[0:01]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch chư tôn quý thầy, hôm nay cái bài Quản lý tự viện, bài số bảy phải không ta? Hôm nay bài số bảy, học bài số bảy, tức là quản lý cơ sở vật chất của tự viện. Bài thứ bảy là quản lý cơ sở vật chất. Cái tội phước nó nằm ở đây lớn lắm. Như chúng ta biết là ở trong đạo của mình nhiều khi một miếng cơm, giọt nước cũng tiếc, vì những cái tài sản của Tam Bảo hết sức là quan trọng. Chúng ta có nghe câu chuyện một thiền sư vậy, ngài đắc đạo, coi như là cái uy đức rất là lớn. Một hôm, trong cái thiền thất ngài ngồi thiền, chợt có một vị thần hộ giới hiện ra. Cái ngài mới hỏi là, "Ông là ai?"
[0:51]Nói, "Tôi là thần hộ giới, tức là những vị tỳ kheo mà có giữ giới thì có thần theo." Thì ngài mới thấy là thần hộ giới, ngài mới hỏi là, "Ông xem ta còn khuyết lỡ cái giới nào hay chăng?" Nói, "Hòa thượng thì rất là đạo đức, nhưng chỉ có một điều, khi ăn cơm xong, cái thức ăn mà nó còn dính nơi cái bát cũng là của đàn na tín thí, ngài không nên bỏ." Thế từ đó, ngài mới ăn xong tráng nước vô rồi khoắng khoắng uống luôn, thành cái tục lệ tới bây giờ mà ta áp dụng trong thiền môn quy củ của ta. Tức là cả cái miếng cơm dính mình vét sạch hết rồi, mà cả cái dính chút xíu thôi mà thần hộ giới ổng cũng
[1:30]canh cái đó, ổng chỉnh ngài, ổng nhắc ngài. Từ cái tinh thần đó là tiết kiệm mọi cái vật dụng của Tam Bảo, của đàn na tín thí là cực kỳ cao trong cái đời sống của người xuất gia tu sĩ. Tức là không ai mà có thể tiết kiệm bằng cái người xuất gia cả. Nếu mà nói mà tiết kiệm thì mình là tiết kiệm đệ nhất thế giới. Cái trí tuệ của mình soi thấu từng cái cây đinh, cọng chỉ ở trong chùa. Cái trí tuệ của một cái người đệ tử Phật soi thấu cả từng cái chiếc lá rơi, rồi từng cái giọt nước mưa nó chảy. Cái người mà càng có trí tuệ, càng có đạo đức thì từ cọng kim cọng chỉ gì cũng nhìn thấy và hiểu cái tội phước nằm trong đó hết.
[2:16]Nên vì vậy mà cái việc mà bảo quản vật dụng của Tam Bảo nó là một cái phẩm chất, cũng vừa là một cái nội quy, vừa là một cái tinh thần khôn ngoan của cái người tu sĩ ở trong chùa. Ta cứ nhìn thấy cái một vị thầy tu vậy mà ổng cẩn thận từng cái món đồ sử dụng thì biết ông này có đạo đức mà cũng có trí tuệ. Nhưng mà không phải là người hà tiện. Tại khi cần mà bố thí, cúng dường thì rất là rộng rãi, nhưng mà khi tiết kiệm thì một cái giọt nước, một cái hột cơm cũng không cho bỏ sót. Cái tinh thần mà bảo quản vật dụng của Tam Bảo là vậy. Ta nhớ trong cái chuyện mà của ngài Trí Khải đại sư, là có một cái ông nấu bếp.
[3:04]Ông nấu cơm á, cái hôm đó đang đun củi nấu cơm, cái ổng nhìn củi cháy cái ổng nghiệm được lý vô thường. Ổng ngay đó ổng chứng luôn, ổng ngộ nhập định tại trong nhà bếp luôn hai ngày, ngồi bất động. Khi ổng xuất định ra rồi ngài Trí Khải mới hỏi trạng thái, ổng kể trạng thái xong cái ngài hỏi, "Ông nhập định được hai ngày là chắc phải nhớ tiền kiếp?" Tại vì ngài cũng là một người chứng mà ngài biết, hễ nhập được tới đó là nhớ tiền kiếp, nói, "Ông nhập được hai ngày vậy ông có nhớ được tiền kiếp không?" Nói, "Dạ con nhớ." "Thế tiền kiếp ông như thế nào?" Nói, "Dạ tiền kiếp con là một tri sự ở trong chùa.
[3:34]Nhưng mà con hay bừa bãi là con lấy đồ của chúng đem ra đem cho người ta bừa bãi hoài. Nên kiếp này, cái duyên tu vẫn còn nhưng không còn được làm người xuất gia mà chỉ làm cư sĩ công quả." Cứ vô trong chùa mà làm công quả thôi, không được xuất gia. Làm vất vả để bù lại cái mình đã làm, mình đã sử dụng đồ của Tam Bảo không có đúng. Nhớ cái khủng khiếp chỗ là sử dụng đồ của Tam Bảo mà sai mục đích thì bị đọa luôn, rất là đáng sợ. Đáng sợ vậy. Cho nên cái từng đồng, từng miếng cơm, từng miếng củi, miếng cây, miếng rau, miếng gì à phải nói ta phải sử dụng bằng tất cả cái trí tuệ của mình thì ta mới càng ngày càng có phước.
[4:13]Còn nếu ta sử dụng sai, đọa liền. Kiếp sau đọa liền. Giờ ví dụ như vậy, ta thấy con chó ở trong chùa nó hiền lành, nó lẩn quẩn ở trong chùa coi chừng nó là người tu đó. Mà chỉ vì đời xưa nó đã lạm dụng cái tiền bạc hay là tài sản của Tam Bảo, có khi bây giờ đọa làm thú chứ không biết chừng. Còn cái ông kia ổng tu rất tinh tấn, không bị đọa làm thú nhưng mà chỉ được làm người cư sĩ, không được làm người xuất gia. Ở trong chùa cứ quần quật quần quật mà làm vậy thôi, không có xuất gia. Mà thiền thì chứng, thiền thì cứ chứng. Nhập định luôn hai ngày, tăng chúng chư tu không lại ổng luôn, nhưng mà cái thân phận thì chỉ là người cư sĩ,
[4:49]không phải được người ta kính trọng, là chỉ bởi vì đời trước dùng vật dụng của Tam Bảo sai, sai chỗ. Nên ta hết sức là cẩn thận như vậy. Ta biết tại sao là cái đồ của Tam Bảo với cái đồ của thế gian nó nặng nhẹ khác nhau không? Ví dụ như bây giờ, cái người mà ở ngoài đời họ dùng sai, cái áo, quần của họ họ xài bừa bãi thì nó cũng có tổn phước đó, nhưng mà không bao nhiêu. Hoặc là cơm nước họ ăn thì họ phung phí thì nó cũng tổn phước đó, nhưng mà nó không nặng. Nhưng mà cái đồ gì ở trong chùa rồi mình dùng sai thì tội rất là nặng, mà dùng đúng thì phước rất là lớn. Tại sao cái giá trị của vật chất ở trong chùa nó lại nặng hơn
[5:33]cái giá trị vật chất mà ở ngoài chùa, ngoài thế gian? Ai cho cái câu trả lời giùm. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa Thượng tọa, kính thưa tri sự và cùng toàn thể người chúng. Cái hột cơm ở trong chùa là của đàn na tín chủ, người ta đem vô chùa người ta cúng, người ta cầu khẩn cho mình ăn rồi người ta cầu khẩn ra phước. Tội lỗi người ta đến nhờ mình, mình để là siêu độ cho người ta, hay là làm cho có phước ra là cái hột cơm chùa nặng hơn. Chứ không có còn nặng hơn... Rồi, cảm ơn thầy. Cho tràng pháo tay. Thầy nói gần tới rồi đó. Ai bổ sung? Ai bổ sung thêm như thế nào? Vì sao cái giá trị vật chất trong chùa nó nặng hơn
[6:13]giá trị vật chất ở ngoài chùa, ngoài thế gian? Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa Hóa chủ cùng toàn thể đại chúng. Con, Tỳ kheo Thích Thiện Hậu, con cũng có ý kiến là cái vật chất trong chùa nặng là những người nhiều khi họ phạm một cái tội lỗi nặng, họ làm việc không đúng. Có thể là cái đồng tiền của họ tạo tội, nhưng mà họ nghĩ là mình tạo tội, mình phải đem đồng tiền này vô chùa cúng đặng tạo cái phước lại. Đẩy tội cho mấy ông thầy lãnh hả? Dạ. Thành ra cái cái vật chất này nó nặng nề. Và cái thứ hai nữa là có nhiều người, họ nghĩ là cái tiền mà đem cúng vô Tam Bảo đặng mình có nhiều cái phước lại,
[7:03]đặng cho ông bà, cửu huyền thất tổ của mình được sớm sanh về miền thế giới an lành, và cũng cầu nguyện cho gia đình của mình được an lạc thì cái đồng tiền đó cũng là một cái công sức và sự đóng góp hết sức của mình, có thể là họ nhịn ăn, không cho con cháu họ ăn, nhưng mà họ đem đồng tiền đó đến cúng dường cho quý thầy. Quý thầy nói đều gần tới hết trơn rồi đó. Cũng giỏi chứ không phải không. Nhưng mà chưa tới vào cái lõi.
[7:34]A Di Đà Phật, kính thưa Hòa thượng cũng như quý thầy, cho con trả lời. Thì cái của chùa là cái của Tam Bảo, của thiêng liêng bề trên mà người ta phải tôn trọng. Còn cái của tư hữu của mình á là muốn dùng sao cũng được, không có tội bao nhiêu. Nhưng vì tội của của Tam Bảo là cả mọi người đều cúng vì Tam Bảo, vì của đó là của Phật pháp. Ta không dám đụng đến. Thì cái chùa thì của Phật pháp thì đúng rồi. Ở trong chùa thì của Phật pháp, nhưng vì sao nó nặng như vậy? Thôi cũng có thiện chí, cho tràng pháo tay. Rồi, ai? Ai bổ sung? Dạ Mô Phật. Dạ con thưa quý thầy là con nghĩ con nghĩ là cái thứ nhất á là ở ngoài á là người ta muốn có vật chất là người
[8:23]ta phải đi làm bỏ công, người ta có cái công. Còn ở trong chùa mình á là cái quý thầy mình á là ráng tu và mọi người cúng dường. Cho nên cái vật chất đó là ở ngoài á là người ta có thể tạo ra được, còn mình khó tạo ra được. Cái thứ hai á cái cái quan trọng nhất là cái tâm linh á, là cái tấm lòng á của người ta cúng cho mình á, tức là thiêng liêng. Và người ta trọn gói cả cái công sức, cái công lao, cái mồ hôi nước mắt và có thể là nói là máu xương của người ta để mà cúng cho mình. Cái đó mới là quan trọng. Đều nói gần tới, cứ thiếu một chữ. Quý thầy mình đều nói thiếu một chữ. À rồi, Thầy Minh Chiến.
[9:01]Dạ A Di Đà Phật à. Dạ con kính bạch Thượng tọa. Tại vì đó là một cái sự mà cung kính... Rồi, rồi, rồi, thôi được rồi. Dạ. Rồi, rồi. Tuyệt đối, dạ. Rồi, rồi, rồi, thôi đúng rồi. Chỉ có chữ đó thôi, cung kính. Đúng rồi, nói ra được cái chữ đó. Tức là cái vật chất mà người ta đem vô chùa thì tất cả đều là đàn na tín thí, tất cả đều là công sức. Cái ví dụ như bây giờ một bao gạo ở trong chùa nó cũng giá nhiêu tiền, không biết bây giờ bao gạo nhiêu tiền, nó chả nhớ. Chưa bao không bao giờ mua, không nhớ. Nhưng bao gạo ngoài đời giá tiền nó bằng nhau, công sức bằng nhau, nhưng mà giá trị nó khác là bởi vì khi người
[9:37]ta đem lọt vào trong chùa rồi người ta gởi vào trong đó cái sự cung kính. Thầy Minh Chiến dùng chữ cung kính là trúng xác luôn. Đó, vậy là được rồi đó. Ta gói thêm cái sự cung kính của người ta trong đó cho nên cái giá trị nó vượt lên trên liền, mà có lệ thuộc vào cái mức độ cung kính của người ta, mức độ hi vọng của người ta gói trong cái bao gạo đó, thành thử nó thành ra nặng. Nên ta hay có câu chuyện, thiệt ra câu chuyện này nó không có thật, nhưng mà trong chùa mình hay kể, nói chuyện là ngài A Nan ngài giặt y của Phật cái để y xuống nhúng không chìm á. Nhưng để đá dằn lên cũng không chìm,
[10:08]vì cái y của Phật như có thần thông vậy nên nó không chìm. Cái Phật kêu lấy bảy hột cơm để lên, để hột cơm bảy cơm nó nặng chìm liền. Thì đó là một chuyện ngụ ngôn chứ không có thật, nhưng mà phải hiểu rằng là cái vật chất mà của đàn na tín thí người ta gởi theo cái tấm lòng, nên quý thầy nói dùng chữ tâm linh, chữ thiêng liêng tất cả đều đúng, nhưng mà nhớ nói là dùng cái chữ cung kính. Thành thử nó tăng cái giá trị vượt bực lên liền. Do đó, mọi tài sản của Tam bảo đều rất là là quan trọng là vì vậy. Thì chùa đó có chùa nhiều tài sản và có chùa ít tài sản, có chùa nhiều nhà nhiều cửa nhiều vật dụng,
[10:44]có chùa ít nhà ít cửa, có chùa thì nhiều xe, có chùa ít xe, rồi có chùa nhiều máy lạnh, có chùa cũng ít máy lạnh, có chùa nhiều điện thoại di động, có chùa cũng ít điện thoại di động. Đại khái là như vậy. Nhưng bây giờ vấn đề là thế này: thì ta hỏi là ta phải bảo quản vật dụng rồi xây dựng cái vật dụng, tài sản của Tam bảo lên cho nó khá lên. Rồi có người sẽ nói là giờ bị chùa cũng chưa có nhu cầu, cũng chưa phải có Phật tử đông nên cũng không cần phải xây nhà cao cửa rộng, cũng không cần phải sắm sửa bàn ghế gì nhiều. Có người nói câu đó, nhưng cũng có người nói câu này: cứ xây lên cho đẹp, tự nhiên người ta sẽ đến đông. Đúng không ạ?
[11:29]Ví dụ như trước đây có cái bãi đất hoang nhưng mà ta xây một cái khu du lịch vui chơi lên rồi ta khách tới đông rần rần liền. Ví dụ như cái Đại Nam của cái ông gì đó, ông Dũng Lò Vôi vậy á. Nó chỉ là miếng đất không, không có gì đâu, tới chừng ổng xây lên một thắng cảnh thì người ta kéo tới rất là đông. Rồi bao nhiêu cái tự viện cũng vậy. Bây giờ ta đi trên đường về Sài Gòn ta thấy có một cái chùa mà của nghe đồn của Thầy Lệ Trang gì đó. Về cũng không phải, hỏi ra không phải. Mà cái tháp thiệt cao, cao cả trăm thước á. Tháp nó cao, quý thầy có thấy không ạ? À của Khải Tường, đúng rồi. Đó. Bây giờ thì thấy như vậy chớ ví dụ sau này xây xong rồi
[12:01]ta sẽ thấy là khách viếng nườm nượp, nườm nượp liền. Cho nên, vì có cơ sở vật chất nên người sẽ đến. Còn có người nói thôi đợi người đến rồi thì tôi mới bắt đầu xây để mà đáp ứng cái nhu cầu của quần chúng, thì đó cũng là một lý thuyết. Nhưng mà cũng có một lý thuyết khác cũng có giá trị: cứ xây cho đẹp rồi sẽ thu hút người, người đến. Cho nên hai cái lý thuyết nó ngược nhau, cả hai đều có lý cả. Thì mà tùy khả năng của ta. Ví dụ bây giờ vậy, mình thấy chùa mình vắng vẻ mà cái nhiệm vụ của người tu là phải làm sao thu hút được người ta tới. À, thì bây giờ cái thu hút người ta tới, hôm hôm giờ trước đây chúng ta nói về việc giáo hóa,
[12:40]mình phải đi đến từng nhà mình thăm viếng rồi này người kia để dụ dụ người ta tới chùa giáo hóa. Nhiều khi nấu được miếng bánh đem tặng hàng xóm dụ người ta tới chùa. Nhưng bây giờ nó có một cách để dụ người ta tới chùa nữa là xây chùa cho đẹp. Xây chùa cho đẹp cũng là một cách để thu hút người ta. Xây cái chùa cho đẹp mà mọi người đến vô cái cơ sở vật chất nó dễ thương quá, ờ cái vườn hoa, cái vườn cây, cái ghế đá ngồi, cái thư viện, rồi một cái phòng khách ngồi uống trà, cái nhà vệ sinh nó sạch sẽ. Ù người ta đến tự nhiên ta thoải mái quá. Rồi cái được quý thầy, quý cô hay là những người công quả ở chùa đón tiếp ân cần,
[13:15]người ta thấy thư giãn quá người ta cứ tới chùa hoài, cũng là một thành công. Cho nên ở đây là cơ sở vật chất cũng là một phương tiện để độ người. Để độ người, nên trong cái việc mà hôm nay ta sử dụng vật chất thế nào cho nó nó đúng. Có những thầy được Phật tử cúng dường nhiều, có những thầy ít được Phật tử cúng dường, thì cái phần này thì thôi ta cũng không biết sao mà nói, vì đây là nhân quả của nhiều đời, nha, nhân quả nhiều đời. Bây giờ ta cần có tiền thì ta mới xây dựng, vì không có tiền thì không xây dựng được. Giờ nói là bây giờ không có tiền ít ai cúng bởi vì nhân quả đời trước, mà nhân quả đời trước là sao mình bỏn xẻn à?
[13:55]Ta có phải là vì ta bỏn xẻn cho nên đời này ta ít có được người cúng dường hay không? Có phải không? Có phải là vì lý do là đời trước ta bỏn xẻn nên đời này ta ít có cái phước lộc, ít được người cúng dường? Có đúng không? Có ai có câu trả lời này, nhân quả? Kính thưa Thượng tọa, kính thưa đại chúng, đời trước đây nghe thường nghe câu ông bà xưa nói là: "Sởi lởi thì trời gởi cho, bo bo là trời gò lại." Xưa, hồi xưa câu nói là: "Sởi lởi thì trời gởi cho, mà bo bo thì trời gò lại." Đó, hồi xưa họ nói. Nên À à. Sởi lởi thì ổng gởi cho còn bo bo ổng trời gút lại. Trời cái này. Phải. Thì tới đó là con suy nghĩ theo cái kiếp này mình,
[14:43]nên như họ nói là quá khứ, hiện tại, vị lai. Và kiếp này mình không làm thì kiếp sau không hưởng. Mà kiếp sau nếu không làm thì kiếp sau hưởng, nên cái quá cái đời trước đời hiện giờ mình khổ thì đời trước mình không làm thì đời mình khổ, mà đời này mình làm thì kiếp sau hưởng. Nên con nghĩ là mình phải bố thí thì sau này hưởng cái đó. Dạ, vậy thôi. Cảm ơn Thầy. Cho tràng pháo tay. Có ai có ý kiến gì nữa không? Có ai có ý kiến gì bổ sung cái này? Có phải tất cả những người nghèo đều do bỏn xẻn hay không? Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa thầy giáo thọ và toàn thể đại chúng. Dạ con là pháp danh là Chánh Hộ.
[15:22]Câu của thầy giáo thọ hỏi là cũng đúng một phần, còn một phần nữa là cho dù cái người mà có giàu có của cải nhiều, vật chất nhiều mà mình xài không đúng chỗ thì cũng có nhân quả là nghèo đói. Chính xác luôn. Cái câu này là tuyệt vời, đúng.
[15:42]Nên á, ví dụ như ta nói nghèo hoặc là có khi do bỏn xẻn hoặc có khi là đời trước ta dùng sai, chứ không phải ta bỏn xẻn. Như cái ông tri sự đó, ổng cũng rộng rãi nhưng mà đồ của Tam bảo đem ngược lại cho người thế gian, rồi mất phước luôn. Tại vì cái đồ đó người ta gói trong đó sự kính trọng nhiều lắm và nhiều thứ khác nữa. Rồi còn người ngoài thế gian cũng vậy. Nhiều khi ví dụ như cái ổng vô tiệm nhậu cái ổng gặp cái cô mà tiếp viên mặc ăn mặc hở hang cái ổng rút 100 đô, 200 đô ổng cho, ổng bo. Nhưng mà sự thật 100 đô, 200 đô đó nếu một người khác họ sống được cả tháng trời, một gia đình sống được cả gia đình 1 tháng.
[16:20]Còn đây ổng cho con cô đó 100 đô, cô đó về cô mua son phấn rồi cô đi cô hút chích cần sa tầm bậy tầm bạ. Cái cái dùng sai. Nghèo luôn, nghĩa là cơ nghiệp sụp đổ luôn. Ngay trong kiếp đó là phá sản luôn. Cho nên có nhiều người vậy, như chúng tôi nhớ nhìn mặt thấy người này tâm cũng tốt lắm nhưng mà cứ nghèo, không có cái lộc. Mà có những người nghèo, nghèo đến mà nó tận cùng bằng số không hiểu tại sao luôn mà mình cũng không cứu nổi luôn. Thương thì thương cũng đành chịu mà tánh người ta rất là tốt. Tâm người ta cũng rộng rãi mà nghèo nghèo thê thảm luôn. Mới nói cái này không phải là do bỏn xẻn mà do đời xưa đã dùng sai một cái gì đó.
[16:58]Đã sai một cái gì đó chứ không phải do bỏn xẻn, ớ sợ lắm. Rồi bây giờ vậy. Bây giờ nếu ta may mắn trong kiếp này ta được mọi người cúng dường thì ta dùng cái tiền đó làm sao cho nó đúng để tích phước cho đời sau? Cái này mới là đáng sợ. Thì quý thầy mình á nó có những cái trường hợp mà được cúng dường. Nếu quý thầy được cúng dường nhiều, quý thầy nghĩ là quý thầy sẽ ưu tiên làm việc gì? Cho câu trả lời đi. Nếu quý thầy được cúng dường nhiều, quý thầy ưu tiên dùng việc gì? Mà mình thấy cái lương tâm mình nó thoải mái? Tâm Hiền. Dạ Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Hóa chủ cùng toàn thể đại chúng.
[17:38]Con pháp hiệu là Tâm Hiền. Thì con có ý kiến như thế này: từ Hóa chủ nhắc thì con mới nhớ cách đây khoảng chừng 3 năm về trước. Thì cũng trong một cái câu Hóa chủ nhắc rằng là sợ nhất là cái đồng tiền mình phải nhận thì làm sao cho nó đúng. Thì ở đây con cũng kể sơ lược một chút xíu thôi, khoảng 2 phút. Thì cái năm đó thì nhằm mùng 1 Tết thì có cái cô Phật tử đó là rất là lớn tuổi. Cô đó thì cổ tám mươi mấy 90 tuổi rồi, lưng cổ còng giống như cái chữ cờ vậy đó. Còng xuống vậy. Nhưng để con nghĩ rằng là cô lớn tuổi quá thì cô phát tâm cúng dường cho mình thì mình thấy nó rất là tội. Tại vì sao?
[18:21]Tại vì ta còn trẻ, ví dụ như là người ta có thể là con cháu mà ta cho ví dụ người ta làm ra tiền thì người ta còn có đem thể đem tới cúng dường cho quý thầy để làm Phật sự chuyện này chuyện kia. Còn những những vị lớn tuổi rồi không có tiền, tiền đâu cúng dường. Mà mình không nhận thì không được. Mình phải nhận, khi mình độ cho chúng sinh thì mình bắt buộc mình phải nhận. Khi con nói là: "Thôi Hiền không có nhận của cụ đâu, cụ lớn tuổi rồi để con cháu nó cho cụ nhiêu cụ để dành cụ ăn trầu, hút thuốc hay là cái gì đi hoặc là uống thuốc mua thuốc uống chứ đừng có cúng dường cho quý thầy. Thôi nếu mà có thì đem lại mua bông trái cây cúng Tam bảo chứ đừng có
[18:59]cúng cho quý thầy." Tại sao con so trong lòng con thì cái cụ nói: "Thầy phải nhận cho con mới được. Thầy không nhận con con không nhận không chịu. Một hai phải nhận." Thì khi con nhận đó thì khi nói: "Thôi được rồi, bữa nay mùng 1 Tết, Hiền nhận hết tất cả quý vị lớn tuổi nhưng qua ngày hôm sau Hiền không nhận nữa." Thì con có cái tâm như vậy. Thì khi con giở ra trong trong cái bì thư thì nó có được 50.000 thôi. Thì 50.000 đó thì qua ngày mùng 4 Tết lại thì con có một người Phật tử chở đi ngang đi cúng thì con có thấy cái bà cụ này sao mà thấy nó giống quá vậy ta. Thì con kêu chú Phật tử đó: "Con ngừng lại.
[19:34]Ngừng lại cho cho cho thầy coi thử cái cô Phật tử này có phải hôm bữa mùng 1 Tết đi vô trong chùa không?" Đến nhìn lại thì đúng, cổ đang đi lượm bọc ni lông. Trời, trong 3 đêm đó con không ngủ được. Không ngủ được trong 50.000 này mình không biết là mình làm vào cái mục đích gì. Nếu như mình tu thì mình có thể là hồi hướng cho cụ. Còn nếu như mình xài vào sai mục đích ắt chắc chắn là sẽ đọa thôi. Nên con rất sợ, từ đó con có phát nguyện nói là con không muốn dám nhận tiền của người lớn tuổi là như vậy. Rất là sợ lắm. Nhưng khi mà con cũng xem qua trong cái kinh á thì nói mình không nhận của cái
[20:12]người lớn tuổi thì mình muốn độ cho người ta mình phải nhận của người ta. Từ chỗ đó nên con hoan hỷ, con nói từ nay trở về sau quý vị có muốn cúng dường hay cái gì á thì quý vị lớn tuổi mua bông, trái cây, mua cái gì đó về cúng với Tam Bảo, chứ đừng có phát tâm cúng dường cho quý thầy. Thì đây con không dám nói, nhiều khi con nói nói việc có nhiều quý thầy coi như là xài đồng tiền nó không đúng mục đích thì chắc chắn 100% là sẽ đọa. Thì con nghĩ như vậy thì nếu như nhận được đồng tiền của lớn đồng tiền lớn thì con chắc chắn rằng là xây chùa đắp tượng, đó là niềm công đức lớn cho cho Phật tử. Nam Mô A Di Đà Phật. Dạ rất cảm ơn thầy. Cho tràng pháo tay.
[20:50]Thầy Thầy Thầy Minh Chiến với thầy Tâm An phải không? Nè thầy có ý kiến không? Con kính bạch Thượng tọa, hóa chủ, giảng sư. Thì con có quan niệm thế này: Nếu mà con nhận được đồng tiền đó con sẽ sử dụng ba mục đích. Mục đích thứ nhất á là phụng sự Tam Bảo, xây dựng chùa. Mục đích thứ hai là coi như nuôi dưỡng tăng chúng. Mục đích thứ ba là coi như tham gia phong trào từ thiện. Con có ba cái nhiệm vụ đó. Cái thứ ba là gì? Phong trào từ thiện. À à à, hay, tốt lắm. Cho tràng pháo tay đi. Hay, thầy Minh Chiến. Dạ bạch Thượng tọa, con cũng không có ngoài ý nào khác nữa là một á là xây dựng Tam Bảo, chùa chiền khang trang, sạch đẹp;
[21:34]hai á là tiếp tăng độ chúng, tức đào tạo tăng tài; rồi ba mới đến làm những phước thiện, tức là những cái việc từ thiện rồi bố thí. Dạ, A Di Đà Phật. Nói chung là quý thầy quan điểm rất là tốt, rất là đúng. Thầy Tâm Hiền có cái khiếu nói chuyện, sau này cũng là một giảng sư, cũng đi đây đi kia giảng được đó, người có cái tướng đó, có cái tướng đó. Nói chứ giảng sư cũng có số nha, cũng ngộ lắm, cũng lạ chứ không phải không. Thì đây là hỏi quan điểm cho vui, nhưng quý thầy quan điểm rất là tốt. Đúng là ưu tiên là xây chùa, tại vì tiền nó biến thành cái cơ sở chùa nó nằm rất là lâu, nhiều người được hưởng,
[22:15]cho nên cái người thí chủ họ được phước rất là là lâu bền, nhất là cái xây chùa. Và sợ nhất là vấn đề đập chùa, sửa chùa, sợ nhất. Ví dụ như bây giờ mình đập bỏ cái chùa đó mình xây cái chùa mới thì cái việc làm đó thấy là có phước, nhưng mà ta bỏ đi một khối lượng tài sản rất là lớn mà lẽ ra vẫn còn dùng được thêm mấy chục năm nữa. Đó, cái đây là cái điều ta day dứt lắm, mà quý thầy mình cẩn thận. Có khi ví dụ lúc đó phước mình lớn quá, cái người ta cúng cho mình quá nhiều tiền, đủ sức để mình san bằng hết cái chùa mình đang ở rồi mình xây to lên. Nhưng mà coi chừng, mình đập cái chùa cũ đi mình xây chùa mới
[22:52]thì đời sau nó cũng vậy, sẽ có một thời gian mình không có nhà ở mấy năm á, 3 năm, 5 năm hay 10 năm không có nhà ở. Rồi sau đó mình mới hưởng phước của cái mà cái cái chùa lớn mình xây sau, thì lúc đó mình mới được vô biệt thự, nhà lầu ở sau. Nhưng mà đập cái chùa kia rồi cũng là bao nhiêu là tài sản, tiền bạc ở trong đó, đáng lẽ còn sử dụng được. Nên trong cái nhân quả cuộc sống này nó phức tạp, cái tội phước nó cứ đan xen nhau làm mình rất là khó xử. Chứ không bao giờ mà có thể nói là ta làm việc gì cũng đúng hoàn toàn, quý thầy nhớ như vậy. Cái nhân quả, tội phước nó phức tạp lắm. Đừng có nghĩ mình làm việc gì là hoàn toàn đúng hết.
[23:28]Như da như chúng tôi vậy, cân nhắc tội phước vậy chứ mà khi làm một việc gì biết trong đó mình có cái sai trỏng à. Đúng bao nhiêu phần, sai bao nhiêu phần trong cái công việc đó, biết hết, mà không thể nào không nào tránh được, không bao giờ có công việc gì nó hoàn toàn đúng hết á. Hễ nó đúng chỗ này chứ nó có sai chỗ khác một chút, đúng chỗ này chứ nó sai chỗ khác một chút. Cứ bị cái đó hoài mà suốt cuộc đời chúng ta luôn luôn bị như vậy. Nhưng mà cái trí tuệ của ta là làm sao cái sai nó ít, cái đúng nó nhiều thì thôi tạm tạm ta đi qua cái cõi đời này, tạm ta đi qua một kiếp người này cũng tương
[23:59]đối là giữ được cái lương tâm của mình. Chỉ sợ làm cái sai nhiều mà cái đúng ít, rồi đời sau đọa chết, chứ thường là không có cái gì mà đúng hoàn toàn, không có gì đúng hoàn toàn. Như có một lần vậy, hồi chúng tôi mới lên núi ở vậy, là rừng nó còn hoang sơ, còn thú nhiều lắm. Lúc đó mấy thầy trò đâu có chừng bảy, tám người, mà trong quỹ của chùa quý thầy biết không, là lúc đó chỉ có 500.000đ. Bảy thầy trò sống mà chỉ có 500.000đ để mua gạo ăn thôi. 500.000đ mà cách đây là hai hai mươi mấy năm, hai mấy năm. Lúc đó lên núi rồi thì buổi sáng sớm cái mấy người đệ tử kêu: "Thầy, thầy, thấy ai bắt cái con mễn á." Con mễn đi qua ra ngoài thì
[24:39]thấy cái con hoẵng á, người Bắc gọi là con hoẵng, miền Nam gọi là con mễn á, trói bốn chân nó gánh đi, gánh đi ngang qua chùa. Thấy xót quá, tội nghiệp, dừng lại hỏi: "Thôi bán cho thầy mua thầy phóng sanh." Nó bán nhiêu? Nó: "Dạ, 300.000đ." Nói: "Thầy chùa thầy, thầy mua thầy không có xài, không ăn, thầy thả thôi, bớt đi." Kèo nèo nó bớt còn 200.000đ. Thôi móc 200.000đ ra mua thả, cởi trói. Giờ này chắc nó bị bắt chết lại rồi, nhưng mà lúc đó lương tâm mình không đành. Quỹ chùa 500.000đ là sống cho bảy con người mà mình mua 200.000đ thả con hoẵng đó, nhìn thì thấy có phước á nhưng nó cũng có cái sai là tiền của
[25:10]Tam Bảo, tiền của đại chúng mà lại dùng ra bên ngoài thế gian. Một lần khác, lúc đó là cái năm đó thằng bé đó nó học đại học năm cuối mà nó thì mồ côi. Năm nay là năm cuối, nó phải đóng 700.000đ cái tiền của cái cái khóa học đó, mà nó không còn ai giúp được hết. Những người mà giúp nó bây giờ ai cũng khó khăn hết, nó chỉ trông vào chùa. Mà lúc trong chùa hôm đó chùa có mười mấy người mà trong quỹ chùa còn có đúng một triệu đồng. Mà nói mình không giúp nó, không ai giúp thì nó nghỉ học tội quá, móc ra 700.000đ cho nó đóng tiền học, chùa chỉ còn bảy 300.000đ mấy thầy trò sống với nhau. Thì cái việc đó đó thấy thì có phước nhưng sự thực là sai.
[25:49]Dùng tiền Tam Bảo mà đưa ra lọt ngược ra ngoài thế gian lại là sai, nhưng mà mình không làm thì cũng không đành lòng. Nên quý thầy nhớ vậy, trong cái việc mà sử dụng tiền Tam Bảo không bao giờ ta làm đúng hoàn toàn đâu, không bao giờ ta làm đúng hoàn toàn, nhưng mà mình hết sức cân nhắc để làm sao mà ít sai thôi, chứ không thể không sai, không thể không sai, như vậy. Và bây giờ vậy, tất cả quý thầy trả lời cái câu nãy đều có cái hay là thích dùng cái tiền đó vào việc chùa để mà nó tồn tại lâu dài để cho mọi người sử dụng thì thí chủ người ta có phước, cái ý đó cực kỳ hay. Nên bây giờ ta nói về những cơ sở vật chất của chùa mà ta phải quan
[26:26]tâm, phải bảo quản tạo thành một cái ngôi chùa thành một cái cơ sở đẹp, dễ thương, thu hút cho mọi người đến chùa tu tập. Tăng chúng, tăng ni ta đến ta cũng thích về chùa mình tu, cư sĩ người ta thích về chùa mình tu là nhờ mình quản lý cơ sở vật chất tốt, là từng cái gì cũng hay, cũng đẹp, nhớ như vậy. Bất cứ một cái món đồ gì cũng hay, cũng đẹp, cũng quý hết. Rồi và cho ai đến đây họ cũng được sử dụng một cách thoải mái. Thì bây giờ chúng ta sẽ nêu ra bao nhiêu cái vật chất của chùa mà quý thầy để ý. Thì những điều mà ta nêu ra trong cái bài học hôm nay là cho một cái ngôi chùa giàu có, ngôi chùa giàu có thì chúng ta cứ biết thôi.
[27:04]Thì bây giờ nói trời, chùa tôi đâu có mấy cái này đâu, tôi nghèo, nhưng mà đừng, biết đâu sau này quý thầy rất là giàu thì sao, ha? Nên chúng ta có cái ý niệm trước thôi. Cái chùa mà giàu có, thu hút được người ta tới, người ta tới thấy thoải mái thì cái hạng mục đầu tiên là cái gì?
[27:22]Hạng mục đầu tiên là cái gì, thầy? Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa Thượng tọa, đại chúng. Đầu tiên á thì là các Phật tử thường hay tới chùa nhiều, theo Thượng tọa nói bữa trước á, là nhắc tới nhà cầu. Đúng rồi, thôi rồi rồi rồi, thầy thuộc bài rồi, tuyệt vời rồi, cảm ơn thầy rồi, cho tràng pháo tay. Tuyệt vời, đúng như vậy. Nên cái nhà vệ sinh, nhà vệ sinh khắp nơi. Nhà phòng riêng có nhà vệ sinh, khu sân công cộng cũng có nhà vệ sinh, nhớ cái nhà vệ sinh lại quan trọng nhất. Người ta đến mà người ta thấy nhà vệ sinh sạch sẽ rồi tự nhiên người ta mến cái chùa liền. Đó, đó là cái tiêu chuẩn của thế giới.
[28:02]Ngày hôm nay cái tiêu chuẩn mà văn minh của thế giới lại chính là cái nhà vệ sinh trước hết chứ không phải những cái gì khác. Người ta cũng vậy, chùa mình cũng vậy, cũng theo được cái tiêu chuẩn nhà vệ sinh. Đây nó có cái điều lạ lùng, chúng tôi cũng không hiểu là chúng ta thấy ở trong cái luật của mình á, trong cái luật Tỳ-kheo, luật Sa-di của mình thì vấn đề mà vệ sinh được phân tích rất là kỹ. So với cái thời xưa mà trong chùa cái luật về cái sử dụng nhà vệ sinh hết sức là kỹ lưỡng. Thậm chí là khi mà ta đi vệ sinh ta dùng nước để rửa thì phải rửa bằng tay. Cái tay đó sau đó hồi đó không có xà bông thì phải rửa nước
[28:39]tro ba lần, vì tro cũng là nó có cái xút trỏng, rửa sạch. Mà rửa bằng vật chất rồi chưa xong, còn trong ý niệm mình phải rửa luôn cho sạch luôn là bằng cái câu chú. Cái câu chú gì? Án gì? Trong Tỳ-ni. Quên hết rồi, trời ơi là trời. Án chủ ca ra gia toá ha. Đó là tẩy hết bằng vật chất rồi còn tẩy luôn tới trong cái cái cái ý niệm luôn rồi bằng câu thần chú tẩy luôn, là cái khái niệm về vệ sinh của trong đạo Phật ta cực kỳ là tiến bộ so với thời xưa. Nhưng mà không hiểu tại sao cái đất nước Ấn Độ á là cái đất nước mà xuất hiện Đạo Phật á là nơi mà nhà cửa người ta xây không có nhà vệ sinh. Xây nhà to đùng vô thì không có nhà vệ sinh.
[29:27]Đến nỗi mà chính phủ của Ấn Độ ông phải ra cái lệnh nếu ông cán bộ nào, ông quan chức nào mà nhà không có nhà vệ sinh là cách chức luôn. Thì bắt đầu mấy ông quan chức mới bắt đầu đi xây nhà vệ sinh. Bó tay luôn. Có một cái cô dâu, cổ đi về nhà chồng, rước cổ về tới nhà rồi cổ cần đi vệ sinh, trong nhà không có. Trong ngày hôm đó cổ bỏ chồng, cổ đi về lại nhà cha mẹ liền vì nhà không có nhà vệ sinh. Mà cái chuyện đó cực kỳ phổ biến ở Ấn Độ, ta cũng không hiểu tại sao. Có một lần chúng tôi đi ra Nghệ An, nói đi công việc xong cái ghé vào một cái làng, vào một cái nhà đó để ăn cơm trưa. Cái mới hỏi nhà vệ sinh, cái bà chủ nhà bả chỉ
[30:03]cái chuồng trâu, bả nói vô trong đó ở đỡ. Nói vô con trâu nó giẫm mình chết liền á. Nó đang ở trỏng á mà vô giành với nó để mà đi cầu đi vệ sinh trong đó nó chết liền. Cũng không hiểu luôn, không biết tại sao. Đó là cái đời sống thấp kém, kém văn minh như vậy. Còn bây giờ văn minh rồi, cái nhà vệ sinh người ta càng lúc càng hiện đại, sạch sẽ, đẹp không thể tưởng tượng được. Nếu quý thầy mà có dịp đi vào những cái khu resort năm sao, những khách sạn năm sao hay những cái biệt thự đặc biệt á là người ta đầu tư cho cái nhà vệ sinh cực kỳ sang trọng. Vô trong cái nhà vệ sinh rồi nói nó sang hơn là cái cả cái nhà khách của mình luôn á. Lạ lùng như vậy.
[30:41]Nói cái nhà vệ sinh nó sang hơn cái nhà khách của mình. Cái bồn cầu không gần 300 triệu đồng, chỉ cái bồn cầu ngồi đi cầu gần 300 triệu đồng. Mình vừa bước vô cái nó mở cái nắp lên liền. Giống như có người đứng đó hầu vậy. Mình đi cầu xong rồi nhấn nút cái tự động nó xịt, nó rửa mình không mó tay mó chân gì hết trơn á. Đó là nó đầu tư như vậy. Nên trong chùa mình cũng hướng tới cái đó, quý thầy quan tâm giùm. Có một lần thì chúng tôi đi giảng ở cái chùa đó cũng ngoài Bắc vậy đó. Giảng xong rồi cái đi xuống vô hỏi nhà vệ sinh đâu, cái chỉ chỉ chỉ cái vô một cái phòng đóng cửa lại. Vô phòng đóng nhìn không có thiết bị vệ sinh, chỉ là một cái nền thôi.
[31:16]Và nếu mình đi tiểu á thì nước sẽ chảy ra cái cửa. Mà ở ngoài cái cửa là người ta đang lặt rau để lát nấu ăn. Quý thầy đủ can đảm không? Mà cái chuyện bức bách đó không thể chờ được nữa. Không thể chờ đợi, thế là mở cửa ra là leo lên xe chạy về Hà Nội liền chứ không... Vì lúc đó làm cái, cái chùa nó nằm ven Hà Nội, ngoại ô Hà Nội, chạy liền cấp tốc luôn, không thể ở lâu được. Mà đúng là cái cái khái niệm mình không hiểu nổi luôn. Cho nên cái mà ta bước vào chùa đó ta xem cái chùa đó cái ông thầy ổng tiến bộ hay không là nhìn cái nhà vệ sinh. Nha, mà vì cái thế giới bây giờ là như vậy. Ta quan tâm cái đó là nhớ nhất.
[31:54]Và cách tổ chức không gian chùa, xây dựng chùa ta nhớ đáp ứng những điều này. Là thứ nhất là yên ổn cho tăng ni tu hành biệt lập. Vì tăng chúng phải có cái khu biệt lập chứ không có xô bồ mà dễ tiếp cận. Thí dụ cái người cư sĩ họ đến chùa thì không có được phép là dễ tiếp cận cái khu vực ở của tăng hay ni. Ta phải có một sự biệt lập. Ta nhớ vì quy hoạch xây dựng chùa quý thầy quan tâm điều đó giùm. Chứ người ta bước vô cái là lọt thút vô trong cái khu vực ở của tăng hay ni liền làm cho chùa động, không tu được. Cho nên là thuận tiện, yên ổn cho tăng ni tu hành biệt lập là cái tiêu chuẩn. Cái thứ hai nữa là thuận tiện cho các đạo tràng cư sĩ về dự cái khóa tu định kỳ.
[32:42]Ví dụ đó là một khóa tu Bát Quan Trai, đó là khóa tu thiền, thì họ về đó họ tu rồi nó không cấn với cái khách vãng lai tới. Thì khách vãng lai tới vô xẹt lạy mấy cái rồi đi ra, quẹt lẹt mấy cái thì đụng ngay cái khóa tu đang ngồi đó lại là bất tiện. Do đó là ta ưu tiên cho những người cư sĩ thuần thành mà biết tu tập nên phải cho họ một cái không gian để đến khi mà bước vào cái ngày tu Bát Quan Trai rồi nó cực kỳ yên ổn, thuận tiện. Và cái thứ ba mới là thuận lợi cho khách vãng lai, thập phương vãng lai tới nhiều khi cúng nải chuối, cúng lít gạo hay là bỏ mấy tiền vào trong thùng thì họ cũng thuận tiện, cũng được thoải mái, không có đụng không lấn cấn.
[33:20]Như vậy ta nhớ thế này: ta có ba đối tượng, một là khách thập phương vãng lai đến viếng thời gian ngắn đi liền; hai là cái người cư sĩ đến khóa tu một ngày, hai ngày; và ba là tăng chúng, nội chúng ở trong chùa. Nó có ba cái khu vực rõ ràng. Khi chúng ta thiết kế xây chùa thì nhớ tinh tế vào những điều đó một chút. Ngoài ra còn có vì khách chính quyền tới, phải tiếp khách ở đâu, vân vân gì đó, rồi cư sĩ công quả ở trong chùa lâu dài thì phải ở đâu, vân vân, còn nhiều cái nữa. Những cái đó thì quý thầy nhớ mình suy nghĩ ra khi mà phải xây chùa. Còn có những khu vực tự viện nhỏ quá, không có phải là như vậy được.
[33:56]Nhưng hôm nay ta đang nói tới cái việc một cái chùa to, một cái chùa giàu. Còn chùa nhỏ thì ta cứ làm theo nhỏ, nhưng mà khi giáo hóa tốt rồi từ từ cái chùa nó phình ra. Tự nhiên chùa phình ra. Quý thầy cứ giáo hóa cho đúng, tu cho đúng rồi chùa nó phình ra. Dạ, chư thiên hộ pháp cho nó phình ra. Rồi một cái điều nữa quý thầy quan tâm giùm là cái hệ thống xử lý nước thải. Vì ngày hôm nay tiêu chuẩn văn minh của thế giới chính là xử lý nước thải. Cái nước rửa chảy đi đâu? Chảy xuống cống. Cống chảy đi đâu? Cống chảy ra sông, ra suối. Và ta làm dơ sông suối, ta mang tội. Cái tội đó khủng khiếp lắm mà ta không ngờ được.
[34:33]Làm cho ta không giải thoát được, không bỏ cõi này sinh lên cõi trời được, chỉ bởi vì cái nước thải của mình xả ra sông suối làm dơ sông suối. Cái người dưới nguồn người ta ăn nhằm cái nước mà mình đã xả ra là mình cứ chôn chân ở kiếp này. Dù mình tu có tốt cách mấy, dù mình có đạo đức cách mấy, có làm phước cách mấy, cách mấy rồi cũng kẹt ở ở cái cõi này, không bao giờ thoát ra khỏi cái cõi Sa Bà này, không bao giờ lên được một cõi trời thấp thấp nào cả, đừng có nói mà giải thoát cao siêu, chỉ bởi vì cái nước thải mình đưa ra không được xử lý. Nó ra thẳng luôn sông suối luôn, làm cho cá, tôm rồi bị nhiễm độc.
[35:08]Những người dùng dưới cái hạ nguồn của mình cái họ xài cái nước dơ của mình đã xả ra. Mình khuất mắt mình không thấy, nhưng mà tội lỗi đường ngầm tuôn ra hết. Rồi cái nước xà bông, nước xà bông nó đổ xuống cống, cống chảy ra sông suối, giết hết sông suối, làm hư thối hết, làm tanh hôi đen đuổi hết sông suối hết. Tất cả cái đó đều là tội lỗi của chúng ta, chúng ta không bao giờ thoát ra khỏi cái kiếp này được. Như chúng tôi trên chùa vậy, người đông quá thì cái lượng nước mà mình rửa chén thôi, tuôn xuống suối rồi là tiêu diệt sự sống dưới suối liền. Mà dưới suối nó chảy xuống dưới làng, cả dưới làng người ta xài cái suối đó.
[35:40]Cho nên chúng tôi phải đầu tư một cái hệ thống xử lý nước thải. Vào đó rồi khi mà nó chảy ra là nước trong vắt, cá sống được thì mới đổ cái nước trong đó đổ xuống suối, trả lại cho thiên nhiên cái nước đã trong lành, cái nước mà tạo được sự sống mới trả lại cho thiên nhiên. Thì mình lấy thiên nhiên nước sạch, mình xài rồi phải trả lại thiên nhiên nước sạch, chứ không thể mình lấy nước sạch xài mà trả ra nước dơ. Kẹt chân ở cõi Sa Bà này không bao giờ đi khỏi được, đừng có nói vãng sanh Tịnh độ. Hôm nào quý thầy nhớ quý thầy mà đi giảng đạo á, sau này quý thầy đi thuyết pháp nhớ giùm câu này. Là quý thầy nói niệm Phật được vãng sanh,
[36:14]niệm Phật được vãng sanh với điều kiện là nước thải ra sông suối phải được xử lý trong lành thì sẽ được lên cõi Tây phương Tịnh độ nha. Còn nếu nước thải mà xả thẳng ra sông cống mà không được xử lý, con cá nó không sống được, đem tưới cây không được thì không bao giờ được vãng sanh Tịnh độ. Quý thầy đi giảng giùm cái đó giùm. Mà nó là nhân quả thật sự, cái đó không phải nói đùa đâu. Nên trong cái ngôi chùa văn minh là phải có hệ thống xử lý nước thải. Hệ thống xử lý nước thải thì quý thầy khi xây cái chùa rồi là phải kêu cái chuyên viên một cái công ty mà xử lý nước thải họ đặt cái hầm liền. Họ xây một cái khu vực là bao nhiêu nước thải ra phải dồn ra hết,
[36:52]sau đó trước khi đổ ra cống ta đổ ra cống sạch, còn ai đổ ra dơ là tội người ta. Còn phần mình mình phải trả lại thiên nhiên cái nước sạch mà mình đã dùng. Cẩn thận, mà nhất là dùng xà bông. Xà bông là giết diệt sự sống, ta sạch cho ta nhưng ta làm dơ sự sống, ta làm dơ sông suối hết. Sau này nó có những loại xà bông mà xài xong rồi đem tưới cây được thì ta nên mua cái loại xà bông đó mà xài, vì xà bông đó không diệt sự sống thì ta không mang tội. Còn tất cả những xà bông ta xài hiện nay, xài xong không đem tưới cây được, tức là nó giết sự sống, ta càng xài càng mang tội. Từ nhỏ tới lớn ta xài biết bao nhiêu xà bông.
[37:28]Nhớ, không ta không thoát ra khỏi cõi Sa Bà này đâu. Nhớ điều đó. Quý thầy dù tu rất tốt, đạo đức cỡ nào vẫn bị kẹt một chân ở dưới cái cõi Sa Bà này vì xài xà bông nhiều quá. Nên bây giờ quý thầy nhớ để ý mình tìm tòi những cái sản phẩm mà xài rồi đem tưới cây được. Và chùa, đầu tiên phải một cái nhà vệ sinh và khu xử lý nước thải, trả nước sạch lại cho thiên nhiên để mình mới có thể vãng sanh Tịnh độ được nha. Rồi cái quản lý về cái hệ thống nước của ta, nước mà cấp nước cấp nước để dùng á thì người ta có mấy cái loại nước như thế này: nước ngầm ở dưới giếng khoan, nước ngầm, nước giếng, nước mưa và nước thủy cục.
[38:10]Và ta phải có cái hệ thống lọc nước, ta phải hệ thống lọc nước tiêu chuẩn đúng tiêu chuẩn vệ sinh y tế cho chúng dùng. Cái mẫu nước mà ta dùng phải được kiểm nghiệm ở Viện Pasteur. Nhớ như vậy. Ví dụ ta khoan giếng lên lấy nước giếng ngầm lên, đem cái chai nước đó về Viện Pasteur phân chất xong lập một hệ thống lọc nước liền để cho tăng chúng xài, thì nước đó là nước tinh khiết, nấu ăn, uống không bị bệnh. Tại vì nhiều khi trong cái nước nó có nhiều thành phần thạch tín nhiều quá, hay những nguyên tố nặng nhiều quá, một thời gian bị bệnh thận hay bị thần kinh hết. Nên phải có hệ thống lọc nước trước khi xài chứ đừng có nước mà đem lên xài liền.
[38:48]Đây là cái tiêu chuẩn về văn minh. Sau này lần lần rồi ta sẽ thấy những điều này là điều cần của chùa. Cái tương lai của nhân loại họ dựa trên những tiêu chuẩn này thì chùa mình là người có trí tuệ, mình phải đi đầu về những điều này. Nước xử lý hết, lọc hết rồi mới dùng, dùng rồi khi thải ra, xử lý sạch rồi mới trả lại cho thiên nhiên, trả lại cho cống. Như vậy. Nhớ phải để ý cái xử lý lọc nước trước khi cho chúng xài vậy. Rồi ta quản lý về hệ thống điện, dây điện. Ta nghe rất nhiều cái vụ chập điện gây cháy nổ, có không ạ? Lý do tại sao? Lý do là cái vỏ bọc của dây điện bị bong tróc. Cái nó chạm vào trong tường nó mất điện hết, đồng hồ quay vèo vèo vèo vèo mà
[39:38]mình không xài gì hết, tại vì nó chạm ở trong tường nó chạy điện xuống hết. Mà nó chạm mạnh nữa là nó khét khét, bốc cháy luôn. Khi mà nó tiếp xúc được cái vật liệu mà dễ cháy rồi cái nó cháy cháy luôn cái chùa luôn. Có những ngôi chùa bao nhiêu tỷ đồng, cả trăm tỷ đồng cháy vèo chỉ bởi vì chập điện. Như vừa rồi có cái chùa Hội Sơn, cái chùa cổ Hội Sơn ở Quận 9, chùa gỗ cực kỳ quý, cực kỳ đẹp, cháy một cái không còn gì hết trơn. Thấy ông thầy dễ thương luôn, rồi phải xây lại mà đâu còn cái di tích cổ, đâu còn cái gỗ cổ nữa, chỉ bởi vì chập điện. Mà chập điện là bởi vì thường là do bong tróc cái lớp vỏ.
[40:14]Mà tại sao bong tróc? Vì chùa xưa quá, quý thầy mua cái dây điện vào cái thời đó cái lớp vỏ nó không có tốt. Mà không chịu thay, lẽ ra phải hiểu là cái ngày xưa lớp vỏ nó không tốt lo thay đi, nhưng thầy không thay. Nên khi mà xây chùa quý thầy để ý giùm cái quản lý cái hệ thống dây điện, lựa là dây điện tốt đừng có sợ tốn tiền. Nè, nếu mà thiếu tiền thì lên đây kiếm Hòa thượng mình xin. Hòa thượng... À, thầy Minh Thiện mình xin. Đó là mấy Trưởng ban Trị sự, Phó ban Trị sự huyện có trách nhiệm phải cho tiền mình mua dây điện để xây chùa. Mấy thầy không có nghe không ta? Thầy có gắn máy nghe không nè? Có hả? Rồi rồi, dạ dạ đó. Nói thiệt.
[40:59]Ừ, thì mua cái loại dây mà lồng trong cái ống, cái ống nó rất là tốt. Nè, và ta phải định là mình xây cái chùa này sau này đệ tử mình nó đập nó xây lại là được bao nhiêu năm? Thì cái cái tuổi thọ của dây điện nó cũng phải cỡ đó để đừng có gây tai nạn. Nè, cái cái, không là thành tội đó. Rồi cái điện mình thường là mình xài điện nguồn, điện lưới nhà nước nhưng lúc nào phải có cái máy điện dự phòng. Đó là đương nhiên ha. Phải xây một cái nhà máy điện dự phòng sao khi nổ máy lên nó không có gây ồn. Ở trong đây mình vẫn tụng kinh, vẫn thuyết pháp, vẫn tu tập được, vẫn ngồi thiền được. Nên cái xây cách âm thế nào đó, ngoài cái cách âm của máy rồi ta thêm
[41:38]cái bộ phận cách âm mà vẫn không làm bị nóng nhiệt, vẫn giải nhiệt được cho cái phòng máy, mà không bị khí nó tù khí được cái ống, cái khí thải dắt một cái ống đi ra xa luôn, lên trên cao luôn. Rồi đó, đó những cái điều ta nhỏ nhỏ nhưng mà nó nói lên cái trí tuệ của cái người quản lý ngôi chùa, trụ trì của chùa. Rồi hệ thống đèn. Hệ thống đèn chiếu sáng thì do cái kỹ thuật càng lúc càng tiến bộ, ta có nhiều cái loại đèn mà nó sáng mà lại ít hao điện thì ta ưu tiên đầu tư cho những loại bóng đèn như vậy để giúp tiết kiệm năng lượng cho cho nhân loại. Giá nó sẽ mắc hơn nhưng mà thường thì nó bền hơn và ít hao điện hơn.
[42:22]Nên đầu tư những cái loại đó vì nó cũng là cái tội phước. Rồi cái hệ thống âm thanh, loa, âm thanh đa năng, máy thu, máy phát, âm ly. Quý thầy phải được học một khóa về cái kỹ thuật âm thanh. Tiếc quá nha, hôm nay không biết cuối hạ còn kịp không ta? Mình thôi để mình học một khóa về sử dụng âm thanh, máy móc âm thanh, máy thu mấy đồ cho biết để về mấy thầy mình đầu tư mình mua cho chùa mình đó. Nhưng chúng tôi là chuyên đi giảng cho nên bị khổ vì cái âm thanh của các chùa, quá đau khổ vì âm thanh các chùa. Thấy các chùa hiểu rất kém về âm thanh, bắt lên hai cái loa quẹt quẹt rồi để cái máy sơ sơ đó rồi rồi
[43:05]thầy lên ngồi giảng đi, giảng tiếng đâu có nổi đâu, đâu có phát tiếng nổi đâu. Thu cũng không được. Mình giảng rồi phải thu, như nãy giờ chúng ta giảng vô đều có thu hết đó. Quý thầy trả lời cái câu trả lời lọt vào trong máy thu lại hết, thu bằng hệ thống vi tính công nghệ kỹ thuật số rất là cao. Mấy cái đó quý thầy phải biết hết. Cái thời đại hiện nay là những cái phương tiện công nghệ đó phải biết, phải học. Nhớ cái vấn đề mà kỹ thuật âm thanh chùa rất là cần thiết. Trong một buổi lễ mà không có âm thanh thì vứt nha, nhớ giùm nha. Coi như buổi lễ bỏ luôn, là tiêu luôn. Nên phải bảo vệ cái hệ thống âm thanh rất là kỹ,
[43:40]mà người ta muốn làm loạn người ta cũng tấn công vào cái hệ thống âm thanh của mình. Nên quý thầy phải có kiến thức về kỹ thuật sử dụng âm thanh, mua sắm thiết bị đồ cho đầy đủ. Nhưng bởi vì chúng tôi vì là hay làm về vấn đề kỹ thuật âm thanh có thu phát băng rồi đó, phát hành rồi, cho nên nghiên cứu rất là kỹ. Thì đi đến những cái công ty về cái kỹ thuật âm thanh và nghe người ta nói rất là nhiều. Mình đến mình muốn mua mình lắp đặt, người ta nói rằng dạ có cái chùa vừa rồi mới đây mua cái hệ thống âm thanh 3 tỷ. Nghe hết hồn liền, nói trời ơi, chùa nào mà kinh hoàng mà tiến bộ dữ vậy, mà mua những tiếng những thiết bị cực kỳ tinh vi. Vậy đó.
[44:15]Nhưng mà mà mà mình thì không cần phải đến mức độ như vậy, không biết họ có nhu cầu gì dễ sợ quá. Cái đó là âm thanh phát luôn ngoài trời đó, phát luôn cả một cái sân vận động luôn. Hoặc là trong cái phòng cái hội trường nho nhỏ thì âm thanh vừa đủ kín như thế nào, thu phát như thế nào, phát chen chồng như thế nào, thì những kỹ thuật cái máy móc rất là phức tạp. Ví dụ như mình đang nói đây, cái máy bên kia cũng phát cái một cái tiếng nhạc ra kèm thêm, vậy đó. Hay là MC vừa nói: "Giới thiệu đây Thượng tọa Thích Nhuận Khí", cái có tiếng nhạc nổi lên rần rần rần rần là là cái kỹ thuật nó như thế nào, những cái đó phải biết file ở đâu tìm ra,
[44:49]phải thủ sẵn, phải giữ sẵn, lưu trữ sẵn những cái file âm thanh như vậy, vân vân. Vậy đó, rồi rồi ví dụ thầy Nhuận Thí ổng bước lên bục đài để ổng nói cái gì thì ổng nặng quá, bục đài nó gãy nó té thì lúc đó nhạc gì phải phát lên, vân vân. Nó rất là phù hợp. Những cái đó phải biết xử lý hết là như vậy, nghe không? Rồi một cái điều ta để ý bây giờ bắt đầu mới nói tới cái tâm linh là hệ thống thờ tự bày biện của ta. Tượng thờ, bàn thờ, những cái pháp khí để thờ. Mấy cái này ghê lắm nha. Mấy cái này bắt đầu là tới đụng tới cái tâm linh thiêng liêng rồi. Bởi nói ông thầy nào mà gõ mõ mà bể mõ thì sao? Mình có nghe sao không?
[45:26]Thầy Nhuận Trí? Có nghe ví dụ ông thầy tu trong chùa mà gõ cốc cốc cốc cốc thì cái mõ nứt ra thì chuyện gì? Hồi xưa thầy Minh Trí nói câu này nè. Đúng không ạ? Tỉ như ông thầy mà gõ chuông mà toác chuông nứt chuông luôn thì chuyện gì xảy ra? Thường là hoàn tục. Nên đó cái vấn đề đụng tới cái pháp khí. Mà về cái thờ phượng á nó có mấy cái trường phái. Ví dụ trường phái ở trong Nam mình á thì một cái chánh điện thờ như vậy á, ta dành nhiều cái không gian cho cái người tu, cho con người, cho chúng sinh gồm có cả tăng ni hay là Phật tử. Rồi cái phần bệ thờ chiếm một không gian khiêm tốn. Còn ở ngoài Bắc thì họ sẽ thờ từ trong nhà đó thờ tới cửa.
[46:08]Tầng tầng tầng tầng vô nhìn không biết ông nào là ông nào, đủ thứ ông. Rồi rồi không có không gian cho con người. Con người muốn vô lễ lạy là đứng mé mé cửa lạy lạy lạy rồi đi ra. Hạn chế. Mà mình nhìn cái đó thì mình hiểu điều gì xảy ra? Mình hiểu rằng là trong nhiều cái thế kỷ đi qua, Những ngôi chùa đó ít người, đúng không ạ? Cho nên cái người mà khi xây chùa họ không có khái niệm dành không gian cho con người. Còn ở trong miền Nam á là trong nhiều thế hệ đi qua cái người tu tập hợp trước cái chánh điện rất là đông. Cho nên khi xây dựng buộc quý thầy phải dành không gian rất nhiều cho cho con người.
[46:50]Đó nó thành ra nó có hai cái trường phái. Thì quý thầy ngoài Bắc á nhiều khi chấp lắm. Nhiều khi chấp là như vậy mới là cổ, mới là truyền thống. Cổ, truyền thống để làm gì? Trong khi mục đích của chúng ta là độ sinh, là tu tập. Chứ còn thích làm gỗ, thích gỗ để làm gì? Chi cho phá rừng cho nhiều. Như vừa rồi là chúng tôi giúp xây một cái chùa ngoài Nghệ An, từ móng cho tới mái, từ mái xuống móng không có một cái dăm gỗ nhỏ, không dùng bất cứ miếng gỗ nào hết. Mà chùa rất đẹp, rất rộng rãi, rất thoải mái. Bước vào là thấy dễ chịu tâm hồn liền, không có miếng gỗ nào hết. Không gian thờ tự cực kỳ hợp lý.
[47:31]Cho nên khi mà đầu tư mà thờ Phật thế này, quý thầy nhớ đầu tư cái bệ Phật cho đẹp. Nhờ nhiều người vẽ, nhìn cái bản vẽ nào đẹp nhất hãy chọn, chớ đừng để ông thợ hồ ổng tự ổng vẽ. Cái này là tự ông thợ hồ ổng làm nè, mà ông thợ hồ ổng chỉ ổng không có bao giờ có đầu óc mỹ thuật được. Ta phải nhờ cái người kiến trúc sư chuyên nghiệp. Cái bệ thờ là quan trọng, là thiêng liêng nên đừng sợ tốn tiền, cứ thuê cái người nào vẽ đẹp nhất, mình góp ý tới lui không thấy không cần, kiếm ông khác vẽ, cho cái bệ thờ cực kỳ đẹp. Và tượng Phật đây là cái mẫu tượng này là mẫu tượng sản xuất công nghiệp á, sản xuất hàng loạt á,
[48:05]có cái khuôn làm hoài làm hoài, bao nhiêu mấy chục năm nay cứ làm hoài. Ông Phật môi hồng vậy nè, vẽ mắt đen đen nè. Rồi cái hình dáng y áo rồi đơn giản, tay chân rồi đơn giản. Cái tượng như thế này xưa cổ à, không có không có văn minh, không có sắc, nó không biểu hiện được một cái trình độ điêu khắc cao siêu, cái tính nghệ thuật rất là thấp. Nên quý thầy nhớ trong cái chùa bây giờ cái gì mà thiêng liêng nhất, cuối cùng là tượng Phật, phải không ạ? Coi vậy chớ tượng Phật là tất cả cái tình cảm của chúng ta, từng tình cảm yêu kính của chúng ta gửi hết lên trên tượng Phật. Mà Phật tử hay là khách thập phương, cái tứ chúng về thì tượng Phật cũng là gì?
[48:46]Là cái điểm tâm linh quan trọng nhất. Do đó, khi chúng ta làm chùa, làm tượng thì đem hết tất cả cái trí tuệ, tâm hồn của mình mà làm nên cái bức tượng cho đẹp, bệ Phật cho đẹp. Nhớ đừng có hời hợt, bức tượng là quan trọng lắm, và mình phải khó tánh. Có nhiều khi quý thầy không đủ trình độ để mà biết cái tượng đẹp tượng xấu thì vui lòng đi tham khảo, hỏi huynh đệ, hỏi cho ra, và nhớ đừng bao giờ hài lòng. Đừng bao giờ hài lòng, phải tìm cho ra nữa, tìm đẹp nữa, đẹp nữa, đẹp nữa. Ví dụ như bức tượng này ta sẽ thấy cái trán hơi cao nè, chứ còn có những bức tượng mà cái tóc á nó chụp chụp xuống, trán của Phật còn có bấy lớn nè.
[49:25]Đó là cái sai về tướng pháp, trán Phật phải cao. Quý tướng mà, người thông minh trí tuệ trán phải cao. Như cái này cũng không được cao lắm, nhưng mà đỡ hơn rất nhiều tượng, nhiều tượng thấp chủng à, đó là cái sai. Rồi cái gương mặt này bóng bẩy thôi chứ nhìn không đẹp, không phải là có có uy. Mình ngồi mình chê quá hổng biết xuống hòa thượng ổng có lấy cây ổng rượt không biết. Cho nên a trong cái mà cơ sở vật chất của chùa, cái điểm mà linh thiêng nhất vẫn là cái tượng Phật. Cho nên ta dùng chất liệu hợp lý nhất và cái tạo hình, điêu khắc phải cực kỳ là kỹ lưỡng, đạt được cái đẹp tối đa cho tượng Phật.
[50:00]Mà nếu mà ta có tấm lòng như vậy thì đời đời kiếp kiếp ta sẽ hết sức là là là là sao? Đẹp trai nha, mình hảo tướng, nhớ hảo tướng. Giống như thầy Nhuận Trí vậy đó, là cũng là một hảo tướng nè. Thầy Minh Chiến hảo tướng nè. Thầy đây thầy thầy gì? Nhật Giác ha? Đó cũng là gương mặt đẹp nè. Nhìn mấy người này là đời xưa lúc mà tạc tượng là đều có cái chú tâm. Đó vậy. Đó, dưới kia cũng một số thầy cũng đẹp trai đó là đời xưa thấy là là đều có khi mà làm tượng Phật mình có cái cái cái chú tâm, bây giờ cái phước đó cũng còn rớt lại, nhìn gương mặt vẫn còn dễ coi. Đó vậy, như vậy. Còn đây có vài người cũng hơi bị hơi xấu là lúc
[50:42]trước là là làm tượng Phật không kỹ à, đó. Thôi hổng nói tên ra, mất công. Và nhớ thế này, bây giờ ta bước vào một cái nhà thờ ta sẽ xem là cái cách họ bày biện cực kỳ sang trọng và có trí thức. Mà bước vô cái chùa dòm quê mùa. Ta nói cái bệ này là đó, thờ Phật rải rác rải rác quá chừng cái này nọ. Cái bình gì bình gì không biết để đó làm cái gì không biết. Những cái lục bình rồi đó, nội nó, đó cái bàn này mới là tệ nhất trên đời nè, che miếng vải gác miếng kiếng. Không thể tưởng tượng được, mình đơn sơ quá, không có sang. Mình bước vô cái nhà thờ của họ bày biện sang và tri thức lắm. Bởi vì sao?
[51:20]Bởi vì họ mời những cái chuyên gia cao cấp về kiến thức về kiến trúc và mỹ thuật để mà thiết kế cái bệ Phật. Vì tất cả tấm lòng của ta đều gởi về đó mà, tất cả ánh mắt ta đều hướng về đó mà, nên phải thiết kế rất là kỹ, thấy rất là tri thức, tiến bộ. Như bàn thờ này cực kỳ tệ. Không biết hòa thượng có nghe không? Nhớ. Rồi à một cái điều nữa là sau này á quý thầy mà xây chùa nhớ giùm là nâng tầng cho cao lên nha, nâng tầng cao lên. Hồi đó xây chùa cứ một tầng, sau này cái thêm được một tầng. Nhưng tương lai tới cái thời đại của quý thầy xây chùa thì phải ít nhất năm tầng. Chồng tầng đó, ít nhất.
[52:04]Vì tương lai thời đại nó lại vậy, đất chật từ từ, chùa phải đôn lên. Bên ngoài những cái tầng cao nhà cao tầng nó lên có mấy chục tầng rồi, mà chùa mình lẹp đẹt nằm ở dưới thì rất là thảm hại. Nhìn vào một cái thành phố chỉ thấy nhà, bây giờ mình phải cạnh tranh. Nhìn vô cũng thấy một cái mái chùa vút lên rượt theo, chùa phải rượt theo nhà, nha, nhớ như vậy. Chùa bắt đầu tới lúc phải rượt theo nhà rồi đấy. Nên phải nên phải bắt đầu nghĩ tới cái kiến trúc tầng cao. Ở đây có dưới Cà Mau là có được cái ngôi chùa bảy tầng. Ban trị sự ổng xây cái ngôi chùa bảy tầng đó là tiến bộ nhất. Bây giờ thì thầy Nhật Từ ổng cũng làm một cái bảy tầng, bảy hay tám gì đó.
[52:41]Đó, bảy tầng là con người tiến bộ thứ hai. Còn tháp nhiều tầng thì thường rồi, cái khu chánh điện á mà đôn tầng lên được bảy tám tầng là bắt đầu khá. Còn bên Hồng Kông với Đài Loan chùa mười mấy tầng là bình thường. Bình thường, còn Việt Nam mình chưa có. Cho nên đã tới lúc ta nghĩ tới chùa nhiều tầng, nhưng mà phải bố trí hợp lý. Thờ tượng Phật dưới mà đi trên đầu là đọa hết cả đám. Nếu nhiều tầng thì những tầng dưới không bao giờ được để tượng thờ. Khu mà để tượng thờ thì không ai được giẫm đi qua, vì đó là giới của Tỳ-kheo, nhớ không ạ? Trong giới Tỳ-kheo đó, thờ Phật dưới đi lên trên chết liền, đọa liền.
[53:19]Hồi trước có một lần vậy, một lần có cái chùa ở ở ở Nhơn Trạch, chúng tôi ghé thăm, ghé thăm mới thấy vô trong chánh điện thấy ông Phật thờ thì trên Phật tự nhiên có cái sàn đúc ở trển trống trống trển á. Mới hỏi ông thầy trụ trì, nói: "Ủa, cái sàn để làm gì nè?" Nói: "Ồ, để người ta cất chùa sao thấy để vậy rồi con về con trụ trì con để yên. Mà chuyên môn cái ông thầy bạn á, đi theo ở với con là hay ngủ trưa lên trên đó." Mới thấy mấy ông này chết. Tâm tôn kính Phật hổng có. Đúng một năm sau, xe tông ông kia chết liền. Trên đầu Phật mà dám leo lên trển nằm ngủ. Đúng một năm sau. Nghe tin là là là hởi ôi, rầy liền, lúc đó tôi rầy liền, tôi nói:
[53:59]"Cấm cái chuyện này nha, không có được cho ông đó lên đây nằm ngủ." Nhưng mà cấm thì cấm, ổng đã leo ổng nằm ngủ bao nhiêu buổi trưa rồi. Qua năm sau nghe tin là ổng ở dưới miền Tây, chạy xe vừa đi trong cây xăng ra một chiếc xe sau nó tán một cái chết tại chỗ liền. Mà chết xong rồi đọa chứ đâu có lên, bởi vì nằm trên đầu Phật. Mấy cái đó phải cẩn thận. Quý thầy à đặt mình vào trong vị trí một người nước ngoài để hiểu coi cái người nước ngoài khi mà họ đến cái ngôi chùa thì họ nghĩ gì? Họ đánh giá như thế nào? Mà ta hãy làm chùa. Nói tại sao vậy? Tại sao mình người Việt Nam mà phải đặt cái tâm trạng mình,
[54:38]vị trí mình trong người nước ngoài rồi hãy làm chùa? Bởi vì tương lai tất cả đều hội nhập, cả thế giới này hội nhập hết và đạo Phật cũng sẽ hội nhập với thế giới. Đó là điều không tránh khỏi và nó cũng là danh dự của Phật giáo Việt Nam mình. Một người nước ngoài, họ mang cái tri thức của nước ngoài, mang cái tư duy nước ngoài, mang cái đời sống cao cấp ở nước ngoài, họ bước vào trong chùa mình mà họ phục tức là mình thành công, đúng không ạ? Nghĩa là mình cũng ngang tầm với họ. Còn họ bước vô họ phát hiện mình đủ thứ cái khuyết điểm so với cái trí thức của họ là trong lòng họ đã khinh mình một chút,
[55:14]mà điều đó cũng có nghĩa là danh dự của Phật giáo Việt Nam mình giảm một chút. Cho nên khi xây chùa, khi tạo cảnh, quý thầy nhớ đặt cái tâm trạng mình vào một người nước ngoài để đánh giá ngược lại chính mình. Nếu tôi là một người nước ngoài, tôi bước vào cái chùa này thì tôi nghĩ như thế nào? Đó, nhớ đặt vào cái tâm trạng mình để chuẩn bị cho cái ngày mà Phật giáo phải hội nhập với thế giới. Biết đâu sau này có một sự kiện gì đó, có một đoàn Phật giáo quốc tế đến thăm chùa mình thì sao? Phải chuẩn bị cho cái ngày đó. Nói: "Ôi tụi con dốt mà làm gì có chuyện mà người nước ngoài." Đừng nghĩ như vậy.
[55:48]Mình cứ cố gắng tu tập cho tốt rồi cái phước tự nhiên nó cũng phải lớn lên, rồi một lúc nào đó có nhân duyên tới không lường được. Không có lường được như vậy. Giống như là cái thời mà ông ông Trương Tấn Sang làm Chủ tịch vậy đó, thì bà Mai Thị Hạnh là vợ ông Trương Tấn Sang mới lên trên núi thăm chùa chúng tôi. Mình đâu bao giờ nghĩ có cái ngày mà vợ một Chủ tịch nước đương nhiệm mà lên thăm chùa Phật Quang. Cho nên mình xây chùa cũng bèo bèo bèo. Nhưng bà bà cũng tâm đạo bà tốt lắm, bà khiêm tốn lắm, là người rất là có đức độ. Thì quý thầy cũng vậy. Biết đâu sau này tự nhiên mình có một đoàn Phật giáo quốc tế tới thăm
[56:22]chùa mình thì nhớ từ bây giờ mình cũng vậy, mình đứng vào vị trí người nước ngoài để mình đánh giá ngược lại cái chùa mình. Vậy đó mà làm nha, mà xây, mà cất, mà sắm, mà sửa đủ thứ. Thì đó là cũng là danh dự của Phật giáo của mình. Nhớ thế này, chùa phải đẹp, chùa phải đẹp, chùa không được quyền xấu. Đó là mệnh lệnh của trái tim, của lương tâm mà là bổn phận của mình đối với Phật. Nếu xấu, cứ về nhà mà ở nha, vô rừng cất cái chòi cỏ mà ở. Còn đã xác định mình ở chùa để giáo hóa chúng sinh rồi thì chùa phải đẹp. Đẹp không có nghĩa là đắt tiền, a ha hai cái nó khác nhau ạ. Đẹp không nghĩa là đắt tiền, mà phải đẹp, bởi vì đẹp là gì?
[57:06]Đẹp là trí tuệ, còn đắt tiền là giàu. Có nhiều khi mình chưa giàu nhưng mình có trí tuệ, vẫn làm cho ngôi chùa mình đẹp bằng cái công và cái đầu óc. Còn khi nào mình có tiền thì mình sẽ đẹp theo cái kiểu sang. Còn mình không tiền, mình đẹp theo cái kiểu giản dị mà trí tuệ. Như vậy. Như chúng tôi nhớ vậy, hồi ở Thường Chiếu có cái ông sư huynh, ổng thì quê mùa lắm, cũng ít học. Nhưng mà hễ ổng rờ vô cái gì là cái đó đẹp. Nói ông này hay thiệt á. Ổng cầm cuốc cầm dao rồi lát ra là cái vườn, bắt đầu chung quanh cái chỗ ở đẹp liền. Ở đây mình có ông thầy Nhuận Thiền cũng vậy, ông thầy Nhuận Thiền của mình á.
[57:45]Ổng đó cũng có khiếu lắm á nha. À ổng thò thò tay một lát là bắt đầu khu vườn chung quanh làm cái gì nó đẹp liền, cất cái nhà gì cũng đẹp liền. Có những con người họ cũng có cái khiếu gì đó và những người như vậy họ có lợi cho chùa lắm, tạo nên cái mỹ thuật của chùa. Và nhớ cái điều đó nó thuộc về trí tuệ chứ nó không thuộc về tiền bạc. Nên từ bây giờ quý thầy vậy, mặc dầu là mình vượt qua thanh sắc, quý vị bất ưng trụ sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp sinh tâm, như kinh Kim Cang á, bất ưng trụ sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp tâm, ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm. Tức là mình không vướng vào thanh sắc,
[58:19]nhưng mà nhân quả thì nó nằm trong thanh sắc à. Cất chùa làm ơn cất cho đẹp. Tại vì cái đẹp là cái gì? Tại sao ta phải cất chùa cho đẹp? Xin cho câu trả lời. Chùa có thể nghèo, nhưng phải đẹp. Đó là mệnh lệnh. Tại sao ta phải làm chùa cho đẹp? Rồi thầy Chánh Hộ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa thầy giáo thọ và toàn thể thiền đường đại chúng. Xây chùa cho đẹp là mình thể hiện cái sự cung kính đối với Tam Bảo. Một cái rất hay. Đó, đúng như vậy. Và có cái sự mà tâm linh để cho chúng ta hướng đến
[59:04]cầu nguyện và sự linh thiêng của ngôi chùa, để Phật tử cũng có tín tâm cúng dường Tam Bảo. Cái câu thứ hai thì thầy nói gần đúng. Thôi thầy ngồi xuống đi, hãy cho tràng pháo tay. Nhớ thế này, xây cái chùa đẹp thì nó có hai ý: một là cái đẹp đó đó để cúng dường lên Tam Bảo, phải không ạ? Hai, cái đẹp đó đó để tặng cho tất cả mọi người. Vì ta nhớ rằng cái đẹp là một món quà. Tại sao ta phải chưng cái hoa này? Cho ông giảng sư, phải không? Để cúng dường ông giảng sư, đúng không ạ? Tại sao ta phải chưng cái hoa đẹp lên Phật? Vì để cúng dường Phật. Rồi tại sao ta phải trang trí khi ví dụ có lễ hội ta phải trang trí bàn, ghế, trải vải ra rồi này? Tại sao phải làm cho đẹp?
[59:52]Để cúng dường mọi người, đúng không ạ? Là món quà cho mọi người. Nên cái đẹp là một món quà của cuộc sống. Mà cái người tạo ra được cái đẹp là người có nhiều điều để làm món quà tặng cho mọi người, nên cái phước rất là lớn. Nên vì vậy, khi làm chùa, ta ráng làm cho đẹp bằng cái đầu óc của mình trước, còn cái tiền bạc để mua vật liệu mắc tiền là cái thứ hai. Đó, thì cái đẹp là điều để cúng dường lên chư Phật và để cúng dường cho chúng sinh. Vì ai đến một cảnh đẹp người ta cũng thích cả, vì cái đẹp là một quà tặng của cuộc đời, nhớ như vậy. Một khúc nhạc hay, một phong cảnh đẹp là cái quà tặng đều làm cho tâm hồn
[1:00:33]con người thấy dễ chịu, thấy vui vẻ, nên cái đẹp đem đến cái vui vẻ. Đó, điều ta phải làm như vậy, nha. Rồi vô số những cái vật dụng khác như là nội thất: bàn nè, ghế nè, tủ nè, những cái đồ furniture đó, cái hàng nội thất trong chùa, thì quý thầy khi mua sắm, chịu khó mình tinh tế một chút. Chớ đừng thấy nhìn thấy nó đẹp mà mua, vì nhiều khi thấy nó đẹp, mua về xài không được. Ta ví dụ như cái ghế mà để tay, có nhiều người chế cái ghế, cái chỗ tựa tay nó cong như thế này, mà cánh tay mình thì nó thẳng. Cho nên khi cái cánh tay thẳng để lên trên cái cái độ cong thì nó tiếp xúc có một điểm nhỏ à, đúng không ạ?
[1:01:16]Tiếp xúc có điểm nhỏ thì nó bị cấn, nó kẹt mạch máu nên ngồi không không dễ chịu. Cánh tay ta thẳng thì cái tựa tay phải thẳng. Cái lưng mình thẳng hay là cong? Lưng mình thẳng hay cong? Nào giờ chưa biết lưng mình thẳng hay cong nữa, trời ơi! Sống bao nhiêu năm trên đời mà chưa biết lưng mình thẳng hay cong. Thấy không? Đó, chưa biết. Bây giờ quý thầy rải đống cát, quý thầy nằm lên. Nó in cái dấu lưng mình xuống rồi ngồi dậy coi cái lưng mình thẳng hay cong. Cong hay thẳng? Cong chứ sao mà thẳng. Cái lưng này nó bầu bầu, phải không? Và đồng thời cái cái dáng xương sống đi xuống nó cong ẹo ẹo.
[1:01:52]Cho nên khi ta lựa cái ghế mà cái ghế nó theo đúng cái hình dáng cái lưng của ta thì ta tựa cái lưng đó nó chia cái trọng lực ra nhiều điểm, ta rất là dễ chịu. Còn bây giờ tôi đang ngồi cái ghế này nè, ghế thẳng, lưng cong, tiếp xúc thực ra có một điểm nhỏ chỗ này, nên nó rất khó chịu, mạch máu nó bị nghẽn lại. Chứ còn nếu toàn bộ cái ghế này mà nó dựa đúng cái lưng mình hết, từ trên từ dưới mông lên tới cổ nó nó nó nó đỡ được hết, chỗ nào nó cũng có cái cái ghế tựa, nó tựa lưng hết, thì ta ngồi rất là dễ chịu. Rồi bây giờ, quý thầy nằm, cái giường nó như thế nào? Nó có ôm cái lưng không? Thường mình nằm cái giường phẳng không à.
[1:02:29]Nhưng mà cái lưng mình nó có phẳng không? Cái lưng mình nó lượn sóng, nha. Mông thì nó phình ra, cái eo thì nó thục vô, ở trên gần vai thì nó phình ra, đó. Nhưng mà cái giường thì nó phẳng, do đó cái sự tiếp xúc giữa cái giường nó không tốt. Nói: "Vậy làm sao?" Dạ, thì thôi đành phải nằm nệm. Thấy không? Cái nệm nó sọp lên sọp xuống á, nó sẽ uốn lượn theo cái lưng của mình thì đó cũng là một cái mà hỗ trợ sức khỏe. Rồi còn có trường hợp có những vị mà nhiều khi họ tu tập tốt rồi họ không cần nằm ngủ nhiều, họ thích ngồi tựa lưng, ngồi thích ngồi tựa lưng vào thành giường để mà nhiếp tâm. Thì khi ngồi thích niệm Phật hay thích là quán tưởng chứ không thích ngủ,
[1:03:07]thì lúc đó cái tựa lưng cái cái thành giường á, cái đầu giường á, nó phải sao? Nó phải nghiêng nghiêng thế này, chớ đừng có dựng thẳng. Thì người ta ngồi ta hơi ngả lưng một chút xíu, vậy ngồi lim dim niệm Phật mới tốt. Hồi đó có một thầy ổng kêu ông thầy Mười, không biết pháp danh gì quên mất rồi, ở trong chùa Phước Hội ngày nay nè, không biết thầy thầy Nhuận Trí biết cái chùa trong thôn Phước Hội. Hồi đó cái chùa đó là ông Phật không có chánh điện nha, không biết bây giờ có chánh điện chưa, hồi xưa ở ngoài sân. Rất chùa mốc mấy ông tượng Phật mốc meo vậy đó. Nhưng mà trong đó có những vị lớn lớn tuổi mà chân tu không à.
[1:03:40]Trong đó có một cái ông gọi là sư ông đắc đạo á. Ổng ngồi một chỗ trên cái chòi ổng chứ chuyện chung quanh ổng biết hết, có thần thông ổng biết hết, chùa Phước Hội á. Rồi dưới ổng có ông thầy Mười. Ông thầy Mười đó thì ổng ổng dụng công cực kỳ tinh tấn, tối là thường ổng ít ngủ, ổng chỉ ngồi dựa lưng vào cái ghế và nhiếp tâm trong thiền định. Cái chùa đó cực kỳ hay, giờ mấy vị đó mất hết rồi. Hồi đó chúng tôi ở Đại Tòng Lâm thất rảnh là cứ chạy lên lên thăm mấy vị trên đó. Lại nói chuyện rất là vui vì biết là mấy vị đó họ chân tu dữ lắm. Ừm. Thì ở đây á, nhớ quý thầy nhớ, mình mua cái bàn, cái ghế, cái vật dụng gì đó, đừng thấy đẹp, mà phải lên ngồi.
[1:04:17]Lên ngồi mà ngồi ngồi nói chuyện cả tiếng đồng hồ mình mới phát hiện ra cái ghế đó có nhược điểm. Rồi mình yêu cầu mình chỉnh sửa thế nào để mình mua, hoặc cái bàn, vân vân, vậy á, chớ. Đó là cái đồ nội thất trong chùa phải tinh tế để cho ai sử dụng cũng cũng thuận lợi lâu dài. Rồi cái bếp, cái nhà bếp là quan trọng nè. Đó, đó là nơi mà tạo ra bao nhiêu cái năng lượng cho người tu của mình. Thì bếp phải rộng, phải thoáng, cái gom rác tiện lợi và cái đồ đun nấu đừng để hại môi trường, khói phải được bốc lên. Còn cái bếp ga coi vậy chứ độc lắm nha. Khí ga nhất là khi trong nhà kín á, cái ga nó đốt ra CO2 nó nằm đầy trong nhà hết.
[1:05:00]Quý thầy sợ nhất là trong cái phòng máy lạnh, đóng cửa hết cho máy lạnh, nấu nồi lẩu mà bỏ cái cồn á, là chết hết. Nhớ quý thầy tuyệt đối đừng có ăn lẩu mà nấu bằng cồn mà trong cái nhà kín. Là quý thầy ăn vô thức ăn nhiêu không biết nhưng mà hít toàn là CO2 rồi khí độc không à, chết liền. Bây giờ nó có những cái bếp từ á, cắm điện vô, bằng từ nó đun nấu, nó không có để lại không có tạo ra khí. Mấy cái điều về cái kiến thức về khoa học, về môi trường, quý thầy phải rất là rành, rất là giỏi để bảo vệ sức khỏe cho chúng nha, nhất là đồ đun nấu này phải biết. Rồi trong chùa mình có những cái máy móc.
[1:05:35]Nhiều cái máy, ví dụ như chùa mình có làm ruộng thì mình có máy cày, máy xới, máy cắt cỏ, đó. Rồi máy hút hơi, hút bụi, tức là bây giờ đời sống tăng lên rồi thì trong chùa nào cũng rất là nhiều máy móc, đó. Rồi có hệ thống camera quan sát an ninh. Bởi vì trong phòng thầy trụ trì chứ ổng để cái màn hình, ờ ở nhà bếp làm gì, ở nhà khách đang có chuyện gì, ai trên chánh điện làm gì, ở trong đây ông thầy ổng ngồi ổng quan sát được hết. Bây giờ các chùa bắt đầu lắp cái đó hết rồi. Nên quý thầy cũng bắt đầu phải suy nghĩ tới cái này, nha. Suy nghĩ tới vậy, sử dụng mới đầu lạ lạ, về sau cũng quen, để kiểm soát hết.
[1:06:08]Nói như vậy kiểm soát có hay không? Như vậy kiểm soát có hay không ạ? Tại sao đời sống cá nhân người ta mình phải đi kiểm soát hết? Nên cố gắng kiểm soát. Tại vì thế này: tại vì ở trên cõi trời á, chư thiên đều minh bạch và được kiểm soát. Ở trên cõi trời, chư thiên không bao giờ làm một điều gì bậy và chẳng bao giờ nghĩ một điều gì bậy. Vì sao vậy? Vì nghĩ điều bậy, chư thiên khác biết hết liền. Nói bậy, chư thiên khác biết hết liền. Vì họ sống bằng thần thông mà. Cho nên trên chư thiên họ cực kỳ minh bạch và trong sạch luôn. Còn tại sao cái cõi Ta-bà này của ta mà nhiều điều xấu xa, ác độc? Vì mình nghĩ trong đầu không ai biết.
[1:06:49]Cho nên mình tha hồ giấu giếm những điều xấu xa tội lỗi của mình, giữ gìn những điều xấu xa tội lỗi của mình. Nên nếu một ngày nào đó mà cái cõi Ta-bà này bỗng nhiên mình làm gì ai cũng biết hết, thì mình còn dám làm điều bậy không ạ? Dám không? Hết. Nhưng mà nó đã tới cái ngày đó rồi. Bây giờ các camera mà giám sát á, họ giăng khắp các nẻo đường. Nói: "Dạ, vậy con nhìn biết nhìn liếc camera thì con né chỗ camera con làm bậy được không?" Thì nếu mà để ý cũng làm được. Nhưng mà để thông báo cho quý thầy cái thời đại ngày hôm nay, những cái thiết bị của tình báo đó nó đến cái mức độ như khoa học giả tưởng.
[1:07:28]Ví dụ bây giờ là có ông thầy ổng ở trong phòng, ngoài phòng ổng là một cái vách ngăn tới phòng khách, ngoài phòng khách ổng là cái vách ở ngoài hành lang, ngoài hành lang này tới phòng khác, người ta đặt một cái máy ở đây ở ngoài này cách ba lớp tường, điều khiển nhấn nút cái nhìn xuyên qua trong đó ổng làm cái gì. Ổng làm cái gì thấy rất là rõ, nói cái gì nghe hết toàn bộ. Thiết bị tình báo tới bây giờ là như vậy. Và chúng ta không bao giờ thấy. Ví dụ họ gắn một con chip nhỏ như cái hột gạo, gắn ở trong áo của thầy, rồi đi đâu thì nói chuyện gì biết hết, không biết được. Hoặc là tặng cho thầy cái đồng hồ rồi là cuộc đời thầy khốn khổ luôn.
[1:08:07]Thầy làm gì thấy hết, thấy hết quay được luôn. Một cái nó bằng hột gạo thôi mà nó quay phim được hết tất cả toàn cảnh, lấy được hết tất cả những tiếng, và phát sóng truyền về tổng đài người ta theo dõi được hết. Cái mức độ mà cái kỹ thuật tình báo tới bây giờ là cực kỳ siêu đẳng. Bây giờ là không ai giấu ai điều gì được nữa. Thời đại họ không muốn theo dõi thôi. Theo dõi rồi, đêm thầy nằm thầy ngủ cái tiếng ngáy to ngáy nhỏ cũng biết, thầy vô nhà vệ sinh thầy làm cái gì không bao giờ thoát khỏi. Đừng có nói là nhà vệ sinh riêng tư, chính nhà vệ sinh là cái nơi người ta đặt thiết bị theo dõi hết.
[1:08:40]Cho nên đừng tưởng là thầy mặc áo vậy là tôi chưa bao giờ hở hang, chưa bao giờ ai nhìn thấy cơ thể tôi. Xin lỗi à, cơ thể thầy người ta thấy sạch hết rồi. Cái thiết bị bây giờ, và thiết bị bây giờ họ nhìn thấy được tới người ngoài hành tinh luôn. Khi mà các dĩa bay họ ở người ngoài hành tinh mà sà vô trái đất là thiết bị kể là theo dõi của Mỹ, của Việt Nam, của Israel thấy liền, thấy luôn cả gương mặt của người ngoài hành tinh. Và gương mặt đó như là người cõi trời, họ đẹp như là cái tượng sáp, giống như mình nhưng mà đẹp như tượng sáp, cực kỳ đẹp, chứ không phải như cái hình mà quái dị mà nhìn
[1:09:18]như cái hình tam giác rồi ốc, mắt to lên cái rồi miệng nhỏ xíu không có đâu. Họ giống như mình mà cực kỳ đẹp. Và ngày nay cái thiết bị theo dõi quan sát được thấy hết. Như vậy, và trong chùa mình nên gắn những cái camera như vậy để làm chi? Tập cho chúng mình sống đời sống minh bạch, không có gì phải giấu giếm và không có làm điều gì xấu xa, sống như là cõi trời. Nếu trong chùa mình mà các ke- camera theo dõi đầy hết rồi á, thì tự nhiên tâm của chúng có cái tâm trạng là giống như cõi trời, sống minh bạch, không có làm một điều gì sai, điều xấu hết. Như vậy, rất là hay. Như vậy, chúng ta còn có những cái là rác thải, phải rác thải thông minh,
[1:09:58]phân loại hết để giúp cho cái nơi dễ dàng tái chế, chứ đừng có dồn rác lại một đống: đồ nhựa riêng, đồ sắt riêng, đồ thủy tinh riêng, đồ hữu cơ phân hủy riêng, ha, vậy đó. Đó là rác thải thông minh. Trong chùa phải là rác thải thông minh chứ đừng dồn lại một đống. Và ta cũng đừng từ bi xây cái thùng đựng rác ở ngoài kia, để ngay trước cửa giống như chùa mình rồi bao nhiêu nhà lại họ chất một đống, thành ra là chùa Huệ Minh sẽ trở thành là nơi trung tâm tập kết rác. Cái thùng ngoài đó đó, đang là trung tâm. Hàng xóm lại họ bỏ ra hết trơn rồi, bỏ đây ngoài đó kìa. Hừ. Rồi ta có cái gì nữa? Ta phải có cái sân để tập võ nha.
[1:10:31]Chùa là phải võ không nói gì hết trơn á. Thầy chùa là phải là võ sư. Đúng không Sư Ngãi? Thầy Minh Thiện, thầy chùa phải là võ sư đúng không ạ? Đó, thầy chùa mà không biết võ là dở lắm nha, phải biết võ. Ta có cái gian hàng bán văn hóa phẩm Phật giáo, một gian hàng nho nhỏ nhưng vô đó người ta, mọi người đến mua: sách, vở, kinh điển đồ đều có hết; xâu chuỗi, chuông mõ rồi mỗi chùa đều phải có cái nơi phát hành như vậy. Có thể là có một cái lớp học xã hội, nếu cần ta mở cái lớp học tình thương dạy mấy đứa nhỏ mà nó không có tiền, không có điều kiện đi học ban ngày, đêm đem về chùa mình dạy cho nó học và lớp học tình thương, nên có cái cơ sở đó.
[1:11:07]Ta nên có cái phòng để nghe nhạc.
[1:11:12]Nên có cái phòng âm nhạc. Trong cái phòng đó có hệ thống âm thanh rất là tốt, cách âm kín, đó, có những cây đàn để quý thầy mình có thể đánh đàn. Và có nghe một bản nhạc, thưởng thức bản nhạc vào đó mở nhạc mà nghe được những bản nhạc đạo thôi nha, chứ không phải nghe những bản nhạc đời đâu đừng có ham mà cười. Đó là... Tại vì càng ngày cái âm nhạc Phật giáo càng phát triển thì quý thầy mình cũng phải có kiến thức, phải biết về âm nhạc, nha, biết sử dụng nhạc cụ và ta có cái phòng dành cho cái gọi là cái phòng âm nhạc riêng như vậy, nên có cái vậy. Ta nên có cái phòng để chăm sóc y tế, có cái tủ thuốc, người bệnh khi về đó được chăm sóc, ta mời bác sĩ tới, vân vân.
[1:11:50]Và cuối cùng, ta có một cuốn sổ, vừa là trong sổ tay viết mà vừa lưu trong cái file của vi tính, về tất cả những vật dụng của chùa, từng hạng mục được ghi vào đó hết. Ngày nào nhập vào là ghi vào cái ngày, rồi ngày nào đem bán, ghi. Dụ cái xe ngày đó mình mới mua vào xe, rồi ngày đó đem đi bán; cái vật dụng này ngày nào đem về chùa, ngày đó không xài nữa đem cho, ghi vào sổ hết. Tức là khi mà thầy trụ trì cần thì cứ lật sổ ra, biết trong chùa mình có bao nhiêu tài sản, bao nhiêu tài sản, đều quản lý bằng trên sổ sách hết. Chứ còn đa phần chùa mình, mua cái cuốc về để đó rồi mất hồi nào không hay, mua cái rựa để đó mất,
[1:12:26]hay mua quạt máy về tới chừng còn hay không còn không biết, phải không ạ? Giờ vậy, từng cái quạt máy, từng cái đồng hồ gì được ghi vào sổ hết, những cái đồng hồ treo tường nằm trong sổ sách hết. Tức là ta quản lý kỹ lưỡng trên sổ sách hết. Mua sắm rất thông minh, sử dụng rất hợp lý và quản lý cực kỳ khoa học, nhớ như vậy. Thì khi mà ta quản lý được cái tài sản vật chất của chùa như vậy thì ta có phước, tránh được cái tội cho đời tu của mình, mà hiểu rằng, cơ sở vật chất cũng là một trong những phương tiện để để giáo hóa chúng sinh, nhớ như vậy. Khi chúng sinh họ đến chùa, mọi điều đều hợp lý thì tự nhiên cái không gian chùa hết sức là thoải mái,
[1:13:10]họ sẽ thích đến chùa hoài và đến đó họ biết rằng đó là cái nơi có trí tuệ, nơi có trí tuệ, họ có thể nương tựa được như vậy. Cảm ơn, cảm ơn đại chúng đã lắng nghe.