Transcript: Tâm Tự Ái Và Đức Tính Tuân Thủ Mệnh Lệnh

[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:19]Kính thỉnh đại chúng ngồi xuống.

[0:25]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay, chùa chúng ta tổ chức buổi hội thảo chuyên đề về cái tâm tự ái và cái đức tính tuân thủ mệnh lệnh. Cái vấn đề này nó rất là tế nhị. Thật ra người tu mình dễ bị vấp phải, người tu mình dễ bị vấp, làm cho đạo lực mình suy kém và khởi lên những phiền não, rồi đời sống tu hành mình không còn có cái tốt đẹp. Nên do đó, chúng ta phải nhìn sâu vấn đề này để chúng ta xem xem kỹ lại nội tâm của mình mà vượt qua, để giữ cho cái sự tu hành suốt cuộc đời của mình được suôn. Tâm tự ái và thứ hai là đức tính tuân thủ mệnh lệnh, thì thầy sẽ nói về cái tâm tự ái trước.

[1:08]Tâm tự ái là gì, ai biết?

[1:12]Tâm tự ái là gì?

[1:16]Tâm tự ái thế này, để thầy định nghĩa cho nghe nè. Hôm qua nay thầy cho soạn bài rồi không biết đã nhìn ra chưa? Tâm tự ái là cái tâm mà đòi hỏi người khác phải tôn trọng mình. Nhớ nghe cái định nghĩa: đòi hỏi người khác phải tôn trọng mình. Và ngược lại với cái cái sự đối xử á, va chạm á là cái tâm khinh người, tức là không tôn trọng người khác. Như vậy trong cái sự đối xử qua lại với nhau thì hai cái tâm này là hai cái tâm phiền não, sai lầm và gây đụng chạm, va chạm trong cuộc sống. Như khi mình đối xử với người khác một cách khinh thường, thiếu tôn trọng, thiếu nhã nhặn là mình chọc giận cái tự ái người ta.

[1:49]Bên đây, nếu người này lại có cái tâm tự ái là đòi hỏi cái sự tôn trọng mà không được người khác tôn trọng thì có sự đụng chạm. Nghĩa là khi thầy nói cái mức độ mà tùy nó chạm nhau như thế này nè, trong cái khu vực này tức là là cuộc sống đã bị va chạm rồi. Tức là cái thái độ của cái người kia khinh người mà hơi nhiều quá mà nó chạm tới cái mức độ của cái tâm tự ái người kia cũng lớn quá, nó lọt chạm vào cái nó giao nhau không, nó giao nhau trong cái vùng này. Như vậy là cuộc sống đã nổ ra xung đột, hai bên đều có lỗi và có phiền não hết. Còn cái trường hợp nhẹ hơn, ví dụ người này cũng có cái

[2:23]tâm khinh người, nhưng mà cái tâm khinh người ít, họ còn có một chút lịch sự nhã nhặn nên không đáng lắm; người này có cái tâm tự ái mà cũng ít thì như vậy cái này không có đụng. Cái khoảng này nó còn cái khoảng cách an toàn. Nghĩa là cái thái độ mình cũng có nói vài lời nó sơ suất, nghĩa là cái người này họ đối xử có vài lời sơ suất, nhưng mà người kia cái tâm tự ái rất là ít, không đòi hỏi sự tôn trọng thì như vậy cuộc sống vẫn êm đẹp, không có cái sự va chạm với nhau, không có gây phiền não bởi vì nó không có chạm tới cái mức độ này. Khi thầy vẽ như vậy là thấy đã bắt đầu thấy hiểu rõ vấn đề chưa?

[2:56]Thấy rõ ra rồi phải không? Đó, hồi hôm là thầy cho soạn bài mà không biết đã soạn thế nào, cho nên xong một lát tới giờ giải lao mọi người chỉnh bài phát biểu mình lại là theo ý như thế này. Thì ở đây thế này, hai cái tâm này đều là hai cái tâm sai hết trơn á. Thì cái cái gốc thế này, khi mà mình đòi hỏi người ta phải tôn trọng mình thì như vậy là cái đó nó nó thuộc về cái phiền não gì? Tức người này là làm sao? Là người cái chấp ngã rất là nặng, và trong đó còn có cái tâm kiêu mạn nữa. Nó kiêu mạn, cái tâm ích kỷ nữa, cho nên những cái tâm đó nó đi theo nhau. Cho nên nghe cái tâm tự ái là cái tâm cuối cùng,

[3:37]tự ái là nó hiện ra là cái tâm thô nhất, à là đòi người ta phải tôn trọng mình. Như vậy là cái này mà càng lớn á, cứ hiểu là phía sau nó là một loạt cái những cái tâm lý là chấp ngã, ích kỷ và kiêu mạn. Còn cái tâm khinh người này thì sao? Nó cũng từ đâu? Nó cũng y chang vậy, nó cũng ba cái tâm đó phải không? Tức là mình thấy mình ngon quá, mình mới khinh người khác, mình nói những lời nói nặng, xúc phạm người khác. Như vậy, cho nên cũng là chấp ngã, ích kỷ, kiêu mạn thôi, hai cái tâm này giống nhau. Nhưng mà trong cuộc sống đối xử với nhau như vậy, mà đây một điều lạ thế này: cái người mà càng tự ái nhiều chừng nào thì lại càng khinh

[4:14]người nhiều chừng nấy, bởi vì cái gốc của nó là đều là ba cái kia, là chấp ngã, ích kỷ, kiêu mạn, nó ngộ vậy. Nên cái người mình thấy trong đời sống mà họ không có tự ái thì khi đối xử với người khác họ cũng không có khinh người, họ nhã nhặn, lịch sự, cái này rất là đúng. Mọi người có để ý thấy điều đó không? Cái người hiền lành, nhẫn nhục, ai nói nặng cũng vui, không giận thì khi đối xử với người khác họ cũng đối xử rất là tế nhị, không có xúc phạm người khác. Còn cái người mà ai đụng chút là giãy nảy lên liền thì cái người đó mở miệng nói là là công kích người ta liền, là xúc phạm người khác liền.

[4:47]Hai cái tâm vậy nó đi đôi. Cho nên thầy nói trong một cái chùa đó, cái mức độ mà bình yên hay là cái đạo lực tính chung của cái chùa đó là nó là thầy nói nó giống như là trung bình cộng của đạo lực của mỗi người cộng lại vậy đó. Ví dụ bây giờ thầy nói thí dụ mười điểm, tức là cái người đức hạnh là cao nhất, phải không? Thì năm điểm là là người này là đức hạnh trung bình. Mà dưới dưới năm điểm ví dụ như ba điểm á, tức là người này thuộc loại đạo lực đức hạnh kém nè. Bây giờ cộng hết toàn chùa mình lại, thí dụ có ví dụ mình có năm, sáu chục người như thế này mà tính ra cái trung bình đạo đức của cả chùa đó

[5:21]mà nếu được bốn hay năm, bốn hay năm thì như vậy trong chùa luôn luôn lộn xộn. Tại vì cái nói chung là đạo đức tổng cộng của cái chùa này kém thì chùa cứ lộn xộn hoài. Cứ người này đụng qua, người kia đụng lại là bởi vì trong đại chúng cái tâm tự ái và cái tâm khinh người còn. Còn nếu mà nếu cộng lại hết cái đạo đức của mỗi người chia trung bình ra mà thí như được sáu hay bảy, chùa đó bắt đầu êm ấm. Tại vì nói chung là tổng quát cái chùa đó có có đạo đức. Thầy nói trung bình cộng hiểu không? Có nhiều người chưa hiểu. Ví dụ thầy nói thế này: ví dụ như là mình có năm chục người, rồi mỗi người mình được chấm cái điểm về đức hạnh.

[6:00]Người được mười điểm, người được năm điểm, người được ba điểm, người được sáu điểm, bảy điểm cộng lại hết toàn bộ lại, nó ra là mấy trăm điểm á, phải không? Bốn, năm trăm điểm phải không, cộng hết, rồi sau đó mình chia lại cho năm chục người lại thì nó sẽ ra con số trung bình, ví dụ con số trung bình đó là năm phết, năm phết sáu. Đó là đạo đức trung bình của toàn cái ngôi chùa mình. Thì ngôi chùa mà chừng năm phết sáu là ngôi chùa còn lình xình lắm, chưa có khá. Đời sống thầm thầm thầm vậy chứ trong chưa có êm, chưa có đẹp lắm, bởi vì hai cái tâm này, tâm khinh người và cái tâm tự ái nó còn. Mà ở đây nè, làm sao mà cái nâng cái đạo lực của chùa lên?

[6:32]Bây giờ thầy nói bây giờ thầy tạm thời chia cái chùa mình ra làm hai chúng, hai thành phần: thành phần là những người lãnh đạo, lãnh chúng á, người lãnh chúng tức là theo thầy phân công lãnh chúng; và và số thứ hai là số đại chúng đông hơn. Ví dụ tạm thời mình chia hai như vậy. Ví dụ cái người lãnh chúng á là người có đạo đức, đạo đức rất là lớn, đạo đức rất là lớn, được đánh giá rất cao, cái tâm không tự ái mà cũng không khinh người, biết tôn trọng chúng, đó là người lãnh chúng. Trong khi đó, đại chúng thì đạo đạo đức rất là kém, yếu hơn, nghĩa là còn tự ái, còn này còn kia đủ thứ. Nhưng mà khi cộng chung gộp lại chia ra đó thì vẫn được

[7:08]cái điểm trung bình, nhiều khi vẫn được khoảng sáu. Vẫn được sáu, chùa vẫn êm ấm, chùa vẫn êm ấm. Thầy nói cái này là nói thầy đem toán học vào trong thế giới, phải nghe nghen. Có những điều rất là trừu tượng mà vẫn tính ra toán học được, kinh tế học là vậy đó. Mà hiện nay thầy đang nói tới đạo đức mà đang tính ra toán học nè. Mà nó trừu tượng nhưng phải nghe hiểu. Thầy nói lại, ví dụ cái người lãnh chúng đạo đức rất là lớn, chúng đạo đức rất là kém, nhưng mà khi cộng nhau lại, cộng theo cái thang điểm chia trung bình cộng ra, nghĩa là cái đạo đức trung bình toàn chùa vẫn được sáu thì chùa đó vẫn êm ấm.

[7:39]Là vì là vì thế này, là vì trong đời sống bình thường á cái người lãnh chúng đạo đức tốt á họ có cái độ lượng, họ có cái sâu sắc, cái khéo léo, cái tế nhị. Chúng lúc đó đang còn tự ái nhiều, nhưng mà nhờ cái sự độ lượng của người lãnh chúng cho nên đời sống chùa vẫn êm ấm. Nghĩa là người dưới này vẫn không thấy bị xúc phạm và họ từ từ họ tu được, họ vẫn từ từ họ tu dần dần nâng họ lên từ từ được. Thầy nói vậy hiểu không? Đó, từ cái toán học mà bắt đầu bước qua thực tế. Bây giờ ngược lại, trường hợp như người lãnh chúng đạo đức kém mà đại chúng đạo đức cao thì khi mà gộp tổng lại ra cái tổng ra trung bình cộng lại ra cái đạo đức toàn chùa nó vẫn

[8:19]trên, vẫn sáu vẫn bảy thì chùa đó vẫn êm ấm. Là sao? Là ví dụ như người lãnh chúng là xấc xược nè, ăn hiếp chúng này kia nọ, nhưng mà đại chúng lại rất là tốt, họ nhẫn nhục, chịu đựng được, họ vẫn bình thản họ tu được thì sao? Trong chùa vẫn vẫn êm. Thấy rõ chưa? Đó là thầy phân tích theo toán học đó, thầy nói như vậy. Thì bây giờ à thầy nói rồi, bây giờ bắt đầu mình nhìn lại trong thực tế của mình, thì mỗi người nhìn lại. Ví dụ như nếu mình là người lãnh chúng thì trong cái đối xử thì phải sao? Phải phải tôn trọng chúng, thương yêu chúng, độ lượng với chúng, cẩn thận trong từng lời nói. Mà thầy nói cái quan trọng là cái độ lượng,

[9:02]cái thương yêu, cái từ bi vì đạo Phật mình là như vậy, đạo Phật mình là như vậy. Ví dụ như mình đối với chúng mình mà mình thương yêu được thì sau này cái đạo vận mình rất là tốt. Rồi sau này có nhiều chuyện trục trặc trong cuộc đời mình vậy chứ rồi tự tự vượt qua hết. Là rồi trong rồi đó là cái người lãnh chúng, cái bổn phận người lãnh chúng. Bây giờ thầy nói tới cái đại chúng. Đại chúng mà tốt phải là sao? Phải là không đòi hỏi mình được tôn trọng, phải không? Không đòi hỏi mình được tôn trọng, nghĩa là mình chấp nhận cái sự đối xử của huynh đệ mình hoặc là của những cái người lãnh chúng, của người lãnh đạo cỡ nào mình cũng chịu đựng được hết để mình tu.

[9:38]Vì lý tưởng tu hành, cỡ nào mình cũng chấp nhận hết. Mình chấp nhận mình như là cỏ, như rác á, như cục phân. Ai quăng sao quăng, ai làm gì làm, giẫm đạp được, chấp nhận hết. Thì như vậy cái tâm tự ái mình tiêu diệt từ từ, thì tức là ba tâm này bị tiêu diệt. Thì như vậy là đạo vận mình rất là tốt. Nên ở đây á thầy nói đánh giá cái đạo lực của một người á là trên cái tâm tự ái này. Cái người đó tu mấy năm không biết, à nhưng mà nếu nhìn người đó cái tâm tự ái còn lớn là tu chưa có tiến. Cho nên phải tâm tự ái này thật là nhỏ. Nói mà hoàn toàn hết thì khó, người chứng đạo mới hết, chứng đạo mới hết, nhưng mà mình ráng trong cái sự tu hành

[10:17]của mình mình kiểm soát, mình thu nhỏ cái tâm tự ái này lại, tức là mình không đòi người khác phải tôn trọng mình, là mình chấp nhận mọi cái sự hèn kém, sự nhục nhã. Ở đây thế này, thật ra vì ở Việt Nam mình á, do cái chúng chùa ít cho nên những cái điều luật này không có được đặt ra kỹ lưỡng, chứ ở bên Trung Hoa một cái đại chúng họ tới mấy ngàn người nên cái việc mà điều hành chúng á họ không có nói nhiều.

[10:47]Ở những cái chùa lớn Trung Hoa họ nói bằng cái gì biết không? Bằng gì? Không phải thiền bản. Cây roi thực sự chứ không phải thiền bản. Thiền bản đánh không có đau. Bên Trung Hoa họ điều hành chúng bằng cây hèo, quất cái nào là đáng cái đó. Ngay cả Thiền sư Lai Quả thời gian ổng ngộ đạo rồi thấy chưa, ngộ đạo rồi đó, ổng âm thầm ổng hàm dưỡng trong chúng ổng đi làm nhà bếp, một lần ổng phạm lỗi ổng bị lôi ra quất bốn chục hèo. Quất quất bấy xương bấy máu luôn. Nghĩa là cái kỷ luật trong chùa như vậy đó, mà chùa rất là vững. Cái kỷ luật cao như vậy đó cho nên chùa rất là chắc, không có nhúc nhích không có sai phạm.

[11:27]Mà chùa Việt Nam mình rất lỏng lẻo bởi vì không có kỷ luật. Bởi vì không có kỷ luật cho nên cái tâm tự ái được nuôi dưỡng. Đây là một cái điều là cái yếu của chùa Việt Nam mình so với các chùa Trung Hoa. Tuy nhiên mình nhìn qua mình thấy trong chùa mà quất đánh nhau như vậy mình không nỡ. Nhưng mà họ có cái hay của họ, các tổ ngày xưa họ họ làm tới nơi tới chốn như vậy bởi vì nghĩ đó là điều cần thiết. Mà đó là nói trong chùa á. Rồi có lần thầy so sánh, có lần hồi đó lúc mà Dũng còn ở đây nà, thầy so sánh thầy nói mấy thầy tu dở hơn bộ đội, dở hơn lính. À vì sao vậy? Bởi vì cái đào tạo về kỷ luật, sự rèn luyện không có.

[12:03]Mình vô mình học lý thuyết, nói ba mớ rồi nói mình ngon thôi. Chứ còn ví dụ trong quân đội người ta đào tạo đâu ra đó, có bài bản. Mà nhất là có cái gọi là đào tạo hay là cái cái chương trình huấn nhục. Cái này chắc Thầy Thông Thái rành hay Thầy Thiên Nhân rành. Huấn nhục. Đó là rèn luyện chịu đựng được sự nhục nhã. Thì cái này thầy nghe kể lại, ở đây là trong quân trường vậy, nó có những cái tuần lễ hay là những cái tháng mà gọi là tháng huấn nhục á thì coi như là người thân nhân mà vô thấy con em của mình ở trong trại lính là khóc ròng luôn. Đứng ở ngoài là không cho gặp. Nghĩa là thấy mà bị đày đọa là khóc luôn rồi đó.

[12:42]Nhưng mà phải vượt qua được rồi mới thành một người lính chân chính. Tức là một người biết tuân thủ mệnh lệnh mà chấp nhận hết mọi sự nhục nhã, tiêu diệt mất cái tâm tự ái luôn. Chính nhờ như vậy mà quân đội mới có sức mạnh mà đánh đâu thắng đó. Chứ còn nếu trong quân đội mà chỉ có người lính có tự ái là quân đội mau tan rã liền. Trong quân đội không có chuyện tự ái. Nghĩa là cái tuần lễ huấn nhục này nà thì cái nghĩa là cái người tân binh đó phải chịu sự ra lệnh làm bất cứ điều gì mà cái chỉ huy của mình sai khiến, mà cái người cái lớp đàn anh của mình sai luôn. Ví dụ họ chỉ đi vô trước họ vô quân trường trước mình một

[13:21]năm thôi, mà họ được quyền bắt mình làm bất cứ điều gì chứ không cần phải là ông sếp nha, không cần phải sếp. Nghĩa là khi mà nhìn vô cái dấu hiệu gì thầy không biết lắm, nhưng mà biết cái người này đàn anh của mình, đi ngang gặp ổng cái đứng lại nghiêm, mà ổng chỉ mới hơn mình có một năm, vô trước một năm, rồi đứng lại nghiêm chào đàng hoàng. Cứ nhìn nhìn ổng ổng dòm tới dòm lui cái ổng bắt bẻ, ổng kêu bò quanh cái này nghĩa là năm vòng là phải cúi xuống mà bò, chứ đứng lên là ổng đá liền. Cứ bò cho hết cái cái cái cái dơ những cái dòng thao trường đó năm vòng. Hoặc là có những lúc mà khi đi ngang cái bắt vô trong cái

[13:53]cầu tiêu, nói, "Đi quét cầu tiêu cho tao," là phải quét. Mà có khi phải xách múc phân ra đem bên kia đổ là đứng đó đi làm, không có nói không có nói. Thậm chí là bắt nhảy xuống hầm phân là phải nhảy xuống. Chấp nhận mình hôi rồi đi tắm chứ không có cái vụ mà cự, không có đứng đó cãi. Cãi là sẽ bị phạt nặng hơn nữa, mà nếu cãi nữa là đem nhốt luôn vào quân lao luôn, tức là truy tố luôn. Mà nếu ở ngoài chiến trường mà cãi là người ta bắn bỏ, bắn chết liền. Nên tới cái mức độ mà họ tiêu diệt cái tâm tự ái của người lính đó bằng kỷ luật sắt. Mà chính nhờ như vậy quân đội có sức mạnh. Mà tại sao trong chùa mình lỏng?

[14:28]Lỏng bởi vì mình không có cái biện pháp, không có biện pháp mạnh để tiêu diệt cái tâm tự ái, mà chỉ bằng sự tự giác của mỗi người. Ví dụ như thầy giảng bao nhiêu bài, thầy nói về cái ngã chấp rồi cái kiêu mạn, về cái ích kỷ, về tự ái, vân vân, thầy chỉ nói bằng lời rồi mỗi người cứ nhìn vào trong tâm mình rồi thấy mình còn cái nào tự kiểm soát. Nhưng hoàn toàn không có cái biện pháp mạnh như trong quân đội, do đó là cái hiệu quả đạt được rất là thấp. Hiệu quả đạt được là ừ mỗi người cứ tự ái thoải mái, tại không có biện pháp. Còn trong quân đội mà ló tự ái ra họ đập cho gãy. Do đó có cái sức mạnh, tập thể có sức mạnh mà người ta diệt luôn cái bản ngã ra luôn.

[15:07]Cho nên đây là cái điều mà thầy thấy cái hay của bên quân đội, của bộ đội đó mà mình chưa có áp dụng được tại vì trong chùa mình chưa có biện pháp. Bởi bên Trung Hoa họ áp dụng được. Bên Trung Hoa là mấy cái người mà tri sự lãnh chúng không phải sư phụ nha. Họ không phải là phương trượng, không phải là ông thầy, họ chỉ hàng sư huynh thôi rồi được giao giao cái trách nhiệm thôi, là duy-na, duyệt chúng, tri sự, giáo thọ là đụng chuyện là tát bạt tai liền. Bên đó võ giỏi lắm, đụng chuyện là quất cây hèo một cái là nằm rớt xuống liền. Bởi như vậy là trong mấy ngàn người là răm rắp răm rắp, cái chùa yên ổn dễ sợ.

[15:40]Còn ở đây mình bởi vì mình chỉ nói nhau bằng lời và kêu gọi sự tự giác mà cái sự tự giác chúng ta kém, cái đạo lực mình kém cho nên cái tâm tự ái này cứ nuôi dưỡng hoài. Đó là một cái rất là dở. Giờ nói về cái tâm khinh người của người lãnh chúng. Thì tuy nhiên cái người nào mà đạo lực cao rồi thì mới được phép đứng vào hàng lãnh chúng để vượt qua được cái tâm này. Và luôn luôn mình thương yêu trong chúng. Đối với mình không có tự ái, làm sao cũng được hết, đạp mình xuống như đất như bùn cũng được. Nhưng mà riêng mình đối với người khác thì mình lại rất là tôn trọng, không có khinh người, cẩn thận trong lời nói nhỏ nhẹ.

[16:15]Nên đây ví dụ cái thời gian qua khi chúng phiền Bảo Nghiêm ở chỗ là ví dụ khuyến khích, sai chúng làm việc gì hay là kiểm soát chúng tu học, kiểm soát chúng tập khí công mà làm cho huynh đệ bực bội. Bực bội là vì sao vậy? Là bởi vì cái tâm thì tốt, ví dụ lo cho chúng, lo cho việc chùa nhưng mà trong cái cách nói đó, cái cách nói nó có vẻ xúc phạm, xúc phạm chúng. Mà trong đó cái tự ái của chúng thì đang còn, còn nhiều. Do đó nó rớt vào đúng cái vùng này và như vậy người ta phiền não khởi lên. Thì đó, thì như vậy đây là lỗi của ai? Của cả hai. Nó bị giao thoa lại, chạm chỗ này. Rồi đến nỗi chúng có những người phiền não tự ái đến nỗi muốn hoàn tục hay muốn

[17:01]ra khỏi chùa, như vậy là cái lý tưởng mình tu quá thấp, cái đạo lực quá kém. Người ta tự ái phản ứng cái gì mà phản ứng tới nỗi muốn bỏ cái đời tu của mình là cái đạo lực quá kém, lý tưởng quá ít, tâm tự ái quá nặng. Cho nên tụi con tu lâu mà cái tâm tự ái chưa diệt được bởi vì chùa mình hiền quá. Mà thầy nói vậy thầy nói nhiều khi có người như Bảo Nghiêm cũng tốt cho chùa lắm, để cho chúng tập rèn luyện diệt cái tâm tự ái này. Ví dụ người ta nói nặng cỡ nào nặng, nói xỉa xói, xóc óc cái gì cũng được hết, cỡ nào cũng được, chà đạp mình cỡ nào mà mình không bao giờ động tâm, không buồn không phiền.

[17:37]Người đó là người tu có thể bền được. Nên bây giờ nhiều khi thấy thấy tụi con nghĩa là dễ tự ái á, thầy cứ thầy ngạc nhiên, thầy ngạc nhiên. Cho nên thầy thấy đời tu tụi con mong manh là vậy. Thầy ngày xưa mới biết điều đó. Thầy ngày xưa thầy tu trong chúng á nghĩa là chúng đạp thầy xuống đất bùn, chửi mắng gì cũng được hết, thầy bình thản không bao giờ trong lòng có một cái niệm giận nhỏ nhỏ. Nên bây giờ nên thầy nghĩ ai cũng như thầy, nên thầy để lỏng, thầy để cho mọi người tự giác, thầy không ra biện pháp. Nhưng có điều là thầy không ngờ cái tụi con tự ái lớn quá, cái tâm tụi con rất là dở.

[18:14]Là cái suy tư mà xét lỗi mình không có nhiều, thường không xét lỗi mình cho nên dễ tự ái, động phiền não, đòi người khác phải tôn trọng mình. Trong khi cái người tu á mà thầy đã nói đi nói lại hết nhiều lần là xem mình như là là cát bụi, là cỏ rác. Mà hễ thấy mình như cát bụi cỏ rác thì ai chà ai đạp gì cũng được hết, nói nặng gì cũng được hết, không có đòi hỏi. Nhưng có điều tụi con dở cái nữa nè là khi mà có một người phiền não mà bên cạnh mình không có cái người cản, mà lại có người hùa theo thì sao, cái sai đó làm sao? Nó được nhân lên, nó được củng cố. Thế là xúm nhau thành một nhóm là bắt đầu là cứ muốn quậy, muốn phá hoặc là muốn bỏ đi. Đó là cái tụi con dở.

[19:01]Chứ ví dụ như có một người huynh đệ mình sai, người bên cạnh có đạo lực vững khuyên liền, dằn xuống liền, hết liền. Nhưng bởi vì có hai ba người đồng cái phiền não giống nhau hùa với nhau, thế là nó tan vỡ luôn. Cho nên đây là cái lỗi là lỗi chung của nhiều người. Như một người sai nhưng mà người bên cạnh tỉnh ha, nhưng một người sai người bên cạnh không tỉnh. Đây là cái lỗi chung, rất là dở.

[19:28]Ở đây á cái tâm nguyện như thế này, giữa hai cái mức độ này mình để ý mình xét lại mình. Mà thầy nói lại là cái người mà ít tự ái á thì lại là người biết tôn trọng người khác. Hai cái tâm đó nó đi chung với nhau. Còn cái người mà tự ái nhiều thì lại dễ to dễ dễ dễ khinh thường người khác. Nên bây giờ ví dụ như bây giờ mình đang làm chúng á, ai nói gì mình cũng tự ái. Bây giờ thử thầy giao cho làm tri sự cái là bắt đầu lên giọng hách dịch liền, rớt qua cái tâm kia liền. Bởi vì hai tâm đó nó cùng một gốc ba cái này: chấp ngã, ích kỷ, kiêu mạn. Cho nên bây giờ mình làm chúng mà mình không tự ái, mình rất là hiền lành, chà đạp mình cỡ nào cỡ nào mình cũng chấp nhận vui vẻ.

[20:09]Bây giờ thầy giao làm tri sự cái thì người đó lại rất là tôn trọng chúng, rất là nhẹ nhàng. Hai tâm đi đôi với nhau. Rồi bây giờ thầy nói qua cái người lãnh đạo. Người cái người lãnh đạo á phải là một người rất là độ lượng, rất là nghiêm khắc nhưng mà lại biết tôn trọng đại chúng. Cái chữ nghiêm khắc tức là đối với chúng mình phải có uy quyền, mình biết sai chúng, buộc chúng phải làm điều đúng, không cho chúng làm điều sai nhưng mà vẫn có cái tôn trọng chúng. Cái này mới là khó. Đó là cái gọi là cái đạo lực, cái uy lực, cái phước lực, cái đức lực của mình nó mới tạo ra được cái này. Cái người mà không có cái công đức, không có cái thái độ này.

[20:51]Không có cái thái độ là sao? Thầy nói một điều đơn giản thế này. Ví dụ bây giờ thầy sai Tánh Châu, thí dụ Tánh Châu đang sắp sửa bước vô bàn ăn, mặc đồ đẹp rồi, thầy nói, "Vượt qua nhảy xuống suối bưng cái đó lên cho thầy." Thì lúc đó con thấy khó chịu không? Không. À là vì sao? Mặc dầu thầy nói rất là nhẹ, phải không? Còn bây giờ ví dụ một người khác con đang mặc đồ ăn, ví dụ Bảo Nghiêm kêu con, con mặc đồ ăn chuẩn bị bước vô rồi chuẩn bị niệm Phật kêu, "Nhảy xuống suối bưng cái đó lên," con thấy khó chịu không? Khó chịu liền. Lý do tại sao?

[21:23]Này nó nhiều yếu tố lắm. Nó nhiều yếu tố chứ không phải một yếu tố. Thầy nói là nó có cái đức. Nó có cái đức lực. Cho nên ví dụ thầy không có nói nặng con, thầy chỉ nói con nhẹ một tiếng thôi, tự nhiên con có cái vâng lời con đi, con có nể nang. Còn cái người không có đức á, mà mình muốn cái người khác phải làm theo ý mình á thì giọng nói mình phải hơi hơi dữ một chút, hơi gắt một chút, và cái rơi vào cái nó rơi vào cái lỗi này liền, thấy không? Và lúc ấy thế con thì đang còn tự ái nữa, nó đụng đụng vào cái vùng này liền là khởi phiền não lên. Chứ nếu lúc đó mà con không tự ái, ví dụ như giọng người ta hơi gắt một chút nhưng

[22:01]mà cái tâm tự ái con có chút xíu à, là con vẫn vui vẻ cởi áo chạy xuống liền. Do đó cái này nó cả hai. Cho nên vì vậy ở đây mà thầy nói á là cái người lãnh chúng á phải dưỡng cái đức của mình dữ lắm, dưỡng cái đức của mình, để khi mình sai chúng mình chỉ nói một câu nhẹ nhàng. Nhưng mà trong câu nói đó nó gởi cả cái uy lực cả cái thương yêu. Trong đó chúng nghe lời liền. Đó là mình sai đó nó có cái lực ở trỏng thấy không? Thấy không? Ví dụ thầy thầy kêu con làm gì thầy nói: "Con nhảy xuống làm giùm cho thầy." Trong đó thầy có cái có cái ép phải không? Khi thầy sai là phải nó có cái mạnh ở trỏng á,

[22:34]nhưng mà con biết là thầy thương con, phải không? Nên khi thầy nói vậy cái con cũng vui vẻ nhảy không cởi áo nhảy xuống liền. Nhưng mà nếu mình không có cái lòng thương người khác, cái đức của mình kém rồi, thì khi mình nói chỉ có cái ép thôi, rồi nhảy xuống làm nó không có cái thương, chúng bực liền. Nó rơi vào cái khinh người liền. Cho nên đây là cái điểm mà của những người lãnh chúng phải biết, là phải có cái thương. Cái đức này nó do nhiều yếu tố lắm. Cái đức này nó tới ba cái nó nó nó cộng lại. Thứ nhất là mình kính trọng người lớn nè, kính thần thánh á, nhưng mà thôi đại diện thôi là mình kính Phật nè.

[23:09]Thứ hai là thương, thương chúng sinh, mình nói chung là thương người thương huynh đệ nữa đấy. Thứ ba là hiền lành,

[23:18]hiền lành, hiền lành không có giận ai á. Ba cái này nó cộng lại thành ra cái đức. Ví dụ như Bảo Nguyên á, Bảo Nguyên thì được cái này hiền lành cho nên cũng có cái đức, cũng có cái đức tính này. Đó thấy không? Như Liễu Ngộ là được cái thương người, cũng có cái đức nè, đó. Còn kính Phật thì chúng mình đây cũng có hết trơn, có một phần phần phần hết. Đó là cái điều nó tạo thành cái đức. Cho nên cái đức đó nó thành cái uy, nó chiêu dụ người một cách tự nhiên. Nhiều khi mình nói nhẹ nhàng nhưng mà người ta nghe, người ta vẫn nghe. Và ở đây cái quan trọng nhất mà thầy nói á, cái khó cái thiếu của người lãnh đạo là cái chỗ

[23:50]này, cái thương người, thương huynh đệ. Cái tâm này phải mài giũa, phải rèn luyện cho sâu, phải có cái độ lượng. Mà đụng chuyện rồi mới thấy, đụng chuyện rồi mới thấy cái cái cái độ lượng của cái người lãnh đạo như thế nào. Giờ thầy nói ví dụ bây giờ thầy nói mấy mấy mấy chú bỏ đi tụi con đòi hoàn tục ờ ra đời rồi bỏ chúng đi. Thì cái cái điều này đó, thầy thì thầy xét nhiều mặt để thầy có một cái thái độ thích hợp với tụi con. Ví dụ như khi tụi con đi như vậy mà tụi con a tạo một cái nghiệp nặng với chúng, ra ngoài công kích chúng, công kích thầy, chê bai cái để giành phần phải cho mình. Mà nó là là bôi xấu đại chúng thế thì tụi con hết phước á,

[24:34]cho nên tụi con tự nhiên là tụi con không hưởng được cái gì nữa, hết. À nhưng mà nếu tụi con đi như vậy mà khi ai hỏi tại sao đi, tụi con chỉ nói lỗi về con, nói tụi con về tu dở rồi đi. Thì cái đó là làm sao? Như vậy là lại có phước. Có phước để trở lại. Là mình nhận lỗi về mình, bởi vậy thầy nói thêm một cái cái đạo đức quan trọng mà thầy nói hoài trong tâm lý đạo đức nữa là nhận lỗi về về mình. Đó. Cho nên thời gian qua tụi con đi á nhưng mà thầy lắng nghe thì thầy biết tụi con là nhận lỗi về mình. Ơ đây là một cái yếu tố là ở trong thâm tâm tụi con thầy không biết, nhưng mà riêng cái bề ngoài tụi con đã làm được cái điều này.

[25:15]Cứ ai hỏi tụi con gì thì tụi con cứ tự trách mình là không tu được, nên do đó tụi con lại có vô tình có cái phước. Mà chính vì tụi con có cái phước á nên thầy có cái thái độ rất thích hợp nên thầy không có trách tụi con gì hết, mà thầy chỉ nói thế này, thầy nói cái này bằng cái tâm độ lượng của một người lớn mà thầy cũng muốn làm gương cho những cái người mà lãnh chúng phải biết điều này: Dù tụi con đã xuất gia với thầy một ngày vẫn là con của thầy. Bây giờ tụi con ví dụ không tu được, thầy không bỏ tụi con bơ vơ, không để tụi con đi lang thang. Dĩ nhiên là thầy không có giàu để mà giúp tụi con đầy

[25:45]đủ, nhưng mà thầy cũng có cái cách nào đó để tụi con có thể sống được nếu tụi con không tu được. Nhưng mà nếu tụi con còn cái phước vì do biết nhận lỗi về mình, rồi là còn những cái công đức gì ngày xưa tôn kính Phật, hay quán từ bi vân vân gì đó, tụi con còn có phước nào trở lại, tụi con vượt qua được cái tâm tự ái này để tụi con trở lại với đại chúng, rồi tu hành với đại chúng, thì đó là cái duyên của tụi con còn rất là tốt cho tụi con và cho cả gia đình tụi con. Đó, nên đây là hôm nay thầy phân tích hết mọi mặt, từ cái nhân quả, từ cái tâm lý của người này người kia hết để tụi con thấy, mà cũng để cho những người lãnh

[26:21]chúng học, đó là mình phải có cái đức thế này. Có cái đức, quan trọng là cái đối xử huynh đệ mình có cái độ lượng, cái thương yêu, chứ không phải ai làm lỗi mình cũng cắn, không phải như vậy. Không phải ai làm lỗi mình cắn, luôn luôn là nhận lỗi về mình. Mà thầy đã làm gương với tụi con điều này trong cái lần nào? Trong cái bài Tứ Thánh Đế vừa rồi, khi thầy trả lời câu hỏi của hòa thượng. Tức là hòa thượng dù hòa thượng đối xử thầy như thế nào, thầy vẫn nhận lỗi về mình thôi. Nhận lỗi mình để làm chi vậy? Để đạo Phật luôn luôn là hàn gắn lại, luôn luôn là sự hiền lành, rồi mọi người nhìn vào cái gương đó là sau này Phật giáo không có đấu tranh.

[26:59]Tức là mỗi người luôn luôn biết nhường nhịn, biết nhận lỗi về mình thì đạo Phật sẽ rất là tốt đẹp. Mà đó là cái chuyện lớn á, nhưng mà thầy vẫn làm để tụi con thấy, rồi trong chúng cũng vậy. Cho nên những cái điều đó trong cái cuộc sống mình mà để vượt qua được những điều này, để vượt qua được cái tâm tự ái này, thì thầy vẫn chưa nghĩ ra được cái biện pháp kỷ luật vì thầy không nỡ, thầy không nỡ chúng bao nhiêu đây người mà hễ đụng chuyện là cầm roi đánh nhau, thầy không nỡ. Nhưng mà thầy chỉ kêu gọi tụi con là cái này: Luôn luôn tụi con tu dưỡng cái này lại cho thầy, tụi con tu dưỡng kỹ cái tâm nhận lỗi về mình lại.

[27:32]Nghĩa là khi mỗi lần lần có cái gì nó phiền não nó khởi lên, ví dụ ai nói câu gì mình không vui hay có chuyện không vui, tụi con cứ tìm cái lỗi của mình, tìm cái lỗi của mình thôi chứ không có nghĩ, không có đổ thừa, không có bất mãn và xem cái thái độ của người khác, của huynh đệ mình, của cái người lãnh chúng mình á, xem như là một cái cơ hội để mình để mình? Để mình tu. Vậy thôi. Phải không? Vì vậy ví dụ như Bảo Nghiêm là cái cái cách mà sai bảo huynh đệ của Bảo Nghiêm là hơi a là thô, chứ không phải là tế nhị, thô và dễ đụng chạm, dễ xúc phạm huynh đệ lắm. Nhưng mà nhiều khi thầy vẫn lợi dụng cái đó,

[28:12]thầy xem đó là một cơ hội để cho để chúng tu là vậy. Nhưng mà thầy vẫn nói rằng Bảo Nghiêm là là sai. Do đây là cái điểm mà Bảo Nghiêm cũng phải sửa lại. Như ngày xưa trong chúng mình có O, O Lữ Thuần á, cũng là một cái con người mới nói là nạt từ trên xuống dưới không chừa ai hết trơn. Nhưng mà thầy vẫn nhắc, bởi vì nếu mà O làm như vậy thì O sẽ mang nghiệp rất là nặng. Nhưng mà thầy vẫn xem đó là một cơ hội để người khác chịu đựng mà tu hành. Tuy nhiên O làm quá sức, nên thầy nói thôi cũng không thể nào mà để như vậy tiếp tục được nữa nếu O không sửa, tại vì không O xuống địa ngục á. Nhưng mà có người tạo tội để cho mình có dịp được tu,

[28:51]vì vậy mà mình phải biết ơn những người họ lỗi lầm. Nên phải biết ơn cái người có lỗi, nhờ họ đó mình mới xem cái tâm tự ái mình đã tới mức độ nào. Nhờ họ, mà họ thì họ xuống địa ngục. Họ tạo tội họ xuống địa ngục nhưng mình nhờ họ mà mình biết tu. Đó là lý do, là lý do nè, đây là lý do mà trong nhân quả rất là tế nhị. Là có cái người tạo tội để cho mình biết tu, thì như vậy cái người tạo tội này phước hay tội? Phước hay tội? Mấy em mắc cười thấy không? Nói tạo tội mà lại giống như thành phước. Cho nên khi mình biết tu thì cái người có lỗi này thành ra có phước, còn khi mình không biết tu thì người có lỗi này họ thành tội, họ đọa luôn.

[29:34]Đây là lý do tại sao mà Đức Phật thọ ký Đề-bà-đạt-đa thành Phật. Bởi vì với cái con người lầm lỗi nặng như thế này, Đức Phật có cơ hội để ngài tu, ngài mau đắc đạo. Hình thử ra từ cái tội mà Đề-bà-đạt-đa biến thành cái phước là do mình, do mình. Thì bây giờ đối với vô số những người họ xúc phạm mình cũng vậy, là họ tạo cơ hội mình tu, hễ mình tu thì họ sẽ không đọa, họ còn cơ hội để vượt lên. Còn nếu mà họ xúc phạm mình họ hại mình, rồi mình phiền não mình không biết tu được, thì họ đúng họ tội luôn. Cho nên vì vậy ở đây khi mình hiểu nhân quả tới mức độ sâu cỡ này, khi thấy cái người lầm lỗi thì mình phải ráng

[30:11]ráng tu để cho họ một ngày kia họ vượt lên, họ có cơ hội để vượt lên. Mình thấy cái nhân quả nó như vậy đó. Nên việc mà Đức Phật thọ ký Đề Bà Đạt Đa là không phải nói chơi, không phải ờ vì lòng từ bi, không, đây là đúng nhân quả. Mà cái nhân quả này lại là do chính bên mình tạo ra giùm cho cái người kia, cái người có lỗi. Nhờ cái người có lỗi để mình tu thì người có lỗi sẽ hết lỗi. Còn khi người ta có lỗi, mình phiền não, mình mình đạp đổ hết, mình mình bỏ hết thì người kia họ tội họ nặng thêm. Vì vậy mà đối với người có lỗi, mình phải ráng mình tu, tự nhiên tạo lại cái cơ hội cho họ. Đó là cái nãy giờ thầy nói về cái tâm từ ái.

[30:52]Giờ thầy nói qua cái đức tính mà gọi là tuân thủ mệnh lệnh. Tuân thủ mệnh lệnh. Một cái đoàn thể mạnh là cái đoàn thể mà những người trong đó đó cái người dưới luôn luôn chấp hành cái mệnh lệnh của người trên một cách nghiêm túc và nhanh chóng. Thầy nói hai cái: trọn vẹn, nghiêm túc, nhanh chóng thì cái đoàn thể đó sẽ mạnh. Mà cái yêu cầu gắt nhất của cái này là ở trong ngành nào? Quân đội, với đâu nữa? Công an, với đâu nữa? Tình báo. Trong hành chánh nhiều khi còn rề rề lắm. Hành chánh nhiều khi tỉnh chỉ xuống huyện, nhưng huyện cũng rề rề không chịu làm, cũng không làm gì nhau. Như báo phanh phui mấy vụ á,

[31:33]có mấy cái chỉ thị của Thủ tướng, xã huyện không thèm làm. Mấy năm trời bắt đầu báo mới đưa ra. Chứ còn trong quân đội, chỉ một cái mà không làm là cách chức liền, phạt liền. Nhưng mà nhờ như vậy cái đoàn thể đó mạnh, đoàn thể đó mạnh. Nghĩa là khi mà cấp trên mà đã chỉ đạo rồi, cứ làm, sai tính sau. Sai cái người trên, người chỉ huy họ, người ra lệnh họ chịu trách nhiệm, mình không chịu. Mà như vậy mới mạnh. Ở đây á là mình so sánh với quân đội, bây giờ mình so sánh qua các tôn giáo khác á thì có hai cái tôn giáo rất là mạnh, rất là lớn trên thế giới là đạo nào? Đạo Hồi với đạo Thiên Chúa. Hai cái đạo đó họ có cái giáo hội cả thế giới của họ lận.

[32:11]Bên Hồi giáo nó có cái Liên đoàn Hồi giáo Ả Rập. Coi chừng nó cũng chia phe, chia phái không, nhưng mà nó có cái liên đoàn lớn là Liên đoàn Hồi giáo Ả Rập. Họ tập trung Hồi giáo hết cả cái khối Ả Rập, nhiều nước thế, khắp nơi để họ tung tiền tung bạc ra đi mà truyền đạo. Còn bên Thiên Chúa giáo thì có, có Vatican là người lãnh đạo. Thì cái giáo hội họ được tổ chức rất là mạnh mà trong đó nó có kỷ luật rất là gắt. Cái kỷ luật của của bên Kitô á là nó như thế này. Lý do là kinh tế. Hồi xưa thì họ có dùng cái bạo lực. Chứ hồi xưa họ đem xử á, họ đem treo lên giàn hỏa á. Nhưng bây giờ thì họ chỉ dùng yếu tố kinh tế,

[32:51]tức là một linh mục có lãnh lương, à lãnh lương từ Vatican gửi xuống. Mà khi đã lệ thuộc về kinh tế thì phải? Phải nghe lời. Cho nên vì vậy mà do được nuôi nghiêm chỉnh, cho nên là các linh mục phải nghe lời, phải vâng lời. Ở trên thánh ý chỉ xuống làm sao là ở dưới phải làm răm rắp, răm rắp. Nên khắp thế giới thì chỉ họ có một đường lối một từ Vatican đưa ra. Thì cái này nó làm cho cái giáo hội của họ rất là mạnh. Nghĩa là làm cho cái cái tôn giáo họ rất là mạnh, nhưng mà cũng có cái nhược điểm là là dễ bảo thủ. Giờ có một ý kiến nào mà cải cách không kịp, không kịp không thể nào mà sửa đổi liền được, nó sẽ dở là cái đó.

[33:32]Còn bên Hồi giáo á, cái kỷ luật của họ là bạo lực. Nghĩa là ở trên chỉ xuống mà ở dưới không làm đem súng nó bắn bỏ liền. Hoặc là trong cái giáo dân của họ có một người bỏ đạo là hãy bắn liền, giết liền không nói gì. Mà trong gia đình không giết là sẽ giết, mà thường là gia đình tự giết á. Bây giờ có một người con mà bỏ đạo Hồi thì gia đình nó phải giết đứa con nó đi, đừng để cái giáo hội nó trách, đừng để cái đền thờ nó lại nó khiển trách. Khủng khiếp như vậy. Mạnh vì có cái cái kỷ luật buộc người ta phải vâng lời. Buộc người ta phải vâng lời, phải chấp hành mệnh lệnh. Và trong hai cái này đạo Phật mình có không? Không luôn. Không.

[34:11]Ví dụ cái chùa mình đây ai nuôi? Hổng ai nuôi hết, Phật nuôi à, không ai nuôi, cho nên mình cứ nghe lời Phật, mà Phật nói mình không nghe rõ, cho nên nhiều khi mình hay làm theo ý mình. Nghĩa là Phật thì nuôi mình nhưng mình không nghe lời Phật, tại Phật nói gì con không nghe rõ, thôi. Nên mình không có giáo hội nuôi. Còn nếu ví dụ như bây giờ Ban Trị sự tỉnh nghĩa là kiểm tra tài chánh rồi nuôi mình cái nọ, bây giờ Ban Trị sự nói gì mình phải nghe hết, phải không? Nên đây là cái lý do đạo Phật yếu là vì cả hai cái này đều không. Bạo lực thì hoàn toàn đạo Phật không rồi, mà cả kinh tế cũng không luôn.

[34:45]Cho nên đạo Phật mình rất là yếu, mà bây giờ trong chùa cũng vậy. Trong chùa bây giờ ai nuôi? Thì thầy nuôi chứ ai nuôi. Do đó cứ nghe lời thầy thôi, rồi coi huynh đệ mình coi thường. Biết như vậy, phải không? Cho nên bây giờ không cần nghe lời huynh đệ mình. Thầy nói thì sợ, mà huynh đệ bây giờ giao làm tri sự, quản chúng tôi không biết, mà không có nuôi tôi thì tôi không sợ. Cái tâm lý đó là cũng lầm cái, nó rất là dở, nó làm cho đạo Phật mình yếu, yếu. Thầy thì nghiêm, nhưng mà sự thật trước thầy lòng thầy thì cũng mềm lắm, thầy không nỡ. Mà chính vì lý do đó, nhiều khi là chúng thiếu cái đức tính mà vâng

[35:21]lời, thiếu cái đức tính vâng lời, và làm cho cái chùa mình yếu. Thầy chưa nói tới toàn thể đạo Phật, mà nói riêng cái chùa mình cũng làm chùa mình yếu. Cho nên vì vậy là ngoài hôm nay mình nói về cái tâm tự ái, mọi người phải suy tư thêm cho thầy, tư duy thêm cho thầy về cái đức tính vâng lời của mình. Khi mà thầy đã bảo làm cái gì là phải làm. Hoặc là người huynh đệ của mình, sư huynh của mình thôi chứ không cần là cái người quản chúng nữa, sai mình làm cái gì mình phải làm. Giờ thầy nói ví dụ bây giờ Viên Trung vào đây trước. Thì Viên Trung ra lệnh cho Liên Hiền là phải lại đó nhổ giùm mấy cỏ riêng chút, nói nhẹ nhàng, Liên Hiền phải đi làm liền.

[36:03]Đó là người sư huynh của mình thôi, đến chùa trước mình thôi, nói mình cũng phải vâng lời, được không? Hôm nay thầy nói như vậy, mọi người có làm được điều đó không? Được không? Thầy nói cho mạnh nha, vì sức mạnh của chùa mình được hay không ở chỗ này. Thầy nói chưa đợi thầy ra lệnh mà cái người huynh đệ của mình đó là người có trách nhiệm lãnh chúng ra lệnh, mình phải làm. Mà thậm chí cái người sư huynh của mình tu trước mình vài tháng thôi mà ra cái lệnh mình cũng phải làm liền nữa, làm cho lẹ. Tức là thầy nói, thực hiện cái mệnh lệnh đó một cách nghiêm túc, trọn vẹn và nhanh chóng, được không?

[36:40]Nhớ, từ đây nhớ cho thầy điều đó. Nếu mình nghĩ tới đạo, mình nghĩ tới đại chúng, tới chùa thì phải chấp hành cái mệnh lệnh cho thầy. Mà sau này ví dụ khi thầy chết rồi, mang cái tinh thần này đi loan ra khắp nơi cho thầy để đạo Phật mạnh lên. Mà ở đây đó, thầy có nói tới cái nhược điểm là kinh tế nè. Cái người trên không nuôi người dưới, cho nên nói người dưới không nghe. Thì ở đây cũng vậy, đổi thành cái này. Giờ mình không có đợi là người trên phải nuôi mình. Mình không đợi là người trên phải nuôi mình, mà mình vẫn tự giác vâng lời. Nghĩa là dù người trên họ không có nuôi dưỡng được mình nhiều, nhưng mình vẫn tự nguyện vâng lời vì đạo.

[37:23]Bởi vì nếu mình tập thói quen như vậy, đạo sẽ rất là mạnh, phải không? Nhưng mà đối với người trên thì phải sao? Phải luôn luôn cố gắng mình nuôi dưỡng người dưới, chăm lo đời sống cho người dưới. Thì bây giờ còn sống trong chúng với nhau thì nói thật ra là thầy nuôi. Nói thầy nuôi nhưng mà sự thật là là Tam Bảo gia hộ và Phật tử cúng dường. Nhưng mà cũng coi như thầy là người đại diện cho cho Tam Bảo gia hộ và do Phật tử cúng dường để thầy nuôi. Thì đó là vâng lời thầy, nhưng mà nghĩ rằng mình phải tâm nguyện rằng đối với các sư huynh của mình là mình vẫn vẫn vâng lời, dù người đó cũng là nhận

[38:00]được cái nuôi từ nơi thầy giống như mình thôi. Nhưng mình vì đạo, vì cái sự tu hành, vì cái sức mạnh của Phật pháp, của chùa mình thì vẫn vẫn tâm nguyện mình sẽ vâng lời cái người sư huynh mình dù người đó vô trước mình hai tháng. Nói cái gì mình cũng làm, trừ trường hợp là mình không làm được thì mình thưa: Dạ thưa sư huynh, em vì có thân kia sai làm chuyện này, hoặc em đang mắc học cái này cho phép em làm trễ một chút nữa. Tức là những câu nói với nhau rất là nhã nhặn như vậy thì cái chùa mình rất là mạnh và rất là đẹp. Còn cái người lớn á thì phải lúc nào cũng phải ráng chăm lo cho người dưới.

[38:33]Về vấn đề nuôi vật chất thầy nuôi rồi, mình không cần phải lo, nhưng mà phải có cái quan tâm chăm sóc cái sức khỏe, đời sống và tâm tình của người dưới mình. Thầy thì quá nhiều việc, cho nên thầy không thể tiếp xúc cụ thể, nên thầy mới giao lại cho những người quản chúng, tri sự lo cho chúng. Thì những người đó lúc nào cũng phải biết chúng mình từng người như thế nào. Nhức nhích, bệnh, yếu, ngủ đêm ngủ không được là phải biết liền. Và người đó trong lòng có cái gì phiền não, buồn là phải giải tỏa liền. Biết người đó còn tự ái là phải tìm hiểu nguyên nhân, khuyên lơn để người đó tu vượt lên. Biết hai ba người đó cùng cái sai mà tập hợp với nhau là phải

[39:10]lại khuyên bảo, kêu nhóm khuyên bảo, hóa giải liền. Biết người đó có nghề định, không định là phải khuyên, phải giúp đỡ, nâng đỡ người ta vượt qua liền. Như thầy nói ví dụ như là mình tập khí công rồi thầy cho cái nhảy bụng. Là trong chúng những người mà tập khí công còn mới, cái bụng chưa có khí, không thể nằm mà để chịu đựng người ta giẫm lên nhảy được, thì mình phải biết mình nương nương chứ đừng có ép. Tại vì tập khí công mà ép là hư. Thì những cái đó là mình phải hiểu. Cái người lãnh chúng là phải hiểu mà chăm lo đời sống cho chúng, lúc nào cũng thương yêu, cũng độ lượng. Và khi mình mà thương yêu, mình độ lượng như vậy rồi

[39:43]á thương yêu, độ lượng như vậy đó mình có cái đức, thì khi cần mình rầy, người ta sẽ nghe, người ta nể. Còn mình không thương á, mình không có cái đức, mình rầy nó không nể. Phải không? Cái nhân quả nó là như vậy đó. Cho nên vì vậy, ở đây á thí dụ mình là chúng, nhưng biết đâu ngày nào đó mình cũng phải có trách nhiệm lãnh chúng, ngày nào đó tụi con phải đi lãnh chùa, hoặc có khi tụi con thay cái sư huynh của mình lên quản chúng ở đây, thì từ bây giờ phải tập cái tâm mà thương yêu huynh đệ của mình. Đó, mình thương kính cái người sư huynh của mình, mình chăm lo cho người đến sau mình. Như bây giờ ví dụ thầy hỏi Vĩnh Thiều là mấy chú mà mà xuất gia sau mình

[40:20]như là là Tịnh Chiên này nọ, lúc này học hành sao, đố Tịnh Chiêu biết? Biết không? Không có biết gì đâu. Đó, tức là mình là sư huynh mà nhiều khi cái mình không lo được cho sư đệ của mình lắm, đó cũng là một cái dở. Nên mình phải hiểu, nghĩa là cứ nước mắt chảy xuống, lúc nào người sư huynh phải lo cho cái người sư đệ mình kỹ lưỡng cho thầy. Đó, đó là mình rèn luyện cái đức. Có thương huynh đệ mình là sau này mình mới có cái đức, hổng thương huynh đệ mình thì mình không có đức. Là như vậy. Mà để tập nghĩa là mọi người mà thành tựu được cái hạnh vâng lời này thì chùa sẽ mạnh, mà sau này khi nó lan ra khắp nơi hết thì Phật pháp sẽ mạnh. Là như vậy.

[40:57]Thì hôm nay bây giờ thầy phác qua cái ý chính như vậy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thầy, kính bạch Sư ông và Sư chú cùng toàn thể đại chúng. Sáng nay được sự cho phép của Thầy hội thảo về đề tài tâm tự ái và đức tính tuân thủ mệnh lệnh, con xin bộc bạch những lỗi lầm như sau. Theo con nhìn thấy trong đời sống tinh thần và vật chất của con người thì ai ai cũng đều có lòng tự ái, dù ít hay nhiều, dù thô hay tế, không ai có thể tự hào cho rằng mình đã gạt bỏ được lòng tự ái. Bởi vì do bản năng chấp ngã ai cũng muốn giành phần phải phần thắng về mình nên thường vấp phải những lỗi lầm tệ hại trong cuộc sống.

[41:43]Nói về lòng tự ái thì con đã vấp phải rất nhiều, nhưng thời gian có hạn, con chỉ trình bày một lỗi lầm gần nhất trong thời gian vừa qua. Vừa rồi chính tai con nghe mắt con thấy một số người ngồi nói xấu Thầy Bảo Nghiêm, con cảm thấy trong lòng rất tự ái và phiền não. Mặc dù con không nói ra nhưng trong lòng rất buồn và thầm trách móc người đó. Hoặc là khi nghe người khác chê phán, trách móc Thầy Bảo Nghiêm trước mặt con, con cảm thấy buồn và chịu không nổi. Và khi đó, và có khi con đã lên tiếng bênh vực Thầy Bảo Nghiêm. Khi nhìn lại lòng mình con cảm thấy mình còn rất dở và xét lại trong sự việc đó con đã vấp phải những lỗi lầm như sau:

[42:27]thứ nhất là con chưa có cái nhìn khách quan và phân biệt phân biệt đúng sai phải trái; thứ hai là con chưa vượt qua được cái tâm vô phân biệt nên lòng mình chưa được vô tư và thanh thản; thứ ba là con đã để cho tình cảm thắng lý trí; thứ tư là con đã trách móc người khác; và thứ năm là con còn tự ái và phiền não. Khi thấy được những lỗi lầm này con đã sám hối với Phật rất nhiều và tự nhiên nỗi buồn đã tan biến. Còn nói về đức tính tuân thủ mệnh lệnh thì điều này con cũng đã vi phạm. Chẳng hạn như cô Liễu Ngộ phân công con đi đây đi đó, con đều từ chối không chịu đi, lấy lý do là sức khỏe kém và không đi nổi.

[43:11]Nhưng khi xét lại con cảm thấy con vấp phải những lỗi lầm như sau: thứ nhất là con không phân tuân thủ mệnh lệnh của ban Quản viện; thứ hai là thiếu lòng tôn trọng quản chúng; thứ ba là tâm như thuần còn kém; thứ tư là còn ích kỷ chỉ nghĩ đến bản thân mình. Nếu như một người sống vị tha là đã vượt qua tất cả mọi khó khăn và gian khổ, kể cả sức khỏe bệnh tật. Mặc dù thấy rõ những khuyết điểm của con, nhưng con cảm thấy rất khó khắc phục vì con rất làm biếng xuống núi, bởi vì trong tâm con lúc nào cũng thầm cầu nguyện hễ có hễ đi công việc gì thì đừng ai nhắc đến tên con. Điều này con hứa sẽ cố gắng nhưng không biết có thực hành được không.

[43:57]Một điều nữa trong vấn đề Thầy dạy tập chạy bụng, con có chỉ nằm một lần và không bao giờ dám nằm nữa. Và điều này con xét thấy con đã vi phạm những lỗi lầm như sau: thứ nhất là con chưa đủ niềm tin tích của kết quả của việc tập chạy bụng; thứ hai là con chưa vâng lời triệt để; thứ ba là con chưa phải là một người đệ tử ngoan ngoãn. Nếu như một người đệ tử ngoan ngoãn thì thầy bảo chết thì phải chết huống chi là cái sự đau đớn của thể xác. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[44:33]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Thầy, kính bạch Sư chú cùng toàn thể đại chúng.

[44:43]Thì Thầy cho chúng con thảo luận về cái đề tài là tâm tự ái và đức tính tuân thủ mệnh lệnh. Thì như con thì cái tự ái của con cũng nhiều lắm. Con xin nói vô đề tài là: có một lần thì con nhớ cũng trong một lần trong ba tháng hạ đó. Một lần thì thường thường á trong cái tháng hạ đó đi đâu thì phải đắc bạch chúng. Nhưng có nhiều cái chuyện khi mà được chúng nhờ đi thì nó ngoài cái lề ngoài cái lúc mà chúng không có tập trung cho nên con không tác bạch được. Khi con đi về thì có một huynh đệ nói rằng là tại sao chú đi mà không tác bạch đại chúng? Ngay từ đó con cảm thấy rất là tự ái bởi vì con thấy

[45:30]trong tâm khởi lên thì con hay biện bạch cho mình và nói là con mình đâu có phải là thích ham đi chơi, hoặc là đi cái công chuyện đó là đi công chuyện riêng cho mình? Đây là công chuyện của đại chúng. Mà tại sao nói mình đi không tác bạch? Mà với lại cái lúc mà công chuyện đưa ra thì đã ngoài cái giờ chúng tập trung cho nên con không thể tác bạch được. Thì đồng thời lúc đó thì có một cái chuyện xảy ra là trong chúng có một người bệnh và Thầy Bổn Nguyện biểu con lên đánh xe rùa chở xuống bệnh viện. Thì lúc đó con do cái cố chấp nên con nghĩ là buộc làm sao phải là tác bạch chúng con mới chịu đi, bởi vì vừa rồi có người nói con tự ái quá, con không chịu đi.

[46:20]Con nhất định con phải nói là phải chúng tập trung con tác bạch xong con mới đi. Thì như vậy qua câu chuyện trên thì sau đó con lại xét thấy là mình cố chấp, cố thủ, bảo thủ cho mình và muốn giữ được một cái nề nếp, một cái nội quy, một cái điều đúng, nhưng mà đằng sau đó cái điều đó không có lợi gì nhiều. Giữ được một cái đúng nhưng mà sau đó bên cạnh đã có nhiều cái sai kéo theo. Và cái sai này nó làm vừa tổn phước mà không tăng trưởng được đạo đức. Thì như vậy con rất là hối hận cái lần đó. Và có một lần nữa là sau khi ra hạ rồi thì như năm vừa rồi ở cuối năm thì có một lần là ờ đi đặt cái tủ

[47:18]ờ cái tủ để hồ sơ của Thầy Tuệ Nhật á thì vô tình bữa đó họ hẹn tới ngày sau. Thì tới ngày hôm sau thì con đi. Thì hôm bữa đó thì lúc đó thì chú Út Tiên đi chợ. Chú nói: "Thôi nếu mà Thầy có có đi chợ thì lát nữa ghé qua chở đồ về giùm." Bác Hằng cũng nói giỡn với ờ bữa thứ bảy mệt quá chắc phải tranh thủ về sớm ờ toàn về hết. Thế nhưng có một người huynh đệ khác đứng kế bên nói mà nói theo một cái kiểu rất là gắt. Thấy thấy cái kiểu ừ thấy thế con tự nhiên tự ái lên. Mới mà đây là sư đệ nữa, mà nói tại sao mà sư đệ này tự nhiên nhỏ hơn mà làm giống như là thầy của mình á, đứng mà làm gắt lên rồi buộc cho

[48:02]mình phải cái mệnh lệnh ha, buộc phải phải phải làm theo cái ý. Thì lúc đó con đi thì con đi xuống dưới đó thì vừa đi xuống tới nơi, tự ái quá rồi con về tay không luôn. Thì bữa đó chú Út Tiên chở rất là nặng. Khi mà con thấy Út Tiên về á, con cảm thấy ờ tự nhiên nói sao mình ích kỷ. Trong lúc huynh đệ là một người ốm yếu rồi thấy cũng cũng gần già rồi mà đi xuống đường đèo thì nó khó mà chở đồ thì rất nặng, rất nhiều. Nhưng mà tại sao mình lúc đó tại sao mình tự ái làm cái gì để sau đó cái tâm của mình đã đối xử với huynh đệ không có tình thương yêu, không có sự hỗ tương giúp đỡ ờ tạo ra một cái tâm ừ ích kỷ, ác độc.

[48:52]Thì ngay từ đó con thời gian đó về sau con thấy rồi con hay để tâm sám hối. Sau này con nhìn nhận thấy hai cái sự việc vừa xảy ra thì đó là một cái kinh nghiệm cho con ờ đang bước trên bước đường tập tễnh tu học. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[49:16]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Thầy, Sư chú cùng toàn thể quý Thầy, quý Chú, quý Cô và quý Phật tử. Hôm nay con được phép của Thầy trình bày lỗi của mình với đề tài: Tâm Tự Ái và Đức Tính Tuân Thủ Mệnh Lệnh. Thì con xin định nghĩa tâm tự ái: tâm tự ái xuất phát từ ngã chấp mãnh liệt, cũng do bất kính hoại thầy và tâm kiêu mạn. Do ngã chấp ấy con luôn mong muốn được mọi người tôn trọng, và khi tự ái khởi lên con luôn giành phần đúng về mình và đày đọa người khác dù họ nói rất đúng và sẵn sàng làm theo ý của mình mà bất cần nghĩ đến hậu quả. Rồi khi tâm tự ái tới thêm sự nóng nảy, lúc đó chuyện gì cũng có thể xảy ra.

[50:04]Đây là điều nguy hiểm mà con đã mắc phải. Ờ người tự ái là người luôn luôn không biết tôn trọng người khác, nhưng bản chất của tự ái là mong muốn được người tôn trọng. Nhưng khi với người khác thì mình coi thường và theo nhân quả, người tự ái không bao giờ được người khác tôn trọng. À khi tâm tự ái bị siết gọn ờ không được thỏa mãn, sẽ xuất hiện tâm trạng thù vặt và ác cảm với đối tượng. Ờ như ờ tâm tự ái của con thì có một lần ờ quét sân nhà mát để tập khí công, vô tình con lấy chổi quét chánh điện thì có người nhắc là: "Sao lấy chổi đó mà quét? Có một việc mà không biết suy tính." Lúc đó con tự ái nổi dậy và con trả lời:

[50:48]"Ờ cái nào quét không được, chấp trước làm gì đâu." Trong lòng thì bực tức à nghĩ rằng: "Có như vậy mà cũng mắng mỏ với con trước mọi người." Hoặc con nói thầm: "Lần sau có giỏi thì quét đi, đừng có sai nữa." Hoặc là có lần do mắc công việc trên đồi nên con không kịp về ăn chiều. Đến khi về tắm rửa rồi vào nhà bếp kiếm đồ ăn vì chiều tối thì có người nhắc là mới bị Thầy Bổn Nghiêm nhắc nhở không được ăn phi thời mà còn tái phạm nữa. Lúc đó tự ái quá nên con bỏ về. Rồi lấy lý do tức quá không thèm đồ ăn nữa. À mình có thể nói về tuân thủ mệnh lệnh. À tuân thủ mệnh lệnh có nghĩa là chấp hành theo sự chỉ

[51:31]đạo của cấp trên một cách nhanh chóng và nghiêm túc. À thái độ tuân thủ mệnh lệnh là yếu tố rất quan trọng để một tập thể hay một tổ chức có thể tồn tại và phát triển. Tuân thủ mệnh lệnh thì có hai trường hợp: Trường hợp thứ nhất là tuân thủ với tâm trạng không vui vẻ. Trường hợp này người chấp hành bị ép buộc bởi cấp trên, không tuân theo phải bị kỷ luật và đặc biệt là trong quân đội hay công an, nhưng nó có lợi là diệt được tâm tự ái. Còn trường hợp thứ hai là tuân thủ mệnh lệnh theo sự tự giác của mình. Đây là chủ trương đây là chủ trương đường lối của đại chúng, nhưng đôi khi cũng làm cho người khác thiếu tuân thủ, thiếu chấp hành.

[52:12]Như có lần con đang nằm đọc kinh thì có người bảo là mau dậy mà đọc, không nên nằm, con không nghe, tiếp tục nằm như vậy mà đọc. Nhưng mà trong lòng thì con biện minh cho mình rằng nhắc nhở mà không có lòng thương yêu, ai mà thèm nghe. Ờ hoặc là có lần con đang giặt đồ trong phòng tắm, có người bảo ra ngoài giặt để phòng cho người khác tắm, dù nghe theo mệnh lệnh nhưng trong tâm con bực tức, khó chịu, nghĩ rằng có thiếu gì người đang giặt như vậy mà sao không nhắc, chỉ nhắc mình con. Và còn nhiều chuyện tương tự như vậy, ờ hôm nay con xin được sám hối và con nguyện sẽ tuân thủ mệnh lệnh của Thầy, của huynh đệ chung quanh.

[52:52]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[52:58]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Thầy, cùng chư chú và toàn thể đại chúng. Hôm nay Thầy cho phép chúng con mỗi người góp mẩu lòng về hai đề tài mà Thầy đã đưa ra: một là tâm tự ái, hai là đức đức tính tuân thủ mệnh lệnh. Trước hết con xin nói đến tâm tự ái. Tâm tự ái là một cái tâm sẵn có nơi mỗi người và luôn luôn muốn người khác phải tôn trọng mình. Người tự ái nhiều, chấp ngã nặng, kiêu mạn, xem trọng mình và quá đòi hỏi người khác phải thương mình và không có lòng tự trọng đến người khác, thường coi trọng những cảm xúc của mình. Ví dụ như con có lỗi, được người huynh đệ chỉ lỗi thì con

[53:54]thấy rất là khó chịu khi một người nói lỗi của mình. Điều thứ hai nữa là khi con đưa lên một ý kiến với huynh đệ mà bị huynh đệ khinh thường, bỏ đi không lắng nghe, với thái độ chê bai ý kiến của con là dở. Khi người khác xúc phạm đến thì con có những cái phản ứng mạnh như là bực bội, khó chịu, đau thương rồi đưa đến để mất lòng với huynh đệ. Cũng vì lòng tự ái này mà thúc giục làm trở ngại tâm hạnh đạo đức và sa sút phẩm chất của người tu. Đây là những tính xấu làm lu mờ đức tính tốt. Hai, nói đến đức tính tuân thủ mệnh lệnh. Bất cứ một tổ chức nào hay một tập thể nào muốn có sức mạnh thì phải có kỷ luật, cũng như một cộng đồng,

[54:56]một tập thể sống đông người mà không có kỷ luật hoặc kỷ luật không chặt chẽ thì sẽ xảy ra rất nhiều điều phức tạp. Vì thế đức tính tuân thủ mệnh lệnh là một đức tính tốt mà người đệ tử Phật phải thực hành. Đây cũng là phương pháp để diệt trừ tâm tự ái. Riêng con về đức tính này con cảm thấy rất khó thực hành được tuyệt đối vì ngã chấp con còn nặng. Tuy nhiên, chúng con tuân thủ mệnh lệnh có hai trường hợp: Trường hợp thứ nhất là tuân thủ theo lời Thầy dạy một cách tuyệt đối, bởi vì chúng con đã tin tưởng nơi Thầy. Khi Thầy đưa ra một điều gì có cái ngụ ý của Thầy chứ không phải việc làm một cách đơn giản mà chúng con không thấu hiểu được.

[55:48]Lý do kế tiếp là chúng con biết rằng Thầy có đủ lòng thương yêu đối với chúng con, do đó sức mạnh này làm cho chúng con vâng lời Thầy một cách tuyệt đối. Hai là tuân thủ mệnh lệnh của người có trách nhiệm trong Ban Quản viện và thừa hành sự mệnh lệnh, đó là người có đủ tình thương yêu và đức độ, tài năng khéo khéo léo trong khi điều phối nhân sự và phải hiểu tâm tình của người dưới để điều phối đúng với đối tượng mới đạt được nhiều kết quả. Nhưng con xét thấy những điều trên con chưa đạt được cho nên khi điều phối việc làm hay có những phản ứng lại. Con suy nghĩ trong đời sống hằng ngày khi tiếp xúc,

[56:37]va chạm với người chung quanh luôn nhìn thấy tâm tự ái để khắc phục và nhận lỗi về mình và tuân thủ mệnh lệnh là một công việc suốt cuộc đời tu hành, là một việc suốt đời của người tu Phật. Ngày nào chúng con không nhìn thấy được lỗi của mình mà chỉ thấy cái hay, cái giỏi là ngày ấy con đã xa dần mục tiêu tu hành của con rồi. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[57:12]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Thầy, kính thưa sư ông, sư chú cùng toàn thể đại chúng. Con pháp danh Bảo Tấn. Hôm nay con có vài nhận xét của con về cuộc hội thảo hôm nay. Kính bạch trên Thầy, kính thưa đại chúng! Người đời thường có câu: "Trồng tội xuống sâu khó nhổ lên được" và cuộc sống thực tế luôn là bài học cho những ai đã không biết trau tâm lành để rồi nói than ôi. Thế nên Thầy thường dạy chúng con nhắc nhở luôn cố gắng niệm Phật, làm chủ thân tâm để tránh những tội khiên, vượt qua chướng duyên trong cuộc sống. Nói đến chướng duyên thì mỗi chúng ta ai ai cũng có, đặc biệt giới tu sĩ lại nhiều và đeo đuổi suốt cuộc đời tu hành.

[58:01]Một trong những chướng duyên lớn của con đó là tâm tự ái. Có thể nói cuộc đời con là một chuỗi dài của tự ái. Thuở nhỏ mỗi khi sám hối con thường bạch rằng: "Con có tội ái dồn cục". Bởi vì khi bị các anh lớn la rầy con thường buồn, không chịu nhận lỗi mình, cứ cho con là oan nên hay giận và cho rằng tự ái là hành động khinh người nên lúc nào cũng đòi hỏi người khác tôn trọng. Chính cái muốn thỏa mãn cho chính mình đã phát sinh tâm tự ái. Thầy thường dạy tâm tự ái do nhiều yếu tố hợp thành: chấp ngã, ích kỷ và kiêu mạn. Biết yêu thương người khác và tôn trọng người khác để tâm tự ái không là gánh nặng nơi mọi người,

[58:44]vì thế lòng từ bi phải biết tu tập, diệt trừ ngã chấp, ích kỷ và kiêu mạn. Nhưng việc đâu phải dễ thưa Thầy! Những việc thực tế hằng ngày là cơ hội để diệt trừ tâm tự ái. Hãy khiêm hạ để lắng nghe người khác, đừng cho mình hơn vì luôn nghĩ rằng mình là hạt bụi nhỏ bé và cuộc sống còn bao cái đẹp, nhiều người khác giỏi hơn mình nữa. Biết rằng tâm tự ái là do sự mâu thuẫn không đồng quan điểm, nhưng đừng đòi hỏi người khác đối xử tốt với mình mà hãy tự mình sửa mình thì cái tự ái sẽ mất. Con trước kia và bây giờ tự ái luôn đeo đuổi, thường không xét lỗi mình. Kính thưa Thầy, con xin sám hối. Tuân thủ mệnh lệnh đó là một điều rất cần thiết cho mọi người.

[59:33]Nó là sự hỗ trợ trực tiếp để diệt trừ tâm tự ái nơi đức tính. Mệnh lệnh là một kỷ luật vâng lời triệt để, đòi hỏi sự nghiêm túc, trọn vẹn và nhanh chóng. Thế nhưng với nghiệp duyên sâu dày con đã có đôi lần không thấy không tuân thủ mệnh lệnh. Lần hối hận nhất của đời con là không nghe lời Thầy ở lại chùa trong ba tháng hạ năm 2000 và nghĩ rằng có vài người khác xúc phạm đến con do tâm tự ái quá nặng, nhưng con xét kỹ lỗi nơi con xuất phát từ tự ái và không tuân thủ mệnh lệnh. Kính thưa Thầy, kính thưa đại chúng! Từ lâu con đã sai rồi, tham sân tự ái không lo sửa mình. Nguyện mười phương Phật, Thánh, linh cho con sức mạnh lòng thành giữ tâm.

[1:00:18]Từ nay con nguyện chí thành diệt trừ tự ái, lòng thành kính dâng. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[1:00:34]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên thầy, cùng sư ông và sư chú, cùng toàn thể đại chúng. Thì hôm nay tới lượt con thì con cũng xin trình bày về hai cái câu mà thầy đã đưa ra: Thứ nhất là nói về tâm tự ái, thứ hai là tuân thủ mệnh lệnh. Trước hết thì con xin nói đến cái lòng tự ái. Tự ái là người chấp ngã nặng, quá tôn trọng mình và đòi hỏi người khác thương mình, và quá chú trọng những cái cảm xúc của mình. Cho nên khi người khác xúc phạm đến con thì con có những phản kháng mạnh, như là mất bình tĩnh, phẫn nộ, bực bội, khó chịu và đưa đến dễ mất lòng người khác. Khi phát nguyện xuất gia thì con luôn luôn ước mơ

[1:01:24]tu làm sao để hoàn thiện bản thân và luôn sống sống đẹp, sống tốt với mọi người chung quanh. Nhưng vì si mê, ngu tối và lòng chấp ngã, kiêu mạn, ích kỷ, nhất thì trớ trêu thích dục làm cho con tạo không biết bao nhiêu là lầm lỗi, làm cho con ngăn trở những tâm hạnh đạo đức, vì lòng tự ái đã che lấp tâm con.

[1:01:48]Người tu thì ai cũng muốn bản thân mình tốt đẹp và cả thế gian này trở nên tốt đẹp, nhưng trên thực tế cái lầm lỗi cứ vây quanh con, và khi phải đối diện với bản thân của mình và phải đối diện với lỗi lầm của những người huynh đệ chung quanh. Ví dụ như khi con góp ý người huynh đệ, người đó không nghe mà còn nói nặng con thì con cảm thấy mình bị xúc phạm và tự ái nổi lên. Dù sau đó người huynh đệ đó biết là có lỗi và xin lỗi con nhiều lần nhưng con cũng không có hoan hỷ. Hoặc là khi con đưa ra một cái ý kiến nhưng huynh đệ không để ý tới cũng làm cho con dễ tự ái. Hoặc là khi thấy người huynh đệ đối xử với người huynh đệ khác

[1:02:38]không công bằng thì con có sự bức bức xúc và phẫn nộ. Đây là những đức tính xấu, làm ngăn ngừa những đức tính tốt, như là tuân thủ mệnh lệnh. Đức tính tuân thủ mệnh lệnh là phương pháp để diệt trừ ngã chấp rất là hiệu quả mà riêng con cảm thấy khó thực hành, vì thấy người ra mệnh lệnh có ra vẻ, vì thế con vì lòng tự ái mà con không vâng theo. Người tu cũng giống như người đi khai thác hầm mỏ, dầu kim cương hay những nhiên liệu quý báu khác thì đòi hỏi con người phải tốn không biết bao nhiêu là tiền của, công lao và có thể nguy hiểm cả tính mạng. Nhưng để khai thác kho tàng vô giá bên trong con người

[1:03:24]chính là lòng vị tha vô ngã thì người tu phải cực kỳ cố gắng, nhẫn nại, và bỏ công đào xới tận sâu thẳm tâm hồn của mình mới có thể phát hiện được. Đức tính tuân thủ mệnh lệnh là một trong những đức tính tốt mà người tu phải thực hiện cho bằng được. Nếu chúng ta tuân thủ được điều luật khi người chấp, trách nhiệm đưa ra thì sẽ tạo một không khí vui tươi, lành mạnh, có bề nếp, ổn định trong sự tu tập. Muốn đạt được đức tính này thì đòi hỏi người tu phải có tinh thần tự giác và tự nguyện cao. Nếu không có tinh thần tự giác, tự nguyện cao sẽ dễ đưa đến sự bất hoà, hiềm khích. Vì thế đức tính tuân thủ mệnh lệnh rất cần thiết cho người tu.

[1:04:15]Ví dụ như là người lớn nói người nhỏ phải vâng lời. Khi người nhỏ đưa ra ý kiến, nếu là điều đúng, điều hay thì người lớn phải đón nhận, không được bác bỏ hoặc có thái độ khinh thường làm cho người dưới dễ tự ái, bất mãn. Cả hai đều phải thương nhau trên tinh thần lục hoà, phải biết dìu dắt, nương đỡ nhau trên bước đường tu tập để đạt đến mục đích chung là giải thoát, giác ngộ, dứt trừ ngã chấp. Nếu rèn luyện đức tính tuân thủ mệnh lệnh sẽ tạo thành một sức mạnh cho môi trường đó và làm cho đạo Phật càng ngày càng phát triển và vững chắc. Và không có sự chia rẽ mà chỉ có sự đoàn kết như lời Bác Hồ dạy:

[1:05:00]"Đoàn kết là sống, chia rẽ là chết". Dạ, con có bao nhiêu lời. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên thầy, cùng sư chú, và toàn thể quý thầy, quý cô có mặt ở đây. Theo lời dạy của thầy thì con tự xét trong cái nội tâm mình có những cái lỗi lầm, nhiều lắm lỗi lầm. Nhưng con vì chập chùng mà trước con suy nghĩ thì có vài lỗi mới gần đây, cách đây gần năm về trước, thì lỗi lầm gần đây nhất là đó thì con đã tự ái vì có lỗi và có chút nói dối. Sự việc đó là lúc đó con qua cô Liên Hiền để xin thỉnh hai cuốn băng. Lúc đó thầy Nhật cũng đi vào nhà tổ và thấy thầy nói với cái lời có hàm

[1:05:50]chứa lòng bao dung và thương yêu là Tánh Hội vẫn còn giữ tiền riêng. Và lúc đó con hơi tự ái thì con nói số tiền này là má con đưa cho con giữ để có băng mới để gửi về nhà và còn để tiền xe cho em con lúc về. Và con hơi tránh cái lỗi đó về mình và con nói là: "Tiền đó con cũng định nói với thầy, nhưng mà con cứ để dần dà, dần dà rồi nó cũng quên. Con định để thầy biết để xin thầy để giữ lại số tiền đó để mà thuận lợi để khi thỉnh băng sách". Lúc này là con nghĩ tiền để lại thỉnh băng sách mà mình lén dùng một chút ít thì lúc đó con tự ái là vì có lỗi mà nói dối với thầy. Nhưng nhờ thầy nói xong rồi thầy đi,

[1:06:41]thầy không có hỏi kỹ hơn nữa nên cái tự ái con nó không có khởi mạnh. Cái lỗi thứ nhất của con. Cái lỗi thứ hai của con là là trong đời sống tu hành và lao tác thì con có hơi mặc cảm về cái sự ngu dốt của mình. Tâm tự ái của con khởi lan và con có những hành động và lời nói để che cái ngu dốt của mình. Và cũng có lúc khi nghe được sự khen ngợi về huynh đệ của mình, không biết lúc đó tâm con có phải đố kỵ hay không, nhưng con đã khởi lên tâm tự ái về bản thân mình, về bản thân mình hơi buồn một chút. Và con có quán rằng: Thân này như cỏ, như rác, sao mình lại tự ái về cái ngu dốt của mình? Chính nhờ những lúc quán đó mà làm cho con bớt đi một chút tự ái.

[1:07:34]Và cũng chính nhờ sự quán chiếu đó mà con cũng nhận thấy sự nguy hiểm của tư tưởng mà con suy nghĩ là: hay mình ra đời vừa tu, vừa rèn luyện cho giỏi rồi quay vào chùa sao? Con nhận xét là: đây có phải là cái tâm tham vọng thầm kín bên trong muốn mọi người tôn trọng mình chăng? Hay mình muốn được nổi danh chăng? Tự ái thứ ba của con là có lúc con được huynh đệ góp ý về con thì con cũng nhận những cái góp ý đó, nhưng con hơi tự ái. Vì sao? Vì mình không vượt qua cái cái lỗi đó để huynh đệ góp ý mà con có hành động hơi lơ lơ, không cần thiết về cái lời khuyên đó. Là vì con sợ huynh đệ khuyên mình á, sợ huynh đệ mắc phải cái bệnh tự hào

[1:08:28]âm thầm rồi dẫn đến kiêu mạn nên con vờ như mình không chú ý nhiều quá. Thì cái tâm tự ái con đến đây con có vài lỗi con vừa nói. Về phần đức tính tuân thủ mệnh lệnh thì đức tính tuân thủ mệnh lệnh của con thì đối với thầy và trên với thầy với cô cái đức tính đó thì con chưa thực hiện được vẹn toàn. Và với đối với huynh đệ, cái đức tính đó con cũng chưa thực hiện được trọn vẹn mấy. Thời gian đó thì con mới xuất gia được vài tháng, trong lúc đang lao tác ở dưới chân tời và lúc đó thì có ba anh em con. Lúc đó thì anh Khoan nhờ con lên tời lấy cái gì xuống mà con không mà con hơi khựng lại và con nghĩ rằng:

[1:09:17]Anh ấy cũng bằng như mình mà sao ảnh anh không lên mà biểu mình lên? Thì lúc đó con có cái suy nghĩ là thôi anh Tính Khoan lên đi. Anh cả nói với con là: "Nếu chú Tánh Hội chưa xuất gia thì chắc chắn sẽ đánh liền, và bây giờ cạo tóc rồi thì thôi". Thì lúc đó con nhận ra được cái lỗi của mình và con cũng lên tời và lấy cái vật gì xuống cho anh Khoan. Thì con nhận xét là thì con nhận xét rằng: Do con không giữ được trọn vẹn được cái tâm ban đầu là nhu thuận và vâng lời. Và con thường suy nghĩ là khi bị nhờ, bị nhờ mà người đó đang rảnh rỗi, nhất là huynh đệ mình, nếu mà con có đi làm á thì trong tâm con không được thoải mái.

[1:10:09]Tại vì lúc đó huynh đệ mình cũng rảnh mà sao không làm mà lại nhờ mình, thì con cảm giác là không được người tôn trọng mình, lúc đó thấy mình tầm thường. Không tuân thủ cái mệnh lệnh nữa là cái ý con mới nghĩ ra đây là con có đọc ở trong cuốn Tia Nắng Mùa Xuân với hai nhân vật là cô giáo và đứa bé lang thang. Cô giáo nhận làm con nuôi một thời gian ngắn và cô giáo dạy cho đứa bé đó dạy cho đứa bé đó một câu nói là: "Con nên ngồi lắng tâm mà không suy nghĩ". Thì chính đứa bé đó đã tuân thủ cái mệnh lệnh cô giáo đó mà thực hành một cách tuyệt đối. Và chính những cái lúc mà đứa bé lắng tâm một cách không suy nghĩ đó,

[1:10:52]chính nhờ cái sự đó mà đứa bé được thông minh và sáng suốt và nhanh nhẹn. Thì từ đó, đứa bé lớn lên và học rất thông minh và thành đạt thành tiến sĩ khoa học nổi tiếng có tầm cỡ thế giới. Thì đến câu chuyện là con liên tưởng đến là nếu như trong đại chúng mà ai cũng tuân thủ lời dạy của thầy thì con chắc chắn cái sự thành đạt này cũng sẽ đến nay mai mà thôi. Con xin hết. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[1:11:25]Đáng lẽ là bài con là vừa đủ năm phút á, con cứ lắp đi lắp lại lắp bắp nó thành ra tới sáu phút mấy, bảy phút. Hội thảo thì đánh giá là cũng coi như là thành công. Thì mỗi người trong chúng nói lên những cái kinh nghiệm của mình, những cái trường hợp mà mình đã phạm cái lỗi tự ái hay là bất tuân à một cách rất là chân thành. Đây là điều làm cho thầy rất là vui lòng. Cái câu chuyện của Bảo Chiếu kể rất là tỉ mỉ, rất là thành thật làm cho thầy cũng rất là cảm động. Thầy có cái ý thế này là à lập ra một hai ba người phụ trách gom hết những cái bài viết về những câu chuyện đó lại ha, hoặc là nghe băng viết lại những cái câu chuyện hay lại cho thầy hết.

[1:12:06]Những cái trường hợp mà đã làm tự ái nó thành một cái kinh nghiệm có thể mình không có kể tên rõ như là làm một cái tập sách, vì thầy nghĩ sẽ có lợi cho những cái chùa khác ha, cho những cái người khác mà khi họ đi tu đó thì những cái lỗi mình phạm đó những người khác cũng sẽ phạm. Và nếu mình kể lại được từng trường hợp thì khi họ đọc qua là họ thấy trước thì khi họ đụng tới chuyện đó là cuốn sách đã được đọc rồi, giữ được tâm họ không tự ái. Như vậy, trong đạo Phật nè, cái tu sĩ mình sẽ có đức hạnh nhanh hơn một chút, tại vì một lần tự ái cái nó cản trở cái đường tu mình nó kéo mấy tháng nếu không sám hối kịp.

[1:12:42]Cho nên vì vậy là những cái câu chuyện của mọi người kể đó thì rút lại những câu chuyện hay cho thầy. Thì cái này để ai phải phụ trách cái việc này cho thầy để làm thành cái tập sách giống như một cái chỉ yếu về những cái trường hợp tự ái, trường hợp tự ái như vậy. Thầy thấy rất là hay, trường hợp nào đã không tuân lệnh vì lý do gì, rồi tự ái ra không vì lý do gì, cũng là có lợi cho những người tu sĩ xuất gia trong đạo Phật dữ lắm chứ không phải không. Những câu chuyện mà đại chúng kể từ sáng tới giờ nó cũng là một cái tài sản quý, cũng là tài sản xương máu đó trong cái cuộc đời của mình như vậy.

[1:13:16]Hầu hết những cái chuyện kể thì cụ thể mà thầy thấy là khi mà kể một câu chuyện cụ thể người nghe, đại chúng nghe thế này nè là mỗi khi mà câu chuyện kể cụ thể mình nghe mình không chán, không buồn ngủ, đúng không? Mà hễ ai mà đứng nói lý thuyết suông cái tự nhiên mình lơ lơ lơ muốn ngủ à, đúng không? Đây là cái rút kinh nghiệm mà để giảng giải. Khi nữa giảng pháp cũng vậy, một cái đạo lý gì đó đừng nói trên lý thuyết suông suông suông suông suông đi qua người ta nghe chịu không nổi. Nên một cái bài giảng nó phải có những cái điều rất là cụ thể trong cuộc sống mà thậm chí có những câu chuyện thực tế như

[1:13:49]vậy thì càng hay, những ví dụ cụ thể thì càng hay. Nghe mỗi người nói năm phút, ba phút, sáu phút vậy đó nhưng mình phải rút kinh nghiệm là cái bài giảng nó phải vậy, nó có cụ thể thì nghe nó thích, không có chán. Liễu Ngộ phân tích thì hay. Hôm nay thì thầy thấy ít ai viết đàng hoàng để đọc, toàn ứng khẩu không. Thầy nói lại cái nguyên tắc mà hội thảo, vì hôm nay mình không có thời giờ nhiều, chứ một buổi hội thảo có khi hai ba ngày nó mới hết cái ý, nó mới hay được. Nhưng vì mình ép thời gian do nhiều việc quá nên thầy ép lại một bữa, nhưng hội thảo phải cầm giấy đọc nguyên văn viết sẵn ha. Cho nên lúc mà hồi sáng thầy cho nghỉ mấy phút là để mình chỉnh cái

[1:14:23]bài viết của mình, chỉnh cũng chỉnh nguyên văn cầm đọc ro ro. Đây có vài người à, có Liễu Dung nè, có Bảo Nguyên nè, có một số người thầy thấy là đọc cô Viên Nhứt, à Viên Thành gì đó, đọc nguyên văn, như vậy là đúng, hội thảo là phải vậy đó, viết đọc tham luận. Còn tới phần mà thảo luận á, phần cuối ha, nhưng bây giờ không có thời gian thôi thầy bỏ phần này, thầy tổng kết thôi, thì mới ứng khẩu nói chuyện ha. Tánh Chiêu con có cái tật là khi con nói đó, con hay trách khéo người khác mà không thẳng thắn, giống như nói xiên nói xỏ. Thành thử ra nó nghe huynh đệ không có cái tình. Bao nhiêu người phiền trách Bảo Nghiêm, kêu thẳng Bảo Nghiêm ra nói

[1:15:02]mà Bảo Nghiêm không giận mà mình nghe không khó chịu, phải không? Nhưng mà Tánh Chiêu nói xa xa gần gần để người ta hiểu ngầm, hiểu ngầm là mình nói người này nói người kia, thành ra giống như mình quanh co, xỏ xiên, ờ cái nó hổng hay đâu con. Mà thầy nghe nói con giảng, bài giảng cũng vậy, con hay nói xỏ nói xiên người này không có hay, đúng không? Cho nên con phải ráng sửa. Có điều này con để ý thế này, là nhớ khi mình giảng một bài đạo lý trong cái tâm của mình á là mình muốn cho cái người nghe họ được tăng trưởng đạo tâm, mình phải có cái tâm từ khi mình giảng. Khi giảng là không phải để khoe danh,

[1:15:38]không phải để khoe tài, mà trong cái thâm sâu của mình là muốn người nghe tăng trưởng được đạo tâm để họ tu tốt hơn. Đó, mục tiêu của bài giảng phải, Duy Xương chắc thuộc điều này. Tụi con phải nhớ nghe, khi thầy soạn bài giảng, thầy đều có cái ý nó rõ lắm, mà chính vì có cái nhân đó nên nó có cái quả, cái quả lành, chứ mình đừng có lợi dụng bài giảng để mình trách khéo người ta, trách vòng vòng quanh quanh không nói thẳng, thành ra giống như cái uy đức mình nó sẽ giảm dần, nó giống như mình người tiểu nhân, ờ hay nói xiên nói xỏ thành ra mình người tiểu nhân mất tiêu. Còn con không phải người tiểu nhân, nhưng mà cái cách con con đùa kiểu này cái thành

[1:16:12]ra mình sẽ thành người tiểu nhân, rất là uổng, nghe không? Mấy chú mà tự ái nhiều á rồi tụi con đều có cái là cái suy nghĩ sai, cho nên muốn rút lui. Bữa thầy nghe O kể, O gửi cho một bức thư nói là đời trước tụi con có một cái nghiệp, ừm có một thời gian đọa, cho nên đời này cái nó trục trặc một khoảng như vậy, mà nếu vượt qua được thì tiến luôn, mà nếu không vượt qua được thì nó thối rất là nhiều kiếp, nó thoái lui lại rất là nhiều kiếp. Cho nên thầy nghĩ đây là giai đoạn tụi con bị trục trặc, tụi con ráng mà vượt qua để đi luôn, chứ đừng có không vượt qua được cái tụi con thoái lui nhiều kiếp rất là uổng.

[1:16:47]Vì chính cái nghiệp nó trục trặc nó làm nó khởi một cái suy nghĩ sai, chứ cái suy nghĩ sai nhiều khi không phải tại nó sai mà tại cái nghiệp kiếp trước, đáng sợ như vậy. Đó là lý do mà nhiều khi mình trách lỗi một người mình đừng có trách gay gắt là vậy đó. Nhiều khi người ta phạm lỗi là không phải lỗi mà do cái nghiệp đời trước nó khiến người ta như vậy. Ví dụ bây giờ thấy hai chú thoái tâm bỏ đi đòi hoàn tục, cái mình nói: "Sao mà dở vậy? Tu rồi ăn cơm đàn na mà không biết ơn...", mình nói không phải, nhiều khi đối với hai cái suy nghĩ khởi lên là do cái nghiệp đời trước hoặc là do một lúc giảm phước mình đi.

[1:17:20]Nên mình hiểu như vậy cái mình có cái độ lượng, có cái bao dung với cái lầm lỗi huynh đệ hơn, mà tụi con cũng biết cái điều đó, nên tụi con phải kiên nhẫn bình thản vượt qua cái lỗi của mình. Nó như vậy đó, tụi con bình thản vượt qua. Thấy mình có lỗi rồi nhiều nhiều khi là, đó là lý do mà thầy không có trách tụi con trong hiện tại nhiều, vì thầy biết nó là một cái cái vấp của kiếp trước nó rớt lại. Bây giờ tụi con ráng lạy Phật sám hối, đó vượt qua cái lỗi của đời trước chứ không phải cái lỗi đời này, cái tụi con lại có cái sức mạnh lại bình thường lại. Đó, những cái suy nghĩ sai cái mình bỏ hết, mình kiên nhẫn đấu tranh.

[1:17:53]Ví dụ như là Khải nói mình làm cái gai đứng chặn đường các sư đệ, thì ý nghĩ con cũng là ý nghĩ tốt chứ không phải không, nhưng mà nó sai cái là cái gì mà đưa mình thối tâm tức là mình sai. Ở đây thầy nói thế này, thầy nói đối với thầy á, nó không có người trước người sau nhiều lắm đâu, mà thầy không có quan niệm đó, như hồi sáng mà thầy điện qua mà nói á, không có người sau người trước lắm. Giờ thầy nói ví dụ một ngày nào đó có một người đến xuất gia sau hết tụi con, mà một người rất là xuất sắc, ví dụ như một tiền kiếp họ là một vị Thánh trở lại đâu á, thì không bao lâu thầy đưa người đó lên làm quản chúng vượt qua hết liền,

[1:18:27]là vượt hết toàn bộ những người mà đã đi trước luôn, thầy dá- thầy đưa liền á. Đó, cho nên ở đây gọi là không có ai đứng ngáng đường ai đâu, cho nên con đừng có suy nghĩ như vậy. Ví dụ con có thể con xuất gia trước làm sư huynh rồi con thấy con như sơ dở kém rồi con tự ái không được, đừng có nghĩ như vậy. Vì biết đâu có một người nào đó là sư đệ con thầy đưa lên lãnh đạo chúng luôn cũng có, biết đâu, hổng chừng. Đời nó như vậy. Cho nên ở đây cái quan điểm của thầy là vậy đó, rõ ràng lắm, không có... Mà tụi con ví dụ những người mà thầy đã giao làm quản chúng nè, như Bảo Nhật nè, Bảo Nguyên nè,

[1:18:59]Bảo Nghiêm nè, Bảo Chiếu nè, bên đây là Liễu Ngộ, Viên Thành gì đó, thầy không biết, à nhưng ngày nào đó lòng trong tâm mình không bao giờ được chấp cái chức của mình. Nếu sau này có người đến sau mình họ xuất sắc là mình phải sẵn sàng nhường liền. Đó, phải luôn luôn là cái tâm phải như vậy, đó mới là cái cái cái tâm của người tu trong đạo Phật chứ không có cố chấp cái chức này. Đây là điều mà thầy thấy nhiều nơi bị lắm, cứ chấp cái chức rồi sau phá luôn cái đạo Phật luôn, ráng bám cái chức của mình. Cho nên trong chùa mình mình không có chuyện đó, mà chính cái người mà biết nhường nhịn á, sau này được cái đức rất là lớn.

[1:19:32]Thí dụ nhìn thấy cái người đi sau mình mà giỏi, nhường liền, thì cái phước nó lại nằm ở một chỗ khác rất là lớn.

[1:19:41]Cái vấn đề mà thầy nhắc sơ cái vấn đề xưng hô nội bộ một chút.

[1:19:51]Cái vấn đề xưng hô nội bộ hồi trước thầy dặn sao?

[1:20:03]Vui.

[1:20:07]Thầy quên thâu cái này. Vấn đề mà xưng hô nội bộ

[1:20:13]à luôn luôn là phải nói cho đủ hai chữ tên, phải không?

[1:20:20]Và phía trước, trước tên là có một cái một cái mạo từ nào đó, mạo từ nào đó tùy cái duyên của mình với người đó, cái mối liên hệ mình với người đó là phải có chữ: "thầy", phải không? "Cô", phải không? "Chú", phải không? "Chị", phải không? "Em" à "huynh", đúng rồi à "huynh". "Huynh". Còn trường hợp mà thân mà không có tên á, thì phải có cái chữ gì? "Sư huynh", "sư đệ",

[1:20:59]à hoặc là "thầy", cái này một chữ cũng được nè. À ví dụ như chữ "sư phụ" cũng được nè, chứ đừng kêu thầy bằng "thầy Chân Quang", nghe không? À rồi cái "sư cô" nè, "ni sư" nè, "sư bà" nè. Những cái này là không cần cái tên nè, thì có những chữ này. Còn trong ví dụ như mình nói sau lưng hay là nói trước mặt đều cẩn thận những chữ đó, đều cẩn thận là có một cái chữ và có cái tên. À hoặc là chữ "sư bác" nữa chứ, phải không? "Sư bác", "sư chú". Đó, là cái này là không cần cái chữ tên mà chỉ gọi như cái cái lối xưng hô thân mật như thế này. Còn bình thường ví dụ như không quá thân mật mà phải gọi cái tên thì

[1:21:43]nhớ hai chữ tên và trước có một chữ, không được kêu một chữ. Ví dụ như không được kêu "cô Ngộ", cái đó thầy cấm à, trong chùa mình không có chuyện đó. Phải nói "cô Liễu Ngộ" đàng hoàng, nói trân trọng. "Chú Tánh Châu", "chú Tánh Siêu" đàng hoàng. Đó như vậy. Hoặc là "thầy Định Hương". Nhưng mà phải có một cái chữ phía trước và và và hai chữ tên phía sau. Nhớ trong chùa mình ai sai phải nhắc cho nhau nha. Lối xưng hô mình tập cái tôn trọng người khác trong cái xưng hô. Khi người ngoài họ đến, họ nghe họ nghe xưng hô với nhau có một cách tôn trọng, họ tin cái đạo đức của chùa. Còn mà ví dụ mình xưng hô với nhau mà mình có cái cách

[1:22:19]xưng hô coi thường, Phật tử họ ngạc nhiên lắm. Tại vì bản thân họ họ tôn trọng quý thầy quý cô, nhưng mà quý thầy quý cô không tôn trọng lẫn nhau, họ nghi ngờ liền. Cho nên mà cái xưng hô đó là phải quan trọng, đó thầy nhắc cái đó. Cái vấn đề ăn phi thời, thầy nhắc một chút. Trong nguyên tắc của chùa đó thì không có ăn nhiều buổi khác buổi cơm vì nhìn vô coi nó nó không có nề nếp. Nên nguyên tắc là như vậy. Nguyên tắc là như vậy nhưng mà trong thực tế thì nó khác. Nó khác ở những trường hợp thế này, những trường hợp là nhiều khi cái người đó họ làm việc trễ, ờ tới buổi ăn họ lại không có mặt ăn được, họ phải ăn sau.

[1:22:56]Hoặc cái người đó bệnh, tới bữa ăn ăn không được, tới phải ăn sau. Hoặc là người đó do làm việc nhiều quá thì bữa ăn mệt ăn không được mà sau đó lại đói, cần phải ăn thêm. Nên nó có nhiều cái trường hợp mà nó xuất hiện cái hiện tượng ăn phi thời. Thì ở đây nó có hai cái vấn đề: Mà cái người ăn phi thời đó là cố gắng mình cái người bình thường mình cố gắng đừng để ăn phi thời, cố gắng tránh tối đa để cho người ta nhìn vô cái chùa thấy là có nề nếp. Đó là như vậy. Còn khi bất đắc dĩ phải ăn thì thôi thầy chấp nhận, thầy cho ăn. Vì thầy nghĩ là cơ thể nó cần, không sao hết. Còn cái chúng lại phải đối với cái người mà ăn phi thời

[1:23:35]đó, mình phải có cái suy nghĩ độ lượng một chút. Mặc dù mình rất là ước mong là chùa có nề nếp, đừng ăn phi thời. Nhưng khi thấy cái người đói, cần phải ăn ngoài giờ, mình phải có cái suy nghĩ thông cảm, tìm cái lý do. Lát nữa thầy nói lại cái này. Phải tìm cái lý do chứ đừng để luôn luôn kết tội, nhớ. Mà thầy thấy ai ăn được nhiều, thật ra là thầy mừng. Ví dụ thầy xuống nhà bếp bất chợt thầy thấy đang ngồi ăn phi thời, thì thật trong đầu thầy thầy suy nghĩ là chắc có lý do. Là cái thứ nhất. Cái thứ hai là thầy luôn luôn thầy mừng. Hễ chúng còn trẻ tuổi mà ăn được, thầy mừng. Chứ tới lớn tuổi là không nên ăn nhiều.

[1:24:12]Tới cái tuổi cỡ thầy đi mà ăn nhiều là một cái tai họa, sẽ dễ bị tiểu đường. Mấy người lớn lớn chút ăn không được nhiều. Cỡ thầy Thiện Hòa rồi là bắt đầu phải cẩn thận rồi. Cái tuổi này nè là là ăn nhiều là bắt đầu nguy hiểm. Nhưng mà ở cái tuổi trẻ á thì thì ăn nhiều nó rất có lợi, giống như nó tích lũy cái năng lượng cho tuổi già, nó không có sao hết. Lớn thì không được ăn. Vì vậy thầy thấy chúng ăn phi thời có khi thầy mừng là vậy, thầy biết cái tuổi này đang đòi ăn. Tuy nhiên là cố gắng đừng có để ăn mà mà phi thời nhiều lần quá. Nếu mà được trong bữa ăn chính á, mình ráng ăn no đủ để khỏi phải ăn phi thời.

[1:24:47]Đó là vấn đề thầy nhắc cái vấn đề đó. Một cái vấn đề nữa là

[1:24:55]là là

[1:24:59]khi nghe kể câu chuyện nó có những vấn đề thầy nêu ra là: Mình đừng có vội vàng phê bình người khác khi thấy có cái biểu hiện sai. Nhiều khi biểu hiện sai, nhưng mà bên trong họ có cái lý do rất là chính đáng. Như là như là vấn đề ăn phi thời cũng là một cái, phải không? Mình phê bình tút xuỵt, phê bình liền. Hoặc là à ví dụ như

[1:25:27]là thấy người ta đang làm việc này, bỏ qua làm việc khác á, nhiều khi mình phê bình liền, nhưng đôi khi họ có lý do chính đáng của họ. Nên ở đây là cái cái trí tuệ cũng như cái độ lượng của người tu mình với nhau hoặc là người đời cũng vậy. Khi mình nhìn thấy ai có một biểu hiện sai thì mình đừng đánh giá liền. Phải tự mình tự mình biện minh trước, nói tại sao họ làm sai như vậy, có thể có lý do nào nó chính đáng hay không. Mình suy nghĩ nhiều mức rồi đó, lúc đó mình thái độ mình tự nhiên nó lắng xuống liền, mình không có gay gắt. Rồi lúc mình hãy hỏi, mình hãy hỏi người huynh đệ mình là tại sao làm như vậy.

[1:26:03]Mình hỏi trong một cái tâm mà mình đã độ lượng rồi, mình đã binh giùm người ta rồi, cho nên người ta nghe người ta không khó chịu. Còn ví dụ như thấy ví dụ thấy giờ đó người ta nhảy xuống suối người ta tắm đi, mà giờ đó là giờ đang học hay đang hành gì đó, mình ra mình chửi mắng liền: "Đang giờ học mà sao nhảy xuống suối tắm?" Thì cái tự nhiên mình gay gắt liền. Còn ví dụ mình thấy người ta đang giờ mọi người đang học, nhảy xuống suối tắm, cái mình suy nghĩ một chút xíu, mình nói không biết có lý do gì đây? Nực bất ngờ, hay là bị ngứa gì, hay gì gì. Mình suy nghĩ giùm chút xíu tự nhiên mình hỏi, nói:

[1:26:35]"Ủa, sao giờ này nhảy xuống tắm?" Cái câu hỏi mình nó khác liền, nó không có gay gắt, vì trong tâm mình mình đã đề phòng cái trường hợp người ta có một lý do chính đáng rồi. Thì lúc mình hỏi, cái người kia họ không cũng không cảm thấy bị xúc phạm. Chúng đồng ý với thầy điều này không? Đây là một cái khéo, là một cái cái thái độ ứng xử với nhau. Như hồi sáng mà thầy nói có hai cái tâm á, một bên là cái tâm tôn trọng, à quên, một là cái tâm tôn trọng, một bên là cái tâm tự ái, đó. Mà nếu mà nó còn cái khoảng cách này thì không bị va chạm. Tức là mình mình thiếu tôn trọng nhưng mà nó không phải nhiều, cái tâm tự ái không phải nhiều thì chúng sống với

[1:27:13]nhau vẫn còn vui, nó còn được cái hành lang này. Nhưng mà nếu dài quá, nó đụng, nó giao nhau là bắt đầu đụng chạm. Nhưng mà cái tốt nhất á là mấy cái này đừng có, phải không? Nó dừng ở đây hết. Nghĩa là trong tâm mình lúc nào cũng thương yêu và tôn trọng mọi người, để ý trong tâm từng chút từng chút. Còn cái người tự ái thì dẹp luôn tâm tự ái đi. Như mình nói là à

[1:27:37]ai cũng còn cái tự ái, có thể là còn cái tế. Nghĩa là ví dụ như không có thô ra tới đây nhưng cũng còn ngă ngắn khúc này, thấy không? Thường thường là mình nghĩ như vậy. Nhưng mà hãy tin thầy, chưa chứng đạo có khi chưa hết tự ái, vẫn không có tự ái. Hãy tin thầy điều đó. Nghĩa là dù chưa chứng đạo mà tâm phẳng băng luôn, không bao giờ có tự ái luôn. Hãy tin như vậy và hãy tu cho được như vậy cho thầy, dù mình chưa phải là đắc đạo. Hãy tin là điều đó có nha và ráng tu cho được. Trong đời sống chúng, tuyệt đối không tự ái nữa dù một chút xíu nào. Phải tu cho được điều đó cho thầy.

[1:28:18]À một cái vấn đề nữa là vấn đề Bảo Nghiêm. Nghĩa là nói chung là trong cái buổi hội thảo này tên Bảo Nghiêm được nhắc hơi nhiều.

[1:28:32]À Bảo Nghiêm á, đây là điều thầy đánh giá nè: Nhiệt tình, phải không? À lo lắng cho công việc của chùa, lúc nào cũng lo lắng cho cái việc tu hành, giới hạnh của đại chúng, à. Tâm tự nhiên có cái trách nhiệm rất là mạnh. Những điều đó tốt hay xấu? Tốt, quý vô cùng trân trọng. Nhưng mà cũng có trí tuệ chứ không phải không. Tuy nhiên là trong não Bảo Nghiêm á, nó có một cái vùng bị bệnh. Thầy biết cái này lâu rồi. Trong bộ não Bảo Nghiêm có cái vùng bị bệnh. À cái chính cái bệnh đó nó tạo thành thái độ rất là gay gắt. Gay gắt giống như là trong quân đội vậy á, giống như là chỉ huy ngoài chiến trường.

[1:29:14]Thời bình khác, thời chiến khác. Nhưng mà Bảo Nghiêm luôn luôn là áp dụng thời chiến không à, như là đất nước đang khói lửa chiến tranh ngút ngàn. À mà thầy nói câu này không phải thầy nói đùa. Cái nghiệp của Bảo Nghiêm là chính trong chiến tranh mà ra. Thì ngày xưa Bảo Nghiêm cũng cầm quân đi đánh như vậy á, mà lúc đánh cũng rất tàn bạo chứ không phải là là là là đánh mà mà mà khoan hòa. Hồi xưa những kiếp xưa chứ thầy cũng cầm quân đi đánh, nhưng mà thầy nhân từ lắm. Lúc nào hạn chế cái sự giết chóc được là thầy hạn chế liền chứ thầy không có không có cố sát. Nhưng Bảo Nghiêm lại mắc cái tội cố sát.

[1:29:52]Khi đánh rất là hiếu sát, quyết tâm tiêu diệt cho bằng được. Nên mặc dầu nhiều kiếp có sám hối rồi, nhưng mà cái nghiệp nó còn rớt lại trong tâm, rồi nó nằm trong não á, nó thành cái bệnh. Cho nên là dễ có cái gay gắt làm cho chúng gọi là đụng chạm tới. Mà chúng mình cũng dở một cái biết không? Chúng mình thì dở một cái là cái tâm tự ái nó nó qua tới bên đây lận nè. Nó qua tới bên đây. Cho nên là cái người ai nói nhúc nhích gì cũng tự ái hết trơn, vì nó dài quá. Người ta cái hàng rào ở đây là hết, thì mình chạy vọt qua khỏi cái hàng rào của người ta luôn. Người ta chưa kịp xúc phạm, mình đã tự ái rồi.

[1:30:28]Cho nên là thầy cũng yêu cầu chúng rút ngắn lại, rồi kéo về giùm thầy nha. Đó, ngồi ghì kéo về, ghì ghì ghì ghì nó kéo về đây giùm thầy. Vì vậy là phần Bảo Nghiêm á, thì Bảo Nghiêm vẫn phải cố gắng à sám hối, biết đúng cái nghiệp của mình. Cái nghiệp cố sát trên chiến trường, mình sám hối ngay trực tiếp cái đó cho thầy. Rồi còn cái trách nhiệm đối với huynh đệ cũng đừng có bỏ. Vì điều tốt phải giữ, điều xấu

[1:30:55]Vừa đang nói thầy bằng cái tâm tự ái. Học bài từ ái sáng giờ mà chưa hết tâm tự ái? Thầy nói nghe lời, tuân thủ mà lại bất tuân. Vừa tự ái vừa bất tuân trong khi cả ngày nay nói chuyện điều này không? Nghĩa là thầy nói cứ phải ráng mà làm. Cái điều tốt mình giữ lại, điều xấu mình loại ra. Cái điều tốt là gì? Cái trách nhiệm đối với công việc của chùa, cái trách nhiệm đối với việc tu hành của chúng, điều đó điều tốt. Mà cái xấu là thái độ mình nó gay gắt, không có từ ái, chưa có độ lượng, thì phải tập sám hối bỏ cái đó. Tới chừng nào ví dụ như sai chúng một cái điều gì mà chúng bắt đầu thấy dễ chịu là coi như mình đã bệnh đã hết.

[1:31:33]Mình phải lấy cái đó làm cái thước đo cái bệnh của mình. Từ đây tiếp tục nhắc nhở huynh đệ nhưng mà dòm mặt người ta coi người ta dễ chịu chưa, đó là cái thước đo. Nó giống như là tập khí công mình nhảy vậy ha, mình nhảy coi ngày hôm nay mình đã nhảy được mấy thước, bắt được cái ghế mình đã nhảy cao qua chưa, mình đo là biết rằng là cái khí lực mình đã tăng lên từ từ, thì cũng vậy. Bảo Nghiêm là cũng tiếp tục nhắc nhở huynh đệ, cũng tiếp tục sai huynh đệ mình làm, vì mình là sư huynh lớn thì phải sai thôi, dù không làm tri sự vẫn phải sai. Vẫn giục sai người, sư đệ mình làm, vẫn tiếp tục nhắc nhở huynh đệ mình tu hành,

[1:32:08]nhưng mà nhìn thái độ huynh đệ mình để đo cái đạo lực, cái đức của mình đã lên chưa. Đó là như vậy. Và thầy sai phải làm, xong ngồi mở mở miệng nói là hôm nay là trật rồi thấy không, cả ngày hôm nay trớt quớt rồi, nghe nói cả ngày hôm nay chưa thấm, chưa dính. Phần cuối cùng là thầy nói thế này, cái vấn đề mà tâm tự ái như vấn đề mà bất tuân á là cái vấn đề lớn, vấn đề lớn. Cho nên mỗi người mình phải có một cái đạo đức về vấn đề này cho lớn, để làm chi? Để sau này mình còn dạy bao nhiêu người sau, mà làm cho cái đức hạnh này nó lan ra khắp nơi trong đạo Phật, để đạo Phật mình được mạnh lên, vì vậy là mỗi người phải soạn cho thầy một cái lời sám,

[1:32:45]phát nguyện cho riêng bản thân mình về cái cái công hạnh này. Mỗi người soạn ra, soạn ra, tự mình soạn ra một cái lời ngắn ngắn, mỗi ngày mình lạy Phật mình đọc lên để mình vượt qua cái tâm tâm tự ái này, hoặc là cái thái độ bất tuân này, mỗi người soạn cho thầy rồi trình cho thầy biết. Cái công đức lạy Phật là vẫn là một công đức quan trọng nên mọi người đừng có bỏ. Ai mà thấy mình ít lạy Phật quá là biết cái phước mình sẽ giảm dần giảm dần, lạy Phật cho thiết tha.