[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Mời quý
[0:22]Phật tử ngồi xuống. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta cũng tiếp tục cái đề tài Đạo Phật với xã hội. Mà đề tài hôm nay là Tham lam. Những cái đề tài nói đến nhưng cũng là một trong những cái bệnh căn bản của chúng sinh mà chúng ta ai cũng có. Người thì ít, người thì nhiều. Ví dụ, người không biết đạo lý thì cái lòng tham thì thật là, là vô tận. Còn cái người biết đạo lý thì mình khống chế, tiêu diệt, trừ diệt cái lòng tham mình càng lúc càng nhỏ đi. Và dĩ nhiên thì chúng ta cũng biết là cái lòng tham đưa chúng ta đến tội lỗi và tội lỗi thì đưa chúng ta đến đau khổ. Cho nên chúng ta nói với nhau về lòng tham,
[1:17]tìm ra nguyên nhân, tìm ra phương pháp vượt qua khỏi nó có nghĩa là giúp chúng ta thoát được cái đau khổ, thoát được cái vực thẳm ở mai sau. Có một lần vậy, hồi lúc cái đây là một điều phải tâm sự một chút, hồi tôi còn nhỏ thì vừa tuổi vừa lớn lớn lên một chút thì tôi nhìn cái cuộc sống con người tự nhiên tôi lấy làm lạ. Tôi nói tại sao con người ta cứ sinh đi rồi chết, sinh đi rồi chết vô nghĩa. Rồi sau đó tin được đạo Phật thì hiểu rằng chết chưa phải là hết, người ta sẽ tái sinh luân hồi theo cái nghiệp quả. Và cứ sinh ra rồi chết, rồi lại tái sinh rồi chết. Khi mình cứ suy tư về điều đó thì một lúc nào đó mình chợt
[2:11]thấy cuộc đời nó vô nghĩa, thấy nó nó vô nghĩa lạ. Nhưng mà không lẽ giờ mình mình lại chết thì chết cũng không giải quyết được vì cũng sẽ bị tái sinh nên thôi thì đi tìm cho cuộc sống này một cái ý nghĩa gì đó, chứ không trốn được nó vì cái sức mạnh của luân hồi, sức mạnh của nghiệp nó thúc đẩy mình buộc phải sinh và tử, sinh và tử mãi không thoát được. Suy nghĩ như vậy thì tôi mới nói bây giờ cái cách còn lại là thôi sống làm sao cho có ý nghĩa. Chớ chết cũng không được mà sống một cách tầm thường cũng không được. Bây giờ không biết làm sao cho có ý nghĩa, sống để làm gì đây? Thì tôi tự thấy rằng à nên sống nếu mà cuộc sống
[2:59]có ý nghĩa là cuộc sống phải có hạnh phúc. Hôm trước có một lần chúng ta nói với nhau cái đề tài là Ý nghĩa của hạnh phúc cũng trong cái loạt bài Đạo Phật với xã hội. Quý Phật tử còn nhớ không? Có một vài người còn nhớ thuộc loại siêu đẳng đây. Chớ đa phần là, là quên cả rồi, phải không? Thì nhờ có hạnh phúc nên cuộc sống chúng ta có giá trị, còn nếu chúng ta sống vất vả quá thì nhiều khi mình làm người chớ mà giá trị nhiều khi tuột xuống còn bằng con thú à. Phải vất vả tìm miếng ăn thì không khác gì con thú. Cho nên làm con người mà có hạnh phúc mới là con người. Tôi nghĩ như vậy, đúng là sống phải có hạnh phúc. Và tôi lại nghĩ tiếp:
[3:47]Nhưng mà mình sẽ đi tìm hạnh phúc cho mình hay cho ai? Nếu mà mình đi tìm hạnh phúc cho mình coi chừng bắt đầu tai họa nữa, thành ích kỷ, tham lam nữa. Thôi thì nguyện đem cuộc sống này đi tìm hạnh phúc cho mọi người. Tôi nghĩ như vậy, năm đó khoảng 17 tuổi, bắt đầu phát nguyện. Nhưng rồi câu hỏi kế tiếp: Mà hạnh phúc là cái gì để đi tìm? Hạnh phúc là cái gì? Bắt đầu suy nghĩ thì lúc đó tôi chưa hiểu đạo sâu, cứ nghĩ hạnh phúc cho con người trước hết là vật chất cái đã. Con người ta được ăn no, mặc ấm, được mọi điều hạnh phúc, sung sướng, hoàn cảnh tiện nghi vân vân, cứ nghĩ đơn giản vậy, nên hay suy tư về điều đó.
[4:33]Cho đến một hôm, cho đến một hôm tôi gặp một vị thầy của tôi, tôi có đem cái điều đó tôi tâm sự thì thầy tôi mới nói thế này: Con không bao giờ lấp đầy được cái lòng tham của con người. Không bao giờ. Ngay câu đó tôi bừng tỉnh liền. Tôi thoát được cái ý nghĩ như vậy đang đeo đuổi mình mấy năm vậy thì ngay nó bừng tỉnh thoát ra liền, nói đúng như vậy. Con người ta ai cũng có cái lòng tham. Mà có những người lòng tham vô tận, gọi là lòng tham không đáy. Mình có cho người ta cả quả địa cầu này, người ta vẫn đòi thêm mặt trăng. Sự thực là như vậy. Quý Phật tử có đồng ý không? Lòng tham con người là như vậy, là không đáy.
[5:21]Ít khi nào chúng ta biết đủ. Là ví dụ như ngày hôm nay mình chưa cất được cái nhà thì mình nói thiệt tôi cất được cái nhà tôi chết tôi mãn nguyện. Thường như vậy. Thế rồi ông Trời ổng nghe nói ổng cảm động quá, cái ổng phù hộ cho mình cất được cái nhà. Cất được cái nhà xong mình liếc liếc bên hàng xóm sao nó có chiếc Spacy mới đời mà đời 2000. Mới nói phải mình có được chiếc Spacy rồi mình hừm hổng ham muốn gì nữa. Nói nghe tội nghiệp lắm. Lần này cái ông Trời ổng cũng bị mình gạt lần nữa cái ổng phù hộ cho mình chiếc Spacy mới nữa. Cái mua chiếc Spacy xong cái mình liếc liếc qua bên nhà hàng xóm chỗ khác, liếc qua bên kia phố
[6:07]cái mình lại thấy người ta có chiếc Accord đời mới, Honda Accord đời mới. Thế là mình lại, lại ước mơ. Chúng ta như vậy đó. Chúng ta bị như vậy, tức là không bao giờ chúng ta dừng lại cái lòng tham của mình như mình tự hứa hẹn trong lòng mình, cứ như vậy. Và đó là lý do mà chúng ta đi vào đau khổ. Mà đó cái tính chất đó gọi là gọi là tham lam hay tham vọng. Tham vọng thì vấn đề nó lớn hơn. Nó có danh vọng, có địa vị, có quyền chức và nó ảnh hưởng tới nhiều người khác. Còn chữ tham lam mình dùng ở đây thì nó thường thiên về, về vật chất thôi. Thế tại sao mà chúng ta bị tham lam? Tham lam từ đâu mà có?
[6:54]Chúng ta đi tìm cái nguồn gốc nó một chút. Thì đương nhiên chúng ta biết rằng tất cả mọi cái bệnh, mọi cái bất thiện pháp trong tâm chúng ta đều khởi điểm từ vô minh, phải không? Đó là do vô minh rồi chúng ta bị trôi lăn, có nhiều cái ý nghĩ sai lầm và tạo nhiều cái nghiệp ác, tất cả đều từ vô minh. Vô minh là gì? Nếu mà chúng ta định nghĩa cho rõ thì chúng ta không định nghĩa được vì chỉ có bậc Thánh mới thấy được. Nghĩa là những bậc mà A La Hán hay Đức Phật tới cái giờ phút mà chứng đạo thì mới thấy được vô minh là gì. Thấy được xong rồi thì vô minh tan vỡ luôn, rồi vượt qua luôn, thành bậc giác ngộ hoàn toàn.
[7:42]Còn chúng ta có hiểu đạo được một chút, chúng ta có sáng được một chút thì có bớt vô minh một chút. Nhưng mà thật sự vô minh cái gốc căn để của nó rất là sâu kín khó thấy nên chúng ta không biết được. Mà chúng ta tạm nói với nhau như vậy. Vô minh là cái si mê mà căn bản nhất, sâu xa nhất, tạm nói như vậy. Từ vô minh sinh ra chấp ngã, thấy có cái ta mình quan trọng. Từ chấp ngã sinh ra ích kỷ và kiêu mạn. Ích kỷ và kiêu mạn. Ích kỷ là chỉ lo nghĩ lo cho mình. Còn kiêu mạn là muốn hơn người khác. Hai cái đó nó cộng lại với nhau rồi thì nó thành vô số những tâm bất thiện khác, làm cho chúng ta quay cuồng ở trong tội lỗi.
[8:38]Và cả hai luôn, cả cái ích kỷ và cái kiêu mạn hợp nhau cùng sinh ra tham lam, chứ không phải chỉ là ích kỷ không. Ví dụ có trường hợp chúng ta nói do ích kỷ, do vị kỷ nên tham lam là trường hợp như cha mẹ để gia tài lại chia phần cho hai anh em. Trong truyện cổ tích thì hay nói chuyện cái người anh là đã giành phần của người em chỉ cho người em có một cây khế. Chúng ta nhớ chuyện không? Ăn khế trả vàng hồi xưa vậy. Thì như vậy, do ích kỷ nên người anh đã tham lam. Nhưng mà sự thật, kiêu mạn cũng làm tham lam. Kiêu mạn là tranh hơn với người khác, muốn chứng tỏ mình hơn cũng làm tham lam. Ví dụ như là mình muốn hơn người khác trong những cái hơn đó có cái hơn về
[9:34]tài sản, muốn chứng tỏ rằng mình hơn người khác về tài sản và mình đã tham lam vơ vét cho nhiều nên cả ích kỷ và kiêu mạn đều sinh ra tham lam. Tham lam định nghĩa lại là muốn nhiều cho mình. Đơn giản chỉ là vậy thôi. Nhưng muốn cái gì? Thì chúng ta có thể liệt kê nè. Thứ nhất là Thứ nhất là gì? Tiền bạc, nhưng mình nói chung là tài sản, tài sản vật chất. Ví dụ như nhà cửa, tiền bạc, xe cộ, quần áo, gạo thóc gì đó, thì nói chung là tài sản. Thì đây là cái tham lam căn bản nhất làm chúng ta có thể có nhiều cái tham lam, nhưng mà thường là chúng ta phải có cái này trước, phải có cái tham lam tài sản trước vì nó là nền tảng
[10:29]rồi mới đạt được các cái tham lam khác, mỗi cái khác nhau như vậy. Nghĩa là ai mà có điều kiện để chiếm đoạt thì thường cái đầu tiên họ nghĩ là chiếm tài sản trước. Có một số trường hợp chúng ta thấy họ giành nhau quyền chức, nhưng mà sự thực là chúng ta xét sẽ thấy trước đó họ đã có một số tài sản vững chắc rồi, họ mới nghĩ đến chiếm tiếp cái quyền chức. Cho nên cái tham lam tài sản là cái căn bản nhất. Cái kế tiếp, cái thực tế kế tiếp là quyền chức, địa vị, làm chức này, chức kia. Ví dụ như ở trong cái môi trường nhỏ mình muốn làm trưởng, tổ trưởng hay lớp trưởng hay chúng trưởng, hay là ở thế gian những cái chức vụ như chủ tịch,
[11:17]phó chủ tịch xã, huyện gì đó đại khái như vậy, nó cũng là về quyền chức, cũng là những đối tượng để cho chúng ta phải tham lam. Rồi một cái cái tham lam nữa là tiếng tăm. Tiếng tăm là sự nổi danh. Chúng ta cũng thích nổi danh, nhưng mà thường thì cái số người nổi danh không có nhiều, cho nên theo cái tâm lý mà tôi quan sát thì tôi thấy ít con người muốn mình nổi danh, cái tham lam này có vẻ ít hơn những cái khác. Nghĩa là nhiều nhất là tham lam hầu hết ai cũng bị, ai cũng bị ít nhiều. Tới tham quyền chức thì bắt đầu người nào mà có đầu óc một chút, có trí tuệ một chút, có khôn ngoan, có học vị thì mới nghĩ tới quyền chức.
[12:05]Rồi người nào, cái tiếng tăm á, người nào có khả năng, có tài một chút thì bắt đầu nghĩ tới tiếng tăm, danh vọng. Như có một lần tôi gặp một ông thầy thuốc, ông cũng lớn tuổi lắm. Tôi thì là trung tâm bệnh nhiệt đới, cho nên tôi hay đi viếng thầy thuốc. Thì cách đây cũng bảy tám năm, đến viếng ông thầy thuốc thì ngồi nghe ông nói chuyện, ông nói rằng ông đang nghiên cứu một đề tài quyết tâm đoạt giải Nobel. Thì tôi nhìn ông, tôi thấy hơi tội nghiệp, vì tôi biết cái tầm cỡ để đoạt giải Nobel thì mình không dám nói Việt Nam, nhưng nhìn ông không phải, vì ông nói chuyện không thực tế. Cái đề tài ông nghiên cứu về sinh học không có không có gì quan trọng.
[12:52]Cái đề tài thì nhỏ, nhưng mà cái ước mơ của ông về cái giải thưởng lớn quá, nên tôi biết đây cũng thuộc loại là một bệnh, là bệnh tham về tiếng tăm, như vậy. Mà nhiều người như vậy lắm, nhiều người cũng dễ bị như vậy, thích nổi tiếng tràn lan ra. Rồi có một cái tham lam nữa, một đối tượng để mình tham lam nữa là là tình cảm, là muốn được nhiều người thương mình, đến đâu cũng muốn nhiều người thương mình. Có một lần tôi gặp một người thì người này luôn luôn có một cái cách sống để chiếm tình cảm người khác, khéo léo để chiếm tình cảm người khác bằng cái lời nói, bằng cái quần áo, cử chỉ luôn luôn gây sự chú ý cho người khác.
[13:39]Mà như vậy có thành công không? Có không? Không thành công mấy, không thành công mấy vì không có đúng cái nhân. Không có đúng cái nhân. Làm cách nào đó, theo cái thuật nào đó để cho người ta khen mình, người ta thương mình mà với cái ý muốn đó là ý muốn sai. Nên có một lần khi mà nói chuyện với tôi thì tôi tôi nhận ra được cái ý của cô đó. Tôi mới khuyên nhẹ nhàng, tôi nói rằng, "Đừng bao giờ bận tâm mà chiếm tình cảm người khác, mà chỉ nên bận tâm là mình có thương yêu người khác chân thành hay không." Nghĩa là sống trên đời này đừng có đi tìm cách để cho người ta thương mình, mà hãy tìm cách để mình thương người khác.
[14:24]Quý Phật tử nghĩ vậy đúng không? Hợp lý hơn, đúng với đạo lý hơn. Vậy mà tự nhiên rồi người ta sẽ thương mình. Cho nên quý thầy mới hay khuyên quý Phật tử, mỗi ngày khi chúng ta lạy Phật, khi chúng ta ngồi thiền thì chúng ta đều nguyện là nguyện với Phật là, "Xin cho con trải lòng từ bi thương yêu muôn loài." Rồi cứ ngồi đó mà tưởng tượng mình trải cái lòng thương của mình đến khắp cùng trong mọi chốn hết, cứ ngồi như vậy. Thì lúc mà chúng ta rải cái tâm từ ra như vậy thì những người chung quanh mình có biết không? Sao mà biết được. Hàng xóm thì cũng không ai biết mình đang thương yêu như vậy,
[15:04]nhưng mà trong vô hình, qua vài ngày sau họ nhìn mình bắt đầu họ thương từ từ. Đó, do cái nhân. Cái nhân là mình thương chúng sinh thì tự nhiên chúng sinh thương lại, đó là điều tự nhiên. Cho nên mình đừng có cần chiếm tình cảm người khác, mà chỉ cần thương người khác, bỗng nhiên một lúc nào đó chung quanh mình ai cũng thương mến mình cả. Đó là điều tự nhiên. Như những ca sĩ đồ nổi tiếng hiện nay vậy, những ngôi sao đồ như vậy, coi vậy chớ họ cũng có cái nhân của họ. Cái nhân đời trước lúc nào đó họ đã làm việc từ thiện, họ đã thương yêu. Bây giờ tự nhiên được công chúng mến mộ thương yêu lại,
[15:44]mà có khi giọng hát của họ không phải xuất sắc đâu. Nếu mà căng ra theo đúng kỹ thuật, đúng cái kỹ thuật của âm nhạc nhiều khi họ cũng chưa đạt được lắm đâu. Nhưng mà tự nhiên công chúng cứ mê mệt chứ, mê như điên như cuồng. Thế mình nhìn người hiểu đạo mình không ngạc nhiên, vì họ có cái nhân đời trước đối với quần chúng, nó như vậy. Đó là tình cảm rồi. Đó là bốn cái căn bản mà thường người ta tham lam: tài sản, quyền chức, tiếng tăm, tình cảm. Còn những cái thấp hơn, những cái tham mà tham thấp hơn mà nó tầm thường hơn á, ví dụ như ăn uống. Như ai mà tham ăn thì mình thấy hơi kỳ phải không, cái giá trị hơi thấp.
[16:24]Nhưng mà sự thật là có đó. Đây là cái thấp, nên cái nhân cách thấp thì những cái tham của mình, đối tượng để mình tham nó thấp. Ví dụ như hồi chúng ta còn nhỏ, do cơ thể đòi hỏi, ai cũng tham ăn hết. Quý Phật tử nhiều khi cái tuổi tham ăn nó quá xa rồi bây giờ không còn nhớ nữa. Nhưng mà tôi hên, tôi còn nhớ rõ bản thân tôi. Tôi cũng thuộc loại tham ăn. Vì mình tuổi Hợi đó, cho nên cũng cũng được cái tham ăn. Có một lần mẹ tôi mua cuốn sách Diễn Cầm Tam Thế gì đó, tôi mới lật cái tuổi của tôi ra tôi xem, xem bói, thì ông này ổng nói câu thiệt đúng đó là: "Chuộng sự ăn uống, không cần dở ngon."
[17:04]Thiệt sao ông này ổng nói hay quá không biết nữa. Mà đúng. Mà ông bà mình có nói đó: "Miếng ăn là miếng nhục." Miếng ăn là miếng nhục nghĩa là sao? Khi mà mình bộc lộ cái việc mình thích miếng ăn nào, bỗng nhiên người ta nhìn mình, người ta đánh giá nhân cách mình thấp. Kỳ lạ như vậy, không hiểu sao nữa. Đó là cái tự nhiên mình không tránh được. Lát thì nói lại. Có một cái để mình tham nữa là tham sống nhàn rỗi, hay mình nói cho đúng là cái tính biếng nhác á. Nên cái này bắt đầu nó bước qua một cái bất thiện khác của tâm, nhưng cũng có nhiều người, đây cũng là một cái họ tham là thích sống nhàn rỗi, cũng là một cái bệnh.
[17:47]Rồi một cái nữa, ví dụ như thích mặc đẹp, gọi là thích trang phục cũng gọi là một cái tham. Những cái tham này nó nhỏ nhỏ, nhỏ nhỏ. Nhưng cái lớn là cái tham tài sản vật chất á, nên chúng ta sẽ nói về cái này một chút. Là đa phần chúng ta bị cái tham về tài sản rất là mạnh. Nên nếu mà nhổ được cái tham tài sản vật chất đi, con người mình giải thoát gần như phân nửa á. Đức Phật có kể một câu chuyện ngụ ngôn về lòng tham của con người là do làm biếng và sợ hãi. Câu chuyện này tôi nghĩ là câu chuyện ngụ ngôn thôi. Phật nói là ngày xưa, trái đất mình lúc mà mới tạo thiên lập địa thì nó đẹp, và mặt đất mình thơm ngon như sô-cô-la vậy.
[18:33]Những dòng suối chảy như là dòng sữa tươi trên mặt đất này. Thì lúc đó, cái đẹp và cái thơm ngon của mặt đất này nó bốc lên tới những cái đỉnh trời, những tầng trời cao. Thì lúc đó có một nhóm thiên tử thấy cái vùng đất mới thành lập nên mới bay xuống đây, bay xuống đứng trên mặt đất. Và nhìn thấy những đất mình màu mỡ đẹp như sô-cô-la, vài vị đã bốc bỏ ăn. Vài vị đã cúi xuống uống thử cái nước sữa, những dòng suối, dòng sông bằng sữa trên mặt đất này. Thì thật ra thì các vị đều có cái thức ăn của cõi trời, nhưng mà vì nghe cái mùi thơm ngon quý vị đã lỡ dùng vào cái vật chất, chạm vào vật chất và thế là chư vị thiên tử đó
[19:20]mất thần thông không bay về trời được nữa, đứng lại. Cái chỗ này chúng ta phải giải thích một cách khác chứ hiểu nguyên như vậy thì nó siêu hình, nó thần thoại quá, nó không hợp lý. Tuy nhiên, nếu chúng ta có một cách giải thích khác thì sẽ rất là hay, nhưng chúng ta hẹn sau này chúng ta sẽ nói. Khi nào mà có cái duyên nói về nguồn gốc của sự sống, nguồn gốc của loài người trên Trái Đất, chúng ta mới nói về cái chỗ này. Bây giờ tạm thời chúng ta kể câu chuyện ngụ ngôn vậy. Thì một số các vị thiên tử này mới lỡ ăn một cái, tức là cái tham đầu tiên, tham ăn, từ cái tham nhỏ nhất, khởi điểm của cái tham vật chất
[19:58]là do cái tham ăn, không có tham ăn thì không có tham tài sản vật chất. Rồi các vị bị kẹt lại, mất thần thông, không có bay lên cõi trời được nữa là vì sao? Vì với cái thân tâm linh trong phút chốc biến thành cái thân vật chất do ăn cái thức ăn vật chất của cõi Trái Đất này. Là chúng ta cũng vậy đó, trong tâm hồn mình cũng vậy. Tâm mình nếu sống bằng cái niềm vui của tinh thần thì mình như người cõi trời vậy. Nhưng mà nếu lúc nào đó tâm mình lỡ dính vào vật chất thì ngay lập tức cái phước của mình là phước của cõi người liền. Nên các vị thiên tử bị kẹt lại. Mà lúc đó khi lỡ kẹt rồi, mất cái đời sống,
[20:41]mất cái hạnh phúc của cõi trời rồi, nhưng mà cũng không phải lo lắng lắm. Vì sao? Vì tràn đầy mặt đất đều là thức ăn, phải không? Đều là bánh, là sữa, dòng sông là sữa thơm như vậy, cho nên không có gì phải lo lắng. Nên các vị sống trong một thời gian dài nhiều ngàn năm, nhiều triệu năm trong an vui, trong hạnh phúc, mặc dù không ở cõi trời nhưng mà không lo tới ăn uống đã là cái hạnh phúc rồi. Cái ý nghĩa này hay lắm đó. Chúng ta biết á ví dụ nếu con người chúng ta bây giờ, hiện nay đây, ngay lập tức nghĩa là mình không còn phải lo miếng ăn, miếng mặc, quý vị sẽ thấy đời sống xã hội thay đổi hết toàn bộ liền.
[21:23]Bây giờ mình không còn phải chạy lo kiếm tiền nữa thì mình sẽ làm chuyện gì trong thời gian rỗi? Tự nhiên mình có nhiều cái điều hay để học, để nghiên cứu. Mình sẽ dành nhiều thì giờ để đi chùa nghiên cứu kinh, người thích nhạc sẽ chế tác nhiều khúc nhạc hay, người họa sĩ, người điêu khắc sẽ tạo nên những tác phẩm nghĩa là vĩ đại vì không bận phải lo ăn uống nữa. Đó vậy, cho nên nhiều ngàn năm, nhiều triệu năm vậy chư thiên tử mà đã đọa thành người sống một đời hạnh phúc chỉ nói chuyện đạo lý. Nhưng mà rồi thời gian nó trôi qua mãi nên lần lần cái tâm con người bị thoái hóa. Tâm thoái hóa bắt đầu họ cũng cất nhà cất cửa để ở vậy.
[22:10]Trong kinh không nghe Phật nói về chuyện y phục mà mình không có biết có giống A-đam, Ê-va không, mình không biết, không nghe kể chuyện đó. Nhưng mà chắc có nhà ở. Rồi do tâm con người bị thoái hóa nên có một lần có một vài vị thay vì là tới giờ ăn thì bước ra dòng suối múc nước lên uống vì dòng suối bằng sữa, rồi ra ngoài đất ra ngoài đất thơm lấy đất lên ăn thì có vị đã múc nước về để trong nhà sẵn, cất sẵn trong nhà để tới giờ ăn khỏi phải đi ra nữa. Chúng ta thấy đó là dấu hiệu của gì? Lười biếng. Và lười biếng lần lần nó sinh có cái sợ hãi nữa là sợ ai giành phần sẵn, ai lấy chỗ ngon sẵn.
[22:52]Nghĩa là khúc dòng suối đó sữa ngon, mình không múc trước thì người khác lại múc, nên đến múc trước. Cho nên sợ hãi, sợ người ta giành phần và lười biếng, hai cái đó bắt đầu tích trữ. Và tích trữ tức là gì? Tham lam. Bắt đầu là tham lam. Thì thấy một hai người làm, những người kia lật đật cũng làm như vậy, bắt chước. Vì thấy người kia giành, mình không giành cái hết phần, thi đua nhau, nghĩa là cái xấu nó lây lan. Một người tham, nhiều người khác bắt chước. Rồi người khác bắt chước rồi phước của những giống người đó bắt đầu giảm xuống. Hễ có lòng tham là phước tuột xuống liền. Đức Phật nói như vậy, trong kinh nói như vậy.
[23:35]Rồi khi phước giảm xuống rồi, cái mặt đất trở nên không còn ngon như bánh, như sô-cô-la nữa mà bắt đầu giống như là
[23:44]giống như là cái gì nó không ngon bằng, ví dụ như cơm cơm nấu ba tầng cơm nấu ba tầng, giống như cơm của tui nấu, đúng rồi. Bắt đầu mặt đất không còn giống như sô-cô-la và bánh bông lan nữa mà bắt đầu giống như nồi cơm của ông Chân Quang nấu ba tầng.
[24:02]Do phước người ta giảm xuống, thế là một thời gian dài các vị loài người đó ăn những thức ăn cơm ba tầng đó thì cái cơ thể họ bị hao gầy đi, nó không còn đẹp trai như là thầy trụ trì đây nữa mà bắt đầu nó từ từ nó hơi giống Chân Quang thiệt, giống, hơi giống. Đó bắt đầu hơi xấu đi lần lần, xấu đi lần lần. Rồi cái tật tham họ chưa hết, họ lại tiếp tục ra sông, ra suối múc đồ để dành, lấy đồ cơm về rồi cũng chế biến nấu ra lại để dành cất trong kho lại vì sợ người khác giành. Và nhiều người bắt chước nhau như vậy, thế là cái phước của loài người bị tuột xuống là đất trở thành đất khô cằn lần lần lại.
[24:43]Nghĩa là nó không có tự nhiên mà thành thức ăn nữa, mà muốn ăn phải nhờ trồng trọt, tức là từ đó có những cây trái mọc lên, mà muốn ăn phải đợi đúng mùa mới kiếm cây trái đó ăn. Hễ cái mùa này cây đó hết rồi thì phải đợi kiếm cái cây mà có cái mùa này, rồi còn cái cây kia phải đợi qua tới mùa của nó. Tức là phải đi lang thang từ khu rừng này sang khu rừng kia để sống là cái thời đó. Nhưng mà rồi cái tánh tham chưa hết, bắt đầu giành nữa, bắt đầu hái thiệt nhiều đem về phơi khô để dành, sợ người khác giành mất cái cây của mình vừa tìm ra. Nghĩa là khi nhìn thấy cái cây đó rồi thay vì đừng sợ hãi để dành người khác thì không,
[25:23]quơ cây, rung cây rồi chặt, sọc cây luôn nó hái cho nhiều, ôm về nhà phơi, cất giấu trong kho. Và nhiều người khác cũng bắt chước như vậy. Thế là bắt đầu là loài người trở nên khó chịu, không ăn được những loại trái cây ngon đó nữa, mà phải ăn cái loại lúa. Lúa là phải đem về phải đập, phải giã, phải nấu mới ăn được, cực khổ từ từ do cái nghiệp tham lam, phước hết. Thế là từ đó người ta trồng lúa. Trồng lúa thì trồng gieo lúa cực khổ lắm. Ở đây có ai đã từng làm ruộng chưa? Có rồi phải không? Mình thấy cực khổ như vậy. Nên đến bây giờ chúng ta còn nói đó, nghĩa là: "Ai ơi ăn bát cơm này, dẻo thơm một hạt,
[26:02]đắng cay muôn phần" là nói tới cái công lao của người nông phu như vậy. Mà đây cái tham người ta vẫn chưa hết nữa, bắt đầu là người ta mới giành ruộng nhau, bị be ruộng á, giành ruộng nhau và xô xát. Họ không còn cái tư cách của mấy triệu mấy triệu năm xưa là những người thiên tử mới xuống Trái Đất nữa, mà đã trở thành con người đặc sệt như mình rồi. Bắt đầu là cầm đá, cầm đồ chọi nhau rồi để giành. Vì họ giành đất với nhau để trồng ruộng cho nhiều và buộc bây giờ đến lúc cứ đánh nhau mãi như vậy không làm ăn được, nên họ mới chọn một người làm trọng tài đứng ra phân xử mọi điều. Và họ gọi người đó là Đại vương, Đại vương.
[26:43]Là từ đó xuất hiện ông vua. Cái người này dù sao cũng có cái phước gì đó hơn những người kia, thế là người này đứng ra làm trọng tài chia đất, phân công này không có được mà cầm đá chọi đánh nhau lỗ đầu nữa, mà phải mỗi người cái phần của mình mà tự làm mà ăn. Đó, Đức Phật Ngài kể câu chuyện ngụ ngôn để Ngài cảnh giác con người. Chính cái lười biếng, sợ hãi và tham lam làm cho chúng ta mất phước dần dần, mất phước dần dần. Một lát rồi chúng ta sẽ thấy nếu chúng ta sống được đúng lời dạy của Phật, hiểu được chỗ này, chúng ta đừng lười biếng, đừng sợ hãi, đừng tham lam, phước mình tăng lên liền trong tức khắc, một hai năm thôi.
[27:25]Rồi chút nữa chúng ta sẽ bàn. Trong vòng vài năm, ví dụ bây giờ có thể chúng ta đang phải vất vả với cuộc sống, chúng ta bỏ ba cái điều đó: lười biếng, sợ hãi, tham lam. Một hai năm sau mà có thể nặng đi, nghiệp mình nặng, ba năm sau, năm năm sau tự nhiên cuộc sống mình no đủ tự nhiên, không cần phải lo nữa. Đó là phước của cõi trời đang phục hồi. Lát rồi chúng ta sẽ nói. Đó là một cái lý do làm người ta tham lam: lười biếng và sợ hãi. Ngoài ra, bây giờ còn một lý do nữa để làm cho người ta tham lam nữa. Tham lam tài sản đó là sự giàu có là một giá trị.
[28:08]Giá trị nghĩa là được người khác nể phục khi mình giàu. Đó là cái tâm lý đó. Đúng không? Đúng như vậy, phải không? Ví dụ trong một xóm cái nhà lầu của mình cao hơn mọi người, lớn hơn mọi người thì rõ ràng là trong cái xóm này giá trị mình hơn người khác, người ta nể mình hơn người khác. Đó, nó tự nhiên như vậy. Điều này mình không trách ai, đó là điều rất tự nhiên, tự nhiên mình được quý mến. Ví dụ bây giờ mình nói vào đời xưa cũng vậy mà đời nay cũng vậy, ví dụ một cái ông quan huyện ổng về cái vùng đó thì trong cái vùng đó có ông hào trưởng lớn thì luôn luôn ông hào trưởng cũng sẽ tới thăm ông quan huyện
[28:49]đó và ông quan huyện cũng sẽ tới thăm ông hào trưởng kết tình với nhau liền. Rất là nó tự nhiên. Vì cái giàu là một giá trị. Và chính vì đi tìm cái giá trị này, đi tìm cái sự nể phục này nên chúng ta phải đi tìm tài sản. Nghĩa là mình phải làm sao có tài sản vật chất nhiều để chúng ta được mọi người nể phục, để là trước mắt mọi người mình là một người có giá trị. Và nhiều khi chúng ta cũng theo đuổi điều này suốt cuộc đời của mình một cách vất vả. Đúng không? Như vậy, chỉ trừ khi chúng ta biết đạo, chúng ta an phận những cái tư tưởng nó vượt qua. Nhưng mà còn những người còn trẻ, mới lớn, còn nhiều cái chí tiến thủ,
[29:37]còn nhiều tham vọng thì quyết tâm làm giàu dữ lắm, quyết tâm làm giàu. Nhưng mà cũng nhiều cái thảm kịch ở phía sau những cái tham vọng đó lắm. Vì hồi nhỏ vậy, tôi cũng hay quan sát nhiều người, cái tính tôi hay tò mò vậy. Tôi nhìn một cái anh đó, ảnh cũng vừa lập gia đình, rồi có vợ có con, và lao động rất vất vả. Về cái thời đó là thời mà lao động là vinh quang mà, lao động rất vất vả, cần cù mà với cái quyết tâm phải làm giàu, có tài sản. Thì gần 20 năm sau tôi trở về lại cái xóm đó thì thấy anh cũng không giàu hơn lắm, nhưng mà trong gia đình thì tan vỡ hết, tan vỡ. Cái cảnh tan vỡ người ta thôi mình không tiện
[30:28]kể ra làm gì, nhưng mà thật là là đau lòng. Nên có những cái không có phước lắm mà cái tham vọng lớn quá, lo làm giàu nhiều quá rồi nhiều cái nó đổ vỡ, nó đau lòng hơn trước nữa. Đó là một cái. Rồi cái giá trị của mình đối với người khác là không phải chỉ là được người khác nể phục, mà mình có tiền tức là mình có quyền sai khiến người khác. Ví dụ như mình thuê mướn, khi mình có tiền mình mướn người thì mình có quyền sai người khác làm chuyện này, sai người khác làm chuyện kia. Đó là cái quyền lực. Cái quyền lực nghĩa là mình có quyền quyết định việc làm, quyết định cuộc đời của người khác. Nó là một cái gì nó làm người ta say mê khủng khiếp lắm.
[31:09]Lạ lùng lắm. Đây là cái bệnh của con người, nghĩa là gọi là khát khao quyền lực, khát khao quyền lực. Nghĩa là mình có quyền quyết định trên cuộc đời của người khác, muốn người khác phải như thế nào là người khác phải chịu như vậy. Đó là cái quyền lực. Và quyền lực là một cái nỗi ám ảnh, cái tham vọng, cái khát khao của nhiều người kỳ lạ. Và những cái người mà độc tài là những người như vậy. Giống như Hitler, cái khát khao của ông là khát khao quyền lực. Ông đạt được quyền lực rồi là thâu tóm hết rồi là phát động chiến tranh luôn để mở rộng cái quyền lực, cái đế quốc của mình lan rộng lan rộng ra.
[31:49]Bất chấp là máu đổ, đầu rơi, không cần, miễn làm sao là cái quyền lực của mình càng ngày càng lớn, vươn ra khỏi cái quốc gia của mình, muốn chiếm hết thế giới này. Ngày xưa cũng vậy, như là những César, Alexandre hay là Thành Cát Tư Hãn cũng là những người mà khát khao quyền lực, tức là quá sức tưởng tượng mà họ thành công. Còn có những người khát khao quyền lực mà không thành công thì dễ trở thành điên loạn. Ở trong truyện mà Lục Mạch Thần Kiếm của Kim Dung vậy, có nhân vật là Cô Tô Mộ Dung, đó là dòng dõi của vua chúa của một cái tiểu quốc nhỏ rồi sau này tiểu quốc đó bị xóa sổ, bị Trung Quốc chiếm hết.
[32:31]Thì cái người này là hậu duệ Cô Tô Mộ Dung, ổng khát khao khôi phục lại cái tiểu quốc của mình để mình lên làm vua. Suốt một đời đi tìm quyền lực như vậy rồi điên luôn vì không có phước. Nên cái quyền lực cũng là cái tham lam mà nó cũng từ cái tài sản, mà cũng từ cái ý muốn là mình được quyền sai khiến người khác, buộc người khác phải làm chuyện này, phải làm chuyện kia. Những cái điều đó đều làm cho chúng ta tham lam hết. Đến khi nào thì chúng ta mới có thể hết tham lam? Nếu chúng ta tu đúng phương pháp, cái cách nào thì mình phân biệt từ từ, nhưng mà trước hết nếu chúng ta tu đúng phương pháp,
[33:12]chúng ta chứng được quả thánh Tu Đà Hoàn đầu tiên, chứng được sơ quả. Khi mà chứng được sơ quả thì chúng ta phá được cái tâm vị kỷ. Là cái người mà chứng Tu Đà Hoàn là người sống rất vị tha. Thì người sống vị tha rồi thì cái tham lam mất, tham lam mất tự nhiên. Còn tham nhưng mà cái tham người này nó vi tế và nó bị cái vị tha chuyển hóa, vị tha chuyển hóa. Ví dụ, ví dụ như một người chứng Tu Đà Hoàn thì người này vẫn còn thích giàu, thích giàu. Cái lúc mà chưa chứng Tu Đà Hoàn cũng thích giàu. Nghĩa là lúc chưa chứng Tu Đà Hoàn á thì cũng thích giàu, mà chứng Tu Đà Hoàn rồi cũng thích giàu, hai cái giống nhau.
[34:00]Nhưng có cái khác là lúc chưa chứng Tu Đà Hoàn á mình thích giàu để mình được cái vinh quang của mình. Còn người chứng Tu Đà Hoàn rồi đó, thích có tiền để làm việc thiện, giúp người khác, hai cái khác nhau. Cho nên ở đây là ví dụ nếu mình nhìn vào trong tâm mình, mình thích mình có tiền thì cũng chưa chắc là mình có lỗi đâu. Nhưng mà chỉ coi coi sau khi mình có tiền rồi mình có định là dùng tiền đó vào việc nào. Đó, nếu mình dùng cái tiền đó để mà làm vô số chuyện giúp đỡ người khác thì coi chừng mình chứng Tu Đà Hoàn rồi. Vì cái người Tu Đà Hoàn vẫn còn tham vi tế, nghĩa là vẫn còn thích giàu,
[34:40]nhưng mà bị cái tâm vị tha nó nó chuyển hóa mất cái giàu đó rồi, cái tham đó. Tức là tiền vô nhiêu túi mình thì cũng thích hết trơn á. Nghĩa là hôm nay mình giàu, mình trúng mánh được 10 triệu, 50 triệu, mừng, mừng, nhưng rồi lại không dùng cái tiền đó cho mình nữa. Nó khác với cái người mà chứng tới quả Tư Đà Hàm, A Na Hàm. Cái người mà chứng tới quả thánh A Na Hàm rồi đó, ví dụ mình chất 5, 10 tỷ đồng trước mặt họ, họ nhìn như cát như bụi à, không động. Nhưng mà người Tu Đà Hoàn á, mình lại chất 1 tỷ trước mặt là mừng liền, nhưng mà có cái sau đó lại không dùng cái gì cho mình hết trơn, là không đem cái tiền đó đi mua quần, mua áo, mua nhà, mua cửa cho mình nữa.
[35:19]Cái người Tu Đà Hoàn kỳ khôi, kỳ cục vậy, lại ôm 1 tỷ đó giấu, giấu trong két sắt cho kỹ, nhưng bắt đầu đi rình coi thiên hạ ai nghèo đem cho lại. Đó là cái hay của người Tu Đà Hoàn. Cho nên chúng ta xem lại lòng mình, nếu mà mình mình như vậy coi chừng mình chứng Tu Đà Hoàn rồi. Chứng quả, thì cũng là một bậc thánh. Vào thời xưa, vào thời Đức Phật á, nhiều vị cư sĩ chứng Tu Đà Hoàn lắm. Những người cư sĩ sống đời sống gia đình, vợ chồng, con cái bình thường, nhưng mà trong tâm họ là Tu Đà Hoàn, mà chỉ có Đức Phật mới biết thôi. Nên Đức Phật khen ngợi nhiều lắm, nhất nổi tiếng nhất như là tín nữ Visakha.
[35:58]Tín nữ Visakha cũng là một Tu Đà Hoàn á, nên Đức Phật hay thường ghé thăm bà lắm. Lúc đó Đức Phật chứng đạo, Ngài ba mươi mấy, bốn mươi mấy rồi, thì tín nữ Visakha còn là một cô gái nhỏ. Gặp Đức Phật là bà chứng Tu Đà Hoàn. Rồi sau đó bà lấy chồng, có con có cái, nhưng bà hộ trì Tăng đoàn rất là chu đáo. Đức Phật khen, mỗi lần mà Đức Phật du hóa gần đến nhà bà, Ngài luôn luôn đến thăm. Mà nhiều vị lắm, mà thời Đức Phật thì dễ chứng đạo lắm, vì cái uy đức Đức Phật lớn quá. Cho nên khi gặp Đức Phật rồi là ai cũng khởi cái lòng kính trọng quá mạnh, mà cái lòng kính trọng Phật mạnh quá là mình chứng thánh luôn. Chứng thánh luôn á.
[36:39]Mà chứng thánh rồi cái lòng vị kỷ biến mất luôn, nó nhanh như vậy. Nên thời Đức Phật mình dễ chứng đạo là nhờ Đức Phật. Còn thời bây giờ mình khó chứng đạo là vì ít có ai để cho mình kính trọng tột độ. Ít có ai. Ví dụ như mình đến mình nghe một vị thầy giảng, mình nghe thích thiệt, nhưng mà tới chừng mình ra đằng kia mình nghe người ta nói xấu cái hết liền, hết ưa liền. Nó vậy, mình bị lung lay. Cho nên vì lý do đó, nên tôi thường hay khuyên mọi người là thường xuyên lạy Phật với lòng tôn kính. Nghĩa là kiếp này chúng ta không có phước gặp Phật, nhưng mà Phật là khắp nơi. Phật là cái pho tượng ở trên đó cũng là Phật.
[37:21]Nghĩa là khi cái người thợ họ tạc tượng họ nghĩ đó là Phật thì đã có cái sự linh thiêng, chưa cần quý thầy tới tụng kinh an vị nha, chưa cần. Quý thầy tụng an vị thì thêm linh thiêng. Nhưng mà lúc ông thợ đó ông ngồi ông vẽ tờ giấy ông nghĩ đây là Phật, hay ông tạc tượng ông nghĩ đây là Phật, thì Phật đã chứng vào đó rồi. Và chúng ta không được coi thường cái điều đó. Có nhiều người nói à, "Dạ cái tượng này chưa an vị nên vất bù lon bù loong được", không được, mang tội liền. Vì ông thợ ổng làm ổng đã nghĩ đó là Phật rồi thì Phật đã chứng rồi, thần lực Phật đã tồn tại, xuất hiện nơi đó rồi. Và nếu đối trước tượng Phật mà mình tôn kính tột độ thì mình
[38:00]vẫn đạt được cái phước giống như thời Đức Phật lận lận. Nhưng mà cái lòng tôn kính nó khó tột độ như là mình gặp Đức Phật thật sự, nên mình thua điều đó một chút. Mà mình thua thì mình phải tích lũy qua lâu dài, nghĩa là mình phải đảnh lễ Phật với lòng tôn kính nhiều năm nhiều tháng. Ví dụ thời xưa đó, một người gặp Đức Phật, có khi trong một lần gặp đó họ chứng Tu Đà Hoàn. Hoặc là có người gặp Đức Phật 10 lần thì bắt đầu chứng Tu Đà Hoàn. Mình chấp nhận thua, mình không gặp Phật, thì mình lạy Phật 10 năm với tất cả lòng tôn kính của mình coi chừng mình cũng chứng Tu Đà Hoàn luôn. Nghĩa là sau 10 năm lạy Phật rồi thì bắt đầu
[38:40]mình có cái bệnh giống y như tôi vừa nói. Tham giàu, nhưng mà có tiền rồi kiếm chuyện cho làm phước hết nè, coi chừng 10 năm lạy Phật mình chứng Tu Đà Hoàn mất rồi đó. Đó là coi chừng. Thì tới cái quả thánh này, cái lòng tham còn vi tế nhưng mà bị tâm vị tha chuyển hóa mất, bình thường. Đó. Phải tới người chứng Tu Đà Hoàn. Nhưng mà bình thường thì ai cũng tham hết. Bây giờ nếu với chúng ta nè, chúng ta là những người chưa chứng Tu Đà Hoàn thì chúng ta ai cũng tham. Quý Phật tử nhìn kỹ lại có đúng không? Nói một câu thành thiệt á, thiệt tình nghen. Nói câu thiệt tình coi mình có tham không? Có.
[39:21]Có. Ai cũng tham. Đó là cái như vậy chúng ta phải nhìn cho ra, chứ đừng có tránh né, phải xác nhận rằng mình có tham. Rồi đó là cái sự thực, mà biết được như vậy rồi mình dễ chuyển được lòng mình, còn mình tránh né không không ấy, mình sẽ không hết được cái bệnh như vậy. Tuy nhiên, tham nó có nhiều cái mức độ. Nhiều khi quý Phật tử nhiều năm tháng đi chùa quá cái lòng tham nó mỏng nhạt, nên bây giờ như tôi hỏi quý Phật tử là có tham không, quý Phật tử nhìn lại tâm mình ngờ ngợ ngờ ngợ không thấy. Có không? Phải không? Nó ngờ ngợ nhìn lại mình nhiều năm tháng cũng chẳng lo làm ăn, lo tu không à, rồi con cái làm gì làm cũng không để ý nữa,
[40:05]bây giờ hỏi nói mình còn tham mình nhìn không thấy. Nhưng mà những người trẻ trẻ đó nhiều khi còn thấy, nhưng mà đi chùa lâu nó cũng muốn mất tiêu hết trơn. Nên hỏi quý Phật tử hơi ngờ ngợ, nhưng mà xin báo một tin buồn: Coi vậy chứ nó còn nằm trỏng á. Còn nằm nguyên trỏng. Nó đợi mình tái sinh qua kiếp sau, mình còn sức khỏe, còn tình yêu, còn danh vọng đợi phía trước là tham trỗi lên lại liền. Phải không? Ví dụ bây giờ chúng ta tái sinh lại, mình già rồi không nói, mình tái sinh lại bắt đầu mình trẻ lớn lên, mình được người ta dệt cho những mơ ước, những lý tưởng, rồi lỡ gặp cái người yêu, rồi nghĩ tới chuyện lập
[40:44]gia đình, hôn nhân, con cái, nhà cửa là lòng tham khởi bừng bừng lên liền. Mặc dù ở tuổi này thì nó nó như nó giảm bớt rồi, nên coi vậy chớ cũng chưa chắc ăn, đừng tin rằng mình đã hết tham. Mình còn ở trong á. Nhưng mà cái tham nó có nhiều chừng mực. Ví dụ như cái lòng tham mình ở một cái chừng mực vừa vừa thì mình chỉ ráng lo làm ăn lương thiện để có tiền thôi. Cũng muốn giàu lắm, cũng muốn có tiền, muốn đời sống mình có tiện nghi, nhưng mình bằng con đường lương thiện. Ráng cày sâu cuốc bẫm, làm cái này tính cái kia, hễ đụng tới gì phạm pháp rút lui liền, không làm; hay là đụng cái gì mà thấy hại tổn hại người khác là dừng lại không làm đó.
[41:29]Đó là mình có tham mà cái tham mình vừa chừng thôi. Cho nên mình cũng muốn làm ăn, muốn giàu có tiện nghi, nhưng không làm điều sai. Còn có khi mình tham mà tham quá cái phước của mình, thì thế nào mình cũng làm điều bất thiện. Thế nào cũng làm. Nó có cái này, chúng ta hãy nhìn cái người ăn cắp để mình đánh giá gọi là tham quá phước hay tham trong phước như thế nào. Như bây giờ mình thấy người ta để cái giỏ đồ, cái một cái tên mà tên trộm cướp thấy vậy rình qua rình lại xách giỏ đồ người ta chạy. Thì như vậy là tham quá cái phước phải không? Phước mình đâu có số tiền, tiền của người ta, nhưng mình giật.
[42:09]Như vậy là tham quá cái phước. Nhưng mà nói quá cái phước rồi tại sao giật được? Giật được xong nó trở thành của mình rồi, nếu công an không bắt thì nó trở thành rồi. Như vậy nghĩa là gì?
[42:23]Như vậy nghĩa là nói là tham quá cái phước á nhưng mà vẫn còn những cái phước tiềm tàng khác mà mình vét hết sạch luôn.
[42:34]Nếu làm ăn bình thường thì mình không có được cái số tiền 10 triệu nó nằm trong cái giỏ của người ta, làm ăn bình thường. Còn mình giật một cái thì mình chiếm được 10 triệu trong cái giỏ của người ta, nhưng có nghĩa là những cái phước để mình sống lai rai qua nhiều kiếp có ăn có đồ nó hết sạch luôn rồi. Nó dồn hết, vét sạch hết để mình hưởng trong cái 10 triệu đó. Vì đó là bao nhiêu những phước nhỏ nhỏ nhỏ nhỏ mình sống cuộc đời lai rai lai rai qua bao nhiêu năm tháng nữa, mình giật người ta 10 triệu cái những cái phước đó vét sạch hết luôn, hưởng hết sạch luôn. Cho nên cái người mà ăn trộm ăn cắp cái nọ họ hết phước nhanh là vậy đó.
[43:12]Mà hết phước rồi thì cuộc sống họ nó trở thành không còn là con người nữa. Không phải là con người. Phước để làm người hết á. Cho nên khi mà chúng ta tham tài sản, nghĩa là thủ đắc tài sản bằng cái cách không lương thiện, làm tổn hại tới người khác thì mình đang phá cái phước làm người của mình. Còn ví dụ như mình đang không có tiền mà mình chấp nhận chứ không ăn cắp người khác, thì mình có thể đói lúc đó, có thể nghèo lúc đó, nhưng mình vẫn còn cái phước để làm con người. Còn nếu mà mình giật người ta rồi thì mình mình đang đập vào cái phước làm người. Thì những người như vậy, những đời sau không hy vọng làm người.
[43:53]Nên họ phải làm làm súc sinh thôi. Bây giờ có thể họ bị bắt, có thể tòa kêu án họ 10 năm tù, 5 năm tù thì chúng ta xin nhớ một điều: Đời sống ở trong tù không cao hơn thú vật bao nhiêu. Quý Phật tử có nghe kể không? Nghe kể đời sống trong tù không? Trước hết là mất quyền của con người, mất quyền công dân. Nghĩa là một cái phòng chật, ngồi không có chỗ mà nằm lăn đâu. Chen nhau mà nằm. Mà cái người nào mà mới vô mà coi dễ ăn hiếp thì cho nằm gần cái bô cầu tiêu. Nghĩa là nửa đêm mà người ta muốn đi, người ta xô mình qua một bên để người ta đi. Rồi cũng phải chịu không có chỗ nằm mệt quá, nó hôi thì hôi cũng nằm ngay đó mà ngủ tiếp. Rồi trong đó người ta đánh đập,
[44:43]mạnh được yếu thua, nghĩa là y như cuộc sống của thú vật. Đáng sợ lắm. Đó cũng là mất cái phước làm người, rất đáng sợ. Cho nên sống trên đời này, có nhiều khi chúng ta đòi cái quyền lợi của tù nhân, nhưng mà khó lắm khó, với đất nước mà còn nghèo thì chính phủ lo cho cái người nghèo sống lương thiện bên ngoài chưa xong lấy đâu mà lo cho người tù nhân phạm pháp, phải không? Vì chính phủ còn phải lo xóa đói giảm nghèo, biết bao nhiêu ngân quỹ lo xây cầu cất trường học, rồi trong xóm trong đồ phải vận động cất nhà tình thương tình nghĩa đủ thứ hết, đâu đủ ngân sách để mà cải thiện đời sống của tù nhân.
[45:23]Nên có nghĩa là khi mình phạm pháp vào tù là mình đang bị mất phước làm người một thời gian. Mà nếu mình cứ làm mãi làm mãi, bị tái phạm làm mãi, thì qua kiếp sau khỏi làm người luôn, đó nhân quả như vậy. Tức là cái việc mà tham quá cái phước của mình rồi làm điều bất thiện thì cực kỳ nguy hiểm, mình đang phá cái phước của mình, phá phước làm người. Cho nên sống trên đời, có những lúc chúng ta cũng bị khốn cùng, có những lúc như vậy, nhưng thà chết đừng làm điều bất thiện, thì qua cái khốn cùng đó rồi chúng ta vẫn là con người sáng giá, từ từ làm phước lại đứng lên, nó như vậy. Có một cái cũng là cái nghiệp bất thiện là nghiệp lỡ làm quan mà ăn hối lộ,
[46:07]nó cũng là hưởng phước quá cái phước của mình để thành điều bất thiện. Ví dụ như mình bị nghèo đói là nhận quả, rồi trong cái đó mình không kềm được, mình gây nhân. Đó, vừa nhận quả vừa gây nhân, nên cái người biết đạo trả nghiệp mà không gây nhân mới, như vậy. Nó có một cái tế nữa là mình làm việc thiện mà mình cầu phước, cũng là tham, cũng là tham, nhưng người này biết đạo mà nguy hiểm lắm. Nên nhiều khi tôi hơi thắc mắc, tôi nói tại sao trong đạo Phật nói về luật nhân quả rất kỹ, mà những vị thánh khác như Lão Tử, Khổng Tử ít nói về luật nhân quả, nhất là Lão Tử. Lão Tử ông là người đắc đạo, có thần thông,
[46:57]thì ông biết luật nhân quả mà ông không nói nhiều; hoặc Chúa Giê-su cũng vậy. Vì những vị thánh á đều phải thấy luật nhân quả rõ mà lại ít nói. Bây giờ tôi mới hiểu là các ngài cũng có cái khổ tâm của các ngài, khó nói. Là ở chỗ thế này: Ví dụ như mình dạy mà giúp người khác bằng lòng thương yêu á thì nó rất là đúng, tránh cho người ta cái hậu quả. Còn bây giờ mình đưa ra cái luật nhân quả, rồi nói là: "Các con hãy làm phước đi, rồi đời sau các con mới được sung sướng." Thì như vậy, cái người đó họ sẽ làm phước mà không phải vì thương yêu chúng sinh mà chỉ vì cái gì? Vì sự sung sướng cho mình ở đời sau,
[47:40]nên đó tuy làm phước mà vẫn là vị kỷ, vẫn là tham lam. Cái này nó còn nguy hiểm, nguy hiểm chỗ nào? Nguy hiểm là đời sau cái người mà làm phước cầu phước đó đó, họ rất vinh quang, rất giàu có, rất có quyền lực, nhưng chắc chắn là người xấu. Vì đời trước họ cầu phước nên tâm họ là tâm vị kỷ kiêu mạn, và vị kỷ kiêu mạn rồi thì họ là người ác độc. Đời sau mà họ lên làm quan làm vua rồi, dân chịu không nổi, hoặc họ lên làm nhà giàu làm địa chủ rồi, người làm công chịu không nổi. Đó đó là cái nguy hiểm của cái mà biết luật nhân quả rồi đi làm phước cầu phước. Cho nên chỗ này chúng ta phải khéo vượt qua,
[48:24]nghĩa là chúng ta biết luật nhân quả nhưng chúng ta phải giúp người bằng lòng thương yêu thôi, không cầu phước. Dù biết rằng luật nhân quả sẽ đem đến vinh quang, giàu sang cho mình ở mai sau, nhưng đừng bận tâm về điều đó, mà chỉ bởi lòng thương yêu mà giúp đỡ cái người mình giúp thôi, nó như vậy. Còn không là sự đau khổ sẽ đến lâu dài về sau. Hễ có cái tâm tham là có đau khổ. Ở chỗ nào? Ở chỗ như chúng tôi vẫn thường nói đau khổ ở kiếp thứ ba. Kiếp thứ nhất mình làm phước cầu phước, kiếp thứ hai mình hưởng phước vinh quang giàu sang rồi tạo nghiệp làm bậy, và kiếp thứ ba là thọ nhận đau khổ. Còn nếu mà kiếp thứ nhất mình làm phước bằng lòng thương yêu,
[49:17]kiếp thứ hai mình hưởng vinh quang, mình không tạo nghiệp đau khổ, và có khi mình lại tiếp tục làm phước nữa, và nối tiếp những kiếp về sau cái vinh quang nó phát triển mãi. Cho nên ở đây chỗ này chúng ta phải kiểm soát tâm mình. Bây giờ chúng ta nói qua cái điều này, là chúng ta thấy cái đạo đức nó là một cái gì nó mơ hồ, phải không? Trừu tượng, nó không có cụ thể giống như là ví dụ cái nhà này thì cao 5 thước, rộng 6 thước, ví dụ vậy. Nó có con số, vật chất, vật lý có con số, còn đạo đức thì không có con số, nó trừu tượng hơn. Nhưng mà coi chừng, đạo đức được đánh giá bằng con số. Đạo đức có thể được đánh giá bằng con số.
[50:04]Ví dụ làm sao? Không biết có lần tôi có ví dụ nè, không biết có kể đây chưa, là mình là người biết đạo, có đạo đức, mình đi đường, thấy người ta rớt tờ 50 ngàn, mình không lượm, không lượm. Và như vậy là cái đạo đức của mình cao hơn 50 ngàn. Đánh giá bằng con số được rồi đó. Rồi mình đi thêm khúc nữa, mình thấy rớt một cây vàng, không lượm, vì đạo đức mình cao hơn cây vàng. Mình lang thang mình đi thêm một khúc đường nữa, có người rớt một sợi dây chuyền 10 lượng, bắt đầu lúc này dòm trước dòm sau có ai thấy không, rồi lặng lẽ cúi xuống, nhét nhanh vô túi đâm đầu chạy luôn, như ma đuổi luôn. Thì như vậy cái đạo đức của người này có con số rồi phải không?
[50:57]10 lượng vàng. Tức là đạo đức người này bằng 10 lượng vàng. Rõ ràng, lớn hơn một lượng vàng nhưng bằng 10 lượng vàng. Đạo đức có con số. Nghĩa là tới cái mức độ vật chất nào mà mình động tâm thì cái nhân cách của mình, đạo đức của mình được tính ngang con số đó. Nó rõ ràng. Nên nói đạo đức trừu tượng nhưng mà rồi bằng một ví dụ mình thấy nó cũng cụ thể, tính như vậy. Nên ở đây chúng ta để ý thế này, chúng ta xem lại chính mình là ở cái số tiền nào mình bắt đầu động tâm để mình đánh giá được cái đạo đức của mình chỗ nào. Mình tự đánh giá luôn, không cần phải đi lang thang tìm tiền ta rớt nữa. Mình ngồi mình tưởng tượng.
[51:43]Mình tưởng tượng là với số tiền nào thì bắt đầu mình động lòng tham lên? Thử tưởng tượng coi. Hồi nhỏ đó, thì một cây cà rem là là mình động tâm rồi, nhưng mà ở mức độ mình lớn, chững lên, ở cái tuổi 16, 17, nhiều khi là vài trăm ngàn đã làm mình động tâm rồi, có khi ăn cắp vặt rồi. Nhưng bây giờ lớn rồi, biết đạo rồi, thì nhiều khi mình nói năm, mười cây vàng không làm mình động tâm, không làm. Bây giờ chứ nhiều Phật tử ngồi đây, tôi tin chắc rằng nhiều Phật tử ngồi đây mà kêu đưa tặng cho 20 cây vàng để kêu mình làm một chuyện gì bậy, trong đây sẽ nhiều người không làm. Đúng không? Nhiều người như vậy.
[52:31]Nhưng mà đưa 100 cây vàng thì bắt đầu do dự, do dự. Mình do dự bằng cách nào? Mình nói: "Ơ, kệ làm bậy một chút, mình có 100 cây vàng đi cúng chùa cũng được." Mình tự biện hộ, tự biện hộ là mình lấy cái việc làm thiện phía sau, nhưng mà kỳ thực nó vẫn là cái lòng tham. Tham muốn được gì? Muốn thủ đắc được 100 cây vàng, cái con số mà nhiều khi cả đời mình chưa có được. Nhiều người cả đời chưa có được 100 cây vàng. Cho nên ở đây đó là cái chỗ này chúng ta phải để ý. Do đó hiểu được chỗ này rồi, chúng ta phải nâng cái đạo đức của mình lên đến cái mức độ nào mà những số tiền lớn vẫn không lay động
[53:17]được tâm hồn mình là đạo đức mình đang lớn lên từ từ đó. Mình cứ mỗi ngày mình tưởng tượng một chút, rồi nếu mà mình tưởng tượng tới 100 cây vàng bắt đầu mình mình hơi nghe tim mình hơi mê mê rồi thì thôi đi vô lạy Phật. Lạy Phật ngày mai nó lên tới 110 mình mới mới động thì mình lạy Phật nữa. Cái chữ lạy Phật nói hay lắm á, làm cho đạo đức nhân cách mình tăng lên một cách tự nhiên. Ngang cái chỗ này chúng ta nói qua về công đức lạy Phật một chút vậy đó. Là nhờ cái công đức lạy Phật mà chúng ta tăng được nhân cách của mình tự nhiên á. Nó nhiều việc. Như nói có lần tôi nghe nói một cái người này cũng thuộc
[54:00]loại là người đáng kính, là có cái bề ngoài khả kính. Một thời gian sau tôi chợt nghe tin người này vừa làm một chuyện tội lỗi, tội lỗi về cái chuyện tình dục với những đứa bé rất là nhỏ, thì những người chung quanh họ chê bai dữ dội, họ chê bai. Tôi thường thì tôi hay xót xa chứ tôi không có chê những cái người lầm lỗi. Khi nghe lầm lỗi thì mỗi lần mà nghe người ai kể cho tôi nghe cái chuyện xấu người khác, gương mặt tôi không có đổi sắc, đổi sắc, để cho người kia họ thấy tôi như vậy họ không dám khởi tâm tâm khinh bỉ cái người lầm lỗi. Mình tĩnh, nhưng mà rồi mình có cách khác. Giống như là:
[54:45]"Xin cho con biết im lặng, không nói lỗi của người, chỉ lặng lẽ dùng lời cầu cho người hết lỗi." Cho nên khi mà một người mà đem chuyện xấu của ai lại kể cho tôi nghe chỉ nhìn thấy nét mặt tôi bình thản, không có đồng tình với cái việc mà chê bai của họ, rồi từ từ tôi mới giải thích. Trong đó, khi mà nghe cái người bị sa sút nhân cách dữ dội như vậy thì tôi biết một cái nguyên nhân rõ lắm: nguyên nhân do kiêu mạn đã khởi lên, đã ít lạy Phật thì nhân cách từ từ tuột xuống liền. Đó là nguyên nhân. Mà bây giờ muốn nâng cái nhân cách lên là đừng kiêu mạn nữa, lạy Phật cho nhiều và tôn trọng được mọi người,
[55:26]với ai mình cũng tôn trọng hết, là từ từ nhân cách mình tăng lên lại liền. Thì những cái mà ngày xưa làm mình sa ngã, bây giờ không làm mình động tâm nữa. Nó tự nhiên mà không cần phải trừ, phải diệt, phải dằn, phải ép. Ví dụ như một người hay nổi nóng, cứ lạy Phật một thời gian, không cần trừ cái nóng đó, cái nóng tự mất. Một cái người tham ăn, tham nhậu, lạy Phật thời gian tự nhiên không động tâm vì chuyện ăn nhậu nữa. Rồi một người ví dụ tham tiền, mình có cái thích thích nhiều tài sản, thích tham, cứ lạy Phật thời gian cái tham biến mất không cần trừ diệt. Và ngay cả cái chuyện sắc dục cũng vậy, xác thịt cũng vậy,
[56:05]cứ lạy Phật thời gian cái nó biến mất tự nhiên, không làm mình sa ngã nữa. Nên cái công đức lạy Phật vô cùng quan trọng, vô cùng lớn. Cho nên tôi giảng không biết bao nhiêu bài tôi cứ nhắc tới nhắc lui rồi, là phải lấy công đức lạy Phật làm nền. Vô cùng quan trọng. Mà người nào vấp ngã tôi biết tôi hỏi ra đều chắc chắn một thời gian dài làm biếng lạy Phật hết, đều giống như vậy hết, y chang nhau hết. Cho nên chúng ta ngồi đây, chúng ta là những người may mắn vì chúng ta là đệ tử Phật, ít ra chúng ta cũng đã có thường lạy Phật hơn người khác. Và nhờ cái phước đó mình có được cái nhân cách của ngày hôm nay, mình giữ được cái đạo đức của mình.
[56:45]Và chính vì vậy mà tôi dám nói với quý Phật tử là với những người đang ngồi trước mặt tôi đây, bây giờ đưa 20 cây vàng bảo làm chuyện bậy, những người này không làm. Tôi tin chắc. Vì những người này là những người đã lạy Phật, đã kính Phật nên nhân cách mình đã có mức độ cao nào đó rồi. Tuy nhiên mà sợ cái mức độ lạy Phật, kính Phật mình chưa quá nhiều nên người ta đưa mình một tỷ, dụ mình làm bậy liền. Vì cái mức độ kính Phật chưa đủ nhiều. Cho nên mình vẫn phải tiếp tục hằng ngày mà lạy Phật, không được bỏ, với lòng tôn kính tha thiết. Phải như vậy thôi. Đó là cái con đường đó mà vượt qua được mọi cái bất thiện
[57:26]pháp mà làm tăng trưởng được đạo đức của chính mình. Ở đây chúng ta nói đó, hồi nãy mình vừa nói á là khi mà lòng tham bị kích động á, trong tâm mình hay đưa ra một lời biện hộ. Như hồi nãy đó, nói thôi bây giờ đưa anh 100 cây, bây giờ 100 cây anh đưa một gói heroin này qua chỗ đó giùm tôi chút. 20 cây mình không làm, nhưng 100 cây bắt đầu do dự á. Mình nhiều khi mình cũng nghĩ tới chuyện: "Thôi để cúng thầy nghe nói thầy trụ trì Từ Tân thầy đang mơ ước cất cái chùa lớn để mà tiếp độ tăng chúng, Phật tử. Cũng thương thầy đứt ruột á, giờ có 100 cây này cúng thầy được." Nhưng mà nếu mình được 100 cây vào rồi, chắc chắn cúng thầy 30 thôi.
[58:12]Vì lòng tham nó đã khởi rồi. Tuy lúc đầu nó đưa ra cái biện hộ để cho mình nhận cái số tiền đó mà làm một chuyện bậy, nhưng mà gốc của nó là lòng tham, nên được 100 cây rồi á lại gặp thầy cúng 30. Lúc đầu mình tự biện hộ trong tâm là cúng là thầy cất chùa, sự thực cúng 30. Nên quý Phật tử nhớ cúng hết nha, đừng cúng 30. Nên đây là chỗ mình cảnh giác. Ở đây chúng ta so sánh với hai con người trong thời đại nhà Trần một chút để chúng ta thấy là cái sự lừa gạt và cái đạo đức nó như thế nào, là nhân vật Trần Bình Trọng và Trần Ích Tắc. Lúc đó, quân Nguyên là quân Mông Cổ đánh vào nước mình, lực lượng họ quá mạnh, mình đánh không nổi.
[59:00]Thế là ngài Trần Hưng Đạo bàn với triều đình là mình di tản hết. Tới đâu là lương thực mình đem giấu hết, giấu hết toàn bộ giấu hết, mà quân Mông Cổ là nó đánh nhanh đánh mạnh tới đâu nó lấy lương thực nuôi quân rồi đánh tiếp. Thì vừa đánh vừa tới đó là thấy vườn không nhà trống, lương thực mình đem đi hết sạch, thì nó ráng đánh tới nữa, mình đã dọn trống đi hết, bắt đầu nó đói, quân yếu xuống liền. Đó là một cái chiến thuật của mình rất là độc đáo. Từ từ bắt đầu đánh lại, nghĩa là dùng yếu mà đánh mạnh cũng là nhờ đó mà thành công. Chỉ có trận thứ ba đó, trận thứ ba thì do kinh nghiệm chiến đấu mình
[59:37]cao thì mình đánh những trận nghĩa là chiến tranh đánh như đánh quy ước lớn, đánh mặt đối mặt đánh thẳng luôn, đánh thắng luôn. Còn hai trận đầu thì thường là mình đánh đánh bằng mưu kế, lấy nhu thắng cương, những chiến thuật. Thì trong đó có hai nhân vật đi ngược nhau là Trần Ích Tắc và Trần Bình Trọng. Khi Trần Bình Trọng bị bắt thì bên Mông Cổ mới nói thế này, thấy ông này là người có tài, vì nói chứ dòng dõi nhà Trần ai cũng giỏi hết, cái thời đó cái đức của tổ tiên nhà Trần không biết sao lớn quá, đẻ con ra là dòng dõi người nào người nấy siêu đẳng hết, mà trong có Trần Bình Trọng. Quân Mông Cổ nói nếu ngươi đầu hàng,
[1:00:19]ta cho ngươi làm vương để cai trị lại cái cái đất An Nam này theo lệnh của Mông Cổ. Mà nếu đầu hàng như vậy thì chỉ hết đường đi nước bước kế hoạch của nhà Trần hết để quân Mông Cổ đánh cho thắng luôn. Thì Trần Bình Trọng ông nói cái câu nổi tiếng phải không? Ngày hôm nay chúng ta còn ca ngợi là gì? Thà làm quỷ nước Nam còn hơn làm vương đất Bắc. Trước cái khí phách như vậy, Mông Cổ nó nể, nhưng rồi nó phải giết. Đó là một con người không bị lừa gạt bởi lòng tham. Con người thứ hai là Trần Ích Tắc, cũng là hoàng thân của nhà Trần. Trần Ích Tắc thiệt đúng ra có lẽ là người tốt, không phải xấu lắm, nhưng mà do một cái người
[1:01:03]học trò của ông là Nguyễn Văn Long cố vấn. Cái tay Nguyễn Văn Long này mới là tay nham hiểm, tay làm quan. Đây mới nói với ông thầy mình, thầy đầu hàng đi, vì mình không thể nào đánh thắng được. Quân Mông Cổ nó chiếm hết Trung Quốc á, chiếm hết cái vùng Trung Á, qua tới Nga Sô đánh chiếm hết rồi. Nên bây giờ nếu mà mình cứ ráng đánh thì chết dân lành vô tội, đầu hàng, nên vì dân mà đầu hàng. Nguyễn Văn Long đưa ra chiêu bài vì dân, Trần Ích Tắc nghe theo. Nhưng mà thực tâm Nguyễn Văn Long mục đích là gì? Ông thầy mình mà được lên làm vương thì mình sẽ làm tể tướng, mục đích cá nhân, nhưng đưa ra chiêu bài vì dân vì nước và Trần Ích Tắc
[1:01:47]bị gạt, nên Trần Ích Tắc dẫn ba trăm ngàn quân đi theo quân Nguyên luôn. Nghĩa là thời đó nhà Trần lúng túng sính dính luôn, Trần Quang Khải phải lật đật trở về Thanh Hóa giấu hết dời hết kho tàng đi, dời hết hậu cung triều đình đi giấu luôn, tại vì Trần Ích Tắc biết hết. Mà Trần Ích Tắc đầu hàng rồi thì quân Nguyên nó tới nó đập liền, nên vừa nghe tin Trần Ích Tắc dẫn quân đầu hàng quân Nguyên, Trần Quang Khải lật đật về Thanh Hóa chuyển hết kho tàng đi liền, giấu được. Nên thời đó làm cho mình bị lúng túng một thời gian. Ở đây chúng ta thấy một bên là không bị hứa hẹn, còn Trần Ích Tắc bị hứa hẹn bởi cái câu là mình đầu hàng
[1:02:24]để cứu dân, nhưng trong đó nó lẫn cái tham vọng là mình được lên làm An Nam quốc vương do Mông Cổ nó phong. Sự lừa gạt của lòng tham. Giống như hồi nãy chúng ta nói, ai dụ mình làm chuyện phạm pháp họ đưa một trăm cây vàng, mình lật đật mình đưa ra cái biện hộ lấy một trăm cây này làm phước, nhưng không ngờ là lúc đó lòng tham mình đã bị động rồi. Nên chỗ này từ đây về sau chúng ta nhớ, chúng ta phải nhớ điều này: Chúng ta đừng có biện hộ là lấy tiền làm phước để nhận một món tiền lớn bất chính, vì đó vẫn là lòng tham, chỗ này cẩn thận. Chiến thắng lòng tham là một cái công trình lớn, phải không?
[1:03:08]Dĩ nhiên ở đây chúng ta ai cũng biết lòng tham là xấu, nhưng mà chúng ta vẫn luôn luôn thích có nhiều tiền, có nhiều tài sản, đó là cái tâm lý như vậy. Ở đây chúng ta thấy thế này, nó có hai cái bên để mình so sánh, một bên là lòng tham, một bên là đạo lý. Là chúng ta đến với Phật pháp chúng ta được đạo lý, được lẽ phải để sống, một bên là lòng tham tiềm tàng của cá nhân mỗi bản năng. Hai bên đang chiến đấu với nhau từng giờ từng phút, hai bên luôn luôn như vậy. Mà nếu lúc nào đó mà mình để cho lòng tham nó thắng được đạo lý thì thế nào mình cũng tạo ác nghiệp, thế nào mình cũng làm chuyện bậy.
[1:03:51]Và theo nhân quả thì cái hậu quả của ác nghiệp là là đau khổ, chắc chắn như vậy. Cho nên mình phải vượt qua lòng tham. Nhưng mà vượt qua lòng tham, bình thường như thế này nè, mình thấy mình không có gì để tham, nhưng mà chỉ trong lúc bất ngờ mới thử thách được con người. Chứ còn bình thường, ví dụ như bây giờ hỏi một lát nữa ra đường gặp người ta rớt năm cây vàng lượm không? Bây giờ đâu có thấy, mình sẽ trả lời là không lượm hoặc tôi sẽ lượm nhưng tôi đến tôi giao cho công an, nhờ công an tìm người đánh mất trả lại. Bây giờ hỏi thì mình trả lời vì mình mình không bị thử thách bất ngờ, nhưng mà bất ngờ ra đường thấy rớt năm cây vàng thiệt á
[1:04:39]thì lúc đó quên công an liền, quên liền, lúc bị bất ngờ. Cho nên ở đây là chúng ta tu tập để thắng lòng tham là ở chỗ này, là chuẩn bị tâm hồn mình để đối phó với những tình huống bất ngờ xảy ra mình vẫn thắng luôn. Nghĩa là bất ngờ đi ngoài đường mà thấy người ta rớt tiền, bất ngờ như vậy vẫn không tham, đó là do mình chuẩn bị trước. Chứ còn mình không chuẩn bị, tới lúc đó thì không đủ đạo lý để nói nữa, tới lúc đó không đủ đạo lý nói. Nên từ bây giờ, mà từ bây giờ làm sao? Mình chuẩn bị bằng cách nào để khi gặp danh lợi mời gọi thì tâm mình không bị dao động? Nên nó có những cái pháp tu mỗi ngày, ví dụ như chúng ta quán thân vô thường.
[1:05:30]Quán thân vô thường, thấy cái thân này rồi sẽ sẽ chết, phải không? Và rồi sẽ mục nát, chúng ta không đem theo được bất cứ một đồng tiền xu nhỏ nào, không đem theo được. Chúng ta chỉ đem theo được điều gì? Đúng, tội và phước thôi, không đem theo được điều gì nữa hết. Mỗi ngày mình phải suy nghĩ điều như vậy, cho nên chúng ta chỉ ráng tạo phước, tránh tội, không tham. Đó là điều mình chuẩn bị mình phải suy nghĩ nhiều. Rồi mình quán thân vô thường suy nghĩ như vậy mà sợ chưa chắc ăn, sợ chưa chắc ăn vì mình hiểu cái tâm của mình nó cũng lung tung nó lộn xộn nó lừa gạt dữ lắm, nên mình phải phát nguyện.
[1:06:16]Mỗi khi lạy Phật, mình phát nguyện là con nguyện là không còn tham danh tham lợi, mà xin nguyện cho con sống không có ích kỷ, chỉ đem cả cuộc đời mình để thương yêu và giúp đỡ mọi người. Xin cho con bình thản trước tiền bạc, trước quyền quý. Đó mình phải có những lời phát nguyện như vậy. Ngoài cái việc quán thân vô thường, còn phải có những lời nguyện như vậy trước Phật, huân tập từ từ, tự nhiên nó sẽ thành. Chúng ta nhớ những lời nguyện mỗi ngày coi nó nhẹ nhẹ vậy chớ mà lâu ngày nó vững chắc lắm, không còn ai lay động được. Vì có thể chúng ta có một cái ý nghĩ mạnh trong một lúc nhất thời là mình quyết không tham,
[1:07:02]mình nói một lần thiệt mạnh thì nó được đó, nhưng rồi nó tàn liền. Còn mỗi ngày mình nói một chút, mỗi ngày mình nói một chút trước Phật, thì điều này sẽ tồn tại bao lâu?
[1:07:16]Bao lâu? Có thể vài trăm kiếp tới chưa nhúc nhích. Cho nên những lời nguyện trước Phật quan trọng lắm. Chúng ta muốn mình thành tựu một cái nhân cách gì, một cái điều gì trong cái sự tu hành của mình cứ nguyện trước Phật dần dần. Mỗi ngày mình nguyện 10 tháng rồi cũng chưa thấy được. Ví dụ nói là xin cho con tinh tấn ngồi thiền. Mình cầu 10 tháng rồi thấy mình vẫn giãi đãi, ngồi lơi lơi đau chân quá cái muốn xả lật đật đi coi video liền. Nhất là khi mình đang ngồi mà nghe ở trong phòng mà của con cháu mình tiếng ca nhạc, cải lương rồi gì là ở đây ngồi mình muốn buông chân ra. Mà nói sao con nguyện 10 tháng tinh tấn rồi mà chưa thấy?
[1:07:59]Cứ nguyện nữa đi. Vậy cho đến lúc nào nó thấm rồi thì mình là người mà tinh tấn phi thường. Cho nên có những điều tốt đẹp chúng ta phải nguyện mỗi ngày, dù trước mắt không thấy nó thành tựu nhưng nó sẽ thành và khi nó thành rồi nó tồn tại rất nhiều kiếp sau. Ví dụ như chúng ta nguyện cái lòng thương yêu chúng sinh. Như từ hôm mà chúng tôi giảng ở đây vậy hoặc là quý Phật tử đã từng nghe quý thầy khác giảng thì vẫn khuyến khích quý Phật tử thương yêu mọi người phải không? Rồi mình có khi mỗi đêm mình vẫn nguyện cái điều đó. Mỗi đêm quý Phật tử có nguyện thương yêu chúng sinh không? Có không? Rồi thấy thương chưa?
[1:08:40]Không, đó là lời trả lời thành thật đó. Đó, nguyện thì nguyện chứ vẫn chưa thấy thương. Nghĩa là mình đi đường đang đi đứng vậy mà ai đạp nhầm chân mình một cái là mình cũng quay lại có khi cú đầu người ta một cái cũng có, bù lại. Vẫn chưa thương. Dù nghe lời thầy nguyện đã hai năm rồi vẫn chưa thương, cứ nguyện đi. Nguyện đi đến khi mà nó thương một cái rồi là mình sẽ thương chúng sinh vài trăm kiếp luôn. Nó hay như vậy đó, cho nên cứ nguyện những điều tốt đẹp như vậy. Rồi mình tập nhìn vàng bạc một cách bình thản. Lúc nào thấy mình có máu tham quá thì mình cứ vô tiệm vàng đứng dòm lát.
[1:09:20]Người ta hỏi: "Xin lỗi tìm cái vàng cà rá?" Nói: "Dạ để tôi lựa chút." Đi nhìn cho đã mắt, nhìn coi cái lòng mình nó tham khởi lên như thế nào. Đó, nhìn cái thích nó đang khởi lên như thế nào, đối diện thẳng với cái thích đó, buông nó ra. Từ từ nhiều lần nó hết à. Không, cái cách đó hay lắm á. Cái cách mà đối diện thẳng với nó hay lắm, đó là một phương pháp trong thiền quán á, đối diện thẳng với cái bất thiện. Mình nhìn vàng thì mình đừng có nhìn thẳng vàng, không phải, mình nhìn lại cái tâm thích mình đang khởi lên. Như vậy. Là bất cứ điều gì, ví dụ như chúng ta nhìn thấy một người bạn chúng ta trong buổi tiệc đeo một xâu chuỗi
[1:09:59]kim cương, ví dụ kim cương mà mình nghe nói là kim cương thật thì cái lòng thích mình nó khởi lên liền vì người phụ nữ có cái tâm lý là thích nữ trang. Đàn ông thì không chứ người phụ nữ hay bị lắm. Có không? Bởi vì trên thế giới tốn không biết bao nhiêu tiền nữ trang cho phụ nữ là vậy đó. Nên ở đây mình tập, mình biết tu rồi đây là một phương pháp của thiền quán. Khi mình nhìn thấy cái sợi dây chuyền đeo trên cổ lấp lánh người khác thì mình phải để ý lại tâm mình đang coi cái thích nó khởi lên như thế nào. Nó vô hình vô tướng nhưng nó đang có mặt. Mình phải nhìn nó cho nó tan đi. Đó, rồi bắt đầu mình nhìn lại một lần nữa cho nó khởi lên lần nữa rồi mình
[1:10:43]nhìn lại cái tham thích đang khởi lên cho nó tan, đó là phương pháp. Mình tập nhìn vàng bạc, nhìn tài sản một cách bình thản. Cho đến một lúc nào đó có thể người ta chất một đống tiền trước mặt mình, mình chỉ coi như giấy, như rác á là được rồi đó. Rồi một điều nữa là mình phải tập sống đời đơn giản cho nó quen. Cũng là cách để diệt lòng tham của mình. Cái người mà sống đời xa hoa quá thì chắc chắn là lòng tham tăng trưởng nên mình tập sống đời đơn giản. Nó có hai loại đời sống đơn giản: một đời sống đơn giản do mình thiếu phước. Do mình thiếu phước thì buộc mình phải sống đơn giản thôi phải không?
[1:11:25]Muốn cái gì cũng không được. Mà đời sống đơn giản thứ hai là do tự nguyện dù mình đủ phước. Nghĩa là mình đủ tiền để sắm sửa đó nhưng không cần. Đủ dùng rồi thôi, không cần. Đó là đời sống đơn giản do tự nguyện. Thì nếu cái người mà thiếu phước phải sống đơn giản thì ở đây thì mình cứ an ổn sống đơn giản và không mong cầu hơn. Đó cũng là đạo đức. Rồi còn cái người dư phước để có thể sống xa hoa mà nguyện sống đơn giản thì đó càng đạo đức hơn nữa. Cho nên chúng ta như vậy và sống đơn giản, đạm bạc như vậy là đạo đức, là đạo đức. Rồi một cái ảnh hưởng nữa, chúng ta thấy cái người mà không tham muốn á thì tâm không có lo nghĩ, không mưu tính nhiều.
[1:12:12]Nó bình yên, đúng không? Đúng. Nó như vậy á. Có những người lúc trẻ đó cứ nghĩ cái vinh quang, cái hạnh phúc là tiền bạc, là danh vọng. Đến khi lớn một chút, lớn khoảng chừng trên 50 mới thấm thía thì mới nghĩ rằng hạnh phúc không phải là tiền bạc, là danh vọng mà là một tâm hồn thanh thản. Như vậy, lớn rồi mới thấy chứ còn trẻ chưa thấy điều này. Quý Phật tử đồng ý không? Đây là những người cũng trên 50 rồi, ví dụ vậy. Tôi nói những người trên 50 là nói số đông, còn nhiều người đang còn trẻ, không tôi không có chê già đâu nha, đừng có buồn tôi tội nghiệp. Chứ người nữ thì hay sợ hỏi tuổi hay chê mình già.
[1:12:56]Nhưng mà ở đây chúng ta nói như vậy, cái người lớn rồi mới hiểu được cái hạnh phúc chân thật nó nằm nơi tâm hồn, là nơi tâm thanh thản. Nhưng mà mình hiểu sâu hơn một chút nữa đó, cái tâm thanh thản, an vui đó có được là do tâm vị tha, không tham lam mà có. Rồi một cái điều nữa là mình không tham thì mình không có tranh giành với anh em, với bạn bè. Mình sống an vui trong cái phước của mình và nhiều khi mình còn nhường cái phước của mình cho người khác bớt nữa. Còn nếu chúng ta tham lam, chúng ta sẽ lấn qua cái phước của người khác, nghĩa là xâm phạm vào cái quyền lợi, vào đời sống của người khác.
[1:13:35]Như vậy tức là tạo nghiệp, mình sẽ ăn cắp, sẽ mưu toan, sẽ chiếm đoạt, sẽ tranh giành, sẽ lừa lọc. Mà thảm kịch khổ nhất chúng ta thấy nhan nhản là giành gia tài, giành gia tài. Thế là nhiều khi ông già ổng để lại một cái nhà rồi là ổng chết rồi là các con thế là sau khi mà chia được cái nhà đó xong thì những người con trong gia đình suốt đời không bao giờ nhìn mặt nhau nữa. Vì lúc mà chia cái nhà người nào cũng giành giật quyết liệt để giành phần hơn về mình và như vậy là họ hàng đứt ra luôn chỉ vì một món tiền. Cho nên để lại cái gia tài cho con cái rất là nguy hiểm mà nên để lại cái đạo đức thôi.
[1:14:19]Nên có một cái cô Phật tử đó cô kể với tôi vậy, cô nói là: "Khi cha mẹ chồng con chết thì anh em bên chồng con tan nát, xào xáo hết luôn, thiếu điều chém nhau vì giành gia tài. Cho nên từ đó con quyết định cuộc đời của con khi nằm xuống không để lại cho con cái mình một đồng nào mà chỉ để lại có phước thôi. Nên con làm ra đồng nào con làm phước sạch, không để lại. Mới ban đầu con quyết định làm như vậy thì ông xã con với các con con cũng hơi buồn vì thấy con không lo tới ngày mai, không lo cho ngày mai của gia đình, không nghĩ tới ngày mai mà hễ buôn bán mà có tiền lời là xách sạch hết số tiền đó đem làm phước hết.
[1:15:01]Chỉ đủ sống gia đình nên ai cũng lo, cũng sợ. Nhưng cho tới một cái ngày, tới cái ngày mà các con con nó đi tới đâu nó gặp may mắn tới đó, đi tới đâu gặp người ta giúp đỡ tới đó, thành công tới đó bắt đầu tụi nó mới hiểu. Chính cái việc làm phước của mẹ mình ngày hôm nay mình đang hưởng và tới ngày này tụi nó mới tin nhân quả, tin cái chuyện con làm phước ngày xưa là đúng mà không giành nhau nữa vì không có gia tài để giành, tự mỗi đứa có cái may mắn của mình và không ai giành ai." Cái lời nói rất là hay, một kinh nghiệm. Cái kinh nghiệm này chúng ta có thể chia sẻ cho mọi người cùng bắt chước được, bắt chước được.
[1:15:39]Có một cái để đánh giá chúng ta không tham nữa là khi mất mà mình không buồn. Ví dụ như lỡ mình có một cái vòng chuỗi ngọc đi, hôm nào ăn trộm vô lấy mất, mặc dầu trước đây mình có quý nó mà khi mất nó rồi tự nhiên lòng mình bình thản coi như không là hết tham rồi đó, hết tham rồi. Còn mà nếu mất nó mà mình còn tiếc, còn buồn nghĩa là lòng tham còn. Nên chỗ này chúng ta để ý một chút. Có khi là mình không tham tiền của ai, phải không? Không tham tiền của ai nhưng mà mất đồ mình còn tiếc tức là lòng tham còn. Nên nó thêm một cái phương pháp để đo cái lòng tham của mình như thế nào. Để hôm nào mình thử cho mất đồ một cái.
[1:16:24]Hôm nào mình nhờ người bạn mình á: "Nè chị lại chị lén chị lấy giùm tôi cái đó tôi coi còn tiếc không?" Rồi qua bữa sau chị trả lại giùm.
[1:16:34]Bây giờ mình nói qua vấn đề tham nhũng một chút. Tham nhũng, vì chữ tham nó liên quan tới tham nhũng. Thì dĩ nhiên chuyện tham nhũng là chuyện của viên chức nhà nước, là người có quyền có chức mới gọi là tham nhũng. Chứ còn như mình dân thì không có vấn đề tham nhũng. Cái tình trạng tham nhũng là tình trạng phổ biến khắp nơi trên thế giới, mà nhất là các nước Á Châu. Các nước Á Châu như là Đông Nam Á, Nam Á, bị tham nhũng khủng khiếp luôn, ở đâu cũng bị hết trơn. Và chính vì cái tình trạng tham nhũng mà đất nước chậm tiến bộ. Vì chậm tiến bộ, nghèo nên viên chức tham nhũng, và vì viên chức tham nhũng nên đất nước tiếp tục nghèo.
[1:17:18]Nó lẩn quẩn nha, gọi là tuần hoàn ác tính đó. Cái này nó hỗ trợ cái kia, cái kia hỗ trợ trở lại cái này, và đất nước tiếp tục nghèo khó. Cho nên, đây là một bài toán rất là khó giải thích, khó vượt qua được. Để định nghĩa tham nhũng á thì chúng ta kể ra như thế này: hoặc á là nhận tiền hối lộ để mà phá vỡ luật pháp. Ví dụ như là cái người kia họ buôn lậu, thì cái viên quản lý thị trường này biết nhưng mà cái tay buôn lậu đến nó mua chuộc để cho nó buôn lậu. Như vậy gọi là nhận hối lộ để làm sai luật pháp. Đó, nhà nước mình có xử mấy vụ lớn là vậy đó, là nhận hối lộ rồi làm sai luật pháp. Hoặc là bao che tội phạm.
[1:18:12]Như cái người ổng cai trị một cái vùng đó, thì ổng biết trong cái vùng đó cái tay này là tay mafia tổ chức làm bậy nè, nuôi môi giới mại dâm nè, buôn bán phụ nữ, buôn lậu nè, có đàn em bạo lực, du đãng, du côn nè, biết nhưng mà vì hắn chung tiền mạnh quá nên làm lơ. Làm lơ, đó cũng gọi là hối lộ là làm sai luật pháp. Chỉ đến khi nào mà Trung ương xuống mới bắt thôi chứ còn địa phương là bao che. Đó cũng là một trường hợp. Vân vân. Hoặc là hối lộ như tham nhũng cũng là thế này: ví dụ như là mình ra một quyết định, một cái chọn lựa hay mình giao quyền mà thiên vị cho một người nào đó. Ví dụ như một cái ông tỉnh tỉnh trưởng, ổng muốn chọn cái ông quận trưởng.
[1:19:00]Ổng chọn quận trưởng thì cái ông nào biết á, cái ông nào muốn được làm chức quận trưởng chạy lên đưa tiền cho ông tỉnh trưởng, cung cấp tiền. Đây là cái chuyện mà chúng ta nghe nói, và có khi phải cung cấp những điều ngoài tiền, sắc đẹp gì nữa, để để để rồi mới mua được cái chức đó. Nên ở đây cũng gọi là tham nhũng, là mua quan bán chức đó, hồi xưa bị cũng nhiều lắm, bị rất là nhiều. Có một trường hợp là người ta mua để đưa ra một cái luật pháp luôn. Trong cái chuyện mà Bố Già Mafia của Mario Lu... Mario Puzo ông viết á, lúc đó có một cái người đến với ông Bố Già Luciani mới nói rằng: "Chúng tôi là những người nhập cư lậu, bây giờ không có giấy tờ.
[1:19:49]Bây giờ xin ông giúp cho chúng tôi có giấy tờ hợp pháp." Ông này nói: "Được." Nhưng mà ngay khi ổng nói được cái là ổng đã có một cái cách làm ăn liền. Là từ đó ổng chạy, ổng cho đàn em rà hết toàn bộ những cái người trong nước Mỹ mà nhập cư lậu ai muốn có giấy tờ đó, thì đưa tiền cho ổng. Ổng lấy tiền, rồi sau đó ổng mới đi vận động Quốc hội Mỹ, khủng khiếp chưa. Mafia mà vận động tới Quốc hội Mỹ, là ra một cái biểu quyết để ra một cái luật là cho phép những người nhập cư trái phép trong giai đoạn đó được nhập cư vào Mỹ hết, hợp pháp luôn. Nghĩa là dám chi phối luôn cả luật pháp, cả Quốc hội luôn.
[1:20:29]Thì những người kia thấy mình tự nhiên được nhập cư hợp pháp, thì rõ ràng là chung tiền cho ông này thôi. Mà đâu ngờ đó là cái đòn mà Mafia nó mua luôn cả Quốc hội để đưa ra một cái đạo luật luôn. Trong truyện ghi như vậy là khủng khiếp, chúng ta thấy có những cái bộ luật dữ dội như vậy. Hoặc là ví dụ như quy hoạch một cái khu vực lớn, mà cái quy hoạch đó đó để gì? Để giao thầu lại cho cái người mà họ chung chi tiền cho mình. Đó là những cái gọi là hối lộ. Hoặc là có trường hợp này gọi là hối lộ nữa: là trong cái quyền hạn của mình, làm khó để buộc người ta đưa tiền, dù người kia không có gì sai hết.
[1:21:09]Gọi là bồi dưỡng đó, mà không bồi dưỡng không cho. Đó vậy. Ví dụ như người dân lên chứng giấy thì nó không có gì sai hết, thì phải chứng đó, mà không thèm chứng. Đợi chừng nào người ta đưa tiền ra rồi mới chứng. Đó cũng là là tham nhũng. Nghĩa là không sai nhưng làm khó để lấy tiền. Thì ở đây chúng ta thấy nè, là thường kinh nghiệm các nước á là diệt tham nhũng không thành công lắm. Dùng luật pháp diệt không thành công, chỉ diệt được một số nào đó thôi. Vì tham nhũng nó có dây mơ rễ má đó, cái người này bao che người kia, người kia bao che người nọ, cho nên rất là khó diệt. Cho nên bằng luật pháp, hay là bằng cái sự kiểm tra đơn thuần,
[1:21:53]hay lâu lâu đánh một đòn, vậy chứ không thành công. Cái gốc nó nằm ở đâu?
[1:22:01]Cái mà muốn diệt được tham nhũng á cái gốc nằm ở đâu? Quý Phật tử nghĩ xem? Là cái giáo dục đạo đức á. Thí dụ một cái đất nước đó đa số người dân có đạo đức, thì khi những người công dân đó họ trở thành viên chức của nhà nước, họ cũng là người có đạo đức, thì tự nhiên cái màn tham nhũng bớt à. Phải không? Tự nhiên người ta bớt, bớt chứ không hết đâu, nhưng mà bớt. Nên làm sao á là đạo đức nó phải thắng được lòng tham. Nghĩa là cái chính sách giáo dục cực kỳ quan trọng, chính sách giáo dục đạo đức cực kỳ quan trọng. Nhưng mà giáo dục đạo đức bằng cách nào cho có hiệu quả? Các nước trên thế giới còn lúng túng.
[1:22:47]Tại sao các nước trên thế giới bị lúng túng về giáo dục đạo đức? Bởi vì người ta chưa đem cái luật nhân quả vào trong nhà trường để dạy. Chừng nào cả thế giới này công nhận luật nhân quả là có thật, soạn thành giáo án kỹ lưỡng đem vào nhà trường dạy cho học sinh từ nhỏ tới lớn, chúng ta sẽ thấy đạo đức cả thế giới này thay đổi hết, thế giới này thay đổi thành thiên đường luôn. Nhưng đây là điều các nước chưa có làm, không biết ở đâu đã làm chưa. Nên tất cả những người Phật tử chúng ta phải cùng chắp tay cầu nguyện cho điều này: là một ngày nào đó trên thế giới này, luật nhân quả nghiệp báo được
[1:23:27]đem vào dạy trong trường học thành một môn học quan trọng như toán, đừng coi thường, thì đạo đức của thế giới mới thay đổi được. Thì khi những người học sinh mà có đạo đức lớn lên đi làm viên chức nhà nước, chắc chắn đó là những người tốt, những người không có tham nhũng. Ở đây nó còn có một điều nữa, nguyên nhân của hối lộ nữa là do chính sách đãi ngộ cũng chưa thỏa đáng. Là ví dụ như lương của người viên chức thấp quá, họ không thể sống được, buộc họ phải tham nhũng. Nhưng bây giờ mà nâng lương cho cao lên thì ngân sách nhà nước không đủ. Nhà nước biết chuyện này mà chưa giải quyết được. Biết, ví dụ lương một người cán bộ phường thì một ngày ổng cũng phải làm 8 tiếng,
[1:24:11]một cán bộ quận ổng cũng phải làm ngày 8 tiếng. Mà lương mấy trăm ngàn, không đủ sống. Còn gia đình, vợ con, củi nước, tiền ga, tiền điện, đủ thứ hết, không thể nào đủ hết. Trả thêm với cả một đất nước này thì ngân sách không đủ, mà trả ít ít như vậy thì chắc chắn là biết cái người đó phải có cách kiếm thêm. Mà ổng mắc ổng làm ở trụ sở không thì ổng kiếm, đâu có về nhà ổng nuôi heo trúng số được. Cho nên chắc chắn có tham nhũng. Đây là bài toán khó giải quyết, nên chúng ta phải hiểu điều này mà thông cảm. Nên ở đây là chúng ta không có phê bình mạnh, vì đây là điểm nhà nước cũng khổ tâm lắm chứ không phải không đâu.
[1:24:51]Tuy nhiên ở đây chúng ta đưa ra một cái hướng theo tinh thần của đạo Phật, và chúng ta thấy hướng này giải quyết được một phần lớn. Một phần lớn ở chỗ nào? Là ở chỗ trở lại câu chuyện mà Đức Phật kể về cái ngụ ngôn mà người cõi trời đọa thành loài người. Ban đầu do làm biếng và sợ hãi, thấy không? Do sợ hãi và tham lam khởi lên, tham lam khởi lên thì càng mất phước. Thì cũng vậy. Còn nếu chúng ta không sợ hãi, cứ sống hy sinh vị tha, tự nhiên mình đang xuất hiện cái phước cõi trời. Tôi có biết một người Phật tử, người này cũng trong thân tộc mà tôi không muốn kể rõ thôi, làm bác sĩ. Làm bác sĩ thì lương nhiều không?
[1:25:44]Cũng không đáng kể. Không mở phòng mạch riêng, chỉ đi làm bệnh viện thôi, mà sống thoải mái.
[1:25:55]Mà không phải do bắt chẹt nha, mà chỉ bằng lòng thương yêu thôi. Tôi từ cái kinh nghiệm này mà tôi dám nói mạnh á. Cái người bác sĩ này thế này: rất thương yêu bệnh nhân, không cần biết người đó có tiền hay không, mà biết người đó là nghèo thì lấy cái phần thuốc, phần của mình á đem cho luôn. Mà người nghèo quá, móc tiền túi cho luôn. Cái người bác sĩ này, còn người mà không nghèo khó lắm thì thôi, nhưng mà với bất cứ bệnh nhân nào cũng chăm sóc rất tận tình, rất thương yêu. Thì trong số bệnh nhân cũng có người có tiền chứ không phải không, không phải ai cũng nghèo hết. Mà cái người giàu vô bệnh viện họ có xưng họ giàu không?
[1:26:34]Không, họ giấu. Họ giấu vì sợ bị làm tiền. Nhưng mà thấu cái người bác sĩ này chăm sóc tận tình, thương yêu quá, xúc động, về nói thằng con: "Hì! Con hỏi nhà bác sĩ, con đem bao thơ tới tặng cho bác sĩ đó giùm ba, vì bác sĩ đó chăm sóc cho ba rất là tốt." Mà người bác sĩ đâu biết ai giàu ai nghèo, ai cũng thương hết. Vậy đó, mà nhờ cái tiền đó mà sống thoải mái, mà rồi lấy tiền đó làm phước tiếp. Do không sợ hãi. Còn nếu mình sợ hãi lương thấp quá, sống không đủ, bây giờ phải tìm cách làm tiền bệnh nhân nè, để cho có sống nè, thì chính sợ hãi sinh ra tham lam và mất phước. Còn nếu mình không sợ hãi, cứ sống vị tha không
[1:27:21]sợ hãi, tự nhiên mình có cái phước cõi trời. Phước cõi trời là phước sao? Là không phải lo lắng mà vẫn no đủ. Đó, không sợ hãi, cứ vị tha, đừng lo, đừng lo mình thiếu, tự nhiên sẽ được no đủ. Cái điều này tôi nói nơi người bác sĩ này là tôi cũng muốn nói đến tất cả những viên chức khác, nhất là những viên chức mà mình có gốc đạo Phật á. Phải gan dạ, nên tuy có thể là cái tiền lương còn thấp, nhưng đừng sợ, đừng sợ hãi. Hãy hy sinh, hãy phụng sự, hãy cống hiến, hãy vị tha, lo cho dân cho nước, đừng sợ hãi. Đừng sợ lương thấp quá mình không có chẹt nó, nó không xì tiền ra là không đủ nuôi vợ nuôi con, đừng nghĩ như vậy.
[1:28:05]Cứ hy sinh, cứ vị tha, cứ thương yêu, mà nhất là đối với người nghèo thì càng giúp đỡ tận tình nữa, thì không ngờ là phước cõi trời xuất hiện liền. Bỗng nhiên sẽ có người giúp đỡ mình một cách trong sạch bằng những đồng tiền rất trong sạch và làm cho mình vẫn đủ sống như thường. Mà ở đây không nói cái người bác sĩ đó, không nói cái người cán bộ viên chức, mà nói ngay cả thầy tu cũng vậy nữa. Ví dụ người thầy tu sống ở trong chùa đi, mà sợ chùa mình không đủ sống, xoay xở cách này cách kia, chắc chắn sẽ càng lúc càng thiếu phước và cứ phải đi lo làm kinh tế. Còn nếu cái người thầy tu nào, người tu sĩ nào dù Tăng hay
[1:28:48]Ni không sợ hãi, chỉ tận tụy lo tu và lo cho đạo, lo cho chúng sinh, lo cho Phật tử, không sợ hãi đói, phước cõi trời sẽ xuất hiện, là tự nhiên no đủ, tự nhiên no đủ. Và điều này tôi thí nghiệm nơi nhiều người lắm, cả bản thân tôi cũng vậy. Tôi cũng không sợ hãi. Có nhiều khi trên chùa cũng thiếu dữ lắm, nhiều khi không biết là ít bữa nữa là đệ tử mình sẽ sống như thế nào, có khi nghĩ như vậy, nhưng không sợ! Nhiều khi cái số tiền dự trữ trong quỹ của chùa không còn bao nhiêu, mà gặp người nghèo lên chịu không nổi vẫn phải xúc ra cho. Không sợ hãi! Vậy rồi thầy trò vẫn sống được lây lất năm này qua năm kia,
[1:29:28]rồi vẫn có những Phật tử thương giúp đỡ lại đúng lúc. Những lúc gọi là thấy sắp sửa là đói tới nơi, tự nhiên chư thiên, Hộ pháp cũng cho người tới cho tiền. Nó như vậy. Nên đó gọi là phước cõi trời đó, là không phải lo mà vẫn no đủ. Nên ở đây, thì chúng ta không dám có một cái lời dạy khôn dạy đời cho tất cả mọi người, nhưng chúng ta chỉ kêu gọi những người viên chức, cán bộ nào mà nếu là Phật tử thì hãy vững tin luật nhân quả. Là không sợ hãi, cứ tiếp tục cống hiến cho đất nước, cho nhân dân bằng tất cả trái tim thương yêu vị tha của mình, thì rồi mọi việc sẽ tốt, tự nhiên đời sống gia đình sẽ vượt lên.
[1:30:11]Cái chỗ này là chỗ mà nhờ tin được đạo đức chúng ta sẽ vượt qua được tham nhũng. Đừng sợ hãi. Đó! Có một số vấn đề khác chúng ta nói liên quan tới đề tài tham lam này chút. Có một cái cô Phật tử này, cổ được một người bạn thân ở bên Lào mời đi du lịch. Nhưng mà rồi sau đó cô biết rằng cái người bạn của cô bên Lào á là sống bằng nghề buôn gỗ trong rừng. Thì đó là tội phá rừng phải không? Nên cô khước từ không đi. Thì cô nói là nếu con đi là con hưởng cái tiền bằng tiền phá rừng, con sợ tội, con không đi. Tấm gương rất hay. Không hưởng cái đồng tiền mà mình thấy xuất phát từ tội lỗi. Đây cũng là cái không có lòng tham á,
[1:30:55]chúng ta mới bình tĩnh mà đánh giá được cái đồng tiền đó bất chính hay không bất chính để mình mới quyết định là mình nên hưởng hay không hưởng. Cũng là do không tham mà được như vậy nè, đó. Những đồng tiền bẩn coi vậy chứ nó phá gia đình mình từ từ tiêu hết. Nên chúng ta để ý những viên chức nào mà nếu họ tham nhũng, con cái họ dễ hư. Hư! Nuôi con bằng đồng tiền bẩn, con sẽ hư. Cho nên đừng tham nhũng là vậy, cứ gan dạ, cống hiến, không sao hết. Chúng ta nhớ hồi nhỏ chúng ta đọc cái chuyện mà Cái Cân Thủy Ngân không? Trong cái sách giáo khoa á. Hai vợ chồng á là lén bỏ thủy ngân trong cái cân
[1:31:33]rồi nghiêng nghiêng để mà ăn gian người ta đó. Một thời gian cái giàu lên rồi đẻ được hai đứa con trai đẹp lắm á. Rồi sau đó nghĩ thôi vậy cũng thỏa mãn rồi bắt đầu mới phá cái cân đó để mà tu nhân tích đức, phá ra cái cân nó thành máu ở trong. Rồi tu nhân tích đức thời gian hai đứa con chết. Hai vợ chồng khóc quá chừng khóc, cho đến khi có một người đến giải thích là cho cái ông chồng gì đó mới đi xuống địa ngục mới thấy hai đứa con, thì ra hai đứa đó là quỷ sứ. Nó đầu thai lên để nó chuẩn bị nó phá vì ông này đang làm chuyện bất chính, nhưng sau này nhờ ổng tu nên thôi, Diêm Vương kêu nó về.
[1:32:08]Cho nên mình nhìn bằng con mắt phàm mình không biết, nhưng mà bằng cái con mắt tâm linh thì mới giải thích rồi mới thấy nó hợp lý: tại sao cái người làm thiện lại gặp chuyện bất hạnh? Không phải! Chuyện đó là chuyện tốt của họ mà mình nhìn con mắt thường mình không biết. Đó, cũng là một cái điều cảnh giác chúng ta vậy. Nên cha mẹ mà có đạo đức thường là con cái vinh quang. Có nhiều cái câu chuyện cha mẹ ăn ở có đức cái tự nhiên ông thầy Tàu ổng thấy ổng thương ổng đặt cái mả, phát lên. Đó là cái câu chuyện mà liên quan tới khoa thuật địa lý, nhưng nếu mình nhìn trên nhân quả có nghĩa là hễ cha mẹ mà làm phước, sống có đức,
[1:32:47]thường là đầu thai vô nhà đó là những đứa con đó nó có phước ở những đời trước nên nó sẽ vinh quang. Mà khi con cái vinh quang thì cha mẹ làm sao? Đời đời được thờ phượng vinh hiển, danh tiếng thơm tho. Còn những người mà ăn cắp vặt là làm sao? Đụng cái gì cũng thò tay lấy của người ta là làm sao? Đạo đức quá kém, phải không? Nhân cách quá thấp. Cái giá trị của cái đạo đức nó có một hai đồng. Nhưng mà cũng có khi là do đời trước hay khinh cái người ăn cắp quá, thấy người ăn cắp mà chửi mắng người ta quá, nhiều khi mình mắc quả báo mình cũng có cái tật ăn cắp vặt. Như vậy, chứ không phải là do đạo đức kém mà do chửi mắng,
[1:33:25]khinh khi người ăn cắp quá, hoặc có khi do phỉ báng bậc Thánh nhiều quá. Nên cha mẹ nhớ phải tập cho con cái đừng có tham. Hễ con cái mình từ nhỏ nó có cái tham lặt vặt là phải quyết trị cho tới nơi, chứ không lớn lên nó hư mình mang tội lây. Cái này hôm trước mình nói rồi. Còn những cái khác như là tham ăn, thì có khi hồi còn nhỏ thì do cơ thể đòi hỏi, mà lớn lên á là do hưởng thụ một cách ích kỷ. Đàn ông mà thích nhậu nhẹt tức là ích kỷ quá. Tham ái, cái