[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:23]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:36]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:48]Mời quý phật tử ngồi xuống.
[0:52]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta nghe tiếp về bài Bát Nhã Tâm Kinh lần thứ năm.
[1:03]Cái đoạn kinh này có một câu ngắn gọn, ngắn gọn nhưng mà chết người á.
[1:12]"Xá Lợi Tử, thị chư pháp không tướng, bất sinh bất diệt, bất cấu bất tịnh, bất tăng bất giảm." Câu này như vậy. Nghe chết người trong thiên hạ được. Cái nghĩa là thế này: Này Xá Lợi Phất, như thế tất cả mọi thứ đều chỉ là hình thức rỗng, không có lúc bắt đầu xuất hiện, không có lúc cuối cùng biến mất, không có dơ, không có sạch, không có thêm và cũng không có bớt. Cái đoạn này nói như vậy. Những cái đoạn trước chúng ta nghe nói về cái quán của Bồ Tát nhìn thấy năm uẩn nơi chính mình. Vì thấy rõ năm uẩn mà cái tâm chứng của Bồ Tát vượt khỏi năm uẩn, không lệ thuộc năm uẩn, cho nên thấy năm uẩn là là không.
[2:09]Cho nên không thấy có cái ta. Vì cái tâm chứng vượt hơn tất cả. Chúng ta nhớ cái điều này: Tại sao thấy là không, trong khi mọi điều đều vẫn đang có? Tại sao thấy là không? Chính bởi vì Bồ Tát chứng được một cái khác lớn lao hơn. Cho nên mới thấy những cái mà chúng ta đang chấp, đang cần, đang có là vô nghĩa. Còn chúng ta, bởi vì chúng ta không có cái lớn lao vĩ đại vô tận hơn nên chúng ta bị kẹt lại, bị dính lại, bị vướng lại với những cái rất là tầm thường đang có trong cái tầm tay của mình. Cũng như vậy, ví dụ như một người mà trên răng dưới dép trong túi có được 20.000, đi lang thang thất tha thất thểu khổ sở thì 20.000 đó là tất cả cái cuộc sống này.
[3:03]Rồi kiếm cái gì đó mua bánh mì khô ăn đỡ. Còn một cái người họ tỷ phú, ví dụ họ có rớt 20.000 đồng, có người nói: "Ơ ông rớt 20.000." Ổng nói ổng khoát tay ổng bỏ ổng đi luôn. Tại vì ổng sợ quay xe lại lượm 20.000 nó mất thì giờ, cái thì giờ ổng còn quý hơn nữa. Cho nên đối với ổng 20.000 nó vô nghĩa, tại vì trong nhà băng ổng tới 10 tỷ. Cho nên cái 20.000 không đáng. Còn cái người mà trên răng dưới dép thì 20.000 là tất cả cuộc đời. Thì cũng vậy, là đối với cái sắc, thọ, tưởng, hành, thức, là đối với cái tâm này, đối với cái thân này, chúng ta cũng giống như 20.000 á, mình thấy nó quá quý, nó là tất cả những gì ta có.
[3:40]Còn Bồ Tát chứng được cái chỗ tâm chứng của các ngài là cái tuyệt đối mênh mông không giới hạn. Cho nên với cái năm uẩn này thật là vô nghĩa, giống như ông tỷ phú mà ổng dòm 20.000 á. Nên chúng ta hiểu là để thấy được cái này là không thì chúng ta phải có một cái kia, nó có cái giá trị vượt hơn gấp vạn lần, triệu lần, tỷ tỷ lần như vậy, mới được nói cái này là không, hãy nhớ điều đó. Còn ví dụ như một người mà đối với họ chỉ có 20.000 đồng là tất cả để sống trong ngày hôm nay, ngày mai chưa biết sống ra sao, thất tha thất thểu, mà bây giờ người đó nói: "Đối với tôi 20.000 đồng này là không." Thì đó chỉ là lời nói gượng gạo,
[4:27]anh hùng rơm, vậy chứ mà ai giựt 20.000 đồng đó rồi là khóc liền á. Tại vì đó là tất cả cuộc đời nằm ở đó. Chúng ta nhớ vậy. Cũng như vậy, cái thân tâm của chúng ta, cái suy nghĩ và cái kiến thức của ta là tất cả đối với ta, mà bây giờ mình nói: "Thôi cái này là không, đối với tôi là không." Vậy chớ tới chừng mà cái thân mình bị ai đánh gãy cái què chân, cái tâm mình bỗng nhiên bị mất trí tuệ, tâm thần mình sẽ thấy là ta đau khổ vô cùng, bởi vì đây là tất cả những gì ta có. Vì vậy, học cái chữ "không" của Bát Nhã chúng ta phải hiểu chúng ta phải hiểu cái vấn đề đó. Nó giấu đằng sau của những cái chữ "không" đó là một cái "có" vô cùng lớn.
[5:07]Chính vì có một cái "có" vô cùng lớn nên tất cả những cái này là không. Chúng ta nhớ học Bát Nhã là như vậy. Cho nên vì vậy, học Bát Nhã á là học cái cảnh giới của Bồ Tát, không phải là học chuyện của phàm phu. Chúng ta là phàm phu, cho nên khi nghe cái giáo lý Bát Nhã là chúng ta đang với tay quá trán, à chúng ta học cái gì mà không phải của mình. Nên ai học Bát Nhã là để biết được đó là điều chư thánh thấy, chư thánh biết, chư thánh chứng, chứ không phải chuyện của ta bắt chước nói bậy nói bạ. Cho nên cái người học Bát Nhã không hiểu rồi đi ra vung vít, đụng cái gì cũng nói "không", nói "không" thì người này sai lầm lập tức.
[5:55]Làm như mình như là thánh thì cái này là sai lầm. Cái mới nói: "Ủa sao tôi sai? Thì Bồ Tát dạy phải thấy đó là không thì tôi cũng bắt chước thấy là không. Thì như vậy là tôi vâng lời Bồ Tát chứ làm sao nói là không?" Nói không, Bát Nhã không phải là Bồ Tát kêu mình thấy tất cả là không. Bồ Tát nói sao? Là đây là một vị Bồ Tát Quán Tự Tại hành thâm Bát Nhã nên thấy điều này là không. Bồ Tát chỉ trình bày cái của mình chứ không phải là kêu mình thấy mọi thứ là không để rồi mình sống ngông ngông nghênh nghênh. Nó khác nhau rất là xa. Vì vậy chúng ta học Bát Nhã học ráng cho hiểu, hiểu rồi để mình ngưỡng mộ chư thánh thôi.
[6:37]Còn phần mình khiêm tốn đi đúng con đường Bát Chánh Đạo, ngày nào đó mình chứng rồi mình sẽ thấy giống như Bồ Tát. Thì ở những đoạn trước á là kinh nói về thấy cái tự ngã này, thấy cái sắc của chính cái thân chúng ta, tâm chúng ta là không, của vị Bồ Tát chứ không phải của ta đâu. Rồi tới cái đoạn này, khi mà thấy nơi tự thân là không rồi Bồ Tát mới nhìn ra bên ngoài vạn hữu, tức là nhìn ra ngoại cảnh để rồi thấy nó chỉ là hình thức rỗng. Đây là cái đoạn này rất là logic, nó rất là chặt chẽ. Phải thấy chính mình là không trước rồi Bồ Tát mới nhìn ra bên ngoài mới thấy mọi thứ là không sau, nhớ như vậy.
[7:15]Nên cái người nào mà bắt chước Bồ Tát thì cũng làm ơn bắt chước đúng như vậy giùm. Là sao? Phải ngồi thấy chính ta là không rồi từ từ khi thấy ta là không rồi mới thấy được cái ngoại cảnh là không. Cái trình tự đó là bắt buộc. Cái người nào khi tu mà không thấy cái ta là không cho kỹ nhưng mà gặp cái gì bên ngoài cũng bác là không thì người đó đi sai đường, đi không căn bản và sẽ mang tội. Bát Nhã này ghê lắm, nếu mà thấy đúng như vậy thì người này chứng thánh, mà bắt chước nói bậy nói bạ mà tu không đúng thì chết đọa địa ngục liền. Tại sao đọa địa ngục? Nguyên nhân đọa địa ngục là như thế này.
[7:57]Tức là trong cái đoạn này đó là sau khi thấy được cái tánh không của thân và tâm, từ nơi cái trí tuệ giải thoát siêu việt Bồ Tát nhìn ra vạn hữu rồi thấy vạn hữu là rỗng không. Nhưng mà thấy vạn hữu rỗng không á là có ba hạng người. Hôm trước chúng ta nói rồi, hôm nay nhắc lại vì cái này quá quan trọng. Vì nếu chúng ta hiểu sai chúng ta bị đọa hết vào địa ngục hoặc làm súc sinh hết. Cho nên vì vậy là bài Bát Nhã nào chúng tôi cũng phải nhắc đi nhắc lại ba hạng người thấy không để cho quý phật tử cảnh giác. Hạng người thứ nhất là hạng thấy không của ngoại đạo. Là sao? Nói là thấy vạn hữu là không rồi, cái mở miệng nói:
[8:39]"Tam bảo là không nè, chùa chiền không nè, kinh điển là không." Rồi bất kính đối với kinh điển. Đi cầm cuốn kinh đem quăng, đốt, coi như ta tự tại và coi như đó là không có tội. Ừ. Hoặc là cái tượng Phật mà người ta đang kính trọng á, trèo lên mình đập hay mình leo ngồi lên đầu. Quý phật tử có coi Báo Tuổi Trẻ chưa? Có coi chưa? Báo Tuổi Trẻ hôm kia hôm qua có đăng cái bài một đạo diễn người Mỹ tên là Phillip Caland, làm bộ phim gì đó ổng quảng cáo bằng cách ổng leo lên cái đầu tượng Phật lớn ổng chụp hình phổ biến khắp nơi. Thì những nhà lãnh đạo Phật giáo Thái Lan mới phản đối, nhưng mà Việt Nam mình chưa nghe.
[9:21]Cho nên vì vậy, cứ người này người kia cứ xúc phạm đạo Phật miết. Thì chúng ta cũng phải có cách nào làm á để từ đây về sau họ biết sợ, họ đừng có xúc phạm tới đạo Phật, đừng có xúc phạm tới Đức Phật. Có hai cách làm. Cách nhẹ nhàng, chúng ta yêu cầu mỗi một người đệ tử Phật, vừa là tăng ni hay là phật tử, viết một bức thư gửi lên Tòa Đại sứ của Mỹ nói về cái chuyện đó, chuyện có một đạo diễn người Mỹ mà leo lên đầu tượng Phật ngồi chụp hình. Yêu cầu Mỹ cảnh giác công dân của họ không được xúc phạm tôn giáo. Mỗi một người viết một bức thư, bức thư đó chúng ta photo ra mấy bản, một bản gửi cho Tòa Đại sứ Mỹ,
[10:07]một bản chúng ta gửi về giáo hội của chúng ta, như vậy. Làm được không? Đó là một điều nhỏ nhặt nhất để mình báo hiếu Phật, làm được không? Đấy mỗi người làm, về nói với tất cả mọi người làm điều này. Đó là điều nhẹ nhàng, trong tầm tay chúng ta làm được. Còn điều thứ hai nữa, thì phải những người nào có bản lĩnh á làm cái gì cho thiên hạ sợ chết khiếp luôn, từ đây về sau không dám xúc phạm Phật nữa. Mà cái đó thầy nghĩ không ra, ai nghĩ ra làm gì đó làm thầy không biết. Rồi khi mà nói không như vậy đó, là khi mà bác Tam Bảo là không nè, kinh điển không, chùa chiền không, không xuất gia, không tại gia, à là không tội, không phước, không gì hết.
[10:49]Bác không nhân quả luôn. Nói rằng không nhân, không quả rồi sống bừa bãi, muốn sống gì đó thì sống, thì cái người này hiểu không theo kiểu ngoại đạo, phá đạo Phật, chết đọa địa ngục lập tức liền, không nói tiếng nào. Mà có khi là chưa chết là cái tướng địa ngục đã hiện ra, là sẽ bị như là tâm thần, hoặc là hoàn cảnh cực kỳ khốn khổ, đủ thứ đày đọa rồi mới chết, chết xong là xuống địa ngục luôn. Tức là người này hiểu cái không theo kiểu ngoại đạo, phá tan hết Tam Bảo luôn. Cho nên chúng ta thấy người nào mà mở miệng nói cái gì cũng không, rồi sau đó sống bừa bãi, cho rằng không tội, không phước.
[11:29]Mình nói đạo đức nhân quả, họ gạt ngang, họ nói không nhân, không quả. Nên chứng cao rồi, không nhân, không quả. Biết ngay người này chết đọa địa ngục liền. Nếu mình có duyên thì mình chịu khó cản người ta, sửa người ta lại, chứ đừng để người ta đọa. Còn nếu mình không cản người ta, thì người đó từ từ chắc chắn xuống địa ngục. Cái hạng người thứ nhất, cái không ngoại đạo. Cái không thứ hai là cái không tiểu thừa, là cái người nói rằng là không có chúng sinh để thương yêu, là không có mục tiêu giải thoát để hướng về, không có Phật sự gì cần phải làm, không có công đức gì cần phải tạo hết. Chính cái không gì hết đó mới gọi là công đức,
[12:06]thì người này hiểu cái không theo kiểu tiểu thừa, rồi từ từ sao? Phước hết. Rồi cũng tiêu luôn, chết xong đọa súc sinh luôn. Mà nếu trong đạo Phật nhiều người hiểu cái không như vậy, thì đạo Phật đó sẽ tiêu luôn. Có một lần vậy, chúng tôi gặp một anh á, anh cũng nghiên cứu về Bát-nhã, ngồi nói chuyện với ảnh, thì ảnh mới trình bày cái hiểu về Bát-nhã, thì trong đó ảnh nói rằng là cái gì cũng không, kể cả cái mục tiêu giải thoát, rồi không cần phải làm gì hết, không cần phải tạo công đức gì hết. Nhưng mà không ngờ sau này cuộc đời của anh là đổ vỡ luôn. Vì cái hiểu không theo kiểu ngoại đạo, cho nên không giữ gìn, không kềm chế, không cố gắng, rồi hư luôn.
[12:53]Mặc dù trước đó là một Phật tử rất là ngoan, rất là thuần thành. Nên cái hiểu không theo kiểu mà tiểu thừa vậy, là mình mất hết phước, rồi khi mình mất hết phước, không có cái phước giữ gìn tâm hồn mình, mình sẽ trở thành người hư hỏng. Rồi khi phước hết rồi, đời sống mình cơ cực, khi phước hết rồi, chết mình chắc chắn đi vào đọa xứ, nhẹ nhất là súc sinh, rất là đáng sợ. Nên cái chữ không này mà không biết mà nói bậy thì cực kỳ nguy hiểm. Cũng cái không đó, người ta thành Bồ Tát. Nhưng cũng cái không đó, mình đọa vào ba đường ác liền, đời đời không biết ngày nào mà thoát khỏi. Nên vì vậy, mà chúng ta phải mổ xẻ bài Bát-nhã Tâm Kinh
[13:34]là vì vậy, để tránh cho mọi người cái hiểu lầm. Vì cái không giống như con dao hai lưỡi, nếu không biết dùng nó cắt mình đứt tay. Còn hạng thứ ba là người hiểu không theo Đại thừa. Cái hiểu không theo Đại thừa là do tâm người này cực kỳ thanh tịnh, tìm được một cái điều rất là lớn lao, nên thấy những cái nhỏ là không đáng kể. Mà cái không của Đại thừa là thế này, nói cái này không để bí mật chỉ một cái khác là có. Cái không của Đại thừa hãy nhớ như vậy. Là nói điều này là không, để ám chỉ ngầm đằng sau đó có một cái khác là cái có. Ví dụ, ví dụ khi người đó nói rằng cái ngã này là không, thì để ám chỉ có một cái gì đó rất là lớn phía sau, là cái gì?
[14:33]Khi mà không có cái ngã,
[14:37]là lòng từ bi thương yêu chúng sinh vô tận, mênh mông. Chúng ta nhớ điều này. Đó, khi mà nghe nói cái ngã này là không á, thì những cái hạng người mà ngoại đạo hoặc tiểu thừa đó, thì cho rằng hễ không có cái ta rồi thì không còn có gì nữa, đời này hết, đó là hiểu theo kiểu tiểu thừa và ngoại đạo. Còn cái Đại thừa á, thì khi nói cái ngã là không, thì phải hiểu rằng ám chỉ rằng khi không có cái ta này, cái điều còn lại phía sau là cái tình thương yêu chúng sinh vô tận. Đây là điểm khác nhau. Nên khi cái người nào mà nói ta là không, rồi người đó sống khô khan, lạnh lẽo, không làm gì hết, ta biết cái người này hiểu cái chữ vô ngã, hiểu sai.
[15:20]Còn cái người nào mà nói cái ta là không, rồi sau đó chúng ta thấy họ thương yêu tất cả mọi người, họ hi sinh cả cuộc đời của họ để lo cho Phật pháp, cho chúng sinh, là sống cuộc đời hoàn toàn vị tha, thì chúng ta biết ngay người này nói cái ta là không, là hoàn toàn đúng đắn, hoàn toàn chân chính, đúng con đường của Đại thừa. Hay ví dụ như là một người nói: "Thôi đừng có cái nghi thức này là không, không có chấp cái nghi thức." Nghe không chấp nghi thức, thì cũng hai hạng người hiểu liền. Cái hạng mà tiểu thừa hay ngoại đạo á, nghe nói không nghi thức rồi, thế là không thèm cúng lạy Phật, gặp người không thèm chào,
[16:00]không tiến hành những buổi lễ quan trọng, bởi vì không nghi thức. Là đó là hiểu sai, rồi sống không có cái đẹp nữa. Còn khi một vị Bồ Tát Đại thừa mà nói không có nghi thức, là bởi vì sao? Bởi vì các ngài sống bằng tâm đến với tâm, lúc nào cũng tôn trọng những vị trưởng thượng hơn mình, lúc nào cũng tôn trọng tất cả chúng sinh chung quanh mình, thương yêu chúng sinh chung quanh mình, thương yêu những chúng sinh mà còn thấp kém hơn mình. Nên khi nói cái này không là vì để nói một cái khác cao thượng hơn đang có rất là lớn. Nên chúng ta cẩn thận. Nên khi chúng ta muốn bắt chước Bồ Tát nói một cái gì không,
[16:40]thì chúng ta phải có một cái khác có nha, thì hãy nói là không. À. Chứ còn mình nói không mà không có cái gì có lớn phía sau, thì chúng ta rơi vào tiểu thừa hoặc ngoại đạo liền. Ví dụ như có một người đi học Bát-nhã, xong mới nói với mọi người: "Gia đình là không." Mặc dù mình có chồng, có vợ, có con cái đầy đủ, có nhà cửa, nhưng mà không biết mình học làm sao không biết, cái về mới nói: "Đối với tôi gia đình là không." Thì chuyện gì xảy ra? Chuyện gì xảy ra? Dĩa bay, chén bay ha. Trong nhà gây lộn um sùm, nói: "Bà tu kiểu gì kỳ vậy? Bà nói tôi không phải không? Thôi bà ra khỏi nhà tôi luôn." Gây gổ liền. Nói:
[17:21]"Tu cái đạo gì kỳ." Cho nên nói gia đình là không, rồi không có cái gì lớn hơn thay thế, thì cái không đó là sai lầm. Vậy khi nào mình nói được gia đình là không? Khi nào?
[17:35]Khi nào mình nói là gia đình là không mà ai cũng phải đồng ý hết?
[17:42]Khi nào mà người ta thấy rõ là mình xem tất cả chúng sinh là ruột thịt, là gia đình, tức là mình có một cái gia đình lớn hơn. Mình thương yêu, mình phụng sự một cách cao thượng, có lý tưởng mà ai cũng phải công nhận, thì khi mình nói cái gia đình nhỏ này là không, ai cũng phải phải nể phục và chấp nhận, là cái người này làm việc rất chân chính, lúc nào cũng làm việc từ thiện, lo cho tất cả mọi người, mà đối xử gia đình mình cũng rất là tốt và cũng lo cho công việc của xã hội ổn định, thì cái người đó mà có nói với mọi người: "Đối với tôi gia đình là không. Bởi vì thế sao? Bởi vì cả cái đất nước này là gia đình của tôi,
[18:22]cả cái chúng sinh này là gia đình tôi, cả Phật pháp là gia đình tôi, tất cả chúng sinh là người thân yêu của tôi." Nói câu đó người ta nghe chấp nhận liền, vì cái người này thể hiện được điều đó trong cuộc sống là xem tất cả chúng sinh là ruột thịt. Còn nếu mình chưa có cái có đó mà mình cứ huênh hoang mình tuyên bố mà gia đình là không, thì đúng là mình chọc giận mọi người thân của mình. Nhớ như vậy. Cho nên cái không của Bồ Tát Đại thừa là vĩ đại. Vĩ đại vì sao? Vì khi nói cái này không vì các ngài bảo đảm phía sau đó có một cái có rất là lớn, hãy nhớ như vậy.
[19:03]Mà cái quan trọng nữa là ví dụ như thế này, khi mà chúng ta nghe nói câu này: "Cuộc đời này là một giấc mộng." Chúng ta có nghe chuyện này không? Có nghe câu nói này chưa? Đời này chỉ là một một giấc mộng, nghe chưa? Nghe rồi phải không? Cho nên để minh họa cho cái đạo lý này, đời là một giấc mộng, chúng ta nghe nhiều cái câu chuyện hấp dẫn. Chuyện hấp dẫn, như là có một câu chuyện một cái anh học trò nghèo đi thi. Thì anh trên đường đi thi, anh mới ghé vào một cái nhà, anh xin mượn cái nồi nấu cái nồi kê, nồi cháo kê, ăn cho đỡ đói. Thì anh mới xin ít củi, tại cũng nghèo, người nhà người ta thương tình người ta cho.
[19:51]Cái nấu nồi kê, nấu xong anh mới mang ơn cái người chủ nhà, tại vì lúc mà nấu cái người ta mới cho thêm, bỏ thêm miếng cá khô, miếng thịt đồ vô cho có sức mà đi, thì anh mới lên đường anh về kinh rồi anh thi đậu. Anh thi đậu thì anh nhớ ơn cái người mà đã giữa đường cho anh ghé tạm nấu nồi kê, cho thêm lương thực giắt đi đường. Nhưng mà anh thi đậu làm quan, vì bận việc quan cho nên là không có về thăm cái người đó được. Thì làm quan ở triều đình, rồi khi làm quan anh được gả công chúa, hồi xưa có cái công thức hễ ai đậu cao vua vác công chúa gả. Rồi khi mà trong cái làm quan trường như vậy, có nhiều cái xung đột, tức là có sự cạnh tranh,
[20:31]sự ganh tị, sự mưu hại ngấm ngầm nhau rất là vất vả. Rồi vì có những cái sự mưu hại ngấm ngầm, nên khi mà có giặc ở biên thùy, mấy ông quan mới xúi vua đẩy anh đi ra chiến đấu. Hồi xưa người ta đi thi làm quan văn chứ sự thực ai cũng giỏi võ. Thì anh đành phải lên đường đi, nhưng mà trước khi đi là vua trao cái gươm lệnh, mà cái trận giặc này là quan trọng chỉ được thắng chứ không có được thua. Mà trong đó nó có ký một cái quân lệnh, có những trận đánh mà khủng khiếp á, là mấy ông quan ổng gài ổng vua, không biết ổng nói thế nào ổng gài ổng vua là phải ký cái quân lệnh, chứ không phải là luôn luôn trận nào cũng ký cái quân lệnh hết.
[21:07]Cái quân lệnh là thắng thì về được cái chức nào, thua thì về bị chém đầu. Có những cái trận đánh mà điều kiện khắt khe như vậy, thì ông vua kỳ này giao cái gươm lệnh ra mà buộc phải ký cái quân lệnh đó. Mà mấy ông quan này biết chắc chắn là không còn đường về, tại vì giặc rất là mạnh. Nên là ổng xúi ông quan, cái anh Hòa Mãi này ra đánh một trận đầu để thua chơi, rồi còn mấy ổng sẽ dàn những trận sau đó là hai bên đều lực lượng nó yếu hết, họ đem cái quân phía sau lên họ vét họ đánh sẽ thắng. Cái âm mưu như vậy. Thì quả nhiên anh đi anh đánh bị thua, thua tơi tả mà phải chạy trốn, biết rằng không còn đường về triều đình, về là bị chém liền.
[21:48]Thì anh thất tha thất thiểu, không ngờ trên cái con đường chạy trốn như vậy, anh về lại đúng cái gia đình mà ngày trước đã cho anh nấu cái nồi kê. Thì vào anh đập cửa, anh đập cửa do anh đập mạnh quá, anh giật mình thức dậy. Thì ra cái nồi kê mà hồi nãy người ta cho nấu chưa chín, chưa chín. Anh chưa hề đi thi, chưa gì hết trơn, chưa đậu làm quan, chưa đánh giặc, chưa gì hết trơn, mới nằm ngủ. Bởi mới có câu chuyện đời là một giấc mộng á, khi tỉnh giấc nồi kê chữa chín là vậy. Khi tỉnh giấc, mặc dù thấy làm quan có mấy chục năm trời. Thì họ minh họa điều đó là gì? Nói cuộc đời là một giấc mộng.
[22:29]Và khi nếu hiểu cuộc đời là một giấc mộng, rồi chúng ta ngừng ngang đó, không nói gì nữa, thì đó là cái hiểu của tiểu thừa. Xem đời là giấc mộng, rồi không đáng để cho mình phấn đấu, không đáng để cho mình tạo phước lành, không cần thiết để mình phải thương yêu ai để xây dựng cuộc sống này. Thì đó là cái cuộc đời là giấc mộng, là của tiểu thừa. Vậy làm sao mới là đại thừa?
[22:59]Chỗ này trở thành đại thừa. Ví dụ ai nói với mình, đời là một giấc mộng, rồi mình lắng nghe còn câu sau không? Nếu họ ngừng ngang đó, mình biết ngay người này hiểu tiểu thừa và rất là tội nghiệp cho họ. Họ sẽ từ từ họ hết phước, họ tiêu luôn. Còn nếu mà họ nói câu đó, đời là một giấc mộng, mình nín thở mình lắng nghe, họ nói thêm câu này nữa nữa thì đúng nè. Nói là đời là một giấc mộng, nhưng mà mọi điều trong giấc mộng đó biến hóa theo luật nhân quả nghiệp báo. Thì người này là đại thừa. Tức là nói anh là mộng, tôi là mộng, nhà cửa lầu đài đều là mộng, ừm, giàu hay nghèo đều là mộng, sang hay hèn đều là mộng, đường vào chùa Từ Tân đều là mộng,
[23:48]buổi chiều có lá rơi là mộng, nên là đêm xuống trăng lên vẫn là mộng. Rồi sáng sớm, khi có ánh mặt trời lên, có tiếng gà gáy, có tiếng chim reo hót, và buổi trưa hè có hạt mưa rơi, có những lần đường ngập lụt, chúng ta đi về chết máy, dắt xe giữa đường phố, tất cả đều là mộng. Nhưng những điều đó đều đi trong nhân quả. Nếu người nào nói câu đó thì đó là đại thừa. Đồng ý không? Nhớ như vậy, nhớ như vậy.
[24:25]Bây giờ chúng ta giải thích lại tại sao đời là mộng. Hồi nãy là một tiền đề thôi. Vô mình nói đại, phan ngang đại, ờ tất cả là không, hoặc mình phan ngang nói đại, đời chỉ là giấc mộng, nhưng mình chưa chứng minh, bây giờ chứng minh. Tại sao? Tại sao mà thị chư pháp không tướng? Nghĩa là vì như thế nên tất cả mọi thứ trên đời chỉ là hình thức trống rỗng. Không tướng là hình thức trống rỗng. Vì chúng ta định nghĩa chữ hình thức trống rỗng cái đã, rồi mới biết tại sao Bồ Tát mà xem mọi thứ trên đời chỉ là hình thức trống rỗng. Hình thức trống rỗng nghĩa là gì?
[25:08]Ví dụ chúng ta coi một cái gì đó mà chỉ là hình thức trống rỗng, có nghĩa là cái đó nó chỉ có cái vỏ, cái hình thức bên ngoài mà mình không xài được, không sử dụng được bên trong, không có thực chất để sử dụng. Thì cái đó gọi là hình thức trống rỗng. Ví dụ như là ai cho mình một sợi dây chuyền vàng, cân nặng đúng 5 lượng, nhưng mà họ dặn mình là nhưng mà anh đeo cho đẹp nhưng anh đừng đem bán, anh bán công an bắt anh, tôi không có đền, tôi không có đi nuôi. Vì sao vậy? Vì sợi dây chuyền đó là vàng? Vàng giả. Nó chỉ có hình thức mà không xài được. Thì cái đó mới gọi là hình thức trống rỗng. Là dòm thấy đẹp đẹp rồi chứ xài không được, thì gọi là hình thức trống rỗng.
[25:58]À, ví dụ như là ờm cái anh chàng kia mới nói với người bạn, ồ, cách tôi 5 căn nhà có cái cô đó thiệt đẹp. Anh chàng nói tên gì? Ủa, tên là Nguyễn Thị Bé Ba. Cái anh ảnh, ô tôi biết cô đó rồi. Không, cô đó trống rỗng, không có gì đâu, đừng đừng để ý. Nghĩa là sao? Nghĩa là sao? Khi mà nói một cô gái đẹp mà trống rỗng nghĩa là gì? Tức là cô này có cái ngoại hình nhưng mà tâm hồn thì rất là tệ, không có sâu sắc, cơm nấu không chín, quần áo giặt không sạch, nói năng thì đốt chát, ví dụ vậy đó. Là ai ở gần ba ngày là sợ té khói, vậy đó, nên gọi là rỗng, đi rỗng vậy đó.
[26:46]Hoặc là một cô gái vậy, có một cái anh chàng tới tán tỉnh, cái một người bạn tới nhờ thôi chúc mừng, chúc mừng bạn lúc này bắt đầu cũng hết ế rồi có người yêu. Cái cô này nói không có đâu trời, anh chàng tốt mãi rã đáo, không có gì không được nết nết cái gì hết trơn á. Ngồi nói nụ cười cũng không có duyên, nói câu đó là người ta ghét tới đó, làm không biết làm gì, bóng đèn hư, không biết thay. Ờ bữa nói chuyện nó rỗng. Như vậy rỗng có nghĩa là có cái hình thức vậy á, nhưng mà sự thực sai không được, sai không được, gọi là hình thức rỗng. Nói thị chư pháp không tướng là các pháp đều chỉ là hình thức trống rỗng.
[27:27]Hoặc là một Phật tử đi chùa, mà đi chùa rồi cái nói ông đi chùa nào? Nói tôi đi chùa đó đó. Cái người nói ôi, chùa nó coi lớn mà rỗng, là sao?
[27:41]Là cái chùa đó có thể có hình thức đẹp, lớn, nhưng mà bên trong không có, không có người tu tốt, không có làm nên những Phật sự, không có thuyết pháp, không có tu tập, không có làm những việc từ thiện, người bên trong không có thúc liễm giới hạnh, ví dụ vậy. Thì đó là cái chùa lớn mà mà rỗng. À, hoặc là... ừm... ví dụ về vô nhà mình thấy cái két sắt thiệt lớn, cái nói: Ôi dồi ôi, nhìn két sắt này, anh cho tôi mượn ít tiền. Nói không anh ơi, coi như vậy chứ không có đồng nào ở trỏng hết. Mở ra coi nó trống rỗng, tức là có hình thức mà không xài được. Đó là hình thức trống rỗng. Thì như vậy, thì khi mà Bồ Tát thấy các pháp là hình thức trống rỗng,
[28:27]tức là Bồ Tát thấy mọi thứ trên đời này không xài được, phải không? Mới gọi là không tướng là hình thức trống rỗng. Mà tại sao Bồ Tát lại thấy không xài được, trong khi mình sao? Mình cái gì cũng, cũng xài được hết. Mình cái gì cũng xài được, nhưng Bồ Tát thì lại thấy không xài gì được hết. Là vì sao vậy? Chúng ta thấy trên đời này á, thực ra đó là nếu nói mà xài được á, sử dụng được cái gì cũng xài được hết. Ví dụ sao? Cái gì nó cũng có cái công dụng của nó. Ví dụ như là chén cơm lúc, lúc ta đói lòng, phải không? Lời an ủi lúc ta buồn tủi. Cơn mưa trong cái ngày hè, ngày nóng bức, một chiếc áo ấm trong ngày đông giá lạnh.
[29:20]Cái gì nó cũng có cái công dụng của nó. Hoặc là cái cây viết để ta viết thư, nói những lời thương yêu đến với người thân của ta. Hoặc là chiếc ghế khi ta đứng lâu đã mỏi, cái căn nhà là cái mái ấm của ta, cái chiếc xe để đưa ta đi rong ruổi trên mọi nẻo đường nhân thế, thậm chí cục phân. Làm sao? Xài được không? Bón cây cũng nên, sẽ làm một cây hoa tươi tốt như thường. Cho nên mình thấy cái hoa đẹp chứ, nó đã được bón bằng cái mà, mà mình nghĩ rằng xài không được. Sự thật cái cành hoa đẹp này cũng từ đó mà, mà ra. Cho nên vì vậy, cái gì cũng xài được nội rác là cái thứ bỏ đi. Nhưng mà làm sao?
[30:05]Bây giờ thì chuyện gì xảy ra đối với rác? Đã có nguyên cái công nghệ tái chế rác, thấy không? Công nghệ tái chế rác, phân loại hết, phân loại hết, cái nào xài được cái nào xài, người ta recycle hết, người ta tái chế lại hết. Nên người ta bỏ rác ở các nước văn minh, người ta bỏ rác không có dồn chung mà người ta bỏ nhiều loại, vì bỏ kim loại, bỏ qua một bên thủy tinh, bỏ qua một bên, ni lông bỏ qua một bên. Còn cái loại mà phân hủy hữu cơ thì nó bỏ riêng ra. Thì những cái loại mà phân hủy người ta sẽ đi làm phân bón, nhựa ni lông tái chế, sắt kim loại tái chế, thủy tinh tái chế, vân vân. Thế là sử dụng lại hết, không có cái gì bỏ đi, cái gì nó cũng có công dụng.
[30:48]Rồi ví dụ như là sấm sét có công dụng không? Có không? Hiện nay nói sấm sét thì mình thấy không thấy công dụng nhiều, nhưng mà công dụng của sấm sét trong thiên nhiên là để tạo đạm cho không khí. Nhưng mà cũng không rõ ràng, một ngày nào đó sấm sét cũng không bị bỏ đi. Sau này những nhà khoa học sẽ chế tạo được những chiếc đĩa bay. Hễ mà tới trời mà giông gió họ đi tìm sét họ ăn. Máy bay nó đi xuyên vào những đám mây để mà lấy sét. Thì khi sét đánh vào cái đĩa bay đó là đĩa bay nó được tích điện. Mà cái nguồn điện nó lớn không? Sét là điện lớn khủng khiếp lắm. Và khi mà cái một đĩa bay bay vào cái đám mây có sét,
[31:31]bị sét đánh ầm ầm ở trong đó rồi chứa đủ điện rồi, thì cái đĩa bay đó sẽ đủ năng lượng để bay đi thăm các hành tinh khác. Chứ không cần phải đốt mà xịt khói xì xèo như bây giờ, không cần mà mỗi lần mà phóng một cái mũi tên lửa mà đốt không biết bao nhiêu nhiên liệu, đốt không biết bao nhiêu là vật chất, rất là phí phạm. Thế là mỗi lần mà chúng ta thấy đưa một cái vệ tinh lên cao đi về, đốt đi không biết bao nhiêu tấn những cái nhiên liệu rất là quý giá của trái đất, bỏ hết vào không khí, bỏ hết vào vũ trụ, rất là phí phạm. Thì sau này người ta sẽ không phí như vậy nữa. Người ta sẽ đi thuần bằng điện và những đĩa bay nó bay vào đám mây
[32:11]để lấy điện, sấm sét ầm ì ầm ì rồi đủ điện đi luôn, không cần, đấy. Và trên đường đi họ ghé vào những cái hành tinh, có những hành tinh cũng có sấm sét, họ bay vào lấy điện bay tiếp nữa. Nên không có cái gì bỏ đi hết. Như vậy tại sao Bồ Tát lại không hiểu được như vậy? Không hiểu được cái quý giá của một chén cơm lúc mà người ta đói lòng, hả? À một cái mái hiên nhà mà chúng ta ghé tạm bên đường khi mà cơn mưa bất ngờ ập tới, vân vân. Cái gì cũng có công dụng dễ thương của nó, nhưng Bồ Tát lại thấy không xài được gì hết. Thứ gì cũng không xài được, không sử dụng được, không có công dụng đối với các Ngài, nên các Ngài phán cho một câu:
[32:54]"Thị chư pháp không tướng", tất cả mọi thứ trên đời đều chỉ là hình thức rỗng, không dùng thứ gì được hết. Mà tại sao vậy?
[33:07]Tại sao? Cái chữ mà "thị chư pháp không tướng" á là các pháp chỉ là hình thức rỗng á, chúng ta dễ bị giải thích theo vật lý. Chúng ta ngồi chúng ta chứng minh theo vật lý là cái nhà này là hợp nhiều cái lại, cái quạt này nhiều thứ lại. Nhưng mà chúng ta cũng không tránh được là nó vẫn có công dụng phải không? Nhà để ở, quạt để thổi gió làm mát giải nhiệt. Còn ở đây Bồ Tát á nói các pháp là hình thức rỗng là các Ngài nói theo cái tâm chứng, chúng ta nhớ như vậy. Giống như hôm trước chúng ta ví dụ cái mà "sắc tức thị không" là 4 triệu bằng 5 triệu nhớ không? Nhớ phải không? Nên nói theo cái tâm tự tại của các Ngài mà các Ngài thấy 4 triệu bằng 5 triệu,
[33:47]thậm chí là cho 5 triệu rồi đòi lại cũng không động tâm cho nên 5 triệu bằng không có triệu nào, là nói theo tâm chứng chứ không có chứng minh theo vật lý. Thì ở đây cũng vậy, khi mà vị Bồ Tát nhìn mọi thứ trên đời chỉ là hình thức rỗng, không có cái công dụng gì để sử dụng hết, thì chúng ta cũng phải hiểu là các Ngài nhìn điều đó không phải bằng cái giải thích vật lý mà bằng tâm, tâm chứng các Ngài, bằng cái sự tự tại gì đó khủng khiếp, nên các Ngài thấy mọi thứ đều là không, là rỗng hết.
[34:21]Sở dĩ mà Bồ Tát mà thấy mọi thứ đều là rỗng, là không sử dụng là bởi vì? Bởi vì sao? Bởi vì các Ngài không xài. Đơn giản vậy thôi, các Ngài không dùng. Vì các Ngài không dùng nên các Ngài thấy nó không có, không có công dụng. Vì các Ngài thấy nó không có công dụng nên các Ngài thấy nó chỉ là hình thức rỗng, đơn giản vậy thôi. Mà chính nguyên nhân ban đầu là do các Ngài không cần. Không cần thứ gì hết. Không cần phải dùng tới bất cứ thứ gì hết, cho nên các Ngài mới thấy nó không có công dụng đối với mình. Vì thấy nó không có công dụng đối với mình nên nó chỉ là hình thức, hình thức rỗng. Cái lý luận là vậy đó, lý luận chỉ là vậy.
[35:04]Nhưng mà quý Phật tử nghe chưa xuôi tai phải không? Nghe chưa xuôi tai là do đâu? Do ở chỗ là nói rằng Bồ Tát không cần gì hết, phải không? Bồ Tát không cần gì hết, mà tại sao Bồ Tát không cần gì hết? Tại sao? Muốn hiểu cái chữ mà Bồ Tát không cần gì hết thì chúng ta phải hiểu Tứ Diệu Đế. Trong cái đế đầu tiên là Khổ đế. Khổ đế nghĩa là gì? Chúng ta nghe Tứ Thánh Đế chưa? Nếu ai chưa nghe thì chúng tôi nhắc lại chút. Trong cái chân lý đầu tiên Đức Phật nói là mọi thứ trên đời này đều chỉ là đau khổ. Và tất cả mọi điều chúng ta vật lộn, lăn lóc trên đời này chỉ là để giải quyết vấn đề đau khổ và hạnh phúc mà thôi.
[35:57]Nghĩa là suốt đời chúng ta, hết kiếp này tới kiếp khác, chúng ta chỉ làm mỗi một công việc duy nhất là tránh cái khổ và tìm cái vui. Tất cả mọi điều, hãy suy nghĩ lại điều đó. Nghe câu này mình ngạc nhiên, khi mình chưa suy ngẫm mình ngạc nhiên lắm. Mình nói: Ủa tôi có nhiều việc tôi làm, đâu phải là suốt ngày tôi tránh khổ tìm vui đâu. Là tôi còn phải đi chợ, nấu ăn, tôi đâu có tránh khổ tìm vui không? Chính cái đi chợ, nấu ăn là gì? Là tránh khổ tìm vui, đúng không? Đúng không? Vì nếu không đi chợ, nấu ăn thì cái gì sẽ xảy ra? Đói. Đói khổ không? Khổ. Rồi nói: Tôi đâu có tránh khổ tìm vui đâu, là tôi mắc dọn dẹp nhà cửa để lát cho
[36:38]chồng tôi về, nghĩa là cho ổng thấy ổng vui, đâu có tránh khổ tìm vui. Nhưng mà sự thật là có phải tránh khổ không? Tại vì nếu mình để nhà cửa bầy hầy thì ông chồng mình ổng làm sao? Lập tức có bồ nhí liền! Thì mình có khổ không? Khổ. Nói câu này mấy ông đừng cười nha, đừng ỷ eo đấy không được. Cho nên là nói mọi thứ trên đời này á, nghĩa là chúng ta loay hoay suốt đời hoặc là chúng ta cúi xuống cột lại cái chiếc giày cũng là tránh khổ tìm vui.
[37:09]Tất cả mọi chuyện đều là tránh khổ tìm vui. Và chúng ta để cái chậu bông này cũng là tránh khổ tìm vui nữa, có không? Chúng ta nghĩ nó vui hơn chút, đỡ khổ hơn chút. Cho nên cái Khổ đế đầu tiên là bất cứ mọi điều chúng ta làm trong suốt kiếp này và những kiếp khác chỉ có một việc duy nhất là tránh khổ tìm vui, không có chuyện thứ hai, không có mục tiêu thứ hai. Hãy tin điều đó. Đức Phật nói một câu này là một cuộc cách mạng về cái triết học cho cả thế giới này. Nghĩa là một nền triết học phân tích đủ thứ điều hết, Đức Phật rút lại trong một cái nắm tay, trong một câu nói duy nhất: Tất cả mọi điều chúng sinh làm trên đời chỉ là tránh khổ tìm vui.
[37:47]Nói có một giáo lý khác họ nói: Không, tôi không có tránh khổ tìm vui, tôi là tôn thờ Thượng đế, tôi cầu chết được sinh về Thượng đế. Thì mình mới hỏi: Về Thượng đế để làm chi? Để cho vui. Cũng vui thôi chứ không gì. Chúng ta nhớ tất cả tôn giáo khác không bao giờ lọt ra khỏi được cái triết lý mà Phật đã nói là tránh khổ tìm vui. Thì như vậy, mọi điều chúng ta làm ở trên đời này, mọi điều chúng ta cần trên đời này đều là tránh khổ tìm vui, đúng không? Chúng ta cần cái áo, chúng ta cần cái nhà, chúng ta cần một lời nói ngon ngọt, chúng ta cần một ánh mắt yêu thương, chúng ta cần một cái nụ cười ưu ái.
[38:27]Tất cả chúng ta cần là để cho chúng ta bớt bớt khổ, được vui, đúng không? Hãy nghĩ lại cho kỹ, chính xác luôn, tất cả đều. Nhưng mà Bồ Tát thì sao, còn khổ không? Bồ Tát còn khổ không? Tâm các Ngài như là cả cái vũ trụ này. Tâm các Ngài là cả vũ trụ này, cho nên không bao giờ còn đau khổ. Vì không bao giờ còn đau khổ nên các Ngài còn cần phải đi tránh khổ tìm vui không? Không! Vì không cần phải tránh khổ tìm vui nên các Ngài không cần bất cứ thứ gì trên đời này. Đồng ý chưa? Không cần bất cứ thứ gì trên đời này hết, cho nên mọi thứ trên đời này đối với Ngài là rỗng. Hợp lý chưa? Hợp lý. Cho nên chính là chúng ta nói tại sao Bồ Tát mà nhìn tất cả các pháp
[39:19]trên đời này chỉ là hình thức rỗng là từ nơi cái tâm tự tại. Chúng ta đi trở lại cái logic này lại, là chính từ cái tâm tự tại không bao giờ còn đau khổ nữa, bởi vì các Ngài đã chứng đạt được bản thể của vũ trụ. Tâm các Ngài là tất cả vũ trụ vạn hữu, không bao giờ còn đau khổ. Vì không bao giờ còn đau khổ nên các Ngài không bao giờ cần phải làm cái việc là tránh khổ tìm vui. Vì không còn phải làm cái việc là tránh khổ tìm vui nên các Ngài không cần bất cứ thứ gì trên đời này hết. Không cần bất cứ thứ gì trên đời, nên các Ngài thấy mọi việc trên đời chỉ là hình thức rỗng. Nhưng, nhưng khi các Ngài hiện thân ở trên đời thì
[39:59]chúng ta thấy các Ngài dường như cũng cần đủ thứ. Ví dụ, ví dụ bây giờ có một vị Bồ Tát nói tôi cần cất cái chùa Từ Tân. Một vị Bồ Tát vị trụ trì ổng nói: Tôi cần cất cái chùa Từ Tân để có chỗ cho Phật tử tu học. Thì mới ban đầu mình nhìn thấy mình nói: Ủa, sao nói ông thầy trụ trì chùa Từ Tân là Bồ Tát mà thấy ổng cũng cần? Thầy nói là không cần sao ổng cũng cần? Đây là chỗ khác nhau, tức là Bồ Tát làm mọi điều vì chúng sinh, cho nên không làm cho mình. Nên làm cũng được mà không làm cũng không sao, bởi vì chính bản thân các Ngài không cần gì hết. Nghĩa là Phật tử nghe lời, cúng thì cất lên ngôi chùa chơi cho Phật tử
[40:42]tu học, còn Phật tử xù không cúng thì không có chỗ Phật tử tu ráng chịu, còn Ngài vẫn tàn tàn, bình thản, không chuyện gì xảy ra hết. Không cần, coi mọi thứ là rỗng là vậy. Ví dụ bây giờ có người vác búa tới đập sập hết cái ngôi chùa này thì các Ngài sao? Tỉnh bơ. Vì đối với Ngài cái chùa có sập không làm Ngài đau khổ, phải không? Không làm Ngài đau khổ, bởi vì các Ngài có hạnh phúc tự thân. Còn mình ví dụ bây giờ mình là một phàm phu, mình chắt mót tiền bạc mình cất lên một cái nhà, giờ bữa bất ngờ có gì đó nó động đất hay gì đó nó nó sập cái nhà đó thì mình sao? Mình chết điếng cả cuộc đời này được phải không?
[41:21]Đau khổ vô cùng, nên mình không thấy được cái nhà này là rỗng. Còn một vị Bồ Tát có duyên dựng lên cả một cái nhà, một cái lâu đài hay một cái chùa, một cái đền, nhưng mà không có duyên cái nó sập hết, tỉnh queo, không bám tâm, không hạnh phúc hay đau khổ theo cái nhà đó. Mà vì các Ngài có cái hạnh phúc tự tại nơi tự tâm mình, do cái sức thiền định, trí tuệ và công đức vô lượng kiếp nên các Ngài tự mình hạnh phúc, không có lệ thuộc. Còn nếu xuất hiện ở trên đời có làm bất cứ điều gì cũng chỉ là vì chúng sinh. Nói chúng ta đó bởi vì chúng ta cần đủ thứ chuyện, cho nên là chúng ta bị lệ thuộc và cảm thấy mọi thứ trên đời này
[42:03]rất là thật, không phải là hình thức rỗng, cái gì cũng có công dụng. Chúng ta cần 2.000 để, để giữ xe hai bánh phải không? Hoặc chúng ta cần tới một trăm cây để mà mua một căn nhà. Dạ. Rồi chúng ta cần một cục phân để bón cây cho tới cần một cái lu gạo cho đủ, đầy đủ ăn. Nghĩa là từ nhỏ tới lớn đều giúp chúng ta bớt đi đau khổ, còn Bồ Tát không cần thứ đó. Ngay cả vì Bồ Tát đối với cái thân của các ngài, các ngài cũng không có bị dính mắc. Nếu còn duyên, sống chơi, à cứu giúp chúng sinh, giáo hóa chúng sinh chơi. Không còn duyên nữa sao? Bỏ thân cái rẹt, đi liền, không có vướng mắc. Nên vì vậy đối với các ngài mọi thứ trên đời không cần thiết.
[42:51]Chính vì không cần thiết nên các ngài nói là, là rỗng, rỗng là như vậy. Ừ. Mọi thứ mà các ngài cần ở trên đời này á chỉ là phương tiện để giao tiếp với chúng sinh thôi. Hen. Nên một vị Bồ Tát là các ngài có thể mặc bộ đồ đẹp trong một buổi lễ lớn. Chứ không phải là hễ mà nói không cái thứ gì không quan trọng, trong cái buổi lễ Phật đản mình chơi mặc cái quần mà ơ đứt hết một ống còn ống lòi nguyên cái chân ra không có, không có chuyện đó. Nên Bồ Tát vẫn nghiêm chỉnh đàng hoàng, không có. Đó. Nghĩa là mọi thứ trên đời là phương tiện giao tiếp với chúng sinh, nhưng mà các ngài không lệ thuộc bởi vì tự các ngài có hạnh phúc.
[43:30]Nhưng mà lâu lâu cũng có một vài vị Bồ Tát thị hiện mấy ông ngông á, mấy ông ngông mấy ổng làm mấy chuyện mình không hiểu nổi. Ví dụ như là ngài ngài Tế Điên, ngài Tế Điên. Ngài Tế Điên thì ổng làm nhiều chuyện mà không ai hiểu nổi. Bởi vì cái thần thông ổng lớn và ổng tự tại, ổng cứ thị hiện trên đời ổng phá phách chịu không thấu á. Là có khi vô thăm thầy trụ trì, tới cái giờ ăn cơm, thì thầy trụ trì cũng là người đắc đạo, nhưng mà thầy trụ trì ổng đắc đạo á thì ổng là một vị Bồ Tát hiền lành chân chính ổng không có nghịch hạnh, nên ổng điềm đạm, đĩnh đạc, chuẩn mực, nghiêm trang oai nghi tế hạnh.
[44:10]Còn ngài Tế Công nhà ta thì quậy tưng bừng. Lâu lâu đi quậy đâu đã đời về thăm. Cái thầy trụ trì hỏi là: "À ông về đây có việc gì không?". Cái ổng nói: "À dạ con nhớ thầy", tại thầy trụ trì là thầy ổng. Mà ông thầy trụ trì cũng đắc đạo rồi. Nói: "Dạ con nhớ thầy". Ông nói: "Ờ thôi nhớ thì thôi lại đây ăn cơm chung với thầy, ngồi chung bàn". Chứ mọi lần thầy trụ trì thì ổng ngồi cái bàn riêng, đệ tử thì ngồi dãy dưới, chứ không ngồi bàn. Cái ổng nói: "Ờ", ổng nói: "Dạ dạ", cái ổng ra lấy cái giỏ phía sau ổng, giở nguyên một con cá nướng á, đem đến để luôn trên bàn thầy trụ trì á. Ổng ngồi chồm hổm, ông thầy trụ trì thì ngồi điềm đạm tụng kinh đàng
[44:47]hoàng, khắc bát rồi ngồi ăn điềm đạm, ổng ngồi chồm hổm hai chân, ngồi gắp, ổng gắp cá ổng ăn ổng nói chuyện với thầy trụ trì. Tức là chúng thì chướng tai sừng sỏ lên, nhưng mà thấy thầy trụ trì là người đắc đạo mà ngồi điềm đạm, vẫn thương yêu, thương yêu điềm đạm thương yêu ổng, thì chúng không có dám làm gì, nhưng mà hiểu không nổi, hiểu không nổi. Thì có những vị Bồ Tát lâu lâu ổng nghịch ngợm một chút kiểu đó, chứ còn đa phần Bồ Tát là giống như ông thầy trụ trì á, ổng chuẩn mực, điềm đạm, đâu đó đúng. Nghĩa là cái gì người ta quý trọng thì các ngài cũng trân trọng theo. À cái gì người ta không thích thì các ngài cũng không thích theo.
[45:23]Nghĩa là sống rất là hài hòa với chúng sinh, chỉ có mình ngài Tế Công ổng quậy chịu không thấu. Hoặc là ngài Phổ Hóa, lúc mà sống với ngài Lâm Tế vậy á, ổng đó ổng đi đầu làng cuối xóm ổng phá không ai chịu nổi, nhưng mà thật ra là cũng để giáo hóa, để dạy người ta, vân vân. Hoặc là như là ở Việt Nam mình cũng có một cái ngài mà thiền sư vậy á, ổng đi vào ổng giáo hóa cái xứ người Chiêm Thành. Thì dân đó là dân họ làm cá, thì ổng mới kêu người ta quy y, đừng sát sinh. Cái họ mới nói: "Trời ơi, tụi tôi sống nghề cá mà sư bắt tụi tôi đừng có sát sinh nữa tôi sống bằng cái gì?". Cái họ mới nói: "Trời ơi, tụi tôi sống nghề cá mà
[46:04]sư bắt tụi tôi đừng có sát sinh nữa tôi sống bằng cái gì?". Bây giờ mời ngài ăn, ha. Cái ổng nói, nói ngài ăn đi không có chết chóc gì đâu, cá đây tụi tôi ăn đời cha con, đời ông ăn rồi, tới cha ăn rồi tới đời tôi ăn con tôi ăn, cá có đâu chết chóc đâu, thôi mà không biết tội lỗi gì biết ăn sống mạnh phây phây à, ăn miếng cho vui mà. Cái ngài mới nói: "Ăn cá nhiều cũng tội lắm á, cho nên thôi". Ổng nói: "Không, không tội lỗi gì đâu, tụi tôi... ngài ăn đi mà". Ổng mới ngài mới nói: "Nhưng mà nếu mà tôi ăn mà lỡ có chuyện gì mà tôi đền mấy ông?". "Được, đền mà không sao ăn". Thế ngài ngồi ăn. Ổng ăn đâu hết một đĩa cá.
[46:38]Ổng ăn xong bắt đầu ổng lăn ổng la, ổng lộn quá chừng, cái mấy người kia xanh mắt mày tại ổng la ổng la dữ dội lắm, ổng có thần thông nên ổng la ổng giãy y như thiệt á. Tới chừng ổng nói: "Đó mấy người không bắt đền tôi bây giờ tôi tự tôi chữa nha". Cái ổng ngồi xếp bằng lên ổng vỗ vỗ bụng ổng ói ra mấy con cá sống giãy đành đạch á. Hồi nãy là mấy con cá chết họ nấu xong rồi. Mà vô bụng ổng xong không biết nó sống lại không biết giãy đành đạch, ổng bắt đem đi thả. Cái người dân họ thấy sợ quá, cái từ đó họ tin, ổng này, bắt đầu ổng mới dạy nhân quả, đạo đức, ổng quy y cho cả cái làng đó rồi ổng đi.
[47:09]Có những vị họ thị hiện bằng thần thông kỳ lạ, chứ còn bình thường thì Bồ Tát họ vẫn sống một cái đời sống đàng hoàng, chuẩn mực để mà giao tiếp chúng sinh, mặc dầu trong tâm các ngài, các ngài không cần bất cứ điều gì, không cần. Nó cái hay như vậy. Cho nên cái chỗ mà nói "chư pháp không tướng" là chỗ các ngài không cần gì hết. Ở đây á là cái chỗ khác nhau giữa ta với Bồ Tát là chỗ này, là tùy theo cái tâm tự tại của ta, tùy theo cái mức độ quan trọng của mỗi thứ là ta thấy là cái đó nó có trống rỗng hay là không nha. Đó. Ví dụ thế này, ví dụ khi mình mới tu, tâm mình chưa có đạt được cái sự chứng ngộ,
[47:51]thì khi mình làm được một điều tốt, ví dụ như là hôm đó mình thấy một cái người nghèo mà họ khó khăn quá, nhà cửa thì không đủ gạo ăn, con họ tới lúc phải đóng tiền đi học, mình mình thấy như vậy mình mới xuất tiền ra mình cho con họ đóng tiền học đại học, rồi mình đem gạo lại mình cho gia đình họ ăn, rồi mình đi kiếm cái việc gì đó cho họ làm có mà nuôi con họ. Rồi mình làm được nhiều việc như vậy, thì có người bạn biết, người bạn biết mới đem vào trong chùa nói với thầy trụ trì, nói: "Thưa thầy, cái anh bạn đó ảnh từ lúc biết đạo đến nay ảnh đã làm được rất nhiều công đức, không nói ai biết, nhưng mà ảnh giúp được nhiều người một cách cụ thể".
[48:35]Thì thầy trụ trì mới mừng là thấy Phật tử mình có người biết như vậy, cho nên trong một buổi mà đông người, nên thầy trụ trì đã đứng lên đã khen ngợi và thầy nói rằng là: "Tất cả những Phật tử chúng ta cũng nên bắt chước như anh này, tức là sống trong đời chúng ta san sẻ với mọi người những điều chúng ta có, cái công đức rất là lớn". Thì khi mà thầy trụ trì khen như vậy thì anh rất là sung sướng, thì anh cảm thấy anh cần cái lời khen, và anh cảm thấy những việc làm của anh tuy là anh không khoe nhưng một lời khen làm cho anh ấm áp, anh thêm sức mạnh và anh làm nữa, làm nữa. Thì như vậy cái lời khen đối với anh là có rỗng không?
[49:17]Không, nó có giá trị phải không? Bởi vì anh cần, anh cần. Nhưng mà rồi anh tu 5 năm sau, anh tu thêm 5 năm sau, anh đi vào sâu được trong thiền định, tâm tự tại và lúc đó tâm nó an lạc, hạnh phúc thì anh vẫn vậy, vẫn hàng ngày vẫn mưu sinh, vẫn đi làm kiếm tiền, rồi vẫn giúp người tiếp tục. Nhưng mà bắt đầu tới cái lúc mà tổng kết thầy trụ trì đem ra khen nữa, cái tự nhiên anh tỉnh queo à, lòng không động, không mừng, nó không còn giống như 5 năm xưa nghe một lời khen ngợi mà mừng vui nữa. Và anh cảm thấy không cần, bởi vì không cần cái lời khen của thầy trụ trì, anh vẫn nhiệt tình suốt cuộc đời còn lại,
[49:59]sẽ chỉ sống để thương yêu và giúp đỡ mọi người, chứ không cần lời khen nữa. Thì lúc đó cái lời khen đối với anh là, là sao? Rỗng, không cần. Đó, chỗ đó. Đó là tùy cái mức độ mà quan trọng hay không, mà chúng ta thấy là mọi thứ có rỗng hay không. Ừ. Nên là khi mà ta biết tu đó thì mọi thứ trên cuộc đời này bỗng nhiên nó bớt quan trọng, bớt quan trọng dần dần. Mình cảm thấy cái nhu cầu của mình đối với mọi thứ trên đời nó bớt quan trọng. Mà đến khi mà tâm mình thanh tịnh như Bồ Tát thì thật sự mọi thứ không còn quan trọng nữa, mọi thứ mất luôn. Mà cái quan trọng nhất, gần gũi nhất ta là cái thân
[50:44]này cũng hết quan trọng luôn, nếu cần bỏ bỏ luôn. Nếu cần bỏ bỏ luôn, đó. Người ta tự tại như vậy. Còn khi mà chúng ta cái mức độ tu chưa tiến á thì mọi thứ nó vẫn còn quan trọng nhưng mà nó bớt dần, bớt dần. Cho nên nhìn một người tu mà chúng ta biết họ có tiến hay không á là chúng ta xem xem họ có coi quan trọng mọi thứ trên đời hay không. Mặc dù họ làm việc rất nghiêm túc, hễ làm cái gì làm cho tới nơi đàng hoàng, học thì học cho nghiêm túc, làm thì làm cho nghiêm túc, giúp người giúp thấu đáo. Nghĩa là ngồi thiền ngồi cho tới nơi, lạy Phật lạy thiết tha, Nhưng mà những cái công đức đó đó, sau đó đó, nhưng mà trong đời sống mình nhìn thấy là
[51:26]mọi chuyện đối với họ nó bình thản lắm, nó bớt quan trọng dần dần, thì biết liền người này tu đúng hướng, tu đúng hướng. À ví dụ như là ừm chúng ta nhiều khi đi mình phải cần có một chiếc xe để chúng ta làm phương tiện di chuyển. Bữa nọ chiếc xe hư thì cứ thản nhiên đi bộ ở trên đường. Tức là mặc bộ đồ rất là đẹp để đi đi làm. Ví dụ bữa đó đi ăn ăn cưới, dắt chiếc xe ra mới phát hiện chiếc xe hư. Phát hiện chiếc xe hư mà đi qua chỗ kia không xa, gọi taxi thì đi chừng cây số, ừm mất công taxi lên đồng hồ có cây số, thấy cũng phiền người ta. Thôi cứ mặc bộ đồ vest, thắt cà vạt mà đi bộ từ nhà cho tới chỗ ăn cưới.
[52:12]Thì mọi người nhìn mình có thể là thấy kỳ đó. Thấy sao không xe không cộ với người ta. Nhưng mà cái người khi họ tu họ không quan trọng, không quan trọng. Tức là họ vẫn đi bộ họ vẫn hạnh phúc, không có cái gì là tôi mất phẩm giá hết, không phải là đợi tôi phải ngồi trên chiếc xe cho xịn mới có phẩm giá. Mặc dù gọi là mặc đồ vest đi bộ hơi kỳ nhưng mà họ vẫn hạnh phúc, không quan trọng, thì chúng ta biết tâm người này đã tự tại từ từ. Tự tại là cái sức tu đã tiến bộ, đạo lực đã có, cái định trong tâm có rồi. Họ thanh thản như vậy. Ừm. Còn mình là ví dụ như mình gặp những trường hợp như vậy mình đòi hỏi phải có
[52:46]cái hình thức để cho người ta đánh giá mình, chứ sợ mình bước vô chỗ đông người mà đi xe không phải hàng hiệu vân vân thì sợ người ta coi thường. Thì chính cái mà mình còn coi trọng cái định phẩm của người khác thì biết ngay mình chưa tự tại, mình chưa có cái hạnh phúc tự thân bên trong, nên mình còn lệ thuộc vào những điều kiện bên ngoài mình mới có hạnh phúc. Nghĩa là người ta coi trọng mình mình mới có hạnh phúc, người ta coi thường mình mình cảm thấy nhục nhã đau khổ. Nên mình còn quan trọng mọi thứ trên đời quá thì biết vậy. Hoặc là khi một cái người họ làm chức lớn, à ví dụ như họ làm tới chức một chủ tịch vân vân
[53:26]thì họ bước vào một cái tập thể nào đó gặp nhiều người thì cái người mà ví dụ cái người chủ tịch đó mà không có biết tu thì họ cần có những người trong cái đó phải chào họ đàng hoàng. Phải chào là: "A! Phải chào ông chủ tịch đồ, vinh hạnh ông đã tới đây." Phải không? À khi nói phải đệ trình đồ đâu đó phải dạ phải thưa. Thì biết ông chủ tịch này tâm chưa có tu, chưa có tu, chưa tự tại. Nhưng mà còn nếu có một ông chủ tịch mà tâm ổng tự tại, khi ổng bước vô một cái tập thể, nhiều người không biết ổng là ai, ổng lặng lẽ ổng đi vào, ổng không có nói. Rồi ổng cũng ví dụ trong một buổi tiệc vậy đó, người ta xôn xao xôn xao người này chúc tụng cũng quên ổng, ổng cũng lặng lẽ.
[54:07]Không ai biết mặt ổng, ổng cũng lặng lẽ ổng đứng ổng cũng nói chuyện bình thường mọi người, không cần thiết, không cần phải bước tới phải đường bệ, người ta phải giới thiệu đồ ầm ĩ lên rồi mới thấy vinh dự. Không còn quan trọng, không còn quan trọng. Tức là khi mình nhìn thấy một người mà đối với mọi thứ trên đời họ ở bên ngoài họ không quan trọng nữa, họ nhẹ nhàng, được cũng tốt, không được cũng không sao, thì biết ngay người này cái mức tu họ đã tiến, đạo lực họ tiến. Là mọi thứ trên đời bắt đầu họ thấy rỗng từ từ rồi. Thấy là chư pháp không tướng dần dần. Nên vì vậy, cái chỗ mà nói rằng cái chư pháp không tướng á,
[54:44]mọi thứ chỉ là hình thức rỗng á, nó đòi hỏi là tâm chúng ta phải phải có cái sức định, phải có cái sức tự tại, có đạo lực thật sự. Thì tự mình nhìn thấy mọi chuyện trên đời nó nhạt nhòa, không quan trọng thì người đó nói câu đó được phép, không có mắc lỗi. Còn khi tâm chúng ta chưa vào định, chúng ta còn phải bám víu vào quá nhiều điều, nghĩa là có cái gì đó chúng ta hạnh phúc, mất cái gì đó chúng ta đau khổ thì rõ ràng mọi thứ chưa phải là hình thức rỗng, chúng ta còn lệ thuộc, thì đừng có ai hỏi mà mở miệng cứ nói là: "Ôi chư pháp không tướng." Thì câu đó là để tránh né một cái chuyện gì đó, một cái trách nhiệm gì đó.
[55:26]Ví dụ như tới lúc đó mình có bổn phận phải đi thăm một người bạn bị bệnh, đó là cái nghĩa. Nhưng mà mình không đi. Nói: "Ủa! Sao anh không đi thăm? Bạn mình nó bị bệnh không đi?" Nói: "Ôi! Chư pháp không tướng." Thì cái đó không phải là một câu nói đem ra để biện minh giùm cho một cái hành động vô trách nhiệm. Nó khác. Bồ Tát mà gặp trường hợp đó là làm sao? Phải xin lỗi liền, nói: "Tôi bận tôi không đi được, nhưng mà tôi rất mong có gì anh chuyển lời thăm của tôi đối với người bạn." Tức là câu nói rất ân cần, rất có tình nghĩa. Bồ Tát là vậy, chứ Bồ Tát không nói chư pháp không tướng trong những
[56:02]trường hợp mà phải thể hiện tình nghĩa đối với con người. Chúng ta nhớ nha. Bồ Tát bởi vì là tâm thương yêu, cho nên đối với những chuyện mà hạnh phúc hay đau khổ của cá nhân mình không quan trọng, bởi vì không còn đau khổ. Nhưng mà hễ đụng tới cái chuyện tình nghĩa của người và người thì lại rất coi trọng, rất coi trọng, nhớ như vậy. Đây là điểm khác nhau giữa người hiểu chữ "không" đúng và hiểu chữ "không" sai. Chúng ta lặp lại một lần nữa. Là đối với một người phàm phu không hiểu nhân quả, không hiểu đạo, tâm chưa tự tại, đôi khi chúng ta dùng cái chữ "không" nói mọi thứ trên đời là rỗng để chúng ta tránh
[56:43]né cái bổn phận, cái tình nghĩa của mình với con người. Nói: "Ủa sao anh không lo cha mẹ anh?" Nói: "Trên đời mọi thứ là rỗng mà. Chấp hoài, cứ nói cằn nhằn tui hoài." Như vậy thì biết ngay người này không phải Bồ Tát. Dùng chữ "không" để biện minh cho một hành vi vô trách nhiệm, sống thiếu tình nghĩa. Còn Bồ Tát thì đụng cái gì cũng "không". Nghĩa là người ta khen cũng thấy "không", người ta xúc phạm cũng cảm thấy "không". Phải bình thản, tâm không động, nhưng mà hễ đụng cái chuyện gì đối với con người thì lo lắng đàng hoàng tới nơi tới chốn, sống rất có tình nghĩa. Nhớ như vậy. Đó là điểm phân biệt.
[57:22]Cho nên là bây giờ trong cái trường hợp sẽ có người đặt cái câu hỏi thế này, nói là: "Bây giờ nếu mà chúng tôi đợi tự tại, tâm vào định rồi chúng tôi mới được quyền nói các pháp là không? Như vậy có cái con đường nào để cho những người phàm phu như chúng tôi, nghĩa là chưa vào định mà vẫn có một cái nhìn đối với vạn hữu để bớt lệ thuộc hay không?" Thì có. Trong giáo lý căn bản nguyên thủy có. Bởi vì sao vậy? Bởi vì Phật biết chúng ta còn lệ thuộc rất là nhiều. Chúng ta còn cần miếng ăn, cần miếng mặc, chúng ta cần được thương yêu, chúng ta cần cái phẩm giá, chúng ta cần cái lời khen khi chúng ta làm việc tốt,
[58:04]chúng ta cần mái ấm giữa đêm đông, cần một cơn mưa trong buổi chiều của mùa hạ. Nên chúng ta không thấy các pháp là trống rỗng. Nhưng mà nếu mình cứ cần như vậy mãi thì mình bị bị lệ thuộc, mình bất an, mình bị vướng mắc, bị chấp. Cho nên, Phật dạy chúng ta một cái điều, một cái chân lý hiển nhiên mà dù chúng ta phàm phu, chúng ta cũng được quyền nhìn cái nhãn quan đó, đó là các pháp là vô thường. Là cái gì cũng thay đổi, không tồn tại lâu. Nên chúng ta sống lệ thuộc trong mọi thứ, nhưng mà vẫn biết mọi thứ là vô thường thì đó là cái đạo lý nguyên thủy mà giúp cho chúng ta bớt bị vướng mắc vào mọi thứ khi tâm chúng ta chưa có cái sức định.
[58:51]Cho nên khi mà chúng ta suy ngẫm về cái tính vô thường của vạn hữu, chúng ta thấy ví dụ là ngày nay người ta đang thương nhau đó, nhưng mà biết đâu một vài năm sau họ lại ghét nhau hay họ lại quên nhau. Ừm. Thấy cái nền văn minh của một cái xã hội rực rỡ như thế đó, nhưng mà biết đâu một lúc nào đó, một cơn chinh chiến, một cái trận động đất, hỏa hoạn thì cả cái nền văn minh đó có khi biến thành tro bụi cũng có. Cho nên là tuy sống trong đó, cũng còn cần những thứ đó, nhưng mà đã biết trước là nó sẽ không tồn tại lâu. Đó gọi là cái phép quán vô thường. Cái cách này dùng để giúp cho những người phàm phu chúng ta bớt lệ thuộc.
[59:36]Mặc dù chúng ta chưa đủ sức để ngay trong một lúc này nhìn thấy mọi thứ là trống rỗng. Vì chúng ta vẫn còn phải cần, phải không? Cho nên là chúng ta khéo léo sử dụng mọi thứ một cách hợp lý là chúng ta xử lý mọi tình huống hợp với đạo. Rồi chúng ta thương yêu được mọi loài. Chúng ta tha thứ được lầm lỗi của con người. Chúng ta nghiêm khắc để giúp người vượt qua lầm lỗi. Thì từ từ như vậy, chúng ta được cái công đức lớn và tâm chúng ta sẽ đạt được sự thanh tịnh, tự tại. Chúng ta nhớ nha. Đây là những cái công thức để mình tiến tu. Bây giờ chúng ta còn lệ thuộc vào đồng tiền, vào bát cơm, ta còn lệ thuộc vào lòng thương yêu,
[1:00:24]còn lệ thuộc vào gia đình, vào đất nước, vào nhân loại, chúng ta còn lệ thuộc đủ thứ hết. Nhưng mà đối với những thứ chúng ta đang có, chúng ta phải sử dụng cho đúng. Nhớ nguyên tắc thứ nhất là sử dụng cho đúng. Chúng tôi có giảng một cái bài giảng về Sử Dụng Cho Đúng, quý Phật tử nghe chưa? Sử dụng cho đúng là một công đức. Ví dụ trong tay chúng ta đang có người thân yêu, chúng ta đang có tiền, chúng ta đang có địa vị, đó, thì tất cả mọi thứ đang có, sử dụng cho đúng, đừng sử dụng tầm bậy. Đừng lấy tiền làm chuyện bậy. Đừng xách chiếc xe đi chơi tầm bậy, vân vân. Đừng dùng cái nhà mình để chứa những cái điều tầm bậy.
[1:01:02]Luôn luôn cái gì chúng ta đang có, sử dụng cho đúng. Đừng lợi dụng cái tình thương của người khác để bắt người ta phải cung phụng hay làm một việc sai lầm. Người ta thương mình càng thương mình chừng nào thì mình chỉ lợi dụng cái tình thương đó để đưa người ta về với đạo. Thì đó là sử dụng cái tình thương của người khác một cách đúng. Chứ không phải ỷ người ta thương mình rồi vòi vĩnh, bắt người ta phải chiều mình thế này, thế kia. Hoặc là nhờ người ta làm một chuyện mà trái lương tâm, thì đó là sử dụng cái tình thương không đúng. Mà khi sử dụng mọi thứ không đúng rồi, phước chúng ta tổn, rồi sau này chúng ta bị ràng buộc, bị đau khổ.
[1:01:36]Nên cái điều kiện thứ nhất là sử dụng mọi thứ chúng ta có cho đúng, mặc dù chúng ta đang còn lệ thuộc. Cái thứ hai là xử lý mọi tình huống cho đúng. Ví dụ như là khi một người đến than thở với chúng ta à nói rằng là: "Tôi đi chùa nhưng mà tôi mất niềm tin với quý thầy, quý cô. À tôi thấy quý thầy, quý cô sống không tốt hay là là không đạo đức." Có những trường hợp như vậy thì mình phải hỏi cho ra trường hợp nào, nhiều hay ít, ở đâu. Mình giải thích để giúp người ta xử lý, mình giải thích cho người ta vượt qua điều đó. Bởi vì không thể để cho một người mà mất tín tâm với Tam Bảo, mình phải cứu cái tín tâm người ta liền.
[1:02:17]Nói những điều mà anh gặp hay chị gặp là một phần thôi, có những người tu rất cao thượng, rất vĩ đại. Chứ không được mà vì một cái duyên của anh xui, duyên anh xui anh gặp mấy cái người tu không tốt rồi anh quơ đũa cả nắm là không được. Anh hãy đến chùa Từ Tân gặp thầy trụ trì, anh sẽ thấy khác hẳn, ví dụ vậy. Đó là mình sẽ xây dựng lại cái niềm tin với con người đối với Phật pháp. Đấy, thì cái mà chúng ta xử lý đó, mọi chuyện xử lý cho đúng á thì đó là công đức. Hoặc là có hai người thân của chúng ta, hai người họ đang ghét nhau, họ đang ghét nhau thì mình làm sao trong cái trường hợp xử lý đó mình không được
[1:02:53]bênh người này bỏ người kia để cho cái tình hình nó rối thêm, mà phải xử lý cách nào để rồi người ta thương yêu nhau như vậy, thì đó là cái xử lý đúng. Thứ nhất là sử dụng cho đúng. Thứ hai là xử lý mọi chuyện cho đúng với đạo lý. Thứ ba là luôn luôn thương yêu được mọi loài chúng sinh. Rồi thứ tư là phải biết tha thứ khi người ta lầm lỗi, không ghét người ta hoài. Và thứ năm là tuy tha thứ nhưng mà vẫn phải nghiêm nghiêm khắc dạy răn. Thì khi chúng ta sống trên đời mà những điều đó chúng ta làm được á thì từ từ tâm chúng ta sẽ tự tại. Bắt đầu khi mà tâm tự tại rồi, chúng ta có được cái hạnh phúc tự thân mình
[1:03:32]rồi, bắt đầu tự nhiên mọi thứ trên đời này trở nên nhạt nhòa dần dần. Bớt là quan trọng đối với chúng ta từ từ vì cái hạnh phúc từ nơi cái công đức bắt đầu xuất hiện là như vậy. Nên ở đây để cho được cái tâm tự tại rất là khó chứ không phải không phải dễ. Cho nên nếu mà chúng ta sống chưa có chân chính, chưa có thánh thiện theo năm cái điều kiện đó thì chúng ta chưa thể nào thấy vạn hữu là trống rỗng. Đó, chúng ta phải sống một đời sống rất là đúng thì từ từ mới thoát được vạn hữu, đó. Bây giờ chúng ta qua nói tới cái câu mà các pháp là "bất sinh, bất diệt". Bất sinh là không có lúc bắt đầu xuất hiện.
[1:04:17]Bất diệt là không có lúc cuối cùng chấm dứt. Là Bồ Tát thấy các pháp trên đời này không có bắt đầu có, cũng như không có lúc cuối cùng biến mất. Cái câu này rất là khó hiểu, rất là khó hiểu. Nói là "thị chư pháp", các pháp là bất sinh, tức là mọi thứ trên đời không bắt đầu có. Câu nói này tự nó mâu thuẫn. Là vì sao vậy? Bởi vì nếu mà bất sinh thì nó có mặt không? Không, phải không? Không có sinh ra tức là không có mặt, nhưng mà cái chủ từ là ám chỉ sự có mặt. Ví dụ bây giờ nói: "Cái lọ hoa này chưa có mặt." Thì câu nói này có vô lý không? Mình chỉ cái lọ hoa tức là mình đã công nhận nó có, phải không?
[1:04:59]Vậy mà cái thuộc từ lại nói rằng nó không có. Như vậy là ngay câu nói đó đã là đã là vô lý. Đó, ví dụ như là mình nói cái ông lão này mới đẻ hôm qua. Câu nói nó nó mâu thuẫn tại ông lão mình đã công nhận người ta già nhưng mà cái thuộc từ của câu á thì lại nói là người ta mới đẻ hôm qua. Cũng giống như mình chỉ một cái anh chàng thanh niên, mình nói: "Anh chàng này chưa bao giờ có mặt trên đời." Mà mình nắm vai ổng mình lắc lắc vậy, mình nắm vai ổng lắc lắc, mình nói: "Anh này chưa bao giờ có mặt trên đời." Cái câu đó nó mâu thuẫn giữa chủ từ và và thuộc từ. Nha, chủ từ là công nhận người ta có mà thuộc từ thì hổng công nhận người ta có.
[1:05:38]Nó về semantic á, về ngữ nghĩa nó là là sai. Nên nói là "các pháp là bất sinh", cái câu đó mâu thuẫn về ngữ nghĩa. Mâu thuẫn về ngữ nghĩa. Vì nói các pháp là công nhận các pháp, mọi thứ trên đời có, nhưng mà lại nói bất sinh, chưa bao giờ có. Nên câu đó nó mâu thuẫn. Nếu mà chúng ta xét theo ngữ nghĩa, semantic thì câu này vô lý. Nhưng mà tại sao Bồ Tát lại thấy một điều vô lý như vậy? Cũng vậy, chúng ta thấy là đi trong Bát Nhã là chúng ta thường hay nghe những điều vô lý, nhưng mà sự thực là rất có lý từ nơi cái tâm chứng của Bồ Tát. Chúng ta sẽ phân tích tiếp là như vậy, ừ. Là hồi nãy cái câu đầu á:
[1:06:21]"Các pháp là không tướng" là tuy có mà chỉ là hình thức rỗng, không xài được, phải không? Nhưng mà vẫn công nhận nó có hình thức. Nhưng mà tới cái câu "bất sinh" thì sao? Coi như nó không có luôn, không có hình thức luôn. Bất sinh, chưa bao giờ đến, chưa bao giờ xuất hiện thì lấy gì có hình thức? Cái câu đầu còn nhè nhẹ là các pháp tuy có hình thức đấy nhưng mà không quan trọng, không có sử dụng được, không cần. Nhưng mà cái vế tiếp theo "bất sinh", không có, là phủ nhận mất tiêu luôn. Cho nên đây là cái sự phủ nhận dữ dội hơn, cao độ hơn là cái vế phía trước nó, ừ.
[1:06:56]Thì bây giờ đây nè, mà tại sao Bồ Tát lại thấy không có thứ gì có? Là cũng vậy, nó không phải là nói theo vật lý đâu, không phải là ngồi đây mình giải thích là: "Ồ, cái bông này nó sao nói không sinh ra?" Không phải, không phải giải thích vật lý mà do giải thích theo tâm tự tại của Bồ Tát thôi. À ví dụ như thế này. Ví dụ một ngày đẹp trời, có người đem chiếc xe hơi đến cúng dường thầy trụ trì. Mà thầy nói linh nha, nói coi chừng có ai cúng thiệt à, không biết. Thì như vậy trước ngày hôm trước mình chưa có chiếc xe hơi, nhưng mà ngày hôm sau có chiếc xe hơi, như vậy là chiếc xe hơi nó làm sao? Nó có sinh, phải không?
[1:07:37]Nó có bắt đầu có. Tức là có một lúc nào đó bỗng nhiên chiếc xe hơi bắt đầu có, gọi là chiếc xe hơi có sinh. Nghĩa là trong cái tương đối, chiếc xe hơi bỗng nhiên nó xuất hiện ở chùa gọi là nó có sinh. Nhưng mà rồi có người mới hỏi thầy trụ trì: "Thầy, con nghe nói thầy có chiếc xe hơi ấy thầy?" Thầy nói: "Thì có thêm được kí lô nào cho thầy đâu?" Tức là đối với thầy hổng hổng hổng mừng, phải không? Thầy cũng coi như ngày hôm trước chưa hề có. Đúng không? Nghĩa là mình có chiếc xe hơi, ai cho mình chiếc xe hơi, mình mừng không? Mừng thấy mồ luôn mà hổng tin ai cho thầy đi, thầy mừng lắm á, hay sao, phải không?
[1:08:12]Ừ, nhưng mà đối với ông thầy trụ trì á nghĩa là có chiếc xe hơi mà cái tâm của ông y như là ngày hôm trước chưa có. Nó giống như chưa hề có ai cho, giống như chưa bao giờ nó xuất hiện chiếc xe hơi trong cái sân chùa này. Thì như vậy đối với thầy trụ trì, chiếc xe hơi là bất sinh. Bất sinh, không hề bắt đầu, đúng không? Đó là như vậy, bởi vì tâm từ tại. Bữa nay có y như ngày hôm qua chưa có, y như ngày hôm qua chưa có. Cho nên chiếc xe hơi tuy đậu sân chùa nhưng mà giống như là chưa hề có mặt. Bởi vì tâm thầy cũng tỉnh queo à, hổng xao động. Cho nên gặp ông Bồ Tát mà mình cúng ổng mà cầu cho ổng mừng là coi chừng mình bị hố.
[1:08:52]Nhớ như vậy nha. Nên là khi mình tặng một cái món quà cho một người phàm phu thì mình được quyền hy vọng người đó sẽ rất là mừng. Nhưng mình lỡ xui mà tặng một món đồ cho ông Bồ Tát thì đừng có mong rằng người đó mừng. Nếu ổng mừng là ổng giả bộ, ổng giả bộ cho mình vui. Đó, hổng tin ai cúng thầy, thầy giả bộ cho coi, ai cúng đi. Đó, thôi giả bộ mình vui, chứ hổng mừng, hổng mừng. Ví dụ bây giờ mình có đem 100 cây vàng mình để trước mặt thầy, nói: "Con cúng thầy 100 cây vàng." Thì gặp ông thầy mà chưa chứng đạo, thiệt á, coi chừng ổng nhảy tưng tưng ổng mừng lắm đó. Nhưng mà gặp Bồ Tát, ổng nói: "Ồ, thật là vui hà.
[1:09:32]Ừ, con làm ăn cực khổ mà đem cúng thầy." Ổng nói vài câu mình vui nhưng mà lòng ổng tỉnh queo à. Y như chưa có một cây nào, như chưa hề có một cái 100 cây vàng mới xuất hiện trên bàn. Nên các pháp là bất sinh. Bất sinh là bởi vì sao? Vì lòng ngài bất động. Có mà giống như hôm qua chưa có, giống như chưa có. Vậy đồng ý chỗ bất sinh này chưa? Cái nghĩa bất sinh là do cái tự tại đó. Nhưng mà chúng ta cũng vậy, nếu chúng ta tu đến ngày nào đó mà người khác họ đem họ cho mình một cái số tiền đi, mình nói thẳng một số tiền, ví dụ ờ họ đem họ cho mình 100 triệu, Thì cái tâm của một người tu đúng là thế này, nhớ này nha, kỳ lạ nè:
[1:10:17]Rất biết ơn người cho mình, nhưng mà lòng không mừng. Đó là người tu đúng. Chứ không phải là người ta cho mình trăm triệu, mình nói: Tôi tự tại, tôi không mừng, rồi cũng không biết ơn người ta, thì mang tội liền, chết liền. Cho nên Bồ Tát lạ lùng cái là tuy thấy như không, nhưng mà lại trong lòng rất là biết ơn, biết ơn cái người kia đã lấy tài sản rất là lớn để đem cho mình. Bởi vì cái tài sản họ làm cực khổ lắm mới có được trăm triệu chứ không phải không. Cho nên lòng biết ơn sâu sắc, nhưng mà tâm mình tỉnh bơ, giống như mình không có gì thêm, như chưa hề có thêm một triệu nào. Nên cái chỗ mà thấy các pháp bất sinh
[1:10:55]là không hề có, không hề có thêm, không hề có mới, không hề mới có mặt, không hề mới vừa đến với mình. Do tâm tự tại, nhưng mà khi mà người ta đem đến cho mình, vẫn biết ơn người ta. Cho nên cái hình ảnh mà Đức Phật á khi mà ngài đắc đạo rồi, trước khi ngài rời bỏ cái Bồ Đề Đạo Tràng để ngài đi giáo hóa, bắt đầu cuộc đời, một sự nghiệp giáo hóa của một Đức Phật, thì ngài đứng, ngài nhập định bất động nhìn cây bồ đề bảy ngày, ngài mới ra đi. Phải nói là đúng là Đức Phật, cái tế hạnh của Đức Phật là kỹ lưỡng từng chút từng chút. Chút nữa. Mặc dù là ngài chấp cái chỗ ở không? Không. Cả vũ trụ này là nhà của ngài.
[1:11:41]Nhưng mà lòng biết ơn đối với cái cây đã che mưa che nắng cho mình trong suốt 49 ngày nhập định, ngài biết ơn. Chúng ta thấy cái đạo đức của một vị Phật là như vậy, chứ không phải coi mọi thứ là không rồi vô ơn, nó khác như vậy. Ha, hiểu không? Nên chúng ta đến mà ví dụ như chúng ta có số tiền nhiều, chúng ta cúng dường nhằm một vị Bồ Tát thì chúng ta sẽ thấy những cái điều này nó xuất hiện nơi vị đó nè, là vị đó có lòng biết ơn, nhưng vị đó không hề động tâm vui mừng. Và thứ ba nữa là chúng ta đừng hòng mà vì chúng ta cúng tiền nhiều mà chúng ta muốn buộc vị đó phải làm theo ý mình, không bao giờ được, không bao giờ được.
[1:12:21]Cái vị đó ngài có cái đạo lý rất là vững, cho nên không bao giờ vì chúng ta cúng nhiều mà chúng ta muốn vị Bồ Tát đó phải làm điều này làm điều kia theo ý mình là sai liền, không được. Gặp một ông phàm tăng thì được. Thí dụ ông thầy đó ví dụ như ổng còn quá phàm phu, quá tham lam, mình cho ổng tiền nhiều, mình nói ổng theo ý mình được. Nhưng một người tu chân chính rồi thì không được. Nhớ như vậy. Nên cái chỗ bất sinh là chính vì ta tự tại đối với cái mà ta ta bắt đầu có.
[1:12:52]Rồi cái thứ hai là cái bất diệt. À ví dụ bây giờ chúng ta chúng ta ngộ bất diệt ví dụ mình nói: Chậu hoa này bất diệt, nghĩa là làm sao? Nghĩa là làm sao? Nghĩa là nó tươi hoài, nó sẽ nằm đây hoài, không bao giờ mất. Như vậy cái điều mà nói cái chậu chậu hoa này bất diệt là ngược với giáo lý gì của Phật? Vô thường, phải không? Bởi vì giáo lý vô thường là nói chậu hoa sẽ tàn, mất, quăng đi, không dùng nữa. Nhưng mà lại nói chư pháp bất diệt là còn mãi mãi, ngược với giáo lý vô thường là tại sao?
[1:13:31]Thật ra đây cũng vậy, là cái tâm tự tại của Bồ Tát. Để chúng ta hiểu điều này, chúng ta cũng ví dụ: Có một ngày đẹp trời, đẹp trời. Rồi cái chiếc xe hơi mà người ta cúng cho thầy trụ trì có người mượn. Và khi họ mượn đi, họ lái làm sao rớt luôn xuống hố. Xe kiếng bể, móp, hư máy hết chạy được, còn để dưới hố một cục, cẩu lên chưa được. Thì có người mới lại nói với thầy: Thầy trụ trì, thầy thầy, sao con nghe nói chiếc xe của thầy người ta mượn người ta lái rớt xuống hố? Ờ rồi sao rồi thầy? Thì thầy nói: Thì có sao đâu? Thì cũng vậy thôi, có sao đâu. Thầy cũng đâu mất ký thịt nào đâu! Tức là như vậy đối với thầy là cái việc mà mình thấy
[1:14:16]chiếc xe bị mất mà thầy thấy nó như không mất. Phải không? Không động tâm, không động tâm vì sự biến mất của nó. Thì như vậy giống như là nó làm sao? Nó vẫn đang tiếp tục còn. Như vậy phải nó bất diệt không? Đó, chính cái bất diệt nghĩa là khi mất mà không động tâm nên giống như không mất. Mà không mất thì tức là bất bất diệt. Đồng ý chưa? Đồng ý, đó, chính cái bất diệt là cái chỗ đó.
[1:14:46]Cho nên ở đây là trên cuộc đời á thật sự có nhiều lần chúng ta đã có thêm được cái gì và rồi những cái chúng ta có lại sẽ ra đi. Và vậy khi nó đến chúng ta mừng, khi nó ra đi chúng ta ta buồn. Nhưng mà Bồ Tát thì không. Nghĩa là khi nó đến vẫn bình thản, khi nó biến mất không đau khổ. Cho nên vì vậy giống như là bất sinh bất diệt. Khi nó đến mà không mừng thì giống như nó chưa đến, nên là bất sinh. Mà khi nó đến xong rồi bắt đầu nó biến mất, cũng không buồn giống như nó chưa hề mất. Cho nên cái bất diệt á là cái mọi thứ trên đời đối với các ngài không hề mất, bởi vì nó có mất thiệt nhưng mà ngài không buồn, y như vậy á. Vậy.
[1:15:30]Giống như là như chiếc xe hoặc là nói vậy, làm ví dụ như có người đến cho thầy cúng thầy một trăm cây vàng để cất chùa, ví dụ vậy. Rồi cái ba ngày sau họ tới họ nói: Con tính lộn á thầy, con tính lộn. Thầy cho lại một trăm cây đó để lần sau kiếp sau con có con cúng lại, chứ kiếp này con tính sổ sách con không biết sao nó lộn, nó không có dư, con tính dư mà nó không dư, thôi thầy cho lại. Thì thầy cũng vui vẻ đưa ra như chưa hề mất một lượng nào. Thì đó chính là cái bất bất diệt. À đó là bất diệt. Chúng ta vậy từ đây về sau, chúng ta thấy mọi thứ mà khi nó đến chúng ta không mừng, mọi thứ chúng ta có thêm chúng ta không mừng thì nó là bất sinh.
[1:16:13]Và khi cái thứ gì chúng ta đang có, đang xài, đang sử dụng bỗng nhiên mất đi mà chúng ta không buồn thì tức nó là bất bất diệt. Đó, hiểu như vậy đó, đạo lý là như vậy. Cho nên cái bất sinh bất diệt là do nơi tâm chúng ta chứ không phải là giải thích theo theo vật lý, theo ngoại cảnh nha, như vậy. Thầy tính giảng qua cái bất cấu bất tịnh nhưng mà lại giảng lở dở nửa chừng, cho nên chúng ta còn vài phút ta nghỉ sớm, thì ai hỏi cái gì chúng ta đưa cái tờ giấy lên nha. Thầy mời anh Bảo Phúc, thì anh muốn nói về cái đêm nhạc gây quỹ gì đó, anh vào đây giới thiệu. Thì anh Bảo Phúc có tổ chức cái đêm nhạc để gây quỹ cho sinh viên
[1:16:52]nghèo và anh muốn là quý Phật tử mua vé đi xem để ủng hộ. Và khi mua vé như vậy thì chúng ta mua Đại thừa, đừng có mua Tiểu thừa. Mua vé Tiểu thừa là làm sao? Mà mua Đại thừa là làm sao? Mua Tiểu thừa tức là mua cho một mình mình coi, lén đi coi, rồi ai hỏi mình nói: Đi ủa bữa đó tôi đi đâu ngại, sự thật đi. Còn mua Đại thừa là mình mua thêm cho cho mấy người coi nữa nha. Và có thể liên lạc mua tại hai cái địa điểm: Một là nơi nhà anh ha, cái số điện thoại là 8561856, đó là một cái địa điểm để chúng ta mua vé. Cái địa điểm thứ hai là cô Liễu Nguyện là 5114452. Và địa điểm thứ ba là Tánh Trí, 8416389.
[1:17:45]Rồi, ta có ba địa điểm để chúng ta sẽ mua cái vé. Bây giờ thầy muốn nghe anh Bảo Phúc giới thiệu về cái đêm nhạc rồi anh sẽ hát cho ta nghe. Sau khi hát xong rồi thầy sẽ trả lời những cái câu thắc mắc về đạo lý nha. Thầy mời anh. À lần trước tôi đã có phổ biến một cái công việc làm, đó là gom góp tất cả cái quỹ để cho sinh viên nghèo. Nhưng mà sau khi vận động thì cái số tiền nó vẫn chưa có đạt được để mà làm một cái tổ chức show diễn lớn như vậy. Nhưng mà gần đây thì cũng được anh em bạn bè hỗ trợ, do đó cái số tiền nó đã lên được tương đối và đang chuẩn bị làm cái show đó vào ngày 9 tháng 10.
[1:18:31]Và cái số vé sẽ được bán ra vào ngày 15 tháng 9 này. Trước hết là nãy thầy nói là ủng hộ theo Tiểu thừa, hả, phải không thầy?
[1:18:44]Mua có mình. Nhưng mà sau đó thầy nói là Đại thừa, thì tới Phúc thì Phúc nói là đại Đại thừa, tức là càng nhiều càng tốt. Bởi vì sau cái vận động của chùa Phật Quang về cái vì công lý, về nạn nhân chất độc màu da cam thì Phúc thấy là đến lúc là mình làm cái công việc này thì nó sẽ ảnh hưởng rất tốt cho các em sinh viên hiện nay đang còn thiếu thốn rất là nhiều thứ. Và trong cái này thì Phúc đã đóng góp, và cá nhân Phúc thì làm hết toàn bộ chương trình và không có nhận một thù lao nào hết. Còn một số ca sĩ khác thì cũng ủng hộ. Thành ra rất là mong quý Phật tử ủng hộ trong công việc này, để cho cái vận động này nó có ý nghĩa hơn,
[1:19:31]nó cũng hay như là vì công lý vì những nạn nhân chất độc màu da cam vậy.
[1:19:48]À lần trước Phúc đã làm một cái chương trình, một cái live show riêng cho mình,
[1:19:56]một cái live show cho mình tại Bình Quới với cái chủ đề là: Trái Đất Đừng Cô Đơn. Dạ. Và cũng là rất là vui là gây được số quỹ khá lớn, đó là tổ chức cho cái đêm nhạc Bảo Phúc là cho Trái Đất Đừng Cô Đơn. Thì lần này chắc là xin phép được hát lại bài hát đó tại đây cho quý vị Phật tử nghe về cái tính nhân bản của bài hát.
[1:20:45]Lang thang như trái đất, rong chơi giữa thiên hà miên man. Cô đơn như trái đất, những vòng quay không lặp lại. Lang thang như trái
[1:21:04]đất, rong chơi giữa thiên hà miên man. Cô đơn như trái đất,
[1:21:12]những vòng quay không lặp lại. Thời gian
[1:21:19]vẫn trôi, thời gian vẫn trôi.
[1:21:32]Được sinh ra một ngày, một ngày được sinh ra.
[1:21:39]Anh và tôi, tôi và anh. Được sinh ra diệu kỳ, diệu kỳ được sinh ra. Anh và em, em và anh. Những khát khao chưa từng khát khao, những ước mơ chưa từng ước mơ, ước mơ.
[1:22:16]Mang trong con tim sức sống, yêu thương nhau cho trái đất đừng cô đơn. Môi thơm bên môi chén ngất, yêu thương nhau cho trái đất đừng cô đơn.
[1:22:35]Được sinh ra một ngày, một ngày được sinh ra. Anh và tôi, tôi và anh. Được sinh ra diệu kỳ, diệu kỳ được sinh ra. Anh và em, em và anh. Những khát khao chưa từng khát khao, những ước mơ chưa từng ước mơ.
[1:23:12]Mang trong con tim sức sống, yêu thương nhau cho trái đất đừng cô đơn. Ngồi bên nhau chén ngất, yêu thương nhau cho trái đất
[1:23:27]đừng cô đơn.
[1:23:34]Đừng cô đơn. Một bài rất là dễ thương ha. Yêu thương nhau cho trái đất đừng cô đơn. Bây giờ nghe thầy trả lời câu hỏi nha. "Bạch thầy, con nằm mộng thấy Phật, Bồ Tát che chở, gia hộ, báo trước cho con biết điều lành hoặc dữ, vậy như thế có tốt không?" Tốt ở giai đoạn đầu. Thường thường cái người mà cái tâm đạo chưa vững á thì hay nằm mơ thấy Phật, Bồ Tát. Khi tâm đạo vững rồi, Phật, Bồ Tát không cho thấy nữa. Còn nếu cứ thấy hoài là ma, nhớ như vậy nha. Bởi vì luôn luôn như vậy là Phật hay Bồ Tát chỉ muốn cho ta tự thấy tự biết bằng cái tâm trí tuệ của mình, chứ không bao giờ để cho lệ thuộc vào giấc mộng nhiều.
[1:24:18]Nên hễ cứ thấy mộng hoài là biết là không đúng rồi, phải bỏ liền nha. Giai đoạn đầu để khuyến khích thì được, chứ lâu dài là không được. "Bạch thầy, Đại Đàn Chẩn tế cô hồn, con thấy có hiệu quả đối với kẻ âm sinh, nhưng còn một điều là nếu trích bớt số tiền thí thực bánh trái, tiền rải cho trẻ em sinh giành giựt để đưa vào quỹ từ thiện, nấu cơm cháo cho bệnh nhân nghèo thì hay hơn là nhìn trẻ em giành giựt mà chẳng ăn được." Cái này nó cũng vấn đề hơi lớn, đụng chạm hơi nhiều về nghi thức. Thì chúng ta cũng muốn như vậy, nhưng mà rồi thôi từ từ để có gì bàn với quý thầy bên làm cái nghi thức chẩn tế cho thích hợp hơn,
[1:24:50]chứ bây giờ mình đem ra mình bàn ở đây cũng không hay. Có một Phật tử đau lòng khi nghe tin mà tượng Phật bị xúc phạm như vậy, cho nên chúng ta cố gắng mỗi người Phật tử mình phải đều góp cái công trong việc bảo vệ Phật pháp. Giờ trước hết là mình cứ viết bức thư, mỗi người viết một bức thư, tự mình viết, không cần dài, bày tỏ cái sự phản đối đối với việc xúc phạm đối với tôn giáo như vậy gửi cho Tòa Đại sứ Mỹ về cái việc ông đạo diễn người Mỹ mà đã chụp hình như vậy ha. "Bạch Thượng tọa, con chưa hiểu rõ phần dẫn chứng chùa Từ Tân bị sụp đổ mà Bồ Tát tỉnh bơ không buồn phiền, đau khổ như người trần tục bị sụp một ngôi nhà
[1:25:24]sẽ đau khổ và tiếc nuối." Hồi nãy thầy giảng rồi, tức là ý nói là khi Bồ Tát có sở hữu một cái gì đó thì thật ra tâm mình không có chấp cái sở hữu mình có. Cho nên khi mà mất đi thì lòng không có buồn, không có buồn, bình thản. Ý là như vậy đó, tức là tâm tự tại. Mà vấn đề bên trong nó phức tạp hơn nhưng mà hiểu như vậy. "Bạch thầy, thầy dạy con làm phước mà không nghĩ gì cả thì nhân quả sẽ đi đúng quy luật của nó. Còn làm phước mà hồi hướng thì nhân quả sẽ đi theo sự mong cầu của người làm phước. Thí dụ như đắp đường mà cầu thi đậu, hồi hướng phước báu cho người thân đã mất, còn hồi hướng để thành tựu tâm đại bi vô hạn.
[1:25:59]Bạch thầy, với tâm nguyện suốt cuộc đời còn lại tu tập theo sự hướng dẫn của thầy, cầu nguyện con làm tất cả việc thiện, hồi hướng của con là cầu cho tất cả chúng sinh biết thực hành giáo pháp của Phật." Thì hồi hướng vậy thì tốt. Cái người mà hồi hướng như vậy thì sau này lại có duyên giáo hóa chúng sinh nhiều. Mình muốn cho chúng sinh biết đạo thì chính mình là người làm chúng sinh biết đạo chứ không ai vô đây. Cái lời nguyện như vậy. "Nghe băng giảng của thầy, con rất mến thầy." Sướng ha. "Con ao ước muốn gặp thầy hôm nay mới tìm..." "Thưa thầy, chị em cùng cha mẹ, con thì tin Phật, chị con giàu mà không tin Phật, vậy chị con có bị nghiệp
[1:26:36]gì không?" Không tin Phật thì tức là mình sẽ không có đạo lý sống, thì bây giờ tuy giàu nhưng mà nếu sống không có đạo lý thì từ từ mình sẽ làm nhiều cái sai, phước sẽ hết. Phước sẽ hết rồi mai mốt hết phước rồi từ từ nó xuống lại. "Nam Mô A Di Đà Phật. Bạch thầy, con muốn đi tu nhưng không biết đi tu có những điều kiện gì để tu? Nhờ thầy giảng dạy trước khi vào tu phải như thế nào?" Người đi tu á là người có hai cái việc, hai cái phẩm chất. Cái phẩm chất thứ nhất á là đừng ô nhiễm thế gian, và cái phẩm chất thứ hai là có khả năng thuyết phục cho người khác biết đạo lý. Từ bây giờ mình coi mình có hai cái đó hay không.
[1:27:14]Tức là sống giữa cuộc đời mình có bị bị ảnh hưởng, bị ô nhiễm hay không. Và thứ hai là ai gặp mình là người đó mình có làm cho người ta tăng thêm tâm đạo hay không. Nếu mà có hai điều đó được thì có thể đi tu. Mà riêng đi tu lên trên thầy thì phải thêm số điều kiện, ví dụ phải xong lớp 12, phải biết chút nhạc tại thầy có máu nhạc, biết chút võ, biết chút vi tính, biết Anh văn, đại khái vậy đó.
[1:27:39]"Thưa thầy, con gái của con mới 34 tuổi..." Mới 34 tuổi hả? "...muốn thỉnh Phật Bà Quan Âm về nhà thờ được không?" Thì được chứ đâu có sao đâu. 34 tuổi, 34 tuổi mà còn mới gì nữa không biết nữa. "Thưa thầy, con không ấn tống kinh trực tiếp mà con gửi tiền phụ thêm cho chùa ấn tống có tốt không?" Thì được. Nếu mà chùa đó làm đúng cái việc đó như vậy là rất là tốt, đâu có sao. "Thưa thầy, hằng ngày con lạy Phật ở nhà Phật có chứng cho con không?" Sao mà lo xa ghê. Người nào lo xa thiệt á! Chứng hay không chứng. Mình nhiều khi không lạy Phật, chỉ tâm mình thành thôi, mình đi ngoài đường tâm mình thành là Phật đã thấy, đã chứng rồi.
[1:28:15]"Cho phép con hỏi đôi lời... như cha con lúc sống không biết ăn chay, lúc chết rồi bà con khuyên cúng chay có được không thầy? Có ảnh hưởng gì đến người chết không? Thầy từ bi nói rõ."
[1:28:29]Cái người chết á thì lệ thuộc vào người sống nhiều lắm. Đúng là như vậy đó. Cái cõi sống, cõi chết có liên quan với nhau chặt chẽ, tại chúng ta chưa có dịp để nói, chứ giữa hai cõi có liên quan tương quan lắm. Mặc dầu không biết, chúng ta không biết gì về cõi chết, nhưng mà có liên quan nhiều. Nên khi mà cái người lúc sống á nhiều khi cái người đó lại bướng bỉnh, ngang tàng, không chịu tin Phật, nhưng mà khi họ chết rồi á thì tâm họ đã mềm, họ biết có sống, có chết, có tội, có phước rồi. Chết trong cõi đó thấy sợ rồi, thấy chung quanh là có chúng sinh này, ma quỷ kia biết sợ. Thì lúc đó mình đây mình cầu Phật gia hộ, mình hồi hướng thêm thì họ sẽ nghe.
[1:29:02]Nhiều khi sống không nghe mà chết thì lại nghe. Cho nên cái người khôn nhất là lúc sống mà lo biết đạo, thì lúc chết khi mình chết mình tự tại, không có ai phá phách, không ai ăn hiếp mình được. Chứ còn ở trong cõi đó mà mình không có có phước á, xuống chết đó bị cô hồn ăn hiếp dữ lắm. Không, thầy nói thật á. Chết thoát ra khỏi cái xác này rồi là cô độc, bơ vơ, không ai nở, không nhà, không cửa, không người thân. Còn cái người mà có tu á là khi mà thần thức thoát ra khỏi cái thân rồi á, thì chung quanh có chư Thánh bảo vệ mình liền, tại lúc sống là mình đã làm được nhiều việc lành, là lúc mình chết là có người bảo vệ liền.
[1:29:36]Nó khác nhau giữa cái người biết tu và người không biết tu xa lắm lúc chết. "Nam Mô A Di Đà Phật. Kính bạch thầy cho con hỏi: Hai tượng Phật, Phật Tổ và Phật Thích Ca, Phật nào lớn hơn?" Phật Tổ chính là Phật Thích Ca nha. Còn cái nào lớn hơn là do ông thợ ổng đúc á. "Bạch thầy, nhà con bỏ từ lâu không ở 6,
[1:30:05]7 năm rồi, có một lần bị sét đánh ở góc nhà, nhà con ở gần quán. Không, bạch thầy có cái gì không ạ?" Sét đánh cũng hỏi thầy nữa. Tức là ý sợ nhà có ma, phải không? Nhà bỏ 6, 7 năm không ở rồi chắc có ma quỷ gì nên sét đánh, mà vậy mà... thì thầy đâu có biết sao mà trả lời. Mà thực sự cái sét đánh nó có nhiều trường hợp lắm nha, cũng nhiều cái... Thường á, sét á nói theo khoa học chỉ là cái sự dẫn điện, cái sự phóng điện, nhưng mà ông bà mình thì hay nói làm sao? Là sét đánh vào cái người con bất hiếu, phải không? Sét đánh vào nơi có ma có quỷ. Thì cái chuyện đó là cái ông bà mình nói thôi chứ trong đạo
[1:30:43]Phật thì không có nói, mà chúng ta chỉ tin theo nhân quả. Nếu quả thật là có cái người nào bị chết bị sét đánh thì họ có cái nhân quả gì đó nó nó tương xứng, nó tương xứng. Thì thôi chúng ta cũng không có bàn nhiều, còn bây giờ tự nhiên không không thầy ngồi đây mà thầy bảo đảm nhà đó có ma nên bị sét đánh thì thầy hơi ẩu, cho nên thôi đừng bắt thầy trả lời câu này nha. Thôi chúng ta nghỉ ha. Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả
[1:31:22]đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.