[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:22]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:33]Mời quý Phật tử ngồi xuống. Hôm nay chúng ta tiếp tục cái loạt bài là Đạo Phật trong đời sống gia đình.
[0:52]Thì những vấn đề mà chúng tôi giảng trong những lần giảng này thì toàn là những vấn đề mà chúng tôi không có làm, nên nói cái gì mà nó không có chính xác thì quý Phật tử thông cảm. Ở đây chúng tôi chỉ nêu lên trên căn bản của đạo lý, với cái sự quan sát của một người tu sĩ dựa trên những nguyên lý căn bản của đạo Phật, và chúng tôi đưa ra những nhận xét cũng như là những lời khuyên. Và dĩ nhiên là những điều này nó không thực sự có kinh nghiệm. Nhưng mà cái nào mà nó không có chính xác, quý Phật tử bỏ qua, còn cái nào mà có thể nghe được thì đón nhận hoan hỷ. Hôm nay chúng ta nói về đề tài Sinh kế,
[1:39]tức là người Phật tử mình làm kinh tế, làm ăn đó, làm ăn kiếm sống đó để làm sao cho đi đúng với chánh pháp, tăng trưởng được phước duyên và hỗ trợ cho việc tu tập của mình. Thứ nhất á thì sinh kế là một bổn phận. Nói trên căn bản thì ai sống trên đời này cũng phải lo đi tìm miếng ăn, miếng mặc, chỗ ở. Đó là cái căn bản. Dĩ nhiên là cũng có những cái trường hợp có những người do phước đời trước nhiều quá, nên đời này không cần phải lo làm ăn, mà cứ tự nhiên có người phải nuôi mình, thì đó là do phước đời trước. Như tôi có biết một cô Phật tử cũng vậy. Lúc còn nhỏ trong gia đình thì cha mẹ nuôi, đến khi lớn lên lấy chồng,
[2:35]chồng nuôi, rồi đến khi chồng chết thì con cũng vừa lớn tới phiên con nuôi, rồi bây giờ thì sang Mỹ sống rồi không biết chắc bên Mỹ nuôi làm sao đó. Thì cái cô đó trường hợp rất là lạ mà cái tánh cô cũng hay lắm, không bao giờ giữ tiền. Hễ mà có tiền là nghĩ tới tìm người để cho. Nên tôi thấy hình như là chắc là do đời trước bố thí rộng rãi tới đời này nó còn, cho nên được cái phước cũng lạ. Già rồi, bảy mươi mấy tuổi rồi mà sống vẫn như trẻ thơ à, sống hồn nhiên, vô tư, rộng rãi, có nhiêu tiền tìm người cho hết. Còn đa phần cái phước mà bình thường như chúng ta thì ai cũng phải lo mà tìm miếng ăn, miếng mặc.
[3:17]Như chúng ta nhớ lại trong Tứ diệu đế thì nói cuộc đời này là khổ mà trong đó sinh là khổ. Sinh này không phải là sinh ra là khổ, mà nghĩa là đời sống là khổ. Đời sống người ta là khổ. Bởi vì sao? Bởi vì cái chúng ta phải đấu tranh, chật vật để xoay xở mà tìm cái cách sống, cái đó Phật gọi là khổ. Cho nên đời sống này nó chẳng có gì là vui thú đâu nếu mình nhìn cho kỹ. Do cái nhu cầu ăn mặc, chúng ta phải suy nghĩ, tranh đấu, chật vật, chạy tới chạy lui đủ cách hết. Làm cho tâm chúng ta bất an, rồi có khi chúng ta được giàu sang đi, nhiều tiền của đi cũng không phải là yên. Không phải là yên vì những cái chuyện khác chung quanh
[4:07]kiếp người vẫn làm cho chúng ta phải lo toan vất vả. Cho nên mấy năm trước có một bộ phim á Người Giàu Cũng gì đó? Khóc. Ở đây có ai coi không?
[4:22]Thì trong tất cả các vấn đề thì cái việc mà làm ra tiền là việc nó lệ thuộc vào nhân quả dữ dội lắm. Có một số việc khác á, chúng ta cầu nguyện thì thần linh hay là trời Phật gì đó có thể giúp đỡ gia hộ chúng ta trước mắt mình thấy được, nhưng riêng cái công việc mà thuộc về làm kinh tế thì hết chín mươi lăm phần trăm nó lệ thuộc vào nhân quả đời trước của chúng ta. Chỉ có năm phần trăm nhỏ nhỏ gì đó thì chúng ta biết cầu nguyện có thể có một sự gia hộ nho nhỏ chứ không đáng kể. Cái chính yếu phần lại vẫn là cái nhân quả đời trước. Những việc khác á, khi chúng ta cầu nguyện á thì cái hiệu quả của việc cầu nguyện có thể đạt được tám chín chục phần trăm.
[5:12]Tôi nói ví dụ chuyện như là bây giờ mình phát tâm tu hành rồi mình không biết là chùa nào, thầy nào tốt,
[5:21]mình không có tìm hiểu sâu sát được, với lại là mình đang là người Phật tử mới, chưa biết đạo, mà mình dè dặt, chín chắn, nên mình muốn tìm. Thì giờ mình cứ cầu nguyện thì cái lời cầu nguyện đó hết tám chín chục phần trăm là sẽ được như ý, là Phật sẽ gia hộ cho mình tìm được thầy lành, bạn tốt. Thì giống giống như là quý Phật tử ở đây vậy, đến được cái chùa này, gặp được thầy trụ trì hoan hỷ, đẹp trai, khỏe mạnh như vậy, thì tôi nghĩ là quý Phật tử cũng đã thỏa mãn được cái lời cầu nguyện mà đi tầm sư học đạo của mình, phải không? Còn những việc như việc làm kinh tế thì nó không dễ như vậy. Hầu hết nó lệ thuộc vào nhân quả đời trước, chớ cầu nguyện không thành tựu lắm.
[6:09]Có người làm ăn dễ dàng, có người làm ăn khó khăn. Những cái đó nó là một cái phước. Có trường hợp á, có trường hợp là người ta làm do thời vận, tức là có giai đoạn phước nhiều, tự nhiên cái may mắn nó dồn dập tới, rồi có cái giai đoạn mà thời vận không có, cái may mắn nó đi ra khỏi, mình không xoay xở được. Cũng cái con người đó, cũng cái tài năng, bản lĩnh đó, nhưng mà khi có thời thì làm rất là nên, còn khi không thời thì làm không được. Như vậy mình mà nói là: "Tôi có tài, tôi xoay xở" thì không phải, vì cũng cái con người đó, cũng cái trình độ, bản lĩnh đó mà khi làm được, khi làm không được.
[6:52]Cho nên cái gì đó, một cái may mắn vô hình mà theo đạo Phật mình nói là cái nghiệp á, nó chi phối trong công việc làm ăn rất là nhiều. Toàn là phước đời trước không. Rồi có những trường hợp là cái người mới có cái số. Tự nhiên mình nhìn cái mặt người ta là thấy cái phước hay là nghiệp, cái tội nằm đó rồi. Hễ nhìn gương mặt đó thấy cái phước hiện ra rồi thì cái người này bây giờ thấy như họ có nghèo nghèo, họ thiếu thiếu vậy chớ yên tâm, ít bữa rồi cũng sung sướng à, cũng gặp được những cơ hội họ vượt lên, rồi họ ung dung, nhàn nhã trở lại, làm ra tiền lại. Còn mà mình nhìn gương mặt mà thấy thiếu phước
[7:29]thì cứ cày, cứ cày hoài không có tới đâu. Nên mình đi trên đường mình cứ nhìn mọi người rồi mình thấy nó có nhiều khi thấy cũng vui. Như nhìn thấy mấy người ăn xin mà lăn lóc nằm ngoài đường á ngay cái ngã tư, ngã ba chỗ mà xe bị đèn xanh đèn đỏ, hy vọng là trong thời gian mà chờ đèn đỏ người ta móc túi cho mình một ít đồng vậy đó. Mình nhìn vào những gương mặt đó rồi mình thấy họ tàn tạ, héo úa, khổ sở, thiếu phước dữ lắm. Mà nhìn vào thấy rõ ràng cái tâm bất thiện những đời xưa nó còn in lại. Và như vậy, do cái người đó thiếu phước cho nên có khi thì gặp những người mà họ chịu khó, tốt bụng, họ nấn ná lại, họ móc tiền.
[8:09]Còn những người khác cứ chăm chăm sợ đèn xanh vừa nhá lên lật đật chạy qua liền thì cũng chẳng ai để ý mà cho đồng nào. Do phước không có, cho nên không có thúc đẩy được cái lòng tốt của người khác. Nên cái đó... Ở các cõi khác á thì chúng ta thấy là nó thuần thiện, thuần ác, thuần vui, thuần khổ. Còn ở cõi người mình á thì nó lẫn lộn giữa những điều đó, cho nên có người sướng, có người khổ, người may mắn, người rủi ro. Như ví dụ như cõi mà ngạ quỷ với địa ngục á thì chắc chắn là đói khổ. Hễ làm ngạ quỷ là cô hồn đói thì luôn luôn gặp đói, vì lúc họ làm người, họ bỏn sẻn quá sức, bỏn sẻn quá sức.
[8:53]Dùng cái chữ quá sức chứ bỏn sẻn thường thường cũng không đến nỗi là đọa ngạ quỷ, chỉ trở lại làm người đói kém thôi, thiếu thốn thôi. Còn cái người mà bỏn sẻn một cách tàn nhẫn á, bỏn sẻn cách tàn nhẫn ví dụ như là không cho ai ăn cơm mà người ta cầm bát cơm lên hất đổ luôn thì đó, nghĩa là bỏn sẻn quá tàn nhẫn thì mới chết đọa làm ngạ quỷ. Mà đọa làm ngạ quỷ rồi thì nhiều khi hai, ba trăm năm chưa lên. Còn mà cái người ác độc á, đọa vào địa ngục thì bị thiêu đốt, đâm cắt hay gì đó, không biết bao nhiêu trăm năm mới lên. Thì ở hai cõi đó thì không có nói gì hết, luôn luôn là khổ. Còn cõi trời thì luôn luôn là sung sướng, luôn luôn sung sướng.
[9:35]Cõi thần A tu la cũng sung sướng, dĩ nhiên không bằng cõi trời. Chỉ có cái cõi của mình nó lẫn lộn giữa phước và tội, nó không rõ ràng. Cũng là nơi cái cõi này, mình tạo tội, tạo phước và mình hưởng quả khổ, quả vui bằng cái cuộc sống của mình chật vật hiện ra. Hôm nay thì chúng ta học cái cái cái cái kinh tế cá nhân mình thôi. Nhưng mà qua cái này rồi chúng ta cũng có thể nhìn ra được cái kinh tế đại thể. Mình sẽ hiểu tại sao quốc gia họ có thể đạt được những giai đoạn hưng thịnh hoặc là những giai đoạn khủng hoảng. Như hiện nay, nếu mình học qua bài này, mình nhìn nhân quả rồi mình sẽ biết cái nguyên nhân thực sự ở đâu mà tại sao các nước như
[10:16]là Đông Nam Á bắt đầu lâm vào cái cuộc khủng hoảng kinh tế không có lối thoát. Có cái nghề càng làm thì càng tăng phước, mà có cái nghề càng làm thì càng tăng tội. Cái này mình dễ hiểu không? Dễ, phải không? Cho nên cái người Phật tử mình thì biết nhân quả, mình để ý mình chọn cái nghề. Chọn cái nghề làm sao mà càng làm thì cái phước mình càng tăng. Mà những nghề nào phước làm càng lúc càng tăng? Là cái nghề nào mà có lợi cho cho xã hội, cho cuộc đời thì phước càng ngày càng tăng. Còn cái nghề nào mà nó phạm vào ác giới thì càng làm càng tội. Nghề nào? Ví dụ mình đi qua ngã ba Ông Tạ mình sẽ thấy
[11:11]thịt chó treo lủng lẳng, thì có mỗi lần tôi đi qua tôi nhìn tôi thấy xót xa. Mình thấy tội nghiệp thương cái con vật nó bị giết đã đành, mà thương cái người cầm dao mài mài đứng bán đó, không lường được họ phải trở lại làm chó không biết bao nhiêu kiếp. Vì cứ một con là một kiếp thôi. Nói là công bằng, giết một con trở lại làm thân chó một kiếp. Thì trong ví dụ như họ làm cái nghề đó 20 năm, mỗi ngày họ giết một con hai con thì tính ra bao nhiêu cái số con vật họ sẽ đọa lại đúng bao nhiêu kiếp chó, không thiếu một kiếp nào. Nó là sự công bình, nên mình nhìn thấy bây giờ họ giàu sang vênh vang như vậy á, nhưng mà có thể là 5000 kiếp làm chó chưa có ngày lên.
[11:54]Nên có những cái nghề như vậy đó, thấy rất là thê thảm, không đơn giản. Mấy cái nghề sát sinh đáng sợ lắm, mình phải đền trả khủng khiếp lắm. Rồi có những cái nghề ví dụ như là bán rượu, bán rượu, cái nghề đó thì
[12:13]nhiều kiếp sau làm con người mất trí, điên loạn. Mà trước khi trở lại làm người mất trí điên loạn có khi rớt luôn xuống địa ngục nữa. Nên cái nghề bán rượu rất là nguy hiểm vì làm người ta mất trí. Vì ngày xưa chính gia đình của tôi cũng bị điều đó. Hồi tôi còn nhỏ thì mẹ tôi buôn bán nhỏ lặt vặt để mà nuôi gia đình, nuôi các em đi học. Thì cũng có bán rượu, cũng có bán rượu, cho đến khi tôi biết đạo Phật tôi quy y đạo Phật thì mới biết là gia đình mình làm chuyện phạm giới. Tôi mới khuyên gia đình tôi đi quy y hết. Quy y xong tôi nói bây giờ bỏ đi, đừng có bán nữa, như vậy mang tội. Mới ban đầu thì mẹ tôi cũng dao động, sợ là nó mất đi một cái khoản thu nhập.
[12:57]Nhưng tôi nói mình còn cái phước, mình tin tưởng vào phước đi. Thế là mẹ tôi bỏ, rồi tự nhiên nó cũng có khoản khác nó bù lại mà thấy là dễ chịu hơn đó. Nên mình làm những nghề đó là mình vét sạch cái phước của những kiếp trước của mình đi hưởng, không có lợi. Nó nhiều nhiều cái như vậy. Đó là những cái rõ, rồi trên thế gian này nhiều lắm. Những cái người như buôn bán sách báo mà có nội dung không tốt. Ở bên nước ngoài họ hay bị lắm, nước mình may mắn là nhờ nhà nước kiểm tra về văn hóa kỹ lưỡng, không cho những cái văn hóa phẩm đồi trụy bày bán, nên nó cũng đỡ. Còn ở những nước Tây phương họ cho là cái quyền tự do
[13:38]con người, nên những cái sách báo khiêu dâm họ bán công khai ở ngoài sạp báo, ai muốn xem thì xem. Cho nên, tội lỗi nó lan tràn là vậy đó. Nên mình cũng cám ơn là mình đã sinh được trong một đất nước mà Việt Nam xã hội chủ nghĩa như vậy. Nó nó cũng đỡ bớt đi cái văn hóa xấu. Rồi trong cái nghề đó, có những cái nghề mà làm thì là ra phước đó, nhưng mà nó lại lệ thuộc thái độ nữa. Có cái thái độ mình càng làm càng tăng phước, mà có cái thái độ càng làm càng tăng tội. Nói ví dụ như nghề bác sĩ là cái nghề có phước phải không? Nghề có phước. Vì mình chữa bệnh mà, xoa dịu nỗi đau của cuộc đời mà. Nhưng mà nếu họ có cái thái độ vì tiền,
[14:27]coi thường bệnh nhân, hắt hủi người bệnh thì cái thái độ đó càng làm càng càng tội. Hình như tôi có kể một câu chuyện một lần là trong cái bệnh viện cái con rể của ông giám đốc bệnh viện bị xe cán chết và cả bệnh viện không hay, hắt hủi và cho chết luôn, kể rồi phải không? Rồi chứ. Chưa hả? Thôi kể lại ha, kể lại. Ở bệnh viện Bà Rịa, bệnh viện Bà Rịa là một cái bệnh viện nổi tiếng ngược đãi bệnh nhân. Mấy bệnh nhân mà vô bệnh viện nó khổ tâm lắm, tại những cô y tá rồi coi bệnh nhân không ra gì. Mà tại sao cái người nhân viên có cái thái độ đó, có quyền có thái độ đó? Bởi vì ai? Bởi vì ổng giám đốc, phải không?
[15:14]Ổng không dạy, hoặc là ổng chấp nhận thái độ đó, nên việc đó nó mới duy trì bao nhiêu năm nay. Cho đến một đêm mưa gió lạnh lùng thì bên ngoài có chở vào một cái người bị tai nạn té xe giữa đường. Khi đưa vào thì không có giấy tờ gì hết. Không giấy tờ thì theo cái thói quen của bệnh viện đó là bỏ mặc, nằm đó không thèm chăm sóc. Thì những cái người mà trong cái phòng cấp cứu đó họ mới cự, họ mới làm dữ lên, buộc phải chăm sóc cái người tai nạn này. Thế là những nhân viên mới lấy cho một chai nước dịch gì đó cắm kim vô truyền để đó cũng không thèm để ý tới nữa. Thì không được chăm sóc cho nên cái người bị tai
[15:50]nạn đó rồi chìm vào hôn mê và chết luôn. Vì lục ra không giấy tờ, không tên tuổi, không biết ai. Phải có biết con người họ liên hệ xem nhà giàu hay nghèo là họ có thái độ, nhưng ở đây không có thân nhân nên họ bỏ mặc không coi, thì vào người kia chết. Sáng sớm hôm sau thì đứa con gái của ông giám đốc đi tìm khắp nơi vào bệnh viện và nói có cái xác mở vào nhà xác coi thì đúng là chồng mình. Con gái của ông giám đốc, con rể ổng bị chết. Đi làm việc ở xa đêm đó đi về không mang theo giấy tờ, đi giữa đường bị tai nạn. Rồi người ta chở vào, và người dân ở đó họ kêu rêu họ nói đúng là quả báo. Vì cái thái độ của ổng ngày hôm nay chính gia đình ổng phải chịu quả báo này.
[16:29]Không biết đã thức tỉnh chưa, nhưng nhân quả trước mắt rõ ràng. Cho nên, có những thái độ, vì cái nghề của mình là nghề có phước, nhưng mình phải có cái tâm nữa để làm cho nó tận cùng của cái phước đó luôn. Tức là mình ráng phục vụ một cách tốt đẹp thì nó phước càng lúc càng tăng. Còn cái nghề có phước mà thái độ mình hơi cà trớn thì thành tội. Mình hắt hủi, coi thường, ngược đãi người khác thì thành tội. Ví dụ mình nói như như cán bộ, viên chức nhà nước cũng vậy. Thì đứng ở cái vị trí làm cán bộ, viên chức, ví dụ ở phường, ở huyện, ở quận là phục vụ nhân dân thì họ giải quyết nhiều công việc lắm cho
[17:10]đời sống của dân chúng, cái nghề đó cũng có phước. Nhưng mà nếu họ hống hách, quan liêu, cửa quyền, sách nhiễu, làm khó, vòi vĩnh thì càng làm càng càng tội. Nó vậy đó. Cái nghề tốt chứ còn đòi hỏi thái độ phục vụ nữa. Nếu mà mình tận tụy làm tròn trách nhiệm để giúp đỡ mọi người thì phước càng lúc càng tăng.
[17:35]Do chúng ta biết như vậy, cũng như quý Phật tử ngày nay đã lớn tuổi thì mình đã đi qua những cái giai đoạn làm nghề thì không có nói. Nhưng mà như những người Phật tử mới còn trẻ thì biết nhân quả, vì mình biết Phật pháp, biết nhân quả nên mình phải chọn nghề trước. Nghĩa là từ nhỏ mình đã lo chọn nghề. Bây giờ các Phật tử lớn tuổi cũng vậy, hiểu Phật pháp rồi mình sẽ hướng dẫn, gợi ý cho con cháu mình để chọn cái nghề, bây giờ chưa muộn. Thì như vậy người Phật tử phải chọn nghề sao cho mình có sống nhưng phải làm lợi ích cho cuộc đời và không phạm vào cái giới cấm của đạo, phải không? Dĩ nhiên là mình phải làm cho có tiền, nhưng mình phải chọn nghề.
[18:21]Nhiều khi mình biết cái nghề đó làm ra tiền nhiều, nhưng mà nó lẫn tội ở trỏng thì người Phật tử mình dứt khoát từ chối không làm, không vì tiền mà làm cái nghề có tội. Rồi có khi những cái nghề nó nó lương thấp hơn, thu nhập thấp hơn nhưng mình cảm thấy với cái nghề này mình có thể làm lợi ích cho người khác được, mình vui vẻ mình làm và làm tận tụy. Như có cái cô đó cũng vậy, cổ có khả năng có thể làm cái công ty nước ngoài lương cao, nhưng mà rồi lại thích làm cho một cái cơ quan từ thiện cũng của nước ngoài, lương tượng trưng rất là thấp, nhưng mà cổ lại hết sức là thích thú với công việc.
[18:58]Đó, đó là cái mà người Phật tử mình trong khi chọn nghề thì đã đặt cái ích lợi của xã hội lên trên chứ không có vì cái thu nhập của mình. Đây là thái độ của người Phật tử đúng đắn. Chứ còn mình không biết đạo, không biết nhân quả mình hay nhắm tới cái số lương trước, cái thu nhập, cái nghề nào mà có lợi. Cũng chính vì mà biết bao nhiêu người không biết nhân quả tội phước mà họ đã chọn cái nghề buôn ma túy, hoặc là môi giới mại dâm, vân vân, những cái nghề mà thu nhập thì nhiều đó, nhưng mà tội lỗi thì không thể nào tính kể được. Nhất là cái tội buôn ma túy. Cái người mà nghiện ma túy rồi thì họ làm bất cứ điều gì,
[19:42]ác độc cách mấy cũng làm để có tiền mà mua thuốc phiện hút. Thì cái người mà bán như vậy thì thôi mình không thể nào tưởng tượng được. Tất cả những việc mà cái người con nó giết cha, giết mẹ đó, giết người này, nó giật người kia để lấy tiền nó mua ma túy đó, thì cái người buôn bán ma túy hưởng cái số lời đó ôm gần hết cái tội của nó, phụ với nó, chia với nó cái tội đó. Ghê vậy. Nên người Phật tử chúng ta là cái thái độ chọn nghề rất là quan trọng. Có một cái nghề mà hồi nhỏ thì tôi không biết quý Phật tử không nhưng bản thân tôi thì thường hay nghe cha mẹ mình hăm, nói: "Tụi bây mà không học lớn lên cho đi hốt rác."
[20:23]Không biết bây giờ còn cái câu đó không ta? Còn hả? Chứ hồi tôi còn nhỏ là bị nghe câu đó: "Tụi bây mà không học nữa lớn cho đi hốt rác." Thì cho rằng cái nghề đó là cái nghề gì mà nó thấp kém, phải không? Nhưng mà bây giờ đối với tôi đó, khi lớn lên mà đi ngang qua một chiếc xe hốt rác, người nhân viên đang đẩy hốt rác thì tôi lại kính trọng họ, tôi lại kính trọng họ. Mà nhiều khi tôi kính trọng họ hơn là những người ngồi trong những chiếc xe hơi bóng loáng nữa. Mà nhất là có khi tôi trông thấy đang đi vậy thấy trước mặt mình một chiếc xe hơi đời rất mới, cửa kiếng tự nhiên hạ xuống chút, một cái gói rác quăng ra, rồi cửa kiếng đóng lại chiếc
[21:02]xe vẫn tiếp tục vọt đi, tôi khinh bỉ vô cùng. Những con người mà giàu sang mà kém văn hóa, xả rác ngoài đường ấy. Rõ ràng những người đó không bằng cái người làm nghề hốt rác. Họ đi thu gom rác, họ chấp nhận cái dơ bẩn của thế gian để làm cho cuộc đời này nó sạch. Cho nên tôi kính trọng họ lắm. Không biết quý Phật tử nghĩ sao chứ tôi cái cảm tưởng của tôi luôn luôn như vậy đó. Cứ trăm lần như một, hễ mỗi lần mà đi ngang chiếc xe rác tôi lại kính trọng những người đó ghê lắm. Bởi vì sao? Bởi vì nhiều khi tôi nghĩ tôi làm không được. Giờ giao cho tôi cái nghề đó chắc tôi làm không nổi. Mà quý Phật tử có dám làm không?
[21:40]Ai mà làm thì tôi cũng sẽ kính trọng dữ lắm á. Giữa những lúc mà cái ý thức văn hóa người ta kém mà có những con người tận tụy làm cái nghề được mình nể lắm. Còn cái nghề buôn bán theo như quý Phật tử nghề buôn bán là hay hay dở? Hả? Nghề buôn bán hay hay dở? Mở một cửa hàng mình buôn bán cái gì đó, dĩ nhiên là không có bán các hàng quốc cấm, những hàng độc hại, vân vân. Mình buôn bán hàng mà theo nhu cầu của mọi người thì cái nghề buôn bán là cái nghề tội hay phước? Người xưa có nói là: "Phi thương bất phú", phải không? Không buôn bán không thể giàu được. Đem sức lao động mà ra làm thì người ta bóc lột hết.
[22:25]Chỉ có buôn bán là cái người mà mới... mới dễ giàu. Cho nên cái nghề buôn bán là cái nghề dễ có lời, nhưng cũng dễ có tội lắm, rất dễ có tội. Vì cái sức lao động mình bỏ ra không có nhiều, mà chỉ cần mình nói dối vài cái ha, là trúng à. Người buôn bán được, thật ra là cái người có phước đời trước, cho nên họ làm cái nghề khá nhàn nhã mà tiền nó nhiều. Cái người nông dân làm quần quật á, đem cái sản phẩm mình ra bán thì chẳng bao nhiêu, nhiều khi lỗ. Nhưng mà cái người con buôn á, họ buôn cái đó, họ chỉ buôn trong một mùa. Cái người nông dân làm sáu tháng mới có sản phẩm, thì họ gom cái sản phẩm họ bán trong vòng một tuần,
[23:08]thì họ lời gấp mấy lần cái người nông dân lao động trong sáu tháng. Như vậy đó. Nên cái nghề đó nó phải đầu môi chót lưỡi, mánh lới, mối manh đồ vậy đó, mà lại có tiền. Nhưng mà tại sao? Họ phải có phước chứ họ mới làm được nghề đó. Nhưng mà tại sao vậy? Như tôi có biết một cái cô đó Phật tử, thì cổ bán bún bò Huế ở ngã tư Xuân Hiệp gì đi lên Thủ Đức xa lắm, thì con đường tôi thấy cũng vắng vẻ. Thì tôi cũng chưa có vô ăn lần nào, nhưng mà bữa đến thì thấy vắng vẻ lắm. Đến thăm vì mẹ cổ bệnh sao đó cũng thiết tha muốn gặp tôi hay sao đó thì đến. Nhưng nghe mọi người kể lại là quán đông lắm, mà người dân từ Sài Gòn đi xe hơi lên rần rần rần rần để ăn.
[23:51]Thì mình cũng không biết có ngon không, chắc cũng ngon. Thì một lần cái cổ lên chùa, thì có nhiều người nói cổ là làm nghề đó, Phật tử mà làm nghề thịt thà như vậy sợ tội đó. Hỏi ý kiến tôi, cổ mới nói: "Dạ, con làm nghề nào cũng đắt hết trơn á. Từ xưa giờ từ khi chồng con chết rồi con bỏ ra buôn bất cứ cái gì cũng đắt hàng hết. Mà bây giờ bán cái nghề bún bò Huế thì thấy nó... thôi nó tiện, quen rồi thì cứ làm, hổng biết làm sao." Mà quý Phật tử biết tại sao một người buôn bán đắt không? Có những người nhiều khi họ nấu ăn cũng ngon hơn nữa, nhưng vẫn không đắt. Mình đắt hay không đắt là do thế này nè:
[24:30]mấy cái người mà lại ăn mình á, để trả cho mình đồng lời là kiếp xưa nào đó mắc nợ mình chút, một chút, không ít thì nhiều. Như bản thân tôi cũng vậy, tôi hay đến cái tiệm thuốc Bắc ở Hải Thượng Lãn Ông để tôi mua những cái vị thuốc Bắc để đem về chùa mình bốc ra mình nấu uống cho chùa vậy. Mà tôi chỉ đến cái tiệm duy nhất đó thôi. Mà cái tiệm đó nó chật chội mà nó hẹp lắm, bề ngang tiền chừng hai thước hơn à, trong khi những tiệm to lớn tôi không tới. Cũng không biết sao tới, tới mà nhìn thấy nhiều khi cái nhà họ lộm thuộm á, thấy chị em trong nhà gây lộn với nhau thấy nó không ra gì. Rồi lúc đó mình ngồi đứng đó mình cũng khuyên họ vài câu
[25:08]cho họ hoà nhã, nhưng hễ mua là tới cái tiệm đó mua. Thì tôi hiểu nhân duyên tự nhiên không có gì... thì tôi mới nói: nói là: "Thầy mắc nợ cái nhà này. Hồi trong kiếp nào đó có mời thầy ăn mấy bữa cơm. Bây giờ thầy phải tới đây mua thôi." Thì cũng vậy đó, ví dụ cái người mà bán đắt hàng á, hồi ngày xưa họ làm cái phước gì rộng rãi với mọi người, thì ai mà chịu nợ họ một chút thì phải ghé họ, tiệm họ ăn. Ví dụ như là ngày xưa cái con đường mà người ta hay đi qua lại, cái có cái hố nó qua lại khó khăn, cái mình phát tâm mình đi mình đắp cái khúc đó lại, thì mỗi người đi qua một chút xíu đều mang ơn mình một chút.
[25:45]Thì đến kiếp này phải ghé tiệm mình ăn cơm một miếng để trả một chút đồng lời, cứ vậy đó. Nên không có phải tự nhiên, không có cái gì tự nhiên hết trơn á. Bây giờ vậy chúng ta muốn mà buôn may bán đắt á, không có ngồi đó mà cứ cầu khấn ông Địa, ông Thần Tài riết, không được, mà phải chịu khó làm cái gì cái phước gì nó lan lan lan rộng ra. Mà hễ cái phước mình làm mà nhiều người hưởng chừng nào, thì về sau mình buôn may bán đắt chừng nấy. Không hẳn là kiếp này, để dành những kiếp sau. Nó nguyên tắc là vậy đó. Không có khi không. Rồi chúng ta để ý những nước lớn cũng vậy, những nước mà giàu có họ cứ tung tiền họ đi họ viện trợ các nước nghèo.
[26:25]Thì chính cái điều mà họ càng viện trợ chừng nào, thì mình cứ phải tiêu thụ sản phẩm của họ. Nó như vậy. Cứ chịu ơn họ là phải tiêu thụ sản phẩm cho họ để họ có lời. Đó là cái nhân quả, mà không biết tại sao mấy nước đó họ có học nhân quả không biết mà họ cứ làm rất là đúng với nhân quả, thành thử họ cứ giàu hoài và mình cứ phải thích mua sản phẩm của họ. Không biết tại sao? Vậy đó. Còn cái nghề luật sư, ở đây có ai học pháp lý không? Mấy Phật tử mình trẻ trẻ ở dưới có ai học pháp lý, học luật không? Nghề luật sư là có tội hay có phước? Có tội... Người nói có tội, người nói có phước. Vừa có tội vừa có phước.
[27:11]Có cái câu chuyện vui bên Mỹ nói có một cái băng cướp đó nó đột nhập vào thành phố đó và nó gom nó bắt hết 100 ông luật sư của cái thành phố đó làm con tin, nhốt ở trong cái chỗ đó bắt làm con tin và nó buộc là cái ông thị trưởng ở thành phố đó phải thoả mãn cái yêu sách gì của nó đó. Và nó ra cái điều kiện là: hễ cứ mà không thoả mãn yêu sách của nó là trong một giờ nó sẽ thả một người luật sư ra. Quý Phật tử hiểu không? Tức là cái câu chuyện vui đó cho rằng luật sư là tai hoạ của loài người. Hễ mà không thoả mãn yêu sách nó là một giờ nó thả một ông luật sư ra cho thành phố này biết chơi. Tức là ở bên các nước á, cái nghề luật sư họ làm ra tiền lắm.
[27:56]Cứ nhờ họ một giờ họ tính tiền mình chịu không nổi. Mà bên Mỹ thì người thắng kiện hay thua kiện đều phải bán nhà hết. Hễ dù thắng kiện cũng phải bán nhà mà trả tiền luật sư, mà thua kiện thì vừa phải trả tiền án phí, vừa đền bù cho cái người kiện, rồi phải trả tiền luật sư, vân vân, thì cũng bán sạch nhà không đủ nữa. Cái nghề nó như vậy. Mà các luật sư chuyên môn xúi người này kiện người kia, người kia kiện người nọ thì họ mới đứng ra mà họ làm cái dịch vụ họ được. Cho nên đúng á, ngày xưa đó, là cái nghề luật sư là nghề giúp đỡ người dân để họ nắm được luật pháp, bênh vực cái người mà bị oan rồi để đem lại công lý.
[28:34]Nhưng mà nhiều khi nó trở thành một cái dịch vụ dựa vào luật pháp để mà làm ra tiền và gây ra đau khổ người khác, vân vân. Như nghe cái chuyện vợ chồng Tổng thống Bill Clinton vậy. Lương một năm thì có mấy trăm ngàn đô la nhưng mà hiện nay cái số nợ ổng là mấy triệu đô la do cái vụ mà người ta kiện ổng cái vụ gì đó, quấy rối tình dục gì tùm lum đó, cái nghề như vậy. Cho nên nếu ai có học nghề luật sư thì xin... thì xin từ bi một chút, xin từ bi, nghĩa là bênh vực lẽ phải và làm việc phước nhiều nhiều để mà để đức lại cho con cháu. Trong các nghề đó, trong các nghề thì nghề nào là quý nhất, đố quý Phật tử biết?
[29:14]Nghề nào mà quý nhất, nghề nào mà có phước nhất? Thường thường cái nghề nào cũng dễ có phước và dễ có tội, phải không? Nó tuỳ thuộc cái thái độ. Ví dụ cái nghề có tội không nói rồi, mà cái nghề có phước cũng tuỳ thuộc cái thái độ nữa. Nói cái nghề đó có phước như thầy giáo đi là có phước đi, nhưng mà ăn thua cái thái độ nữa, phải thái độ tận tuỵ nữa thì mới thực sự có phước. Nhưng mà trong tất cả các nghề trên đời này, nghề nào là nghề mà cao quý nhất đem lại phước lớn nhất?
[29:45]Ai biết? Hồi nãy tôi nói rồi, còn ăn thua thái độ nữa. Nghề nào, nghề nào là cao quý nhất?
[29:57]Ai nghĩ ra giơ tay lên lên nói đi. Nghề nào có phước nhất? Bảo đảm là chết được lên thiên đường liền. Rồi, chị, chị Như Lý. Nghề dạy học. Cảm ơn chị, gần đúng thôi. Rồi, cô. Nghề nào cũng cao quý nếu như tâm mình tốt. Dạ, cảm ơn. Con, con kìa, con giơ tay kìa. Nghề nông? Dạ, cảm ơn con. Dạ, mời cô. Nghề bác sĩ.
[30:38]Nghề bác sĩ, ăn thua thiện tâm người bác sĩ, dạ, cảm ơn cô.
[30:48]Dạ, dạ, nghề nào cũng cao quý, dạ, thôi cảm ơn cô. Ai có ý kiến gì nữa không? Hả? Nghề làm mướn? Làm gì? Làm phước hả? Làm mướn hả? Làm thuê hả? Không chắc đâu. Cái người chủ mà thuê mình làm chuyện bậy là mình tội theo đó. Nghề hốt rác? Dạ, đúng rồi.
[31:18]Có cái nghề mà thực sự ra trên xã hội này chưa thành cái nghề, mà nghề đó có phước nhất, chết bảo đảm lên thiên đường. Là... dạ. Nghề của mấy ông thầy. Nghề thầy tu đó thấy không? Nghề đi tu, nghề... À nghề nghiệp tu sĩ. Dạ dạ. Dạ dạ. Đi theo đường tu. Dạ. Dạ, cảm ơn cô.
[31:44]Làm tôi cũng được an ủi phần nào. Nói là có nghề tu sĩ đó. Dạ, cô gần gần khá đúng, không dám chắc là đúng. Vì nói lại cái này nè. Cái nghề cao quý nhất là nghề dạy đạo đức. Đúng như vậy thôi chứ dạy học thì dạy tràn lan các môn thì cũng chưa chắc. Vì nếu mà trong số học trò mình lớn lên nó làm bậy, nó nhờ mình dạy học nó giỏi lớn lên nó có bằng nó làm bậy thì mình cũng không trọn vẹn cái phước. Bây giờ nói nghề tu sĩ là có phước cũng chưa chắc à. Ông thầy đó đàng hoàng hay không nữa. Ví dụ như ông thầy tu đó mà ổng tu đúng nè, ổng giáo hóa tốt nè, làm cho nhiều người được lợi ích thì ổng rất có phước.
[32:23]Thôi cái phước của ông thầy tu như vậy thì không kể được, không tính kể được. Nhưng mà trường hợp ví dụ ông thầy tu mà ổng không đàng hoàng, rồi nhiều khi ổng tu thụ động không làm lợi ích cho ai mà cứ hưởng thụ thì mắc nợ trả không hết. Cho nên tôi nói tổng quát là dạy đạo đức, bất cứ người nào, người xuất gia hay tại gia mà có thể dạy được đạo đức cho người khác thì phước vô cùng lớn, nhất là nói về luật nhân quả nghiệp báo. Nên có một cái mẩu trong kinh Nikaya có một người ngoại đạo mới hỏi Phật chứ: "Là có một người nào không phải đạo Phật mà được sinh lên cõi trời chưa?". Thì Đức Phật trả lời là:
[33:03]"91 kiếp qua ta chưa từng thấy một người ngoại đạo nào được sinh thiên trừ một người, vì người đó thường hay giảng về nhân quả nghiệp báo". Nó như vậy đó. Nghĩa là đối với Đức Phật cái việc mà đem cái luật nhân quả nghiệp báo truyền bá là công đức vô lượng vô biên. Thì chúng ta thấy nghề nào trên cuộc đời này cũng cần đạo đức hết, cũng cần cái đạo đức làm nền tảng và gắn theo. Ví dụ như người bác sĩ đi, nếu không có đạo đức sẽ nuôi bệnh nhân kéo dài cơn bệnh để mình lấy tiền. Người thầy giáo đi mà không tận tụy dạy cho học sinh không hết lòng để bắt nó phải học thêm cho mình thì trong tâm vẫn là chưa hoàn toàn thiện.
[33:42]Rồi ví dụ viên chức nhà nước ỷ mình có chức có quyền rồi vòi vĩnh để ăn hối lộ thì đó là bất thiện, là có tội thêm. Rất nhiều như vậy, nên bất cứ nghề nào cũng phải cần cái đạo đức gắn theo hết. Ngay cả nghề công an, luật sư cũng vậy. Ví dụ mình thấy người công an mà dữ như vậy nhưng nếu là một người có đạo đức thì cũng rất là có phước. Như tôi quen với cái gia đình đó vậy, trong nhà có một người là công an. Anh học ở trường sĩ quan công an ra, đậu thủ khoa, giỏi mà rất có đạo đức. Mà biết người ta ghét công an, đi đâu hỏi làm nghề gì, ảnh nói dạy học. Nhưng mà sự thực là công an hình sự, chuyên môn phá án,
[34:16]chuyên môn điều tra, tội phạm mà vô ngồi trước mặt ảnh là không giấu được. Một người rất giỏi nhưng lại rất nhân từ, rất nhân từ và tội phạm họ rất là thương, mà gia đình tội phạm cũng thương nữa. Mà đối xử với mọi người trong gia đình hy sinh, tận tụy lắm, ai gặp cũng thương mến hết. Mà rõ ràng xác định cái lý tưởng mình là bảo vệ công lý, bảo vệ người thiện bằng cái phương tiện bạo lực nhưng vẫn bằng cái đạo đức. Cho nên có nhiều người công an dễ thương lắm chứ không phải không. Ăn thua cái đạo đức mình gắn theo. Thì khi gặp cái gia đình ngồi nói chuyện với anh thì tôi có khuyên, tôi nói là hãy tìm hiểu thêm nhân quả, thì lòng anh tốt thì đó là thầy tin rồi,
[34:53]nhưng mà hãy tìm hiểu thêm nhân quả và hãy biết cầu nguyện mỗi khi gặp chuyện khó xử. Thì tôi cũng sợ anh là người công an rồi đảng viên rồi cấp bậc là sĩ quan lớn mà, rồi nhiều khi cũng ít có niềm tin đối với trời Phật, tôi khuyên. Tôi nói cái việc cầu nguyện đó có thể là linh hay không linh là tùy quan điểm mỗi người, nhưng trước hết nó làm cho mình biết khiêm hạ, cho mình biết rằng mình chưa phải là người có thể bằng cái khả năng mình giải quyết hết mọi việc. Khi cầu nguyện mình đã đạt được cái khiêm hạ trước, và chính cái khiêm hạ này tự nhiên nó làm cho mình sáng suốt hơn. Tôi nói vậy thì anh đồng ý, chứ tôi cũng sợ nhiều khi anh không có
[35:31]tin, nhưng tôi vẫn cố gắng khuyên như vậy, thuyết phục như vậy. Rồi trước kia tôi có quen cái ông chánh án, chuyện này tôi có kể rồi. Thì ông nói thế này, ông làm nghề trước giải phóng lận. Ông nói: "Trên bàn làm việc của con, con luôn luôn để một cái tượng Phật và con cầu nguyện Phật gia hộ cho con đừng xử oan bất cứ ai hết. Vì nói chứ làm sao mình đủ trí tuệ mình biết là ai oan, ai không? Bên nào cũng có luật sư cãi, bên nào cũng có lý lẽ hết, bên nào nói nghe cũng có lý hết. Mình là người mình quyết định cuối cùng là ai sai, ai đúng nè. Cho luật sư nói cho đã đi, hai bên luật sư nói cho đã, bị cáo rồi đương đơn nói cho đã đi,
[36:06]mình là người phán quyết cuối cùng ai đúng ai sai. Thì mình mà kết luận sai một cái thì oan người ta và mình mang tội". Nên ông không có dám chủ quan là mình đúng hết, cứ để tượng Phật mà cầu nguyện, và quả nhiên ông rất có phước. Sau giải phóng thì ông có học tập cải tạo nhưng rồi sau đó thấy đời sống ông rất là sung túc, giàu sang rồi được đi Mỹ. Đi Mỹ không biết được hay bị nhưng mà thấy có vẻ cũng sung sướng, thấy vẫn còn có phước. Nói là như vậy. Cho nên nghề nào cũng vậy, cần cái đạo đức gắn theo hết. Không có đạo đức thì toàn bộ xã hội sụp đổ hết. Kể cả cái mà khủng hoảng kinh tế hiện nay của
[36:39]châu Á cũng là do cái đạo đức xã hội thiếu. Như vừa rồi mới đây, mới trước khi giảng, tôi ngồi đọc cái bài báo trên phòng của thầy trụ trì. Thì ở Hàn Quốc, ông Tổng thống Kim Dae-jung khi mà ổng phân tích cái việc mà khủng hoảng kinh tế của đất nước ổng thì ổng có nói lên một cái nguyên nhân rất lớn, đó là việc viên chức không tận tụy với công việc, tham nhũng và kém đạo đức. Ổng khẳng định đó là nguyên nhân chính mà đưa dần cho tới sự sụp đổ kinh tế của đất nước luôn. Mà nếu chúng ta nghiên cứu các nước Indonesia cũng y như vậy luôn, cũng tham nhũng, cậy quyền, không đạo đức, sụp đổ luôn. Rồi tới Thái Lan tràn lan cái gọi là cái du lịch mà sex.
[37:23]Quý Phật tử có đọc báo thấy không? Nghĩa là ở cái đất nước đó dụ du khách Âu châu vào, họ mở những cái bar, những cái club mà những cô gái mặc hở hang nhảy múa rồi nghĩa là chuyện mua bán dâm tràn lan bên đất nước đó, họ phát triển như vậy và nuôi dưỡng cái điều đó. Thì bây giờ SIDA tràn lan nhưng mà cũng là một cái lời cảnh báo kèm thêm cái tham nhũng, hối lộ gì đó, đánh đất nước nó sụp luôn. Mặc dù là một đất nước đạo Phật, nhưng mà người ta đã không mạnh dạn sống bằng Chánh pháp, tiêu luôn. Rồi nước Nhật. Nước Nhật kinh tế rất là hùng mạnh, hùng mạnh bởi vì họ có tinh thần lắm. Tôi nhớ cái chuyện về cái ông chủ tịch của cái công ty Sony, công ty điện tử mà lớn.
[38:02]Khi mà ổng thành lập thì ổng có cái tâm nguyện thế này. Thì ổng không có tâm nguyện giống như mình là làm kinh tế để làm giàu, mà ổng có tâm nguyện là ổng làm ra sản phẩm tuôn như nước vào trong xã hội, nghĩa làm sao cho sản phẩm ào ạt dồi dào để ai cũng có sử dụng. Thì đúng là nhờ cái tâm đó tốt, cho nên cái sản phẩm tinh xảo rồi bán đắt hàng và càng ngày càng phát triển càng giàu lên. Nhưng mà vì người ta giàu quá và tôi đổ lỗi là tại mấy thầy, mấy cô làm cho Phật giáo hiện nay biến mất khỏi Nhật Bản luôn. Như tôi có người Phật tử bên Nhật về nói chuyện là đi đến chùa thì to, cảnh thì rất đẹp mà không hề thấy thầy với cô giảng pháp hay
[38:42]gì hết, không biết gì hết, không hề có gì hết về Phật pháp. Cái em tôi là làm cái nghề là dạy tiếng Việt cho người nước ngoài, thì nó dạy cho một người Nhật, Nhật trẻ thì sống phải nói là nó nói là sống cái phong cách sống rất là tệ. Thì thấy người Nhật cái em tôi mới hỏi là: "Thế em đạo gì?". Nó nói là: "Em đạo Aki", tên nó là Aki nó nói đạo Aki luôn. Cái em tôi ngạc nhiên hỏi: "Không có đạo Phật à?". Nói: "Không". Nói: "Bây giờ nói mà cô gặp một người nào người Nhật tương đối trẻ mà nếu nói là đạo Phật thì đừng bao giờ tin, đó là nói xạo. Tại bên Nhật không còn có đạo Phật nữa". Thấy đau lòng không?
[39:20]Trong khi là hiện nay mình vẫn còn đọc những cái sách Phật giáo của Nhật Bản. Mà hiện nay thì Nhật Bản mất hết, mất đạo Phật hết. Tại ai nè? Tôi đổ thừa, tôi đổ lỗi là tại Tăng Ni cái cách làm việc, cách tu học có một cái gì nhu nhược yếu đuối mà để cho Chánh pháp vắng bóng. Tôi tôi trách dữ lắm mà tôi cũng kêu gọi Tăng Ni vậy. Khi tôi đi giảng, tôi kêu gọi Tăng Ni làm cái gì không thể tu sống một cách thụ động hời hợt nữa, mà Phật pháp cứ ngày tàn lụi là mình mang tội. Thì những cái vậy, nếu mà không có đạo đức thì xã hội sụp đổ hết, sụp đổ dần dần hết. Và Nhật hiện nay cũng đang bước vào cuộc khủng hoảng.
[40:00]Tất cả như vậy, đạo đức không có. Cho nên cái nghề mà dạy đạo đức là nghề cao quý nhất. Nhưng chỉ có cái này, hiện nay đạo đức thì ai dạy? Đa số là thầy tu dạy. Thầy tu thuộc một tôn giáo nào đó, ví dụ như bên Thiên Chúa giáo thì những bà Sơ, những ông Cha dạy về đạo đức cho tín đồ kèm thêm cái tín ngưỡng của họ. Đạo Phật mình cũng vậy, quý thầy cũng dạy đạo đức kèm thêm cái giáo pháp. Còn ở ngoài đời các trường học thì cũng có cái môn đạo đức, nhưng mà đào không sâu, dạy không kỹ, phải không? Nhất là họ không dám đặt cái vấn đề nhân quả ra. Mà nói đến đạo đức mà không có nói đến nhân quả là một cái hổng chân lớn.
[40:45]Cho nên thực sự vẫn chưa có một cái môn đạo đức sâu sắc một cách khách quan. Do đó chúng ta có cái may mắn là chúng ta được là đệ tử Phật, được nghe quý thầy dạy về nhân quả nghiệp báo là một cái phước lớn. Và như vậy chúng ta phải có bổn phận làm cho cái đạo đức nhân quả này lan tràn khắp nơi, không bao giờ được để cho một mình mình biết rồi thôi là mang tội, sẽ đi đến cái tình trạng giống như nước Nhật hay Hàn Quốc không còn ai biết về đạo Phật nữa. Vì những người lớn biết đạo Phật rồi sống thờ ơ, thụ động, bỏ mặc những thế hệ sau không dạy dỗ. Là lỗi cũng tại những thế hệ lớn, thế hệ cha ông nữa.
[41:21]Cho nên quý Phật tử ngồi đây vậy, đã được cái phước may mắn là biết Phật pháp, biết nhân quả thì phải thề trọn đời mình nghĩa là đem chánh pháp này làm sao lan truyền khắp nơi, phụ với quý thầy quý cô mà giáo hóa những người khác, gần nhất là con cháu trong nhà mình, rồi dòng họ, bà con gì đó. Những nơi mà mình đến làm việc từ thiện, vì như tôi được biết là các Phật tử ở Tân Bình đây cũng hay đi nơi này nơi kia làm việc từ thiện lắm, thì tôi tôi vẫn đề nghị là khi mình đến tặng cái quà vật chất không nó vô nghĩa, phải cho họ biết một cái gì đạo lý. Thì có một cái ni sư ở Thủ Đức cũng vậy, hay đi làm việc từ thiện tặng quà thì tôi kêu in một cái
[42:02]tờ giấy nhỏ thôi, khuyên người ta vài điều về cái đạo đức nhân quả. Thì khi họ nhận cái món quà mình, họ cũng sẽ cầm tờ giấy đó lên họ đọc. Chỉ cần họ đọc một lần thôi, chỉ cần họ đọc một lần là cũng tốt rồi. Còn người nào tốt thì họ cầm tờ giấy đó họ giữ, họ đọc đi đọc lại, họ thấm lần lần thì lợi ích cho họ nhiều, chứ đừng có đem tiền bạc mà cho không, cho vật chất không vô nghĩa lắm, phước không bao nhiêu. Mà cho họ được một ý niệm về đạo đức, dù cái ý niệm đó rất ít, rất ngắn, vẫn có giá trị. Còn nếu mà mình đem cho họ luôn những cái bài đạo đức dài dài chút như cái lời khấn nguyện, đây quý Phật tử có cái lời khấn nguyện chưa?
[42:39]Đó, mình in ra nhiều nhiều mình gói theo những món quà tặng cho họ, rồi họ thấy thích thích, hay hay, họ cảm động họ đọc đi đọc lại thì cái phước chúng ta rất lớn. Là chúng ta đền ơn đáp nghĩa được với Phật, chúng ta đền được ơn Phật. Chúng ta nghe được giáo lý của Phật mà bây giờ để nó mai một là chúng ta mang tội. Giữ cái đạo đức cho xã hội thì cái việc đó rất có phước. Chúng ta không có làm cái nghề đó nhưng chúng ta đã có cái công đóng góp được cái đạo đức cho xã hội này phụ với quý thầy quý cô. Còn những người mà như quý thầy quý cô mà đi rao giảng được đạo đức thì phước vô lượng vô biên, giống như thầy trụ trì chúng ta
[43:14]trển á, ổng phước nên càng ngày thấy càng to càng khỏe. Rồi có cái nghề đó mình thấy như nó cũng là một cái nhu cầu của xã hội phải cần thiết, nhưng mà không ngờ càng làm càng tội là nghề khai thác gỗ rừng. Vì trong đời sống thì ai cũng cần cái sản phẩm gỗ mộc để làm tủ làm bàn, nhưng mà nó thúc đẩy sự phá rừng, mà phá rừng tội lớn lắm, phá rừng tội rất là lớn. Trái Đất hiện nay nóng lên vậy cũng là do rừng đang hết đó, do rừng đang hết lần lần. Lá cây nó có khả năng nó hấp thụ bớt cái nhiệt độ của mặt trời, cái hơi nóng của mặt trời, mà khi rừng nó tàn phá hết mẫu này tới ngàn mẫu kia như vậy, cái hơi nóng mặt trời đập xuống Trái Đất không có chỗ tiêu thụ,
[44:01]nên nó cứ đốt trong không khí, nó làm cho mỗi năm mình cứ nóng dần nóng dần. Năm nay rõ ràng nóng hơn năm ngoái, phải không? Phải không? Sang năm sẽ nóng hơn nữa. Sang năm mà mình ngồi như vầy, ngồi không nổi. Rồi cứ mỗi năm mỗi năm như vậy là do người ta phá rừng. Mà tại sao người ta phá rừng mà mình phải chịu, phải không? Tại sao ai đi đâu phá rừng không biết mà bây giờ mình phải chịu chung cái hậu quả là nóng, tại sao vậy? Đố quý Phật tử biết. Nói cái người nào gây nhân người đó chịu quả thôi, chứ tại sao mấy người kia đi vô rừng phá rừng làm giàu, còn tôi lại phải chịu cái nóng? Ai biết?
[44:39]Tại sao? Tại vì thế này, tại vì chúng ta biết cái phá rừng là tội, cây cối có sự sống tâm linh mà, đốn phá những cây mà to cao lâu năm cũng là một sự giết hại chúng sinh mà phá hoại môi trường ai cũng biết hết, báo chí, TV, radio đã nói đầy hết, phải không? Mình nghe hoài phải không? Biết, nhưng mình có làm gì không? Chính vì tất cả chúng ta đã im lặng giống như đồng lõa cho cái việc phá rừng. Nghĩa là chính vì tất cả chúng ta im lặng khi nghe mà rừng vẫn tiếp tục bị phá mà không ai làm gì hết, chúng ta vẫn ngồi đây, vẫn tỉnh bơ nghe pháp, đi về vẫn ăn cơm, tối vẫn tiếp tục xem TV, vẫn thức tới 10:30, 2:00 để xem đá bóng,
[45:28]rồi vẫn tiếp tục cá độ đều đều, coi như là cái chuyện phá rừng không liên quan gì tới mình, mình không có trách nhiệm gì với cái Trái Đất này, thì mình cũng phải cùng chịu cái hậu quả nó luôn. Cho nên cái việc mà phá rừng á, nếu mà chúng ta cứ tiếp tục ngồi im vậy, không nói và không làm gì hết, thì chúng ta sẽ tiếp tục bị thiêu đốt. Đây là tội chung của loài người. Mỗi người phải làm một cái gì đó, không được ngồi làm thinh như vậy, không được để cho rừng tiếp tục bị tàn phá trên thế giới như thế này. Một cái nghề nữa như nghề hải sản, đi đánh cá. Nhất là loại cá ông nè, cá voi nè, cá heo nè, người mà giết mấy con đó rồi tội chịu không hết.
[46:12]Những con cá như cá ông á có cái tâm linh rất là mạnh, cho nên những cái ngư dân mà đi thuyền gặp sóng hay bão thường được cá ông đưa vào bờ với cái tâm từ thiện, nhưng mà người Nhật, người Na Uy thường hay ăn thịt cá ông. Có lần tôi nói á, tôi nói dân tộc mà ác nhất thế giới là người Nhật, cái dân tộc ăn thịt cá voi. Cứ thấy họ bắt cá voi lên, họ dùng những cái mảng dao, con dao thật bén, chặt đứt đầu đứt đuôi mình thấy rất là xót xa vậy, họ không hiểu được. Rồi cái nghề giết mổ, ví dụ như là những cái lò sát sinh đó, mỗi ngày họ phải giết không biết bao nhiêu trăm bao nhiêu ngàn con bò, con heo, thì nghề đó làm theo nhân quả mình biết là có tội, phải không?
[46:56]Phải không? Rồi cái người sau khi mà xắt ra thịt xong cái đem ra chợ bán, cái người bán có tội không? Có không? Có. Rồi người ăn?
[47:13]Thật sự á, cái người mà giết heo giết bò cũng có tội, nhưng trong mười phần á, cái người giết nè, người bán nè, trong mười phần tội thì hai người đó chỉ hưởng ba phần thôi. Còn bảy phần nơi người ăn.
[47:35]Vì cái cuối cùng cái thành quả, cái nguyên một con heo cuối cùng trôi tuốt hết vô bụng người ta. Chứ cái người giết mổ họ chỉ được một ít tiền công, rồi cái người bán được ít tiền lời, mà cái người hưởng hết, nuốt hết là cái người ăn. Như vậy liệu nha, Phật tử tính làm sao từ đây tính làm sao đây?
[47:58]Rồi có một cái nghề nữa, trên thế giới có cái nghề mà dễ làm giàu lắm, là nghề kinh doanh sòng bài. Ở nước mình thì may mắn là cái nghề đó nhà nước cấm, nhưng mà nhà nước hình như có mở một khu ở Đồ Sơn. Thấy lời quá thấy cũng ham. Còn mấy cái quốc gia khác nó mở sòng bài công khai, nó cho phép, mấy chỗ đó họ giàu ghê gớm lắm. Thì mấy cái nghề đó là nghề phước hay tội? Tội thôi. Bây giờ có phước thì hưởng nhưng mà hưởng hết là tiêu. Bây giờ chúng ta kể qua vài cái trường hợp, ví dụ như có người làm cái nhân viên cho một cơ quan, công ty, xí nghiệp, tổ hợp á, thì họ không có phải là người mà mình làm một cái ngành nghề riêng của mình,
[48:40]mà mình chỉ đi xin làm, mình là nhân viên thôi ở trong một cái guồng máy lớn. Thì đối với người Phật tử, cái thái độ ở trong đó là mình phải như thế nào? Thái độ người Phật tử mình khi làm như vậy như thế nào? Là mình phải tận tụy, phải không? Phải trung thành, phải làm được việc, làm có lợi cho công ty. Và nhiều khi mình thấy cái phần mình mà đóng góp nhiều hơn cái số lương mình hưởng càng tốt, càng có phước. Cái thái độ như vậy mình sẽ làm việc được bền mà có phước thật sự. Có những người làm mà cứ cân nhắc cái tiền lương của mình và cái công việc mình bỏ ra, cân nhắc từng chút thì nó không có sự hy sinh.
[49:25]Người Phật tử chỗ này phải cẩn thận. Nên khi mình làm cho một cái cơ quan nào thì mình hãy tận tụy, trung thành, nhưng đừng để vi phạm pháp luật. Nghĩa là sao? Ví dụ như cái công ty đó sau khi mình phát hiện ra họ làm vi phạm pháp luật là phải tránh liền, không đừng để mang vạ lây, người Phật tử không nên để vi phạm pháp luật. Vì người ta đánh giá, người ta nói: "À người đó đạo Phật mà nhiều khi còn làm vi phạm pháp luật." Như trường hợp vừa rồi là cái công ty lớn mình mà sụp đổ, công ty gì? Công ty Minh Phụng phải không? Khi ông chủ bị bắt rồi thì những nhân viên cấp dưới cũng bị bắt lần lượt, bắt hết luôn. Tại sao vậy?
[50:05]Tại vì đã vâng lệnh ông chủ của mình mà làm những điều sai pháp luật. Mặc dù là làm như vậy được thưởng, được cái lợi trước mắt á, rồi được ông chủ tin yêu, cất nhắc và thưởng tiền thưởng bạc, nhưng là làm sai pháp luật, đóng góp vào cái sự sụp đổ của xã hội không nên, mình phải sáng suốt điều đó. Đừng có sợ mất việc làm. Ví dụ như biết ông chủ mình làm sai rồi là phải tránh, đừng có sợ mất việc làm. Chỉ nên nghĩ đến lợi ích của công ty và lợi ích của xã hội. Đó, khi mình làm việc ở nơi nào thì tận tụy giúp đỡ như vậy thì người Phật tử như vậy sẽ được người ta tin yêu. Như tôi có biết cái cô Phật tử đó vậy,
[50:48]cổ làm việc trong cái công ty đó, bây giờ công ty đó đang nổi lên rất là lớn, rất là giàu, thì cổ là người nắm về kế toán, nắm hết mọi vấn đề luôn, mà được ông chủ tin dữ, tin giao hết cái gì, cái việc gì cũng tin, tin cậy về đạo đức. Vì sao? Vì cổ nói, cổ nói câu này thì cũng hơi là khen tôi, vì cổ nói là cổ áp dụng những nguyên tắc mà tôi dạy trong cái ứng xử đạo đức. Và thấy làm việc rất là dễ là cứ sống hy sinh vị tha và khiêm hạ, cứ làm cứ tận tụy cho công việc cho được việc và khi mà không bao giờ ỷ là mình được việc, mình giỏi, mình coi thường người khác. Với mọi người chung quanh mình,
[51:24]mình tận tụy, giúp đỡ đồng nghiệp, thương yêu họ, sốt sắng, ân cần. Mà cái quan trọng đó là cái khiêm hạ, tức là dù mình có được việc, dù có được ông chủ tin cậy vẫn thấy mình nhỏ bé. Cho nên rất là bền, trong việc càng lúc càng bền càng vững vậy. Nhân quả người Phật tử mình phải có thái độ như vậy. Còn trường hợp mà tự mình đầu tư lấy cái ngành nghề hoặc là lớn hoặc là nhỏ thì phải để ý những điểm này là đừng có tham vọng nhiều hơn phước của mình để rồi phải vay mượn quá sức. Người Phật tử mình phải để ý điều này. Nhưng mà cái khổ đó là thường thường khi mà mình có phước tự nhiên cái phước nó thúc đẩy mình cứ phải đầu tư tới, làm tới, làm tới rồi thành công.
[52:10]Cái phước nó thúc đẩy tự nhiên lắm. Rồi mình mở ra cái này thành công, cái tự nhiên mình thấy cái công việc nó mở ra kế thêm, mà nếu mình lao vào đầu tư cũng sẽ thành công. Thì có cái sự thúc đẩy gì trong tâm mình á khiến mình mở rộng thêm cái vấn đề làm ăn rồi cũng thành công tiếp. Đó là cái phước nó thúc đẩy, nó đẩy tự nhiên lắm. Nhưng mà có trường hợp là cái tham vọng thúc đẩy, mình không phân biệt được. Mình không phân biệt được là cái này là phước nó thúc mình làm hay là cái tham vọng nó thúc mình. Thế mình làm được cái thành công cái mình thấy công việc kia mình đầu tư thêm nữa chắc là mình sẽ giàu hơn nữa,
[52:43]cái mình lao vào, không đủ tiền đi vay mượn ngân hàng làm, không ngờ đó không phải là cái phước thúc mà là cái tham vọng nó thúc, rồi mình thất bại. Vì làm cái gì nó quá phước mình rồi sẽ thất bại. Quá phước nghĩa là làm sao? Quá phước nghĩa là làm sao? Nghĩa là cái số của mình á nhân quả quy định đời trước thì đời này mình chỉ có được một cái villa, một chiếc xe hơi, tài sản làm chủ được cơ sở gì đó. Nhưng mà rồi mình không có vừa lòng, mình muốn phải ba chiếc, nhà lầu phải năm căn, rồi phải làm chủ bao nhiêu cơ sở, thế mà cứ mạnh dạn mượn tiền mà làm, như vậy tham vọng quá cái phước mình. Người ta nhìn vào người ta ca ngợi mình là ồ,
[53:24]ông bà chủ quá lớn, nhưng không ngờ là mình đã quá cái phước nên đến lúc nó phải sụp đổ ngược lại luôn, mình không còn gì nữa. Nên ở điểm này người Phật tử mình phải có cái đừng tham mà tỉnh táo, là làm á bình tĩnh mà làm, hễ thấy không chắc ăn hay phiêu lưu gì thì thôi, vừa làm vừa làm phước, chừng chừng vậy thôi.
[53:46]Khi mà mình lỡ làm chủ á đương nhiên là mình phải có thuê mướn nhân viên, phải không? Phải thuê mướn. Thì đây là cái đạo đức của người Phật tử nè, là phải quan tâm đến quyền lợi, đời sống của nhân viên của mình. Nếu mà mình đối xử bóc lột, tàn tệ thì phước sẽ hết, phước sẽ hết. Như hồi trước giải phóng có một cái nhà tỷ phú cực kỳ giàu, cực kỳ giỏi là ông Lý Long Thân. Ở đây ai có đọc văn minh thế giới sẽ biết. Nhưng mà ông rất là ác độc với nhân viên, bóc lột thậm tệ, cuối đời mọi việc tiêu tan hết, không còn gì hết. Đó. Còn cái thái độ mà mình thương cái nhân viên của mình, lo cho đời sống của họ, có thể cái lời của mình nó bị
[54:29]giảm bớt, nhưng mà cũng làm cho mình có cái phước.
[54:34]Có một cái nó đưa đến cái sự đổ vỡ trong cái việc làm ăn nữa là cái thái độ kiêu ngạo khi thành công.
[54:46]Hay người xưa có nói á: "Thí như nếu mà
[54:52]mới thành công mà kiêu thì sẽ không thành công nữa. Nếu mới giàu mà kiêu thì sẽ không giàu nữa." Đó người xưa họ dạy rõ ràng như vậy và nhân quả cũng rất là đúng. Nên cái người nào mà khi họ giàu lên mà nhìn mặt họ thấy không có gì xảy ra hết, thấy họ gặp mình ngày nào cũng như ngày nào, mặc dầu là trong cái tủ họ số tiền nó tăng lên nhiều, mà họ gặp mình họ vẫn vui cười, vẫn thân tình như ngày xưa thì mình biết người này còn giàu nữa, còn thành công nữa. Còn cái người nào thì giàu lên rồi bắt đầu họ gặp mình cái họ họ ngó lơ chỗ khác thì thôi cứ yên tâm cái người này không lâu nữa, không lâu sẽ sụp đổ.
[55:37]Cái vấn đề kiêu hãnh này rõ ràng lắm, mà nó nằm trong mọi lĩnh vực chứ không riêng trong lĩnh vực làm ăn. Kể cả quý thầy, quý cô cũng vậy. Thầy, quý cô mình nếu mà tu hành có thành công cái gì đó mà kiêu hãnh thì cũng sẽ sụp đổ luôn, có thể bị hoàn tục luôn á. Còn cái người mà khiêm hạ sẽ giữ được cái sự tu hành của mình suốt đời. Đó là một cái phải cẩn thận. Ở đây có ai giàu không?
[56:06]Rồi có ai giàu mà kiêu không? Cho nên cẩn thận nghe không? Mình là người Phật tử, học cái giáo lý vô ngã của Phật thì càng có tiền chừng nào thì càng thấy mình nhỏ bé để giữ cái phước, rồi phải làm phước nữa. Trong những cái trường hợp mà cạnh tranh trên thị trường, đôi khi mình có phước và mình chiếm được ưu thế, nhưng có những lúc mình phải biết nhường nhịn. Có những lúc phải biết nhường nhịn để cho người khác sống nữa. Trong trường hợp ví dụ như là mình quen cái mối hàng đó, mình có thể nhận hết cái mối đó và cái chỗ khác người ta không nhận được. Nhưng mình biết rằng nếu mình nhận hết cái cơ sở bên kia họ thất nghiệp
[56:47]hết, công nhân bên đó đói hết, thế là mình nhiều khi mình nhường cho người ta một phần, một phần cái tiêu thụ để cứu người ta bớt. Đó, cái thái độ của người Phật tử là vậy. Trong cái công việc làm ăn, làm ra tiền, làm giàu, nhưng mà vẫn vẫn có cái san sẻ, vẫn có cái giúp đỡ trong đó, chứ không phải là lúc nào cũng nghĩ cho mình. Đừng có nghĩ là chúng ta vơ vét, giành giật có tiền rồi mình đem đi đầu này cúng dường, đem đi đầu kia bố thí mà gọi là làm phước, không phải. Mà nhiều khi trong cái công việc của mình á mà mình nhường cái công việc à nhường cái sức tiêu thụ cho những cái nơi khác thì đó cũng là một cái phước
[57:28]lớn nữa, cũng là cái việc làm phước vì người ta còn có công ăn việc làm, đó vậy. Đó là cái thái độ nhường nhịn, nhưng mà trong trường hợp như thế này thì nhiều khi mình phải giành nè, không phải lúc nào cũng nhường nhịn cũng tốt ha, không phải lúc nào cũng nhường nhịn cũng tốt. Có những trường hợp giành mà lại tốt, giành mà lại là có đạo đức.
[57:51]Đố quý phật tử biết làm sao mà giành lại có đạo đức? Như sáng nay, ngồi nói chuyện với thầy trụ trì, thì thầy có nói câu chuyện thầy giành, nhưng mà tôi lại hết sức tán thán cái việc thầy giành. Là có một cái cuốn sách của ai đó dịch ra rồi muốn được in.
[58:15]Cái người mà chịu trách nhiệm bỏ tiền ra in mới lên hỏi thầy, thì thầy ổng xem qua ổng mới thấy cái cuốn sách viết hời hợt như vậy thì không có lợi cho tăng ni. Thì thầy mới nói là: "Thôi đừng có in mà nên in cuốn của thầy. Vì thầy có soạn cái cuốn đề tài như vậy nhưng mà nó kỹ lưỡng hơn, có thể lợi ích hơn. Thì nên in cuốn của thầy". Tôi nghe xong trong lòng tôi rất là tán thán. Tôi nói trong cuộc sống nó như vậy đó. Mình không phải là chủ quan, không phải là mình ích kỷ, nhưng mà đôi lúc mình thấy cái việc mà mình giành cái thế chủ động nó có lợi cho mọi người hơn thì mình phải giành. Còn nếu lúc đó mình nhường nhịn hay mình làm ra vẻ đạo
[58:53]đức quân tử là không cần thì nhiều khi lại là một cái đạo đức giả, nó không có lợi cho người khác. Mình làm ra vẻ nhường nhịn: "À thôi, ai cũng được, không cần. Tôi sao cũng được, tôi không cần", cái đó là đạo đức giả. Nhưng mà mình chỉ sợ mình kiêu ngạo thôi. Ví dụ mình kiêu ngạo, mình nghĩ rằng mình hay hơn người khác thì đó là sợ cái đó thôi. Chứ còn nếu mình đã xác định được là cái việc đó mình làm tốt hơn người khác làm, có lợi cho mọi người hơn, có lợi cho xã hội hơn thì mình giành đi. Nó có lợi hơn, tốt hơn, đúng hơn. Tôi nói ví dụ trong kinh doanh, mình cũng mở một cái xưởng may, bên kia mở cái xưởng may, rồi có một cái mối hàng để tiêu thụ sản phẩm của mình.
[59:35]Thì theo bình thường của người phật tử đó, thì mình thấy mình sẽ nhận 2/3 cái sản phẩm đó là được rồi, nhường 1/3 cho bên kia, tại mình cũng còn tham á nên mình giành hơi nhiều hơn một chút. Thì bình thường là như vậy là đạo đức. Nhưng trong trường hợp khác, ví dụ mình nhìn thấy cái người chủ của cái xưởng bên kia là người ác độc, bóc lột, đối xử công nhân tàn tệ, thì nếu mình nuôi dưỡng, mình nhường cái sản phẩm cho bên kia họ may thì người công nhân tiếp tục bị bóc lột, người ta không có việc làm mà, thì phải chịu khó mà may, thì bên kia nó tiếp tục giàu, tiếp tục bóc lột. Thì có những trường hợp như vậy mà mình biết mình đối xử tốt
[1:00:10]thì thôi mình nhận hết luôn cái hàng sản phẩm, từ từ mình nhận hết cái công nhân bên kia qua làm luôn để giúp cho người ta. Có những trường hợp trong cuộc đời nó có những cái vậy, để phòng người ta trả thù thôi. Còn như trường hợp mà chúng ta hay gặp nè, là chúng ta ít phước, ít may mắn. Coi như hồi nãy giờ chúng ta nói là nói những người nhiều phước á, bỏ những số tiền lớn ra để đầu tư những việc lớn. Bây giờ chúng ta đặt vấn đề những người ít phước phải làm những việc nho nhỏ, nhiều khi kiếm việc làm không ra, có những khi thất nghiệp nữa. Ví dụ như tôi bây giờ nè, cũng muốn kiếm việc làm mà kiếm không ra.
[1:00:45]Tôi nói thật không nói giỡn. Như trường hợp hiện nay trên chùa thì đúng là đông rồi thiếu, đất đồi núi thì không có làm được việc, cũng muốn làm một cái gì để mà nuôi đệ tử, mà đúng là làm không được. Cứ nãy giờ nói chuyện làm kinh tế chứ bản thân tôi chưa có làm được điều gì hết. Đó, có những trường hợp mà chúng ta ít phước, ít may mắn, chưa có việc gì làm
[1:01:12]thì phải làm gì? Phải làm sao? Phải làm sao? Ở đây có ai đang thất nghiệp giống tôi không? Thấy nhiều quá.
[1:01:28]Thì trước hết, phải bắt đầu bằng việc làm từ thiện, làm không công. Nhớ điều đó. Tại vì mình chưa có cái số được lãnh lương mà, thì cứ làm không công, giúp ai được gì cứ giúp. Trong làng, trong xóm mình gì đó làm gì được cứ làm. Như có một câu chuyện mà báo đăng á, cái anh thanh niên ảnh thất nghiệp không có việc làm, nhưng mà ảnh thấy có sức khỏe, ảnh cứ ở không không làm gì, ăn không, ảnh cứ tiếp tục đi cho máu, đi hiến máu thôi. Có nghe không? Ảnh hiến máu luôn cho tới lần hai mươi mấy luôn thì bắt đầu ảnh nổi tiếng luôn. Nổi tiếng là một cái công ty, hình như công ty Vinamilk á, nghe tiếng ảnh đăng báo, thấy người thanh niên này
[1:02:04]hiến máu nhiều quá, thôi đem ảnh về làm. Mà ảnh đâu có tay nghề đâu, thất nghiệp rồi giờ ai cho học? Thế là bỏ tiền ra đào tạo nghề cho ảnh, cho ảnh học nghề rồi đem vô làm tiếp. Thấy không? Con người đó làm phước thế rồi khiến có việc làm, làm không công mà. Đó, cái anh chàng đó là nhân quả rõ ràng đó. Không có việc làm, cứ làm việc không công giúp người ta, rồi do cái phước đó mình sẽ có việc làm. Như tôi nhớ đứa em của tôi cũng vậy. Khi nó ra trường bác sĩ thì cũng chẳng có việc làm, bác sĩ giờ ra trường là thất nghiệp. Thì nó cứ bình tĩnh thôi, thì nó nhờ mấy người chị nuôi, rồi nó cứ đi làm từ thiện thôi.
[1:02:37]Thế là nó cứ theo đoàn nó đi chữa bệnh đầu này, đi chữa bệnh đầu kia. Thì không bao lâu thì nó được vào cái bệnh viện lớn của thành phố luôn, vào biên chế rất là nhanh. Ai cũng ngạc nhiên hết. Vì tôi thấy nó vậy nó tận tụy, làm việc mới chữa bệnh không công vui vẻ lắm, không đặt vấn đề gì hết trơn. Cho nên đây là một cái bí quyết, bí quyết mà chúng ta về, cứ làm việc không công rồi chúng ta sẽ có việc làm. Tôi nói như vậy chắc bắt đầu ngày mai về tôi cũng cố gắng đi làm để kiếm việc làm lại coi, làm việc không công đi.
[1:03:09]Và với cái người ít phước như vậy đó, khi mà bắt đầu có được việc làm rồi thì sao? Thì phải, phải tận tụy, phụng sự nhiều hơn hưởng thụ. Biết mình ít phước mà, cho nên cứ làm cực khổ, nghĩa là chấp nhận cái lương mình thấp kém, làm việc được ít, mà cứ làm cho siêng vô. Thì cái người mà biết quý việc làm thì sẽ không mất việc làm. Trong nhân quả nó có cái này lạ lắm, cái gì mà mình không quý, mình coi thường thì trời đất sẽ lấy đi, trời đất sẽ lấy đi. Như hôm trước chúng ta nói đó: cái người đang có tiền mà xài phí phạm, không biết quý, thì sau này sẽ sẽ hết tiền, mất cái lộc đi. Rồi cái người mà có bạn bè mà không biết quý bạn bè,
[1:04:04]coi thường, thì từ từ không còn ai đến với mình nữa. Hoặc là người có việc làm mà làm việc một cách hờ hững, chểnh mảng, nghĩa là không quý việc làm, thì từ từ sẽ sẽ thất nghiệp. Nó là cái đương nhiên, logic, mà nó cũng là nhân quả. Thì tôi gặp mấy cái người mà xài phí tôi hay khuyên họ lắm, mà trong gia đình vậy, hễ mà tôi thấy xài phí là tôi rầy liền. Tôi nói: "Cái phí phạm là sau này mất hết lộc. Sau này trời Phật không cho mình có tiền nữa, không làm được việc để ra tiền nữa". Mà trong dòng họ bà con tôi có một người như vậy. Khi đương thời mà làm có tiền á, thì tôi hỏi ra mới biết là cứ đi bia ôm, nhậu nhẹt, sống một đời sống vung tiền qua cửa sổ. Thì tôi nói gì? Nói:
[1:04:49]"Nếu sống như vậy phí phạm thì sau này sẽ không làm được điều gì ra tiền nữa". Và đúng vậy. Đúng là thời gian sau này không làm được việc gì nữa, không thể nào làm ra một đồng nào nữa, mặc dù trước kia rất giàu, làm nhúc nhích cái là ra không biết bao nhiêu tiền, mà một thời gian cứ hoang phí như vậy thì đúng không có việc làm, tìm không ra việc làm, phải sống nhờ vợ nhờ con. Lây la lê lết, ai cho đồng nào được chút đồng đó vậy, chứ không thể nào làm ra tiền, nó là nhân quả nhãn tiền. Cho nên người phật tử chúng ta đó, cái thái độ là như thế này: không bỏn xẻn, vì bỏn xẻn là một cái tội, nhưng cũng không phung phí, phung phí cũng là cái tội.
[1:05:28]Phung phí làm cho mình mất lộc liền. Đó, là vậy. Mình không bỏn xẻn nghĩa là sao? Nghĩa là mình phải biết rộng rãi, bố thí, giúp đỡ người khác. Ai cần gì giúp là mình giúp, chấp nhận. Khi nào mình giúp được ai cái gì, ráng cố gắng hết sức giúp. Nhưng mà không phung phí nghĩa là đồng tiền xài chỗ nào là đúng chắc chỗ đó. Đồng tiền nó phải có lợi, đem lại cái thiện, cái lợi ích cho cuộc sống cuộc đời này chứ không có bừa bãi. Như ngay cái việc mà ở thành phố hiện nay đó, có một cái tình trạng mà tôi thấy hiện nay là bị, mà hồi xưa thì ít bị, là cơm dư đem đổ. Quý phật tử có bị cái đó không? Có bị không?
[1:06:19]Mình ăn không hết để thì thiu, mà để nguội thì ăn thì sợ con cháu mình bệnh, thì nói là sợ tốn tiền thuốc còn nhiều hơn nữa, cho nên canh, cơm rồi gì cũng đem đổ luôn. Những cái đó là thành tội hết. Hồi sáng nay tôi đi từ trong Chợ Lớn đi ra đi mua thuốc, thì tôi thấy một anh thanh niên chạy một chiếc xe gắn máy, xe Honda, ảnh chở hai cái thùng cơm, cơm mà cơm dư người ta đổ đó, ở đằng sau chất thêm thùng thứ ba trên cao, đụng vai nó tạt ra. Đi ngang cái điều đó tôi thiệt nói tôi vô cùng biết ơn anh này. Nhìn thấy thì tôi biết cái cơm đó đem về làm gì? Nuôi heo, phải không? Cơm heo đó. Hồi xưa tôi nhớ nhà tôi vậy, lúc nào ở gần sàn nước mẹ tôi cũng để một cái thùng,
[1:07:06]thế là thức ăn dư đổ vào đó, rồi cái nhà hàng xóm họ nuôi heo họ đến họ xin cái đó. Thì như vậy họ được lợi mà mình cũng được cái là không có tội, không có đổ đồ ăn phí đi. Nhưng bây giờ thì ở thành phố này ít ai nuôi heo. Một nhà nuôi heo chung quanh người ta chịu không nổi, rồi cái kinh tế mà để nuôi heo không còn nữa, nên không có ai lấy cơm heo, thế là cơm mình buộc lòng phải đổ đi. Và vô tình chúng ta cứ vì hoàn cảnh mà mình phải mang tội. Nên hồi sáng thấy một anh chàng thanh niên mà đi chở cơm heo vậy tôi vô cùng ngưỡng mộ, tâm phục khẩu phục vô cùng. Bây giờ quý phật tử tính làm sao nếu trường hợp mình có cơm dư
[1:07:48]như vậy mà không có người để xin cơm heo, giờ phải làm gì? Phơi khô. Gì nữa?
[1:07:59]Phơi khô mình đem cho ha? Đem cho, đúng rồi. Ở trong nội thành không có thì ngoại thành cũng sẽ có. Đó, người phật tử mình là như vậy đó, không có phí phạm. Vì nếu mình phí phạm từng chút sau này trời Phật lấy đi hết, không cho mình nữa. Bây giờ đây là cái điểm hay nè: trong trường hợp phật tử mình có thể là do mình biết làm phước, do nhân quả đời trước đời này mình biết làm phước bắt đầu mình làm ăn thành công và giàu có. Giàu có rồi mình làm gì? Sau khi mình có tiền rồi làm gì? Hả? Bố thí, cúng dường, gì nữa?
[1:08:39]Thật ra đó, chúng ta may mắn được là đệ tử Phật, cho nên khi hỏi tiền để làm gì, chúng ta trả lời là để làm phước, bố thí, cúng dường, đó là cái thật sự là vô cùng may mắn. Vì thế này: mục đích chúng ta sống trên đời là đi tìm cái gì?
[1:08:59]Tìm hạnh phúc, phải không? Chúng ta sống để tìm hạnh phúc, ta phải hiểu điều đó. Nhưng mà hạnh phúc là gì? Cái gì đem đến hạnh phúc? Cái gì là hạnh phúc? Tiền có phải thật sự là hạnh phúc chưa? Chưa! Tiền chưa phải là hạnh phúc. Tiền là một trong những yếu tố thôi, tiền là một trong những yếu tố thôi. Cái hạnh phúc thật sự nó nằm ở đâu? Nằm ở đâu? Đạo đức, an lạc? Đúng, nằm ở trong tâm của mình, phải không? Hạnh phúc thật sự nằm ở trong tâm của mình. Cho nên, cái ngoại cảnh là cái phụ, mà mỗi người quan niệm một cách khác nên họ đã đi tìm hạnh phúc khác nhau. Ví dụ như có người đó quan niệm rằng
[1:09:53]nghĩa là hạnh phúc là được người khác thương yêu, và thế là họ làm mọi cách để cho người ta thương mình. Cách gì? Tô má cho hồng, đánh môi cho đỏ, vân vân, làm mọi cách để. Nhưng mà có người khác lại quan niệm rằng hạnh phúc là yêu thương người khác. Họ cứ yêu thương và giúp đỡ mọi người và họ cảm thấy đó là hạnh phúc, dù người ta có hắt bạc mình, dù người ta có quên ơn mình, nhưng mà nội cái lòng mình thương yêu và giúp đỡ đã là hạnh phúc, nên nó là quan niệm khác. Rồi trường hợp có người quan niệm á là giàu sang mới là hạnh phúc, nên cứ phải ráng làm cho ra tiền để được hưởng. Nhưng có người lại quan niệm rằng chỉ cần sống đủ ăn thôi,
[1:10:40]gia đình, vợ chồng, con cái đầm ấm mới là hạnh phúc, thế họ không cần làm giàu mà lo dạy con, mà lo chăm sóc vợ, mà cái không khí gia đình đầm ấm họ nói, "Đủ rồi, đó là hạnh phúc rồi." Rồi có người quan niệm là nếu mà không thắng cá độ bóng đá thì là đau khổ, thà chết cho rồi, nên phải quyết tâm mà ngồi nghiên cứu từng đội đá ra sao đến nỗi Có một câu chuyện vui nói quý Phật tử đừng đem chỗ khác kể, vì tôi mới vừa thắng cá độ bóng đá.
[1:11:14]Cái chuyện nó như đùa. Hôm đó thì tôi về nhà thăm mấy đứa cháu, mấy đứa em thôi, tại vì tụi nó nó đang gặp cái hoàn cảnh nghĩa là hơi buồn, nên tôi có mặt để mà an ủi. Thì hai đứa cháu nhỏ đang ngồi chơi, tôi mới ngồi chuẩn bị đút cơm cho nó ăn, thì chợt cái tivi bật lên là đang đá bóng giữa cái đội mà Đức với Nam Tư gì đó. Thì mấy người em tôi, ông anh tôi rồi ngồi bàn xôn xao là Đức đá trên chân rồi gì, Nam Tư chắc chắn thua. Cái hai bên đó cứ ngồi cá độ nhau, cái quay lại hỏi, "Thầy, thầy, cá không? Em theo phe." Cái hỏi, "Cá đội nào ăn, đội nào thua?" Nói, "Đức, Đức, bắt Đức." "Ủa, đội Nam Tư sao?" Nói, "Dở lắm." Nói, "Vậy thôi anh bắt đội Nam Tư hoà đó, bắt đi.
[1:11:52]Bắt hoà làng gì đó, bắt." Một tiệp sau đá một lát cái nó hoà luôn. Rồi mấy tụi nó thắng rồi tụi nó giựt tiền mất tiêu, không đưa tôi đồng nào. Nói chuyện đùa thôi, nhưng mà tôi thấy cái cuồng nhiệt của thành phố trong thời gian bóng đá, nhiều khi thấy nó vô lý. Người ta đã đi quá xa cái giới hạn của văn hoá và thể thao. Rồi cái người thanh niên hiếu động á coi những cái trò vui đó là hạnh phúc. Có những người quan niệm như vậy, coi những cái hiếu động trong bóng đá đó là hạnh phúc, trong khi có những người khác họ cảm thấy một cái giờ họ ngồi nghe nhạc không lời là hạnh phúc. Trong cái giờ mà mọi người đang la ầm ầm vô vô vì bóng đá,
[1:12:30]thì có một người lặng lẽ trong cái góc phòng mở nhạc của Richard Clayderman rồi nghe hoà tấu, thì họ lại cảm thấy đó là hạnh phúc. Phải không? Nên quan điểm hạnh phúc mỗi người khác nhau và nó lại thuộc trong tâm mình. Cái gì mà nó làm cho tâm mình an vui đó là hạnh phúc. Ví dụ như ngài Diogenes vậy, ổng sống ở trong cái thời Hy Lạp, mà thời mà Alexandre đại đế đem quân chinh phục các nơi, thì nghe mới tiếng ông này là một nhà hiền triết mới đến thăm. Thì ông này trên người ổng không có giữ gì hết, ổng chỉ một manh vải che thân và một cái bát để uống nước thôi, mà ổng xem đó là hạnh phúc. Ổng nói, "Đời sống đơn giản, tâm an lạc là hạnh phúc."
[1:13:11]Có một lần ổng đi đến một chỗ ổng thấy người ta bụm cái nước bằng hai bàn tay uống, ổng nói, "Vậy cái bát nước mình dư", quăng luôn. Sống hoàn toàn vô sản. Tối đến thì ổng chui trong một cái thùng ổng ngủ, thùng gỗ ngủ, thì cái vùng mà Trung Đông nó lạnh lắm, nên sáng ổng phải ngồi ổng phơi nắng. Lúc đang phơi nắng vậy, vua Alexandre đại đế mới cùng với tuỳ tùng cưỡi ngựa đi đến. Đến, mới giới thiệu, "Thưa ngài, tôi là Alexandre đại đế." Thì ổng chào, ổng chào mà, "Được, chào ngài." Và cái ổng thấy kia cứ ngồi tỉnh bơ, ngồi phơi nắng tỉnh à, cũng coi như không, xem thường vua chúa, coi vua chúa như cỏ rác à.
[1:13:54]Mình mà gặp ông vua tới thăm mình cái thôi thiệt, mình là muôn tâu bệ hạ ha, cho con ít tiền, ít chức gì. Còn ổng kia ổng tỉnh bơ, coi như không có chuyện gì, coi như củ khoai, coi vua như củ khoai. Cái khi thấy cái thái độ bình tĩnh, trầm tĩnh và phớt đời của nhà hiền triết thì ông vua ổng nể. Tại vì trước mặt ổng, ổng đi đến đâu người ta chỉ biết cúi mọp, vâng lời thôi. Nhưng mà đến bây giờ mới gặp một con người mà bất khuất, xem cái vương vị của ổng như cỏ, như rác mà lại ổng thấy nể, ổng mới hỏi, "Thế ngài có cần điều gì không?" Giống như bao nhiêu người khác hễ đến với ổng thế nào cũng nhờ vả, xin xỏ gì á,
[1:14:34]thì ổng cũng nghĩ rằng chắc cũng còn một cái chút gì người ta phải cần để ổng có thể giúp đỡ, nên "Ngài có cần điều gì không?" Ông này trả lời, "Vâng, xin bệ hạ hãy xích qua một bên, đừng che ánh nắng mà tôi đang sưởi." Hạnh phúc của ổng là nhiêu đó thôi, không đòi hỏi một cái gì nữa. Thế ông vua ổng mới, đúng cũng nghe lời, ổng tránh qua một bên, cứ đừng che nắng, và quay sang nói với tuỳ tùng, "Nếu ta không là Alexandre đại đế, ta sẽ là Diogenes." Nghĩa là sao? Nghĩa là ổng thấy cái cuộc sống đạm bạc đơn giản đó thực sự vĩ đại, khó làm. Cái thanh khí đó có một cái gì nó vĩ đại, cao cả trong đó mà ổng phải ngưỡng mộ.
[1:15:14]Nhưng mà cái điều ổng vẫn cảm thấy cái chức vua của ổng hay hơn, nên mới nói đó nếu mà ta không là vua thì ta thích là nhà hiền triết như thế này. Nên cái quan niệm về hạnh phúc mỗi người khác nhau. Và một cái điều nữa mà đa số các quốc gia, các nhà chính trị đều sai lầm ở chỗ này, là họ đã mưu tìm cái sự thịnh vượng giàu sang vật chất cho đất nước. Tất cả nhà chính trị đều bị sai lầm ở điểm này: là họ phấn đấu, họ rất là vì dân vì nước, nhưng họ đã đi tìm cái sự thịnh vượng vật chất cho đất nước, mà quên rằng con người ta sống là cần hạnh phúc, vật chất chỉ là một phần thôi. Có khi là người ta không tiền nhiều,
[1:15:59]nhưng mà nếu người ta có quan điểm đúng người ta vẫn tìm thấy hạnh phúc. Còn có tiền nhiều, giàu, nhưng mà người giàu cũng khóc, phải không? Đó. Thì người Phật tử chúng ta cũng vậy, khi chúng ta hiểu điều đó, chúng ta biết rằng tiền bạc không phải là hạnh phúc, hạnh phúc nằm ở chỗ khác, nằm ở chỗ cái tâm an lạc, nằm cái đạo gì đó ở trong tâm mình. Do đó, nếu chúng ta may mắn là người có tiền nhiều, thì chúng ta phải biết xử lý, biết xử lý. Có hai cách xử lý khi mà người Phật tử có tiền. Cách thứ nhất là là gì? Có phải mua vàng đem chôn không? Không phải hả, vậy sao?
[1:16:43]Cách thứ nhất dễ đó, là mình không muốn cực nữa đó, là đem đồng tiền đó làm những việc có ý nghĩa như bố thí, cúng dường, và truyền bá những tác phẩm đạo đức. Tôi nói ví dụ quý Phật tử mà hay đi làm việc thiện đem tặng quà những nơi cô nhi viện, viện dưỡng lão, nơi người cùi, mà đi về những cái bộ lạc xa xôi về thì cố gắng nơi cái món quà mình kèm theo một cái tờ giấy ghi một vài câu đạo đức nào đó. Đó! Thì những cái điều đó sẽ làm cho mình hạnh phúc. Hạnh phúc ở nơi việc làm từ thiện. Mình sẽ thấy giữ tiền không vui mà chính cái việc ban phát lại là thấy vui. Đó, gặp những người nghèo khổ mình giúp đỡ.
[1:17:26]Hai á, nếu mình còn khả năng, nếu mình còn khả năng, còn sức làm việc, thì mình mở những doanh nghiệp để thu hút lao động, tạo công ăn việc làm cho người khác. Vì cái tình trạng thất nghiệp là cái nỗi đau của xã hội, cũng như là cái nỗi khổ tâm của con người. Không có việc làm khổ lắm, xã hội cũng là một gánh nặng, mà mỗi người cũng khổ tâm, thì bây giờ mình còn cái khả năng để mà điều hành công việc thì nên lấy tiền đó mở những cái doanh nghiệp gì đó mà thu hút lao động. Nó có những loại kinh doanh mà không cần thu hút lao động mà vẫn làm ra tiền nhiều, ví dụ như là mua bán đất. Hễ mà thấy đất đâu mà rẻ rẻ mua để đó, mai mốt có
[1:18:06]giá cao mới bán, thì không cần phải mướn ai hết á, không cần phải thuê mướn ai hết. Mình thì tiền cứ tiếp tục lời, mà không có thêm việc làm cho xã hội, nên người Phật tử mình không nên đầu tư về cái hướng đó. Tiền nó chìm trong đất, có thể là mình lời nhưng không có lợi cho xã hội. Cho nên người Phật tử phải hy sinh, mình nếu có tiền á mình mở một cái gì á, mở một cái gì để thu hút lao động, thì làm cho người khác có việc làm cũng là một việc rất là có phước và có tinh thần xã hội. Mà người Phật tử phải như vậy chứ đừng nghĩ những việc thiện đơn giản, đừng nghĩ những việc thiện đơn giản là chỉ cầm tiền cho người ta,
[1:18:44]rồi người ta ăn một vài bữa hết, mình phủi tay không có trách nhiệm, nên có cái tinh thần sâu xa hơn, xã hội hơn, và sẽ được xã hội người ta ca ngợi vì mình làm việc thiện đúng hướng, nó như vậy đó. Ở đây ai giàu mà mở những doanh nghiệp có nhiều nhân viên, lao động, có không? Có không? Nếu chưa có thì mình cố gắng làm điều này ha, cũng là cái mà giúp đỡ xã hội đó, tạo thêm việc làm cho xã hội. Trong cái vấn đề kinh doanh, chúng ta để ý những điều này để tránh cái nhân quả. Thứ nhất, đừng bao giờ thế chấp cái nhà mình đang ở để lấy tiền làm vốn kinh doanh. Đây là điều vi phạm nhân quả. Hầu hết, nghĩa là 90% những người nào mà thế chấp
[1:19:33]cái nhà lấy tiền kinh doanh sẽ mất cái nhà đó. Tại sao? Tại sao? Tại vì mình hưởng gấp đôi cái phước mình đang có. Ví dụ như là cái phước của mình chỉ là cái nhà đó thôi, nhưng mình cầm cái giấy nhà mình đi vay tiền, mình cầm cái giấy nhà mình đi vay tiền thì mình lấy tiền mình mới làm ăn thì người ngoài họ nhìn vô họ thấy mình sao? Có phải mình tự nhiên giàu gấp đôi lên phải không? Có căn nhà đang ở mà lại có số tiền lớn để làm ăn nữa, có phải mình đang giàu gấp đôi không? Mà như vậy phải là hưởng quá cái phước của mình không? Phước mình chỉ có căn nhà, tự nhiên giống như thành gấp đôi, phải là mình đang hưởng quá cái phước không?
[1:20:18]Phải không? Thì sau này nó sẽ sao? Nó bù nó âm lại. Âm lại nghĩa là đến lúc đó mình không có cơ sở làm ăn mà cái nhà mình ở cũng mất luôn, phải mua lại cái nhà nhỏ để ở đỡ thôi. Đó, đó là cái trên nhân quả đó. Mà đây là chỗ tế nhị tinh vi lắm, nhiều người bị lắm. Khi mà tôi nhìn thấy cái điều này, có một lần tôi nói với một cô Phật tử, tôi nói cái việc cấm kỵ không nên thế chấp nhà mình đang ở lấy tiền làm ăn, sẽ mất. Cái cổ nói: "À, đúng rồi. Con thấy là 10 người hết 9 người mất luôn cái nhà đó." Thì tôi cứ nghĩ là cái suy nghĩ đó là của riêng tôi, chưa chắc nó vào trong cuộc đời nó đúng. Nhưng mà khi nghe nói là điều đó đã xảy ra rất là nhiều.
[1:21:02]Mà trên nhân quả là như vậy, mình đã hưởng gấp đôi cái phước của mình cho nên sau này nó bù lại, không còn nữa. Thứ hai nữa là đừng có phô trương sự giàu sang, đừng phô trương sự giàu sang. Nghĩa là mình giàu mình phải biết khiêm tốn kín đáo lại, tại vì nếu khoe ra thì ăn cướp nó nó tới, nhưng không phải. Nó là vì lý do cái khoe ra làm mình tổn phước. Hễ càng nhiều người họ kính trọng sự giàu sang của mình thì mình càng mau hết cái phước giàu để trở thành nghèo trở lại. Cho nên cứ kín đáo là tốt. Cái kín đáo nó cần thiết trong mọi việc, kể cả trong việc tu hành nữa. Ví dụ cái người đó mỗi ngày đều tụng kinh, lễ Phật, ngồi thiền.
[1:21:49]Mà đụng ai cũng khoe, đụng ai cũng nói: "Tôi ngày nào cũng tụng kinh, lễ Phật, ngồi thiền." thì tự nhiên sẽ có chuyện xảy ra khiến không làm được nữa, không ngồi thiền, không lễ Phật được nữa. Lạ vậy đó. Hễ là cái gì tốt mà mình khoe ra thì nó sẽ mất, nên càng kín đáo chừng nào càng tốt chừng đó. Đó là cái khôn ngoan của người Phật tử mình đó. Ví dụ như mình giàu 10 thì mình khoe ra chừng một hai thôi. Còn bao nhiêu để dành làm làm phước, phước âm thầm trong đó. Dạ. Dạ dạ. Ừm.
[1:22:29]Thì trên nhân quả à thì coi chừng mất cái nhà của mình. Dạ. Dạ. Không biết sao, nhưng cái vụ quẹt xẹt lại lát coi chừng nhà mình thành nhà nhỏ. Dạ dạ, thì chuẩn bị mà tìm cái nhà nhỏ nè coi chừng. Dạ, cái điều mà cầm nhà mà để lấy tiền dễ mất luôn cái nhà lắm, trên nhân quả là vậy đó. Tới chừng cái nợ tới mà mình nghĩ đó ví dụ như mình mượn cái thời hạn là một năm, mình nghĩ một năm dư sức giải quyết phải không? Dư sức có tiền để trả lại ngân hàng tại vì mình nghĩ là cái chương trình mình làm 2 tháng sau mình đã có tiền để trả lại ngân hàng lấy cái giấy nhà lại. Mà không ngờ tới 11 tháng, 11 tháng rưỡi vẫn chưa giải quyết được gì hết.
[1:23:13]Trường hợp xảy ra nhiều lắm, vì nhân quả là như vậy, không có dễ đâu. Có một điều nữa là những nhà giàu nên tránh nè: Đừng chiều chuộng con cái khi có tiền. Khi có tiền, đừng chiều chuộng con cái, điều đó làm hư con mình. Đây là điều ác độc với con mình đó. Mình tưởng mình thương con mình chớ mình cho con mình hưởng cái sự giàu sang là hại con mình đó, là hại con mình rất là nặng nề đó. Vì cái đứa bé nó hưởng thụ giàu sang sớm, nó sẽ phát sinh hai điều trong lòng nó: Cái điều thứ nhất là sự kiêu ngạo, ỷ mình giàu coi thường những người nghèo. Mà tôi gặp cái này nhiều. Cái thứ hai là mất ý chí tại muốn cái gì có cái nấy,
[1:24:00]muốn cái gì có cái nấy, đứa bé mất ý chí lớn lên nó hư. Ít nhất là hai điều đó chưa nói tới những điều khác, nhưng hai cái điều đó làm hư con mình. Những tỉ phú ở bên nước ngoài không bao giờ cho con mình hưởng cái sự giàu sang. Như có một cái ông tỉ phú vậy, khi ông chết ông để lại toàn bộ gia tài cho cơ sở từ thiện, con ổng không hưởng được một đồng xu nhỏ. Kỳ lạ vậy. Rồi có trường hợp có một ông tỉ phú ổng đang rất giàu mà con ổng phải đi làm thuê, không cho tiền con mình để sống để xài nha, hoặc là không cho con mình đến làm cái chỗ của mình nữa, buộc nó phải đi làm cho người khác làm cái gì đó làm.
[1:24:38]Nghĩa là tự nó phải vươn lên, tự nó hiểu ý nghĩa đồng tiền, không được phí phạm. Không được ỷ cha mẹ mình có tiền rồi mình sống bừa bãi, vung vít. Mà cái lối giáo dục đó mình thấy khắt khe mà kỳ thực là đúng. Có cái gia đình như tôi quan sát cũng không giàu lắm nhưng làm thì cũng có tiền. Con muốn cái gì được cái nấy, muốn cái gì được cái nấy. Thì kết quả là gì? Tụi nó không có thèm học tại nó nghĩ cuộc đời nó không có gì cần phải phấn đấu. Rồi sinh cái tật lười biếng, bị mất ý chí rồi, sinh cái tật lười biếng: việc nhà không làm, giờ học thì nhiều khi bỏ bê, sai cái gì cũng không thèm làm hết.
[1:25:15]Và tôi thấy là tương lai tụi nó ảm đạm rồi đó. Con người như vậy lớn lên sẽ mất cái giá trị của mình, mất tư cách của mình. Cho nên cái người Phật tử mình biết đạo mà được giàu sang thì phải chú ý đến con cái. Nhiều khi việc mình xây nhà lớn, sắm sửa mọi tiện nghi cho tụi nó hết, dễ sinh tụi nó hư lắm. Hiện nay chúng ta thấy cái tình trạng mà những người con của nhà giàu mà hư hỏng báo đăng tùm lum có thấy không? Hút ma túy nè, bỏ học, đua xe đến nỗi thậm chí rồi đi cướp giật luôn, điều tra ra là cha mẹ đều giàu có hết. Vì cha mẹ không biết dạy con, chỉ biết nuông chiều thôi, ỷ mình làm ra tiền rồi chỉ biết nuông chiều thôi.
[1:25:59]Mà còn một điều này trong nhân quả nữa nè, trong nhân quả nè: Cái đồng tiền bẩn sẽ nuôi thành những đứa con hư.
[1:26:08]Thêm một điều đó nữa. Đồng tiền bẩn sẽ nuôi thành những đứa con hư. Nghĩa là đồng tiền mà cha mẹ nó làm ăn lươn lẹo, hối lộ, tham nhũng, chèn ép người khác mà có thì đồng tiền đó mà cho con nó ăn cả một cái tuổi đời của nó, ăn toàn cái đồng tiền bẩn thỉu đó thì sau này nó không có đạo đức, chắc chắn không có đạo đức trong cái vô hình tác động, lớn lên nó sẽ phá tán làm cho mình vô cùng đau khổ. Đó là nhân quả, không cách nào tránh được. Cho nên thà mình làm tiền ít nhưng đồng tiền lương thiện thì con mình sau này không hư. Nhân quả là vậy. Rồi thêm một cái ý kiến nhỏ cuối cùng là cái này nói cho những người trẻ tuổi thôi, nói cho những người trẻ tuổi:
[1:27:00]Nếu chúng ta muốn phát huy một cái nghề nghiệp làm ăn nên bắt đầu bằng một kỹ thuật chuyên môn. Vì xưa nay những nhà tỉ phú như vậy hết á, họ có cái nghề rất sâu rồi họ thêm cái tài quản trị tổ chức giỏi mà họ giàu lên. Giống như là bên đây người giàu nhất thế giới là ai? Ai? Hỏi mấy người trẻ tuổi nè. Bill Gates, phải không? Bill Gates là Chủ tịch của Công ty Microsoft, giàu nhất thế giới. Thì ổng đầu tiên là ổng giỏi cái kỹ thuật về phần mềm của vi tính, rồi sau đó ổng giỏi thêm cái quản trị tổ chức nữa và làm được rất nhiều điều, kinh doanh vô cùng thành công. Nhiều người như vậy hết, ngay cả như ông Henry Ford
[1:27:41]là ông mà lập ra cái Công ty xe hơi Ford đó, ổng cũng vậy, ổng cũng chính là người đầu tiên mày mò chế cái máy xe hơi. Vợ ổng phải đổ từng muỗng xăng vô trong cái bình pít-tông, mỗi lần muỗng xăng đổ vô cái nổ một cái ầm, pít-tông nó nổ một cái, cái cốt máy nó quay một cái. Ổng nghiên cứu từng chút như vậy đó, cho đến khi mà ổng chế được cái hoàn chỉnh, rồi ổng thuê nhân viên, điều hành tổ chức, cái hãng xe thành công tới bây giờ. Rồi tôi biết một người vậy, chỉ có cái kỹ thuật gia truyền là làm đậu phộng thôi, làm đậu phộng mà bây giờ cái sản phẩm đó đi khắp thế giới luôn, là đậu phộng gì? Tân Tân.
[1:28:20]Đó, bằng một cái gì chuyên môn á, thêm cái tài quản trị nữa thì sẽ giàu. Cho nên thầy nói mấy người Phật tử trẻ trẻ tụi con phải ráng giỏi một cái kỹ thuật, giỏi thật sâu và sáng tạo những cái điều mà chưa ai biết. Cái điều gì mình làm á là nó đáp ứng được nhu cầu của xã hội, đó là việc thiện đó. Như ông Chủ tịch Sony nãy nói đó: "Đem đến lợi ích cho xã hội, cung cấp cho xã hội thật nhiều sản phẩm" là cái tư tưởng làm phước, tư tưởng làm thiện. Thì người tuổi trẻ tụi con bây giờ phải vậy, phải sáng tạo nghĩ ra những cái gì mà xã hội sẽ cần, đóng góp cho xã hội bằng cái kỹ thuật nào đó sắc bén.
[1:28:59]Rồi mình chỉ bổ sung thêm cái tài quản trị nữa là sẽ có thể tiến bộ, làm giàu được. Và khi có cái cơ sở trong tay rồi thì đối xử tốt với người nhân viên. Và khi giàu lên rồi thì dùng đồng tiền đó để mà truyền bá đạo đức vì như hồi nãy chúng tôi nói cái cao quý nhất là gì? Là truyền bá đạo đức. Cho nên người Phật tử chúng ta cái lý tưởng cuối cùng làm ăn cho giàu cho đã đời mọi cái, rồi cuối cùng vẫn là làm sao truyền bá được cái đạo đức ra trong cuộc đời. Đó là cái phước mà lớn nhất, không gì bằng được. Đời đời mình không bao giờ mà gặp cảnh khổ nữa khi mà mình cả cuộc đời đem đạo đức cho người khác như vậy. Có ai hỏi cái gì không?
[1:29:42]Còn vài phút.
[1:29:47]"Không có tiền cho con ăn học..."
[1:29:54]Thì phải ráng cho nó ăn học biết sao giờ?
[1:30:00]Thì đương nhiên người không được ăn học là họ thiệt thòi, cả trong cái tư duy, cái suy nghĩ của họ nữa. Người có ăn học vẫn đỡ hơn nên cha mẹ vẫn phải hy sinh, lo cho con cái ăn học là vậy. Dạ. Vâng. "Mình làm phước phải tội?" Làm phước gì mà phải tội? À à à. Lại nói nhiều mặt, ví dụ mình thấy phước ở mặt này nhưng mà tội ở mặt khác. Nó có nhiều trường hợp như vậy lắm. Có nhiều trường hợp làm phước ở mặt này, tội ở mặt khác. Ví dụ như cái mà nuông chiều con cái mình thấy giống như là thương yêu, tốt với con nhưng mà hại nó về sau cũng là cái làm phước phải tội. Hoặc là cái người đó họ muốn nhậu...