[0:08]Nam Mô A Di Đà Phật. Kính thưa toàn thể quý Phật tử, như vậy là hôm nay chúng ta lại gặp nhau. Hôm nay thì ngày thứ ba là chúng tôi xin phép được trình bày vấn đề đạo lý nói về phước và đức. Thường thì chúng ta cũng hay nói phước đức chung mà không phân biệt được phước là gì và đức là gì. Và trong cái cuộc sống tu hành của chúng ta thì chúng ta biết thế nào là tạo phước, thế nào là tu đức cho rõ ràng, và hai cái vấn đề đó liên quan, hỗ trợ nhau như thế nào, cũng như chúng ta phải hiểu những cái phức tạp của cuộc đời vì sao mà có. Như ai cũng biết, đạo Phật đặt trên nền tảng của luật nghiệp báo nhân quả, nghĩa là ai gieo cái gì sẽ gặt lấy cái đó.
[1:15]Nhưng rồi có một số người thắc mắc là tại sao mà chúng tôi thấy có mấy người giàu mà không có đạo đức, à có những người hiền lành, tốt bụng mà nghèo khổ. Như vậy, luật nhân quả có đúng chăng, phải không? Nhiều người thường thắc mắc điều đó. Thì hôm nay, chúng ta cùng nhau giải đáp các cái vấn đề đó. Thì trước hết, chúng ta định nghĩa phước là gì và đức là gì. Phước có được là do làm lợi ích cho chúng sinh. Chúng ta nhớ điều đó. Nói phước là cái gì thì chúng ta chưa có định nghĩa liền, mà chỉ nói như thế này: là phước có được là do mình làm lợi ích cho chúng sinh, đó là cái căn bản. Ví dụ như là khi thấy một người nghèo khổ,
[2:17]chúng ta giúp đỡ họ vượt qua cái cơn khốn khó, tức có nghĩa là làm lợi ích cho họ thì chúng ta có được một phước, một chút phước, à cái phước vô hình tích luỹ. Có phước chưa có nghĩa là chúng ta được cái quả báo lành liền, chưa hẳn như vậy. Có phước thôi, phước để đó, bây giờ tốt. Rồi phương khác, chúng ta gặp một người bệnh, chúng ta đem thuốc thang lại để giúp họ vượt qua được cái cơn bệnh hoạn, thế là chúng ta tích thêm được cái phước nữa, chứ chưa hẳn là chúng ta được cái quả báo tốt liền, chưa hẳn. Hoặc là khi mà chúng ta gặp mọi người, ví dụ như là người lớn tuổi, người đáng kính, chúng ta biết lễ độ,
[3:11]tôn trọng, nhã nhặn, vân vân, cái đó cũng thành cái phước, là biết kính trọng những người đáng kính. Mình biết tôn trọng mọi người, nó cũng thành một cái phước tích luỹ lại. Cái phước đó nó sinh ra cái quả báo gì? Người mà biết tôn trọng mọi người, nhất là biết kính trọng những người đáng kính thì được cái quả báo là luôn luôn ở vào những cái địa vị lớn khiến cho mọi người phải kính phục trở lại. Đó, cái quả báo là như vậy. Nhưng mà thời gian mà chúng ta đang còn tạo phước đó, thì quả báo chưa có. Có khi mình hãy còn là một người tầm thường, à hãy còn là một người học sinh nghèo, một người công nhân bình thường.
[4:00]Nhưng nếu mà biết tôn trọng mọi người, thì cái phước để được cái địa vị lớn nó đã có sẵn, nằm đó, chờ ngày nó thành cái, cái hoa cái trái.
[4:14]Hoặc ví dụ như là chúng ta quen biết bạn bè, chúng ta biết đường làm ăn, rồi chúng ta thấy người bạn mình nghèo khổ, không có phương tiện để sinh sống, mình hướng dẫn, giúp đỡ tạo cái sinh kế cho người đó, làm cho người đó có cái có cái đường để làm ăn, họ có tạo được cái cuộc sống của họ thì như vậy cũng là một cái phước lớn. Thường thì ông bà mình có dạy khôn, có dạy khôn là thà cho vàng chứ không ai chỉ đàng để đi buôn. Tức là cái bí mật nghề nghiệp, cái mánh của nghề ta giữ lại, đừng có tiết lộ ra ai biết, bởi vì sợ sau sẽ có sự cạnh tranh trong nghề nghiệp. Thì cũng hợp lý thôi. Tuy nhiên, có những cái cũng cần phải phổ biến,
[5:08]giúp đỡ người khác cùng làm ăn thì mình cũng thành được cái phước. Người mà giúp đỡ người khác cái sinh kế, cái phương pháp để sống á, thì đời đời không có bị cái thất nghiệp, mà thường là công việc làm ăn trôi chảy, cũng là một cái phước. Hoặc là bây giờ có cái vấn đề tế nhị là bảo vệ môi trường á, hoặc là chúng ta sống nơi nào, chúng ta bảo vệ cái môi trường như mình trồng những cây xanh, mình bảo vệ không cho cái tiếng ồn nó nó đập vào tai mọi người, hoặc là mình không có mở xe, mở máy mà khói um mù mịt, giữ cho nó trong sạch môi trường cũng thành cái phước, mà bây giờ thế giới đang báo động.
[6:00]Hoặc là mình là người biết đạo lý, đã từng tu học, theo quý thầy để mà học hỏi, thọ Bát quan trai giới, vân vân, mình biết nhiều hơn những người họ chưa biết, thì mình có duyên với người nào, mình đem đạo lý đó để hướng dẫn họ, khuyến khích họ cùng tu hành thì cái phước đó cũng rất là lớn. Mà chính ra cái phước này mới mới quan trọng. Ví dụ như một người nghèo, mình cho họ một một lạng vàng, nhưng mà bởi cái nghiệp của họ là không thể hưởng được, họ không đủ phước để hưởng một lạng vàng, họ bỏ túi, sao bữa đó xui xui sút chỉ rớt mất, lọt túi tiêu luôn, thì không hưởng được. Cho nên vì đó, nhiều khi mình giúp họ thế cũng tùy cái phước của họ nữa.
[6:49]Cho họ bỏ túi lủng túi rớt mất cũng vậy à. Còn mình cho họ một cái đạo lý, họ mà nghe được, họ áp dụng đạo lý đó trong cuộc sống, thì cuộc đời họ nó thong thả từ kiếp này sang những kiếp khác. Đó đó là cái làm phước rất là lớn. Chứ còn bố thí vật chất thì cũng chỉ là tạm bợ, qua đi lát mà thôi. Ở đây các Phật tử nhớ cái mà bố thí pháp, cái hướng dẫn người khác đạo lý để tu hành cái công đức nó thật là vô lượng vô biên. Cho nên chúng ta đừng có thờ ơ việc này, đừng có thờ ơ. Ví dụ như mình là ông là bà ở trong nhà, thì cũng ráng đem đạo lý để mà khuyên dạy con cháu. Còn mình là cha là mẹ, hoặc là bạn bè,
[7:41]những người mà có duyên với mình, có thể nghe mình khuyên bảo, cũng ráng đem cái đạo lý mà giúp cho họ có một đời sống cao đẹp hơn, thì cái phước này thật là thật là tuyệt, tuyệt vời. Cho nên nói như vậy cũng vô hình giống như là chúng tôi tự khen mình, phải không? Tại vì chúng tôi cũng là những người mà đem đạo lý để rao giảng. Mà đúng như vậy, quý thầy đi tu cũng vậy, nếu thầy đi tu chỉ thọ hưởng sự cúng dường, giúp đỡ của người thí chủ mà không biết đem đạo lý để hướng dẫn người ta thì mắc nợ không có cách nào trả. Còn nếu mà một vị xuất gia đó, một vị tu hành biết đem pháp để hướng dẫn người khác thì mới có thể trả
[8:40]được cái món nợ mà mình đã mang nặng của đàn-na tín thí. Thế còn ngoài ra thì không có cách nào bằng hết. Ví dụ như là chúng ta thấy đôi khi quý thầy cũng đi tụng đám, hoặc là chú nguyện giùm cho Phật tử, hoặc là làm một số các Phật sự khác. Nhưng mà các Phật sự đó có thể có phước, nhưng không thể nào bằng được cái thuyết pháp chân chính để giúp người vượt khỏi cái biển mê sông khổ này. Thì không đợi phải là người đã xuất gia mới có thể bố thí pháp, mà ngay cả các Phật tử còn ở tại gia mà mình có thể sống với đời đạo hạnh cho mọi người tin được thì cũng có thể thuyết pháp cho mọi người. Nhưng quý vị nhớ là phải sống cho gương mẫu trước,
[9:36]chứ mình không thể mà nói đạo lý, nói xong đây, quay qua kia mua xị rượu với con khô mực ngồi nhai rồi nói tiếp thì người ta không nghe đâu, nhớ cẩn thận. Hoặc là thấy đi tụng kinh mà cũng giảng pháp dữ lắm, mà quay qua hàng xóm thì chửi lộn tơi bời thì mình nói không ai nghe nữa. Cho nên cái cái giá trị, cái bằng chứng để mình có thể thuyết pháp cho người khác là ráng giữ gìn cái đời sống của mình được tốt đẹp để làm cái niềm tin cho mọi người.
[10:10]Hoặc là ví dụ như mình thấy nơi nào đó cất trường học, nhất là những cái làng quê còn nghèo khó, mình cũng phụ giúp để cất cái trường học cho các trẻ nhỏ có nơi để học hành, thành cái phước tích lũy cho mình của đời sống vị lai, sau này mình luôn luôn là một người thông minh, học giỏi. Hoặc là cất chùa. Thường thì khi mà giảng pháp thì ít phải có ít có nói đến vấn đề mà cúng dường cất chùa, tại sao biết không? Tại mình là người tu mà mình giảng là cất chùa đi, có phước lắm, cúng cho thầy đi, có phước lắm, nó khác gì dụ dỗ người ta. Nghe nó kỳ lắm, cho nên thường thì chúng tôi né né không có nói, để ai hiểu nghe ông thầy giảng ổng dụ cúng trăng.
[11:00]Nhưng mà thực sự sự thực thì như vậy, là khi cất chùa, mình thờ Phật, từ nơi đến ngôi chùa,
[11:11]cái bóng chùa che chở cùng với Phật, thì người ta đến chùa người ta nghe cái tiếng chuông, nghe cái tiếng kinh, thấy bóng dáng ông thầy đạo mạo dù chưa nói lời nào, người ta cũng giải tỏa bớt, bớt hung hăng, bớt hung hăng. Đó làm cho mình cũng có phước, tất cả những người mà góp công góp của cất ngôi chùa cũng có phước. Như thầy kể câu chuyện ở trên
[11:38]núi của thầy, tuần trước có vài phật tử khoe với thầy hai ba người tại những người ở nhà không ai trị được tới thầy, thầy dòm mắt thấy sáu tia, thầy dòm mắt thấy: trời ơi giang hồ quá, sao đem lên đây rồi biết làm sao đây? Nhưng mà sau họ lại thấy họ cũng sợ luôn. Rồi cái họ cũng tối cái rồi kêu thôi đi tụng kinh họ cũng tụng kinh, tối thì nói ngồi thiền họ cũng ngồi thiền, ban ngày nói thôi đi phụ thầy trồng cây cái họ cũng đi trồng cây, rồi ở đâu năm mười bữa gì thấy cũng ngoan ngoãn không có gì quậy, ăn chay ăn chè cũng ngon lành, rồi về sao bộ cũng nhớ thầy lâu lâu cũng lên thăm. Làm cho ai cũng ngạc nhiên nói thầy chắc là có gì hay lắm nha,
[12:18]mà thật ra không có gì hay, thầy dòm cái người đó thầy cũng sợ, mà sao họ dòm thấy họ cũng sợ thầy không biết sao. Cho nên mình thấy, mình thấy một cái ngôi chùa một cái ngôi chùa mà hiền lành,
[12:32]coi như ấm áp, có những vị tu hành tương đối cũng có cái lợi cho đạo đức của cuộc đời, cho nên mà cúng chùa, cất chùa nuôi Tăng cũng có phước lớn chứ không phải không. Nhưng thầy nói thì nói, đừng nghĩ thầy dụ dỗ đặng về chùa thầy cúng à, không có đâu.
[12:52]Ngoài những cái phước mà mình đối với chúng sinh, còn có cái phước mà mình đối xử với bậc Thánh nữa. Ví dụ như là nãy thầy có nói là mình biết tôn trọng tất cả mọi người thì mình được cái phước lớn là sau này mình luôn luôn ở một địa vị cao sang, khiến cho mọi người nể phục, đó là nói chúng sinh tất cả. Nhưng nếu trong đời mình mình có duyên phước gặp những vị Thánh, những bậc chân tu, những người mà đạo hạnh thanh tịnh hoàn toàn, nếu trong đời mình có phước gặp những vị đó mà mình biết kính ngưỡng, biết cúng dường, biết học hỏi, thì cái phước này nó gấp bội bội lần cái phước mà mình tôn trọng với mọi người thường.
[13:41]Nhưng mà điều hiếm, cái bậc Thánh trong đời thì hiếm có, mà nếu có thì những vị đó cũng ẩn danh, mai danh ẩn tích khó tìm. Một ví dụ như là nói một cái hạt giống mà gieo xuống miếng đất tốt thì nó được cái mùa bội thu, cũng vậy, một cái cái lòng, một cái tâm niệm cung kính trong lòng mình khởi lên được đối với một bậc Thánh chân chính thì cái phước đó thật là không thể diễn tả hết được. Nó đời đời kiếp kiếp nó luôn luôn làm cho mình ở một địa vị cao trọng, khiến cho mọi người phải nể phục. Và chẳng những như vậy, nó còn gieo vào trong lòng mình một cái nhân để trở thành Thánh nữa, hay như vậy.
[14:24]Mình gặp một bậc Thánh, mình kính trọng, cúng dường, ca ngợi, lễ bái, học hỏi, thì cái nhân đó nó ra cái quả là ngoài những cái phước thế gian vân vân, nó còn có cái phước xuất thế gian, là đến một lúc nào đó mình có thể tu tập để làm Thánh được, để có thể giải thoát giác ngộ được, chứ không phải là tầm thường. Hồi nãy giờ mình nói về Phước, bây giờ mình nói về Đức. Đức là gì? Đức có được là do thanh lọc nội tâm, cái câu định nghĩa như vậy. Thầy cũng chưa thể nói đức là cái gì mà chỉ nói: Đức có được là do thanh lọc nội tâm. Phước á là mình làm lợi ích cho người ngoài, người chung quanh, còn đức á là do mình thanh lọc chính cái tâm hồn của mình.
[15:19]Ví dụ như là hồi nào giờ mình là người ích kỷ thì mình thiếu đức, nhưng bây giờ mình biết tu tập, đến với Phật pháp, mình buông xả cái ích kỷ đó, tâm hồn mình biết vị tha, luôn luôn sống vì mọi người, thì cái tâm đó á, cái tâm mà không còn nghĩ cho mình nữa, cái tâm mà lúc nào cũng vì mọi người thôi, thì đó là cái đức, đó là cái đức. Mặc dầu có thể mình chưa làm được gì cho người khác, chỉ cái tâm thương yêu mọi người đã là cái đức, đã là cái đức. Hoặc như là nào giờ mình là người nóng nảy,
[16:02]ai nói một tiếng mình còn nhịn, nói tiếng thứ hai là mình phải phản ứng, mà nếu họ nói tiếng thứ ba là coi như tay chân mình giữ lại không được nữa, rồi đó đâm lộn ra rồi phải đi nhà thương, nhà khó, thì mình có tính nóng nảy như vậy, bây giờ đến với Phật pháp, mình biết tu tập, mình đạt được cái hạnh nhẫn nhục, tức là dù người ta có nói xấu, có chửi mắng, có nói xỏ nói mé, có vu khống, vân vân, lòng mình vẫn bình lặng như là mặt nước hồ thu, thì đó là cái đức, đó là cái đức. Cái đức nó không phải là cái làm lợi ra bên ngoài mà là cái tu sửa bên trong tâm hồn của mình. Người nhẫn nhục được, có thể giữ tâm bình thản,
[16:50]không lay động bởi những khen chê, bởi những cái nghịch cảnh bên ngoài, đó là sự nhẫn nhục, đó là cái đức. Hoặc là có thể trước kia khi mình chưa biết đạo, mình là con người tự cao, luôn luôn thấy mình hay và thấy người khác không bằng mình, ví dụ như ai nói cái lời nào thì cũng rình rình nghe cái chỗ hở người ta để mà bắt lý bắt bẻ, hoặc là nghe một người khác khen một người nào đó mình thấy khó chịu, mình không muốn ai được khen, không muốn ai là người tốt người giỏi, mình chỉ muốn mình là người hay hơn thôi, có cái tâm tự cao. Thì nay mình biết đạo, mình mình thấy rõ ra một cái biển học mênh mông mà
[17:38]mình chỉ là hạt cát, mình thấy mình rất thấp, rất dở, còn những người khác hay hơn mình, có thể là họ có những cái nhược điểm, nhưng mà nếu xét kỹ, họ vẫn có những cái ưu điểm đáng kính trọng. Thì khi mình suy nghĩ như vậy, tâm hồn mình lắng xuống, mình không còn tự cao tự đại, mà luôn luôn biết mình là nhỏ, là kém, thì đó cũng thành được một cái đức, thành được một cái đức, đó là cái đức, chứ không phải là cái phước. Hoặc là nói cái tâm biết ơn. Thường thì sao? Thường thì mình giúp ai một điều gì mình không bao giờ quên, nhưng mà ai giúp mình một điều gì thì mình không bao giờ nhớ. Cuộc đời nó kỳ cục vậy, nên mình làm ơn cái mình kể hoài tới chết còn
[18:29]kể nữa, nhưng mà ai làm ơn mình, họ vì họ giúp mình rất nhiều lần, chỉ một lần làm mình không bằng lòng là mình phủi sạch cái ơn đó, hận họ, ghét họ liền, mình không nhớ tới những điều họ đã giúp mình, mười lần họ giúp mình, chỉ cần một lần họ trái ý mình là mình thù hận, mình ganh ghét, mình quên mất mười lần trước họ đã từng giúp mình. Con người vốn là như vậy, con người vốn là vô ơn. Nay chúng ta biết đạo thì chúng ta phải tập biết ơn, nghĩa là ai đã từng giúp mình một điều gì mình không quên cái ơn đó. Tất cả những bậc Thánh đều có cái đặc tính là biết ơn, giống như ngài Xá Lợi Phất khi mà nhờ tôn giả A-sa-di
[19:18]giới thiệu Đức Phật, thì ngài mới đến gặp Đức Phật để tu, cái ơn đó một chút đó thôi, suốt đời ngài không quên, không bao giờ quên, luôn luôn ngài biểu lộ sự biết ơn đối với tôn giả A-sa-di. Hoặc là Đức Phật, trong cái lịch sử Đức Phật thuật lại rằng, sau 49 ngày, 49 ngày ngài nhập định dưới cội cây bồ đề, thì cây bồ đề đã che sương che nắng để ngài ngài nhập định suốt thời gian đó và ngài đắc đạo, ngài thành Phật. Ngài ngài ngồi ngài nhập định thêm để an hưởng cái phúc lạc của cái quả vị Phật. Khi mà ngài rời cây bồ đề đứng lên đi đó, ngài đi được mấy bước, ngài quay lại nhìn cây bồ đề và ngài đứng bất động nhìn cây bồ đề suốt bảy ngày.
[20:18]Thì ở đây trong sử tích ghi lại rằng, cái lời dạy, cái điều đầu tiên mà Đức Phật dạy cho mọi người là lòng biết ơn. Lúc đó ngài chưa có ai để ngài nói lên một lời nào, ngài chỉ yên lặng nhìn lại cây bồ đề bảy ngày, bất động bảy ngày nhìn cây bồ đề để biểu lộ sự biết ơn là cây bồ đề đã che sương che nắng cho ngài suốt thời gian mà ngài tu tập, mà nhờ đó ngài có được cái quả vị hôm nay. Thì chúng ta cũng vậy, chúng ta xem lại tâm hồn mình, trong suốt cuộc đời này chúng ta mang ơn không biết bao nhiêu là người, từ bậc sinh thành cha mẹ đã sinh dưỡng chúng ta, cho đến thầy cô giáo, vân vân, rất nhiều rất nhiều, ngay cả
[21:10]cái người công nhân cuốc từng lát cuốc ở ngoài đường đó, xới đường đắp lại, vân vân, cũng làm chúng ta biết ơn, trừ những người mà đào cuốc để lại những ổ gà đi qua té thì không nói, chứ còn bình thường mà cái người họ làm đàng hoàng, làm đường cho mình đi mình cũng phải nhớ ơn. Thì cái phước là cái mà mình làm lợi ích cho chúng sinh bên ngoài, còn đức là cái tu sửa nội tâm bên trong. Đó chúng ta phân biệt hai điều. Bây giờ chúng ta để ý cái, phân biệt cái quả báo của hai loại đó.
[21:50]Cái sự biểu hiện của phước là những niềm vui đến từ bên ngoài. Những niềm vui đến từ bên ngoài là do mình làm lợi ích cho mọi người, cho nên bây giờ cái quả báo ta thấy là nó từ bên ngoài nó tới. Định nghĩa này cũng tương đối thôi, không phải là tuyệt đối, nhưng cứ như vậy. Ví dụ như là khi mình sinh ra, bỗng nhiên may mắn mình nằm trong một gia đình giàu có, đó là cái phước đến từ bên ngoài. Hoặc là trong cái đường làm ăn buôn bán của mình có vài dịp may mắn để mình phất lên, hoặc là trong đời mình, mình gặp nhiều người tốt họ giúp đỡ mình để mình thăng tiến trong đường đời, hoặc là vì lý do gì đó bỗng nhiên cấp trên họ quyết định
[22:40]thăng chức cho mình, giao cho mình những cái nhiệm vụ quan trọng, vân vân. Đó, đó là những cái niềm vui, những cái sự thành tựu từ bên ngoài mà đến. Ở đây có ai mua vé số trúng chưa? Mua nhiều chưa trúng, nhiều năm chưa trúng. Còn có ai có mà giấu không? Không dám thò đuôi. Thì đó, ví dụ như là chúng ta lỡ xui mua nhầm tờ vé số trúng độc đắc, cái thì sao? Nhớ đừng có đứng tim mà chết. Rồi mình, đó cũng là cái niềm vui đến từ bên ngoài, gọi là cái phước biểu hiện của nó là cái đó. Những cái thành công, hoặc là sức khỏe, hoặc là mình đẹp, đẹp trai, đó, vân vân, nó cũng là những cái phước mà mình đã gieo tạo từ đời trước.
[23:28]Còn cái biểu hiện của đức á, cái quả của đức là cái niềm vui nó có từ bên trong, nó có từ bên trong. Ví dụ như là, ví dụ như là
[23:43]cái này chắc người nào tu thì sẽ cảm nhận được. Như trước kia mình là người nóng nảy, bây giờ tâm hồn mình tịch lặng, người ta chửi tạt vô mặt mà lòng mình bình thản, an nhiên. Lúc đó mình sẽ thấy cái niềm vui, sẽ thấy cái niềm vui nó tỏa ra từ cái sự bình an trước nghịch cảnh. Hoặc là trước kia mình là người tự cao, bây giờ mình biết khiêm hạ, đối với mọi người mình đều cung kính, bỗng nhiên mình sẽ thấy một niềm vui của cái sự khiêm tốn đó. Cái này nó không thể diễn tả bằng lời được. Nó không giống như là cái niềm vui khi chúng ta nghe một khúc nhạc, hoặc là niềm vui khi chúng ta trúng số độc đắc,
[24:26]hay là nghe tin con mình thi đậu cao, à vân vân, hay là nghe người nước ngoài, Việt kiều về gửi đô la về, vân vân, không phải cái đó. Mà nó lạ lắm, lạ lắm, chỉ người nào đã từng tu đến chỗ này sẽ cảm nhận điều đó giống nhau. Là khi mình khiêm tốn được, mình biết kính trọng mọi người, bỗng nhiên lòng mình có cái niềm vui mà không diễn tả được. Chỉ tự người có làm được điều đó thì sẽ thấy, còn người nào không làm được thì Thầy không diễn tả được. Phải không? Như vậy cái phước là những cái niềm vui đến từ bên ngoài, còn cái đức là cái niềm vui nó ở trong tâm hồn của mình. Nhớ điều đó. Giờ qua phần thứ hai, mình nói tương quan giữa phước và đức.
[25:18]Thường á thì đức là cái gốc mà phước là cái ngọn. Ví dụ như mình có thương người, thì thương người là cái đức phải không? Thì mình mới sao? Mới bố thí, mới giúp đỡ ai đó, vân vân phải không, là bắt đầu tạo phước. Khi mình biết bố thí, giúp đỡ là tạo phước ra bên ngoài, còn cái lòng thương người là cái đức ở bên trong. Như vậy cái đức là cái gốc mà phước nó là cái ngọn.
[25:47]Ví dụ như trong một cuộc tranh cãi, giành giật, mình là người có cái nhẫn nhục thì sao? Mình mới biết nhường nhịn, phải không? Như vậy nhẫn nhục là cái đức ở bên trong mà nhường nhịn là cái phước ở bên ngoài. Mình nhường cho người khác được cái ưu tiên hơn, tức là mình có cái phước. Ở đây có ai hay nhường không? Hay là hay giành? Đây ai là chuyên gia giành giật? Nhất là sao? Giành gia tài đó. Thấy cha mẹ là già già là mình thấy mệt rồi, thấy rầu rồi. Cái nhà đó bắt đầu sắp có chuyện rồi. Còn người mà biết nhẫn nhục đó, tức là nhẫn nhục là cái đức bên trong thì mình nhường nhịn, nó là cái phước ở bên ngoài.
[26:32]Hoặc là mình có biết ơn, biết ơn là cái đức ở bên trong, thì mình sao? Mình mới đền ơn, phải không? Mình có biết ơn, mình mới có đền ơn, chứ không biết ơn thì sẽ không đền ơn. Thì biết ơn là cái đức ở bên trong mà đền ơn là, là cái phước ở bên ngoài. Hiểu không? Dễ hiểu đúng không? Đâu có gì khó. Dễ hiểu. Nhưng mà có trường hợp có những người mà họ giúp mình rồi họ không còn nữa hoặc mình không gặp nữa thì làm sao mình đền ơn? Sao đền ơn? Ví dụ, ví dụ như là cha mẹ mình là người đã giúp mình nhưng mà đã qua đời, ví dụ đã qua đời, thì mình làm sao đền ơn? Hoặc là một cái con đường mình đi ngang qua,
[27:24]biết bao nhiêu mồ hôi, nước mắt, công sức của người đổ xuống đó, mình làm sao gặp họ để đền ơn? Thì phải đền ơn bằng cách nào? Ai biết, trả lời coi thêm. Có những người mình mang ơn mà mình không gặp để đền ơn thì mình phải làm sao đền ơn?
[27:52]Hả? Cụ trả lời rất là hay, là có những người mà mình không gặp nhưng mình vẫn đền ơn được bằng cách gì? Thương yêu tất cả mọi người, làm lợi ích cho tất cả chúng sinh. Ví dụ như là mình mang ơn cha mẹ mình đã sinh cho mình một hình hài, nuôi dưỡng, dạy dỗ mình, nhưng bây giờ người không còn nữa, mình muốn trả ơn cho cha mẹ mình thì mình làm sao sống xứng đáng giữa cuộc đời này, sống một cuộc đời tốt đẹp, thương yêu giúp đỡ tất cả mọi người. Đó, đó là mình đem cái đạo đức mà cha mẹ mình đã dạy cho mình để mà làm lợi ích cho mọi người. Đó là câu trả lời đó, sự đền ơn vĩ đại nhất, phải không? Giống như Phật, coi như Đức Phật,
[28:36]Ngài khổ công tu tập, hành đạo, giáo hóa, chúng ta ngày hôm nay hưởng được không biết bao nhiêu là lợi ích từ nơi nơi Ngài. Nhưng mà Đức Phật đâu còn để mình, để mình đền ơn. Mình có đem nải chuối lên cúng, lát bưng xuống ăn mất tiêu, phải không? Thì làm sao đền ơn Phật? Chẳng những không đền ơn mà còn để nải chuối vô cầu xin đủ điều nữa, tưởng là Đức Phật còn ở đó. Cầu xin Phật mai con bán đắt, con thi đậu cao, hay là chồng con đừng có vợ bé, vân vân đủ thứ chuyện. Hay là tưởng ổng còn sống, chẳng những không đền ơn Ngài mà còn xin xỏ đủ điều, vân vân. Thì chúng ta thấy, trường hợp như vậy đó,
[29:18]cái đền ơn đúng nghĩa nhất đối với Đức Phật là làm sao mình thực hiện lời dạy của Ngài và làm lợi ích cho cuộc đời mà mình đang sống đây. Đó, rõ ràng. Phải không? Bây giờ có trường hợp, có người có đức mà không có phước, lạ vậy. Thường là mình thấy hễ có đức thì sẽ tạo được phước phải không? Bởi vì, nhưng mà có trường hợp có người có đức mà không có phước. Đố ai biết tại sao? Nghĩa là tâm họ tốt
[29:50]nhưng mà họ không có phước, cuộc đời vẫn nghèo khổ, vất vả, khó khăn, không giàu sang, mà đều tâm họ rất tốt. Có ai biết lý do gì không? Dạ, bác này nói rằng là tại đời trước, đời trước trót gieo cái nghiệp, đời này mới biết tu. Thì cũng đúng, nhưng mà thế này, mình nói trường hợp là cái người có đức từ kiếp trước luôn đó, là từ kiếp trước
[30:13]cũng có đức, kiếp này cũng có đức mà vẫn không có phước. Tại vì sao?
[30:23]Tại vì tuy người này tâm tốt nhưng thụ động, không làm phước. Có trường hợp như vậy. Ở đây không biết là các Phật
[30:34]tử có gặp chưa, chứ Thầy cũng gặp nhiều người như vậy, tâm họ thì rất tốt, nhưng mà không hiểu tại sao họ, họ không có siêng tạo phước.
[30:53]Nó có cái gì thụ động trong con người họ, họ không có siêng tạo phước. Thầy gặp nhiều rồi. Mình biết người này là người thiếu phước, mặc dầu nhiều đời tới nữa họ vẫn là một người tốt, nhưng họ không có phước, cuộc sống vẫn cứ thiếu thốn, nghèo khổ, lận đận, lẹt đẹt vậy thôi. Mặc dầu tâm họ rất là hiền lành, rất là bao dung, rất là nhẫn nhục. Tuy nhiên, có cái điều thế này: Người nào mà thụ động, chưa phải là người có đức thật sự, chưa phải là người có đức thật sự. Ví dụ thế này, ví dụ trong gia đình, trong gia đình thôi, tới ăn cơm xong rửa chén, thì cái người mà hễ mà liếc xuống thấy thau chén
[31:38]cái là lảng đi chỗ khác, thì người đó làm sao? Có đức chưa? Người này rõ ràng có thể người đó hiền lành đó ha, ăn nói dịu dàng, cười cười, hiền lành, gặp khách vô chào hỏi lễ phép đồ cũng ngoan ngoãn dữ lắm, nhưng mà liếc thấy thau chén là lảng đi chỗ khác. Ví dụ vậy thôi. Thì cái đó là nó vẫn có cái gì bất toàn, giả dối ở trong lòng mình. Cho nên nói người lười biếng cũng là người ác là vậy. Mình không nghĩ đến cái cực khổ của những người chung quanh mình. Có thể là mình tốt khía cạnh nào đó, nhưng mình không đủ cái ý chí để chịu cực chịu khổ mà gánh vác cái khổ cho mọi người, thì mình vẫn còn cái ác nằm ngấm ngầm ở trong lòng mình, phải không?
[32:22]Ở đây có ai thấy thau chén mà lảng chưa? Trừ con của cô Hoài ra.
[32:29]Thầy thầy nói cái thông cống là cái việc nhỏ, chứ trên đời này nó còn nhiều cái thao lắm. Còn nhiều cái công việc vất vả cực khổ, mà mình phải biết gánh vác giùm cho mọi người. Cho nên hễ nếu mình có lòng thương người, thì cũng cần một cái ý chí, cần cái ý chí có thể chịu cực chịu khổ, chịu gian chịu khó để gánh vác giùm cho mọi người, thì đó mới gọi là đủ cái đức. Mà người mà đủ được cái đức đó, thì cũng là người biết tạo phước, luôn luôn siêng năng tạo phước. Ở trong chùa á, thầy cũng từng sống qua những cái đại chúng đông người, thầy biết. Người mà sống siêng năng á, à, siêng năng lúc nào cũng lo làm việc Tam
[33:17]Bảo, lo cho huynh đệ, à cũng lo cho người khác tu hành, thì người đó luôn luôn là người có đức hạnh tốt, mà về sau họ rất là có phước. Tại vì chính cái mà siêng năng chịu cực chịu khổ để lo cho người khác, nó làm cái phước rất là lớn. Nó tích lũy từng ngày từng ngày, mỗi ngày một chút một chút, lâu ngày thành cái phước rất là lớn. Cho nên người lười biếng không bao giờ là người tốt đâu. Có thể là họ tốt ở một số mặt nào đó, nhưng nếu họ còn lười, chắc chắn chưa hoàn toàn là người tốt. Cho nên mình gặp một cái người mà nói người này có đức mà sao không có phước, thì phải hiểu: cái đức của họ chưa có tròn, chưa có trọn vẹn.
[33:58]Nó vẫn còn một cái gì còn còn sai đúng nằm ở trong.
[34:04]Bây giờ ở cái trường hợp: có phước mà không có đức. Có phước mà không có đức là những người giàu sang, vị thế mà không có đạo đức, không có tốt. Lý do tại sao? Ai biết lý do tại sao?
[34:26]Có một cái câu chuyện, ngày trước thầy đọc qua một phóng sự viết trong cái tạp chí Văn nghệ Quân đội, viết về hai đứa trẻ, hai ba đứa trẻ lang thang sống trong cái hẻm mà không có giấy tờ. Mỗi đứa đi làm một nghề rồi tối chui rúc vô cái xó đó để sống với nhau trong một cái con đường nào đó của thành phố. Thì một lần đến xin cái ông, một cái ông chủ hãng nào đó, tại vì nghe nói ông này là rất là hảo tâm, làm phước rất là tốt. Khi một cái ca mổ của dính đít á, ca mổ mà hai đứa bé dính nhau dính đít á, ổng đã tặng 200.000đ, 200.000đ. Có ngàn có có bỏ ngàn. Nghĩ là chắc ổng là người tốt, mà tới tại cái xó hai đứa ở cũng gần ổng,
[35:14]nên vô xin ổng cỡ 2.000đ hay 10 tháng, thì ổng cho hai cái bạt tai đuổi ra.
[35:22]Câu chuyện nó ngắn thôi không có dài, nhưng mà làm thấm thía. Trên đời này cũng vậy, có những người làm phước không phải thực sự vì lòng thương người, nó không xuất phát từ cái đức bên trong, mà vì để khoe khoang, để quảng cáo, để lấy lòng cấp trên. Như là thầy cũng thường thấy ví dụ thấy ví dụ như ở một cái xã, một cái thôn xóm đó có một cái cầu đi qua lại khó khăn, thì cái ông chính quyền ở cái địa phương đó ổng mới cất cái cầu lại, à muốn xây sửa sang cái cầu để cho mọi người qua lại dễ dàng. Nhưng mà trong cái việc làm của ổng là việc tạo phước bởi vì nó có lợi cho mọi người, nhưng cái mục mục đích thực sự của ổng,
[36:13]cái động lực thật sự để ổng làm là không phải vì thương người, mà vì lấy lòng cấp huyện. À, để coi như cấp huyện xuống thì thấy ông này biết lo cho dân để thăng ổng lên chức. Nó có cái động lực thật sự, nó không phải là lòng thương yêu con người mà vì lấy lòng cấp trên thì họ cũng tạo phước. Thì quả khiển người này cái nhân quả như thế nào? Thì rất rõ ràng là: người tạo phước sẽ được. Ổng làm cái cầu có thể là bằng tiền của ổng thì được. Cho mọi người qua lại thì những kiếp sau ổng luôn luôn là người giàu có, sung sướng, đầy đủ, vân vân. Nhưng có một phần kém duyên. Bởi vì cái thuở trước mà ổng làm cái cầu đó,
[37:00]ổng không vì thương tất cả mọi người mà chỉ vì lấy lòng cấp trên. Cũng như cái ông chủ hãng gì đó mà tặng cái ca mổ dính đít 200.000đ, 2 triệu gì đó, không phải vì thương hai đứa nhỏ tật nguyền đó, mà vì có cái tên mình trong hàng triệu quảng cáo để quảng cáo cho cái hãng của mình. Thì đời sau họ vẫn có phước bởi vì có làm phước mà, nhưng không có đức. Nên mới tặng hai cái bạt tai cho hai đứa trẻ nghèo khổ vô danh. Tặng cho nó 2.000đ không ai biết hết, chứ còn tặng bên kia 200.000đ nhiều người biết. Nên tặng. Đó. Vì vậy mà chúng ta chúng ta thấy trên cuộc đời này nhan nhản những người
[37:40]không có đức mà phước rất lớn. Cho nên chúng ta đừng thắc mắc tại sao thấy cái người đó ác mà giàu, thấy người kia hiền mà nghèo. Chúng ta bớt thắc mắc chưa? Với một cái nữa: cái người mà không có đức mà phước họ lớn thì đó là cái mối nguy hiểm cho xã hội, cái mối nguy hiểm cho xã hội. Nhưng mà ở đây có ai xem phim Con Bạch Tuộc, Một Mình Chống Mafia? Thầy cũng chưa được coi bộ phim đó nữa. Lâu lâu ghé nhà phật tử thấy chiếu loáng thoáng vậy đó, rồi nghe nói người hùng Cattani. Thì mình thấy những cái tay mà trùm mafia đâu phải không có phước, phải không? Đâu phải không có phước. Tiền của nó là tiền triệu, tiền tỷ đô la không. Thế lực rất là mạnh.
[38:29]Đàn em, tay chân đủ thứ người, nhưng mà hoàn toàn không có đạo đức. Đó là những người mà nó phá vỡ hết mọi cái cái trật tự, cái nền nếp của xã hội. Đều những người những tên rất nguy hiểm cho đời. Nhưng mà sao? Nhưng mà nó rất có phước. Cho nên những người mà không có đạo đức mà phước lớn là cái mối nguy cho xã hội, không có tốt. Từ cái nhận xét đó thì chúng ta rút ra một cái cái phương châm. Mà thật sự chính thầy, thầy cũng áp dụng cái phương châm này: nếu cái người đó chưa có đạo đức thì đừng tạo cơ hội cho họ làm phước nhiều. Tạo cơ hội ít cho họ làm phước nhiều nếu người đó chưa có đạo đức.
[39:14]Bởi vì sau này khi phước họ lớn mà họ không có đạo đức thì rất nguy hiểm cho những người khác. Trong chùa thầy cũng vậy. Cái người mà thầy nhìn thấy không có đạo đức thì không giao những nhiệm vụ quan trọng. Thầy chỉ giao những công việc bình thường bình thường, không cho họ có cơ hội để làm phước lớn. Họ chỉ làm chút chút vậy thôi, cái làm nghề thầy cũng không cho. Bởi vì sợ sau này họ có phước lớn rồi họ khuynh loát mọi người thì tâm họ không tốt. Thì trong gia đình hoặc là trong những người mà làm thủ trưởng cơ quan hay gì gì cũng vậy, nhớ điều này: cái người mà chưa có đạo đức, đừng có cho họ những cái cơ hội làm phước,
[39:53]mà chỉ nên khuyên họ tu đức thôi, tu tập, chuyển đổi cái đạo đức bên trong. Cái đó nó bền vững, nó chắc chắn hơn. Nó là cái gốc thật sự. Còn nếu họ phước lớn quá thì bất lợi.
[40:10]Bây giờ phần thứ ba, chúng ta hiểu sâu về phước một chút. Nãy giờ nói phước để định nghĩa chung chung.
[40:22]Thực sự, cuộc đời này mọi điều đều tương đối. Nó không có cái gì có giá trị hoàn toàn. Nói phước, thực sự nó có lẫn tội ở trong. Nói thiện, nó có lẫn ác ở trong. Không có một điều gì hoàn toàn thiện, cũng như không có một điều gì hoàn toàn ác. Nhớ điều đó. Ví dụ thế này: bây giờ cúng chùa, giúp cho chư Tăng thì đó là thiện hay ác? Thiện hay ác? Bây giờ
[41:07]cúng chùa nè, giúp Tăng nè, việc đó là thiện hay ác? Thiện, phải không? Thiện. Nhưng mà ác, việc thầy chứng minh rằng ác. Lúc trước khi mà ngày xưa khi thầy nhìn ra điều này thầy cũng giật mình. Ban đầu thầy ngạc nhiên lắm. Khi nhìn lại lịch sử, lịch sử Phật giáo qua các xã hội, qua các thời kỳ, thầy ngạc nhiên là: có những lúc mà đạo Phật suy đồi đến mức thê thảm. Có những lúc mà giống như ở bên Ấn Độ, Hồi giáo qua họ giết sạch các nhà sư cao cấp. Hoặc là bên Trung Hoa có những thời gian mà các vị vua họ lên họ tiêu diệt Phật giáo, đuổi Tăng không cho tu, chùa đập phá. Thầy mới ngạc nhiên. Thầy bảo:
[41:44]nếu Phật pháp là linh thiêng, à Long Thần Hộ Pháp là quyền uy quyền uy mãnh liệt thì tại sao là không giữ gìn để Phật pháp trường tồn? Có những giai đoạn mà Phật pháp hoại diệt hẳn như thế? Thế là hồi mới đi tu, thắc mắc ghê gớm. Nhưng mà sau này khi hiểu được rồi thì thấy: đúng, cũng có thời kỳ, cũng có thời kỳ.
[42:11]Và chính cái sự đãi ngộ quá mức cho chư Tăng cũng là cái mầm mống để làm cho Phật pháp suy đồi. Bởi vì sao? Chúng ta cứ nhìn bình tĩnh mà thấy. Mình kính trọng những người tu, đúng, giúp đỡ cho các vị đó yên tâm tu hành để giáo hóa chúng sinh, đúng. Nhưng sao? Mình kính trọng quá rồi những vị chân tu thì họ có thể bình thản được trước cái sự cung kính, đãi ngộ của mọi người, họ bình thản được. Nhưng mà rất nhiều rất nhiều người khác trông thấy cái cảnh mà chư tăng được đãi ngộ quá mức cái họ phát tâm đi xuất gia. Phát tâm xuất gia mà có xuất gia rất nhiều mà các thầy thì nhẹ dạ há, cứ cho xuất gia một cách dễ dàng, rồi lần lần sao?
[43:04]Ở trong đạo rất đông những thầy tu mà không phải là chân chánh phát tâm xuất gia. Họ vào bởi vì thấy sự đãi ngộ quá mức. Mình nói tu hành tức là khổ hạnh phải không? Nhưng mà rõ ràng không, bây giờ có thể có xe cúp đi, chính thầy cũng có xe để đi, hoặc là sao? Có chùa cũng có thể có video, có ti vi, hoặc là có rất nhiều những cái tiện nghi mà một người ở ngoài chưa chắc có được. Một người ở ngoài chưa chắc có được, có khi họ có chiếc xe đạp đi là đã không có, mà đời sống của các tu sĩ đang lần lần trở nên sang trọng. Phật giáo mình còn ít, những tôn giáo khác còn gấp bội lần nữa. Và chính cái điều đó, chính cái đời sống sang trọng
[43:44]của người tu sĩ nó hấp dẫn mọi người xúm nhau. Lúc đó làm sao? Lúc đó thì thầy tu rất đông mà sao? Có phải là Phật giáo đang hưng thịnh không? Thấy người tu đông mà có phải là đạo Phật đang hưng thịnh? Lúc đó đạo Phật đang mục rỗng, đang mục rỗng. Cho nên thấy nghe nói đúng là cất chùa rồi cúng chùa hết tâm là thiện. Nó vẫn là cái mầm mống để mà tàn phá đi rồi. Thiện Chúng ta thấy thì ngó chuyện nhỏ thôi là chúng ta cũng thấy cái đời này
[44:29]không có cái nào thiện hoàn toàn, không có cái nào ác hoàn toàn. Trong phước có tội, trong tội có phước. Trong thiện có ác, trong ác có thiện. Rồi tới những cái thời đại mà những vị vua họ tàn phá đạo Phật, có phải họ ác không? Phải họ ác không? Ác quá mình tưởng, không dám đâu. Chưa chắc ác đâu. Là thế này, đôi khi họ thấy những người mà xuất gia không chân chính nhiều quá, thì cũng cần có một sự thanh lọc là bằng sự đe dọa, đuổi, mắng, đánh đập, phá chùa, đuổi tăng chúng ra khỏi, không cho tu, vân vân, thì những người nào trong những người mà không thật tâm tu đó, chỉ vì cái đời sống dễ, dễ dàng mà đi tu thì những người đó là dọt lẹ, đi ra ngoài liền. Phải không?
[45:11]Còn những người mà chân tu đó, chịu cực, chịu khổ bám lại, sống rừng, sống núi để mà sống một cuộc đời bình dị, đơn sơ, thanh lọc nội tâm của mình, để lấy đời mình làm tấm gương sáng cho mọi người noi theo. Thì những người đó dù cái cảnh khổ có có thảy đến, họ vẫn vững tâm được. Cho nên lâu lâu mà có một cuộc gọi là càn quét, thanh lọc thì rất là tốt để cho đạo Phật được được hoàn thiện, được vươn lên đúng nghĩa của nó hơn là cái sự đãi ngộ đầy nghẹt hết, ở bên trong mục rỗng. Cho nên là đôi khi đừng nghe có những quốc gia mà lấy đạo Phật làm quốc giáo, từ ông vua cũng chạy vào chùa tu, cho nên tất cả ai cũng là tín đồ Phật, vân vân.
[45:59]Chưa chắc là đạo Phật nơi xứ đó là thật thanh tịnh, chưa hẳn những thầy tu xứ đó là chân tu. Tại vì hễ cái sự đãi ngộ quá mức luôn luôn có cái tác đức phụ, cái phụ không tốt. Còn biến sang những cái xứ mà đạo Phật không ai biết tới, mà có người Tuy mình là người có quyền quyết định nhưng đất vẫn là tài sản chung của mọi người trong gia đình. Cho nên luật pháp cũng quy định hễ cha mẹ chết thì con cái kế thừa tài sản. Đó, đó là cái cái chân lý ai cũng công nhận. Nhưng bây giờ mình lấy cái số tiền ra, mình đem bố thí cho người khác, thì giúp đỡ người kia là cái phước nhưng đối với gia đình mình làm mất mát bớt của gia đình mình vẫn là cái tội nữa.
[46:49]Nhưng có thể là tội nặng, nếu nếu nếu thế này: Thực sự thì gia đình của mình không phải dư dả, còn quá thiếu thốn, nhưng mình nghe nói các đạo hữu nói, nói là bố thí cúng dường Tam Bảo phải không? Bố thí cho Phật, cho Tăng đó là phước vĩ đại vô lượng vô biên. Thế là về gạt hết người nhà gạt người đức, đến lúc rước đem cúng hết trơn. Đó, cúng là cúng cho bo bo, cho xe, cho sắm sửa, cho thật nhiều tiền ra. Đến nỗi bên kia họ ăn thì thừa thãi
[47:26]còn gia đình mình thì đói, rách rưới, nợ nần chồng chất. Cái tội này rất là kiếp, ác vô ngần đối với người trong gia đình mình. Cho nên thấy phước bên kia mà tội bên này, thiện bên kia mà ác bên này. Trường hợp này thầy thấy rất có lỗi thế này. Khi mình bố thí tất cả mọi người trong gia đình đều đồng lòng hết, ai cũng bằng lòng hết, tức là ai cũng chấp nhận cái nghèo khổ để bố thí thì mọi người đều có phước chứ không có tội. Còn nếu một mình mình tự quyết định đem đi, là coi chừng mang nợ trở lại, tại vì tài sản không hoàn toàn của mình đâu. Hoặc là hoặc là nói như quý bà ha, từ quý bà đi. Nhiều khi đi chùa thấy chùa vui quá, thấy khiêm nhường thầy quá,
[48:06]còn tiền cũng cưng giữ dằn lắm, cưng nhiều lắm, vân vân. Cái lén chồng lấy đem lại cúng dường. Có phước không? Phước phải không? Cúng chùa, thầy nói cúng chùa có phước và bản thân mang Nhưng mà mang tội nhưng mà có ăn cắp của chồng. Bực, bực tới ông thầy luôn. Chắc vậy, thầy có muốn là phen này gặp ông thầy. Thì khi ngồi nói chuyện thấy bà vợ rất là phát tâm cúng chùa nhưng mà thầy nhìn thì thấy cái ông chồng không nói nhưng mà bất mãn những việc làm bà vợ. Có điều là ổng nhìn, nhìn ổng không nói, nhưng mà lòng ổng hoàn toàn không đồng ý, bất mãn. Thì trong suốt buổi nói chuyện với thầy là ổng chỉ ngồi cười
[48:48]cười cười cười vậy thôi chứ không nói, chỉ có bà vợ nói à. Nhưng mà thầy thấy hai vợ chồng người ta bị ngăn cách rất là xa. Bà vợ nhiệt tình cúng chùa nọ kia vân vân, ông chồng đang bất mãn. Ổng chưa ghét tới ông thầy, cũng còn may, chứ có những người mà nghĩa là bà vợ cúng chùa cái ông chồng lại kêu thầy ra chửi, cũng có. Cho nên cái cúng đó nó có thành cái phước không? Có thành phước được không? Tại vì nó phá nát cái tâm của người kia. Đó, cho nên nó vẫn có một cái cái ác ở trong, không hẳn. Cho nên làm phước khó lắm, không phải dễ đâu. Nhưng từ đây mà nghe thầy nói về phước thì hãy cân nhắc, làm cái gì cho nó trọn vẹn đầy đủ,
[49:28]nó không có chạy trật ra đây, chứ đừng làm tới ngó thấy người ta khen không ngờ tính cái ác ở đằng sau. Thấy không? Để ra một đời người không thấy như vậy. Khi mà tới chừng cái niềm vui nó tới nhưng cũng có nỗi khổ đi theo.
[49:45]Bởi vì mình vừa tạo phước mà vừa tạo tội. Đôi khi bỏ tiền vô túi thấy vui sướng thế nhưng mà bị gãy chân, là vì cái niềm vui vừa tới thì cái nỗi khổ nó cũng đi theo. Bởi vì trong cái ác, trong cái thiện lẫn lộn với nhau. Bây giờ mình nói như là
[50:10]mình thấy người kia bị cảm, cái mình lật đật đem aspirin qua cho họ uống, nói nghe thầy nói ai mà bệnh đem thuốc giúp cho họ uống thuốc, đời sau mình được khỏe mạnh này nọ vân vân phải không? Cái lật đật đem cho uống aspirin. Thế ổng uống vào ổng xuất huyết bao tử ổng đi nhà thương cấp cứu luôn. Có phải như vậy không? Tại vì thuốc hạ sốt nó có tác dụng chữa bệnh này nhưng mà nó cũng có phản tác dụng gây cái bệnh khác. Thì mình thì không rành cái đó, bao trớn nghe đem ra thí dụ vậy, còn người tiêu chảy, thì thầy con
[50:53]đem đem ra thuốc cho uống. Ngày mấy người ỉa chảy, khi người ta uống vừa cầm phát, hai phân hung của nó cũng vào trong, để một hồi làm cho nó bí tắc luôn, trong hầm nó kẹt luôn, phân huyết ung thối ngực lên, sốt phát kinh. Uống thuốc là chết. Chứ người ta người ta người ta về người ta nói, nghe không? Sắp chết cũng vì liều thuốc đó, tai hại. Thấy không? Có phải là duyên không? Thấy không? Tới chừng người ta tới người ta rầy búa xua, như vậy được một cây lúa mà rụng cả hoa, chứ đâu phải là chuyện chẳng thà cho uống thuốc độc, cho uống trúng hay uống trật. Như vậy thấy bác sĩ chữa bệnh nhiều khi mang tiếng.
[51:36]Tốn tiền mà gây hại.
[51:40]Như vậy mình thấy cái việc trên đời cái thiện, cái ác nó lẫn lộn với nhau. Sau này cho uống thuốc cẩn thận. Nghe không? Cẩn thận. Như vậy thế này: Cái việc đánh cá là thiện hay là thiện hay ác? Thấy đánh cá là việc ác hay thiện? Ác hả?
[52:13]Chắc chưa? Chắc chưa? Bà con cũng may đã nói thiện ghê ha.
[52:24]Cho tới bây giờ thì cá vẫn còn là thực phẩm quan trọng của nhân loại. Cơm mắm cũng còn nhưng bớt hơn chút xíu. Nó vẫn còn là thực phẩm quan trọng mà ngày mai nếu chưa, nó không đạt được cái prôtêin vàng thì người ta cũng ăn thôi. Phải không? Đó, nó cũng còn có một số vi ốt và một số khoáng chất vi diệu cần thiết cho con người. Cho nên về khía cạnh đánh bắt cá là ác, bởi vì sát sinh, nhưng về khía cạnh cung cấp được cái thực phẩm, lương thực cho xã hội thì lại thiện. Thấy đúng là một vấn đề mà có thiện, ác rõ ràng. Sát, sát cá là ác, nhưng mà cung cấp được thực phẩm cho xã hội lại là thiện. Thiện, ác.
[53:09]Bây giờ nói nè, có một lần thầy giảng ở dưới quê, có một phật tử mới
[53:18]hỏi: "Thưa thầy, con xịt thuốc sâu có tội?" Thì tôi bảo: "Ủa, thấy xịt xịt thuốc sâu này, diệt sâu rầy để làm chi? Có tội không?" Người đó hét: "Phật tử đây là con có tội." Rồi tôi mới bảo: "Bây giờ ai cũng đều như vậy, ai cũng sợ xịt thuốc diệt sâu rầy là có tội, nhưng mà có người mới đứng lên xịt để cho gia đình có gạo ăn. Đó, thấy không? Cuộc đời nó như vậy đó. Nên cái thiện, ác nó xen lẫn với nhau. Nên từ đây về sau á, mà khi chúng ta nghĩ tới gọi là làm phước á, thì nhớ, nhớ thầy dặn trước, đừng nghĩ tới của người khác, bòn rút của kẻ khác để cho người ta có thể sống, nhớ là có cái phước là việc có cống hiến cho
[54:04]xã hội." Bây giờ ví dụ thêm một cái khái niệm nữa là bênh vực tự do cá nhân.
[54:13]Mình thấy như một số xã hội phương Tây á, họ thấy như là cái thời phong kiến con người bị áp bức quá đi,
[54:22]người phụ nữ là bị bị thiệt thòi, họ đấu tranh cho bình quyền phụ nữ. Họ thấy con trẻ con là bị người lớn ăn hiếp, cha mẹ đánh đập tàn nhẫn, họ ra đạo luật bênh vực trẻ con, cha mẹ không được đụng tới trẻ con. Con người ta muốn sống là sống, họ thấy những xã hội mà tự do con người bị ràng buộc, nói không được nói, suy nghĩ không được suy nghĩ, thì họ cổ vũ là muốn nói gì nói, muốn nghĩ gì nghĩ. Thì mình thấy điều đó thiện hay ác?
[54:52]Thiện hay ác? Hễ nói phải là mình phải phải nhớ, hễ thiện ác nó đi chung là kết luận ác cũng không được, kết luận thiện cũng không hoàn toàn, phải không? Giờ mình sống trên đời này mà không có tự do thì cũng là vô nghĩa, giống như là trong cái câu chuyện ngụ ngôn Ê-dốp, con cọp bị nhốt á. Tên người nô lệ Ê-dốp. Khi người nô lệ đặt trong chuồng, cuối cùng được thả tự do, bởi vì cay nghiệt chủ quá nhiều, biết gia ân, nhưng sau này người ta đuổi phạt. Thì người ta bảo: "Nếu chúng ta tha bổng mày là nô lệ của con cọp đó là không biết tha, bởi vì nô lệ không quyền được lên tiếng chửi cọp. Nhưng nếu mày, thế giới này không phải là nô
[55:40]lệ con cọp đó, người ta đâu tha thứ được". Thì cũng vậy, hoặc là hoặc nô lệ, hoặc là chết. Thì người nô lệ thà là thà chết chứ không thể nào mất tự do. Và khỏi phải mình đi uất ra tiếng được chi để rồi mai người ta lại đi hành quyết nữa. Chấp nhận cuộc sống thà chết chứ không thể sống làm nô lệ. Đó. Như vậy rõ ràng tự do cá nhân cũng giống như là một hạnh phúc của cuộc đời. Như vậy người bênh vực tự do cá nhân cũng giống như là làm một điều thiện. Phải không? Nhưng thật ra có ác. Bây giờ à ở đây có ai coi video nhiều không? Chắc có ai cũng biết hết. Ngày nào mình cũng bấm TV ba bốn kênh, không muốn...
[56:29]không muốn tiếp chuyện ai. Đúng thế. Như ở Tây Á và ở Tây Âu và Canada, Úc, Philippines, Mỹ, v.v... vân vân, mình thấy chính cái tự do cá nhân quá nhiều mà làm xã hội băng hoại, cơ cấu gia đình nó tan vỡ.
[56:52]Và có một lần thầy được nghe một người ở nước ngoài về nói chuyện. Thì khi nghe bà kể xong cái nền văn minh của nước ngoài xong thì thôi, thầy thấy thôi, ở nước mình sướng hơn. Là trong đất nước mà còn giữ được cái truyền thống cổ của phương Đông thì mình cũng còn dễ chịu hơn. Trong cái xã hội mà gọi là tự do cá nhân quá nhiều, họ bất hạnh. con cái không cần tuân phục cha mẹ, là truyền thống gia đình, những cái thiêng liêng của gia đình nó đổ vỡ hết, Cái cái nhân nghĩa người ta không đề cao nữa mà chỉ đề cao hạnh phúc cá nhân, thì thấy rõ ràng là đưa tới thất bại. Như vậy cái mà gọi là bênh vực tự do cá nhân chưa chắc là thiện,
[57:38]chưa chắc là ác, mọi vấn đề đều cũng vậy.
[57:45]Bây giờ thầy hỏi một điều, coi ai ai trả lời được cho nghe hay. Cái người mà làm phước á, có mong, mong sẽ được quả báo? Với người làm phước mà không mong được quả báo, thì tâm niệm khác nhau như thế nào?
[58:06]Ai biết được giơ tay lên? Tức là có người làm phước mong được quả báo, có người
[58:18]làm phước không mong được quả báo. Mời cô. À cô này nói cũng hay. Tức là phước nó nhiều nghĩa, làm phước không có nghĩa là đem tiền cho người ta, có khi giúp việc xây chùa, tạc tượng, đúc chuông, có khi là mình làm nhiều những cái việc, nhưng mà cô này chỉ bàn về người nghèo, giúp đỡ người nghèo, cô không nghĩ là mình làm mà mình không giúp đỡ, để người ta biết ơn mình không? Mà phước là duyên rất là nhiều chuyện lại. Nhưng trên đời này có người làm phước rồi mong sẽ được quả báo tốt, có người làm phước không mong được quả báo. Thì cái kết quả nó như thế này: Cái người mà mong được quả báo á, thì dĩ nhiên quả báo sẽ đến.
[59:14]Bởi vì công bình, làm phước thì cái quả lành sẽ tới. Mình bố thí, cúng dường, đắp đường vân vân thì sau này chắc chắn sẽ được giàu có, khỏe mạnh vân vân. Đó là điều hiển nhiên. Nhưng mà cái đời trước á, nếu mình có cái tâm mong cầu quả báo, thì đời sau khi quả báo nào tới mình sẽ tự cao. Mình sẽ tự hào, à, Mình được giàu sang, được hơn người, sẽ xuất hiện tâm tự cao. Chỉ vậy thôi chứ không có gì khác lắm đâu, chỉ vậy thôi. Chỉ có một điều là đời trước mình mong quả báo, đời sau này khi quả báo tới mình sẽ tự cao vì cái thành tựu của mình, vì cái giàu sang, danh vọng của mình. Đó, mình tự cao chỉ vậy thôi chứ không có khác gì lắm.
[59:58]Nhưng từ cái tự cao đó bắt đầu mình thấy nó nguy hiểm những kiếp tới nữa. Khi mình tự cao bởi cái quyền thế, danh vọng của mình, mình sẽ làm sao? Mình sẽ sao? Mình sẽ coi thường những người thấp kém hơn mình, Phải không? À khi mình tự cao bởi cái địa vị của mình thì mình chắc chắn mình sẽ coi thường những người thấp kém hơn mình. Đó, đó là cái mầm mống của cái tội lỗi về sau. Mình là cái mầm mống. Thì những kiếp sau nữa mình sẽ trở thành người hạ liệt, trở thành người tầm thường trở lại, và có thể gây tội nữa, ha. Đó, nếu mà đời trước mình mong quả báo thì đến cái đời hưởng quả báo mình sẽ tự cao,
[1:00:42]và đời đó mình tự cao thì đời sau nữa mình sẽ trở thành người hạ liệt tầm thường. Đó, đó là nó đi trong ba bốn kiếp như vậy. Còn cái người mà đời trước làm phước không mong cầu quả báo thì đến lúc mà hưởng quả báo họ sao? Họ bình thản, không tự cao. Chúng ta thấy trên đời này cũng vậy, có những người giàu mà rất là hách, phải không? Nhưng có những người giàu mà rất là tử tế, hiền lành. Thì cái người mà đời trước không mong cầu quả báo thì đời này khi họ được giàu sang họ vẫn hiền lành, tử tế. Và khi họ giàu sang họ không có tự cao, vẫn hiền lành thì đời sau nữa làm sao? Đời sau nữa làm sao? Họ tiếp tục đi lên, tiếp tục đi lên.
[1:01:26]Cái phước họ tiếp tục lên mãi, lên mãi cho nó tới vô lượng vô biên. Cho nên bây giờ các Phật tử cẩn thận, khi làm được điều gì đừng mong cầu quả báo để tránh cái tai họa cho nhiều kiếp, nhiều kiếp sau nữa. Nhớ điều đó. Bây giờ hiểu sâu về đức. Hiểu sâu về đức.
[1:01:57]Dạ, ví dụ như con á, tiền con ít có làm ra được, toàn ở nhà làm việc nhà không à. Nhưng mà chồng con á, ví dụ há, ví dụ chồng con có cái bóp, tiền thí dụ á thì tiền hai vợ chồng, tiền đó đưa cho con giữ, con đưa cho ai khó lắm. Mà chồng con á thì theo kiếp không có tu, con mới lén lấy cái số tiền đó con đi cho hoặc
[1:02:17]là con bố thí, thì con có tội không thầy? Con có tội không thầy? Khó hết. Có, có tội, nhưng mà ít thôi à. Bởi vì cái công lao của mình trong gia đình quá nhiều. Tuy rằng tiền chúng ta tìm cho gia đình, nhưng mà cái công lao của mình rất nhiều, nên mình có lén lấy chút ít cũng không có tội nhiều. Không đáng kể đâu, xá thuế bớt cho, không sao đâu. Mà chết xuống dưới rồi bị đòn, bị đòn, mà bị đòn rồi sao thầy? À thì như vậy thì mình chấp... mình chịu cái tội đối với gia đình, thì gỡ lại được cái phước cúng dường, không đáng kể đâu. Thì mình có gì chịu khó mà chịu thôi. Nếu muốn làm phước ở cõi này thì cũng chấp nhận cái tội nhẹ chút,
[1:02:56]chứ trên đời không bao giờ có một cái gì hoàn toàn phước mà không tội.
[1:10:07]Cái tù, tuyên án ảnh là 17 năm.