy.
[47:32]Phải đủ ba sĩ đó là làm Bồ Tát được. Và với ba cái điều này nó làm cái tâm hồn của một người cân... cân đối và ở ở đẳng cấp cao. Nhớ như vậy. Mà Bồ Tát thì phải ở đẳng cấp cao, chứ Bồ Tát không thể ở đẳng cấp thấp được. Ở đẳng cấp thấp không làm thầy thiên hạ được, mà Bồ Tát là phải làm... phải làm thầy thiên hạ. Cho nên phải ở đẳng cấp cao, mà hễ là đẳng cấp cao thì phải đủ ba... ba sĩ, đủ ba sĩ. Cho nên là với cái Ngũ minh này, Bồ Tát đủ ba sĩ, tức là đối với loài người là đẳng cấp cao, nhớ như vậy. Cho nên vì vậy, quý Phật tử, phải không, còn nhiều cái sĩ lắm: nha sĩ, cư sĩ rồi cũng sĩ nhiều lắm, nhưng mà cái chính là là ba cái sĩ đó, à ba sĩ.
[48:27]Lát nữa ta còn có thêm vài sĩ nữa, lát nữa. Cái chính là cái ba sĩ đó, cho nên bây giờ hôm nay về trong cái loạt bài chúng ta học về Bồ Tát thì từ từ ai cũng phải là Bồ Tát. Ai cũng phải tiến lên làm Bồ Tát, chứ đừng có nghe thầy nói là cái bài Bồ Tát nói: "Dạ, con không phải Bồ Tát, ai làm chứ con tu à." Không được nói câu đó. Khi thầy dạy cái bài thầy giảng cái loạt bài về cái hạnh Bồ Tát này thì thầy không phải giảng cho những người mà không chịu làm Bồ Tát. Nhớ như vậy nha! Cái điều bắt buộc của thầy, yêu cầu gay gắt của thầy là mọi người phải làm Bồ Tát, đó là cái lệnh của thầy. Còn ai không chịu làm Bồ Tát, không phải đệ tử thầy.
[49:20]Đó là những người gian tặc vào đây nghe pháp lén để mà thu mà thả lên mạng.
[49:27]Đó là gian gian gian tế, gian tế. Còn cái người vào đây ngồi nghe thì phải phát tâm trở thành Bồ Tát để làm gì? Để không phải mình mang chữ Bồ Tát, mà là giáo hóa chúng sinh, hóa độ chúng sinh, đền ơn Phật. Đó là trách nhiệm, đó là trách nhiệm. Vì vậy ai cũng phải làm Bồ Tát, mà đã phát tâm phải làm Bồ Tát rồi, thầy phải yêu cầu cho đủ ba ba sĩ giùm. Thứ nhất là đạo sĩ thì ta phải làm sao? Hiểu đạo lý mà tu... tu hành nghiêm túc, đàng hoàng. Thứ hai phải là nghệ sĩ, cảm thụ được cái đẹp trong cuộc đời này. Nhưng cảm thụ được cái đẹp trong cuộc đời này không phải làm cho ta mê đắm, mà ta hiểu thế là hay, thế là đẹp.
[50:20]Phải hiểu, mê thì không mê gì hết. Ví dụ căn nhà đó phải cất như vậy, đẹp thì cái căn nhà đẹp đó là trí tuệ. Đẹp thôi chứ thầy không nói giàu à. Nhiều khi cất rất là giàu, đồ rất đắt tiền mà chưa chắc là đẹp. Ví dụ căn nhà rất là sang trọng thì ta hiểu là giàu, đồ đạc rất đắt tiền thì ta hiểu là giàu. Nhưng mà chừng nào nhà đó đẹp thì ta mới gọi là cái người làm căn nhà này có tâm hồn, có trí tuệ. Còn mà cất thật là đắt tiền, thật sang thì ta chỉ nói là cái người này có có tiền mà thôi. Cái đẹp mới là có tâm hồn, có trí tuệ. Ta phải hiểu điều đó. Nghe một cái điệu nhạc, ta phải hiểu cái độ hay của nó.
[51:04]Nghe một câu nói, ta phải hiểu được cái độ hay của nó. Xem một bức tranh, ta phải thấy được cái độ đẹp của nó. Như một cái tủ, một cái bàn thờ, một cái nhìn mình phải cảm thụ được cái độ hay, độ đẹp của nó. Nhìn một con người, phải thấy được cái độ đẹp của họ, để chi? Để hiểu được cái phước của họ tới đâu. Có người nói: "Dạ thưa thầy, như vậy là cái người càng đẹp là càng có phước?" Có phước, đúng như vậy, nhưng có những người đẹp chỉ được tuyển dụng vô để phục vụ trong quán ăn. Nhưng có những người đẹp về làm phu nhân. Đẹp nhưng mà khác nhau ạ. Nhưng mà dù sao được người ta tuyển dụng qua phục
[51:48]vụ quán ăn cũng đỡ thất nghiệp hơn người xấu. Còn đẹp mà sang hay cái gì nữa thì tự nhiên được ông đại gia nào ổng rất tin cậy, yêu mến thì về làm làm phu nhân, cái đó là một loại phước nữa, nhưng cũng phải đẹp. Ví dụ như ổng rất tin cậy mà xấu quá thì ổng cũng chỉ cho làm giữ kho rồi ở nhà bếp vậy thôi, chứ không thể làm phu nhân ổng được, như vậy. Nên ta nhìn một người ta hiểu được cái độ đẹp để như... để mà mà ta biết cái phước ở đâu. Nhìn ông giảng sư ta phải biết cái độ đẹp của ổng.
[52:30]Để làm chi? Để làm chi? Để làm chi? Canh chừng ổng bị bắt cóc nha.
[52:42]Ta thấy á, ta nhắc lại từng chút nè: cái giá trị của Nội minh là
[52:49]đạo lý tu hành, phải không ạ? Thì cái đạo lý tu hành này thứ nhất là có lợi cho ai?
[52:57]Lợi cho chính mình, phải không ạ? Nhờ có Nội minh mà mình biết tu hành chân chính. Thứ hai là có lợi cho ai? Lợi cho chúng sinh. Nhờ có Nội minh mà mình dạy ai cũng chuẩn xác, không có dạy người ta lạc vào đường tà. Vì sao vậy? Bởi vì nếu sai, một mình mình sai thì một mình mình đọa, nhưng mình đem cái sai đó mà mình giảng dạy, làm cho nhiều người bị đi sai thì cái đọa của mình gấp ngàn lần. Nên vì vậy mà Bồ Tát phải giỏi Nội minh, đúng chánh kiến để đừng có dạy bậy, đừng tu bậy và đừng dạy bậy. Cái đó quan trọng nhất. Mà để có thể có được chánh kiến thì đòi hỏi mình phải có thực hành tu tập, được dẫn dắt bởi một bậc chân sư.
[53:49]Trừ trường hợp có cái người nào đó, họ có cái phước lớn mà đời này họ không gặp chân sư, nhưng mà luôn luôn họ được chư Phật trực tiếp gia hộ thẳng vào trong tâm họ, dẫn dắt tâm hồn họ, cho nên khiến họ không có được một bậc chân sư bằng xương bằng thịt, nhưng họ không được phép hiểu sai. Vì đó là cái duyên phước nhiều đời của họ, nó đạt được như vậy. Còn bình thường tất cả chúng ta đều phải cần có một bậc minh sư, một bậc chân sư. Nên nói là để bắt đầu cái hành trình mà đi tìm con đường giác ngộ thì cái bước đầu tiên của ta là gì? Là làm ơn đi tìm một bậc chân sư. Đừng chủ quan, đừng chủ quan với cái suy nghĩ của mình hay
[54:44]cái trí tuệ của mình mà tự tu, tự hiểu, chết liền á. Lúc nào cũng phải khiêm tốn, nghĩ rằng mình không bao giờ đủ sức để tự đi trên con đường giác ngộ cao quý này. Lúc nào cũng khiêm tốn, cầu xin Phật cho mình gặp được một bậc chân sư. Đó, nhờ như vậy mà cái hành trình của mình đi trên cái giữa cái rừng rậm vô minh này ta không bị lạc lối. Nên cái đầu tiên là phải có một bậc chân sư. Có bậc chân sư rồi, ta thừa sự, siêng năng, tinh tấn, cung kính học hỏi để mà lấy được ruột gan của bậc chân sư đó hết. Tại sao? Bởi vì một bậc chân sư thì không bao giờ hà tiện, không bao giờ muốn giấu điều gì với đệ tử của mình.
[55:39]Nhưng mà có những điều không nói ra được. Với cái người ở cái tâm hồn đó, trình độ đó, phước đức đó, ông thầy ổng không nói hết được. Có những điều rất hay, rất độc đáo, đành giấu lại. Nhưng mà khi thấy một người đệ tử mà đủ căn cơ, đủ trình độ, đủ trí tuệ, đủ phẩm hạnh thì ông tiết lộ thêm một số điều bí mật. Mà khi biết được những điều bí mật đó, mình tu nhanh hơn. Giống như câu chuyện là bên Tây Tạng là Milarepa. Sau khi ổng từ giã ông thầy để đi tìm một nơi ẩn tu, trên đường đi, ổng mới ghé thăm vài người sư huynh của mình. Khi ghé thăm sư huynh của mình mà nói chuyện đạo lý thì ổng mới phát hiện ra là thầy mình đã không dạy cho
[56:32]sư huynh mình những cái điều mà thầy dạy cho mình. Nên vì vậy, ông sư huynh ổng tiến tới mức độ đó rồi ổng ngừng lại luôn. Còn Milarepa vào rừng vào núi ẩn tu, tiến lên tột độ luôn. Sau này thành một bậc thánh sư nổi tiếng của Tây Tạng là bởi vì ổng nhận ra được những cái đạo lý bí mật của ông thầy. Mà không phải ông thầy ổng giữ bí mật, mà ổng thấy người nào nói được ổng mới nói. Nên cái bước thứ nhất của ta là ráng tìm cho được một bậc chân sư. Cái bước thứ hai, ráng thừa sự, cung kính, tinh tấn, siêng năng, khiêm tốn tu tập để cho thầy tin mình mà móc ruột móc gan đưa cho mình hết, mình đi cho nhanh, chứ không gì hết trơn á, đi cho lẹ.
[57:18]Vì thật sự, nói là đạo lý là công khai, nhưng mà đạo lý nó có cái mức độ dễ và khó của nó. Những đạo lý mà ở mức độ khó, ông thầy ổng không vội nói cho người mà không làm được, ổng giấu để đó. Cho nên mình phải chứng tỏ cho thầy mình thấy là mình đã sẵn sàng tiếp nhận được những đạo lý, những sự thực hành mà có mức độ mức độ khó. Thầy nói mức độ khó là sao? Ví dụ như bây giờ thầy nói cái đạo lý không chấp công. Mới ban đầu vô, ví dụ người ta vô chùa tu, cái thầy nói: "Con làm gì làm đừng chấp công nha con." Là nghe không hiểu, phải không ạ? Nghe không hiểu, cái người đó nghe không hiểu. Nên thầy phải nói làm sao? Nói:
[58:06]"Con phải ráng tạo công quả cho nhiều cho có phước nha." "Làm gì được trong chùa ráng làm, giúp ai được gì ráng giúp đi con cho có phước, mà có phước rồi mới tu được." Cái câu đó dễ hiểu không ạ? Dễ hiểu. Đó, rồi nói: "Con có phước á, tự nhiên sau này con không bị đói, con không bận tâm về vấn đề ăn uống, mình mới dồn sức tu được. Ráng làm phước đi con." Nghe dễ hiểu không ạ? Nghe dễ. Rồi bắt đầu thấy được được nói: "Con phải làm phước mới mở cái não con ra, thì con mới hiểu được nhiều điều hơn." Dễ hiểu không ạ? Dễ. Rồi nói: "Con ráng làm phước á, con ráng làm phước rồi á thì tự nhiên con dễ nhiếp tâm, khi con ngồi thiền tâm nó dễ định,
[58:46]còn thiếu phước nó loạn lắm con à." Dễ hiểu không ạ? Bắt đầu dễ hiểu rồi, tới mức độ này. Rồi bắt đầu một lúc nào đó cái nói: "Con phải ráng làm phước nghe con, nó mới mở não con ra, ngôn ngữ con mới tuôn trào ra được, con bắt đầu mới thuyết pháp được." Dễ hiểu không ạ? Bắt đầu hiểu được rồi, tại mình tu lên tới mức độ đó thì mình bắt đầu hiểu tới câu đó rồi. Rồi bắt đầu là mình cũng cực khổ tu hành, cực khổ làm phước, cực khổ thuyết giảng, cái ông thầy nói: "Con đừng chấp công nha con. Ráng làm hết sức cực khổ mà thấy mình như hư vô, đừng chấp công." Tới chỗ này hiểu không ạ? Khó rồi đó. Cho nên ông thầy ổng phải đợi tới cái người mà đủ trí tuệ tới mức độ đó rồi,
[59:24]tâm hồn phải thanh tịnh rồi ổng mới nói tới câu đó, ổng dặn dò câu đó. Hoặc là bây giờ, ông thầy dạy võ cho đệ tử, dạy cái người đệ tử mà đạt được cái công năng đặc dị, có thể là nhảy cao, có thể là đánh được lủng tường, bể gạch gì đó vân vân. Nhưng ông thầy ổng dặn câu: "Con phải coi mình như cát bụi nha con, đừng lấy những cái này làm hay, trong tâm đừng tự khen mình, đừng tự hào những điều này nha con." Đệ tử hiểu không? Không phải dễ hiểu. Nhưng mà khi mà cái người đệ tử mà tập luyện được tới cái công phu đặc dị đó rồi mà thấy như hư vô, thấy như không có gì, thì cái thằng này nối tiếp mình làm chưởng môn được.
[1:00:06]Nó hư vô như vậy, nó làm được mà coi như không, thì đây mới là tổ sư kế tiếp tương lai. Còn mà nó giỏi rồi nó cứ canh canh huynh đệ nó coi ai giỏi bằng nó, nó oánh thử rồi đi tìm ở trong môn trong môn phái của nó nó oánh được hết rồi nó qua tiếp môn phái thằng khác nó thách đấu nữa thì thằng này trước sau cũng bị người ta đâm dao lén sau lưng chết, nên không thể làm tổ sư được. Giao tổ sư cho nó là cái môn phái tiêu diệt luôn, tại thế nào nó cũng bị người ta đâm lén, mà đâm không được người ta bỏ thuốc độc cho nó chết. Cho nên là chỉ có cái người đạt được công năng đặc dị rồi mà coi như hư vô thì người này mới nối được cái tổ sư được.
[1:00:41]Cho nên ta thấy, cái đạo lý nó có cái căn bản và cái đỉnh cao, cái độ dễ và cái độ khó. Thì có những cái độ khó không phải thầy nói hết cho mình nghe, mà mình phải đến mức độ nào, xứng đáng thế nào ông thầy mới truyền hết cái bí quyết được chứ không phải là dễ nha. Còn cái như về kiến thức về Y phương minh cũng vậy. Kiến thức về y tế, y học là cũng chính mình để giữ sức khỏe cho mình. Mà cái kiến thức giữ sức khỏe cho mình á, nó có cái gì nó không câu chấp và không lệ thuộc. Như hiện nay vậy, cái quy định của luật pháp hay của nhà nước thì cái người mà giữ sức khỏe cho những người lãnh đạo cao cấp phải là bác sĩ, đúng không ạ?
[1:01:34]Đó là luật. Ví dụ bây giờ, cái cái những người mà bảo vệ sức khỏe cho một ông bộ trưởng thì có bao nhiêu ông bác sĩ. Mà ông bác sĩ ổng là gì? Ổng theo tây y, y học hiện đại. Bây giờ lúc đó có một cái ông thầy lang vườn ổng biết cái bệnh của ông bộ trưởng đó ổng chữa được nhưng mà có ai cho ổng chữa không? Không, vì ổng không có bằng cấp, không phải là tiến sĩ y khoa như là mấy ông bác sĩ kia. Nhưng mà thật sự cái y khoa của Tây phương, y học hiện đại, coi vậy chứ vẫn chưa biết hết vấn đề. Chưa biết hết vấn đề. Mà đôi khi một cọng rau ngoài vườn chữa được cái bệnh đó rất đơn giản. Nói như những bệnh ung thư độc hễ ung thư cái rồi là án tử
[1:02:19]đối với tây y, hoặc là anh dùng hóa trị, tức là anh bơm thêm thuốc độc vô để anh nghĩ rằng anh diệt cái cái cái u ung thư nhưng mà cơ thể mình chết trước. Hoặc là anh chiếu xạ, ung thư không biết có diệt được không nhưng mà cơ thể mình nhiễm xạ, là tây y như vậy đó. Mà nhiều khi chỉ cần cái gì? Ra bên bờ đường hái cái cây cỏ hôi về nấu uống và nhiều cái ung thư độc hết luôn, đơn giản như vậy. Hoặc là chỉ nhai lấy nước thôi, bên ngoài thì lấy cái xác nó đắp, bên trong cái nhai cái cỏ lấy nước, vậy mà nhiều khi có những cái ung thư độc hết luôn, đơn giản như vậy. Nhưng mà có ai cho mấy ông đem cỏ hôi tặng cho ông
[1:03:01]bộ trưởng nghe nói ngài ung thư được không? Không. Cho nên cái mà trong cái Y phương minh của Bồ Tát, ta phải hiểu hết. Ta phải hiểu hết giá trị của thảo dược thiên nhiên, cũng hiểu hết cái cái tây y họ tiến bộ tới đâu, cái việc scan của họ, chiếu xạ là gì, tế bào nghĩa là gì, khối u là gì, lympho bào là gì, kháng thể là gì, con virus là cái gì vân vân, những cái đó mình phải biết hết. Biết cả hai bên để đừng lệ thuộc bên nào. Thì vì sao vậy? Bởi vì cái tu tập thiền định, công phu của ta liên quan tới sức khỏe. Bệnh tu được không? Không. Phải hết bệnh, khỏe mạnh mới mới tu được. Bệnh cũng ráng tu được nhưng mà trở ngại nhiều, cho nên khỏe mạnh tu tốt hơn.
[1:03:51]Thì khỏe mạnh nó phải gồm hai điều: sám hối nghiệp xưa, phóng sanh làm phước mới, và cũng điều chỉnh bằng y tế một chút. Tức là để chữa một cái bệnh ta cần ba điều: một, phải biết lễ Phật, sám hối nghiệp xưa; hai, biết làm phước, phóng sinh, bắc cầu, đắp đường, tạo phước mới; ba, điều chỉnh y tế một chút. Cho nên cái điều chỉnh y tế một chút, coi vậy cũng chỉ là việc phụ nhưng cũng cần phải có. Và Bồ Tát phải biết về Y phương minh để giúp chúng sinh điều chỉnh một chút này, điều chỉnh một chút này, nó là vậy. Ví dụ bây giờ nói đơn giản thôi, nói: "Thầy ơi, con cứ bị viêm xoang hoài, nhức đầu quá, khó tu, ngồi thiền nó cứ nhức đầu." Nó lý do gì?
[1:04:40]Tại cái đường phố bây giờ ô nhiễm, khi con đi về, những cái bụi và vi khuẩn nó đóng vào những cái niêm mạc mũi mà con không rửa, thì nó nối tiếp nhiều ngày bắt đầu nó ăn vô trong xoang. Bây giờ ngừa bằng cách gì? Mỗi khi ta đi đường phố về, ta vào cái buồng rửa mặt, ta khoắng cái nước muối loãng 2%, ta hít bằng mũi để rửa mũi một cái, vậy thôi đó mà ngừa được cái viêm xoang. Nói: "Dạ, nhưng mà bây giờ con lỡ bị rồi." Phải thầy nói trễ quá, con lỡ bị rồi, thì phải tăng cái sức đề kháng để mà chữa những cái ổ xoang đã bị, bị nhiễm khuẩn ở trong, bị viêm, nó nhiễm ở trong rồi. Thì dùng một cái loại gì mà làm tự cái sức đề kháng nó tẩy được ra thì
[1:05:29]dùng con giun đất uống lâu ngày, nó tăng sức đề kháng lên, nó rửa sạch những cái xoang này, và có thể nhỏ thêm nước muối bên ngoài vân vân. Những cái đó, những cái điều đó nó không dính gì đạo lý nhưng nó là Y phương minh, là một chút điều chỉnh của y học, y tế giúp cho ta đỡ bị trục trặc về cơ thể, ngồi thiền, tiến tu cho nó tốt. Đang ngồi thiền mềm nó nhói đau bên đây cái động tâm liền, đúng không ạ? Đang tụng kinh Bát Chánh Đạo mà nó nhói nó đau lên rồi cái lạc tâm liền, không tập trung vào cái nghĩa lý nữa. Cho nên một chút điều chỉnh y tế, đỡ khó chịu về bệnh tật giúp cho ta tu hành mà cũng có thể chia sẻ với với chúng sinh thành
[1:06:10]cái ân nghĩa với đời cũng rất là là hay như vậy. Nhưng mà đã là kiến thức y tế thì nhìn cho rộng, hiểu cho chuẩn, lấy cho căn bản, đừng có học kiểu mà lang băm nói bậy nói bạ nha, ví dụ vậy. Còn cái Công xảo minh hồi nãy ta nói á là cái kiến thức về khoa học kỹ thuật, mà sự tiến bộ về khoa học kỹ thuật là một xu thế tất yếu của loài người. Nếu con người còn tồn tại thì khoa học cứ càng ngày càng càng tiến bộ. Tiến bộ tới đâu? Tiến bộ nó có hai loại: một cái loại tiến bộ là người ta điều chỉnh và bảo vệ cái môi trường sống của trái đất này; còn một loại tiến bộ cao ngạo thì người ta tàn phá thiên nhiên luôn và cuối cùng là gì?
[1:07:01]Loài người tận thế luôn. Như theo các nhà khoa học thì loài người xuất hiện đâu khoảng gần triệu năm nay, mới tiến bộ chừng vài trăm năm nay; còn trước vài trăm năm nay hoặc là trước một hai ngàn năm nay, con người thuộc loại hồng hoang, ăn lông ở lỗ. Người ta nghĩ như vậy và người ta tin chắc như vậy. Cho đến khi gần đây, người ta phát hiện ra rằng như ở cái một cái vùng ở Thổ Nhĩ Kỳ á, nó có những cái vệt bánh xe mà bị hóa thạch. Mà nhìn những vệt bánh xe đi song song với nhau, đi song song một đoạn đường nó chạy trên bùn lầy cái nó hóa thạch luôn, thì người ta hiểu rằng là mà cái đo lại cái niên đại của hóa thạch đó là 60 triệu năm.
[1:07:52]Tức là 60 triệu năm, con người đã có cái nền văn minh chạy bằng bánh xe được rồi, bánh xe đi song song với nhau hóa thạch. Giống như dấu chân khủng long hóa thạch mà người ta đo ra được cái con khủng long, bây giờ vết bánh xe hóa thạch mà 60 triệu năm. Chưa sợ bằng một cái phát hiện mới gần đây, ta tìm ra được cái búa bằng sắt nằm trong lớp đá, mở cái lớp đá ra thấy cái búa sắt, cái cán đồ, cái sắt thì còn nguyên, cái cán thì đã hóa thạch bằng gỗ hóa thạch, và đo niên đại là 150 triệu năm. Tức là vào cái thời mà người ta nghĩ chỉ còn ba khủng long hay gì mấy con vật gì rừng xanh không có như thú vật,
[1:08:30]vậy mà đã có người làm cái búa mà cái búa nhìn thô sơ mà búa không sét á, làm bằng sắt với một vài hợp chất nào đó mà không sét, giờ không bị sét. Như vậy là loài người hay là có một giống loài thông minh ở trên trái đất này là từ hồi nào? Phải giống như là bên khoa học nói là mới mấy ngàn năm không? Không. chục triệu năm, trăm năm, trăm triệu năm. Và như vậy mới thấy rằng Đức Phật nói đúng một lần nữa. Trong kinh Phật đã nói rằng trái đất này đã đi qua rất nhiều lần, nhiều lần sự sống văn minh rồi tàn lụi, xuất hiện sự sống lên đến văn minh rồi tàn lụi rồi xuất hiện sự sống văn minh hơn nữa. Đức Phật đã nói như vậy.
[1:09:14]Thì cái, cái điều mà Đức Phật nói như vậy, nhiều người ngờ ngờ, bảo tại nói khoa học mới tìm thấy là con người mới văn minh mấy ngàn năm nay, mới đồ sắt mà Đức Phật sao nói từ cái thời kiếp xưa kiếp xưa có Đức Phật kia xuất hiện, có loài người đó vậy, rồi một một đại kiếp, tức là một lần tận thế, rồi trở lại như vậy nghe mơ hồ. Nhưng ngày hôm nay, với những phát hiện chấn động của khoa học, ta bắt đầu thấy kinh Phật nói đúng. Và điều Đức Phật nói rằng là cái thế giới này đã đi qua nhiều lần văn minh rồi tận thế, văn minh rồi tận thế là một điều hết sức chính xác luôn. Một lần nữa, Đức Phật, Đạo Phật đi trước khoa học quá xa.
[1:09:56]Hay thật. Vào cái thời mà người ta nhìn lên trời còn thấy ông trời ổng gắn những vì sao lấp lánh trong đêm để mà tô điểm cuộc đời, chỉ hiểu như vậy thì Đức Phật đã nói vô số thế giới trong vũ trụ này và có những thế giới có loài người văn minh, thậm chí có những thế giới có những Đức Phật, có những bậc giác ngộ ở đó. Và ngày hôm nay điều đó khoa học thấy khả dĩ lắm, bởi vì cái số lượng mà hành tinh khủng khiếp quá, nhiều hơn số cát của con sông Hằng. Chính xác luôn! Là sao? Ví dụ như trong cái kinh hồi Phật hay nói là cát của con sông Hằng, phải không ạ? Và nói thế giới trong vũ trụ này nhiều hơn số cát con sông Hằng.
[1:10:38]Bây giờ thì khoa học không nói con sông Hằng mà khoa học nói thế này: tính ra những cái số mà hành tinh thiên thể trong vũ trụ này nhiều hơn cát của tất cả bờ biển trên thế giới này cộng lại. Họ tính ra được. Họ không dùng con sông Hằng nhưng cũng lại cũng dùng cái ý niệm về số cát một lần nữa giống như Đức Phật đã từng nói với con sông Hằng. Tại vì thời xưa trong cái lục địa Ấn Độ không có mấy người mà ra bờ biển để biết về bờ biển, nhưng mà nói tới cát con sông Hằng người ta hiểu liền. Nên Đức Phật đã thời đã đã nói như vậy. Cho nên cái kiến thức về khoa học, cái nhìn về vũ trụ của Đức Phật là tuyệt vời.
[1:11:15]Ngày nay khoa học cứ lẽo đẽo mà đi theo. Và một lần nữa Einstein lại đúng. Einstein lại đúng. Einstein đúng đúng sao? Ổng nói là nếu thế giới phải cần một cái tôn giáo mà nói gì, nó cân đối giữa tâm linh và và khoa học. Và ổng nhìn tới nhìn lui thấy có Đạo Phật. Đạo Phật không bị lệ thuộc bởi khoa học mà Đạo Phật còn dẫn đạo được khoa học. Bởi vì khi mà ổng đọc những cái lời của Đức Phật về nói về vi trùng, về vô số vũ trụ và mà ổng là nhà thiên văn vật lý vũ trụ, ổng thấy Đức Phật đã nói trước rồi. Nên ổng cảm thán, ổng nói lên cái lời đó bây giờ là các chùa mình hay trích dẫn như vậy. Đó là một điều rất là là hay.
[1:11:56]Như vừa rồi thường thường ta thấy cái phim ảnh của Hollywood thì hay đưa cái hình ảnh của đạo Kitô lên, quý vị. Nhưng có cái phim là American Heist là Băng cướp Mỹ,
[1:12:10]có hai anh em ruột, cha mẹ thì chết, rồi đi mất rồi đó. Người anh phải nuôi người em. Mà thấy người em đói quá, cái ông anh thì không biết nghề gì tại cũng mới lớn lên, chuyên đi ăn trộm về nuôi em. Thì lớn lên rồi thì cuối cùng bị bắt thôi. Bị bắt thì đi vô tù thì bị cái băng kia nó khống chế, cái nó bắt hai anh em phải tham gia một vụ cướp ngân hàng. Đại khái là cái phim rắc rối. Nhưng mà có cái điều thế này, cái người em mới trách người anh tại sao anh cứ đi ăn trộm ăn cướp hoài. Mà thằng em không biết, mãi sau này ông anh mới nói thật ra là khi mà cha mẹ bỏ anh em mình, thì anh còn không đủ lớn để có nghề để đi làm, em thì còn quá nhỏ.
[1:12:53]Anh chỉ còn một cách duy nhất là cứ đi ăn trộm vặt về nuôi em. Lúc đó em mới khóc òa lên. Mà nói nhưng anh không phải là người xấu. Anh vô tù, anh cũng nghiên cứu về tâm linh đạo, anh đọc hết đạo này đạo kia, bây giờ anh chỉ thấy có một mình Đạo Phật là đúng. Lạ lùng! Một cái phim Mỹ. Cho nên ta ta ta ta ta đi coi cái phim mà băng đảng Mỹ đó, American Heist, đó coi cái phim đó đi ta thấy có cái đoạn đó, họ lại ca ngợi Đạo Phật. Và mà vì sao họ ca ngợi Đạo Phật? Vì những đạo lý Đức Phật nói nó đi trước của cái sự tiến bộ của khoa học xã hội. Cho nên mà cái sự tiến bộ đó, khi đứng trên cái cái nhìn của
[1:13:34]đạo lý, ta hiểu rằng con người sẽ tiến bộ mãi, tiến bộ mãi. Và khoa học và Đạo Phật không được thì những người tu theo Đạo Phật không được lạc hậu với sự tiến bộ của loài người. Nhớ như vậy. Những người tu theo Đạo Phật không được lạc hậu so với tiến bộ của loài người. Hãy ghi câu này vào danh ngôn mới. Những người tu theo Đạo Phật không được lạc hậu so với sự tiến bộ của loài người. Nhưng ta phải hiểu cái sự tiến bộ của loài người này đi đến đâu. Nó sẽ có hai cái nhánh: một là con người ta tiến, tiến một cách kiêu ngạo rồi tàn phá hết thiên nhiên. Và khi mà đã tàn phá xong thiên nhiên rồi thì con người sao?
[1:14:17]Cũng chết luôn, bị tận thế. Và cái hướng thứ hai, con người tiến bộ rồi đi tới đâu? Bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ sự sống, bảo vệ môi trường sống. Ngày hôm nay cũng vậy, hôm nay loài người bắt đầu đã phân nhánh rồi, nha. Có những con người kêu gọi đừng xả rác, đừng có xả nhựa, những cái bao ni lông nhựa ra xuống dòng sông nó ra biển để bảo vệ môi trường. Và có những người cứ sản xuất bao ni lông nhựa, cung cấp cho mọi người xài cho nhiều để cho tiện. Hồi xưa mình ăn gói xôi gói bằng cái gì? Lá chuối. Bây giờ thì gói bằng cái gì? Ni lông. Mà người ta nói bây giờ nó sạch hơn, lá chuối dơ. Nhưng mà mấy cái nhà môi trường á,
[1:15:03]họ đến Việt Nam hồi đến hồi lúc cách đây mấy chục năm, họ đến họ nói: "Trời, người Việt Nam quá giỏi, quá văn minh, gói bằng lá chuối thì nó phân hủy luôn, nó thành phân hữu cơ luôn." Nhưng mà nếu họ quay lại họ mới thấy người Việt Nam sao, hết văn minh rồi, hết thông minh rồi, vì đã dùng túi nhựa rồi. Phải dùng mà nói cho sạch. Sạch là cái gì? Sạch là đừng có con vi khuẩn nào, phải không ạ? Và bây giờ người ta phát hiện ra được, 1.000 con vi khuẩn thì chỉ có một hai con hại thôi. Còn đa phần nhiều con vi khuẩn có lợi cho môi trường sống. Và bây giờ người ta nói mèo, nhiều người chó người ta không dám vuốt nữa tại nó dơ dơ.
[1:15:42]Nhưng bây giờ người ta khuyến khích mình nên nuôi mèo, chó. Tại vì sao? Vì một số vi khuẩn trên lông của nó lại có lợi cho sự sống của con người, cho cái hệ sinh thái trên da của con người. Như thầy, thầy gặp chó thì thích ôm nó. Biết tại sao? Vì biết nó cần tình thương. Ai cũng sợ nó, ai cũng khinh chê nó, rồi vuốt ve chút xíu rồi tránh. Nhưng thầy ôm nó vào lòng thầy cho nó cái tình yêu thương vì thầy biết nó đang cần. Và thầy chấp nhận dơ. Chấp nhận dơ, thôi kệ mình dơ, nhiễm bẩn chút sau mà cho nó được một ít tình yêu thương. Mãi sau này mới đọc bài báo nói nên ôm con chó, vuốt con chó chứ nó có lợi.
[1:16:18]Nhờ vậy mà thầy khỏe mạnh lại được. Cho nên cái sự nghĩa là nói là cái công xảo minh là kiến thức
[1:16:30]về khoa học kỹ thuật mà nó đi thành hai cái nhánh rẽ. Và ta là những người đệ tử Phật, ta phải chọn cái nhánh gì? Dẫn dắt cái khoa học của loài người đi về cái hướng bảo vệ, bảo vệ sự sống của hành tinh này. Cho nên hãy cẩn thận với việc mà xả rác nha, và nhiều thứ nữa trên trên đời này, ví dụ vậy.
[1:16:55]Cái nhân minh là phương tiện để đi từ từ tâm đến tâm. Thì thôi cái này thì nói rồi, phải không? Thanh minh là nghệ thuật, là cái hay, cái đẹp. Tuy nhiên, tuy nhiên đừng mê. Vì sao vậy? Vì tuy nó là cái hay cái đẹp, nhưng mình mê quá mình mất thời gian. Và mất thời gian nó giống hệt như chơi game bây giờ. Cái game điện tử ngày nay trở thành một cái mối họa của nhân loại. Quá nhiều vụ án giết người từ từ game, game điện tử. Vì sao? Vì người ta mê quá.
[1:17:40]Thì cái âm nhạc mà mê quá cũng như vậy. Như thầy là một người rất thích âm nhạc, thầy biết hát, biết đàn, biết soạn nhạc, nhưng mà thầy luôn luôn kiềm chế lại. Ví dụ khi thầy đi công việc xong về tới cốc thầy, thì cốc thầy luôn luôn có cây đàn, có cây đàn piano để thầy mệt thì thầy đánh cho nó khỏe. Mà đố biết mỗi ngày thầy leo lên cây đàn bao lâu? 3 phút thôi. Không có nhiều, vì thầy còn quá nhiều việc phải làm: phải soạn bài, viết kịch bản truyện tranh, nghiên cứu kinh điển cổ, nhiều khi gặp một vài vị khách, quay lại hướng dẫn dạy dỗ Phật tử mình, chuẩn bị mọi thứ, mọi thứ, nên thời gian thầy dành cho âm nhạc không nhiều.
[1:18:32]Đó là lý do mà thầy không giỏi. Thầy rất có khiếu, rất thích mà không giỏi vì thầy không đầu tư cho nó nhiều thời gian. Nên đối với cái vấn đề thanh minh, là một bậc Bồ Tát mà có cái cảm thụ, hiểu biết về nghệ thuật thì nhớ phải có gì? Phải có cái giới hạn, vừa phải thôi. Vì sao vậy? Vì cái chính của ta vẫn phải là đi tìm sự giác ngộ, giữ gìn nội tâm thanh tịnh, hướng về vô ngã. Cái đó mới là cái chính. Còn những cái khác chỉ là cái phương tiện. Phương tiện thôi, không được đắm chìm trong trong đó nhiều, như vậy. Nhiều khi cây đàn để đó có khi cả ngày thầy không leo lên đánh được chút nào, vì không có thời gian.
[1:19:17]Rồi có khi nhìn cái đàn lâu quá mình không đánh thấy tội, tội cái người họ mua cho mình cây đàn á, thôi leo lên ngồi đánh chút xíu, đánh tưng tưng chút xíu rồi thôi xuống, không có mê được. Nhớ như vậy, đúng không?
[1:19:32]Những người mà ẩn tu mà thiếu hiểu biết về ngũ minh thì không giáo hóa được,
[1:19:43]khó giáo hóa. Vì nhiều người họ không thấy mình đồng điệu được với nhân loại nên dễ có khoảng cách. Tuy nhiên cái người đắc đạo rồi, có một cái cửa để gieo duyên với chúng sinh là cái gì ai biết?
[1:20:06]Ví dụ cái người đắc đạo không có ngũ minh, tại ổng ẩn tu lâu quá. Nhưng mà khi đắc đạo rồi, tự nhiên có một cái cửa để khiến cho chúng sinh cũng thích tìm tới, đó là "thầy bói minh".
[1:20:21]Nhiều khi chúng sinh tới hỏi, biết, biết quá khứ vị lai trả lời cho người ta. Cho nên được cái "thầy bói minh" này cũng gì? Cũng là một cánh cửa, một lợi thế. Nhưng mà khi mà nói qua đạo lý rồi thì người ta cũng ngờ ngợ, tại nhiều, cái gì mình cũng không biết hết. Âm nhạc, nghệ thuật, khoa học, cái gì mình cũng không biết hết trơn. Mình khuyên người ta tu, người ta ngờ ngợ, người ta cười cười. Nhưng mà có chuyện cần lại hỏi: "Thầy thầy, con làm ăn con mua miếng đất đó lời không thầy?", nhiều khi người ta hỏi cái đó. Rồi cái nói: "Ờ, thôi mua đi con, miếng đó nó sẽ lên giá." Tới chừng mua cái lên giá,
[1:20:52]người ta bán chạy về người ta cũng cúng chùa được tiền cò một chút, cũng đỡ.
[1:20:59]Nó còn một cái minh nữa, cũng quan trọng lắm mà Bồ-tát cũng cần phải biết, đó là "kinh doanh minh".
[1:21:09]Biết cách để làm ăn, làm ra tiền. Mà Bồ-tát thì, ví dụ như quý thầy thì không cần, nhưng mà nhiều khi là cư sĩ, cái này phải biết á, phải có cái khiếu về vấn đề làm ăn.
[1:21:23]Trước có một lần thầy giảng cái này, không biết đã giảng ở đây chưa, là có cái ông đại gia ổng có cái lạ là ổng nhìn đâu cũng biết cách làm ra tiền. Chắc thầy nói đây chưa cà? Chưa hả? Có cái ông đại gia đó vậy. Ổng nhìn đâu cũng biết cách làm ra tiền á. Ừm. Ví dụ như ổng vô chùa Từ Tân mà ổng nghe pháp xong là ổng nghĩ ra một cách kinh doanh mới liền, là lấy tiền liền. Là làm sao? Là tức là ổng sẽ lập cái chỗ giữ xe giùm cho chùa, chứ không giành với chùa, ha, không giành với chùa, để cho nói với là: "Con sẽ lập giữ xe để làm chi? Để cho đông thêm người đứng ngoài sân." Nghĩa là chùa được đông người, và nếu đông người đứng ngoài sân
[1:22:04]thì thầy sẽ được cúng dường, bỏ thùng phước sương nhiều, mà con giữ ngoài xe, con cũng chia phần trăm với thầy, chứ con không giành hết. Thế là thầy chịu liền. Tự nhiên ổng nghĩ ra liền, mình nghĩ không ra, mình đi hoài, cái gửi xe chật chội cái nọ mình nghĩ không ra, nhưng ổng vô ổng dòm qua dòm lại, không biết ổng có nghe pháp không, nhưng ổng nghĩ ra cách làm ăn liền. Đụng đâu cũng nghĩ ra cách làm tiền. Mà Bồ-tát cần có cái đó. Nhất là Bồ-tát cư sĩ cần có kiến thức đó, nhìn đâu cũng biết cách làm ra tiền. Để làm chi vậy? Để làm gì hả?
[1:22:38]Chỉ cho người khác cách làm. Hoặc là chính mình đầu tư để tạo công ăn việc làm cho nhiều người khác. Mà đó cũng là phương tiện hóa độ. Nhiều khi cười lắm, thầy có một người Phật tử thì bà làm cái hải sản.
[1:22:57]Làm hải sản tức là nuôi cá, cá basa á.
[1:23:02]Nuôi cá basa, lần gặp mới hỏi: "Thầy đi đâu?" Nói: "Thầy đi phóng sanh 7 tấn cá." Ngon ha! Tức là mình gom gom tiền Phật tử, mình đi xuống sông Tiền Giang, Hậu Giang mình thả 7 tấn cá, bữa đó là thầy quá ngon. Còn đây, "Cô làm gì?" "Dạ, làm hải sản." "Một ngày cô giết bao nhiêu cá?" "Dạ, một ngày con giết 100 tấn cá." Vậy một cái phóng sanh của thầy không bằng bả một ngày. Một năm đi phóng sanh một lần không bằng bả giết một ngày. Ngày phải, "Con phải giết 100 tấn cá mới xuất đi được." Nói: "Con cũng rất đau khổ. Mình là Phật tử, hiểu điều đó, nhưng mà con buông một cái, một loạt mấy ngàn công nhân con thất nghiệp liền.
[1:23:37]Cái hệ thống sụp đổ liền. Phải đứng duy trì. Mà bây giờ không biết giao ai. Tại giao cho ai thì người ta không thương công nhân, còn con là người Phật tử, con biết đạo nên con lo đời sống công nhân. Con hạn chế cái lãi của mình. Con biết có lãi thì con cân đối để con lo cho đời sống công nhân khá lên chứ con không bóc lột. Nhưng mà con giao cho ai người ta lãi người ta cứ lấy lãi về người ta thôi, còn công nhân trong hạn chế chừng đó. Còn đây con có lòng yêu thương. Giờ con không biết ai giống như con để mà con giao lại chứ con cũng sợ cái nghề sát sinh này." Đó là người Phật tử. Rồi bây giờ thêm cái nữa là:
[1:24:13]"Thôi, giờ con bắt người ta tu để đền bù lại chứ vì cái nghề này nó sát sinh quá, cho nên bắt người ta tu." Thì kêu thầy vô giảng. Thầy đi vô cái xưởng hải sản á thì giảng cứ giảng mà mùi cá thì nó bay tràn ngập khắp nơi hết trơn. Công nhân thì không biết gì hết, nhưng mà cũng phải giảng. Nhưng mà cái mà mình biết làm kinh doanh là không phải làm giàu cho mình, mà để cũng là gieo duyên chúng sinh, giúp cho có thêm công ăn việc làm. Bây giờ ví dụ như người ta muốn tu mà người ta nghèo quá, không có việc làm cũng là một cái hạn chế, giống như người ta muốn tu mà người ta bệnh quá thì mình nhiều khi mình góp ý về cái y tế sức khỏe, phải không ạ?
[1:24:53]Nhưng bây giờ người ta nghèo quá, mình cũng phải biết góp ý cách gì để làm ăn. Cho nên Bồ-tát cũng phải có cái gì? Cái gì? "Kinh doanh minh", biết về cái cách làm ăn để mà góp ý, hướng dẫn cho cho mọi người. Biết có mối lái nào mình chỉ, kêu bốc điện thoại lên: "Con rảnh không con? Bên kia họ có người bán miếng đất đó con có muốn mua lại coi mua." Tức là chỉ mối chỉ lái mà không có lấy tiền cò nha, không có lấy tiền cò, vô tư thôi, nhưng mà hướng dẫn cho mọi người làm ăn để trong đạo Phật mình phải khá lên hết như vậy. Chứ đừng có nghĩ là: "Thôi, con tu rồi, con không tham, không cần tiền." Đừng nghĩ như vậy, mà tiền phải cần.
[1:25:33]Cần để sống, để tu, để làm phước, chứ không phải cần để mà tích trữ trong cái tham lam. Nhớ như vậy. Mình không tham lam thì tiền trở thành công cụ truyền đạo rất là đắc lực, còn mình tham lam thì tiền trở thành cái mối tội lỗi. Nó vậy thôi. Cho nên Bồ-tát phải biết về kinh doanh minh. Bồ-tát phải biết thêm một cái minh nữa là "võ minh", biết võ. Chi vậy? Võ vừa rèn luyện sức khỏe, võ là khả năng tự vệ và võ là một nghệ thuật tự, tạo hình. Nha! Như thầy, thầy rất là mê võ, mê đến nỗi có thể lập ra được võ phái, là thầy không phải mê đánh nhau, cả đời không dám đánh ai, nhưng mà những cái đòn thế nó tạo
[1:26:24]hình nó đẹp á, nó là một cái làng nghệ thuật, thầy cũng rất là thích. Rồi, cho nên cái võ nó ba tính chất: một là gì? Khỏe mạnh, rèn luyện sức khỏe. Hai là? Tự vệ. Ba là? Cũng là một nghệ thuật tạo hình. Mà lớp trẻ bây giờ á, nói đạo lý nó không nghe, mà nói chùa có dạy võ là nó chạy tới chùa liền. Thích tập võ, tại sao? Tại coi phim á, những anh hùng đều giỏi võ cả. Cho nên đứa nào nó cũng khoái làm anh hùng, có khi lớn lên người ta cho đi đóng phim. Cứ vô chùa học võ, nhưng mà dạy võ thì phải phải dạy đạo. Quý thầy mình dạy võ thì phải dạy đạo kèm theo. Cho nên cái võ cũng là một phương tiện gieo duyên với chúng sinh, rất là có lợi.
[1:27:14]Nói chứ đi chùa nó không thích, mà nghe nói có chùa, tại vì chùa hầu hết là chỉ dành cho người, người già. Nhưng mà nếu trong chùa có cái lớp võ thì lớp trẻ tới thêm liền. Nó cũng rất là hay như vậy. Cho nên vì vậy là hôm nay ta nghe nói về cái Bồ-tát với ngũ minh thì để làm cho một vị Bồ-tát đó đứng ở trên cái đẳng cấp cao quý của loài người, bởi vì vị đó đủ ba, ba sĩ: một là tính chất của đạo sĩ tu hành, hai là tính chất của nghệ sĩ cảm nhận được cái hay, cái đẹp cuộc đời, và ba là tiến sĩ là có kiến thức vững vàng về khoa học, về mọi điều ở trong trong cuộc sống này. Thầy cũng bổ sung thêm vài cái,
[1:28:02]ví dụ như là "kinh doanh minh", hay là là "võ minh", rồi vân vân. Để mà, mà mà mà thêm phương tiện để hóa độ chúng sinh là như vậy, nha. Tuy nhiên, nhớ, trong cái ngũ minh này thì ta biết vấn đề phải biết cho có căn bản, đừng có biết mà thành ra, thành ra mất căn bản. Ví dụ như biết nhạc thì phải biết nhạc lý, biết nhịp, biết phách đồ đàng hoàng, chứ đừng có cầm đàn guitar đánh ì xèo mà hỏi ra không biết gì hết trơn. Nói: "Tại thấy đánh bắt chước đánh thôi." Có nhiều người giỏi đàn kiểu đó đó, cầm đàn đánh ì xèo hỏi nhạc lý không biết gì hết. Cứ như bốc thuốc cho người ta nhưng mà thực sự không hiểu
[1:28:44]về cái quy chế âm dương, hay là không hiểu về tế bào, về kháng thể, cái đó là biết mà biết không căn bản. Hoặc là cũng nhìn sao trời nói mà không hiểu luật hấp dẫn vạn vật là gì cũng là không có căn bản, vân vân. Nè, cho nên là trong cái ngũ minh này là khó.
[1:29:04]Và trong cái khó này, Bồ-tát làm ơn học căn bản giùm như vậy nha. Thì thôi, thầy chúc cho quý Phật tử vậy, ai cũng làm Bồ-tát giỏi ngũ minh, nha.
[1:29:19]Nhất chịu khó mà tập cái "võ minh" giùm thầy một cái, cho nó có có sức khỏe giùm. Bây giờ thầy, thầy chờ lấy câu hỏi thầy trả lời chút. Trong khi chờ đợi, con mở bài nhạc nào nghe, mở lại bài Thế Giới Thanh Bình có hai lời á, cho ca sĩ Bèo hát á.