[0:26]Cái bài hôm nay ta nói chuyện cái tựa đề là: "Cuộc đua khốc liệt". Nghe cái cuộc đua khốc liệt mình tưởng cái gì ghê gớm lắm, sự thật không có gì. Đầu tiên là ta nhắc lại cái chuyện thỏ và rùa đòi đua với nhau. Thì con thỏ nó khà cười vì nó nghĩ rằng rùa đi chậm á không thể nào nhanh hơn nó được. Vì chủ quan quá cho nên nó bỏ đi chơi. Nghĩa là thay vì nó đi một đường thẳng từ cái điểm khởi đầu kia đến điểm đích thì dù nó đi bộ tà tà tà tà nó cũng thắng, nhưng mà vì nó quá chủ quan, bắt đầu nó quẹo ngang, nó đi vô quán, nó ngồi chơi game điện tử, nó mải mê, tới chừng nó trở ra cuộc đua thì con rùa nó bò chầm chậm chậm chậm tới đích mất tiêu.
[1:07]Cái bài học đó ta cứ được nhắc lại suốt trong các bài học về luân lý, đạo đức. Ừm. Thì ai cũng biết như vậy và như vậy tiền nhân dặn ta là dù mình có giỏi, dù mình nghĩ rằng mình hơn người thì đừng chủ quan vì điều đó. Vì cái chủ quan nó là một cái gì đó tàn phá khủng khiếp làm cho ta sẽ thất bại, đổ vỡ, vân vân. Thì hôm nay ta nói về cuộc đua khốc liệt nên ta nhắc lại. Nhưng mà sự thật á thì ta đang ở trong một cuộc đua. Tất cả chúng ta đều đang ở trong cuộc đua mà ta không biết. Cái cái nguy hiểm là cái vì ta không biết ta ta đang ở trong cuộc đua. Chứ nếu ta biết ta không chủ quan. Ta nhớ bài học con thỏ và con rùa ta cứ tàn
[1:52]tàn đi rồi tới liền, cũng thắng con rùa. Sự thực ta đang ở trong cuộc đua mà ta không biết ta là thỏ hay là rùa nữa nha. Hoặc là ta là thỏ hoặc ta là rùa. Cái người nào giỏi người đó là thỏ, người nào dở người đó là rùa. Tức là ta đang trong cuộc đua. Mà có khi ta là con thỏ, có khi ta làm con rùa. Nhưng mà cái chết người là chỗ ta không biết ta đang ở trong cuộc đua. Chứ nếu ta biết, ta nhớ bài học thỏ rùa ta không dám chủ quan. Ta cứ lặng lẽ đi theo cái sức của mình. À nếu là con thỏ thì ta cũng cũng chạy, nếu là con rùa thì ta sẽ đi. Không bao giờ dám quẹo phải, quẹo trái, không bao giờ dám bước một bước lầm lạc ra khỏi cái đường
[2:36]đua này để mong cho tới được cái đích bình an, tới cái đích thành công. Tuy nhiên cái chết người là ta không biết ta đang ở trong cuộc đua và ta không biết là cái tuyến đường đua nó đi như thế nào. Cho đến cái ngày mà khi cái cuộc đua được tuyên bố chấm dứt ta mới phát hiện ta là người thua cuộc và cái hậu quả là đau khổ vây bủa cuộc đời ta. Cho nên bây giờ ta mới đặt vấn đề này là ta không ngờ rằng tất cả mọi người chúng ta đều ở trong cuộc đua khốc liệt mà ta không hề biết. Hôm nay ta vạch mặt cái cuộc đua đó ra để ta bất ngờ ta thấy rằng ta đang là một thí sinh ở trong đó, trong cái cuộc đua này.
[3:22]Ta sẽ kể từng cái từng cái. Cuộc đua thứ nhất là cuộc đua giữa cái cái bản ngã và cái vô ngã. Đó là cuộc đua thứ nhất. Cái bản ngã là gì? Bản ngã là cái gì đó mà nó làm cho ta kiêu căng hơn, thấy mình hơn người. Đó là những yếu tố gì đó nó làm cho ta kiêu căng hơn thấy mình hơn người. Còn cái một cái ứng viên kế tiếp là cái vô ngã. Cái vô ngã là thấy ta không là gì, thấy ta không là gì cả. Thấy thân này vô thường, thấy tâm này vô ngã. Mà càng lúc để càng đi đến cái vô ngã là là không còn bản ngã nữa, thành một vị A-la-hán. Dĩ nhiên thành vị A-la-hán thì chuyện của nhiều đời nhiều kiếp, nhưng mà cho tới cái ngày ta chết mà bản ngã ta càng lúc càng
[4:14]giảm dần giảm dần thì ta xem đó là một sự chiến thắng. Còn nếu tới cái ngày ta chết mà bản ngã ta bốc lên cao thì đó là một sự thất bại khủng khiếp. Cái ngày ta chết mà bản ngã ta bốc lên cao thì ta biết chắc một điều ta sẽ chết trong đau khổ và sau khi chết ta sẽ về cái nơi đau khổ. Và nhiều kiếp sau cái quả báo ta còn phải trả rất nhiều là một cái thân phận hèn mọn, kém cỏi, khổ sở, trì trệ, không tiến bộ được. Nên chúng ta đang ở trong cái cuộc đua khốc liệt mà ta không biết, đó là cái bản ngã và cái vô ngã. Có những yếu tố mà nó làm cho cái bản ngã ta tăng lên từng ngày. Nó cứ tích lũy dần, tích lũy dần làm cho ta
[5:04]tăng cái bản ngã lên, nghĩa là ví dụ như là ta sống tới năm 80 tuổi, ta đặt vấn đề, dĩ nhiên có người sẽ chết sớm hơn, có người sẽ sống lâu hơn cái mốc đó, nhưng thôi ta cứ tạm là xem như ai cũng sống đến năm 80 tuổi rồi sẽ chết. Từ đây cho tới cái năm 80 tuổi thì có nhiều cái yếu tố làm bản ngã ta tăng lên. Yếu tố thứ nhất là gì? Yếu tố thứ nhất là tuổi tác, tuổi tác. Cứ mỗi năm trôi qua ta lớn tuổi lên dần dần, những người mà lớn hơn ta họ từ từ họ chết. Từ từ ta giành cái vị trí của người lớn. Còn lại phía sau lưng mình là em mình, là con mình, là cháu mình. Từ cái tuổi tác, từ cái thời gian nó đẩy ta
[5:51]lên dần dần và ta thấy ta hơn người khác. Chưa làm gì hết, chỉ cái thời gian thôi là đã một cái yếu tố tác động vào tâm ta, làm bản ngã ta tăng lên, làm ta tự cao. Một yếu tố. Nên mình chưa thấy vô ngã đâu, mình chưa thấy mình tu được cái gì mà có một yếu tố đã làm cho bản ngã mình tăng lên mình thấy mình thua một cái. Nên vì vậy, trong cái cuộc đua giữa bản ngã, vô ngã này dường như cái mà yếu tố làm cho bản ngã tăng nó là con thỏ. Còn yếu tố mà ta tu để đạt được vô ngã hình như nó là con rùa. Mà cái yếu tố làm cho cái bản ngã ta tăng lên nó làm con thỏ không bao giờ chủ quan. Nó chạy với tốc độ tối đa.
[6:33]Còn cái ta tu tập để đạt được cái vô ngã nó là con rùa. Nên ta biết là ai đã thua rồi đó. Ta biết cuộc đời ta đi về đâu. Và ở trong đạo cũng vậy. Ở trong đạo, ví dụ như là cái cái quy định cái quy luật của đạo cũng vậy. Nghĩa là cái người mà tu lâu, cái tuổi đạo cao tự nhiên phải được kính trọng hơn. Tự nhiên phải được ở trên, ở trước và mình cứ nhìn những cái người đến sau mình, mình vẫn thấy mình hơn người đó. Là chưa cần làm gì hết, nội những quy luật, những quy định theo cái tuổi tác, theo thời gian đã tiếp tục vun đắp cho bản ngã của ta mà ta không ngờ được, ta không ngờ. Đây một cái yếu tố chết người, chỉ thời gian ta chưa làm
[7:17]gì, chỉ thời gian thôi đã đẩy ta thua cuộc nếu ta không tu, nếu ta không suy nghiệm điều này cho kỹ lưỡng. Rồi những yếu tố khác nữa. Yếu tố nữa ví dụ như là khi ta sống lâu rồi ta sống trong cái môi trường tốt, ta được dạy dỗ đàng hoàng thì ta thấy là
[7:41]mình được dạy càng lúc càng nhiều thì mình tốt hơn mình ngày xưa và cũng tốt hơn nhiều người không được dạy dỗ. Thế là cái môi trường tốt đã trở thành một yếu tố bí mật làm bản ngã ta tăng lên. Ta không ngờ. Cái điều tốt nó lại có một cái phản ứng phụ làm bản ngã ta tăng lên. Ví dụ cái người ở trong gia đình gia giáo không bao giờ mà giao du bậy bạ, không bao giờ làm điều gì lỗi lầm. Cha mình là người có tri thức, nề nếp. Mẹ mình là gia đình gia giáo, môn đăng hộ đối với cha mình. Rồi cả thời gian qua cha mẹ mình dạy mình đàng hoàng từ ông bà cho đến tiên tổ đều như vậy. Anh em mình đều nề nếp, ngoan ngoãn. Sống trong môi trường như vậy,
[8:30]mình chỉ giao du với những người đàng hoàng ở đẳng cấp trên thôi. Thì yếu tố đó gọi là tốt, nhưng mà chính nó cũng làm cho mình cảm thấy mình hơn nhiều người khác. Yếu tố đó đã vun đắp vào trong bản ngã, ta cũng không ngờ. Cái ta thấy là tốt nó đều kề sẵn một con dao phía sau giết ta.
[8:51]Rồi ví dụ như mình vào trong Phật pháp cũng vậy. Mình học nhiều điều hay, nhiều cái lẽ phải, nhiều đạo lý tuyệt vời. Cứ tích lũy qua năm tháng như vậy, đến khi mình nhìn bao nhiêu con người bên ngoài họ không biết về đạo lý thì đáng lẽ mình thương xót, mình muốn đem đạo lý đến chia sẻ thì mình lại nghĩ rằng mình hơn bao nhiêu con người kia. Những con người kia là tầm thường, chỉ biết ăn, biết chơi, biết đọa trong luân hồi sinh tử chứ không bao giờ biết tu tập. Những cái cái điều mà ta được là tốt bỗng trở thành cái điều hại làm cho bản ngã ta tăng lên.
[9:26]Rồi có những người biết đạo
[9:30]theo cái lời Phật dạy, ta cố gắng làm được nhiều cái công đức lành trong cuộc sống. Ta giúp được ai ta giúp, ta dạy được ai ta dạy, ta tích lũy cái phước từng chút từng chút một. Thì cứ thời gian tăng lên dần dần, cái công đức ta tăng lên dần dần, cái uy đức của ta nó hiện ra rõ ràng. Nhớ như vậy. Cái người mà ta lạy Phật nhiều, ta làm phúc nhiều, cứ tích lũy qua năm tháng như vậy bỗng nhiên cái uy đức mình tăng lên. Khi mình xuất hiện trước mặt mọi người, mọi người phải nhìn mình bằng con mắt kính trọng. Mọi người đối xử với mình phải đàng hoàng, phải bày tỏ sự kính trọng. Thì cái cái mà việc mà ta làm,
[10:06]cái công đức, ta tu tập, ta lễ Phật là điều tốt hết. Nhưng mà nó làm cho ta có một cái cảm nhận rất rõ ta đang hơn mọi người dần dần, ta đang bứt phá đi khỏi mọi người. Mọi người vẫn tiếp tục ở phía sau. Họ sống với cuộc đời tầm thường của họ, lo ăn, lo mặc, không biết tu tập, không biết làm công đức nên cái phước họ không tăng. 10 năm quay lại rồi nhìn con người đó cũng y nguyên như vậy, còn 10 năm qua ta bước đi vượt vượt vượt lên trên. Uy đức ta tăng lên từng ngày vì ta biết làm điều phúc. Và ta thấy rõ ta hơn cái người kia. 10 năm qua ta với họ như nhau, nhưng 10 năm sau ta vượt hơn họ hẳn luôn.
[10:45]Và cái cảm nhận đó cũng bồi đắp thêm làm cho bản ngã ta lớn lên dần dần, lớn lên dần dần.
[10:54]Rồi cái người mà có tu tập thiền định, mà cái tu tập thiền định á thì sự thực trên thế giới dạy thiền rất nhiều, mà thầy nói đi nói lại nhiều lần, dạy đúng chừng một, hai người à. Còn hầu hết dạy trật chút xíu thôi, bản ngã tăng lên liền. Thầy nói đơn giản là cái hơi thở thôi. Cái hơi thở vào, hơi thở ra ta biết mà ta không điều khiển thì nó là cái trung đạo. Ta không biết hơi thở ra, không biết hơi thở vào, nó là một cái mê mờ của vô minh. Còn khi ta biết hơi thở mà ta điều khiển hơi thở thì nó là cái ý chí sử dụng bản ngã. Nên càng tu thì người đó bản ngã càng tăng lên. Còn ta biết mà không điều khiển nó mới là cái trung đạo
[11:40]ở ngay đúng giữa con đường của Phật đã dạy ngày xưa. Phật đã nói: hơi thở vào biết vào, hơi thở ra biết ra, hơi thở dài biết là dài, hơi thở ngắn biết là ngắn. Phật không kêu điều khiển mà phải biết. Đây là cái trung đạo chuẩn xác cực kỳ. Mà vậy, vì có người dạy ta hơi thở mà dạy ta dẫn hơi thở thế này, dạy ta điều khiển hơi thở thế kia, điều chỉnh hơi thở như thế nọ, chút xíu thôi trật liền, làm bản ngã ta tăng lên theo thời gian. Nên tu 10 năm, có thể tâm ta nhiếp được nhờ cái chăm chú vào hơi thở, nhiếp được tâm, nhưng hơ- tâm vừa nhiếp được nhưng cái bản ngã nó sâu hơn cái định đó, nó vẫn khởi lên, nó vẫn lớn lên.
[12:22]Đây là điều rất là lạ. Tại bản ngã ta nó sâu hơn cái định. Nên có những người vậy, nhiều khi ngồi thiền tâm được thanh tịnh, hỏi vô nói ra cảnh giới liền, hỏi vô cảnh giới cái tu như thế nào thì họ nói vanh vách ra, họ cảm nhận được cái tâm họ rỗng rang thanh tịnh. Nhưng mà người đó bản ngã vẫn rất lớn, tại vì bản ngã nó sâu hơn cái định của mình. Rất nhiều người bị như vậy, tu có tiến bộ, có thành công, có kết quả nhưng bản ngã vẫn lớn. Và chuẩn bị cho cái sự đổ vỡ rất thê thảm ở phía sau. Nên đây trong cái cuộc đua mà chạy đua cho tới cái năm ta 80 tuổi ta chết, giữa cái bản ngã và cái vô ngã thì đúng những cái gì của cái vô ngã nó là con
[13:06]rùa đi rất là chậm, còn những cái yếu tố để tạo cái bản ngã làm cho bản ngã ta tăng lên, nó là con thỏ nó chạy rất nhanh mà nó không có chủ quan. Trong cái chuyện hồi xưa con thỏ nó chủ quan nó đi chơi, nó quay lại nó thua con rùa, nhưng mà trong cái cuộc đua giữa bản ngã và vô ngã thì bản ngã nó không chủ quan, nó chạy ào ào ào ào cho tới cái năm 80 tuổi thì nó đã tới đích rất là lâu. Khi ta chết rồi, cái vô ngã ta vẫn còn mịt mù ở đâu chưa thấy bờ thấy dáng gì hết, nhưng mà cái bản ngã thì ta đã lớn ngập tràn. Và điều ta phải hiểu điều là ta chết không an ổn. Cái ngày cuối đời ta, cái tuổi già ta không bình an, không an lạc.
[13:45]Ta đau khổ lúc cái tuổi già và khi ta bỏ cái thân này, chắc chắn ta sinh về nơi hèn kém, bất lợi. Nên đây là cái cuộc đua khốc liệt ta không biết, ta không biết. Ta không búp- không biết là giữa bản ngã, vô ngã đang trong cuộc đua mà bản ngã đang thắng rất xa và ta không làm gì cả, ta rất là chủ quan. Nghĩa là con rùa nó đã chậm rồi mà nó còn không biết nó đang trong cuộc đua, nó còn đi chơi game nữa. Chết là cái đó. Trong chuyện hồi xưa thì con thỏ đi chơi game nên nó thua, còn cái chuyện ngày nay, con rùa nó nằm trong cuộc đua, nó đã chậm mà nó còn chủ quan, nó còn đi chơi game điện tử, nó còn đi nhậu, cho nên ta biết trước là ai sẽ thua. Ai sẽ thua?
[14:26]Muốn biết ai sẽ thua, hãy nhìn vào gương, biết ngay. Đó là cái kẻ sẽ thua cuộc á. Và nhớ cái đau khổ phía sau và không biết đời nào ta mới có thể gặp được Phật pháp, tu hành tiến bộ chứng đạo trở lại. Tại vì ta cứ bị trì trệ do cái bản ngã kiếp nào nó cũng thắng ta như vậy, cứ thời gian chồng chất. Nội cái tuổi không nó đã đánh một đòn chí mạng vào bản ngã ta rồi. Rồi tiếp tục bao nhiêu cái điều tốt ta làm, những những ưu thế ta có được cứ làm cho bản ngã ta tăng lên. Và cái vô ngã nó cứ thua, cứ thua hết kiếp này tới kiếp kia, và đó là lý do tại sao mà ta cứ trôi lăn mãi trong luân hồi sinh tử.
[15:03]Ví dụ như bây giờ kiếp này ta biết, kiếp này ta có những yếu tố, những phương pháp ta tu tập để ta khắc phục được bản ngã ta cho thành công, cái tới cái năm mà ta 80 tuổi ta chết thì cái vô ngã ta thắng mà bản ngã ta thua, tức là lòng ta rất thanh thản, rất khiêm tốn. Được là mới một kiếp à. Mới một kiếp mà cũng chưa chứng đạo được kìa, mà ta phải tích lũy vài trăm kiếp như vậy thì ta mới đủ công đức để ta chứng A-la-hán được. Cho nên bây giờ ta hiểu mình là con rùa trong cuộc đua khốc liệt này. Ta biết ta đang trong cuộc đua và cái đích đến đã chờ đợi ta năm 80 tuổi. Và nếu ta không thắng cuộc đua này thì đau khổ
[15:46]chờ đợi ta ở kiếp này và nhiều kiếp sau nữa. Cho nên vì vậy ta phải hết sức cố gắng tu tập để hướng về cái vô ngã, hướng về cái vô ngã. Nhớ là ta đang thua từng ngày, ta đang thua từng ngày. Từ ngày hôm nay, từ cái đêm Giao thừa này khi nghe nói về cái bài Cuộc đua khốc liệt và ta biết rằng ta đang thua từng ngày, nếu ta không có một cái pháp môn chuẩn xác cực kỳ hợp lý, cực kỳ đúng để ta tu tập, mà để tinh tấn tu tập thì thì ta thua từng ngày, thua từng ngày, cứ lặp lại của những kiếp trước. Rồi kiếp nào tới ngày ta chết rồi cứ bản ngã nó lớn lên cùng trời cùng đất và cái vô ngã thì không đạt được gì hết.
[16:33]Và ta lại cứ luân hồi trở lại, rồi có duyên với nhau, gặp nhau ngồi đây nhìn nhau cười, ăn với nhau bữa cơm, rồi thầy trò cứ lại trôi lăn luân hồi nữa. Chả có gì đẹp hết. Cho nên phải làm so sao mà kể từ sau cái đêm Giao thừa này, ta biết ta ở trong cái cuộc đua khốc liệt, cho nên vì vậy ta phải có cái phương pháp cực kỳ chuẩn xác và rất tinh tấn để tu tập vô ngã. Thứ nhất là gì? Thứ nhất là phải ngồi thiền trước đã. Nhưng mà khi người nào mà muốn tu thiền thì thầy lại nói ngược lại. Thầy nói thứ nhất là phải tu tập đạo đức và làm phước cho nhiều, phải không? Nếu ai muốn tu thiền thì thầy lại nói ngược lại,
[17:13]làm phải ờ đã muốn tu thiền hả, thôi bây giờ phải lo lễ Phật nè, tu dưỡng đạo đức nội tâm nè, làm bao nhiêu công đức lành nè rồi lấy cái phước đó mới đưa vào nội tâm được. Nhưng bây giờ hỏi một người bây giờ muốn làm sao cho vô cho bớt bản ngã thì thầy lại nói ngồi thiền trước. Nên sự thật giữa cái ngồi thiền và cái cái đạo đức, cái công đức nó hỗ tương qua lại. Tùy cái người mà mà mà thầy nói. Cái người mà gặp thầy mà hỏi ngay cái vô ngã là thầy biết người này có nhận thức sâu nên thầy nói luôn cái ngồi thiền. Khi ta ngồi thiền như vậy, ta ngồi kiết già, tư thế đúng, biết rõ toàn thân, biết thân vô thường mà nghiệm
[17:51]sâu cái thân vô thường, đó là cái nhát búa đầu tiên ta đập vào bản ngã. Chặt một cái bốp, bản ngã chưa nhúc nhích tại bản ngã cứng lắm mà búa mình mềm quá à. Nhưng mà đập nữa, tiếp tục ngồi lặng lẽ từng ngày này qua ngày kia, cứ thấy thân vô thường. Rồi cái khi ta thuần rồi, ta bắt đầu ta thấy trong cái thân vô thường này có hơi thở vào, hơi thở ra, ta biết rõ. Mà khi tâm ta yên rồi, những điều đó nó hiện ra rõ lắm. Hơi thở vào, hơi thở ra không lầm chút nào hết. Thân trống rỗng, tâm trống rỗng, chỉ còn hơi thở vào, hơi thở ra, nhưng mà ta vẫn biết thân này vô thường. Vẫn còn cái thân đó, cái thân không chạy đi đâu.
[18:27]Mặc dầu lúc đó thấy như không có thân nhưng ta biết thân còn nằm chình ình ở đó đó, không đi đâu. Và nó cũng vô thường, không quên điều đó. Cứ như vậy mà lạ một cái là cứ nghiệm sâu cái thân vô thường vậy đó mà nó là cái gốc rễ của chấp ngã, cái gốc rễ chấp ngã ta bị lung lay bởi khi ta từng ngày ta ngồi thiền mà thấy rõ, quán rõ cái thân này vô thường, đó là cái nhát búa đầu tiên. Nhưng khi ta vào định sâu dần, vào định sâu dần mà được thầy ta hướng dẫn kỹ lưỡng thì ta phá dần những lớp chấp ngã sâu hơn, sâu hơn. Chứ còn khi mà ta ngồi thiền, ta thấy thân tâm rỗng suốt, có người nói: Dạ con đâu có thấy bản ngã nữa đâu mà cứ nói thầy cứ kêu phải phá bản ngã.
[19:08]Đó là ta vô minh ta không biết thôi, bản ngã còn rất lớn ở phía sau. Nhớ là bản ngã ta nó sâu hơn cái định của ta. Cho nên cái người nào mà khi ngồi thiền tâm được định rồi mà thấy nói: Thưa thầy, con đã trống hết rồi, tâm thân tâm con đã trống rỗng hết không còn gì để nói, bây giờ thầy kêu con tu con không biết làm sao tu nữa, thì người đó là người đại bản ngã. Đó là cái lầm rất là lớn á. Nên nhớ rằng cái bản ngã ta nó sâu hơn cái định của ta. Khi ta ngồi thiền thấy thân tâm rỗng suốt hết á, thì hãy nhớ là bản ngã đang còn rất lớn ở phía sâu, chỗ ta không thấy chỗ ta không thấy. Nên cái người nào mà nói thân tâm con rỗng suốt
[19:48]à, rồi con thầy kêu con tu nữa con không biết con tu cái gì, thì đó là một người đại bản ngã. Chính cái người đó là phải lễ Phật sám hối rất là nhiều ha. Nhưng mà còn nếu ta khiêm tốn ta hỏi tiếp thì thầy ta sẽ chỉ tiếp còn những cảnh giới nữa, còn đi nữa. Cái định nó không phải đơn giản như thế là hết, nhờ vậy mà ta vượt qua từng lớp bản ngã dần dần dần dần. Thì cái người nào mà tinh tấn 1 ngày ít nhất được 2 lần ta ngồi thiền cứ luôn luôn thấy thân vô thường. Từ cái nền này ta nhận ra nhiều điều khác không phải ta, nhiều điều khác không phải ta nữa. Bắt đầu ta thấy là tài sản này không phải ta.
[20:27]À, rồi mọi người khen ngợi ta, ta nói cái lời khen này không phải ta, cái danh dự này không phải ta, cái tiếng tăm này không phải ta. Rồi ví dụ như ta thành tựu được cái tài năng hay ta sáng tác được một tác phẩm, ờ ta làm được những cái công đức lành. Tự nhiên lúc đó ta thấy không phải của ta. Mà chỉ bắt đầu từ cái ta quán thân là vô thường trong thiền định. Vậy mà nó gỡ được nhiều điều trong cuộc sống của ta. Ta đạt được bao nhiêu điều ta đều thấy không phải của mình, không phải ta. Bắt đầu nó thành cái đạo đức trong cuộc sống. Từ cái ngồi thiền tinh tấn đúng mức như vậy, đúng đường như vậy, cái thấy thân vô thường
[21:06]như vậy, rồi đi vào cuộc sống của ta. Đi vào cuộc sống là khi ta cư xử với mọi người, bỗng nhiên ta thấy hòa đồng, vui vẻ và không thấy mình hơn người. Ai ta cũng thương, ai ta cũng quý và không thấy có cái ranh giới. Và người khác đến với ta cũng vậy, người khác đến với ta ngồi gần họ thấy rõ là ta có cái gì có cái friendly á, có cái thân thiện. Mà cái cái thân thiện đó ta không cố ý, không bao giờ ta cố ý là à ta phải nói ngọt một lời, ta phải ân cần, ta phải tử tế để lấy lòng, tuyệt đối không có, không có. Còn cái người mà đối xử tử tế với người bằng cái khéo léo để lấy lòng thì nó lại là một loại bản ngã khác.
[21:44]Đó vẫn là một cái bản ngã. Còn cái vô ngã ta, cái khiêm tốn, cái tử tế, cái lịch sự ta nó đi từ trong thiền định đi ra, từ do nhiều ngày tháng mà ta thấy thân này vô thường, nên nó đi vào trong cuộc sống, bỗng nhiên ta đối xử với mọi người chan hòa và đạo nó nó ứng vào trong đó, đạo ứng vào trong cuộc sống. Chứ không còn chỉ là ta tu với ta nữa, mà chính ngay nơi với con người, với từng người ta gặp, đó là đạo, đó là tu. Và đạo trở thành cuộc sống, cuộc sống tức là đạo, chứ đạo không còn tách rời khỏi cuộc sống nữa. Mà lúc đó ta ta đánh giá ta trong từng cái lời nói, trong từng cái sự cư xử với con người và ta thấy rõ đạo
[22:24]nằm trong cuộc sống, không tách rời khỏi cuộc sống được. Vì vậy mà chư tổ nói: "Bất ly thế gian giác" nghe. Không lìa khỏi thế gian mà được giác ngộ. Bất ly thế gian giác. "Ly thế mích bồ đề", tức là lìa khỏi thế gian để đi tìm cái bồ đề. "Do như tầm thố giác", thì giống như là tìm cái sừng của con thỏ, thì cái điều đó không có. Con thỏ làm gì có sừng. Nên lìa khỏi thế gian để tìm sự giác ngộ là một quan điểm sai lầm, mà ngày xưa các thiền sư đắc đạo nói như vậy. Mà hồi đó là thật ra khi ta chưa tu ta không hiểu, khi tu được rồi ta mới thấy á là cái lúc mà ta thể nghiệm trong thiền và lúc ta thể nghiệm trong cuộc sống, 2 cái đó nó hỗ tương với nhau.
[23:08]Nếu trong cuộc sống đối với con người mà ta không chan hòa thân thiện được thì phải hiểu rằng là cái thiền ta nó trật. Còn nếu trong cuộc sống ta chan hòa thân thiện được với mọi người thì cái phước nó ảnh hưởng lại vào trong thiền, khi ta ngồi thiền bỗng nhiên ta dễ nhiếp tâm hơn. Nó rất là lạ giữa cuộc sống và lúc ta ta ngồi thiền độc cư 1 mình, 2 cái nó hỗ tương với nhau, không không bỏ cái nào được. Còn cái người mà nói rằng: "Thôi bây giờ con chuyên tu, con bỏ hết cuộc đời con chỉ tu không". Người đó thầy nói hầu như không thành công. Hoặc là cái người nói: "Thôi tu tu tức là là là là thờ cha kính mẹ,
[23:46]là ở đời, khỏi cần ngồi thiền, ờ tâm linh gì hết, cứ chỉ là sống tốt với mọi người là được rồi", thì người đó cũng chẳng bao giờ sống tốt được với mọi người. Thầy thấy rất là rõ, có nhiều người tuyên bố như vậy: "Cần gì phải biết nhiều giáo lý, cần gì phải ngồi thiền, cứ sống tốt là được", và tất cả những người đó đều sống xấu hết. Cứ nghĩ mình sống tốt làm sống xấu hết. Nên thiếu cái tâm linh của thiền định thì cái cuộc sống ta chắc chắn sai lầm. Mà nếu có thiền định mà không có một cái cái cuộc sống chan hòa thân thiện với mọi người thì cái thiền định kia cũng có gì sai ở trong đó. Nên ở đây, trong cái cuộc đua khốc liệt
[24:24]giữa bản ngã và vô ngã mà ta biết cái yếu tố của bản ngã nó rất là nhiều, rất là mạnh. Nó làm cho ta kiêu ngạo, làm cho ta tổn bao nhiêu công đức. Vì vậy, cái yếu tố mà vô ngã ta phải cố gắng rất là nhiều. Cố gắng thứ nhất là trong thiền định và từ trong cái thiền định đúng đó nó phải hiện ra được trong cuộc sống để trở thành 2 điều, trở thành đạo đức và trở thành công đức. Trở thành đạo đức là khi ta sống với mọi người tự nhiên thân thiện, chan hòa, thương yêu và tôn trọng. Cái chữ tôn trọng người tức là ta khiêm hạ rồi, nên không cần nói khiêm hạ, chỉ cần nói ta tôn trọng được mọi người tức là đã khiêm hạ.
[25:05]Nên tự nhiên đối với mọi người ta tôn trọng, ta quý mến, ta thương yêu. Đối với những cái gì ta đạt được, ta thấy như không có. Nên tự nhiên ta khiêm hạ, không thấy ranh giới gì của mình hết. Rồi đó là cái đạo đức, rồi bắt đầu nó thành luôn cái công đức. Khi mà ta thương yêu, ta tôn trọng mọi người, không thấy gì của mình nữa, thì tự nhiên trở thành thêm cái yếu tố nữa là tận tụy, dấn thân. Mình giúp cái gì được người mình giúp, không có nệ, không có nệ công lao, không có nệ đẳng cấp. Ví dụ như có thể là 1 ngày nào đó mình làm người trụ trì, mình có thể đi quét cầu tiêu cũng được, mình bưng cơm cho người khác ăn cũng được,
[25:40]không có nệ hà, hễ làm việc gì được thì làm. Hoặc là có khi mình phải đăng đàn thuyết pháp hay là xuất gia thọ giới, truyền giới người khác, lãnh công việc cao quý của một vị thượng tọa, hòa thượng, làm cũng được. Mà khi cần xắn quần xắn áo đi quét sân nhà cũng làm được, tại vì mình không thấy gì là của mình hết. Đó, nó biến thành công đức. À, từ cái đạo đức rồi nó biến thành công đức mà từ cái đạo đức, cái công đức đó nó do trong lúc thiền ta nghiệm sâu cái vô ngã. Mà cái cái sâu cái vô ngã đó chính là cái đầu tiên là quán thân vô thường, nghiệm cái thân vô thường thật kỹ. Và cái con đường này là con đường mà
[26:16]Đức Phật đã dạy rất là kỹ trong nhiều bài kinh. Ta không thể đi khác hơn được, không thể đi sai khỏi cái cái lộ trình này được. Đó là cái cuộc đua thứ nhất. Vậy bây giờ cái cuộc đua thứ 2 nữa là nó có một cái cuộc đua kỳ lạ thế này: từng con người và cả xã hội, cả thế giới cũng nằm trong cuộc đua là chạy đua tăng trưởng vật chất, tăng trưởng kinh tế. Ai cũng muốn giàu. Từng cá nhân muốn giàu, từng gia đình muốn giàu, cả đất nước muốn giàu, cả cái thế giới này cũng muốn thịnh vượng. Nhưng mà ta quên mất một điều nữa, nếu tiền nhiều mà không có đạo đức, thì chắc chắn 1 điều là con người sẽ đi vào hưởng thụ liền. Chắc chắn 1 điều.
[27:02]Hưởng thụ và đi tới nạn hơn nữa là ích kỷ, sa đọa, rồi phạm nhiều tội ác. Đó là công thức chắc chắn nha, công thức chắc chắn. Cái người tài sản nhiều mà không có đạo đức chắc chắn là hưởng thụ, sa đọa, ích kỷ và tạo ra tội ác. Công thức đó không bao giờ sai. Bây giờ thử một cái người nào mà người đó không có biết đạo đức gì hết, ta trút cho họ 5 tỷ đồng, tháng sau ta quay lại ta thấy con người nó thành ác quỷ liền. Báo chí có đăng mà họ không lý giải được, nhưng bằng cái nhìn đạo Phật ta lý giải được. Có những cái khu ruộng đất mà hồi giờ không có giá, cái người nông dân đó đó ổng cày sâu cuốc bẫm, ổng cứ lo làm lúa bình thường.
[27:49]Riêng cái người nông dân này lại không biết đi chùa, không có những cái suy tư nhiều về cái triết lý, đạo lý, đạo đức của cuộc sống. Bất ngờ cái trong cái thời buổi mà phát triển kinh tế, nhà nước phóng đường đi ngang, giá đất tăng lên vèo, và người ta mua, người ta giải tỏa để làm những khu công nghiệp gì đó, lại tròng cho ổng một đống tiền. Cả đời chưa bao giờ ổng biết chữ tỷ là gì. Hôm đó nhà nước tròng cho ổng 1 tỷ rưỡi. 1 tháng sau chuyện xảy ra thế này: ổng đã biến mất với một cô vợ bé còn rất là nhỏ tuổi. Bà vợ thì la trời, trách đất. Còn 2 đứa con thì 1 đứa chết vì đâm nhau giành tiền.
[28:28]3 tháng sau trở lại, bà vợ bé đã bỏ ổng và ổng bây giờ ổng đi về ổng đi làm mướn có ai thuê gì làm. Nhà không còn, đất không còn, con cái phân tán, vợ cũng bỏ luôn, tiền hết. Mà ta thấy đó là cái kết cục của một người tiền nhiều mà không có đạo đức, là không biết sử dụng đồng tiền. Hưởng thụ, sa đọa, ích kỷ, gây tội ác, rồi lãnh quả báo liền. Tất cả đều như vậy, và đó là công thức thôi. Và cả cái xã hội này như vậy, nếu một đất nước mà cứ giàu lên giàu lên mà nghĩa là vật chất nó chạy thắng rồi cái đạo đức nó là con rùa nó chạy phía sau, thì ta tin chắc một điều đất nước nó sẽ tan vỡ liền. Khi người ta hưởng thụ nhiều thì xã hội đen nổi lên liền.
[29:11]Ta nhớ một điều nha, con người ta hưởng thụ, sa đọa thì mới có xã hội đen, còn nếu con người ta không hưởng thụ, không sa đọa, không có xã hội đen. Cho nên cái xã hội mà càng giàu mà cái đạo đức không đi theo kịp thì ta cứ tin một điều xã hội đó rất là hỗn loạn, rất là bất an. Ta, cả loài người này bị đặt trong một cuộc đua khốc liệt giữa lợi ích của kinh tế và giá trị của đạo đức. Cái đau khổ, cái đau đớn, cái cay đắng của ta là ta đang ở trong cuộc đua mà ta không biết. Cái xấu nó là con thỏ, và cái tốt nó là con rùa. Cái chết người là như vậy. Nghĩa là cứ tìm cách làm sao cho phát triển kinh tế,
[29:49]tăng trưởng GDP, tăng trưởng thu nhập quốc dân, tăng trưởng trên thu nhập đầu người, đủ thứ hết. Mà những cái bài vở, những cái lý thuyết, những cái tuyên truyền, những cái giáo dục về đạo đức cực kỳ mỏng, cực kỳ ít. Cho nên rõ ràng là cái vật chất nó chạy bằng đôi chân của con thỏ, và cái đạo đức nó chạy bằng bốn cái chân của con rùa. Và ta hiểu rằng là cả thế giới loài người đi về vực thẳm, đang đi về vực thẳm. Ở nơi cái cuối cùng cái đích đến á, khi mà cái kinh tế nó thắng khỏi cái đạo đức thì loài người đi xuống vực thẳm. Và tất cả chúng ta đang trong cuộc đua đó, ta bị trong cuộc đua đó. Bây giờ có một vài người ý thức được,
[30:31]như một số người ta thấy Phật pháp, ta thấy nhân quả, ta tu theo Phật pháp, ta giữ gìn đạo đức, một số ít người thấy điều đó, nhưng ta bất lực luôn vì cả cái loài người, cả cái thế giới này, cả cái đất nước này cứ đua nhau đẩy cái kinh tế đi lên mà không ai đẩy cái đạo đức đi lên. Cứ nói bây giờ là chi phí hoa cho đạo đức thì nó sẽ giảm mất cái đầu tư kinh tế, thành thử kinh tế sẽ phát triển chậm lại. Kinh tế chậm kệ nó chứ mắc mớ gì. Cái đạo đức chậm mới đáng sợ. Nhưng mà người ta cứ suy nghĩ cứ kinh tế, kinh tế, kinh tế. Nó thờ kinh tế như là một vị Thượng đế, trong khi cái đạo đức mới là mới là cái quan trọng.
[31:11]Cho nên nhiều nhà chính trị đã phạm sai lầm dẫn dắt cả đất nước này đi vào vực thẳm. Và ta, những con người thấp cổ bé miệng, ta không nói được tiếng nào, ta bị họ đẩy luôn vào vực thẳm của chung một cái xã hội như vậy. Khi mà cái kinh tế vượt lên trên mà cái đạo đức không theo kịp, cả loài người đi vào vực thẳm, ta cũng bị cuốn luôn vào đó luôn, một mình ta không làm gì nổi. Nên tất cả đang bị cuốn trôi, đây là một điều đau khổ cho chúng ta. Cho nên vì vậy, những ai ý thức được điều này, những ai có thể nói lên được tiếng nói, ta phải đem cái lời nói này nói cho mọi người cùng hiểu. À trong cái cuộc đua khốc liệt này,
[31:52]mà nếu đạo đức mà đi thua kinh tế vật chất thì loài người đi xuống vực thẳm. Cho nên vì vậy, hãy yêu cầu những người mà có cái trách nhiệm đối với đất nước, đối với thế giới phải dừng lại cái cuộc đua này, phải xây dựng, đẩy mạnh cái đạo đức loài người đi lên để cho đừng có đẩy loài người đi xuống vực thẳm nữa. Mỗi người chúng ta phải cố gắng khi nào có dịp nói lên được điều này, ta phải góp cái tiếng nói để cứu cái nhân loại lại, ha. Rồi ta đang trong cuộc đua nữa, cái này là thầy nói riêng cho người tu sĩ. Cái đời sống tâm linh và cái đời sống vật chất của người tu sĩ. Ví dụ bây giờ ta so sánh cái đời sống vật chất của ta ngày hôm nay với cái đời sống
[32:39]vật chất mà thời Tăng đoàn Đức Phật, ta thấy mình quá sang trọng. Mình có đủ thứ. Cái thời Đức Phật là cực kỳ đơn giản. Nhưng mà nếu ta lui lại ta sống vào thời Đức Phật, ta ở trong Tăng đoàn Đức Phật, đây là một điều bất ngờ nghe, cuộc sống vẫn sang hơn người bên ngoài. À lạ như vậy. Mặc dầu là Đức Phật kèm chư Tăng không cho sống sang trọng, nhưng mà sự thật đời sống chư Tăng vẫn sang hơn đời sống bên ngoài một chút. Bởi vì sao? Bởi vì cái phước chư Tăng lớn rồi người ta cứ cúng dường, và cái tâm lý đó có từ đời Đức Phật chớ không phải là không. Nhưng mà nếu mà so sánh cái đời sống Tăng đoàn,
[33:21]chư Tăng từ thời Đức Phật đến bây giờ thì rõ ràng ta sang rất là nhiều. Vì luôn luôn người chư Tăng cứ được tín đồ Phật tử cúng dường nên cứ sang hơn một chút. Và bây giờ cái nhiều khi ngoài ngoài Phật tử á, nhiều khi sống dớ đơn giản, nghèo, nhưng mà ta bước vào chùa ta sẽ thấy có nhiều cái chùa sống vẫn sang hơn. Rõ ràng nhiều khi cái chùa ta, trước hết là chánh điện ta đẹp hơn cái nhà của người thường, rồi có nhiều thứ cũng vậy, nhiều thứ cũng vậy. Nhưng mà nếu chừng 100 năm sau nữa thì cái cái người ở thế thời gian sau này họ sẽ nhìn lại, ví dụ thầy nói ví dụ như là 300 năm sau đi, có người về cái chùa Phật Quang mà khảo cứu lại cái di tích, sẽ thấy nói:
[34:01]“Ồ, sao quý thầy cô đây sống đơn giản quá ha”. Vì lúc đó là cái đời sống vật chất họ đã vượt lên rất là cao rồi, nên bây giờ mình nhìn lại vẫn thấy là sống đơn giản. Nhưng sự thật là không phải. Tuy nhiên, bây giờ nếu ta so sánh trong hiện tại thì do bên ngoài cái vật chất càng lúc càng nhiều, người nào cũng có xe có cộ, có nhà, có những tiện nghi, có những máy móc, và chư Tăng cũng từ từ phải sử dụng hết những tiện nghi đó. Vì cứ nghĩ rằng là tiện cho đời sống một chút rồi dễ truyền bá một chút thì thôi cũng chẳng ai cấm gì. Nó ví dụ bây giờ ví dụ bây giờ như trên chùa, khi có điện rồi cái Phật tử cúng
[34:36]mấy cái máy giặt, xin phép thầy, thầy ngồi nghĩ nghĩ thôi thầy cũng đồng ý. Đồng ý sao vậy? Nghĩ thôi ôi nhiều người gom vô máy giặt giặt một cái để mà thời gian mà đi học bài, thời gian ngồi thiền, nên phải nghĩ là vì cái lợi ích để việc tu tập dành thời gian hơn, thôi sắm cái máy giặt. Mà khi ta nhìn vô mà chùa có cái máy giặt thì sang không? Sang không? Sang! Mà ta có thấy có tội không? Không! Vì cứ nghĩ rằng là ta hưởng tiện nghi một chút để ta dành cho việc tu và việc làm Phật sự nên không ai trách. Nhưng mà rõ ràng ta sang hơn. Rõ ràng là đời sống tiện nghi vật chất nó đang tăng lên dần dần.
[35:12]Cứ như vậy, cứ như vậy từ từ, và ta thấy chừng 10 năm nữa, chùa nào cũng sẽ được trang bị nhiều hơn, nhiều hơn, dần dần, dần dần hết. Như thầy bây giờ vậy, nhiều khi thầy đi đôi dép mà thầy nhìn thầy cũng cũng ngạc nhiên nữa, đôi dép thầy sao nó lại mắc tiền hơn hồi xưa. Hồi xưa, thầy nhớ lúc đó thầy thọ tỳ-kheo rồi, thầy lên Chân Không thầy thăm Hòa thượng bổn sư của thầy. Vô ông thầy tri khách ổng dòm từ đầu tới chân xong, cái khi lên thăm Hòa thượng xong trở xuống, ổng đã đưa một đôi dép sang để một bên. Thầy làm tôi tôi quê quá, quê quá. Tức là nói: “Đệ tử trong tông môn mà mà mà mà đi mang dép vầy”.
[35:47]Nhưng mà lúc đó mình thấy cũng bình thường. Thấy: “Ồ, xã hội vậy thì mình cứ đi đôi dép đứt là bình thường thôi”. Nhưng mà mình cũng a cũng tôn trọng cái lòng tốt của của ông ông ông thầy, ông sư huynh, thôi mình cũng nhận cái đôi dép, rồi có đôi dép mới. Mà có đôi dép mới là thấy thôi cũng vui. Đó, nhưng mà lúc đó đi đôi dép đứt thấy bình thường. Thì đôi dép đó thầy nói bây giờ bán ve chai sợ cũng không mua, hồi đó đem ve chai bán không mua. Nhưng bây giờ thì tự nhiên nhiều khi Phật tử thương thầy cho thầy cái đôi dép, thầy nhìn vô thầy thấy nó đẹp, nó cũng sang. Mà hỏi giá thì người ta không nói, cho nên thầy nghĩ nó cũng mắc tiền.
[36:18]Rồi cứ như vậy, cứ tự nhiên như vậy mà bỗng nhiên đời sống vật chất của người tu sĩ nó cứ lên dần, lên dần. Thầy nhớ hồi thầy đi tu không có quần áo mặc. Người tu thì chỉ được mặc cái màu vàng với đà với lam, mà thầy mặc cái áo đen cái quần trắng, tại người ta cho cái gì mặc cái nấy mà, rồi sống đơn giản, cái quần áo cứ vá víu vô mà mặc thôi, cứ hai bộ rồi đổi qua đổi lại. Nhưng mà ngày hôm nay thì à nhiều khi thầy thấy cái quần áo thầy chưa cũ thì bữa khác là thấy cái bộ đồ đi đâu mất rồi, cái đệ tử may cho một cái bộ khác. Ngồi thì nhiều khi thầy nghĩ cũng không biết nên buồn hay nên mừng nữa.
[36:51]Thấy giống như là mình có phước, nhưng mà nó là một cái gì nó nó hơi phung phí. Mặc dầu nói phung phí thật ra thì đồ thầy đó thì đệ tử khác cũng lấy mặc chứ không phải là bỏ, nhưng mà giống như mình sống cứ mặc đồ mới như vậy thấy nhiều khi nó cũng không hay. Nhưng mà đệ tử thương thì cứ trang bị cho thầy mình, dần dần mình cũng sang lên. Mà nói chung là toàn thể như vậy, đời sống vật chất của người tu sĩ tăng lên dần dần. Nhưng trong đó ta có cuộc đua khốc liệt là đời sống tâm linh có tăng hay không? Đời sống vật chất tăng lên mà đời sống tâm linh không tăng lên, nên khi ta chấm dứt một đời tu của mình
[37:24]ta không có công đức, ta mất cái phước á, mất cái phước á. Đời sau không chắc được làm Tăng nữa. Là bởi vì đời này cái đời sống vật chất nó đã thắng cái đời sống tâm linh. Mà nhiều khi cái đời sống vật chất á ta không cưỡng lại được, do cái phước gì đó nó kéo tới, ta cứ nhích hơn một chút xíu, thêm một chút xíu, dư một chút xíu vậy, tự nó mà nhiều khi ta không cố ý, không phải ta muốn đâu. Nhưng mà nó cũng là một cuộc chiến thắng, nó đã vượt đi trước cái đời sống tâm linh của ta, và nó báo hiệu rằng ta tổn phước từ từ, và đời sau chưa chắc được làm Tăng. Cho nên vì vậy, vì vậy là: Một mặt là ta đừng để mà hưởng thụ nhiều quá hết những cái gì mình có;
[38:04]mặt thứ hai nữa là phải nỗ lực tu tập tâm linh, thiền định. Cái tu tập tâm linh, thiền định á là ngoài những lúc ta ngồi thiền, và trong đời sống mình phải giữ được cái pháp môn mà thầy của mình dạy mình, chứ không phải là chỉ lúc ngồi thiền mới tu, mà trong đời sống thì ta quên mất, tâm mình chạy loạn mất, thì cái tâm linh ta cũng đã thua rồi đó. Phải làm sao lúc ngồi thiền ta tu, mà trong đời sống ta vẫn phải có cái giữ được tâm mình. Hễ là tâm mình mà quên cái thân mình để mình chạy ra mình nhìn cái chuyện gì, mình nhớ chuyện gì là mình mất chánh niệm, mất tâm linh, mà mất cái đời sống tâm linh,
[38:39]tức là đời sống vật chất nó vượt trội, nó thắng, thì cái nguy cơ ta tổn cái đức tu của mình là chuyện có thật. Cho nên vì vậy, ngoài những giây phút ta thiền định, còn trong đời sống lúc nào tâm đừng rời khỏi thân. Cái chuyện mà tâm đừng rời khỏi thân á là cái công phu phải rất là dày mới được, không phải dễ. Thầy nói câu này á, hầu hết cư sĩ không làm được. Còn thầy tu, người xuất gia làm được một phần. Chỉ những người rất chuyên sâu, rất tinh tấn mới có thể giữ được mình trong đời sống thường là tâm không rời khỏi thân. Nên thầy có viết cái câu khẩu hiệu hay dán lên tường nhắc nhở đệ tử: “Kiểm soát xem trong ngày bao nhiêu lần tâm ta rời khỏi thân?”.
[39:19]Cho nên trong cái bối cảnh chung của cả cái Phật pháp như vậy, đời sống tu sĩ nào cũng vật chất tăng lên, mà đời sống tâm linh thì cứ yếu kém dần thì Phật pháp sẽ ra sao ạ? Phật pháp ra sao? Chắc chắn điều là Phật pháp suy tàn, chắc chắn. Nghĩa là khi Phật pháp suy tàn rồi thì cái người xuất gia không còn là người mẫu mực để cho người cư sĩ kính trọng nữa. Tại vì thấy ông thầy tu đó thì mình có xe ổng cũng có xe, mình có xe máy ổng có xe máy, mình có xe hơi ổng cũng có xe hơi, mình mặc bộ quần áo mới ổng có quần áo mới, mình đi đôi dép da ổng cũng đi đôi dép da,
[39:57]nhà mình lầu, cái chánh điện ổng cũng cất hai ba lầu, đại khái vậy. Hơ! Tức là nói về đời sống vật chất thì nghĩa là người cư sĩ nói: "Ủa, ổng, tui làm sao ổng cũng vậy." Mà đời sống tâm linh, nói: "Ổng đâu tu gì đâu. Thấy gặp ổng nói chuyện đâu có gì hay, ổng không dạy tui được cái gì." Thì rõ ràng là Phật pháp suy tàn. Nếu mà cứ tăng ni như vậy hết, đánh mất cái lòng kính trọng của người cư sĩ thì Phật pháp suy tàn liền, họ không còn nương tựa nơi quý thầy quý cô để học hỏi đạo lý, mà họ chuyển hóa cuộc đời họ nữa, và cả xã hội xuống luôn. Vì vậy mà ta ta mong rằng Giáo hội phải quan tâm điều này.
[40:37]Giáo hội phải sắp xếp tổ chức làm sao để cho tăng ni được tu tập nhiều hơn về tâm linh. Chứ còn để trong cái cuộc đua mà đời sống vật chất, đời sống tâm linh, mà đời sống vật chất vượt thắng đời sống tâm linh lui sụt, thì không phải riêng cá nhân người đó tổn phước, không phải riêng cá nhân người đó đời sau bị lầm than, mà cả Phật pháp suy tàn, chúng sinh không còn nơi để nương tựa nữa. Bởi vì nói nương tựa nơi Tam bảo, Phật nhập Niết bàn, không ai nhìn thấy, chỉ có sự gia hộ vô hình. Pháp quá khó hiểu. Họ chỉ cần cái bài học sống của họ là nơi chư tăng, chư ni, những người đang sống họ gặp, họ tiếp xúc, họ nói chuyện với họ, dạy dỗ họ.
[41:16]Mà nếu cái Tăng bảo này suy tàn thì coi như Tam bảo mất luôn, chúng sinh không còn nơi nương tựa. Khi họ nhìn một người thầy tu mà không còn kính trọng nữa, Phật pháp suy tàn liền. Mà lý do là bởi vì đời sống tâm linh của người tu sĩ bị giảm sút. Cho nên từng người xuất gia phải hiểu điều này mà cố gắng. Giờ một cuộc đua thứ tư là sự toàn cầu hóa, cái khuynh hướng toàn cầu hóa. Là ngày hôm nay do cái phương tiện kỹ thuật đã tiến bộ, cho nên từ cái nước này đi qua nước kia rất là nhanh chóng, hoặc là cả phương tiện thông tin liên lạc cũng tiến bộ, nên từ nước này mà nói chuyện liên lạc với nước kia cũng trong chớp mắt thôi, mà rẻ tiền nữa.
[42:00]Cứ vào trong cái mạng liên lạc với nhau qua email, qua chat, hoặc là qua điện thoại gì đó, là người ta liên lạc trực tiếp. Nên bây giờ là ví dụ từ bên Mỹ về Việt Nam, từ Pháp về Việt Nam, người ta vẫn liên lạc nhau thường xuyên, không còn có cái xa nhau mà nhớ thương vời vợi. Bởi vì thư đi thì không cả tháng mới tới, mà bao nhiêu năm rồi mới có thể quay về để gặp nhau, gặp nhau rồi ôm nhau khóc ràn rụa, bởi vì thương nhau mà xa nhau quá lâu. Còn bây giờ, là máy bay vừa đáp xuống cái mấy điện thoại gọi về liền, mà điện thoại có màn hình mở ra thấy mặt tròn méo thấy liền. Và thế giới cứ nhỏ lại từ từ.
[42:37]Và vì cái phương tiện như vậy nên bắt đầu các nước bắt đầu có cái liên quan về kinh tế, về chính trị, quân sự, rồi văn hóa, đều xâm nhập lẫn nhau lại, thế giới nhỏ nhỏ nhỏ lại, và cái khuynh hướng toàn cầu hóa xuất hiện. Là làm một việc gì nó không còn phải là của quốc gia nữa, mà làm việc gì nó đều liên quan đến thế giới. Mở một công ty thì công ty này có thể xuất nhập khẩu ra thế giới hay không? Hay làm một cái tác phẩm tiểu thuyết có thể dịch ra được các thứ tiếng hay không? Bởi vì có sự liên quan với toàn thế giới hết, toàn cầu hết. Chuyện gì xảy ra, một đứa bé vừa chết chiều hôm qua trong
[43:16]một cái trận động đất gì, tối đó ta biết tin liền. Là thế giới nhỏ bé biết nhau, hỗ tương tác động với nhau. Và khuynh hướng toàn cầu hóa là gì? Bây giờ người ta cần tới cái nền chính trị bắt đầu chung lại, cái kinh tế bắt đầu chung lại, dần dần dần dần. Nên cái khuynh hướng toàn cầu hóa là điều không tránh khỏi, đây là một cuộc đua. Cuộc đua thứ nhất có hai ứng viên. Ứng viên thứ nhất là toàn cầu hóa, và cái ứng viên này chạy trên đôi chân con thỏ, chạy rất nhanh. Còn cái ứng viên thứ hai chạy bằng con rùa. Cái toàn cầu hóa là nó buộc mọi người phải mọi quốc gia đều liên quan với nhau hết. Còn một cái nữa đang thua là trong cái cuộc đua này,
[43:58]một ứng viên thứ nhất là khuynh hướng toàn cầu hóa nó chạy băng băng băng băng tới bởi các kỹ thuật, thúc đẩy con người. Một ứng viên thứ hai chạy tốc độ chầm chậm chậm là tình yêu thương nhân loại.
[44:13]Đúng rồi, thầy chờ đợi tiếng vỗ tay. Chưa bao giờ thầy khát khao tiếng vỗ tay như lần này. Tại sao vậy? Tại vì ý nghĩa này rất là lớn, mà cái người nghe mà nghe câu này mà hiểu được mới vỗ tay, mới thấy cái vĩ đại, cái quan trọng nó mới vỗ tay. Ta thấy toàn cầu hóa tức là thế giới chật chật lại, con người phải sống bên nhau nhiều hơn, các quốc gia phải sống với nhau nhiều hơn. Mà Phật nói rất rõ: "Oán tắng hội là đau khổ." Gần nhau mà ghét nhau là khổ. Thế giới càng lúc càng gần nhau mà không thương nhau thì thế giới này là cái gì? Địa ngục. Phật đã nói công thức đó rồi. Ghét nhau mà ở chung nhau là đau khổ, một trong tám điều khổ.
[44:57]Thế giới càng lúc càng phải gần nhau, bắt buộc phải gần, phải gần mà không thương nhau, cái tình thương không phát triển kịp, nó chạy chậm quá, đi chậm quá, cho nên ta tin rằng một điều thế giới sẽ cực kỳ đau khổ vì cái toàn cầu hóa này, vì không thương nhau. Cho nên ai hiểu rằng trong cái cuộc đua này, một ứng viên thứ nhất là khuynh hướng toàn cầu hóa, một ứng viên thứ hai là tình yêu thương nhân loại đại đồng, mà nếu cái tình thương yêu nhân loại đại đồng chạy theo không kịp cái toàn cầu hóa, thế giới này thành địa ngục liền. Tức là cái toàn cầu hóa càng lúc nó càng mạnh, các nước phải siết lại gần nhau,
[45:30]nhưng mà nước nào mình thủ nước đó, không bao giờ ai đề cao được cái tình thương yêu đại đồng cả nhân loại này, thì ta biết rằng con thỏ kia nó chạy về trước rồi, cái toàn cầu hóa nó chạy tới đích trước, mà cái tình yêu thương nhân loại nó còn đứng mãi tít ở đâu á, và kết quả là cả thế giới này thành địa ngục. Gần nhau mà ghét nhau là đau khổ, Phật đã nói. Nên cuộc đua này cái tình yêu thương đại đồng đã đã thua. Và tất cả chúng ta sẽ là người chịu cái nỗi đau khổ đó. Nhìn thấy loài người sống với nhau mà ghét nhau, ta bó tay không làm gì được vì tất cả mọi người đều suy nghĩ như vậy. Ai cũng chỉ biết có phần mình, lo cho quốc gia mình,
[46:12]không lo chung cho cái đại đồng nhân loại này, và đẩy cả cái thế giới này vào đau khổ vì gần nhau mà ghét nhau. Nên hôm nay vậy, chúng ta nghe nói đến cuộc đua này, chúng ta mới vỡ lẽ, vỡ òa ra rằng ta đang trong cuộc đua mà ta không biết. Và nếu ta không ý thức, không bước nhanh lên nữa, thì thế giới này là một thảm họa. Nên từ ngày hôm nay, tất cả chúng ta là đệ tử Phật, chúng ta phải đi nhanh chóng kêu gọi, rao giảng, truyền bá, quảng bá về cái tình yêu thương nhân loại đại đồng để rượt cho kịp lại cái khuynh hướng toàn cầu hóa nó đã quá nhanh, đã quá mạnh như vậy. Ta đồng ý không ạ? Cho
[46:56]nên là từ ngày hôm nay ta phải giữ vững cái căn bản tình yêu nước của ta, nhưng bắt đầu ta phải quan tâm tới cái tình yêu thương nhân loại đại đồng vì cái khuynh hướng toàn cầu hóa nó đã đến quá nhanh, đã đến quá mạnh rồi. Mà những người đệ tử Phật của ta, những người mà được Phật dạy cái lòng thương yêu không có biên giới, phải là những người đi tiên phong trong cái việc mà kêu gọi tình yêu thương nhân loại đại đồng để cho trong cái cuộc đua này cái tình yêu thương đó nó không quá chậm so với cái khuynh hướng toàn cầu hóa đang xảy ra quá nhanh, để cho thế giới này bớt đau khổ. Đây là trách nhiệm của từng người chúng ta.
[47:41]Chúng ta phải về phải suy nghĩ, từ đây ta phải từ trong tâm ta phải phát lên cái tình yêu thương thế giới đại đồng như thế nào, ta phải nói với từng người ta gặp trong cuộc đời như thế nào, ta nói với con ta, ta nói với chồng ta, nói với vợ ta, ta nói với họ hàng ta, ta nói với bạn bè ta, nói với láng giềng ta, ta nói với bao nhiêu con người để phát triển tình yêu thương đại đồng này. Ở trên mail, trên chat ta phải nói kêu gọi bạn bè năm châu hết. Khuynh hướng toàn cầu nó đang thắng, nhưng tình yêu thương nhân loại đang thua. Xin hãy cùng nhau, nắm tay nhau chạy thật nhanh để bắt kịp trong cái cuộc đua này,
[48:17]để cho tình yêu thương nhân loại đến trước một bước trước khi cái toàn cầu hóa đã trở thành quá mạnh, để cho thế giới này là một cõi thiên đường hạnh phúc. Ta có một cuộc đua nữa là sự tiêu thụ sản phẩm hàng hóa nó làm hủy diệt cái môi trường sống của Trái Đất, và cái hành động để bảo vệ cái môi trường sống Trái Đất, hai đó là một cuộc đua. Nhưng mà sự tiêu thụ nó nhanh quá đi trước, còn cái hành động mà bảo vệ cái môi trường sống Trái Đất này nó đang đi chậm, và băng Bắc Cực tan, băng Nam Cực tan, nước biển dâng lên từ từ. Và nhiều đồng ruộng sẽ bị ngập nước, nhiều khu rừng bảo vệ Trái Đất cũng sẽ bị chết
[48:58]hết vì nước mặn tràn vào, nhiều cánh đồng không còn mọc lúa lên được nữa. Vài tỷ người sẽ đói, đói khổ. Và như vậy ta thấy trong cái cuộc đua mà tiêu thụ sản phẩm và cái và cái việc bảo vệ môi trường thì dường như cái việc bảo vệ môi trường đã chậm và thế giới này cũng đang trên bờ diệt vong. Ta cứ tưởng tượng một ngày mà vài tỷ người nữa sẽ đói kém vì thiếu gạo ăn, thì có ảnh hưởng hết không? Toàn xã hội bị ảnh hưởng hết. Mà bây giờ cuộc đua đang diễn ra và kết quả là trước mắt rồi, không còn xa nữa đâu, không còn xa nữa. Mà thầy đang có cái niềm tin nữa, là tuổi ta càng lúc càng già mà cái phước của ta thì càng
[49:38]lúc càng ít là điều cực kỳ nguy hiểm, về già ta không có gì để sống. Ta sẽ sống một cuộc đời rất là khổ sở. Cho nên để ý một chút giùm, tuổi đời càng lúc càng lớn thì phước phải càng lúc càng nhiều nha, chứ để tuổi ta càng lúc càng lớn mà ta không có phước để sống, về già ta rất là khổ. Nên đây là một cuộc đua giữa cái tuổi già và cái chết và cái công đức ta rượt theo. Mà điều này thì thầy cũng không đến nỗi bi quan. Cái người không biết đạo Phật thì mới rất đáng sợ, họ cứ sống hưởng thụ và ích kỷ không làm phước thì chắc chắn là cái tuổi già, cái chết tới trước mà cái phước chưa thấy. Còn riêng là những người Phật tử là đều là những người tin
[50:15]nhân quả, biết làm phước thì có nhiều người thầy thấy là dường như là cái phước nó rượt trước cái tuổi già. Nghĩa là tuổi già đi không kịp mà cái phước cứ đi trước đi trước, nên cứ lâu lâu gặp lại là thấy cái người đó tỉnh lên hơn, mặt mày sáng hơn, đời sống thoải mái hơn, nghe nói làm được nhiều phước hơn thầy rất là mừng. Thì với người này dường như là cái cái cái tuổi tác nó đã đi chậm hơn so với công đức mà làm được, thì Phật tử là thầy không lo điều này lắm. Nhưng mà nhiều người trên nhân loại chưa biết điều này, cái tuổi đời càng lúc càng lớn, cái chết càng lúc càng gần mà cái phước chưa làm được bao nhiêu.
[50:48]Thôi thì thế này, thì năm cũ đã đã bắt đầu hết, năm mới thì ta không biết ra sao, nhưng trong năm cũ ta cũng có nhiều niềm vui, ta cũng có nhiều nỗi buồn, ta cũng đã làm được nhiều điều tốt, ta cũng phạm một số sai lầm, thì tất cả chúng ta đều thành tâm sám hối với Phật, sám hối với muôn loài chúng sinh nha, tất cả như vậy ta thành tâm sám hối. Và mong rằng bước qua năm tới, ta cố gắng là rất ít phạm lỗi lầm, sẽ làm được nhiều điều tốt hơn, đó là điều mơ ước của chúng ta.