[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay thầy tạm ngưng cái bài giảng Pháp Cú để thầy giảng một đề tài khác, đó là bài "Triết lý về quyền lực". Đây cũng là một cái đề tài thú vị. Ta sẽ nhìn vấn đề quyền lực trên cái nhãn quan của đạo Phật là như thế nào. Chúng ta xuất hiện giữa cái xã hội này, thường chúng ta được đặt vào một trong ba cái mối quan hệ. Tức là cái quan hệ thứ nhất là ta với cái người ở trên của mình, tức là cái người mà ta phải vâng lời, tức là người đó người trên mình. Cái mối quan hệ thứ hai là cái người dưới mình, tức là người mình có thể sai bảo được, mình nói người ta phải vâng lời mình.
[0:54]Và cái mối quan hệ thứ ba là mối quan hệ ngang hàng, mình với người đó ngang nhau.
[1:02]Cái người mà trên mình mà mình phải vâng lời người đó là gồm những ai?
[1:09]Cha mẹ, đúng rồi, mới sinh ra đời là cha mẹ mình trước. Là coi như người trên mình, mình phải vâng lời. Mà nếu khi lớn lớn lên chút xíu mình ý thức được cộng đồng gia đình nữa thì ai là người trên mình nữa? Anh chị. Anh chị trong nhà cũng là người lớn. Theo cái truyền thống của Á Đông thì anh chị mình đều là người trên mình và có quyền sai bảo mình, như vậy. Rồi sau khi mà lớn lên chút đi học nữa thì ai là người trên mình? Thầy cô giáo mình là người trên mình, dặn dò, sai bảo, răn đe, trừng phạt mình. Rồi ai nữa, trong trường học là ai nữa? Nhiều khi người trưởng lớp thôi, cũng là người trên mình chút.
[1:45]Tức là luôn luôn như vậy, khi ta xuất hiện giữa cuộc đời là ta luôn luôn nằm trong mối quan hệ đó, chứ không bao giờ có cái ngang bằng với nhau. Rồi còn ai là người dưới mình để mình sai bảo?
[1:59]Khi mình lớn lên chút xíu thì mình có em. Rồi khi mình đi làm trong cơ quan thì mình nếu mình là người thủ trưởng thì mình có có nhân viên, và đó là những người dưới mình, là mình có cái quyền đối với họ. Còn cái mối quan hệ mà ngang hàng là ai? Chính xác, bạn bè. Nên cái mối quan hệ bạn bè là mối quan hệ rất kỳ lạ. Thấy thì không ai hơn ai, tại vì bạn nhau mà, không có đứa nào có quyền với đứa nào hết, nhưng mà lại là mối quan hệ rất hấp dẫn với con người. Con người ta hư vì bạn, nên vì bạn. Nên vì vậy mà ông bà mình dặn là: "Chọn bạn mà chơi" là vậy đó. Tại vì ta thấy bạn bè là người không ra lệnh cho mình,
[2:41]mình cũng chẳng ra lệnh cho nó, nhưng mà nó lại ảnh hưởng mình rất nhiều. Lớn lên chút xíu, chuyện đời ai dạy mình? Ba mẹ chưa kịp dạy, mấy đứa bạn dạy sạch hết. Nói đủ tùm lum chuyện hết trơn, hư vì bạn, nên vì bạn. Cho nên mối quan hệ bạn bè là mối quan hệ ngang hàng rất lạ lùng. Không ai hơn ai, chẳng ai sai bảo ai, nhưng lại ảnh hưởng nhau rất là nặng. Và cha mẹ đau khổ vì bạn của mấy đứa con của mình. Tức là mình nuôi nó, mình sai bảo nó, mình là người trên nó, nhưng mà không ngờ là nắm tâm hồn, nắm trái tim nó là mấy đứa bạn cốt đột đâu ở ngoài, ngang hàng với nó, dụ nó bậy tầm bạ hết trơn, hư hết luôn là vì bạn.
[3:17]Cho nên nếu mà ta khảo sát về cái tâm lý con người là ta đối với người trên của mình, ta có một cái phát sinh một loại tâm lý khác. Ta đối với người dưới mình, ta có một loại tâm lý khác. Mà đối với bạn bè ngang hàng, ta có một cái cái cảm giác khác, một cái tâm lý khác. Và hôm nay thì ta không khảo sát ba cái mối quan hệ đó, mà hôm nay ta chỉ khảo sát cái mối quan hệ quyền lực, tức là người nào nắm quyền thì nhân quả là gì, ý nghĩa là gì, tội phước là gì, cái đạo đức trong cái chỉ huy là gì. Đó, nên ta chỉ trích ra một phần để ta nói thôi, chứ không nói hết cả ba cái mối quan hệ. Nên mỗi cái mối quan hệ như vậy nó có một cái đặc tính riêng hoặc
[3:57]hay hoặc dở, ta chỉ nói tổng quát thôi chứ không có nói nói hết. Ví dụ thế này: Khi ta là người dưới thì đối với người trên thì ta phải sao? Vâng lời, đó là cái điều kiện. Vâng lời, ta phải lệ thuộc, nhưng mình được bù lại mình được cái gì?
[4:19]Bù lại mình được cái gì?
[4:24]Sự bảo bọc, sự che chở. Đó là bắt buộc thôi. Tại vì nếu cái người đó không bảo bọc, không che chở mình thì mình mắc mớ gì nghe nghe lời người đó hết. Xã hội là vậy, và xuất hiện cái điều kiện đó đầu tiên trong gia đình mình là sở dĩ mà mình mở mắt ra chào đời, mình phải vâng lời bố mẹ mình liền bởi vì bố mẹ mình nuôi mình, dưỡng mình, che chở mình, bảo bọc mình, đó là điều kiện đầu tiên. Chứ còn nếu mà cha mẹ mình không bảo bọc, không che chở mình mà đưa qua một người khác nuôi thì mình không vâng lời cha mẹ nữa, không vâng lời. Mình chỉ vâng lời người nuôi thôi. Sau này có lớn lên là biết: "À, cái người đó là cha mẹ ruột" thì cũng chỉ biết là tình
[5:03]cảm cho vui thôi, không lệ thuộc nữa, không vâng lời nữa. Cho nên đây cái điều kiện rõ ràng, nhân quả của xã hội, cái logic của xã hội là khi ta vâng lời, ta lệ thuộc thì ta là người dưới, giống như đó là một sự thiệt thòi, nhưng bù lại ta được cái sự che chở, sự bảo bọc. Đó là điều kiện của xã hội, đó là bắt buộc. Bây giờ ngược lại, làm cái người ở trên có cái hay là gì? Là mình có quyền buộc người khác phải vâng lời, nhưng mà đổi lại là cái gì? Khi mình làm người lớn, mình có quyền sai bảo người khác, buộc người khác phải vâng lời mình, nhưng mà đánh đổi lại điều kiện là cái gì? Đổi lại là mình phải là người có trách nhiệm,
[5:48]chịu trách nhiệm trong cái cuộc sống của cái người dưới của mình. Và mình chịu trách nhiệm trong những cái mệnh lệnh mà mình đưa ra. Thí dụ như mình sai người ta làm cái điều gì đó, tới chừng chuyện nó đổ bể, nó hư tùm lum hết thì lúc có khi bị truy vấn trách nhiệm nói: "Tôi không biết, tôi không biết, thằng đó làm, tôi không biết". Không được! Cái người trên là không được có thái độ hèn hạ như vậy. Hễ mình sai người khác làm mà chuyện có hư, phải đứng ra chịu trách nhiệm liền. Và như một cái văn hóa từ chức ở các nước Tây phương vậy là phải nếu cần nó trầm trọng là phải sẵn sàng từ chức hoặc là chịu trách
[6:19]nhiệm trừng phạt luôn, mà bảo vệ cho người dưới của mình, những cái người mà họ đã vâng lời mình, phải bảo vệ cho họ. Thì đó là cái tư cách, cái đạo đức của người người trên. Đó mới là cái quy ước của xã hội, đó là cái giao ước của xã hội. Social contract là xã ước, giao ước của xã hội, không thể khác được. Còn cái mối bạn bè ngang hàng á thì thoải mái, không ràng buộc, không chặt chẽ, nhưng mà chính vì cái thoải mái đó mà ảnh hưởng nhau rất là nhiều. Cho nên có những khi vậy, có những người lạ lắm, ví dụ như vào cơ quan làm thủ trưởng để đường bệ, bệ vệ vậy đó để mà chỉ huy người dưới. Về nhà làm ông bố thì đạo mạo với vợ với con, nhưng mà khoái đi chơi với bạn à.
[7:05]Tại sao vậy? Tới chừng chơi với bạn không có làm đạo mạo, để bệ vệ nữa mà thoải mái, nghĩa là bật ngực ra, gác chân lên bàn, uống xì xà, nói bậy nói bạ, kể chuyện tào lao xịt đế, thấy thoải mái. Nên mối quan hệ bạn bè nó cũng có một cái lạ của nó chứ không phải không. Chính lúc đó mà không bị ràng buộc bởi trên bởi dưới, con người ta bộc lộ nguyên cái bản chất của mình ra. Thấy không? Cho nên là muốn coi người ta tốt xấu thì rình họ, coi họ chơi với bạn họ như thế nào, biết ngay à. Chứ còn những lúc khác có thể nó đóng kịch. Gặp cái người trên cái mình phải khúm núm, vâng lời; gặp người dưới cái mình ra oai;
[7:36]nhưng mà gặp bạn bè thoải mái lòi hết ra con người ra. Cho nên vì vậy, cứ xem cái người họ chơi với bạn, họ cái loại bạn họ chơi là người gì, mà lúc họ ngồi với bạn họ, họ đối xử thế nào thì ta biết ngay là cái bản chất người đó ra sao. Đó là cái định nghĩa, khái niệm. Bây giờ ta nói qua về ý nghĩa của quyền lực, bắt đầu ta đi vào cái triết lý của quyền lực đó. Là khi một người mà nắm được quyền mà có người khác phải vâng lời mình thì mọi sự tình nó ra sao. Định nghĩa: Thế nào là quyền lực? Ví dụ một người nói: "Dạ, làm chủ tịch là quyền lực", có đúng không? Không, đó chỉ là cái chức thôi, chứ không phải là bản chất của quyền lực.
[8:17]Bản chất của quyền lực là gì? Là thế này: Khi nào có người chịu vâng lời mình thì lúc đó mình có quyền. Đó là bản chất. Không biết mấy người vâng lời, nhưng mà khi có người vâng lời mình thì ngay đó mình có quyền. Đồng ý không ạ? Cái bản chất nằm ngay đó, hiểu không? Tất cả mọi điều khiển, mọi định nghĩa gì về quyền lực đều xoáy lại một chỗ: Có ai vâng lời mình hay không thôi. Hễ mình mở miệng nói còn có người vâng lời thì mình còn có quyền. Đến lúc nào đó mình sai không còn ai vâng lời mình nữa, lúc đó quyền mình đã đã hết, chỉ vậy thôi, đơn giản. Không cần biết có chức hay không có chức. Tại vì có nhiều người có chức mà nói không ai nghe.
[8:55]Vì họ có chức mà không có quyền. Còn có những người không có chức gì hết nhưng mà đứng trong bóng tối nói đâu ai cũng phải vâng lời, nói một tiếng ta sợ chết khiếp luôn, phải làm theo. Cái người đó không có chức gì hết, nhưng lại có quyền lực. Nên mà ở đây thì ta nói về quyền lực, hễ còn có người nào vâng lời mình thì mình còn có quyền lực, và nếu càng đông người vâng lời mình thì quyền lực của mình càng lớn. Đó là định nghĩa như vậy. Ví dụ bây giờ có hai thằng bé bụi đời bỏ nhà đi lang thang, cha mẹ không biết là ai, tụi nó khi thì đi móc túi, giật dọc, khi thì đi ăn xin, sống cà bơ cà bấc ngoài đường, chỉ hai đứa với nhau.
[9:31]Nhưng mà một thằng lớn con, thằng nhỏ con, cái cái thằng nhỏ con có phải nghe lời cái thằng lớn, tại không nghe lời nhiều khi nó oánh. Thì như vậy có quyền không? Cái thằng lớn có quyền không? Cũng có quyền, đối với một người mà thôi. Còn bước ra chỗ khác mà nó làm cừ nự người ta bắt người ta bỏ tù liền, nhưng mà đối với cái thằng mà đi theo nó đó, cái thằng nhỏ mà đi theo nó là nó cũng là người có quyền. Nhưng mà chỉ với một người duy nhất trên đời này. Còn bây giờ mở rộng ra, ví dụ với một cái người đó họ là lãnh tụ của quốc gia thì dường như là cả nước phải vâng lời họ, thì như vậy quyền lực của họ là gì?
[10:06]Là gần như là ta gọi là trùm hết cả nước này. Mà nếu nói như ngày xưa đời ông vua là uy quyền đối với quốc gia là tuyệt đối. Trên lý thuyết thôi, chứ thực sự cũng chẳng có ông vua nào mà uy quyền tuyệt đối được vì nhân quả. Vì sao vậy? Vì lâu lâu mới có một cái ông vua mà có uy lực trùm hết cả cái đất nước, trùm hết cả triều đình. Lâu lâu mới có một ông, còn trong thực tế nhân quả thì không ai đủ cái phước đời xưa mà nắm quyền lực trùm tuyệt đối hết tất cả mọi người. Người ta luôn luôn bị có người này nghe lời mình nhưng có người khác cãi mình và có người khác chi phối lại mình. Đó đó là cái luật.
[10:47]Ví dụ trong triều đình vậy, thấy ông vua ổng trên danh nghĩa là ổng cai trị hết cả đất nước, nhưng mà không ngờ có một ông Thái sư đứng phía sau điều khiển được ông vua, bắt ông vua phải nghe lời, mà điều đó không công khai nói ra được. Hoặc là một vài ông tướng quân, khai quốc công thần đó, bí mật đứng phía sau cũng điều khiển ông vua luôn. Tức là ông vua bên ngoài thì là quyền uy, nhưng đằng sau có hai ba ông tướng đứng đó điều khiển ổng hết. Thì trên thực tế có nhiều cái nó không như lý thuyết. Nhưng mà trên lý thuyết thì cứ như vậy, ví dụ làm ông vua là uy quyền tuyệt đối. Còn cái xã hội ngày nay, ví dụ như một cái người là Chủ tịch,
[11:22]một người Thủ tướng, có uy quyền tuyệt đối với cả nước không? Có không? Không, không có. Lý do vì sao? Vì xã hội ngày nay là xã hội dân chủ. Cái chữ "quân chủ" là vua làm chủ á thì mới là uy quyền đối với cả nước, nhưng xã hội ngày nay là xã hội dân chủ thì trên lý thuyết người dân làm chủ. Lý thuyết thôi, chứ khi mà người dân đã bầu lên cái người lãnh tụ rồi thì cái người lãnh tụ đó bắt đầu lại nắm quyền hành để điều hành đất nước. Mà cái điều hành của ổng thì cũng trong một số phạm vi nào đó thôi, chứ sự thật ông Thủ tướng cũng không kiểm soát được hết nổi vì cái thời này là cái quyền lực nó được phân ra hết.
[12:00]Nhưng mà trên lý thuyết thì cái người mà đại diện cho quốc gia điều hành hành pháp quốc gia vẫn coi như là rất nhiều người phải vâng lời mình. Cái bộ này, nguyên hệ thống cái Bộ Thương mại, nguyên hệ thống Bộ Văn hóa rồi Bộ Quốc phòng, Bộ Công an gì đó là cứ phải vâng lời mình, vì nếu không vâng lời là ổng cách chức liền. Mà chính vì người ta sợ cái sự cách chức mà người ta phải phải vâng lời. Thì trên lý thuyết là như vậy. Còn có những con người độc chiêu hơn nữa là mơ ước làm tới bá chủ thế giới luôn, là cả thế giới này phải nằm trong quyền lực của mình. Làm bá chủ thế giới sung sướng không?
[12:37]Có làm chưa mà biết không?
[12:41]Không biết là có sung sướng hay không, nhưng mà rất nhiều người mơ ước quyền lực mà tới tuyệt đối như vậy, muốn nắm hết cả nhân loại trong bàn tay của mình. Thì ta phải hiểu cái con người đó là tham vọng khủng khiếp. Mà cái người mà tham vọng lớn như vậy thì họ sẽ là một trong hai hạng người: hoặc là họ là một bậc thánh siêu phàm, họ mới đủ trí tuệ và lòng từ bi độ lượng để lãnh đạo cả cái thế giới này; hai là một người cực ác, chỉ vì tham vọng quyền lực tột độ mà sẽ bất chấp tất cả mọi cái thủ đoạn để giành hết quyền lực vào trong tay mình. Đó là một trong hai hạng người. Nên ta thấy cái người mà nhắm đến quyền lực thì phải hiểu thế này:
[13:22]hoặc là cái đức của họ rất lớn, họ muốn bằng cái tài đức của mình để đi vào công việc lãnh đạo để làm cho cái xã hội tốt lên; hoặc họ là người thủ đoạn, tham vọng, luôn luôn rơi vào hai trường hợp như vậy. Hoặc là có khi có trường hợp thứ ba là xen lẫn cả hai, cũng là vừa là tốt mà vừa là thủ đoạn, vừa tốt vừa xấu. Nên đời này ta không biết, không có lường hết được mọi điều như thế. Tuy nhiên, quyền lực vẫn là một loại khoái cảm. Ta nhớ như vậy. Quyền lực đem đến cho con người ta một loại khoái cảm giống như tiền bạc vậy. Ví dụ có một người nghe giảng trưa nay không biết ăn cái gì, không có túi một mớ tiền, thì cái tâm của mình có an không?
[14:04]Đau khổ, bất an, căng thẳng. Ngồi nghe ổng ổng nói lải nhải cái gì đó nhưng mà trong bụng cứ nghĩ tới không biết chiều nay ăn cái gì, bụng cứ sôi sôi sôi lên không biết ăn cái gì, cứ nghĩ ăn gì ăn gì ăn gì mà, còn ổng trên kia ổng nói nhân quả gì kệ ổng. Nên nó hạnh phúc không? Không. Rồi bây giờ nếu có một người bỗng nhiên dòm thấy mặt mình trơ trơ chao dao, họ lại nhét cho 100 ngàn, lúc đó làm sao? Hạnh phúc liền, phải không? Hạnh phúc liền là thấy trưa nay có ăn, bỗng nhiên bình tĩnh lại nghe ông thầy ổng giảng, "Ổng nói nhân quả hay thiệt." Ví dụ, tự nhiên nghe liền. Chúng ta thấy cái cảm giác có tiền tới hạnh phúc
[14:38]liền, bởi vì nó đi vào đời sống của mình, đi vào bao tử của mình, đi vào miếng cơm manh áo mình mặc liền, là nó thỏa mãn được. Thì như vậy cái tiền bạc làm cho người ta bù đắp vào trong cái nhu cầu cuộc sống, nên ta có cảm giác bình an. Nhưng mà nó chưa dừng lại ở đó, cứ càng có nhiều tiền thì cái cảm giác đó làm sao? Cảm giác đó càng tăng lên, cái hạnh phúc nó càng tăng lên. Nên vì vậy người ta cứ nghĩ rằng càng có tiền thì càng càng hạnh phúc, và nó là một loại khoái cảm. Đó chính là lý do tại sao mà người ta thích tích lũy tiền bạc thật thật nhiều, dù xài không hết. Có những cái người giàu khủng khiếp, mình không thể hiểu được là tại sao họ giàu.
[15:20]Cái phước đời trước họ giàu, mà họ rất tham giàu, rất tham tiền, cứ đem tiền chất đống chất đống vô. Có những người mà họ có cái cơ duyên, có may mắn, thậm chí có những người tham nhũng nữa, là họ nắm quyền, họ nhúc nhích qua lại cái là có người phải cống nạp tiền liền. Tiền cứ chất vô ào ào trong các tài khoản, trong các tủ sắt. Tiền nghĩa là trên mái ngói, trong máng xối, trong tủ sắt, dưới gầm giường, cái hầm này hầm kia đầy tiền hết rồi bỏ vô ngân hàng, ngân hàng trong nước bỏ đã rồi bỏ luôn ngân hàng nước ngoài, đầy hết. Rồi cái mặt ta nhìn cái mặt cứ phơi phới phơi phới vì hạnh phúc, sau lưng mình tiền đầy hết á.
[15:51]Nhưng mà chết xong thì sao? Chết xong làm chó liền, giữ tiền liền. Có một bài kinh nói không ngoa, có một ông nhà giàu á, ổng chết xong đọa làm chó, ổng cứ quanh quẩn cái sàn nhà đó, tại vì chỗ đó ổng đào lỗ ổng chôn cái hũ vàng. Chết bị ác khẩu không nói kịp cho đứa con, thế là đầu thai trở lại làm chó chui vô cái nhà đó để giữ cái hũ vàng quanh quẩn quanh quẩn. Sau này mới có một vị thánh Tăng mới cho biết mới đào lên rồi mới giải thoát được cái con chó đó. Nên cái lòng tham và trở thành sự ràng buộc. Của cải như vậy, nó là khoái cảm, là lòng tham, là hạnh phúc nhưng nó cũng là sự ràng buộc.
[16:25]Cho nên nếu mà ta cứ chất đống ra tiền thiềng như vậy, chết xong bảo đảm không ai siêu thoát hết. Đó cũng là lý do mà lần trước ta nói ông Cấp Cô Độc vậy. Tới chừng ổng giàu quá rồi, giàu nghĩa là quyền lực nghiêng cả cả cả thiên hạ, giàu mà cái quyền lực ổng cạnh tranh luôn với cả vua Ba-tư-nặc, vua Ba-tư-nặc sợ ổng luôn. Đến khi ổng gặp Phật pháp, ổng chứng Tu-đà-hoàn rồi ổng phát sợ liền. Ổng mới phát sợ cái tài sản của ổng. Ổng nói chính cái tài sản này sẽ giết ổng, là ổng chết ổng đọa liền vì cái số tài sản quá lớn, và bắt đầu ổng mới trở thành con người bố thí khủng khiếp luôn. Vừa cúng dường vừa bố thí làm sao cho khi ổng chết rồi tài sản phải
[17:01]còn vừa đủ cho gia đình thôi, chứ không thể mà lớn như vậy. Thì vì ông là người người ngộ đạo rồi nên ông hiểu điều đó, nhưng mà đa phần trên thế gian này không biết điều đó, cứ tham tiền thật nhiều, tham tiền thật nhiều vì cảm thấy nó đem lại mình cảm giác hạnh phúc, bình an, khoái cảm. Và quyền lực cũng vậy. Ví dụ như trong đám đông thế này, thầy nói vô chùa thôi, vô chùa rồi có ông thầy ổng giao, ông thầy ổng giao cho một người nói này, "Này nè, chú trông coi mấy người cư sĩ giùm tôi, kêu họ điều động họ quét dọn đây để mà chuẩn bị làm lễ rằm Vu Lan." Thế là thầy giao mình quyền rồi bắt đầu mình sai,
[17:34]"Nè chị, tôi giao chị đứng đây, chị đứng đây canh quét quét nè. Nè chị kia, vô đây rửa nhà bếp tôi. Ba đứa, ba dọn nhà vệ sinh tôi." Có khoái cảm không? Khoái cảm nó tăng lên. Khi mình có quyền, tự nhiên có cái có cảm giác có cái khoái cảm. Mình sai người khác vâng lời, tự nhiên bản ngã mình được mở rộng ra. Bản ngã không còn nằm nơi mình nữa mà bắt đầu nó được mở rộng qua những người khác. Mình kêu họ làm họ phải làm rồi. Ví dụ cái người mà duy nhất mà mình sai được là ai? Là chính bản thân mình, phải không? Mình kêu mình, "Ê, đi rửa nhà cầu", thế là mình đi liền, mình sai được một người. Nhưng bây giờ có bắt đầu có người thứ hai,
[18:12]"Ê, đi rửa nhà cầu", cái người kia phải đi là bản ngã mình sao? Nó mở rộng qua người thứ hai. Mà bản ngã càng phình ra chừng nào thì người ta càng có cảm giác làm sao? Khoái cảm. Nhớ giùm thầy cái điều đó. Cái bản ngã mà mở rộng cho người ta một cái ảo tưởng là người ta có hạnh phúc. Bởi cái khoái cảm hạnh phúc này nó giết hết tâm hồn của mọi người, mà bản ngã càng lớn thì càng dễ đọa có gì đâu. Nhưng mà con người ta không hiểu điều này, cứ thấy rằng bản ngã mình được mở rộng ra thiên hạ, mình đưa ra một mệnh lệnh cái người khác phải vâng lời, người ta cảm thấy rất là thích thú. Nên ta định nghĩa đầu tiên:
[18:48]thế nào là quyền lực? Thì định nghĩa là thế này: là khi nào có người vâng lời mình thì ta có quyền lực. Và quyền lực đem lại cho con người ta cái gì? Khoái cảm. Và chính vì cái khoái cảm này mà thiên hạ tranh giành nhau quyền lực cho đến đổ xương đổ máu. Đổ xương đổ máu là gì? Sẵn sàng ta hại người này, giết người kia, tàn sát bao nhiêu người hết để leo lên nắm được quyền lực, vì nó khoái cảm khủng khiếp quá. Chính cái khoái cảm cá nhân của mình mà mình đạp hết tất cả xuống mồ để mình bước lên. Cho nên là nói người xưa có nói là, "Nhất tướng công thành vạn cốt khô." Một ông tướng mà ổng chiến thắng được rồi
[19:27]là bao nhiêu xương phải phơi đầy cả trận địa. Mà nói nè, ông tướng ổng nhiều khi ổng đánh là vì bắt buộc phải đánh thôi, chứ còn một người bình thường trong triều đình mà leo lên được cái nấc thang quyền lực cao rồi là cũng phải hại không biết bao nhiêu người dưới mình là mình mới leo lên được. Hiếm có người nào mà leo lên nấc thang quyền lực mà không có giẫm lên xác chết người, rất là hiếm. Có trường hợp đó như là Lý Thái Tổ là Lý Công Uẩn thôi. Sang năm là Nhà nước ta mới tổ chức là 1000 năm Thăng Long, để cái chuyện mà Lý Thái Tổ sau khi năm trước mà khi lên ngôi, năm sau dời đô về Thăng Long liền, vì ổng thấy rằng Thăng Long
[20:03]mới là cái linh địa để lập cái thủ đô muôn đời cho đất nước. Mà Lý Thái Tổ là một cái người mà bước lên nấc thang quyền lực mà không giẫm lên xác người, vì ổng ở trong chùa ổng đi ra. Một cái bí ẩn mà ngày nay ta không có khai thác được hết, là lúc ổng nhỏ ở với sư Vạn Hạnh, sư Vạn Hạnh dạy cái gì. Đến ngày nay ta chưa khai thác ra hết. Chứ nếu ta biết rằng sư Vạn Hạnh đã dạy cho Lý Công Uẩn cái gì thì bây giờ ta phải thờ sư Vạn Hạnh như thế nào, vì đó là ông thầy vĩ đại chưa từng có trong lịch sử của đất nước mình. Ổng dạy như thế nào đó không biết, mà Lý Công Uẩn đó là văn võ song toàn, vô làm chức thân vệ là cai quản hết cái đội cấm vệ của kinh đô,
[20:47]là võ siêu quần bạt tụy, nhưng mà văn chương chữ nghĩa rất giỏi, mà đặc biệt đó là đạo đức tỏa ra cảm hóa cả một cái triều đình. Nhiều ông quan lớn tuổi, 50 tuổi, 60 tuổi, 70 tuổi mà gặp một cái người mới 35 tuổi là cúi đầu liền. Cái đức của Lý Công Uẩn trùm hết như vậy, tuy nói là nhân quả đời trước nhưng cũng là công lao của nhà sư Vạn Hạnh, thì đó là dường như một con người leo lên quyền lực trong cái niềm hạnh phúc hân hoan của mọi người. Thế còn hầu hết, ít nhiều ta leo lên quyền lực dễ có cái đạp lên xác chết người khác để đi lên. Vì sao vậy? Vì sao mà ta thèm khát quyền lực như vậy? Vì cái quyền lực đem ta cái khoái cảm,
[21:26]ta thấy bản ngã mình được mở rộng ra những người khác. Thay vì mình chỉ có một mình mình ngồi đây, bây giờ mình là cả thiên hạ, cái khoái cảm đó nó ghê gớm. Khoái cảm đó rất ghê gớm làm cho người ta bất chấp cả thủ đoạn, sự độc ác để mà tranh giành. Nếu ta nhìn trên đạo lý của Phật, bắt đầu ta sẽ thấy sợ quyền lực chứ không phải là thấy thích đâu. Hôm nay ta sẽ nói nhau rất nhiều về nhân quả này để ta ta cẩn thận. Nên vì cái quyền lực là sự mở rộng của bản ngã, mà cái mở rộng của bản ngã luôn luôn đem đến cái ảo giác là khoái cảm cho con người, làm cho người ta ham thích quyền lực. Chỉ có đệ tử Phật mà đi đúng con đường vô ngã
[22:09]mới là cái người mà thích vâng lời chứ không thích sai bảo. Thầy nói cái điều này mọi người hãy suy ngẫm. Vì ta tu theo lời của Phật dạy, ta đi nhắm đến cái mục tiêu vô ngã là không còn thấy có mình, cho nên ta sẽ hạnh phúc khi được vâng lời người khác. Có một người sai bảo và ta ngoan ngoãn ta làm chu toàn cái công việc người đó sai, ta thấy hạnh phúc vô cùng. Cái người nào mà cảm thấy hạnh phúc khi mình được vâng lời người khác là người đó đang đi đến đúng con đường vô ngã của Phật dạy. Còn cái người nào mà khi sai bảo người khác mà mình người khác làm mà mình thấy hạnh phúc là người đó đang bị cái
[22:50]ảo tưởng của bản ngã ru ngủ mình và giết chết mình. Còn một bậc Thánh trong đạo Phật, ví dụ nhiều khi phải làm vua, nhiều khi phải có quyền, phải sai người khác nhưng mà không bao giờ có khoái cảm khi thấy người khác vâng lời mình, vì họ diệt bản ngã rồi. Còn người phàm phu, tất cả đều cảm thấy khoái cảm khi mình sai người khác, người khác vâng lời. Còn bình thường, ví dụ như Phật tử chúng ta bình thường mình không có quyền, mà ai sai mình cái gì mình làm một cách ngoan ngoãn, mình thấy rất hạnh phúc. Thầy nói ví dụ, bây giờ mình vô chùa thì cũng huynh đệ với nhau cũng bình đẳng cả, chẳng ai hơn ai, rồi có cái người nào đó chắc là họ
[23:28]cũng công quả ở trong chùa, cái họ thấy mình đứng đó cũng chưa làm gì, họ chạy lại họ nhờ, họ nhờ thôi chứ họ không có sai. Nói: "Chị chị, chị chị lại chị bưng giùm em mấy cái cái cái cái đồ cái thùng hàng đó vô nhà bếp giùm em". Tức là nhờ, nhưng mà cũng gần như sai. Cái mình thấy người họ bận quá đúng không? Mình chạy lại: "Dạ dạ dạ", cái mình bưng hết cái thùng hàng không biết ai để đó, ai đem cúng dường gì đó mà chưa có ai bưng vô, mình bưng từng thùng từng thùng vô nhà bếp, vô kho mình cất hết, và mình thấy rất hạnh phúc khi mình làm theo người khác sai bảo, thì mình là người đệ tử Phật chân chính,
[24:00]đi đúng con đường vô ngã và cái đạo đức mình đang sáng lên từng ngày.
[24:07]Ai được như vậy? Giơ tay lên để thầy khen. Một người giơ, hai người giơ tay, ba người giơ tay.
[24:17]Còn bao nhiêu cười mỉm chi không. Thầy hỏi Phật tử như vậy thì Phật tử nhiều khi không cảm nhận hết, chứ cái người xuất gia đó, cái điều này cảm nhận rất là rõ. Khi mình vào chùa mình tu, cái hạnh phúc của một người tu là gì? Là được sai bảo. Thầy mình sai là đương nhiên rồi, ông sư huynh mình sai là đương nhiên rồi, ông huynh đệ ổng ngang hàng mình ổng sai, thậm chí em mình sai mình cũng làm luôn. Mà khi mình ngoan ngoãn mình làm như vậy, lòng rất hạnh phúc và người đó cái đạo lực đang lớn lên từng ngày. Còn người nào cứ thích sai người khác là cái người này không tu được. Cứ vô trong chùa mình đứng mình nhìn biết à.
[24:54]Vô trong chùa mình đứng mình thấy có người cứ thích ra lệnh, chỉ huy là biết người đó tu không được. Còn người nào thích thích được sai bảo, người đó sẽ tiến tu, cái đạo lực sẽ tiến rất xa, tiến rất xa. Bây giờ ta nói về nhân quả của quyền lực. Hồi nãy đã định nghĩa thế này: Khi nào có người vâng lời mình thì là mình có quyền lực. Nhưng bây giờ nhân quả, tại sao người ta vâng lời mình? Ở đâu khơi khơi có người đến cho mình sai? Nhân quả ở đâu à?
[25:29]Thật ra cái sự vâng lời của người khác đối với mình á nó có cái nguồn gốc của quá khứ, từ cái ân nghĩa của quá khứ. Chúng ta nhớ cái câu này, trong truyện xưa hay có thế này: Có cái thời biến loạn, à lúc đó có một cái gia đình họ chạy loạn, coi như là trong cái cơn khốn khổ, vừa nguy cấp mà vừa đói khổ. Thấy gặp một cái người anh hùng cỡi trên cái lưng ngựa, lưng con ngựa bạch, coi như là trên lưng thì giắt cái cây kiếm, phải không? Trước ngực thì giắt cái ống sáo, cỡi con ngựa bạch thong dong đi tới thì gặp một cái gia đình đang chạy loạn, dìu dắt nhau ra một cái góc rừng, đứng khóc lóc hay sao đó,
[26:06]thì đứa con thì đang bị thương, hai cha mẹ thì không còn gì để lo. Cái người một chàng hiệp sĩ trên lưng ngựa mới nhảy tung người từ lưng ngựa xuống mới hỏi: "Lão bá có chuyện gì?" Cái nói, nói đang kể chuyện kiếm hiệp chút, thì mới nói là: "Là xin tráng sĩ hãy giúp giùm tôi, nghĩa là trong nghĩa là giặc tới đánh làng, chúng tôi dắt nhau chạy, đứa con tôi là bị lạc tên rồi về đang bị thương. Xin tráng sĩ hãy cứu giúp". Cái người tráng sĩ mới móc trong cái yên ngựa ra một cái bọc thuốc bó lại, rồi mới hỏi: "Bây giờ lão bá đi về đâu?" Nói: "Giờ chúng tôi không biết đi về đâu, tráng sĩ hãy cứu giùm".
[26:40]Cái người tráng sĩ mới móc một nén vàng ra, nói: "Thôi lão bá hãy cầm mà chi tiêu". Thì cái người kia mới nói: "Cái ơn này chúng tôi đời đời không quên, xin nguyện đời sau làm thân trâu ngựa để đáp đền". Có không? Đúng, vậy là thuộc chuyện kiếm hiệp đó, đúng rồi đó. Đó, xin đời làm thân trâu ngựa để đáp đền. Mà thân trâu ngựa là gì? Để cho người ta sai. Như vậy ta thấy rõ ràng cái việc sai bảo người của người khác làm cho mình vâng lời đều xuất phát từ ân nghĩa quá khứ, từ ân nghĩa quá khứ. Cho nên cái người nào mà đã từng gieo ân nghĩa lớn lao trong cuộc sống này thì tự nhiên đời sau sẽ có nhiều người vâng lời mình.
[27:28]Và khi có nhiều người vâng lời mình thì mình là người có quyền lực. Nhân quả là vậy, rất là rõ. Cho nên cái người mà đời nay hay làm hạnh bố thí thì đời sau dễ là người có có quyền lực, nhưng mà hai ba loại bố thí khác nhau. Có loại bố thí như kiểu từ thiện á, ta đến một cái làng ta phát 300 phần quà, mỗi người một gói một gói một gói rồi ta đi mất tiêu thì cái bố thí đó không đem đến quyền lực, mà chỉ đem đến cái cái danh tiếng thôi. Rồi đời sau ví dụ khi mình đứng lên mình làm ca sĩ, tự nhiều người cứ giơ tay hoan hô, người ta đi mua vé rồi để coi để họ trả lại cái món nợ mà xưa nhận mình món quà,
[28:07]giờ họ mua lại cái vé thì cái tiền vé đó mình được chia một chút, rồi họ hoan hô khen mình đủ thứ hết trơn rồi hết chuyện. Cho nên những ca sĩ mà tiếng tăm được nhiều người ái mộ á, hầu hết là những người hay làm từ thiện kiểu đó, kiểu lướt phớt lướt phớt rồi đi mất. Còn cái người tráng sĩ mà băng bó vết thương, cho người ta nén vàng để mà chăm sóc đời sống người ta cho nó sâu sắc á thì đời sau người ta mới làm thân trâu ngựa đáp đền, người ta vâng lời mình rất là nhiều, vâng lời trọn vẹn. Cho nên là cái người bố thí phớt phớt phớt phớt kiểu làm từ thiện thì không đem đến quyền lực, mà cái người nào đời xưa đó hay giúp đỡ người
[28:41]khác, giúp đỡ tận tình, giúp đỡ chu đáo khiến cho người ta mang cái ơn mình rất nặng thì đời sau người ta phải vâng lời mình rất là sâu sắc, rất là trung thành thì mới là người có quyền có quyền lực. Cho nên là làm cái người giàu thì bố thí phớt phớt, là người danh tiếng bố thí phớt phớt, nhưng để làm người có quyền lực thì phải là một người đã từng giúp đỡ nhiều người mà giúp đỡ rất chu đáo, rất tận tình, rất có trách nhiệm thì mình mới có quyền lực ở đời sau. Đó là nhân quả. Nên bây giờ ta cứ nghiệm lại suốt cuộc sống của mình từ nhỏ tới giờ, mình đã giúp được nhiều người, giúp rất sâu sắc, giúp rất chu đáo tận tình chưa?
[29:22]Nếu chưa thì đời sau mình không thể nào làm cán bộ, thủ trưởng, chủ tịch, thủ tướng gì hết, cứ yên tâm tiếp tục mà đi nghe giảng giảng Pháp ở kiếp sau, không có gì hết. Nhưng mà nếu mình từ nhỏ lớn mà mình cứ hay giúp người mà giúp một cách chu đáo, tận tình, sâu sắc thì phải yên tâm rằng kiếp sau mình rất khó được đi nghe giảng. Vì sao vậy? Mắc làm thủ thủ tướng, đúng rồi.
[29:47]Còn hiện tại á, cái sự vâng lời lại là do những nguyên nhân như thế này. Thứ nhất là do thuê mướn, trả tiền công. Ví dụ ông chủ ổng tuyển dụng nhân viên, ổng đăng báo tuyển dụng người kế toán trưởng hay người thủ kho, người bảo vệ thì cái người kia vì ăn lương nên phải làm sao? Phải vâng vâng lời. Đó là cái ân nghĩa trong hiện tại, cái sự trao đổi về vật chất trong hiện tại. Nhưng mà không phải là không có trong quá khứ. Nhớ giùm điều này. Ta nói là ta nhìn thấy cái logic của hiện tại như vậy, nhưng cái logic của hiện tại luôn luôn bị chi phối bởi nhân quả bí mật trong quá khứ. Ví dụ nói em, "Úi giời, tôi có tiền tôi tung ra tôi
[30:31]thuê thiếu gì người." Xin lỗi, không dám đâu. Vì sao vậy? Vì nếu không có cái nhân quả quá khứ, bây giờ mình cầm đống tiền mình vẫn không thuê được cái người họ làm chu đáo như ý. Không có, không thuê được. Vì nhân quả đời trước ta không có, nghĩa là có thể ta có cái phước giàu nhưng ta không có cái phước thuê được người tốt. Chỉ khi nào mà đời xưa ta sống tốt, ta có giáo dục con người thì đời này mình vừa có tiền, mình vừa tuyển dụng được những người tốt để phục vụ cho mình, làm cho mình. Cho nên cái logic của đời nay đều có cái sự chi phối của nhân quả đời xưa. Nhưng mà bây giờ nói trên cái logic của hiện tại thì một cái
[31:10]nguyên nhân thứ nhất mà làm cho người khác phải vâng lời mình là sự thuê mướn, tức là ông chủ khi tuyển dụng nhân viên thì người nhân viên buộc phải vâng lời ông chủ. Nhưng không phải khơi khơi, tự nhiên, có một cái nhân quả gì đó khiến ổng tuyển dụng đúng cái người đó. Vì sao? Vì người đó với ổng đời xưa cũng có ân nghĩa nữa. Ngoài cái trả lương đời này sòng phẳng theo luật pháp, theo thỏa thuận, nó vẫn có một cái ân nghĩa bí mật đời xưa nên khiến người đó đến và được tuyển dụng. Nhiều khi nói ba người đến để mà application, tức là nộp đơn xin việc á, nhưng mà sàng qua sàng lại các ông lựa có một người, bởi vì ân nghĩa bí mật đời xưa.
[31:50]Mặc dù là đời này vẫn phải trả lương nhưng mà nhân quả cũ, nhân duyên cũ vẫn vẫn chi phối. Đó là nguyên nhân thứ nhất. Cái nguyên nhân thứ hai mà để làm cho người khác phải vâng lời mình, mà đây là nguyên nhân căn bản nhất của nhân loại từ xưa tới giờ, là bạo lực. "Mày vô nhà đó lấy tiền cho tao, không lấy tao oánh chết." Căn bản, căn bản của quyền lực của loài người chính là bạo lực. Khi xã hội văn minh á thì ta vừa nói cái thứ nhất là sự thuê mướn, tuyển dụng trả lương làm người ta vâng lời là xã hội đã văn minh lên một cấp bậc rồi. Còn mà cái thuở ban đầu mà chưa có cái nền văn minh á, người ta còn sống man rợ á thì là bạo lực.
[32:32]"Mày vô rừng hái cái trái đó về cho tao, không hái về đập chết liền." Đe dọa người ta bằng bạo lực hoặc là kê súng vô đầu người ta, "Mở két sắt ra, không mở ra tao bắn chết." Bạo lực bắt người ta vâng lời hoặc là có tay nó vô tiệm vàng nó rút dao nó dí vào cổ, "Không được la, chìa khóa đâu đưa đây." Thì đó đều là bạo lực và làm người ta phải vâng lời. Bây giờ còn không? Giờ còn không? Vẫn còn. Và khi vẫn còn điều đó thì ta hiểu một điều thế này: xã hội vẫn chưa chưa văn minh. Vì con người càng văn minh, người ta càng xa rời cái quyền lực kiểu này, quyền lực mà do bạo lực mà có. Còn xã hội còn man rợ thì người ta thường áp dụng
[33:17]cái loại quyền lực này, do bạo lực mà có. Ví dụ là như trong trường học, học sinh mà nó ăn hiếp nhau, có một thằng đầu gấu tự nhiên nó chỉ huy hết cả đám cũng là do bạo lực, cũng là do bạo lực. Tức là, "Mày hôm nay ba mẹ mày cho bao nhiêu tiền đưa tao, không tao oánh chết. Lát làm bài kiểm tra nhớ quăng bài cho tao nha, không quăng bài ra đập mày chết." Là lối bạo lực á. Học đường, trong học đường cũng bị cái lối bạo lực này, nó cũng trở thành một cái loại quyền lực, quyền lực do bạo lực mà có. Có không ạ? Hồi nhỏ đi học bị ăn hiếp không? Bây giờ thực ra cái lối này nó vẫn còn chứ chưa hết đâu.
[33:55]Tại vì quyền lực căn bản của con người vẫn nằm trên bạo lực, vẫn nằm trên bạo lực. Như Mao Trạch Đông cũng nói câu này: "Chân lý nằm nơi đầu họng súng." Tức là khi cầm súng mà nói người ta phải nghe và người ta phải chấp nhận đó là chân lý. Câu nói rất là tàn bạo, rất là thẳng thắn nhưng rất đúng với sự thực, rất đúng với thực tế. Người ta phải luôn luôn cứ sợ người nắm được vũ lực trong tay. Trong quốc gia cũng vậy, muốn giữ được quốc gia yên bình thì Bộ Quốc phòng phải mạnh, quân đội phải mạnh. Vì nếu không có quân đội mạnh, không có vũ lực mạnh thì có một nước nào đó họ sẽ dùng cái bạo lực họ đập tan mình liền, họ chiếm nước mình liền.
[34:35]Nên nói gì thì nói, từ ngàn xưa tới ngàn sau, vũ lực vẫn đứng một vai trò rất quan trọng. Vũ lực vẫn chi phối con người, vẫn buộc người khác phải vâng lời cho đến bây giờ vẫn chưa hết được. Và thậm chí ngay trong đạo Phật ta cũng vậy, một đạo từ bi, hiền lành nhất mà ta vừa bước vào chùa thấy có một ông đứng cầm gươm ngay cửa liền, thấy không ạ? Đó, tạc bức tượng thiệt to mà bước vô trong mình leo lên lầu, hai bên chánh điện cũng có một ông đứng cầm gươm liền. Tức là cái vai trò của vũ lực coi vậy chứ vẫn chưa bao giờ hết. Chỉ khi nào mà lên tới cõi thánh, cõi trời Sắc giới á thì thôi không còn dùng vũ lực nữa.
[35:10]Vì chư thiên tử ở đó họ đều sống rất đạo đức, họ biết tâm của nhau hết nên họ sống đại đồng, chan hòa. Chứ còn xuống cõi trời Dục giới chút vẫn còn cầm vũ khí đánh nhau, đánh nhau với A-tu-la, chưa hết chuyện. Còn cõi người ta thì thì thường xuyên. Rồi cái thứ ba nữa là quyền lực, cái sự vâng lời nó do tình cảm. Khi ta thương người nào thì ta muốn làm sao? Ta vâng lời người đó. Đúng không ạ? Để ý lại coi nhỏ lớn coi khi mình thương ai thì mình vâng lời người đó. Vâng lời tạm thời hay lâu dài thì mình không biết. Ví dụ như có người nói, "Anh không muốn em để kiểu tóc này, em đổi kiểu tóc kia đi.", lật đật đi đổi liền.
[35:54]Vâng lời, đúng không ạ? Còn nói, "Hôm nay ba ba em bệnh ở trong bệnh viện giờ không có ai coi hết, anh có rảnh anh vô coi.", "Rõ, rõ!", anh xung phong chạy vô liền. Cái đó phải vâng lời không? Vâng lời vì tình cảm. Cho nên khi yêu thương nhau, bỗng nhiên người ta cũng có quyền lực đối với nhau. Nhưng bao lâu thì không biết, cưới xong rồi sự tình nhiều khi nó lại ngược lại. Sự tình kêu là, "Anh ra đường mua giùm em hộp sữa coi!", "Mệt quá bà ơi!". Không đi mua. Lúc đó là bắt đầu tự nhiên hết quyền lực rồi, mệt quá, hết quyền lực. Rồi cái nguyên nhân thứ tư mà có quyền lực nữa là do lòng kính trọng.
[36:30]Khi ta kính trọng ai tự nhiên ta muốn phục vụ người đó. Có đúng không ạ? Ví dụ khi ta vào chùa, ta gặp một thầy, ta có cái niềm tin về cái đạo hạnh về sự dạy dỗ thì cái ta tự nhiên thích đến chùa làm công quả. Mà đến công quả là làm để cho người ta sai cái gì nữa phải không? Để cho chùa sai. Đó trở thành cái người vâng lời, mình vâng lời, giống như mình vâng lời ông thầy. Thì dĩ nhiên nó cũng có nhân quả quá khứ, nhưng mà trong cái logic hiện tại nó là một nguyên nhân của sự vâng lời nữa là lòng lòng kính trọng. Khi ta kính trọng ai, ta sẽ muốn phục vụ người đó, muốn vâng lời người đó một cách rất là rất là tự nguyện.
[37:12]Nó cũng giống như cái tình cảm vậy đó. Nhưng mà tình cảm thì nó dòm qua nó hơi tức cười một chút, nhưng mà còn lòng kính trọng thì nó đàng hoàng như vậy. Ví dụ ta kính trọng người thầy giáo của mình thì ta cũng dễ dàng vâng lời chứ không cần phải sự áp đặt, sự bắt buộc. Hoặc là thậm chí thôi, ví dụ nói trong cái làng xóm đó thôi, có một cái ông già ổng sống rất là đạo hạnh. Ổng với mình cũng chẳng có cái duyên nghĩa gì, chẳng có ân nghĩa gì lắm. Nhưng ổng sống rất là đàng hoàng. Rồi nhiều khi ta thấy buổi chiều chiều ổng hay chống gậy ổng đi dạo chơi, lâu lâu gặp người quen chào nhau, ổng dặn dò nhắc nhở con cháu vài câu, cả làng ai cũng thương ổng, kính ổng.
[37:50]Thì một lần đó cái ổng đang đứng trên cái cầu nhìn nước trôi, cái mình vừa đi ngang ổng ngoắc lại. Cái mình dừng xe lại, cái ổng mới bảo, "Cháu cháu, cháu xuống cái sông cháu nhặt cái bao ni lông đó lên giùm ông. Về thì không biết ai xả rác xuống dòng nước rồi nó không có đẹp." Thế nói, "Dạ vâng ạ.", mình bỏ xe đạp đó mình nhảy xuống mình lội lội lội xuống nước mình ra mình vớt cái bao ni lông lên liền. Tức là mình vừa vâng lời ổng mà cái lòng cái sự vâng lời đó là do đâu? Do lòng lòng kính trọng. Cho nên vậy, cái sự kính trọng cũng đem đến cho người ta sự vâng lời. Và ở đây cũng là một cái cái logic rất là hay.
[38:26]Có khi ta không cần tiền bạc, có khi ta không cần bạo lực, ta không cần chiều chuộng lấy tình cảm mà ta chỉ sống một đời sống chuẩn mực, đạo đức bỗng nhiên cũng sẽ có rất nhiều người vâng lời mình. Đúng không ạ? Đó là như trường hợp của ông già đó. Cho nên vì vậy, ta đừng có thèm khát quyền lực theo kiểu mà mở rộng bản ngã để có khoái cảm. Ta chỉ sống cái tinh thần vô ngã mà Phật dạy, thương yêu hết muôn loài, muôn người, bao giờ cũng tránh cái sự sai lầm, luôn luôn giúp đỡ mọi người, đời sống chuẩn mực, tự nhiên bỗng nhiên cũng có quyền lực là người khác kính trọng mình mà vâng lời mình. Và cái quyền lực mà đem đến từ sự kính trọng này
[39:12]là một loại quyền lực rất là đẹp, rất là đẹp. Đó. Rồi một cái loại sự vâng lời nữa là do luật pháp của xã hội quy định. Ví dụ thế này, là người dân thì phải vâng lời chính quyền, lính thì phải vâng lời chỉ huy. Đó là do luật pháp của xã hội quy định cũng làm ta vâng lời. Nhưng mà dĩ nhiên là nó có ân nghĩa nợ duyên gì từ quá khứ. Ví dụ bây giờ ông chính quyền ổng quy hoạch, ổng nói giải tỏa khu nhà này để ổng làm đường vì đường bây giờ đi kẹt xe quá rồi, phải giải tỏa mở một con đường này, mình cãi được không? Không cãi được. Thì bất quá thì chỉ năn nỉ để bồi hoàn cái giá nhà cho nó khang khác
[39:56]lên một chút để mình đi mua chỗ khác thôi, hoặc là nhà nước sắp xếp cái nhà tái định cư đâu thôi chứ mình không cãi được. Cái chính sách quốc gia mà dân buộc phải vâng lời, không có ò e, không có cự nự gì được hết trơn. Cho nên, trên cái luật pháp quy định là dân phải vâng lời chính quyền và lính phải vâng lời chỉ huy. Tức là khi mà chỉ huy nói, tức là: Mày mày mày chạy quanh sân ba vòng tao phạt. Thế là phải đâm đầu chạy. Có xỉu cũng phải ráng mà chạy. Còn ra chiến trường ổng ngoắc tay kêu hai đứa, chỉ qua bên kia là tách ra hai đứa đi qua bên đó. Có coi phim không? Coi phim thấy: Hai, qua đây, hai đứa tụi bay qua đây.
[40:32]Ba, qua đây là ba đứa chạy qua đây. Còn: Đi theo tao, nhếch ngón tay thôi là đi theo. Mà đi chết cũng phải ráng mà đi, không đi là bị phạt chết. Mà ở ngoài chiến trận nhiều khi không vâng lời chỉ huy họ bắn tại chỗ luôn. Nên đây là luật pháp quy định. Nhưng cái bản chất của luật pháp quy định sự thật cũng dựa trên bạo lực, dựa trên vũ lực. Nhưng mà cái vũ lực này nó được quy định thành luật pháp. Còn mà hồi xưa man rợ đó, mày đi làm không làm tao oánh chết. Nói một câu là cái sự vâng lời từ cái bạo lực. Còn bây giờ luật pháp là nhà nước được quyền làm những điều này điều này, ví dụ giải tỏa khu nhà dân,
[41:11]xây nhà này, cách chức người này kia, sự thật cũng là từ vũ lực từ bạo lực nha. Vì sao? Vì thử không vâng lời coi biết liền. Nếu mà mình không chịu giải tỏa nhà gỡ nhà mình đi, thì nhà nước làm cái gì? Cưỡng chế. Cưỡng chế nghĩa là làm sao? Ổng đem người tới rất là đông, trong đó có cả súng trong đó nữa, phải không? Đem xe ủi tới, cả súng tới. Có súng và xe ủi đó là cái gì á? Vũ lực chứ gì nữa, phải không? Cho nên ta nhớ luật pháp của xã hội quy định cái sự vâng lời, sự thật bản chất cũng là là bạo lực, là vũ lực. Chứ nếu mà nhà nước không có mạnh về cái hệ thống mà vũ lực thì dân loạn hết liền, không ai nghe ai hết. Đó là nguyên tắc.
[41:54]Nhớ như vậy. Cho nên ta thấy là ta nói rằng cái sự vâng lời từ bạo lực là một cái sự vâng lời của man rợ thời đại man rợ. Nhưng không, nếu mà ta đào sâu lên nữa thì khi xã hội phát triển lên đỉnh cao vẫn phải tiếp tục duy trì vũ lực để làm cho xã hội ổn định, vì luật pháp cũng đặt trên nền tảng của vũ lực. Không có cây súng, không có lực lượng cưỡng chế, không có người công an bảo vệ, không có người chiến sĩ mà cầm súng bảo vệ, đất nước loạn liền. Cho nên ta thấy cho đến thời buổi này và ta tin rằng 2000 năm sau nữa quy ước của xã hội của thế giới vẫn phải tiếp tục sử dụng vũ lực để duy trì luật pháp quốc gia, duy trì sự ổn định trật tự quốc gia và cho thế giới luôn.
[42:36]Vậy đây là một... Tuy ta nói là ta tách ra trong năm cái loại vâng lời vừa rồi thì cái loại vâng lời là luật pháp xã hội, nhưng bản chất nó vẫn có cái phảng phất bóng dáng vũ lực phía sau, nhưng mà cộng thêm cái sự trí thức của những nhà làm luật họ quy định thế này, quy ước thế kia cho nó hợp lý, cho nó thuận lòng dân, nhưng đằng sau vẫn là phảng phất bóng dáng của cây súng. Hãy nhớ như vậy. Và đó, đó là bản chất. Rồi một cái loại vâng lời nữa là do truyền thống văn hóa tập tục. Ví dụ thế này, trong gia đình thì con cái phải vâng lời, vâng lời cha mẹ. Khi nào thì cha mẹ vâng lời con cái? Khi nào?
[43:16]Thầy không biết khi nào, mà thầy xem phim bên Tây phương á, thầy thấy cha mẹ vâng lời con cái hơi bị nhiều á. Ở trong nhà con cái là vua chứ không phải cha mẹ. Nó có xã hội quái lạ thiệt, không hiểu nổi. Vừa rồi có một cái ông người Mỹ, ổng đọc cái bài giảng của thầy, ổng đọc xong ổng nói: Sao cái ông thầy này chống Tây phương? Ổng nói là: Tây phương kiểu đó là chống là phải. Vì cái gia đình quái lạ thiệt, con cái thì cứ hỗn láo, vô trong lớp thì nó coi thầy cô giáo không ra gì, về nhà thì ngang tàng với cha mẹ. Không hiểu hoài cái văn hóa họ là cái gì, không hiểu nổi. Cho nên, nếu ngày nào đó mà Việt Nam mình bị ảnh hưởng bởi
[43:55]cái lối sống Tây phương mà con cái về nó ngang tàng với cha mẹ là ta biết đất nước mình tiêu rồi đó, sụp đổ. Mà nhà nước mình kêu gọi bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc cũng là một cái một cái chiêu, một cái phương châm đưa ra rất hay, mà không biết nhà nước có làm nổi hay không thôi. Phải bảo vệ cho bằng được, chứ không là lối sống Tây phương nó tràn vào mình tiêu hết. Những cái trường quốc tế mà nó mọc tùm lum á, nó đang là những cái những cái vòi thả cái lối sống Tây phương vào đây, rất là nguy hiểm. Cho nên có con mà cứ ham đi cho học trường quốc tế, ham cho đi du học là sau này gia đình tan nát rồi đừng có than, đừng có than.
[44:29]Khi mà nó chưa có một cái nền tảng truyền thống của Á Đông vững vàng thì việc mà tiếp nhận cái lối sống của Tây phương, đó là một sự tự sát. Xáo trộn hết. Cho nên ta vừa nói là một loại vâng lời nữa là do tập tục truyền thống. Theo Á Đông ta vậy, con cái phải vâng lời cha mẹ, em phải vâng lời anh chị. Em phải vâng lời anh chị. Mà một cái gia đình như vậy thì gia đình ổn định, nề nếp, hạnh phúc. Rồi tuổi tác, ví dụ cái truyền thống nữa, ví dụ ví dụ bây giờ bình thường mình chưa biết ai là ai, nhưng mà ra đường gặp mấy cái người lớn tuổi hơn, cái bỗng nhiên mình tự nhiên đặt người đó là trên mình, và người đó nói mình cũng phải nghe lời.
[45:09]Đây là điều rất là đặc biệt của Việt Nam nha, mà thầy thấy cái này rất là hay. Dĩ nhiên là vì cái lý do tuổi tác không thì cũng chưa có gì để nói, vì có khi là người đó tuổi lớn mà cái học thức họ lại ít, nhiều khi đạo đức họ kém, nhiều khi vai vế họ trong xã hội nó cũng thấp nữa. Nhưng mà ông bà mình thôi, chưa cần biết, chưa xét những điều sâu xa đó, cứ thấy cái người lớn tuổi hơn mình cứ đặt lên một sự tôn trọng cái đã. Nó vẫn là một cái rất là hay. Còn bên nước ngoài nó cứ chỉ xưng hô với nhau là là nỉ ngộ á, I, you, je, tu, cái cứ ngang ngang nhau ai cũng như ai hết trơn, không có cái sự phân biệt.
[45:45]Còn Việt Nam mình, thấy người lớn lớn cái kêu anh, ổng hơi già già chút kêu chú, cho nên mới có người lật đật nói: Ê, đừng gọi anh bằng chú. Đó, nó có những người như vậy, chứ còn.
[45:58]Nha, mà ta cứ nhìn tuổi tác rồi ta cứ xưng hô đó, để mà xác lập vai vế. Và khi xác lập vai vế, ta đã có một sự tôn trọng và khi có cái sự tôn trọng như vậy thì mình dễ vâng lời. Đó, nên ở đây nó cũng là một cái lối vâng lời theo theo truyền thống. Rồi vào trong quan điểm tôn giáo tín ngưỡng nữa. Quan điểm tôn giáo tín ngưỡng là cái người tín đồ đến thì phải vâng lời cái người người tu sĩ. Tự nhiên cái người tu sĩ ở trên một cái vai vế lớn hơn, là như vậy. Ví dụ nhiều khi mình lớn tuổi, nhiều khi mình cũng có chức có quyền, nhưng mà nếu mình là người biết cái phận trong cái đạo, thì khi mình vào trong một cái chùa,
[46:35]tự nhiên mình khép mình xuống, mình cảm thấy mình dễ vâng lời cái người tu sĩ, thì đó cũng là cái sự vâng lời theo tập tục, theo văn hóa, theo truyền thống như vậy. Còn một loại mà vâng lời là do bị khống chế.
[46:49]Khống chế bởi ta có một cái điều gì ta muốn, ta có một cái điều gì ta sợ thì ta rơi vào sự khống chế của người khác. Và khi bị khống chế rồi, ta phải vâng lời. Đây nó thuộc về thủ đoạn của tình báo chính trị, cái thủ đoạn này. Là thế này, ví dụ như ta muốn được thành một ngôi sao. Cái muốn này nhiều quá đi thì có người họ chụp mình họ làm liền. Nói: Được rồi, tôi sẽ đưa anh lên làm một ngôi sao ca nhạc. Tôi sẽ đào tạo anh ở lò này lò này. Và đây là quy trình tôi sẽ lăng xê anh, tôi tổ chức anh đi hát ở trọng điểm này ở nơi kia, lần lần đưa anh tới đài truyền hình và đưa anh vào dự cuộc thi này và anh sẽ bảo đảm là tôi sẽ lo lót anh sẽ thắng cuộc giải luôn.
[47:30]Ban giám khảo cỡ nào tôi cũng lo được hết. Thì nhưng với điều kiện anh phải vâng lời tôi điểm này điểm này. Bắt đầu ta bị chưa? Ta bị khống chế do ta muốn, nên có người buộc ta phải vâng lời họ. Nên là cái sự vâng lời ở cái chỗ này là ta bị khống chế bởi cái ta muốn hoặc bởi cái ta sợ. Nói cái muốn, bây giờ nói cái sợ. Cái sợ gì? Sợ thế này, có cái ông đó ổng có gia đình nhưng mà sau một giây phút lạc lòng thì ổng có tằng tịu với một cái cái người người phụ nữ khác. Và không biết người phụ nữ này có tổ chức hay không, mà toàn bộ cái cuốn phim ân ái của hai người bị thu lại hết. Thì sau đó có một người đến nói chuyện với ổng, thả cuốn phim trước mặt ra.
[48:12]Mà ổng là người có vai vế ở xã hội, có vợ con đàng hoàng, vợ con ở nhà rất kính trọng ổng, xã hội kính trọng ổng, bây giờ thả cuốn phim của ổng ra. Sợ không? Sợ, bây giờ bắt đầu mới kêu vâng lời nè. Giờ thôi bây giờ ông vâng lời tôi thế này chút xíu thì mọi việc êm đẹp, tôi sẽ không bao giờ đưa cuốn phim này ra, ha. Thì bây giờ thế này, ông thay đổi chức người này, ông đưa chức người kia vô, nha, rồi tiền ông mỗi tháng ông nộp cho tôi phần này phần này là bị khống chế liền, đúng không ạ? Nên một cái loại vâng lời nữa là do ta bị khống chế bởi điều ta quá muốn, bởi điều ta quá sợ. Cho nên là sống trên đời ta đừng muốn đừng sợ thì không ai khống chế mình.
[48:51]Có chết chết cũng chẳng sợ, cũng chẳng muốn điều gì, có nghèo rớt mồng tơi cũng chẳng muốn điều gì, thì ta không bị ai khống chế. Như vậy. Còn một cái loại vâng lời cuối cùng nữa là do đạo đức. Nghĩa là ta không sợ, ta không muốn, ta không bị khống chế, không bị gì hết, nhưng mà ta vì đạo đức. Đạo đức là gì? Thứ nhất là ta trung thành. Khi ta ở trong cái cơ chế nào đó, ta là người trung thành, ta vâng lời, không cãi. Và ta muốn mọi việc chung cho nó tốt, cho nên ta vâng lời. Là khi ta nhận được cái lệnh thì ta làm cho đàng hoàng vì ta cần ta biết rằng cái điều này nó tốt cho việc chung, chứ không có nghĩ đến cá nhân mình.
[49:33]Nên vì ta có đạo đức, vì ta có sự trung thành, vì ta nghĩ đến cái lợi ích chung, vì tâm ta khiêm hạ, nhu thuận trong tinh thần vô ngã của Phật dạy nên ta vâng lời. Nên đây là yếu tố vâng lời mà rất là đẹp là do đạo đức. Nên nãy giờ thầy kể lại nè: trong cái logic của hiện tại thì gồm những yếu tố này, còn quá khứ là do ân nghĩa ta nói rồi, còn bây giờ là trong hiện tại là: thứ nhất là do thuê mướn trả tiền công, thứ hai là do bạo lực, thứ ba là do tình cảm, thứ tư là do sự kính trọng, thứ năm là do luật pháp xã hội quy định, thứ sáu là do truyền thống văn hóa tập tục, thứ bảy là do bị khống chế, và thứ tám là do đạo đức.
[50:16]Cho nên là hầu hết cái sự vâng lời của người đối với người đều thuộc về tám điều này, tám nguyên nhân này trong trong hiện tại là như vậy. Hễ khi có người vâng lời ta thì ta phải hiểu là trong hiện tại thuộc về tám điều này. Mà do một điều trong quá khứ là có ân nghĩa gì với nhau trong trong quá khứ mới có cái sự vâng lời này. Ta phải hiểu là như vậy. Trong hiện tại là như thế, là tám điều, còn trong quá khứ là một điều, là ân nghĩa. Có nhân có quả là như thế. Thầy quên một điều nữa: tiếng khóc của đứa nhỏ nó là một loại quyền lực đối với gia đình. Khi nó khóc cái là nhà làm sao? Phải vâng lời nó à.
[50:57]Không vâng lời nó khóc nữa. Cho nên cái người mà hay khóc là người có quyền lực. Hồi nhỏ khóc cha mẹ sợ cuống cuồng lên mà chiều. Lớn lên cái ỏn ẻn qua lại, khóc cái là có một cái ông nào đó ổng sợ cuống lên ổng phải chiều. Về già mà khóc là cũng có người sợ. Thì ta nói nè: quyền lực là con dao hai lưỡi, có thể đưa ta lên hoặc hạ ta xuống. Vì sao vậy? Vì nó cũng giống như tiền vậy đó. Tiền mà ta dùng sai là thành tội, mà ta dùng đúng là thành phước. Ta đừng tưởng có tiền nhiều là hạnh phúc nha. Chỉ có người không có trí tuệ mới tưởng rằng có tiền nhiều là hạnh phúc. Còn người có trí tuệ biết tiền là trách nhiệm.
[51:42]Cái điều này thầy nói đi nói lại rất nhiều lần, hôm nay nói nữa, vì ai cũng cần tiền, ai cũng có tiền. Nên cái điều này phải thật thấm cho thầy. Mình là đệ tử Phật mình phải thấm cái điều này: tiền không phải để hưởng thụ mà tiền là trách nhiệm. Nói ví dụ như là bất ngờ có ai đưa mình 10 tỷ
[52:03]thì nếu mình là người không có trí tuệ đó, mình mừng liền. Mừng liền mình có 10 tỷ. Nhưng nếu mình là người có trí tuệ của Phật dạy á, đưa mình cho mình 10 tỷ, đêm ngủ không được. Không phải mừng, mà vì không biết làm sao để xài từng đồng từng đồng cho chính xác, không sai một đồng nào. Mà cho hết 10 tỷ thì rất là cực, phải không? Tiền trăm ngàn mình rất là dễ tính, tính sơ sơ cái là ờ xài đúng chuyện. Ví dụ à chuyện này mình mua thức ăn, cái này mình tặng cho ai gì đó. Một triệu đồng cũng rất là dễ tính: à cái này mình mua gạo cho nhà, cái này cho đóng tiền học cho con, phần còn này đem qua cái bà hàng xóm bữa
[52:38]nay thấy bả đói đói thôi cho bả năm chục ngàn. Tức là mình tính mọi cái hợp lý, triệu dễ tính. Nhưng 10 tỷ mà tính cho hết 10 tỷ để xài không trật một đồng nào, rất là khó, rất là cực. Chỉ có người không có trí tuệ đó là nghe thấy 10 tỷ mà mừng lên vì tưởng là hạnh phúc. Thì cái người nào mà cầm 10 tỷ mà mừng thì ta biết ngay cái như thế nào: người này chắc chắn đi hưởng thụ bậy bạ, đánh bài, cho gái ăn, gì tầm bậy bạ, đánh đề đó. Ở đây ai hay đánh đề giơ tay lên thầy? Người nào đánh đề? Có ai? Có đánh đề hả? Giơ tay mạnh quá vậy trời. Đừng nha, bỏ vụ đó giùm thầy nha. Thì quyền lực cũng vậy. Quyền lực khi mình sai bảo người khác vâng lời thì nó cũng là con dao hai lưỡi.
[53:23]Cái lệnh mình đưa ra đó mà đó là một cái lệnh sai, phước mình hết liền. Mặc dù quá khứ mình có ân nghĩa với người đó nhưng phước hết liền. Còn cái lệnh mình đưa ra người ta làm, cái việc người ta làm là một việc chính đáng, cần phải làm, lợi ích thì cái phước mình tăng lên liền. Bản ngã mình tan ra và phước mình tăng lên. Còn mà mình ra một cái lệnh sai thì bản thì bản ngã mình lại lớn lên mà phước mình tàn lụi lại. Cho nên cái quyền lực là nguy hiểm. Ra một cái mệnh lệnh nào trong đó phải đầy trách nhiệm, đầy sự đắn đo, chứ không phải đụng đâu sai đó đâu. Cái người nào mà thấy mình có quyền lực, đụng gì cũng sai bảo người khác,
[54:02]đụng gì cũng sai bảo người khác, cái người đó là người dùng quyền lực một cách bừa bãi, sai lầm, ngu si và sẽ sa đọa liền, đọa lạc là mất phước liền, tiêu tan liền.
[54:14]Mà tuy nhiên đây là cái đạo đức nè. Khi mà người ta vâng lời mình á, cái người dưới mình mà vâng lời mình á, mình phải xét hai điều: một á là cái đời sống của người ta ra sao; hai là cái việc mình sai bảo là thiện hay ác, luôn luôn xét hai điều này. Ví dụ có một người nào đó họ đến họ họ họ vâng lời mình, mà mình cứ thấy người ta vâng lời rồi cứ ra lệnh là mình sai điều thứ nhất. Rồi mình sa ra lệnh không biết điều mình làm là thiện hay ác là sai thứ hai. Giờ thầy nói đơn giản, nhỏ nhỏ thôi, ví dụ thế này: ví dụ có một cái người nào đó họ đến chùa, họ đi lễ chùa bình thường thôi, cũng chẳng có ân nghĩa gì với mình.
[54:51]Nhưng hôm đó chùa sắp có lễ và thầy giao cho mình là dọn dẹp thì mình thấy có một người Phật tử tới cái mà mình đang thiếu mà mình lại mình nhờ liền, mình lại mình nhờ. Nói nè: "Chị chị chị, chị đi xách nước giùm tôi đổ đầy mấy cái bình đó giùm tôi." Việc đó là việc thiện hay ác? Thiện, như vậy là ta đúng được một cái phải không? Việc này đang việc tốt. Nhưng mà ta còn quên một cái, sai một cái nữa: cái người đó mới đến chùa, ta chưa biết là người đó từ đâu đến, mệt hay không, đã uống nước chưa, có ai tiếp đãi họ, biết cái gì về đạo hay chưa. Ta chưa biết, mà lật đật thấy là xắp đi sai liền là ta sai cái thứ nhất.
[55:26]Nên vì vậy, khi ra lệnh một người ta phải để ý hai điều. Điều thứ nhất: đời sống người đó ra sao. Điều thứ hai là: điều ta sai làm là thiện hay ác, đúng hay sai. Rồi mới được ra lệnh, chứ không phải là thấy có người vâng lời mình là cứ bừa bãi mà mà ra mệnh lệnh, là một sai lầm lớn. Phải xem coi đời sống người đó, tâm tình người đó lúc đó đã sẵn sàng làm việc được hay chưa. Đây là cái đạo đức của người chỉ huy. Đó là thầy nói cái việc đơn giản nhất là cái việc trong chùa bất ngờ thôi. Còn nếu mình là một người thủ trưởng thì cái cái việc mà bảo đảm đời sống, che chở đời sống cho người dưới mình nó còn
[56:05]gấp bội lần nữa, còn phải có trách nhiệm gấp bội lần. Nếu mình không bảo bọc, che chở, có trách nhiệm với đời sống người khác thì đừng ra lệnh. Vì lúc đó là mình tổn đức, mình không tròn cái vị trí, trách nhiệm, cái thiên chức của người chỉ huy. Không có được như vậy. Mà nhớ một điều nữa là khi mà mình sai bảo người ta càng nhiều thì người ta hết nợ quá khứ dần dần. Và khi hết hẳn rồi người ta không vâng lời nữa và mình cũng hết quyền lực với người ta luôn. Mỗi một cái lệnh mình sai ra, người ta làm thì người ta bớt nợ mình một cái. Sai câu thứ hai, người ta làm, người ta bớt nợ thêm một cái nữa.
[56:42]Mà mình đâu biết nợ nhiều hay ít. Ví dụ nợ của người ta người ta chỉ nợ mình 20 lần sai bảo thôi, thì mình mà sai đủ 20 lần rồi là lần sau mình sai tới 21 cái người ta cự liền, người ta nói: "Thôi, tôi không rảnh đâu." Hết, quyền lực mình hết liền. Đúng không ạ? Đúng như vậy. Cho nên phải tiết kiệm cái sự sai bảo vì không biết lúc nào là cái quyền lực của mình hết, cái duyên nợ với mình với người ta hết. Mặc dầu người đó dưới quyền của mình đó nhưng mà phải rất là dè dặt trong việc sai bảo, vì sợ người ta hết nợ mình. Có người ví dụ người ta mắc nợ mình một ngàn lần sai bảo thì họ ở lâu với mình, một ngàn lần mình sai đúng một ngàn lần,
[57:18]qua tới ngàn lẻ một người ta không làm nữa, hết. Nhưng mà có người người ta mắc nợ mình có năm lần, mình sai hết năm lần rồi là hết nợ luôn, hết nợ. Đó là cái nợ mình mình, còn nếu mà mình sai bậy nữa thì tội mình lãnh liền, ừ. Và cái tùy cái cái lệnh của mình sai nữa. Ví dụ cái lệnh mình sai mà người ta làm vất vả thì nợ người ta mau hết. Còn mình sai một cái công việc nhẹ nhàng thì người ta lâu hết nợ. Ví dụ như là mình à nhờ người ta đi mua giùm cái gói mì gói. Nhẹ nhàng phải không? Thì đi ra đầu ngõ vô mua gói mì gói, đơn giản. Nhưng mà người ra đầu ngõ không có, người ta phải chạy qua cách đó hai cây số người
[57:59]ta mới tìm được gói mì gói mang về, thế là người ta mau hết nợ hơn chút nữa. Vì người ta vất vả hơn trong cái mệnh lệnh của mình thì nợ của người ta đối với mình mau hết hơn. Mà người ta hết nợ với mình rồi thì quyền lực mình hết. Như vậy là mình thích người ta vâng lời mình nhiều hay là thích để dành tiết kiệm để lâu lâu hết nợ? Để dành, từ từ hết nợ. Phải không? Sợ hết nợ rồi người mình không còn quyền lực người ta nữa, không còn vâng lời nữa. Đúng không ạ? Cái đúng đó cũng là cái ác á. Cứ sợ sai nhiều quá nó hết nợ. Như vậy trong tâm mình không phải thương người ta mà chỉ vì sợ người ta hết nợ.
[58:41]Nên bây giờ thầy đặt vấn đề, ví dụ như mình hiểu ra một điều rằng mình là người có quyền lực, mình nói ra nhiều người vâng lời, thì mình thích sai bảo người ta điều gì? Nói thầy nghe coi. Làm phước ha? Tốt. Đó là một ý kiến hay. Gì nữa? Đi chùa nhiều? Tốt. Đó, một ý kiến rất là hay. Nghe giảng? Đó, chính xác! Nghĩa là, "Tôi ra lệnh cho ông, ngày chủ nhật này phải đi nghe, đi nghe giảng." Đó cũng là mệnh lệnh. Nhưng mà cái mệnh lệnh đó người ta phải vâng lời thôi, vì người ta đang mắc nợ mà, người ta đang nằm dưới quyền mình, người ta phải vâng lời, người ta đi nghe. Nhưng mà khi nghe như vậy, thì người ta được tăng trưởng đạo tâm lên.
[59:23]Thì mình đã dùng cái quyền lực của mình để làm tăng trưởng cái công đức của người đó lên, làm cho phước của mình lớn lên. Khi phước người ta lớn lên thì phước mình cũng lớn lên, và mình đã dùng quyền lực để không phải mưu cầu lợi ích cho mình như là sai người ta đi mua gói mì gói, mà mình đã dùng quyền lực để đẩy cái công đức của người đó đi lên. Thành thử cái người này đã dùng quyền lực một cách cực kỳ cao thượng. Mà đã dùng quyền lực một cách cao thượng như vậy, tự nhiên cái bản ngã của mình nó tan dần, tan dần. Cho nên ta nhớ nha. Qua cái này là ta so sánh thấy, có một loại quyền lực khi cái mệnh lệnh
[59:57]ta càng đưa ra chừng nào, thì bản ngã ta càng lớn lên chừng nấy. Nhưng có những loại mệnh lệnh khi ta đưa ra chừng nào, thì bản ngã ta càng tan vỡ ra dần, ta mất dần cái bản ngã, ta trở nên vô ngã dần dần. Vì những cái mệnh lệnh mình đưa ra không phải phục vụ lợi ích cho mình, mà để phục vụ lợi ích cho bao nhiêu con người khác, thì cái bản ngã ta tan vỡ dần dần. Nên khi mà ta học cái bài triết lý quyền lực của ngày hôm nay, thì ta ý thức điều này rất là rõ. Từ đây về sau, khi ta sai bảo ai, thì phải sai bảo một cách gì đó để cho bản ngã ta tan ra. Đừng có sai bảo người ta xong rồi bản ngã mình lớn lên.
[1:00:33]Đó là mấu chốt của vấn đề hôm nay ta học. Ta đem hết trí tuệ của mình để mỗi khi sai ai điều gì, phải hết sức là, hết sức là cẩn thận, hết sức là cẩn thận như vậy. Có một cái tay, có một tay anh chị lại nói với đàn em, nói, "Có một cái thằng kia nó tán tỉnh con bồ của tao." Ừ. "Mày lại mày nện cho nó một trận." Cái thằng đàn em nghe lời, "Dạ, đại ca giao cho em." Cái lại đón đường, "Mày biết cái cô đó là ai mày?" Bắt đầu đập người ta một trận. Thì cái mệnh lệnh như vậy là làm sao? Rất là sai và rất là ác. Hoàn toàn phục vụ cho mưu đồ cá nhân. Rồi từ cái mệnh lệnh của mình mà có một người bị đập, đánh sưng mặt, sưng mày.
[1:01:14]Thì cái người mà ra lệnh đó là chịu hết bao nhiêu quả phần trăm quả báo? Chịu bao nhiêu phần trăm quả báo? 95% quả báo. Giống như mình trực tiếp đánh đó, nhưng vì mình không trực tiếp đánh nên mất đi 5%. Còn cái người mà trực tiếp đánh theo mệnh lệnh đó là lãnh bao nhiêu phần trăm quả báo? Nó hai loại. Ví dụ cái người kia vì vâng lời, bất đắc dĩ phải đi, mà đánh người ta theo lệnh tại vì không đánh không được, thì lãnh 5% quả báo còn lại thôi. Nhưng mà nếu cái người đi mà hăng say, hả, để lập công, đánh người ta mà đánh cho đã, đã cái tâm của mình, đã thỏa mãn cái tâm ác độc của mình nữa thì người này cũng lãnh đủ luôn 100% quả báo luôn.
[1:01:52]Cho nên là cộng cả hai người lại thì nó lại không phải là 100% mà là 195%. Bởi vì trong cái đạo học, trong cái nhân quả, nó không giống như toán học. Toán học là đã là phần trăm rồi thì cộng sao cho đủ 100 thôi chứ làm sao mà dư được. Nhưng mà trong đạo học nó dư qua khỏi 100%. Rất là lạ. Còn nếu ngược lại cũng vậy, khi mình sai ai làm một điều thiện, thì mình hưởng bao nhiêu phần trăm quả báo? Bao nhiêu? Ai nói đúng khen hay.
[1:02:24]Bây giờ thầy ví dụ cái này mình coi bao nhiêu phần trăm nha. Ví dụ như mình, mình vừa đi qua cầu cái mình thấy có một người té sông. Cái mình bèn ra lệnh cho, "Mày nhảy xuống cứu cô đó cho tao!" Thì cái người kia vâng lời, sợ quá phải nhảy ùm xuống sông cứu cô kia. Như vậy cái người sai được bao nhiêu phần trăm phước? Không dám đâu, sợ chết không dám nhảy xuống bắt người ta nhảy xuống lỡ người ta chết luôn thì sao. Sao 100% được? Miệng thì thấy anh hùng chứ sự thật là ở trong đó có cái nhát phải không? Có giỏi nhảy xuống cứu người ta trực tiếp, mình sai người khác thì mình được hưởng công. Thành thử bao nhiêu phần trăm? Không biết nhiêu.
[1:02:59]Không biết nhiêu nhưng mà đại khái là không có dễ tính phải không? Không có dễ tính, nó tùy trường hợp. Bởi vậy mới có cái câu chuyện cười, có câu chuyện cười là trên một chuyến du thuyền đi chơi, bỗng nhiên có một cô gái cô bị té xuống biển. Ở trên tàu lao xao, lao xao rồi có một ông nhảy xuống cái ổng cứu cô đó lên. Cái người ta tôn vinh ổng là anh hùng, ổng, ổng chỉ chửi một câu, nói: "Cái thằng nào nãy xô tao xuống?"
[1:03:26]Thì cái người xô đó không phải là cái người ra lệnh, không phải là người mà sai bảo mệnh lệnh đó, nhưng mà cũng làm cho cô gái được cứu. Thì cái này không biết tính nhiêu phần trăm luôn. Không tính nhiêu phần trăm. Nhưng có một cái chuyện cười: Có một cái bệnh viện tâm thần bị cháy. Cái nhà nước phải di tản người đi bằng máy bay trực thăng. Thì trên máy bay trực thăng mấy cái người mà bệnh tâm thần họ la hét, họ quậy phá quá chừng. Chỉ có một người cứ ngồi im lặng nhìn ông phi công lái. Ông phi công ổng chịu không nổi ổng mới nói cái người đó. Nói: "Anh ra làm sao anh làm cho mấy đứa nó im giùm tôi đi.
[1:03:58]Nó quậy quá tôi lái không được. Mà anh mà làm nó im được, tôi về tôi nói bác sĩ ký chứng nhận cho anh là anh được ra viện liền." Ổng nói: "Vậy hả? Thiệt hả? Rồi." Cái ông, cái người bệnh đó đi ra đằng sau. Năm phút sau quay trở lại làm sao im phăng phắc hết trơn. Cái ông phi công ổng nói: "Anh làm sao hay vậy? Anh giỏi vậy?" Nói: "Tôi mở cửa cho tụi nó đi chơi hết rồi." Bây giờ tính sao đây?
[1:04:25]Tính bao nhiêu phần trăm? Cái ông phi công tính nhiêu phần trăm? Nó có hai loại sai bảo thế này. Là khi mình sai bảo người ta làm điều tốt thì cả hai đều được hưởng, đều được hưởng phước và cái duyên kết duyên với nhau rất là lâu dài ở nhiều kiếp sau. Kiếp sau thường hay gặp nhau trong cái ân nghĩa, trong cái tình thương yêu và cả hai cùng hưởng phước nếu ta sai bảo những điều tốt. Ví dụ ta thấy bây giờ đời này có hai người đó là bạn bè đều là những doanh nhân thành đạt gắn bó với nhau làm ăn hợp tác, hoặc là hai người cùng làm việc cán bộ nhà nước làm ở cấp cao, thân tình với nhau và làm những việc tốt, thì đời xưa họ cũng vậy đó.
[1:05:01]Họ cũng sai qua sai lại với nhau và sai bảo làm những việc tốt nên cái duyên lành gắn bó với nhau từ kiếp này sang, sang kiếp kia. Giờ ngược lại, mình cứ sai người ta làm điều xấu thì nhân quả là sao? Thì lạ một điều là ngược lại: Nợ hết, hai người tách rời ra xa và cả hai đều khổ. Mà cái người có quyền là người khổ nhiều. Rồi cái duyên hết luôn, đời sau không gặp lại nhau, và gặp lại nhau thì hơi quen quen một chút, sau đó là rất là chán ghét nhau. Hai cái loại như vậy. Nên vì vậy, để mà kết duyên lành với chúng sinh, nếu ta có quyền hành thì hết sức cẩn thận trong cái mệnh lệnh của mình, đừng có lạm dụng cái, cái mệnh lệnh của mình.
[1:05:41]Ông bà mình nói thế này, "Làm giàu thì có gan, mà làm quan thì có số." Tức là họ ý nói là cứ liều mạng làm thì dễ giàu, cái này đúng không ạ? Đầu tư bậy bạ chết liền á, phá sản liền á. Chứ sự thực là làm giàu hay làm quan đều có số hết trơn, chứ không phải nói là làm giàu có gan mà làm quan có số đâu. Ừ. Nhưng mà có một cái thế này, cái người lãnh đạo là thật sự có số mạng là do nhân quả quy định á. Dù trong một tập thể nhỏ hay trong một cộng đồng lớn hay cả một đất nước lớn cũng vậy, cái người nào mà đứng vào vai trò lãnh đạo nó đều có số mạng. Chứ không có số không ai lãnh đạo hết trơn. Hiểu điều này ta không bao giờ có cái tham vọng quyền
[1:06:22]lực, không bao giờ ham quyền cao chức trọng. Bởi vì mọi việc nó do nhân quả, do nhân duyên chứ không phải do tham vọng của mình mà, mà thành công được. Nên sống rất thanh thản là như vậy. Còn những người mà làm vua á, ông bà mình hay nói câu là "Có chân mạng đế vương" á, thì người này đặc biệt cái là cả thần thánh theo ủng hộ luôn. Tại cái phước họ rất là lớn. Nên cái phước của một người mà lãnh đạo một quốc gia, mà quyền lực thật sự nắm trong tay chứ không phải chỉ làm cho có chức, mà thật sự nắm quyền cả quốc gia thì là được long thiên theo ủng hộ. Những người đó là gọi là chân mạng đế vương là không phải là
[1:07:04]loài người từ từ vâng lời đâu, mà cả những quỷ thần, chư thiên, rồng rồi kia nọ đều có theo hộ trì người đó hết. Giống như Lý Công Uẩn á, khi mà cái đoàn thuyền đi từ Hoa Lư về Hà Nội là thấy rõ một con rồng bay lên liền. Rồi sau đó là ổng đặt tên kinh thành là Thăng Long luôn. Mà đến ngày nay ta chuẩn bị lễ nghìn năm Thăng Long là vậy. Hoặc là như ta kể, nghe kể cái chuyện Nguyễn Ánh á, sau khi mà bị quân Tây Sơn truy sát, thì ổng nhiều lần ổng thoát nạn kỳ lạ, mà giống như là cái báo điềm là ổng phải lên làm vua vậy đó. Nghĩa là khi mà ổng bị chạy ra tới biển rồi, không còn đường đi nữa thì người tướng Tây Sơn đứng trong
[1:07:42]bờ nhắm mũi tên ra bắn, bắn gãy mũi tên liền, không bay. Mà trong khi ông tướng Tây Sơn đó là bách chiến bách, bách phát bách trúng. Bắn là trúng, bắn trúng, vậy mà giương cây súng bắn ổng là gãy mũi tên liền. Ông này biết rằng Nguyễn Ánh mới là người phải làm vua, ổng đi theo Nguyễn Ánh luôn. Lạ như vậy. Cho nên cái người như vậy họ có như là, là, là thần thánh ủng hộ. Nên cái việc mà để làm một người có quyền lực, sự thật nó là cái nhân quả, chứ không phải là do ta, ta muốn. Còn trong thực tế đó, nó có hai cái loại người mà bị ám ảnh bởi quyền lực. Có hai người hay bị mơ ước về quyền lực, hai loại người.
[1:08:19]Một loại người thứ nhất là người có cái nhân quả sẽ lên lãnh đạo thật sự. Họ có cái nhân quả là họ sẽ lãnh đạo, bỗng nhiên trong tâm tưởng của họ luôn nghĩ về chuyện lãnh đạo, tự nhiên. Một loại người thứ hai là loại người hoang tưởng, tâm thần, tham vọng, không có phước, nhưng mà hay mơ tưởng về chuyện lãnh đạo. Hai người này rất giống nhau. Nếu xét về tâm lý bên trong cả hai đều giống nhau là hay nghĩ về chuyện lãnh đạo, về quyền lực. Nhưng một người là do nhân quả thúc đẩy, thế nên hay nghĩ về chuyện quyền lực lãnh đạo vì từ từ họ sẽ leo tới việc chỗ đó và họ tâm tưởng họ chuẩn bị trước. Còn một cái người thứ hai là vì tham vọng,
[1:09:03]hoang tưởng, không có phước nhưng mà lại tham vọng nên người này lại dễ bị bệnh tâm thần về sau. Cái người không có phước mà bị tham vọng, hoang tưởng về sau rất dễ bị tâm thần. Nên ta thấy nói cái hạng người thứ nhất là cái người mà sau này có quyền có chức nên bây giờ tự nhiên tâm tưởng hay nghĩ về chuyện lãnh đạo, đây là một cái thực tế. Ví dụ như thầy nói như thầy á, có cái lại hồi lúc mà mình đang đi học, lúc đó cũng chưa nghĩ là phải đi tu vì còn đang mắc đi học mà. Nhưng mà trong đầu vậy cứ nghĩ về chuyện đạo, cứ nghĩ về đạo lý, cứ có một câu hỏi khởi lên thì có một câu trả lời, có một câu hỏi trở lên cô khản trả lời,
[1:09:40]tự có một cái câu hỏi lên về đạo lý và trong đầu mình tự có một câu trả lời. Rồi sau này đi tu rồi là đúng là gặp trường hợp như vậy. Đi đâu cũng gặp người ta hỏi, hỏi và cứ phải trả lời. Cứ như vậy. Bây giờ mới ngồi thấy mọi Phật tử hỏi mình mình cứ phải trả lời, cứ nhớ lại là cái tâm tưởng mình đã xảy ra cái điều này rồi. Thì ra là cái số mình là số số đi tu vậy. Thì cái người mà họ có cái quyền lực cũng vậy, họ cũng hay bị ám ảnh bởi cái việc mà quyền lực. Phải tổ chức thế này, phải sắp xếp thế kia mà tự nhiên lắm chứ họ không phải là họ muốn. Còn cái người muốn có tham vọng thì rất là dễ bị hoang tưởng.
[1:10:14]Cho nên ta cẩn thận nếu trong tâm mình mà hay nghĩ về quyền lực thì ta phải biết rằng mình sẽ lên làm thủ tướng hoặc mình sẽ vào nhà thương... thương điên. Bây giờ trong hiện tại mà để là ta có quyền có chức, để trở thành người lãnh đạo thì ta được có mấy cái duyên thế này: Thứ nhất là được cái người ở trên chỉ định giao quyền chức. Ví dụ như ông Bộ trưởng ổng chỉ định người này vô làm Vụ trưởng vậy, thí dụ vậy, thì tự nhiên mình có quyền có chức. Thứ hai là được người trước chuyển giao kế thừa. Ví dụ như ở trong chùa, ông thầy ổng chết cái ổng ghi di chúc lại, ổng lại cái người đệ tử đó phải kế thừa làm trụ trì.
[1:10:51]Đó là được người trước chuyển giao. Cái thứ ba là được mọi người bầu chọn. Ví dụ bây giờ trong xã hội dân chủ hiện nay cũng vậy là ta cứ bầu. Cái người nào được đông người ủng hộ thì người đó sẽ lên nắm nắm quyền. Thì từ cái ba cái nguyên nhân này, ba cái này nè, ta để ý nè: được người trên chỉ định nè, hoặc là người được trước giao kế thừa lại nè, hoặc là được nhiều người bầu chọn. Trong ba cái này nó đều xuất hiện một cái giống nhau là gì? Giống nhau là từ ý muốn của người khác. Cái quyền của ta nó bắt đầu từ cái ý muốn của người khác. Đúng không ạ? Có người muốn cho mình có quyền. Cho nên để cái nhân duyên mà trở thành người có quyền lực là ta để
[1:11:32]ý điều này, là khi nào trong tâm nhiều người muốn ta có quyền lực thì đó là nhân duyên của ta đã đến lúc phải có quyền lực. Còn nếu không phải như vậy thì duyên ta chưa đến. Nó như vậy đó. Cái nhân duyên. Nên cái duyên là nằm trong tâm của người khác, chứ không phải trong tâm của mình. Vì trong tâm của mình mình muốn quyền lực, nhưng mà trong tâm của nhiều người khác không có muốn điều đó thì biết rằng mình không phải là nhân quả đó, không phải nhân duyên đó, và cái chuyện mình ám ảnh về quyền lực chỉ là bệnh hoang tưởng, tâm thần, nên phải bỏ liền, đừng để mà lún sâu mà trở thành bệnh tâm thần phải vào nhà thương
[1:12:05]điên, rồi lên máy bay trực thăng mở cửa cho người ta đi ra chơi, chết á. Còn cái người mà đúng duyên lãnh đạo là tự tâm của nhiều người khác muốn cho mình. Thế là đúng duyên của mình lên. Đó, đây là cái phân biệt mà ta để ý nha. Còn một cái trường hợp nữa là có khi chính mình chủ động tác động can thiệp một cách chân chính như là mình tự đề cử mình, rồi đi vận động, giới thiệu, bầu cử. Như trong các cuộc bầu cử á là các ứng viên họ phải tự giới thiệu về họ, họ phải tự đăng ký để xin được ứng cử, họ phải tự đi vận động, à vân vân. Thì đây là chân chính, không sao, đó là luật pháp quy định như vậy.
[1:12:41]Và cái người nào tự thấy mình có tài, có thể bước vào hàng ngũ lãnh đạo quốc gia hay cộng đồng địa phương thì cứ tự mà ra ứng cử và tự giới thiệu về mình. Thì đó là điều chân chính, nó không có gì gọi là kiêu ngạo, không có gì gọi là hoe khoang. Thì đó là luật pháp xã hội quy định như vậy. Và ta cũng cần phải mạnh dạn tự đề cử như vậy thì người khác họ mới biết. Chứ còn nếu không thì mọi người đâu biết gì về mình nếu mình có tài. Cho nên có lần vậy, có lần là đời vua Lê Thánh Tông cũng vậy, mà sau này Bác Hồ cũng vậy, khi mà lên nhậm chức rồi cứ ra một cái lệnh cho các địa phương là địa phương nào mà thấy có người
[1:13:15]tài phải giới thiệu cho trung ương biết liền. Như vua Lê Thánh Tông vậy đó, là ở địa phương nào mà có người tài là phải tiến cử cho triều đình. Còn nếu mà giấu mà không tiến cử là vua phạt cái địa phương đó liền, ông quan địa phương liền. Là vì sao? Vì lúc nào triều đình cũng cần những người có tài. Cho nên cái việc mà nhiều khi người ta chưa tiến cử mình mà mình tự thấy mình có khả năng mình tự ra, tự đề cử mình cũng là một việc làm chân chính, không sao hết nha. Nhưng chỉ có một cái thế này: tức là tác động bằng xảo thuật á, mua chuộc, mình kéo phe, mình mưu hại người này, mình triệt hạ người kia, mình cướp ngôi người
[1:13:48]nọ, thì cái đó là thủ đoạn, ác độc, đó là tạo tội. Tức là không ai muốn mình hết, mà tự mình dùng cái mưu mô, ác độc để mình cướp quyền lực thì đó là cũng là một cách có quyền lực, nhưng mà cái con đường đi rất là ác độc và sau này cũng sẽ có cái quả báo. Đó là cái duyên như vậy. Cái quyền và chức nó không giống nhau. Có người có quyền mà không có chức. Tại vì họ ở trong bóng tối điều khiển hết. Có người có chức mà không có quyền. Làm chức lớn nha, nhưng mà sự thực không có quyền điều hành, cái người điều hành là người khác. Còn có người vừa có quyền và vừa có chức. Mà thường cái quyền và cái tiền nó nó liên quan với nhau.
[1:14:25]Cái người có quyền rồi thường là dễ có tiền. Luôn luôn người ta đem đến người ta cống nạp, người ta tặng biếu đủ thứ, chưa cần hối lộ. Còn nếu mà muốn hối lộ nữa thì cực kỳ có tiền. Nhưng mà dĩ nhiên đó là đồng tiền bẩn, và đem những đồng tiền bẩn đó về nuôi con mình thì nuôi đứa nào nó hư đứa đó, nuôi đứa nào nó hư đứa đó. Bây giờ ta nói về đạo đức chỉ huy một chút. Cái điều thứ nhất của đạo đức chỉ huy là ai mà vâng lời mình rồi thì mình phải có trách nhiệm với cuộc đời của người ta, mà thậm chí còn lo cho người ta còn hơn cả bản thân mình nữa. Đó là đạo đức của chỉ huy. Còn người ta vâng lời mình thì có thể là vì quá khứ người ta mắc nợ
[1:14:59]mình đi, nhưng mà trong cái đạo đức của hiện tại, hễ ai vâng lời mình thì mình phải lo cho người ta, về cuộc sống của người ta. Chỉ trừ trường hợp ví dụ như nghèo quá thì thôi đành nghèo chung. Chứ còn cái ác nhất là thấy người ta vâng lời mình, thế là mình cứ tiếp tục kinh doanh, đầu tư, vơ vét, bóc lột để kiếm lợi nhuận và giấu vào trong tủ sắt, còn mặc ấy để duy trì người ta một cái đời sống lúc nào cũng cũng thiếu thốn, đó là cái ác của người chỉ huy. Dù là cái chỉ huy trong quân sự hay chỉ huy trong kinh tế cũng đều phải như vậy. Nếu để cho cái người vâng lời của mình mà họ quá thiếu thốn thì ta trở thành người bóc lột, người ác liền.
[1:15:37]Trừ trường hợp ví như khổ thì khổ chung thì thôi không nói, còn mình rất là thong thả, rất dư dả mà cái người vâng lời mình họ lại quá đói khổ thì ta trở thành người ác liền, và chẳng bao lâu quyền lực của ta cũng biến mất luôn. Cho nên đó, thứ nhất cái đạo đức của chỉ huy là phải lo cho đời sống của người mà họ đã vâng lời mình. Cái thứ hai của đạo đức chỉ huy nữa là cái người chỉ huy phải đi đôi với giáo dục, phải sống gương mẫu và đời sống mình, cái nhân cách mình phải vượt trội. Đó là bắt buộc. Chứ đừng ỷ mình có quyền rồi mình muốn bắt người ta phải vâng lời, rồi mình bê bối, không được. Ngày xưa đó, ông quan cũng là một nhà giáo dục.
[1:16:21]Mà ở cao nữa, những ông vua mà gọi là minh quân đó, đều là những nhà giáo dục vĩ đại. Ông dùng cái tiếng nói của ông, cái quyền lực của ông để ông đưa ra bao nhiêu bài học tốt cho cuộc đời, và dân cứ phải học theo những bài học đó. Cho nên cái nhà lãnh đạo cũng là một nhà giáo dục. Nên khi nào mà một cái người chỉ huy cũng là một nhà giáo dục thì ta biết rằng ta có một người chỉ huy chân chính. Còn cái người chỉ huy chỉ biết ra lệnh, biết làm việc thì ta biết ngay cái người chỉ huy này chưa chân chính, chưa có chiều sâu.
[1:16:56]Nên ai mà lỡ nắm cái chức chỉ huy, có quyền lực, có thể sai bảo người khác thì phải lập tức sống gương mẫu về đạo đức, có đạo lý để có thể tâm sự, khuyên giải, nhắc nhở, hướng dẫn, giáo dục cái người dưới của mình. Nếu mình kiểm lại từ trước tới giờ mình chỉ huy mà chưa từng giáo dục thì biết rằng mình là một người chỉ huy thiếu mất phân nửa cái chức năng. Chỉ huy mà không giáo dục. Chỉ huy mà không giáo dục là một điều rất thiếu sót. Bây giờ đó, cái xã hội bây giờ họ cứ phân công. Ví dụ cái ông ra lệnh khác mà ông giáo dục khác. Cái ông ra lệnh là ổng làm ở Ủy ban, ông giáo dục làm ở phòng giáo dục hay ở tuyên giáo, văn hóa.
[1:17:40]Vì xã hội phân công nhưng đây là một cái dở. Cái dở vì ông làm ở công tác văn hóa thông tin hay tuyên giáo ông không có quyền, ổng nói lải nhải kệ ổng, không ai nghe. Còn cái ông mà có quyền thì không bao giờ giáo dục ai, cho nên chẳng bao giờ đem được điều tốt cho ai. Đây là một cái rất là dở. Ngày nào đó, xã hội phải xét lại, phân công lại. Cái người nào mà có thể giáo dục mới được phép làm người lãnh đạo, vì nó là một cái tạo nên một cái tâm lý, tạo nên tâm lý tốt đẹp cho cộng đồng. Ngày xưa ông quan là một nhà giáo dục, nghĩa là làm quan phải biết dạy dân, đó là lệnh của vua mà. Ở cái xứ đó mà cái người dân họ loạn,
[1:18:20]trộm cướp nhiều là ông vua kêu ông quan về xử liền: "Tức anh làm quan mà anh không biết dạy dân." Cho nên ông quan là không phải là ở cái cái triều phủ của mình rồi cứ ra lệnh cho lính làm đầu này làm đầu kia là một là ông quan dở. Ông quan phải đi xuống thăm dân, ra những bản thông báo nhắc nhở dân nên làm điều này nên làm điều kia, thậm chí có những lúc triệu tập dân lại trước công đường mà nhắc chuyện này, dạy chuyện kia thì đó mới là ông quan sáng suốt. Mà ông vua cũng vậy, ông vua phải là một nhà, một triết gia. Một minh quân cũng phải là một triết gia, là người có thể tự bằng cái bản thân mình,
[1:18:58]tự nơi trong đời sống của mình nói lên những cái giáo pháp, những bài đạo đức tuyệt vời cho dân chúng nghe theo. Mà không phải đạo đức giả ạ. Không phải đạo đức giả ạ. Mình sống thực sự như vậy và mình nói được cái đạo đức của mình để làm gương cho dân. Đó mới là nhà lãnh đạo giỏi và quyền lực như vậy mới là một quyền lực chân chính. Còn mà ta phân công xã hội người giáo dục là người không quyền, người có quyền lại không giáo dục, làm xã hội rất là yếu, lòng người bị ly tán liền. Nên ta thấy tại sao bây giờ mà lòng người ly tán, họ không có niềm tin nhiều về cái người lãnh đạo, bởi vì cái người có quyền không làm công tác giáo dục,
[1:19:33]mà người làm công tác giáo dục không phải là người có quyền. Bây giờ trường hợp là cái người chỉ huy mà mình không giỏi bằng cái người dưới thì phải sao? Có những người á, khi thấy cái người dưới giỏi hơn mình thì lật đật đè người ta, trù dập người ta. Lợi dụng lấy cái tài năng người ta nhưng mà đè, trù dập người ta hoặc là loại diệt người ta luôn vì sợ người ta giành chức với mình, thì cái người như vậy đời đời không bao giờ còn quyền lực nữa vì quá ác. Còn cái người chỉ huy có đức á phải biết rằng cái người dưới mà giỏi hơn mình là điều đáng mừng cho cộng đồng, cho đất nước. Trước hết cái người kia chưa thể lên làm chức lớn được vì họ
[1:20:11]chưa đủ phước, chưa đủ uy, nhưng mà ta phải biết lắng nghe. Mình làm người chỉ huy mình phải biết lắng nghe người dưới khi thấy người dưới giỏi hơn mình, và đồng thời xây dựng cái người dưới đó có thêm đạo đức và mình chuẩn bị sự kế thừa. Nên không được tham quyền cố vị. Làm chức lãnh đạo, nắm quyền lực mà tham quyền cố vị chắc chắn mình trở thành người ác, gây ra nhiều tội lỗi liền. Mình đè người này, mình hại người kia, trù dập người nọ là sẽ thành cái tội và nhiều kiếp sẽ làm những người hèn hạ, không có quyền có chức nữa. Nên vì vậy là phải quan tâm cái người dưới mà giỏi, nâng đỡ họ, lắng nghe họ, xây dựng đạo đức cho họ để chuẩn
[1:20:53]bị kế thừa cho họ, đừng bao giờ tham quyền cố vị. Một cái nhược điểm của người có chức quyền lớn là thế này: là mất lý tưởng yêu nước. Thầy nói đây là một thực tế nè: cái người mà nắm chức quyền lớn rồi dễ mất lý tưởng yêu nước. Đây là điều rất là lạ, không biết tại sao. Ví dụ mình còn nhỏ, còn đi học mình yêu nước cuồng nhiệt. Lớn lên chút tham gia Đoàn Thanh niên, mình yêu nước cuồng nhiệt. Thậm chí mình đăng ký đi vào bộ đội, yêu nước và hy sinh mạng sống này cho đất nước mình được. Hoặc rồi bắt đầu mình bước vào mình làm những cơ quan, xí nghiệp, nồng nhiệt, cuồng nhiệt cái tình yêu nước để xây dựng cái đất nước này.
[1:21:31]Nhưng mà leo lên làm tới chức Trung ương rồi bắt đầu quên yêu nước. Tại sao ạ? Vì lúc đó, thủ đoạn đối phó với nhau nhiều quá. Cái quyền lực lớn quá, người ta phải tranh giành, phải bảo vệ với nhau gay gắt và trong đó sơ hở một chút người khác gạt mình ra mất liền. Từng giờ từng phút là cái tâm trí á, chỉ một phần năm lo việc chung, bốn phần năm là lo bảo vệ chức quyền của mình. Bảo vệ bằng cái gì? Hầu hết là thủ đoạn. Lúc còn tâm trí yêu nước không? Hết. Đây là một thực tế. Cho nên vì vậy, ta nói điều này là để ta nhắc những cái người lãnh đạo cấp cao của đất nước, càng cao chừng nào càng phải
[1:22:16]sáng ngời lòng yêu nước để có thể mở miệng mà dạy dân. Ta nói điều này để ta nhắc cái những người lớp trẻ, thanh thiếu niên hiện nay ngồi đây, biết đâu sẽ có những người sau này lớn lên lãnh đạo đất nước thì phải nhớ một điều cẩn thận: khi mà quyền lực lớn, ta rất dễ mất lý tưởng yêu nước. Nên từ bây giờ ta phải dằn lòng mình, phải phát nguyện trước Phật, trước hồn thiêng của sông núi, mình lạy Phật hoặc mình lạy Quốc Tổ, mình nói: "Nếu Phật gia hộ cho con mà Quốc Tổ Hùng Vương gia hộ con sau này con làm Thủ tướng, con hứa con yêu nước rồi nha, con không quên đâu." Nói vậy. Chớ thường á quyền lực lớn rồi người ta buộc phải cạnh tranh và phải thủ đoạn.
[1:23:01]Lúc mà cạnh tranh thủ đoạn đó, mất niềm tin với nhau hết. Cái ông kia ổng cũng phải thủ đoạn, ổng vơ vét để ổng bảo vệ chức, mình cũng phải cẩn thận đối phó, không mình mất chức liền. Và trong cái gườm gườm gườm nhau, mình nhìn chung quanh mình thấy ai cũng phải dùng thủ đoạn để bảo vệ quyền chức hết, tự nhiên cái tình cảm cao đẹp mà hồi nhỏ mình nuôi dưỡng trong lòng mình về xây dựng một đất nước tươi đẹp, giàu mạnh, xây dựng thế giới hòa bình, an vui mất tiêu đâu mất tiêu. Tâm trí hoàn toàn dành vào cái việc bảo vệ quyền lực không. Và ta biết rồi, đất nước đi về đâu khi mà người lãnh đạo cao lại là những người không còn lý tưởng yêu nước?
[1:23:34]Đây là điều rất là sợ. Mà tâm lý này rất dễ bị, mọi triều đại đều bị, triều đại nào cũng bị và xã hội nào cũng bị hết. Cho nên ta muốn cho cái thế giới loài người tốt đẹp lên thì ta phải nhắc nhau điều này: những người lãnh đạo càng lớn càng phải giữ vững cái lý tưởng yêu nước, giữ vững lý tưởng yêu thương nhân loại, không được mà để mất đi. Có thể là đôi lúc ta phải đối phó với thủ đoạn của người đồng nghiệp ta, có thể họ cũng chưa tốt, họ nhiều khi sẵn sàng họ hất ta, họ gài ta, họ lừa ta, nghĩa là ta buộc phải đối phó, nhưng đừng để vì cái sự đối phó đó mà ta mất cái lòng yêu nước cao cả, vì mất cái lý tưởng yêu nước rồi là ta mất hết.
[1:24:18]Ta chỉ còn là cái xác không hồn, có quyền lực nhưng mà từng ngày tạo tội thôi.
[1:24:25]Nên ai đang làm chức lớn thì hãy nhớ điều này. Phải coi cẩn thận lại, xét lại lòng mình, nếu mà cái lý tưởng yêu nước đã vơi cạn, phải lập tức bồi dưỡng lại liền. Còn cái người nào mà nghĩ rằng tương lai mình sẽ trở thành người lãnh đạo đất nước thì từ bây giờ phải hun đúc cái lòng yêu nước, không để cho lung lay. Dù đi đi giữa nghịch cảnh cuộc đời, đi giữa bao nhiêu cái thủ đoạn và tàn ác của con người, lòng mình vẫn sáng rực như ánh mặt trời, không bao giờ mất cái lý tưởng yêu nước và tình yêu thương nhân loại. Phải dặn lòng mình như vậy. Một điều nữa là thế này: cái bản ngã luôn luôn nó tăng theo quyền chức.
[1:25:06]Cái quyền chức ta càng lớn thì bản ngã ta sẽ lớn theo, và đây là một hệ quả tất nhiên, không tránh khỏi. Đó là lý do mà ta thấy cái người mà nắm quyền nhiều á, nhiều khi họ ăn nói cộc lốc, cộc cằn, thô lỗ, và thấy họ kiêu ngạo và hưởng thụ. Vì sao? Tất cả đó đều là dấu hiệu của bản ngã lớn lên hết. Ăn nói bỗ bã, nạt người này, nộ người kia, không còn lịch sự. Họ kiêu ngạo và họ hưởng thụ. Nên cái mà bộc lộ cái sự bỗ bã nè, không còn lịch sự nè, cái mà kiêu ngạo nè, cái mà hưởng thụ là dấu hiệu của bản ngã đã lớn lên. Mà cái người quyền chức dễ bị điều này vô cùng. Vì vậy, vì vậy, một cái người đệ tử Phật chân chính
[1:25:51]mà nếu trong tay nắm quyền chức chừng nào thì càng phải tu để diệt trừ bản ngã chừng nấy. Nghĩa là ngoài những lúc làm việc thì thôi, ngoài những lúc đó về phải lạy Phật, xin Phật gia hộ cho con, con kiểm soát được bản ngã của con. Con không bao giờ kiêu ngạo. Lúc nào con cũng cảm thấy mình thấp bé, thấy bản ngã này phù du như khói sương, thân tâm cát bụi ở bên đường, một lòng theo Phật tìm vô ngã, pháp giới chỉ là một khối thương. Cứ dặn lòng mình như vậy. Còn nếu không thì cái quyền chức nó làm bản ngã ta tăng lên từng ngày từng ngày rồi ta chết vì cái này, vì cái bản ngã này, ta sẽ đọa địa ngục vì cái bản ngã này.
[1:26:30]Cho nên người mà cứ hễ mỗi lần mà nhận một cái chức mới thêm là phải biết là mình đang bước vào sự nguy hiểm của bản ngã. Cái nguy hiểm này không phải là do thủ đoạn của chung quanh nữa, do sự tranh giành của đồng nghiệp nữa, mà chính bản ngã trong lòng ta giết ta. Mà cái bản ngã trong lòng ta giết ta, cái đó mới đau á. Vì ta mất hết, mất hết cái duyên lành với Phật pháp. Nên vì vậy là càng có quyền chức chừng nào thì càng phải để dành thời gian mà thiền định, lễ bái, phát nguyện, tập luyện, tu dưỡng, mà có những lúc phải sống với thiên nhiên để xa lánh quyền lực. Vì trong cái môi trường mình toàn là gặp người cấp dưới của mình,
[1:27:07]mở miệng là mình sai người này, mở miệng mình sai người kia. Có những thời gian mình phải dành thời gian trong một tháng lúc nào đó mình bỏ đi, vào những vườn, những rừng, ao hồ, sống với thiên nhiên mà mình nói không ai nghe hết. Không bao giờ mình sai cái cây này: "Mày mày xích qua chỗ khác mày mọc chỗ này vô duyên." Không được, không có sai. Con cá dưới nước thấy nó bơi lội, không có sai nó được. Con chim trên trời mình không sai được. Cây cỏ thiên nhiên không sai bảo được. Tức mình sống trong cái môi trường thiên nhiên mà quyền lực của mình bị vô hiệu hóa. Có những lúc mình phải sống thanh thản như vậy để lắng cái bản ngã mình xuống lại.
[1:27:36]Nên cái người mà biết tu dưỡng tâm hồn trong cái quyền lực là như vậy, ngoài những cái việc mình tu tập với Phật pháp rồi, phải biết sống với thiên nhiên, cái môi trường mà không có quyền lực nào thi hành được hết để cho mình lánh xa quyền lực mà tâm hồn mình tĩnh tại lại, lắng lại, biết nhìn lại, chớ không để cho cái cái quyền lực nó làm bản ngã mình lớn lên và chính bản ngã này nó giết mình trong vô lượng kiếp. Một cái đạo đức khác của người chỉ huy nữa là thưởng phạt phải công minh. Cái người dưới mình đúng, mình phải thưởng. Cái người làm sai, mình phải phạt. Trong cái thưởng và phạt đó đều có tình thương yêu và phải công minh chính xác.
[1:28:15]Chứ người ta có lỗi mình phạt không tới, phạt không ra lỗi, mình mang tội; hoặc người ta có công mà mình thưởng không xứng đáng, mình cũng mang tội. Cho nên cái trí tuệ của cái người chỉ huy là thưởng phạt phải phải công minh. Thì cái việc này nó nhiều việc chi ly, cho nên hôm nay ta cũng không có bàn sâu cái vấn đề thưởng phạt này, nhưng đây là một quan điểm đạo đức của người chỉ huy và ai là người chỉ huy thì phải quan tâm điều này. Vì cái người dưới mình khi họ thi hành cái quyền cái cái cái mệnh lệnh của mình thì họ có khi làm đúng, khi làm sai, khi làm được, khi làm mất, ta cân nhắc trên cái đó mà thưởng phạt cho cho chính xác.
[1:28:52]Có khi họ làm thất bại, nhưng không có nghĩa là là tội của họ. Cũng không có nghĩa là tội của họ. Phải cẩn thận, phải xét đoán một cách độ lượng để đừng có mà thẳng tay tàn bạo quá trớn. Ừ. Rồi một điều này nữa thế này: Mình có cái quyền lực, ai gặp mình cũng phải kính trọng là nó do cái phước đời xưa mình biết kính trọng những bậc trên, những bậc thánh. Thì đời này cũng vậy, nếu mà mình không có thường lễ kính Phật thì lần lần cái quyền lực nó mất dần, mất dần hết luôn. Có thể ngay trong đời này quyền lực mình đã hết. Mình về hưu sớm hay là khi mình về hưu rồi không ai ngó tới mình nữa, vì quyền lực cạn hết rồi.
[1:29:33]Hoặc là qua kiếp sau mình không còn quyền lực nữa, vì trong suốt thời gian mà mình nắm quyền chưa bao giờ mình biết cúi đầu lạy Phật thì cái quyền lực sẽ hết, cái phước về quyền lực sẽ hết dần. Cho nên là chính những người càng có quyền lực chừng nào thì càng phải siêng năng mà lễ kính Phật chừng nấy. Mà gặp những người đáng kính mình phải biết kính trọng. Chứ đừng nghĩ mình vì tôi có quyền lực mà mình không kính trọng ai thì cái phước về quyền lực sẽ rất là mau mau cạn. Với một cái điều cẩn thận nữa là mình quên nhân quả. Hồi nãy là mình quên cái lòng yêu nước, yêu nhân loại, bây giờ tới lúc quên nhân quả.
[1:30:09]Tại sao quên nhân quả? Ví dụ bây giờ là mình muốn muốn xây dựng một cái bộ phận, một cái cơ quan thì lúc bằng cái trí tuệ của mình, bằng cái quyền lực và bằng cái tiền bạc chi ra, cái mình dựng lên ban bệ, cái người này làm thủ trưởng, người kia làm phó thủ trưởng, người đó là nhân viên. Cơ quan đó xây dựng trên mảnh đất nào, cấp giấy phép ra sao. Trong đây có nói nhân quả trong đó không? Có không? Không. Không nói gì nhân quả hết trơn á. Bằng quyền của mình mình ra lệnh, bằng tiền của mình mình chi tiêu, bằng cái đầu óc trí tuệ của mình mình sắp lên kế hoạch. Trong đây không có chữ nhân quả nào hết.
[1:30:44]Rồi công việc thành không? Thành. Nên lần lần cái người lãnh đạo họ quên nhân quả và họ chỉ thấy rằng bằng cái cái tài của họ, bằng cái tiền của họ, bằng cái quyền của họ và họ sắp xếp việc nào được việc đó. Quên dần nhân quả, quên mất, quên dần dần, quên dần dần. Mà đâu biết rằng cái thành công của mình hôm nay đều là do cái phước quá khứ chi phối hết. Cái nhân quả vẫn bí mật chi phối. Nhưng mà thường cái người mà có quyền lực lớn, có tiền bạc nhiều, có có tài năng nhiều, hầu hết đều quên nhân quả. Nên thường là họ dễ rơi vào sai lầm và ác độc. Cái người có quyền lực nhiều dễ ác độc là vì quên nhân quả.
[1:31:22]Không thấy nhân quả, chỉ thấy mình ra lệnh là việc nó thành, mình ra lệnh là việc nó thành. Đâu biết rằng nhân quả nó bí mật chi phối. Vì không biết điều đó cho nên có lúc quá tay, không tin vào tội phước thiện ác nữa, nên làm nhiều điều bậy bạ. Còn nếu cái người nào mà ta có trí tuệ đó, vì mình cũng là ra lệnh là việc thành, ra lệnh là việc thành nhưng biết là bí mật đó nhân quả chi phối tất cả, nên không dám làm điều ác, không dám gây điều tội. Mà phải là người có trí tuệ thì mới được điều này. Phải có trí tuệ là mới là trong tay nắm quyền lực, điều hành việc này sắp xếp việc kia thành hết mà không bao
[1:31:57]giờ quên nhân quả thì người này là người rất có trí tuệ. Như nãy ta nói nó cũng giống như tiền bạc, tài sản vậy đó. Quyền lực là gánh nặng, là trách nhiệm, chứ quyền lực không phải là khoái cảm. Nên ai mà xem cái quyền lực như là một cái sở hữu riêng của mình, là hạnh phúc thì nó là một cái tội rất là nặng. Nên hết sức là cẩn thận. Ra một mệnh lệnh đúng thì phước ta tích lũy lên dần dần, mà ra một cái mệnh lệnh sai á thì tội ta chồng chất. Như vậy không ra lệnh gì hết thì sao ạ?
[1:32:30]Không ra lệnh gì hết thì phước cũng hết luôn. Giống như có tiền mà không xài thì cái tiền đó thành đống tội. Có tiền mà không dùng cho đúng, chất một đống để đó thì đống tiền đó là đống tội. Sau này mình đọa vì đống tiền đó liền. Thì cũng vậy, có quyền mà không sử dụng sợ, nói: "Không, tôi ra lệnh tôi sợ tội, ra sai tội không làm, không ra lệnh gì hết", thì từ từ cũng hết phước chết luôn, cũng mang tội luôn. Nên có quyền là có trách nhiệm và phải dùng cái lệnh đó cho chính xác thôi. Còn không hãy giao quyền người khác. Nếu không dám ra lệnh thì phải giao quyền người khác liền. Chứ đừng có ôm quyền mà không ra lệnh, ở dưới người ta bơ vơ lạc lỏng,
[1:33:06]người ta không biết chuyện gì để làm hết, rồi xã hội cộng đồng rối loạn hết. Cho nên là quyền lực là trách nhiệm rất là rất là nặng. Nhưng mà tại sao ta thấy quyền lực là khoái cảm? Là vì nó hiện ra những điều như thế này: Thứ nhất là bản ngã ta bị mở rộng qua nhiều người. Mình một mình mình cái bản ngã này một mình mình là đã mệt rồi, bắt đầu bây giờ bản ngã mình qua một cộng đồng lớn. Mình sai ai người đó phải vâng lời, bản ngã mở rộng ra. Đó là một cái khoái cảm thứ nhất. Cái thứ hai là mình can thiệp vào ý chí và cuộc sống của người khác. Người ta sống như thế này, mình ra lệnh người ta phải sống bằng cách khác.
[1:33:42]Người ta ý muốn người ta thế này, mình ra lệnh người ta, người ta phải bỏ ý muốn người ta, người ta theo ý muốn của mình. Tức là can thiệp được vào ý chí và cuộc sống người khác, làm cho mình cái cảm giác khoái cảm. Rồi cái người có quyền lực là hay được người khác kính trọng. Không biết là sau lưng mình sao không biết, nhưng mà trước mặt mình là luôn luôn người ta phải bày tỏ sự kính trọng, đúng không ạ? Và một cái độc chiêu nữa là luôn luôn được người ta khen, nịnh. Cái người có quyền chắc chắn là được người khác nịnh, đúng không? Có không ạ? Luôn luôn có. Cho nên chính những điều này nó làm nó là những điều kiện để bản ngã ta phình to ra.
[1:34:16]Và bản ngã phình to ra thì là miếng mồi ngon để cho ma vương đi vào lòng mình. Cho nên có những người vậy, giai đoạn đầu của họ chưa có quyền lực họ là một người tốt, quân tử chân chính. Khi khi nắm được quyền lực rồi biến thành ác quỷ liền. Là vì trong tâm họ cái bản ngã lớn ra và ma vương đã bước vào chiếm trái tim của họ, thành họ ác quỷ liền. Mặc dầu trước đó ta thấy họ là người rất là tốt. Nên ta thấy cái nguy hiểm của quyền lực là vậy đó. Cái nguy hiểm nó đốt cháy ta liền, cái cái quyền lực nó đốt cháy lòng ta, nó làm lớn bản ngã ta, nó mở cửa đón mời cái ma vương vào. Đó đây là cái sự cảnh giác hết sức cho tất cả những người đệ tử Phật.
[1:34:55]Ta hiểu điều này rồi, cho nên nếu mà có quyền thì phải biết là ta đang mở cửa cho cho ma vương đi vào, phải hết sức là cẩn thận như vậy. Bây giờ kiếp sau của những người có quyền lực là gì? Ví dụ như đời trước họ có quyền lực mà họ không biết tu, cũng chẳng biết làm phước thì kiếp sau thì dĩ nhiên là không còn quyền lực nữa. Nhưng mà cái tánh ngang tàng, kiêu mạn có hết không? Không, còn nguyên à. Cho nên ta gặp cái người nào mà ta thấy họ kiêu mạn, ngang tàng thì coi chừng kiếp trước họ làm chức rất là lớn. Nhưng mà trong cái lúc làm lớn đó họ không biết làm phước. Đời này mới thấy ủa sao cái thằng đó nó có làm cái
[1:35:30]gì đâu mà sao nó ngang tàng, kiêu mạn quá cà? Thì phải hiểu là không phải đâu, đời xưa cũng làm ngon lắm á, nhưng mà tại vì ra lệnh bậy bạ không à, nên đời này bớt hết phước. Nhưng mà cái tánh ngang tàng, kiêu mạn thì vẫn còn. Cái chết người là cái chỗ là chức thì không có, quyền thì không có mà cái ngang tàng, kiêu mạn thì có, chỉ chọc cho thiên hạ ghét mà thôi. Hồi xưa thì mình có chức nên người ta không ghét, nhưng bây giờ chức thì không có mà cái ngang tàng thì còn, đúng là đi đâu chọc cho người ta ghét tới đó, rất là mệt. Vì vậy là nếu lỡ bây giờ mình đang có chức thì làm ơn mỗi ngày mình lạy Phật, ha.
[1:36:04]Xin cho con lúc nào con cũng khiêm hạ, thương yêu con người. Vì lỡ kiếp sau mà con không còn có chức nữa thì con không phải là một người ngang tàng, kiêu mạn mà chọc cho chúng, chúng ghét. Rồi hay tham vọng lớn mà không làm gì được. Tại đời xưa cứ toàn tính chuyện lớn không, có quyền tính chuyện lớn, đời này hết quyền rồi mà cái cái tâm mà thích tính chuyện lớn vẫn còn, ngồi là nói chuyện thiên hạ không, mà sự thật lát nữa không biết lấy gì ăn. Nó bị cái bệnh đó. Đó cái nhân, cái tâm lý nó còn, mà cái phước thì hết rồi, rất là lạ. Rồi cái hưởng thụ thì vẫn còn khoái, tại đời xưa cái bản ngã lớn,
[1:36:39]quyền lớn cái mình đi hưởng thụ, bây giờ cái tâm mà khoái hưởng thụ vẫn còn nhưng mà không còn quyền, không còn tiền, nhưng mà cái tâm cứ khoái hưởng thụ, ừ. Rồi mình gặp nhiều người mà ngày xưa mình đã từng sai bảo, bây giờ gặp mình người ta cũng còn cái cảm giác nể nể. Gặp cái thằng đó thấy nể nể nhưng rồi thôi không vâng lời nữa, rồi thôi xa nhau luôn. Nhưng nó vẫn còn một chút dư báo, cái duyên xưa rớt lại, mình ta thấy nể nể mình chút xíu rồi thôi, hết. Đó là biết cái người đời xưa vậy đó. Còn mà cái người mà kiếp trước có nắm quyền mà làm bậy thì đời sau là đã đọa địa ngục, súc sinh luôn rồi.
[1:37:11]Hồi nãy là mình nói cái người vừa vừa, còn cái người mà ác, dùng quyền mà làm điều ác thì đọa mất vào trong trong địa ngục nha. Còn nếu mà lúc mà ta có quyền lực mà ta biết tu, làm những điều đúng thì thế này: Ta vẫn giữ được tâm khiêm hạ, sau khi chết lên cõi trời làm cái chức quan to hơn. Quyền nó phát triển thêm nữa. Tại vì khi mình mình có quyền mình đã ra những cái lệnh nào nó đúng những cái lệnh đó, không có làm cái lệnh nào sai, mà lúc nào cũng giữ cái tâm khiêm hạ, không có cho bản ngã nó phát triển theo cái quyền lực của mình thì người đó chết xong lên cõi trời làm quan to liền. Có khi thay ông vua cõi trời để làm vua cõi trời
[1:37:47]luôn cũng có nữa, chứ không phải là không. Quyền lực còn lớn hơn lúc mà ở cõi người. Mà nếu cái người này mà đi vào thiền định thì tâm linh khai mở nhanh chóng. Tại vì sao vậy? Vì khi mình ra một cái lệnh mà đúng á, rất nhiều người được hưởng cái lợi, nên phước mình tăng rất là nhanh. Nên nói là quyền lực có thể đưa ta lên hay hạ ta xuống là vậy. Nếu ta ra cái lệnh nào nó chính xác cái lệnh đó thì cái phước đó dành hết vào trong tâm linh, mà khi ta đi vào thiền định nó mở tâm linh ra, ta rất dễ trở thành một vị thánh đắc đạo. Còn cái ngược lại mà ra lệnh sai thì như nãy ta nói đó, quyền lực hết mà vẫn còn ngang tàng, kiêu mạn, chọc chúng chửi không à.
[1:38:24]Có những vị vua mà lại có cái duyên tu hành trong lịch sử như là Đức Phật là một thái tử mà bỏ đi đi tu; hoặc là ngài Kiếp Tân Na là Kappina, đang là một vị vua mà nghe có một vị Phật xuất hiện, bỏ ngai vàng đi tu liền, bảy ngày sau chứng A-la-hán luôn; hoặc là như vua Trần Thái Tông, vì ông chú là Trần Thủ Độ ép lên ngôi vua mà cứ bỏ nhà đòi đi tu, rồi sau này khi ở ngai vua mà cứ tu hành rồi đắc đạo luôn. Vua Trần Thái Tông không xuất gia nhưng là một cư sĩ đắc đạo; hoặc là Trần Nhân Tông thì đúng là sau khi yên giặc rồi là bỏ đi tu luôn. Vân vân. Nhiều cái vị vua Trung Quốc, Nhật Bản thì cũng vậy, có những người đã là vua mà cũng đi tu. Ừ.
[1:39:03]Một cái trách nhiệm nặng của người có quyền lực nữa là thế này, phải chuẩn bị cái việc kế thừa. Đừng bao giờ nghĩ mình sống cả ngàn năm mà nắm quyền hoài. Hễ là vừa nắm quyền là đã nghĩ tới cái chuyện kế thừa, tìm cái người giỏi bằng mình, giỏi hơn mình để giao quyền lại, và đó chính là đạo đức. Còn nếu mình không nghĩ tới cái việc giao quyền là một điều ác ở trong tâm mình. Trong cái việc giao quyền thì người xưa có nói một câu rất hay là: “Truyền hiền, chớ đừng truyền tử”. Tức là truyền cái quyền lại cho cái người tài đức, đừng có truyền cho con mình. Chớ đừng có vì tình cảm, phe phái mà ta giao quyền lực,
[1:39:40]mà phải giao quyền lực cho người có tài, có đức thật sự. Đó là trách nhiệm của người có quyền lực. Và cuối cùng, ta nhắc đến một cái câu của người xưa: “Cái vòng danh lợi cong cong, kẻ hòng ra khỏi, người mong bước vào”. Cái vòng danh lợi cong cong, kẻ hòng ra khỏi, người mong bước vào là sao? Tức là người mà ở trong cái quyền lực họ quá mệt mỏi vì trách nhiệm, vì sự đấu đá, vì thủ đoạn, phải đối phó vất vả ngày đêm. Và sự thực là họ rất ít thời gian nghỉ ngơi. Ta đừng nghĩ những người làm lớn họ có giờ ngủ, không có giờ ngủ. Họ phải được đào tạo thế nào đó vẫn phải thức mà làm việc. Cho nên là vất vả vô cùng.
[1:40:21]Và khi họ đến lúc nào đó đánh vào trong tâm khảm, trong sức khỏe mệt mỏi quá rồi, nhiều khi họ chỉ muốn nghỉ ngơi, không muốn làm nữa, nên họ muốn ra khỏi. Kẻ hòng ra khỏi vì trách nhiệm nặng quá, đè nặng lên tâm hồn của mình, lên cuộc sống của mình. Nên kẻ hòng, nhưng “người mong bước vào” lại có những người lại muốn giành cái chức đó, nắm cái quyền lực đó để có thể sai bảo nhiều người, mở rộng cái bản ngã của mình ra. Đó là một cái vòng lẩn quẩn muôn đời của nhân loại là “Cái vòng danh lợi cong cong, kẻ hòng ra khỏi, người mong bước vào”. Cho nên bây giờ nếu ta đang có ý muốn bước vào thì coi chừng đúng là ta
[1:40:57]rơi đúng cái tâm lý lẩn quẩn mà người xưa đã nói trước, đã cảnh báo. Có người đang muốn bước ra, mình lại đang muốn bước vô, và coi chừng đây là một cuộc chơi, một cái trò chơi của tạo hóa, hư vô, huyễn ảo, không phải là thật. Cái quan trọng của ta là biết bản chất đời là khổ, nhân quả chi phối tất cả, và mọi chuyện tiền bạc hay quyền lực chỉ là phương tiện để ta bày tỏ lòng thương yêu con người và hủy diệt cái bản ngã của mình mà thôi. Đừng bao giờ dại khờ dùng những cái phương tiện quyền lực, tiền bạc đó để tô điểm cho bản ngã sẽ làm cho ta đọa lạc sâu vào trong luân hồi hơn. Nên khi hiểu điều này, hôm nay ta học bài “Triết lý quyền lực”
[1:41:38]để ta nhìn thấy cái quyền lực bản chất nó là gì, là sự vâng lời của người khác, cái nhân quả đời xưa nó là gì, đạo đức của người chỉ huy là gì, những diễn biến là gì, và cái triết lý tâm lý nó là gì, mà ta biết mà chuẩn bị tâm lý của mình, coi nhẹ mọi điều trên cuộc đời vì cuối cùng sự thật chỉ có sự giải thoát, giác ngộ mới là tất cả, mới là tất cả mà thôi.