[0:01]Mãi
[0:05]mãi
[0:27]xin được làm hạt bụi, nơi dấu chân Phật cất bước đi qua.
[0:37]Mãi mãi xin được làm cỏ dại, đứng ven đường nhìn manh áo Phật bay.
[0:49]Chiều sương rơi, chuông vọng những hồi xa.
[0:55]Trầm hương đốt, khói lung linh dâng về Cha.
[1:07]Bình minh lên, tỏa ánh nắng hồng soi. Dòng sóng trôi, câu hò ai chèo lái. Đại dương ơi, nước bao la đến vô cùng. Xin làm con sóng theo triều dâng lên reo lời yêu thương.
[1:34]Mãi mãi xin được làm nhịp cầu, cho loài người hàn gắn những thương đau.
[1:46]Quỳ bên nhau ghi khắc mối tình sâu. Lời nguyện ước trái tim cho nghìn sau.
[2:00]Phật là ánh sáng soi vào bóng đêm mịt mùng.
[2:12]Phật là nỗi nhớ đẹp hơn ước mơ ai có bao giờ.
[2:23]Mãi mãi xin là ngọn gió nâng dậy cánh hoa nơi bước chân Người.
[2:32]Và nghìn mai xin là giọt nắng nâng nụ cành non cho vẹn lòng son.
[3:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay nhân Thượng tọa Tâm Đức, Trưởng ban Trị sự có cái lời mời chúng tôi về đây giảng cho cái hiệp hội nữ doanh nhân của Thanh Hóa, rồi sẵn Thượng tọa nói thôi thuận duyên cũng về thăm lại chùa Thanh Hà, cũng có một buổi pháp thoại với quý Phật tử một chút. Thì cũng nhiều năm không quay lại, thì lần này quay lại thấy quý Phật tử rất là thuần thành, rất là đông vui, vân tập như vậy, cái tinh thần tu tập như vậy, chúng tôi cũng hết sức là tán thán. Cũng mong rằng quý Phật tử giữ gìn duy trì cái sự tu tập của mình cho được phát triển bền vững mãi, bởi vì thế gian vốn là là vô thường,
[4:01]chúng ta cố gắng tinh tấn, vì thời giờ không có đợi ai. Hôm nay cái bài pháp thoại chúng ta trao đổi với nhau cái tựa đề nghe rất là lạ là: Thần Thánh Tối Cao. Chúng ta suy nghiệm với nhau xem ai là thần thánh tối cao giữa cuộc đời này, giữa tam giới này, giữa vũ trụ này? Vì chúng ta là đạo Phật nên chưa cần trả lời thì nếu có ai hỏi chúng ta vị nào là thần thánh tối cao giữa cuộc đời, thì chúng ta trả lời ngay là ai? Là ai? Là Đức Phật phải không? Đó, chúng ta vậy. Nhưng mà ví dụ với người họ chưa phải là đạo Phật, thì cái việc mà ta nói rằng Đức Phật của ta là vị thần thánh tối cao thì sẽ có nhiều người không có chấp nhận.
[4:51]Ví dụ người đó họ chưa biết tôn giáo hoặc là họ một tôn giáo bạn, thì họ chưa hiểu. Nên hôm nay trong cái tâm tình cởi mở, chúng ta sẽ nói với nhau vì sao ta chọn Đức Phật là vị thánh tối cao để ta tôn thờ, để ta đi theo mãi mãi như vậy? Phải có cái lý do. Và khi ta nêu cái lý do đó ra thì các bạn của ta, những người họ chưa biết về đạo Phật, họ cũng phải chấp nhận. Họ phải chấp nhận đúng như vậy, Đức Phật thật sự là một vị thánh tối cao giữa cuộc đời này. Lý do là như vậy. Thì trước hết thì ta sẽ nói với nhau cái gì là tối cao? Ví dụ khi một người họ phủ phục trước một vị thần linh, một vị thần thánh là vì lý do gì mà họ xem rằng cái vị đó là tối cao
[5:46]để mà họ phải quỳ lạy, phải phủ phục, phải tôn thờ, phải đi theo như vậy? Cái việc mà tôn sùng một vị nào là thần thánh tối cao thì lệ thuộc vào cái gì? Lệ thuộc vào trí tuệ của từng người. Ví dụ cái người bình dân, nhiều khi ít học, chưa có nghiên cứu sâu trong đạo pháp, trong đạo lý, vừa lớn lên cái nghe ai nói cái gì bùi tai là chấp nhận liền. Ví dụ như nói: bệnh, bệnh đây đến có cái cục đá đó linh lắm, ai đi ngang cục đá đó lạy là sẽ hết bệnh, ở đó có ông thần rất linh. Cái họ đến họ chỉ biết như thế thôi, không biết hơn được. Cái trí tuệ họ không thể hơn được điều đó, chỉ biết rằng hễ ai nói nơi cục đá có
[6:34]cái ông thần ổng gá đó, ổng ở đó, ai lại xin ổng thì ổng cho này cho kia, đến đó lạy, không biết có hết không biết, nhưng mà đầu óc chỉ biết hiểu nhiêu đó. Ai nói như thế chỉ hiểu như thế, chấp nhận như thế rồi thôi hết. Thì cái người như vậy họ hiểu tối cao là như thế. Nhưng mà với một cái người mà cái mức độ trí tuệ họ hơn một chút nữa thì họ sẽ đặt vấn đề: Lý do gì ông thần ổng ở cục đá đó mà không ở cục đá khác? Lý do gì ông thần ở cục đá đó mà không ở một cái đền, cái phủ hay một đỉnh núi khác, mà cục đá đó có gì đặc biệt để cho ông thần ở? Thì họ biết đặt vấn đề, biết thắc mắc. Thế là nhiều khi họ không dễ tin. Nói: cứ đến lạy cục đá đó. Họ nói:
[7:14]không, tôi phải hiểu vấn đề. Thì cái người mà họ nghi ngờ, họ hoài nghi, họ đặt câu hỏi lại là cái dấu hiệu rằng người này cái trí tuệ vượt hơn một chút, không phải ai nói gì cũng tin. Đó là như vậy ta thấy cái người mà không phải ai nói gì cũng tin, biết hoài nghi, biết đặt vấn đề lại là người bắt đầu có trí tuệ. Còn người mà ai nói gì cũng nghe liền, ai nói gì cũng tin ngay thì đó là dấu hiệu của một sự trí tuệ kém cỏi. Cho nên vì vậy trong cái nhân gian này, trong lịch sử loài người từ xưa tới nay, thế nào là một vị thần thánh tối cao, nó lệ thuộc rất nhiều vào trí tuệ của cái dân tộc đó, của cộng đồng đó.
[7:58]Rồi lệ thuộc vào cái đạo đức của con người nữa. Ví dụ sao gọi là đạo đức con người? Ví dụ như một cái người khi mà sắp sửa đi đi đánh chiếm một cái khu đất khác, ví dụ một cái đoàn quân á, cái nghe lệnh của một cái ông ông vua đem quân qua xâm chiếm một lãnh thổ khác. Trước khi đi cái theo cái tục lệ họ vào cái đền đó họ lạy, họ lạy họ cầu xin là cho con phá tan cái lãnh thổ đó, con chiếm được lãnh thổ đó, con bắt được hết những con người đó, con lấy hết tài sản về. Cái lời cầu nguyện rất ác độc. Và họ tin rằng cái vị thần ở trong cái đền đó cho họ điều đó. Thì và họ lên đường nhảy lên ngựa là cầm gươm cái là cỡi ngựa
[8:41]ào ào kéo quân đi, trước khi đi là cầu nguyện xong. Thì có một người khác có đạo đức hơn, mới thấy rằng à khi cầm quân đi xâm chiếm một nước khác để giết chết người ta, cướp tài sản người ta, phá hoại đốt nhà người ta, mà cầu nguyện một ông thần thánh tên này, mà nếu ông thần thánh ổng ổng phù hộ cho điều đó, ổng trợ giúp cho cái việc làm đó, thì ông thần thánh này không phải là người tốt. Đặt vấn đề ngược lại, nghĩa là cái đám quân tơ quan tướng mà lên đường đi thì rất là tin ông thần, nhưng một cái người họ đứng lặng lẽ họ suy nghĩ lại, họ nói: Làm sao để gọi là một thần thánh công bình mà để phù hộ cho một đoàn quân xâm lược?
[9:25]Nên họ không tin. Cho nên vì vậy vì cái họ nghi ngờ vì họ có đạo đức. Họ nói rằng hễ thần thánh mà tốt là phải ban ơn bố đức, cứu giúp cho mọi người, đem cho mọi người hạnh phúc hòa bình với nhau, chứ không phải là trợ giúp cho một đoàn quân xâm lược ác độc, cướp của giết người như vậy. Nên cái lý do thứ hai để ta chọn lựa một thần thánh là đạo đức. Hồi nãy là trí tuệ, bây giờ là vấn đề đạo đức. Rồi ta chọn ai là thần thánh tối cao nó còn liên quan đến quan điểm sống nữa. Cái quan điểm của ta nó tinh vi, nó sắc bén hoặc lớn lao đến chừng nào thì cái vị thần mà ta tôn thờ cao siêu đến chừng nấy.
[10:12]Còn nếu ta sống hẹp hòi, ví dụ cái người họ chỉ biết đi đánh bài, đánh số đề, họ chỉ cầu nguyện những chuyện đó thôi, cuộc sống họ chỉ biết quanh quẩn như vậy thôi, thì cái vị thần của họ cũng nhỏ bé như vậy. Họ không biết gì nữa, về nói với ông Phật mà tu nha, giải thoát giác ngộ họ không cần, họ không biết. Họ chỉ cần biết làm sao được lợi trong cuộc sống, đi đánh bài thì thắng, đánh đề thì trúng, thì cái ông thần của họ chỉ thỏa mãn như vậy là đủ rồi. Vì cái quan điểm hẹp như vậy, cái thần thánh của họ cũng chỉ rất là bé. Đó là thêm một cái quan điểm. Nên cái người nào mà cái quan điểm quan điểm sống lớn thì cái thần thánh họ phải lớn lên.
[10:50]Ví dụ cái người nào cái tấm lòng trải ra được với cả đất nước, cái tấm lòng trải ra được với cả thế giới này, thì cái thần linh của họ phải là một Đấng rất cao siêu, chứ không phải là chỉ thỏa mãn những cái chuyện vụn vặt cá nhân riêng tư của họ được. Cái thứ tư nữa để ta chọn một vị thần thánh tối cao nữa là do tập quán. Ví dụ đời ông đời bà có thờ một cái vị nào đó, thì ta tới đời ta ta cũng thờ giống như vậy, cho rằng vị đó cao. Ví dụ như là bên Trung Hoa họ thờ ai? Trung Hoa thường là thờ ai? Thờ Quan Công, đúng vậy. Quan Công và họ cứ thờ Quan Công đền này đền kia xem rất là linh. Do đó rồi cái tiếng truyền đời cứ đến đời ông tới
[11:35]đời cha, cứ đời con đời cháu cứ thờ như vậy. Nhưng mà qua người Việt Nam ta thì ta không nghĩ vậy. Qua Việt Nam ta, ta mới ngồi ta xét cái lý lịch của ông Quan Công. Ổng là Quan Vân Trường, ổng chỉ là một ông tướng đánh Đông dẹp Bắc, chém giết nhiều người, tôn thờ Lưu Bị, mà Lưu Bị cũng không đủ sức không đủ đức để mở một cái triều đại phục hưng lại cái triều đại nhà Hán. Rồi cái sau một thời gian đánh đấm vậy, cả cái triều đại của Lưu Bị cũng suy tàn mất luôn, tức không có gì vinh quang, cũng không để lại được cái lời giáo dục dạy dỗ gì cho người sau. Chỉ là những công trận rồi cũng thua, cũng bị cắt đầu.
[12:12]Nếu mà nói về công trận, Quan Công Quan Vân Trường thua xa Trần Hưng Đạo ta. Trần Hưng Đạo ta đánh tan cái đội quân hùng mạnh nhất thế giới. Và khi về già, lớn tuổi đất nước đã thanh bình thì ông lặng lẽ tu hành theo đạo Phật. Con người cái nhân cách như vậy, cái công trận như vậy vĩ đại hơn nhiều. Cho nên về cái tập quán thì ta không tôn sùng Quan Vân Trường là thần thánh tối cao, khác với người Trung Hoa. Cho nên nếu ta bước sang Ấn Độ, ta bước sang Ấn Độ, ta sẽ thấy họ thờ những vị thần linh nhiều đời cũng truyền lại, những vị thần thiện, thần ác, đủ thứ hết. À và cứ theo cái tập quán đó mà họ thờ.
[12:55]Nhưng mà với người Việt Nam ta, ta sang ta nghe họ giải thích về những ông thần của họ, ta ngạc nhiên vì ta thấy ta không có cảm xúc. Ta thấy một vị thần như vậy lạ quá, không có cảm xúc đối với ta vì người Việt Nam ta vì cái nền nã, hiền hậu. Người Việt Nam ta là gì? Là cái ông tiên trong truyện Tấm Cám, ông Bụt trong truyện Tấm Cám khi cái người gặp khổ nạn đến đường cùng mà người có hiền lành, không đáng phải chịu khổ như vậy thì ông Bụt đã hiện ra, ổng đã cứu giúp. Nên thần linh trong cái dân gian ta, trong tập quán, trong đời sống, trong nếp nghĩ người Việt Nam rất là hiền lành. Nó khác với những vị thần dữ dội của những quốc gia khác.
[13:34]Cho nên về tập quán, cái thần thánh tối cao giữa các quốc gia cũng rất là rất là khác nhau. Thì đó như vậy, thì bây giờ bây giờ không nói trên nhân vật, nói trên tính cách thì ai là thần thánh tối cao? Thì có người nói là người nào có phép nhiều là người đó tối cao. Có phép nghĩa là sao? Nghĩa là có thể ban phúc giáng họa. Ví dụ cái người nào đến phủ phục quỳ lạy thì người đó sẽ được ban cho nhiều sự may mắn thì đó là thần thánh tối cao, có một quan niệm như vậy. Hoặc là cái người nào ta ta ta ghét cái người đó, ta ví dụ ta có một người hàng xóm nào đó nó cứ gây gổ với ta, ta đến ta cầu nguyện, thế là vị thần đó nghe lời ta phạt cho cái người
[14:13]hàng xóm đó phải thất điên bát đảo và khổ sở, khốn đốn thì đó là thần thánh tối cao. Thì đó là cho rằng ai có phép, vị nào có thần thông có phép là thần thánh tối cao thì đó cũng là một quan niệm tôn sùng vậy. Còn nếu mà cái người khác thì cho rằng phải có cái đạo đức. Cái vị nào mà đạo đức tột cùng, không ai có thể so sánh được đó mới là thần thánh tối cao. Thì tùy cái mỗi quan niệm như vậy. Cho nên rồi tại sao mà ta phải đi tìm cái thần thánh tối cao để mà tôn thờ? Cuộc đời này có cần phải có một vị thần thánh tối cao như vậy để tôn thờ không? Có cần không ạ? Đời cần không? Cần lắm chứ không phải không đâu. Là vì sao vậy?
[14:55]Bởi vì cái thế giới của tâm linh huyền bí, sự thật vẫn mãi mãi là một bí ẩn đối với khoa học. Khoa học tiến tới đâu thì tới, nhưng vẫn tồn tại trong vũ trụ này một cái đời sống tâm linh rất kỳ lạ. Hồi thế kỷ thứ 17, 18, khoa học tiến bộ, nhiều người đã chủ quan rằng khoa học sẽ thay thế tôn giáo, nhưng không. Cứ đến thời đại này, càng khoa học càng tiến bộ, ta có điện thoại di động, ta có xe, có máy bay hết thì con người ta vẫn hướng về tâm linh. Vì sao? Vì vẫn còn rất nhiều điều bí ẩn trong vũ trụ này. Và tâm linh là điều không thể phủ nhận được. Cho nên vì vậy mà con người vẫn tin rằng vượt khỏi cái thân phận của loài người này,
[15:42]có những vị thần thánh trên cao mà con người phải nương tựa, phải nương tựa, phải nhờ cậy, phải học hỏi. Đó. Và thường khi mà ta tôn thờ một vị thần thánh như vậy thì con người thường có ý nhờ vả. Vì biết thân phận mình rất là nhỏ bé, mình rất là yếu đuối, nhiều việc trên đời mong cầu mà không thể thực hiện được. Cho nên con người hy vọng rằng có một vị thần thánh trên cao giúp con người đạt được những điều đó. Ví dụ như là con mình học không giỏi nhưng mình muốn phải đậu đại học thì làm cách nào? Cầu nguyện. Hoặc là ta không phải là người gặp nhiều may mắn cơ hội, nhưng mà muốn phải được giàu sang thì làm cách nào? Cầu nguyện.
[16:31]Tức là có những việc mà vượt ngoài tầm tay thì khi con người đã bế tắc rồi thì con người nghĩ đến thần linh. Cái tâm lý bình thường là như vậy, và tâm lý đó có sai không? Không không có sai đâu nha, đúng hoàn toàn. Nên cái cầu nguyện nó là cái nhu cầu của con người từ ngàn xưa cho tới ngàn sau, mãi mãi sau này vẫn như vậy. Khi đến lúc con người bế tắc, có những điều khả năng con người không kiểm soát được, vượt khỏi tầm tay con người thì con người nghĩ đến thần linh, luôn luôn là như vậy. Nhưng mà con người có cái tật cũng kỳ lạ lắm. Cái tật của con người là cái tật là phản phúc. Là sao? Là mình cầu nguyện cái thần linh đó đã đời,
[17:14]thuần thục, là thấm đẫm, vâng phục hoàn toàn. Cho đến một ngày con người có cảm giác là mình có thể thay được thần linh. Cái tâm lý này rất là lạ và tâm lý đó xuất hiện cái cái tầng lớp giáo sĩ.
[17:34]Giáo sĩ là ai? Ban đầu cũng chỉ là những con người bình thường thôi, nhưng mà quỳ lạy thần linh riết rồi cái cảm giác mình gần với thần linh và thay thần linh để mà dạy dỗ, khuất phục con người trần thế này. Nên cái khuynh hướng của con người vậy, ban đầu là phủ phục trước thần linh, rồi về sau tìm cách thay thế thần linh. Cái bản chất con người luôn luôn là phản phúc. Luôn luôn là như vậy, và đó là xuất hiện cái tình trạng giáo sĩ. Rồi có một số người quá đáng rồi tự xưng mình là thần thánh, lâu lâu ta vẫn gặp như vậy. Mà không phải là thời xưa, thời nay cũng vậy. Thời nay nhiều khi ta bắt gặp những người tự xưng
[18:20]mình là giáo chủ, tự xưng mình là cao siêu. Mặc dù là thời đại người ta đã phóng phi thuyền lên tới mặt trăng, tới sao Hỏa rồi mà vẫn có những con người đứng vỗ ngực xưng tên mình là cao siêu, là thần, là thánh, trong khi sự thật vẫn chỉ là phàm phu mà thôi. Nên cái tâm lý nó nó là như vậy. Và khi mà ta nghe những người mà tự xưng mình là cao siêu thì ta làm sao? Trước hết ta tin. Ta khờ dại, ta dễ tin, ta tin: "À, cái bà đó bả hay lắm, bả cao siêu, bả là thánh á. Ờ, ông đó ổng là thánh á." Ta cứ tin trước đã. Đầu tiên ta cũng như mọi người vậy là cứ tin trước, cho tới khi nào mà ta tin quá ta ta ta theo lâu dài quá
[19:01]bắt đầu ta mới thay thế, ta mới leo lên ta thay thế. Cái tâm lý con người rất là là kỳ lạ như vậy. Nhưng mà thế này, bây giờ thực sự thì trong cái thế giới này loài người ở ban đầu nhiều vùng khác nhau, nhiều quan niệm khác nhau, nhiều tín ngưỡng khác nhau cho nên đã thờ nhiều thần thánh khác nhau. Bây giờ cái thần thánh đó không còn là cái mục tiêu để cho con người đi tìm bình an, hạnh phúc, đoàn kết, yêu thương nữa mà thần thánh đó trở thành cái thương hiệu, trở thành cái danh hiệu riêng để con người tranh giành, hơn thua, cãi cọ, đấu tranh, chém giết nhau. Đây là một điều đáng buồn dù cho loài người
[19:48]đã tiến bộ đến nền văn minh như hôm nay. Nhưng cái chân lý vẫn còn ở đâu đó con người vẫn chưa tìm thấy được, nghĩa là tôi thờ thần của tôi, anh thờ thần của anh, thần tôi linh hơn, tôi đánh anh, bắt anh phải theo thần của tôi. Hoặc là nếu không đánh nhau thì cũng cãi lẫy nhau, cũng hơn thua nhau. Và như vậy cái ông thần mà ta nghĩ rằng là một cái Đấng đem lại bình yên, hạnh phúc, yêu thương cho con người bây giờ trở thành một cái danh hiệu để con người dựa vào đó mà chia rẽ với nhau. Nói: "Thần tôi mới linh, thần anh không linh", cứ giành nhau như vậy và trên thế giới cứ chia rẽ vì tôn giáo là một điều rất trầm trọng.
[20:30]Ngay như Việt Nam cũng vậy, ta có nhiều tôn giáo, nhiều tín ngưỡng, nhà nước cũng hết sức lo lắng về cái việc mà vì tín ngưỡng mà con người chia rẽ nhau. Trong cái đất nước nào cũng cần cái sự đoàn kết, hòa hợp, nhưng mà vì tôn giáo con người có thể chia rẽ nhau thì đây là điều rất là đau xót. Lẽ ra nếu nói rằng đạo nào cũng dạy người ta hiền lành thì con người phải vì tôn giáo mà yêu thương nhau chứ. Ví dụ cái tên ông ông thần tôi thờ tên này, tên ông thần bạn thờ là tên kia, chỉ là cái tên nhưng ông thần đó phải dạy tôi và bạn yêu thương nhau thì ông thần đó đúng. Còn ở đây tôi binh ông thần tôi, bạn binh ông thần bạn,
[21:12]tôi bạn đánh nhau, chia rẽ với nhau thì rõ ràng là cuối cùng cái tín ngưỡng thay vì đem lại điều tốt đẹp cho con người đã đem lại điều đau khổ cho con người hơn. Và và vì vậy là tín ngưỡng đến ngày hôm nay lại trở thành cái nỗi lo của những nhà quản lý xã hội, của những người đi tìm chân lý. Ta ta muốn đi tìm chân lý, ta muốn xem cái sự thật là ở đâu để ta đi theo, ta tôn thờ chứ ta không muốn đi theo một con đường rồi cuối cùng con đường đó dẫn ta, đưa ta đến cái sự chia rẽ, sự hơn thua, sự ích kỷ, sự tự tôn, sự ngạo mạn. Ta muốn đi theo một con đường nào đó, một vị nào đó cho ta một trái tim từ bi lớn,
[21:58]cho ta một trí tuệ sáng suốt, cho ta cái đạo đức mênh mông để ta tử tế được với mọi người, để ta tìm được cái an lạc, cái hạnh phúc giữa cuộc đời vốn đầy đau khổ này, chứ ta không muốn đi theo một tín ngưỡng để rồi lòng ta sôi sục căm hờn, ta đi theo một tôn giáo để rồi lòng ta chia rẽ, đố kỵ, hơn thua và dằn vặt. Ta không muốn như vậy, ta muốn đi tìm thật sự là chân lý. Chân lý mới là cái lẽ phải cuối cùng. Mà ta tin ai làm thần thánh tối cao thì người đó cho ta chân lý chứ không phải người đó cho ta cái hận thù, hơn thua. Cái người biết suy nghĩ phải xác định lại. Bây giờ, ví dụ có ai gặp ta nói rằng: "Giờ cái ông...
[22:45]ông thánh anh thờ là vậy, ông thánh tôi thờ là kia", mình trả lời một câu: "Tôi... tôi không cần ông thánh, mà tôi cần lẽ phải.
[22:56]Tôi cần cái ông thánh nào dạy cho anh thương tôi và dạy cho tôi thương anh. Tôi cần cái ông thánh nào dạy để tôi sống một đời tôi biết vị tha, diệt trừ được ích kỷ. Tôi cần cái ông thánh nào mà dạy để tôi sống một đời tôi buông xả những cái tham lam, thù hận. Tôi không cần... Cho nên anh đừng nói với tôi là ông thánh anh thế này, ông thánh tôi thế kia. Tôi không cần ông thánh, mà tôi cần cái lời dạy, tôi cần cái chân lý để tôi sống, tôi sống cho đúng, tôi sống cho đẹp". Chúng ta trả lời như vậy. Thì ở đây, ai là thần thánh tối cao cho con người quy phục?
[23:39]Thần thánh tối cao cho con người quy phục là ai? Thì ban đầu loài người nghĩ rằng đó là người có thể làm nên tất cả: làm cho mưa rơi, làm cho nắng soi, làm cho hoa nở, làm cho sông trôi. Ban đầu con người nghĩ như vậy, và con người nghĩ rằng nếu có một vị... vị thần thánh cao cả như vậy, con người chỉ việc cầu xin. Vì vị thần đó cho hết: cho hoa nở giữa đồng mà, cho lúa mọc giữa ruộng, cho cá lội tràn bờ, vân vân. Vì vậy con người chỉ... nếu có một ông thần như vậy, chỉ cầu xin mà thôi. Nhưng mà thực sự là con người phải đổ mồ hôi, sôi nước mắt mới tìm được miếng ăn, miếng mặc của mình. Cái lời cầu nguyện chợt có, chợt được, chợt mất, chứ không phải là không.
[24:29]Và thế giới này vẫn bất toàn. Thế giới này vẫn bất toàn, vẫn đau khổ, vẫn hụt hẫng. Chiến tranh vẫn xảy ra, bệnh tật vẫn xuất hiện nhiều cái dạng lạ, thiên tai tật ách vẫn càn quét qua thế giới này. Vậy thì cái vị thần linh đó có thương yêu để che chở con người hay không? Nếu vị thần linh đó yêu thương con người thì vị thần linh đó thật sự bất lực, vì không làm cho con người hạnh phúc hơn được, con người vẫn đau khổ. Còn nếu vị thần linh đó đầy đủ năng lực có thể tạo ra tất cả thì vị thần linh đó tàn nhẫn, nhìn con người đau khổ mà không giúp gì cả. Cho nên cái quan niệm rằng là con người phải đi theo một
[25:17]vị thần thánh mà có khả năng tạo ra tất cả, lần lần không được chấp nhận nữa, lần lần không được chấp nhận. Và người ta chỉ còn đi theo vì tình cảm thôi: "Đời ông nội tôi đã theo, cha tôi đã theo, mẹ tôi đã theo nên tôi đã theo". Chứ còn trong cái suy nghĩ của con người văn minh hôm nay, người ta lật vấn đề lại hết. Người ta lật vấn đề lại: "Có phải người có quyền năng nhất mới là thần thánh tối cao không?". Nếu mà có một vị như vậy, tại sao thế giới vẫn đau khổ, vẫn bất toàn? Còn ta, ta chọn cái thần thánh tối cao là ai? Một điều bất ngờ nhất là
[26:02]cái vị thần thánh tối cao chính là cái người đạt được vô ngã.
[26:09]Không phải là cái người mà nói rằng có thần thông phép lạ nhiều mà là vị thánh tối cao, mà chính là người đạt được vô ngã tuyệt đối, không còn thấy có cái ta nữa, đó mới chính là thần thánh tối cao giữa cuộc đời này. Và Đức Phật của ta là người đi tìm cái điều đó và đã đạt được điều đó. Đức Phật khi còn đi tầm đạo, Ngài đã gặp được những bậc đạo sư cũng rất là giỏi, có thần thông cao siêu. Và Ngài đã chứng được hết như là những vị đạo sư của mình. Lúc đó Ngài đã có thần thông. Gặp bậc đạo sư thứ nhất là Alara Kalama, Đức Phật đã có thần thông đi được trên mặt nước. Gặp một vị đạo sư thứ hai là ông Uất Đầu Lam Phất,
[26:53]là lúc đó Đức Phật đã bay được như hư không, như là ông thầy mình. Nhưng mà Đức Phật không hài lòng. Thần thông phép lạ không làm Đức Phật thoả mãn. Đức Phật chỉ hỏi: "Có cái cái cái chỗ này có phải là vô ngã chưa?". Và các ông thầy không trả lời được, nên Ngài phải rời bỏ thầy của mình để đi tìm con đường. Và Ngài đã tu tập khổ hạnh sáu năm, sau đó thì Ngài nhập định 49 ngày và Ngài đã tìm được cái trạng thái vô ngã tuyệt đối. Ngài trở thành một Đấng Giác Ngộ. Ngài trở thành Đấng Giác Ngộ để cho đời đời chúng ta tôn thờ, ta quy phục. Và khi ta tôn thờ, ta quy phục Ngài thì chính là ta tôn thờ cái vô ngã, chứ ta không tôn thờ cái quyền năng phép lạ.
[27:42]Ta cúi lạy Ngài không phải là vì Ngài có phép lạ ban cho ta điều này, ban cho ta điều kia, mà chính vì Ngài đã đạt được cái vô ngã và ta nguyện đi theo Ngài để tìm cái đạo đức vô ngã đó. Đây là cái trí tuệ tột cùng mà loài người có thể tìm thấy được. Trong vô số những điều con người khám phá, phát minh, lý luận mở ra thì cái phát minh được cái vô ngã là cái phát minh cao siêu nhất và vĩ đại nhất của loài người. Cái triết lý, cái đạo lý về sự vô ngã là sự mênh mông không cùng tận và phải là những người cực kỳ có trí tuệ mới cảm nhận được. Đó là lý do tại sao khi Đức Phật đắc đạo rồi, Ngài thoáng ngần ngại không muốn giáo hoá.
[28:37]Vì Ngài thấy giữa muôn trùng chúng sinh đầy chấp ngã, lúc nào cũng thấy có cái ta: tài sản của ta, gia đình ta, trí tuệ ta, tài năng của ta, mà bây giờ Ngài dạy một cái đạo lý vô ngã hoàn toàn không còn cái ta, chúng sinh không hiểu nổi, nên Ngài đã thoáng ngần ngại trong việc giáo hoá. Vì từ cái nơi con người chấp ngã mà để con người hướng về cái vô ngã đó là một bước tiến quá xa, bước tiến quá xa, con người với không tới. Như hôm nay chúng ta ngồi đây với nhau cũng vậy. Thầy nói cái vấn đề là thần thánh tối cao chính là người đạt được vô ngã. Hôm nay cũng vậy, ta ngồi đây với nhau, ta đặt vấn đề:
[29:22]"Ai là thần thánh tối cao?", thì ta nói: "Chính người đạt được vô ngã mới là thần thánh tối cao". Mà khi ta quỳ lạy Phật là ta quỳ lạy cái vô ngã đó, để ta nguyện đi theo cái con đường vô ngã đó, thì ta nói câu này trong đây không mấy người hiểu được cả. Nên hôm nay, khi mà ta đặt cái vấn đề vô ngã này, ta đã đặt đến một cái vấn đề rất lớn trong Đạo Phật, rất cao trong Đạo Phật, mà không phải ai cũng hiểu được. Đang chấp ngã mà bây giờ bắt đầu ta phải hiểu một điều không còn cái ta nữa, không có bản ngã nữa, đó mới là chân lý, đó mới là cái tối cao, ta không hiểu. Có phải không? Phật tử hiểu không? Thấy không?
[30:05]Có một người một nói hiểu rồi xìu luôn. Có một người, còn bao nhiêu không trả lời được. Nên từ cái ta vốn là chấp ngã, ta vốn thấy mình có cái ta, ta nhiều cái hơn thua, tham lam, thù hận, bây giờ bỗng nhiên hôm nay đặt cái vấn đề: "Đạo Phật là đạo của sự vô ngã, không còn cái ta nữa", ai nấy ta có một chút choáng váng, không hiểu được. Nhưng người nào ngay cái chỗ này mà hiểu được thì thiện căn ta rất là lớn. Đây là người có căn tánh đại thừa, là đã nhiều đời đã từng theo Phật. Mà nếu hiểu được điều này thì ta đời đời ta theo Phật không còn lạc vào tà kiến nữa. Nên hôm nay tại sao mà thầy phải nói cái bài này?
[30:52]Để vì sợ rằng ta theo Phật mà vẫn lẫn cái tà kiến ở trong thì mình tu nhiều đời oan uổng, không có công đức bao nhiêu cả. Cũng là ta lạy Phật, cũng là ta niệm Phật, ta cúng dường Phật, ta tán thán Phật, ta thừa sự Phật, ta làm những điều Phật sự tốt lành nhưng phước không nhiều. Vì sao vậy? Vì ta không hiểu được vô ngã là gì. Còn nếu ta quỳ xuống ta lạy Phật, ta tụng câu kinh Phật, ta cắm đoá hoa dâng Phật, nhưng lòng ta hiểu cái Đấng mà ta tôn thờ đó là Đấng vô ngã, thì công đức ta vô lượng, ta xác định được cái chánh kiến đối với Phật pháp và đời đời ta không sợ lạc vào tà giáo, ngoại đạo nữa.
[31:36]Là vô ngã hay không phải vô ngã, chỉ xác lập được chỗ này. Cho nên vì vậy mà hôm nay ta xác định vị thần thánh tối cao mà ta tôn thờ mãi mãi kiếp này và những kiếp khác chính là người đạt được vô ngã, chính là người đạt được vô ngã. Và khi ta hiểu được điều này, ta bước lên một bước mới trong việc tu tập của Phật giáo, của Đạo Phật. Còn chưa hiểu được điều này, ta mãi mãi ta vẫn chỉ là một đệ tử Phật bình thường thôi. Bình thường biết tu hạnh, làm phước cho qua ngày, rồi khi chết để đỡ đi đoạ lạc thôi, chứ ta không có gieo được cái nhân để làm thánh được. Còn nếu ta hiểu rằng ta sở dĩ ta tôn thờ Phật
[32:20]là bởi vì ta tôn thờ cái vô ngã đó, ta phủ phục cái con người mà đạt được cái vô ngã, không còn cái ta nữa, thì khi hiểu được điều này, ta bước lên một bước mới trong việc tu tập của Đạo Phật, ta đã gieo được cái nhân để làm thánh cho mai sau. Có thể kiếp này ta chưa làm thánh, nhưng mà khi ta ý thức được cái điều vô ngã đó, ta đã gieo được cái nhân làm thánh rồi. Nên nếu những người hôm nay mà nghe thầy nói điều này mà tin sâu, hiểu sâu, thì kể từ giờ phút này ta bước sang một bước mới, là vào hàng đệ tử Phật cao hơn một bước, cho thêm một lớp nữa, cho thêm một lớp nữa, tốt nghiệp... tốt nghiệp thêm một cấp nữa.
[33:05]Nên cái ý niệm về vô ngã cực kỳ là quan trọng. Là thế nào là con người vô ngã? Người vô ngã, người đạt được vô ngã thì có vô số điều
[33:20]vi diệu xuất hiện, nhưng ít nhất ba điều chính: Thứ nhất, đó là từ bi tuyệt đối. Thứ hai là trí tuệ tuyệt đối. Và thứ ba là an lạc tuyệt đối.
[33:33]Từ bi tuyệt đối là sao ạ? Yêu thương được tất cả chúng sinh. Cái yêu thương được tất cả chúng sinh này, nó không phải giống như khi ta yêu thương một người thân ta, không phải giống như ta yêu thương cha mẹ, con cái ta, không phải ta giống như ta yêu thương một người bạn thiết của ta. Cái yêu thương mà bao trùm mà không nói thành lời yêu thương, cái yêu thương mà thấy người cũng như ta, cái yêu thương đó không giải thích được. Ví dụ thế này: Ví dụ như bây giờ thầy nhìn tất cả các Phật tử, cái thầy khởi cái lòng thầy yêu thương tất cả các Phật tử, thì cái đó là tâm gì? Tâm từ bi. Nhưng mà cái từ bi đó chưa phải tuyệt đối. Là vì sao?
[34:22]Vì còn có thầy là người yêu thương, và quý Phật tử là người được yêu thương. Hoặc là quý Phật tử bây giờ nhìn lẫn nhau, ví dụ mình ở trong cái đạo tràng này, mình nhìn mọi người đông vui đi về chùa, ai cũng với cái tâm niệm thuần lương, hiền lành, hướng thượng, cái mình thấy thương quá, thì cái thương đó là gì? Cũng là, cũng là từ bi đó. Khi lòng thương rộng rãi trải rộng cũng là từ bi, nhưng mà chưa có tuyệt đối, vì còn có mình là người thương và bao nhiêu huynh đệ là người được thương, nên có từ bi đó mà chưa phải tuyệt đối. Thế cái từ bi tuyệt đối là gì? Cái từ bi tuyệt đối là ta không có ta nữa mà ta chính là tất cả mọi người.
[35:05]Khi ta là tất cả mọi người rồi thì không nói thương mà chính là, chính là yêu thương sâu đậm. Dễ hiểu không ạ?
[35:16]Dễ hiểu không? Đây là những trạng thái của thánh chứ không phải của phàm, cho nên ta rất có trí tuệ ta mới hình dung được điều này. Thầy nhắc lại một lần để mọi người cố gắng hình dung giùm thầy, vì khi ta hình dung được điều này, ta bước lên một bước cấp độ tu hành mới. Thầy nói lại. Ví dụ bây giờ ta yêu thương mọi người ngồi đây, thì cũng là từ bi mà chưa tuyệt đối. Còn khi nào ta thấy ta chính là tất cả mọi người ở đây, không nói thương gì cả mà yêu thương chan hòa sâu đậm, đó mới là từ bi tuyệt đối. Mà cái người mà được như vậy thì không phải là chỉ bao nhiêu đây con người, tâm họ phủ trùm cả pháp giới vũ trụ,
[35:59]tất cả chúng sinh đều là họ và họ là tất cả chúng sinh. Con bướm bay qua cành cây, con chim bay ra giữa trời, con cá lội dưới nước đều chính là họ hết, đều nằm trong cái cái yêu thương vô ngã đó hết. Hiểu không ạ? Nếu hiểu được là ta vừa mới gieo thêm một cái nhân để làm thánh tiếp tục nữa. Hay lắm! Bây giờ thầy nói cái trí tuệ tuyệt đối nè. Ví dụ như trí tuệ là gì? Khi ta biết được điều này, ta biết được điều kia gọi là, là trí tuệ. Nhưng mà nó không tuyệt đối, vì ta phải học, ta phải quan sát, ta phải suy tư, phải tìm tòi. Thậm chí là một cái bậc thánh đắc đạo mà họ biết được những chuyện lạ.
[36:47]Chuyện lạ thế nào? Ví dụ như bây giờ có một ông thầy ổng có thần thông. Cái người Phật tử tới đến gần ổng chắp tay, nói: "Dạ thưa thầy..." Mới tới gần ngoài cửa chưa nói gì ổng đã biết sắp sửa nói điều gì, xin điều gì, trình bày điều gì. Vì cái tâm ổng ổng hướng về cái đó là ổng nằm trong bụng người ta, ổng đi guốc trong bụng người ta luôn. Tức là biết được tâm người luôn. Mà chưa cần hỏi ổng biết là cái sự việc sẽ ra sao luôn, biết luôn quá khứ, biết luôn tương lai của người kia luôn, thì cái đó gọi là thần thông. Có như vậy, nhưng cái đó, cái trí tuệ đó vẫn chưa phải là tuyệt đối. Vì vẫn phải có động tâm, phải có hướng, hướng về.
[37:31]Phải có người biết và cái việc bị biết. Còn cái mà trí tuệ tuyệt đối là gì? Là bởi vì Đức Phật và chúng sinh là một. Đức Phật và chúng sinh là một, cho nên Đức Phật biết hết mọi chuyện của cuộc đời, của chúng sinh, của vũ trụ. Nói câu này hiểu không ạ? Chưa hiểu đâu. Lấy ví dụ bây giờ có một cái cụ già ha, cụ run rẩy, cụ chống gậy đi vào chùa, rồi gặp một bậc A La Hán là vô ngã. Thì vị A La Hán đó thấy mình như là ông cụ đó, nên biết rõ trong ông cụ đó có những điều gì, bệnh tật ra sao, cái tập khí ra sao, trong lúc trẻ đã làm những nghiệp nhân gì, rồi ít bữa nữa khi mà chết rồi là chôn ở chỗ nào, đầu thai đi về đâu.
[38:20]Ngài biết như là việc của chính ngài. Và biết về ông cụ đó nhiều hơn ông cụ biết về ổng.
[38:29]Cái đó là vô ngã, mình chính là chúng sinh nên biết hết mọi chuyện của chúng sinh. Nhân ngang chỗ này thầy ngắt ngang thầy chen vào một chút. Ví dụ bây giờ tâm quý Phật tử là động hay là tịnh? Hiện nay tâm mình đang động hay đang tịnh? Tâm mình đang loạn động hay đang thanh tịnh? Có người nói thanh tịnh, có người nói loạn động. Cái người nói loạn động là người nói đúng nhất. Là vì sao vậy? Bởi vì tại sao mà tại sao có người nói rằng mình đang thanh tịnh? Vì mình nghĩ mình đang ở chùa phải không? Mình không còn bận tâm chuyện gì trên đời, lắng tai nghe Pháp thì tâm thanh tịnh có gì đâu mà loạn động.
[39:13]Đó là mình nhìn thấy mình á chứ không phải là cái nhìn của bậc thánh. Còn có một bậc thánh họ nhìn vào tâm mình họ biết trong đó một ổ động loạn ở trong. Cho nên cái mà ta thấy mình thanh tịnh chỉ là một bề mặt be bé, còn nguyên một khối phía sau bí ẩn phía trong là một khối phiền não, chấp ngã, hơn thua, tham lam, thù hận, nhỏ nhặt, ích kỷ, câu mâu, xích mích đủ thứ chuyện nói hoài không hết. Là khủng khiếp lắm! Cái cái cái cái ẩn chứa bên trong đó là cái là ta không thấy được chính mình, nhưng cái đó khủng khiếp vô cùng mà đó mới là sự thật á. Đó mới là sự thật. Và người tu mà biết được sự thật đó, đó là người tiến bộ.
[39:55]Thì cái trí tuệ tuyệt đối của Phật là gì? Khi ngài không còn cái ta nữa, ngài phủ trùm cả vũ trụ, ngài biết hết mọi điều. Và Đức Phật nói như thế nào? "Giống như một người đứng nơi ngã tư đường nhìn mọi người qua lại." Là Phật cũng vậy, Phật thấy tất cả chúng sinh trong tam giới luân luân hồi lưu chuyển như thế nào: Người nào sống ở đâu, chết về đâu, chết ở đâu, sống về đâu, đầu thai về đâu? Từ nghĩa là qua chỗ giàu sang sung sướng hay là đau khổ gì theo nghiệp thế nào, Phật biết hết tất cả luôn. Và Phật gọi đó là Thiên nhãn minh. Là biết hết tất cả, gọi là trí tuệ tuyệt đối. Và thế nào là an lạc tuyệt đối?
[40:34]An lạc tuyệt đối thì chỗ này thì ta không hiểu được. Nhưng mà chính vì Đức Phật chứng được cái an lạc tuyệt đối rồi Phật mới biết đời là đau khổ. Cho nên trong cái Tứ diệu đế Đức Phật dạy cái cái chân lý đầu tiên là gì? Là Khổ đế, chân lý về sự khổ. Và Phật nói rằng cả thế gian này là đau khổ, kể cả trên những cõi trời cao tột vẫn là đau khổ. Vì sao vậy? Vì chưa chứng được cái an lạc tuyệt đối mà Phật đã chứng. Khi ngài đạt được cái vô ngã rồi, ngài chứng được cái an lạc tuyệt đối, thế là ngài mới biết: Té ra! Chúng sinh trong tam giới tột cùng là đau khổ như địa ngục mà lên tới cao tột như những vị trời trên Sắc Cứu Cánh rồi vẫn
[41:15]là đau khổ, vì cái mức độ đó vẫn còn vẫn còn giới hạn. Chỉ có chứng được Niết Bàn, vô ngã thì mới là an lạc tuyệt đối. Thì chỗ này ta không có thể dùng ngôn từ để diễn tả được. Nhưng mà người chứng được vô ngã họ đạt được ba điều đó: Từ bi tuyệt đối, trí tuệ tuyệt đối, an lạc tuyệt đối. Thì những cái điều này ta nghe có khó hiểu không? Không phải dễ hiểu đâu. Mà nếu ai nghe những điều này mà có lòng có một chút cảm nhận thì người này đã gieo được cái duyên sâu dày trong Phật pháp á. Còn nếu ta nghe những điều như thế này: "À, lạy Phật đi có phước lắm. À, làm phước đi sẽ được hưởng phước." Những điều đó không sai,
[42:00]nhưng đó chỉ là những cái niềm tin đối với đạo pháp cực kỳ sơ cơ và thấp bé. Còn hôm nay ta nghe cái điều này, ta nghe về cái vô ngã là thần thánh tối cao, mới là bậc thánh tối cao. Ta nghe cái từ bi chính là cái từ bi tuyệt đối của một người vô ngã. Ta nghe đến cái trí tuệ tuyệt đối của người vô ngã. Ta nghe đến cái an lạc tuyệt đối của người vô ngã mà lòng mình có một chút xuyến xao, cảm xúc, cảm nhận, tin hiểu, ta vừa mới gieo một cái hạt giống Đại thừa lớn vào trong lòng mình. Ta bước lên một bước mới trong cái cuộc đời tu học Phật pháp của mình. Điều này rất là khó nha! Nhưng mà thầy mong rằng quý Phật tử hãy lắng lòng để mà hiểu điều này.
[42:45]Vì một khi ta lắng lòng ta hiểu được điều này, vĩnh viễn vô số kiếp sau ta không đi lạc đường nữa. Nghĩa là khi mà ta đã đã cảm nhận được cái vô ngã này rồi, ta định hướng được, vô lượng kiếp về sau ta đã đi đúng đường luôn, không sợ sai lầm nữa. Cho nên vì vậy, khi đến với đạo Phật là ta đang đi tìm cái sự vô ngã và quý Phật tử phải hết sức chăm chú về cái đạo lý này. Cho nên khi mà ta cúi đầu lạy Phật,
[43:21]Thì tại sao có người cũng lạy Phật mà được phước rất nhiều, mà có người lạy Phật lại được phước không bao nhiêu? Là ở chỗ hiểu được Phật hay không. Nếu ta lạy Phật ta không hiểu được cái vô ngã của Phật, khi mà ta lạy Phật mà ta cứ nghĩ Phật là "Ồ, ông Phật ổng cao siêu lắm nha, rồi ta cầu nguyện chắc là Phật ban gia hộ cho ta nha". Ta hiểu như vậy nên ta lạy Phật phước không bao nhiêu hết. Còn nếu khi ta lạy Phật mà ta hiểu là cái đấng mà ta lạy là đấng vô ngã, cho nên cái đấng đó từ bi tuyệt đối, trí tuệ tuyệt đối, an lạc tuyệt đối, ta lạy là lạy cái đó, phước ta vô hạn luôn. Mà người mà cúi đầu lạy được như vậy,
[44:03]phước rất là lớn, được chư thiên là luôn luôn soi rọi, gia hộ liền. Thầy nói câu này là không phải là thầy dụ đâu, không phải là thầy hứa lèo đâu, mà là thầy nói thật á. Nên cái người cũng là lạy Phật giống nhau, mà người càng ngày đạo lực càng tăng tiến, cuộc sống trong đời sống của mình mọi điều được may mắn hơn, tốt lành hơn, việc tu tập thuận lợi hơn. Còn cái người đi chùa mười năm rồi lạy Phật là lạy phước không bao nhiêu vẫn vừa vừa chẳng gì đáng kể, vì cái ta hiểu về Đức Phật không tới. Ta không hiểu rằng cái cái bậc Thánh tối cao chính là bậc vô ngã, và cái bậc mà ta đang cúi lạy là bậc vô ngã đó giữa cuộc đời này.
[44:44]Đấng tối tôn tối thắng giữa đời chính là đấng vô ngã. Mà may mắn thay, cũng do duyên phước đời nào đó, mà bây giờ ta được gặp cái giáo pháp của Người, ta đi theo Người. Mà nếu may hơn nữa, ta hiểu được cái ý niệm về vô ngã của Người, thì đời đời ta luôn luôn đi vững chắc trong chánh pháp. Nhớ như vậy. Chánh pháp hay tà pháp chỉ khác nhau một điều là vô ngã hay chấp ngã mà thôi. Cho nên đến Đạo Phật là tu gì tu phải vô ngã. Như hôm trước thầy lên Đà Lạt vậy. Hôm đó đến cái thăm ông Thượng tọa, ổng trong Ban Trị sự, đến nhằm cái lúc cái ổng có cái khóa tu. Cái nghe thầy tới cái ổng lật đật ổng kêu thầy vô giảng luôn,
[45:27]thầy không có ý, cũng không biết nữa, cái vô giảng. Thì ra đó là một cái khóa tu niệm Phật. Là những Phật tử đều già hết rồi, chỉ cứ Nam Mô A Di Đà Phật, Nam Mô A Di Đà Phật, rồi cầu chờ chết rồi để vãng sanh. Thầy không có cho tu kiểu đó. Thầy vô thầy sửa liền. Thầy nói đứng lên. Đứng lên thầy bắt tập khí công, chứ thầy nhìn thấy nãy giờ ngồi người nào nấy cứ ủ rũ vậy nè, thầy nói trời tu cái vì đạo Phật kiểu này chắc chết đạo Phật quá, cứ rầu rầu rầu buồn buồn mà mệt mệt, thầy bắt đứng lên tập mấy thế khí công xong ngồi xuống thầy mới nói thế này: Niệm Phật mà phải vô ngã mà niệm. Nam Mô A Di Đà Phật, chỉ có Nam Mô A Di Đà Phật không có người niệm, được không?
[46:08]Thấy thầy bắt ngồi tại chỗ niệm đi. Mọi người cứ nhắm mắt nhiếp tâm lại, cứ Nam Mô A Di Đà Phật mà không có cái ta, không có cái ta để niệm Phật. Thử kêu niệm như vậy thử coi được không. Lát mọi người mở mắt ra và nói rằng họ cảm nhận một cái điều lạ hơn. Đúng là cái hiểu rất là lạ. Trước đây là họ cứ niệm họ tính công, niệm nhiều cái cái tính là niệm nhiều cái mình được nhiều. Bữa nay không. Không có người niệm, không có tính công, không có đếm công, không có cái ta, chỉ có cái câu Nam Mô A Di Đà Phật. Vô ngã mà niệm Phật. Và hôm đó mọi người họ tập theo cái niệm Phật vô ngã đó, và thầy cũng vui mừng là vì khi mà hiểu được cái ý niệm vô ngã
[46:51]này thì họ đã đặt chân được vào trong chánh pháp, đi đúng con đường chánh đạo từ đây đời đời về sau không lạc lối nữa. Chứ còn ta tu bất cứ pháp môn gì nghe nói rất cao siêu mà không đến được cái đích vô ngã thì vẫn có thể lạc lối, vẫn có thể lạc vào vào ngoại đạo tà giáo. Cho nên hôm nay trong cái bầu trời Thanh Hóa đẹp đẽ, ta nói với nhau về thần thánh tối cao, để ta hiểu một điều, ví dụ sau này có ai hỏi ta tại sao ta theo Đức Phật, Đức Phật có linh không mà theo, Đức Phật có cho anh tiền mà theo, có cho anh giàu sang không mà theo, có cho anh nghĩa là muốn gì được nấy không mà theo, thì ta trả lời một cách hiền từ, điềm đạm mà kiên quyết rằng:
[47:36]"Tôi theo Đức Phật bởi vì Đức Phật là vô ngã". Chỉ nói câu đó thôi, bỏ đi không thèm cãi, để cho họ suy nghĩ chơi. Để cho họ suy nghĩ rồi ba ngày sau họ gặp ta họ hỏi tiếp: "Vô ngã là cái gì mà anh phải phủ phục, phải đi theo?", thì ta sẽ giảng cho họ nghe ba ngày luôn. Giảng ba ngày, hiểu thế nào là vô ngã. Mà nếu người đó mà họ hiểu được vô ngã, họ cũng bước lên một bậc mới luôn, họ là một con người mới luôn. Họ là một con người mới luôn, từ đó họ cũng đi theo được chánh pháp đời đời luôn. Còn ta, kể từ ngày hôm nay, ta đã bắt đầu ý thức được rằng cái điều tối cao chính là vô ngã. Mà khi ta ý thức được điều này rồi, ta lên một cái lớp mới trong Phật pháp.
[48:23]Ta tốt nghiệp cái lớp cũ rồi ta bắt đầu lên một lớp mới, đúng không ạ? Trật lất! Vì người vô ngã không có thấy mình lên lớp xuống lớp. Thầy vừa lừa cái bị lừa liền. Cái người vô ngã rồi còn thấy mình lên lớp đâu nữa, phải không? Cho nên thầy thầy giả bộ thầy nói là hiểu được vô ngã là ta vừa mới lên được một lớp, thầy nói có sai không? Không có sai đâu, thầy nói đúng á. Thầy nói rất đúng là cái người mà bắt đầu biết được cái tối cao là cái vô ngã, biết được thần thánh tối cao chính là đấng vô ngã, và biết được cái trạng thái tối cao chính là trạng thái vô ngã, thì người đó lên được một lớp mới trong đạo Phật.
[49:04]Thầy nói hoàn toàn không sai. Nhưng mà khi thầy hỏi "Đúng không?", mọi người gật đầu công nhận mình lên lớp mới thì mình lại sai, vì mình đang chấp ngã, thấy có cái ta lên lớp, phải không? Chứ còn nếu mình hiểu không ngã rồi thì còn ai lên lớp, phải không? Còn lớp nào để lên mà còn ai lên lớp? Như vậy, nên thầy lừa chút bị mắc rồi, lát nữa thầy lừa nữa.
[49:30]Bây giờ ta hiểu rằng là cái tối cao là cái vô ngã, cho nên bây giờ ta phải tu tập vô ngã. Và cái vô ngã trong đời sống á thì đem đến cho ta cái gì? Đem đến cho ta hai điều: một là đạo đức và hai là công đức. Đạo đức là sao? Và công đức là sao? Ví dụ như là ta thường suy nghĩ rằng cái ta không có, không có cái ta. Cái ta này là ai? Không lẽ cái xác thân sẽ mục này là cái ta? Cái ta này là ai, không lẽ cái suy nghĩ là cái ta? Tại suy nghĩ nó chợt suy nghĩ này chợt suy nghĩ cái kia, phải không? Nó thay đổi liền. Cái ta là ai, không lẽ là cái tình cảm yêu ghét là ta? Nay yêu mai ghét thì cái tình cảm không phải là ta.
[50:14]Cho nên thân này không phải ta, tâm này không phải ta, rốt cuộc ta là ai? Không có ai là ta cả. Khi hiểu được điều đó, ta sống thênh thang giữa đời mà không thấy có cái gì là ta nữa. Nhưng mà không phải là nhảy xuống sông tự vẫn à nha. Không thấy có cái ta nữa, nhưng bỗng nhiên yêu thương mọi người. Đây là cái điều rất lạ nha, mọi người tu cho đúng thì cái trạng thái này nó xuất hiện. Khi mình cứ suy suy gẫm không có cái ta, bỗng nhiên mình yêu thương được con người chung quanh. Ví dụ cái người hàng xóm hôm qua "Thằng đó ghét thiệt á, tối ngày nó cứ lằng nhằng nó mặc quần xà lỏn chạy đầy đường kỳ quá".
[50:52]Khi mà bỗng nhiên mình cảm thấy ta không có, tự nhiên cái thằng mình thấy mình thương nó luôn. Chúng sinh mê muội, bỗng nhiên mình cảm thông, mình không còn ghét nữa. Rồi cái bà già lụm cụm đó cũng thương, rồi cái người em bé đi học ngoài đường mình cũng thương, bỗng nhiên tình thương dâng trào thì người đó bắt đầu xuất hiện cái đạo đức do cái vô ngã đem lại. Mà ta chưa chứng vô ngã đâu, ta chỉ mới suy nghiệm cái vô ngã thôi mà đạo đức đã xuất hiện rồi. Cho nên đây là cái dấu hiệu đầu tiên, cái kết quả đầu tiên của một người mà quán được vô ngã, hiểu được vô ngã. Mà chính vì cái người này đạt được cái trạng thái này mà thần thánh yêu mến.
[51:34]Hễ cái người cứ suy nghiệm: "Không có gì là ta, thân này không phải ta, tâm không phải ta, rốt cuộc không có gì là ta", mà người nào mang cái không ta đó đó, mang cái suy nghĩ đó để đi giữa đời, để sống với người, tự nhiên tràn ngập tình yêu thương con người thì người đó thần thánh ngày đêm nhìn xuống theo dõi, hỗ trợ, yêu mến. Thầy nói câu này thầy không nói dối đâu, thầy nói thật á. Đó là nên ta có được đạo đức là cái yêu thương con người chan hòa. Rồi được công đức là gì? Lúc đó mình không có đôi bàn tay nắm lại, ai nhờ cái gì mình rất là dễ giúp đỡ, không còn hà tiện nữa, không còn bủn xỉn, không còn lười biếng nữa.
[52:15]Ví dụ như có người nói: "Bác trông nhà giùm em nhá!". Cái nếu lúc trước mình nói: "Nhà mày mày trông chứ tao mắc làm việc tao, tao trông gì?". Nhưng bây giờ không có, bây giờ: "Ờ rồi để đó, để đó bác trông cho, tôi trông cho". Thế là mình bắt ghế ra ngồi mình vừa làm việc mình vừa trông nhà giùm. Tự nhiên mình rất là dễ sai, rất là dễ bảo và rất là hy sinh, chịu cực cho con người từ những công việc rất là nhỏ trong đời sống. Cái ví dụ như ai nói: "Bác ơi!", nói: "Có chuyện gì thế?", "Bác bác ra ngoài cái hàng rào lấy giùm cái khăn tắm, em đi vào mà em quên mang khăn tắm, bác lấy giùm". Bình thường cái đó là mình chửi cho chết rồi.
[52:51]Không, mình cũng leo qua nhà hàng xóm lấy giùm cái khăn tắm đưa vô trong cái buồng tắm giùm. Tức là mình cứ làm như ô sin vì không còn có cái ta nữa. Tự nhiên mình yêu thương con người và chỉ muốn phụng sự con người vì không còn có cái ta nữa. Cho nên cái người mà vậy, cứ suy nghiệm cái vô ngã đó, thấy không có gì là ta, thân này không phải ta, tâm này không phải ta, bỗng nhiên yêu thương con người và chỉ thích phụng sự con người. Vì thân này rồi sẽ chết, đời này rồi sẽ qua thì tiếc gì mà không thương nhau, tiếc gì mà không giúp nhau? Tự nhiên cái thương người, cái giúp người nó cứ tràn ngập, tràn ngập trong cuộc sống của mình.
[53:28]Như vậy có phước không? Cứ đi dần coi tới vô lượng vô biên công đức luôn. Đó nên cái ta suy nghiệm cái vô ngã là như vậy, nó đạt được cái đạo đức và công đức. Rồi bắt đầu ta đi vào thiền định tâm linh. Cũng vậy, ta bắt chân lên ta ngồi thiền, ta nhiếp tâm trong thanh tịnh trong hơi thở, nhưng mà lúc nào cũng hiểu một điều cái ta này không có. Những cái cái tâm này, cái cái thân này là vô thường rồi sẽ tan hoại. Cái tâm này đầy phiền não biến động rồi cũng không phải là ta. Cứ theo dõi hơi thở mà hiểu được điều đó thì người này lần lần chứng được những tầng bậc tâm linh giác ngộ. Mà phải hiểu được cái vô ngã này thì mới chứng được
[54:13]những tầng bậc tâm linh giác ngộ của Thánh. Còn nếu mà không hiểu được cái vô ngã này, có chứng được cái gì cũng chứng là tà ma ngoại đạo, phải không? Nghĩa là làm sao? Nghĩa là ví dụ như ta gặp một ông thầy, nghe nói ổng có phép, ổng biết chuyện này ổng biết chuyện kia, đừng tin ổng là Thánh liền. Phải coi coi ổng có cái đạo đức vô ngã hay không. Hay ổng là ổng nhập được định, ổng có thần thông ổng biết chuyện này chuyện kia, ổng bói chuyện này chuyện kia, rồi ta cứ tới là coi à chắc ổng là Thánh rồi, ta ổng là Thánh rồi, phủ phục vâng lời là ta bị lạc theo ngoại đạo tà ma luôn. Mà chỉ khi nào, ví dụ thấy ổng tu có thần thông rồi,
[54:50]nhưng phải đến gần ổng coi coi ổng có hiểu được vô ngã không, ổng có suy nghiệm được cái lý vô ngã không, ổng có sống một đời vô ngã không, thì đó mới đúng là Thánh ạ, đúng là Thánh thật sự. Cho nên cái vô ngã mà ứng dụng trong cuộc sống thì ta thành thương người giúp đời. Mà cái vô ngã ứng dụng trong thiền định thì ta được tâm linh giác ngộ. Còn một bậc Thánh mà vô ngã thì bị vị đó dung nhiếp tất cả chúng sinh, dung nhiếp tất cả trời đất trong tâm mình. Cho nên cái vô ngã vi diệu như vậy, đẹp như vậy, hay như vậy. Rồi cái vị mà tối cao ta tôn thờ chính là cái người mà giáo dục cho chúng sinh cùng
[55:35]hướng về vô ngã, chứ không phải là một cái người mà nói rằng người đó có quyền năng phép lạ, có thể tạo nên trời đất này, có thể tạo nên trời đất kia, không phải. Mà chính là người đem cái đạo lý vô ngã mà dạy cho chúng sinh, đó mới là người cao cả nhất, đó mới là người đáng tôn thờ nhất. Mà đó là người mới dạy cho cả cõi trời và cõi người. Như Đức Phật vậy, khi Ngài đắc đạo, một thời gian sau cái cõi trời Đế Thích, tức là ông vua cõi trời Ba Mươi Ba đó, mới xuống thăm Phật. Thì lúc đó ổng đã già đã yếu và phước cõi trời đã hết, tức là ông sắp sửa phải rời bỏ cái ngôi Thiên chủ, vua cõi trời, để mà sinh xuống loài người.
[56:19]Hết hết phước rồi. Vì làm lâu quá hết phước, thì ông xuống ông đảnh lễ Phật, ông hỏi giáo lý. Phật mới dạy cho ông nghe về vô ngã, ổng bừng ngộ một cái ổng chứng lên một bậc Thánh cao, ổng phục hồi trở lại cái phước cõi trời, trở về cõi trời làm vua cõi trời tiếp tục. Bởi vì nhờ cái đạo lý vô ngã mà Phật dạy, ổng phục hồi được cái phước liền. Thì chúng ta ở đây cũng vậy. Có thể là chúng ta là người giàu, có thể chúng ta là người nghèo, nhưng mà nếu trong giây phút này ta cảm nhận được cái vô ngã đó, không có ta, tâm này không phải ta, thân này không phải ta, mà ta hiểu được điều đó một cách sâu sắc thì ta vừa bước lên một
[57:00]cái phước mới liền, giống như ông Thiên chủ trời Đế Thích vậy. Như ông Đế Thích hiểu được cái vô ngã rồi là bừng ngộ tâm linh, phục hồi lại cái phước trở lại làm vua cõi trời đường đường bệ bệ liền, không phải là hết phước nữa. Thì ta cũng vậy, có thể phước ta đang suy giảm, ừ có thể ta đang còn phước, có thể ta đang kém phước, nhưng mà người nào hiểu được cái vô ngã sâu xa này, ta bước lên một bước mới
[57:28]rất là rất là cao siêu, đúng không ạ?
[57:33]Vỗ tay là đúng hay sai? Đúng phải không? Bị lừa lần nữa. Cái người vô ngã rồi làm gì thấy mình là cao siêu phải không? Cái người mà vô ngã rồi thấy mình là gì? Bụi đất bên đường, nha. Cái người vô ngã rồi chỉ thấy mình là bụi đất bên đường. Bây giờ thầy có khen cao cỡ nào rồi cũng cười cười thôi, cười cười là lịch sự thôi, chứ không bao giờ chấp nhận cái lời khen nữa. Ví dụ bây giờ thầy gặp một bà cụ đi chùa lâu năm, thì thầy nói: "Trời đi đi chùa mà lâu năm như bà là cái hàng mà Phật tử rất là danh giá, cao cấp, là cục cưng của ông thầy trụ trì đó." Nhưng mà nếu bà là người vô ngã thì bà làm sao? Bà chỉ:
[58:16]"Thôi mô Phật, mô Phật, con chỉ là cỏ, là rác mà thôi," rồi bà đi luôn và không nhận lời khen. Còn nếu mà thầy khen câu đó rồi cái bà nở mũi ra và thấy mình là cục cưng thật sự thì cái người đó chưa có hiểu về vô ngã, hiểu không? Cho nên cái người tu vô ngã nó khó và luôn luôn bị bị thử nghiệm. Và các ông thầy thử đệ tử mình cũng thử cái vô ngã đó, các vị thiền sư thử đệ tử mình cũng thử cái vô ngã đó. Thử có một ông thiền sư đến nói với à: "Thầy con đã dạy cho con cái cái giáo lý cao nhất chưa?" Cái ông ông thiền sinh ổng đến ổng nói: "Thôi, ngài đừng có bày đặt nữa." Kêu cái giáo lý cao nhất, nói:
[59:00]"Thôi con đến đây ở với ta, ta sẽ dạy con một cái giáo lý cao nhất." Cái ông kia: "Bộ hòa thượng chưa ăn cơm sao hòa thượng nói hoài, khổ quá." Tức là không bị lừa. Ông kia cứ lừa, cứ lừa là còn cái cao nhất cao nhất, còn ông này thì ổng hiểu cái vô ngã rồi, không có cái cao nhất. Mà khi cái vô ngã rồi họ chỉ thích làm cái gì? Thích làm cái thấp nhất, cho nên đừng đem cái cao nhất mà mà lừa họ, gạt họ. Đừng làm cho họ kiêu mạng, vì họ không muốn kiêu mạng. Cái ta không có rồi, không muốn mình là người hơn người, mà chỉ muốn mình là đứng sau người, đứng dưới người để yêu thương người, để tôn kính người thôi, chứ không muốn mình hơn ai cả.
[59:41]Đó là cái vô ngã, cho nên nãy giờ thầy thử tới thử lui mấy lần, lát thử nữa. Cái người mà nhiều phước á thì dễ kiêu mạng. Bởi vì đời trước mình có nhiều phước quá, cái đời này mình sinh ra mình giàu sang sung sướng, phải không? Mình kiêu mạng không? Có, chắc chắn là mình có kiêu mạng, vì mình thấy mình hơn nhiều người. Người ta ăn chạy ăn chạy mặc đã vất vả, còn mình là cứ muốn là được, muốn là được. Vì đời trước là ai mình cũng giúp, nghĩa là ai cần cái gì đến với mình mình đều đáp ứng hết. Đời sau mình được cái phước như ý, nghĩa là muốn cái gì là sẽ được cái đó. Cho nên mà khi mà phước nhiều rồi cái nó sinh ra một cái họa.
[1:00:22]Cái họa đó là mình kiêu mạng. Kiêu mạng này là cái bản ngã nó lớn lên rất nhiều. Hoặc là cái người có trí cũng vậy. Cái người có trí là người hiểu biết hơn người khác, cho nên thấy người khác kém hơn mình, cũng thành ra cái kiêu mạng. Và cái kiêu mạng nào cũng là tai họa, vì cái kiêu mạng nào cũng là cái mà bản ngã ta lớn lên. Mà nhớ, bản ngã lớn lên thì cái đời ta đi xuống. Nhớ bản ngã mà lớn lên thì đời ta đi xuống. Nên cái tu trong đạo Phật là cái tu vô ngã để ta thấy mình sao? Không là gì cả, không quan trọng, mà mình chỉ thích làm cái người thấp, người bé, như cỏ dại bên đường mà thôi. Bởi vì hồi nãy có cái bài nhạc quý Phật tử có nghe không?
[1:01:08]Mãi mãi xin được làm hạt bụi đó, nơi dấu chân Phật cất bước đi qua. Nghĩa là nơi vết chân mà Phật đạp cái đi qua rồi, mình chỉ mong được làm hạt bụi đó thôi đã là hạnh phúc rồi, chứ không mong mình làm Thánh, làm thần gì với ai cả. Tại sao phải là bước chân Phật? Bởi vì bước chân Phật để mình không nhầm với bước chân của tà ma ngoại đạo. Mình đi theo Chánh pháp mà, cho nên được theo Phật để đi theo Chánh pháp nhưng mà không mong làm cái gì lớn hết, mà chỉ mong làm được hạt bụi bé nhỏ nơi bước chân của Phật thôi. Đó là cái tâm nguyện của một người người ta khi hiểu được vô ngã thấy mình thích như vậy.
[1:01:44]Nên cái đó là bài nhạc nó cũng là bài tụng. Ta ta cứ hát bài đó hoài, cũng giống như là mình nhắc cái cái công hạnh của một người vô ngã như vậy. Chớ có phước nhiều ta chấp ngã, ta kiêu mạng; có trí nhiều ta chấp ngã, ta kiêu mạng. Vì vậy thế gian này luôn luôn cần những bậc Thánh dạy cho con người vô ngã.
[1:02:06]Nên những lời dạy cao quý nhất trên đời này là gì? Chính là lời dạy về vô ngã. Cái người mà công đức đáng quý nhất trên đời này là ai? Chính là người dạy về vô ngã. Và cái người hạnh phúc nhất, sung sướng nhất trên đời này là ai? Là người tu được cái con đường vô ngã. Như quý Phật tử hôm nay cũng vậy, ngồi đây chúng ta ý thức được sâu sắc về cái mục tiêu vô ngã mà mình theo là thực sự là mình là những người cao quý nhất trên cuộc đời này đó.
[1:02:43]Đúng không ạ? Kỳ này khôn rồi ha, kỳ này có trí tuệ rồi khôn. Rồi khôn, lát thầy lừa nữa coi còn bị không. Như vậy cái tôn giáo nào là tôn giáo chân chính nhất?
[1:03:03]Đó là tôn giáo mà dạy về vô ngã. Ừm. Và đó chính là tôn giáo mà ta đang ta đang theo, và tổ tiên ta đã chọn cho ta. Ta may mắn ta được là người Việt Nam, nhiều đời tổ tiên ta đã thấy rằng Đạo Phật vô ngã là cao siêu, cho nên đã du nhập vào đây và để lại cả một gia sản lớn về Đạo Phật cho ta. Và cũng hay nữa chính là nhờ cái cái giáo lý của Đạo Phật nữa, mà nhiều đời để lại nên người Việt Nam ta vừa hiền lành mà vừa thông minh, sáng suốt như vậy. Nên cái công đức của cái giáo lý vô ngã rất là lớn. Chỉ có cái là lâu quá thất truyền, ít ai nhắc. Khi ta tìm đến Đạo Phật, ta đi tìm ở những góc cạnh khác.
[1:03:52]Tại vì Đạo Phật có rất nhiều giáo lý, nhưng mà cái lõi chính là cái lõi của Đạo Phật là gì? Là vô ngã. Còn tất cả những giáo lý khác đều là những giáo lý đi chung quanh. Nên do đó, ta tu cái gì cũng chỉ là đi quanh bên ngoài. Làm sao vào được đến vô ngã mới là ta đi vào cái lõi của Đạo Phật. Nhớ là như vậy. Cho nên ai dạy ta cái gì thì dạy, ta cũng chỉ hỏi điều đó. Bây giờ ta đến gặp ông thầy dạy thiền thì ta hỏi: "Thưa thầy, cái thiền mà thầy dạy con có nói đến vô ngã không?" Nếu ông thầy đó ú a ú ớ rồi, ta đừng học. Còn nếu ông thầy đó ông nói rất rõ về vô ngã, đó là bậc chân sư, ta hãy học với ổng.
[1:04:34]Cũng vậy, khi ông thầy dạy ta về niệm Phật thì ta hỏi: "Thưa thầy, trong cái niệm Phật này là vô ngã hay chấp ngã?" Nếu ông thầy đó ổng ú ớ, bỏ đi, đừng học. Mà nếu ông thầy đó ổng nói rất rõ đây là cái niệm Phật mà vô ngã thì ta hãy học với ổng. Cũng như một ông thầy nào dạy Mật tông, dạy niệm các câu thần chú, ta cũng hỏi ổng: "Thưa thầy, câu thần chú này niệm như vậy là có ngã hay không có ngã?" Mà nếu ổng nghe ổng ngơ ngơ ổng nhìn ta ổng trợn mắt thì ta đừng học nữa. Ông này không biết gì về vô ngã, tức là ổng không biết Đạo Phật, đừng học với ổng. Còn nếu mà ổng dạy ta, ổng nói rất rõ về vô ngã,
[1:05:08]ta hãy đến nương tựa với ổng, vì đó là bậc chân sư. Cho nên cái lõi của Đạo Phật là vô ngã. Dạy gì dạy vẫn là cái bên ngoài, mà người nào mà nói được tới vô ngã mới là đi vào cái lõi của Đạo Phật. Cho nên nhiều người đã đến với Đạo Phật từ bấy lâu nay như quý Phật tử đang ngồi đây, là nhiều người đã theo Đạo Phật nhiều năm rồi phải không ạ? Thì có người đã từng nghe được vô ngã rồi phải không? Có người chưa nghe nhiều lắm, nhưng có người cũng đã nghe rồi. Nhưng hôm nay thì thầy xác định lại, cái vô ngã là cái lõi của Đạo Phật. Nên người nào mà hôm nay nắm được cái lõi này, đó là những Phật tử làm sao?
[1:05:45]Hết sức là có nhiều công đức lớn. Đời đời mình an trú được trong Chánh pháp, không sợ đi lạc. Và kể từ hôm nay, phước của các Phật tử vượt lên một bước rất là cao. Đúng không ạ? Giờ khôn rồi ha.
[1:06:07]Giờ khôn. Sở dĩ mà tại sao thầy cứ hỏi tới hỏi lui, thầy lừa tới lừa lui làm chi vậy? Để cho quý Phật tử sau này mà nghe được bộ Kinh Bát Nhã sẽ hiểu. Trong Đạo Phật có cái bộ Kinh Bát Nhã 600 quyển, dày cộm thế này. Trong đó nói về lý Không. Nói về lý Không là sao? Là khi một bậc Bồ Tát làm được vô số công đức đối với chúng sinh mà không bao giờ thấy mình có làm, vẫn thấy đó là hư vô. Hồi đó lúc mà thầy mới đi tu thầy ngạc nhiên á, thầy nói cái giáo lý này cũng đâu phải là khó, mà tại sao Phật phải nói tới 600 quyển, dài đến như vậy? Thầy ngạc nhiên bởi vì thầy nói thầy đọc tới đâu thầy hiểu tới đó, thì tại sao mà cứ phải nói nhiều quá,
[1:06:54]cứ lặp đi lặp lại lặp đi lặp lại tới 600 quyển? Cho đến khi mà thầy tu lâu rồi thầy mới hiểu, thật sự là đúng là Phật. Vì sao vậy? Bởi vì tất cả chúng sinh của chúng ta, khi ta làm được điều gì tốt ta đều chấp công, ta đều kể công.
[1:07:12]Thì bắt đầu có mấy người mới rầy, ví dụ như hôm nay mình đến chùa mình rủ được là 50 người đến chùa nghe Pháp. Cái ông thầy hỏi: "Ủa con đi với ai con?" - "Dạ thưa thầy, con đi được, con đem được tới 50 người về nghe Pháp." Mà mình nói với giọng tự hào, cái ông thầy ổng mới rầy, ổng nói: "Trong Đạo Phật làm công đức đừng có chấp con, quên đi nha." Cái mình sực tỉnh, nói: "Dạ thôi con sám hối." Thế là quên. Mai mốt cái ông thầy mình cái ổng đi đâu về cái ổng thấy mình ở trong chùa, ổng nói: "Ủa con làm gì đây?" Nói: "Dạ thưa thầy đi vắng, từ sáng giờ con vào đây là con quét trước, con quét sau, con dọn nhà vệ sinh, con con lau tượng Phật đồ."
[1:07:48]Cái dạ, cái mình ý khoe, cái ông thầy ổng rầy tiếp, ổng nói: "Cái người đệ tử Phật làm không có thấy mình làm con." Cái mình sực tỉnh: "À chết cha, sáng giờ mình làm mà mình chấp công, mình thấy có ta." Cái mình sám hối: "Dạ thôi con sám hối, con làm con quên công." Rồi mai mốt làm nữa, bắt đầu cái thầy nói ở dưới có cái nạn lụt ở đâu ở trong trong trong trong lũ trong núi đó, thế là gom tiền. Cái mình đến: "Thưa thầy, đây là cái số tiền mà con dành giụm được mấy tháng nay là được 5 triệu đồng, là cả mồ hôi nước mắt con trong đây, nhưng nghe thầy vận động từ thiện thì con con xin góp." Dạ, nói cái ông thầy ổng nói:
[1:08:26]"Con phải quên đi, đừng có quên rằng đây là tiền mồ hôi nước mắt, phải quên công đi." Cái mình nói à mình sực tỉnh ra, hễ mình vừa làm được cái gì là mình chấp công cái đó, ông thầy ổng la cái đó thì mình tỉnh cái đó. Nhưng qua tới lần khác mình lại làm sao? Là chấp trở lại, phải không ạ? Mà có đúng như vậy là chúng sinh không? Tất cả chúng sinh là như vậy, và ông thầy ổng cứ phải rầy cả cuộc đời. Ngày nào ổng còn sống là ổng cứ thấy mặt mình ổng cứ phải rầy. Ổng cứ phải kêu mình làm các công đức mà ổng cứ phải rầy để mình đừng chấp công. Đó là lý do mà Phật giảng 600 quyển Bát Nhã. Vì ta làm được điều tốt là ta chấp công liền,
[1:09:02]cho nên cứ phải nhắc hoài nhắc hoài như vậy cho đến khi mà một bậc mà chứng đạo vô ngã hoàn toàn thì mới làm mà không thấy mình làm.
[1:09:12]Cả ngày giữ chùa cho ông thầy ổng đi vắng, quét trước quét sau, về cái ông thầy ổng hỏi: "Sáng giờ con làm gì vậy?" Cái nói: "Dạ con cũng không thấy làm gì." Vì sự thật lúc làm mà không thấy mình làm, cho nên khi ông thầy ổng hỏi, mình cũng trả lời: "Dạ con cũng không có làm gì." Mà nói rất thật lòng, chứ không phải là nói theo kiểu cao siêu. Rất thật lòng là thực sự thấy cũng chẳng làm gì, ngồi quét tước sơ sơ có gì đâu mà kể công. Còn những bậc thánh người ta làm còn nhiều việc siêu phàm hơn nữa. Cho nên khi bắt đầu cái vô ngã đến với mình rồi, chợt mình thấy những cái sự vĩ đại khác hơn rất nhiều mà mình chẳng là gì cả.
[1:09:47]Cho nên không chấp công, không kể công, và ta sống với mọi người, sống với cuộc đời thật là hài hòa, tốt đẹp. Mà sợ nhất trên đời là mấy người kể công á. Ta sợ nhất là những người kể công. Có đúng không ạ? Đúng là thế này, ví dụ như có một lần đó nhà mình lỡ hết gạo, lần đó mình cũng khó khăn, cái có cái người hàng xóm cái họ trong lúc khó khăn họ đem qua cho mình 10 ký gạo mình ăn xong cái mình đi làm, mình đi làm được cái mình vượt qua khó khăn đó, cái lần lần mình lớn lên cái mình giàu sang. Thì chuyện đó 30 năm rồi, mà cái ông hàng xóm đó ổng nhắc đúng 30 năm. Ổng nói: "Kỳ đó tôi mà không cho nó 10 ký gạo nay nó chết đói ra ma rồi."
[1:10:29]Mà gặp ai cũng nói câu đó, mà bây giờ mình đã làm giám đốc rồi, mình đã đi xe hơi rồi, thì ổng cứ chỉ mặt mình ổng nói với hàng xóm: "Thằng đó mà tôi không có cho nó 10 ký gạo, bữa nay nó là nó chết rồi." Mình chịu nổi không? Không chịu nổi cái người kể công. Cho nên là cho mình 10 ký gạo mà ổng làm cho mình đau khổ suốt một đời vì cái kể công của ổng. Cho nên cái người kể công là cái người mà làm cho chúng sinh đau khổ, mà làm cho thần thánh bực tức nha, khó chịu. Cho nên vì vậy, chỉ những người vô ngã mới làm vô số công đức mà không kể công. Do đó cái phước đức cứ tăng lên hoài. Ta làm ta không kể công nên phước nó cứ tăng lên hoài,
[1:11:05]còn ta làm chút ta kể công, làm chút kể công là phước hết sạch luôn, mà chỉ chọc giận thần thánh nữa. Chư thiên bực dọc nói: "Cái thằng này nó có làm được bao nhiêu đâu mà nó cứ kể mấy chục năm trời nghe phát mệt rồi." Cho nên mà vì vậy, cái người mà hiểu được cái lõi vô ngã sống ung dung, tự tại giữa đời, cứ đi mỗi bước là cứ phát sinh thêm công đức, đi mỗi bước là phát sinh thêm công đức vì không chấp gì cả. Không chấp gì cả, cho nên làm được cái phước nào nó trọn vẹn cái phước đó. Còn cái người chấp công, kể công thì làm được một, mất hết hơn phân nửa vì cái khoe của mình á, vì cái chấp của mình.
[1:11:42]Thí như mình vô lạy Phật cũng vậy, vô lạy Phật được 100 lạy, nói nãy giờ chị làm gì, nói tôi lạy Phật được 100 lạy, mất hết 50 lạy. Còn mà ví dụ mình làm mà không thấy: "Dạ cũng dạ cũng không có gì, vô xá Phật chút thôi không có gì dạ", thì phước trọn vẹn, 100 lạy đó còn nguyên 100 lạy. Vô số trên đời là những điều như vậy, nên ta hiểu được điều này, ta hiểu được cái vô ngã giữ gìn công đức cho ta, ta hiểu được cái vô ngã là phát huy được công đức cho ta, nên ta trân quý, tu tập theo cái vô ngã. Lúc nào cũng thường quán sát: tâm này không phải là ta, thân này không phải là ta, tiền này không phải là ta, xe này không phải là ta,
[1:12:19]đất này không phải ta, nhà này không phải ta. Tất cả là là nhân duyên, nhân duyên. Và trong cái nhân duyên đó ta ung dung ta sống giữa đời để làm mọi điều tử tế cho đời, chứ không thấy cái gì của ta cả. Nhưng cũng không có nghĩa là đem đi cho sạch. Không phải là quán thân này không phải ta, tâm này không phải ta, nhà này không phải ta, kêu hàng xóm lại: "Nè, nhà này không phải của tui, cho anh đó", không phải, không phải làm chuyện khùng khùng như vậy. Mà vẫn sống trong căn nhà này nhưng mà lòng không nghĩ nhà này của mình nữa, mà nghĩ nhà này do nhân duyên phước đức trời Phật phù hộ mình có. Và sống được ngày nào trong căn nhà này mình nguyện
[1:12:58]lòng yêu thương giúp đỡ mọi người, nghe không? Chứ không phải xách nhà cho người ta nha quý vị. Rồi nên sống rất bình thường chứ không phải sống kỳ cục, sống rất bình thường, nhưng mà trong cái bình thường đó nó chan hòa cái tình yêu thương, cái sự tử tế với đời, nên ai sống gần ta họ cũng dễ chịu. Nhớ như vậy. Cái người mà đạt được cái vô ngã hay đang tu cái vô ngã thì làm cho mọi người sống gần họ cảm thấy rất là hạnh phúc, rất là dễ chịu. Còn cái người nào mà chấp ngã, đụng chút hơn thua, đụng chút cằn nhằn, đụng chút kể công, không ai sống gần nổi hết. Mà ai là cái người mà như vậy? Ai là cái người mà đụng chút cằn nhằn, đụng chút hơn thua, đụng chút kể công, ai?
[1:13:43]Ai? Để thầy chỉ cho biết cái người đó mà mình rầy họ giùm thầy. Lát về nhà mình vô mình coi mình dòm trong cái gương có cái người trong cái gương á, cái người đó đó, nha, người đó đó.
[1:13:56]Về mà rầy cái người đó, chỉ vô gương mà nói: "Mi là cái đồ chấp ngã nha! Mi là cái đồ hơn thua, kể công, là cằn nhằn, cự nự hoài! Không ai sống với mi nổi nha! Mi phải bỏ đi nghe không!" Đó, về nhà rầy cái người đó cho thầy nha. Về nhà rầy cái người đó.
[1:14:16]Nên chúng sinh mà đi tìm được cái vô ngã thì sẽ làm sao? Sẽ bớt giành giựt hơn thua chém giết, sẽ biết quên mình để lo cho cái chung, biết cảm thông lẫn nhau và xây dựng được thế giới hòa bình. Xưa nay cũng vậy, ta nghe hết tổ chức này tới tổ chức kia cầu nguyện cho hòa bình, cái nhóm này nhóm kia đi vận động cho hòa bình, nhưng mà hòa bình có không? Không. Vẫn đánh nhau xì xèo. Tại sao vậy? Vì con người không đi tìm cái vô ngã. Chứ còn nếu cả nhân loại này đi tìm cái vô ngã, thì bớt hận thù hơn thua chém giết, bớt lo cho mình mà chỉ lo cho việc chung, và sống biết cảm thông cho nhau, và xây dựng thế giới hòa bình.
[1:15:01]Thầy vừa mới nói chữ cảm thông cho nhau nghĩa là sao? Thầy có giảng một bài Cảm Thông, cho nên hôm nay thầy không nói lại, tại vấn đề đó lớn lắm. Vấn đề cảm thông là cả một cái đạo đức rất là lớn, nên thầy giới thiệu vậy thôi để tìm cái đĩa Cảm Thông mà nghe nha, chứ hôm nay thầy không có phân tích, vì cái đạo đức của sự cảm thông lớn lắm. Ví dụ bây giờ ta thấy một người đó học giỏi, ta hiểu tại sao họ học giỏi. Ta thấy một người đó học dở, ta hiểu tại sao họ học dở. Hiểu rất rõ và hiểu trong cảm thông, trong yêu thương. Rồi ta thấy một người đó họ tất bật đi làm ăn rồi họ thành công, ta hiểu tại sao.
[1:15:39]Rồi một người tất bật đi làm ăn rồi thất bại, ta hiểu tại sao. Không có chê, không chê bai, yêu thương và thông cảm. Thì cái thông cảm đó là cái trí tuệ rất lớn và là cái đạo đức rất lớn. Nhưng hôm nay thầy không có tiện nói ra hết vì vấn đề đó lớn, nhưng nó đều bắt nguồn từ đâu? Từ cái đạo đức vô ngã của chúng ta. Ta không thấy có mình nữa thì ta mới thông cảm được, cảm thông được với với mọi người. Đấy. Thì cái chúng sinh mà đi tìm cái vô ngã, tức là thế giới sẽ đạt được hòa bình. Chứ còn bây giờ vô ích, thả chim bồ câu vô ích, thả đèn vô ích, tổ chức vận động vô ích. Phải làm sao giáo hóa cho chúng sinh
[1:16:21]vô ngã, tất cả đi tìm cái vô ngã, thế giới sẽ tự khắc hòa bình. Con người không muốn chém giết nhau nữa mà chỉ muốn yêu thương nhau thôi. Con người không muốn sống cho mình nữa mà chỉ muốn sống cho cộng đồng, và con người biết cảm thông, thế giới sẽ sẽ hòa bình. Cho nên cái tôn giáo nào mà nói về vô ngã thì tôn giáo đó là chỗ nương tựa của nhân loại. Muốn cho nhân loại này bình an hạnh phúc thì nhân loại này phải tìm đến một cái tôn giáo nói về vô ngã mà nương tựa, chứ không phải là ta đi tìm cái quyền năng, phép lạ, mà đi tìm cái vô ngã. Và ngay như đạo Phật chúng ta vậy, một cái đạo Phật là không có giáo quyền chặt chẽ,
[1:17:10]nhưng mà là một tôn giáo nói về vô ngã, hướng về vô ngã, đó là một tôn giáo mềm. Tôn giáo mềm uốn quanh một cái luật pháp cứng rắn của quốc gia làm cho đất nước chúng ta hết sức là hài hòa tốt đẹp. Nghĩa là sao? Luật pháp thì phải nghiêm, phải cứng rắn, đúng không ạ? Luật pháp thì phải nghiêm, phải cứng rắn, nhưng mà ta có một cái nền tâm linh vô ngã mềm mại nó quyện, nó uốn quanh với cái cái luật pháp của ta, thế làm cho cái xã hội của ta thật là vui, thật là đẹp. Thầy nói như vậy chúng ta có hình dung ra không? Có hình dung ra một cái nền tâm linh tôn giáo Phật giáo vô ngã mềm mại quấn quanh cái nền luật pháp nghiêm khắc của ta làm cho xã hội ta rất là đẹp?
[1:18:02]Chúng ta có hình dung ra không ạ? Có là sao? Có là giỏi hơn thầy á, thầy chưa biết á.
[1:18:11]Thầy nói ví dụ thế này. Cái chuyện này thầy đọc lâu hình như thầy cũng có kể ở đâu rồi á. Hình như thầy có kể đâu mấy lần. Của mấy ông công an á. Tại mấy ông công an là là là là cứng rắn phải không, nghiêm khắc hình sự mà. Cái lần đó có anh chàng đó ảnh móc túi ở bến xe, cái bị bắt đem vô. Ông công an cái ổng mới hỏi, thì bị bắt là phải sáu tháng tù, bị móc túi bến xe là sáu tháng tù, vì cái khung hình phạt nó có rồi. Nó cứng rắn như thế, nghiêm khắc như thế, sáu tháng tù. Nhưng ông công an mới hỏi: "Vì sao anh đi móc túi?" Cái anh này mới nói thật là: "Nhà là ở Long Khánh, đi về Long An thăm bố, tới bến xe hết tiền.
[1:18:48]Mà bây giờ không lẽ lột cái quần dài ra đi bán để mua vé xe đi về Long Khánh lại? Để bước vô nhà Long Khánh tự nhiên mặc cái quần đùi đi vô thì không ai hiểu gì, kỳ quá. Bí quá rồi tính là móc đại một ít tiền để vừa đủ mua vé xe." Ông công an ổng ngồi ổng ngồi ổng nghĩ, ổng ngồi ổng nghĩ cái ổng tha luôn. Ổng không lập biên bản luôn, xóa luôn hồ sơ luôn. Vì ổng biết người này, ổng nói chuyện ổng biết người này là người tốt. Thế sau mấy tháng sau cái ổng nhận được bức thư nói là: "Nhờ anh tha em mà em về em làm được mấy mùa bắp trúng được mấy tấn bắp, rất cảm ơn anh." Cái ông công an ổng nghĩ là nhờ ổng quyết
[1:19:23]định sáng suốt mà xã hội có thêm được mấy tấn lương thực. Chứ nếu lúc đó là ổng cứng rắn bắt sáu tháng, hồ sơ ghi vào suốt đời, xã hội thiếu mấy tấn lương thực lúc đó nước mình rất là nghèo. Và cái tinh thần như vậy, cái tinh thần mà một bên cạnh một cái luật pháp nghiêm khắc cứng rắn nhưng nó có một cái đạo đức vô ngã nó mềm mại nó uốn theo làm cho xã hội ta tốt đẹp nữa. Mà chính đây là điều như vậy, chính là cái đạo pháp dân tộc ta là làm được cái điều này, làm được cái điều này. Và ta may mắn ta sống trong một cái khung cảnh như thế, cho nên vì vậy ta đến với đạo Phật ta phải hiểu rất sâu về cái đạo
[1:19:57]lý vô ngã này, để ta làm cho mọi điều chung quanh ta tốt đẹp lên hết. Và công đức của ta thật là là lớn. Cái người mà được cái vô ngã như vậy, hiểu được cái vô ngã như vậy, cái đạo đức nó tỏa ra trong cuộc sống, làm cái gì nó cũng thành công đức hết, là vì mình sống mình không chấp mà cứ thương người, cứ giúp người. Người đó chết sinh về cõi nào? Chết sinh về cõi nào? Cõi cõi trời, đúng không ạ? Đúng không? Cái này rút kinh nghiệm rồi ha. Rút kinh nghiệm. Cái này khôn rồi. Thế nên ta thấy một điều thế này: Từ cái đạo lý vô ngã đó, tình thương sẽ lớn lên. Từ cái đạo lý vô ngã đó, cái trí tuệ của ta sẽ lớn lên.
[1:20:47]Từ cái đạo lý vô ngã đó, cái năng lực, cái ý chí ta lớn lên, công đức ta lớn lên, cả dân tộc ta đứng lên và cả thế giới này hòa bình đoàn kết lại. Cho nên vì vậy, chúng ta cùng chắp tay cầu nguyện cho cái đạo lý vô ngã này nở hoa rực rỡ giữa loài người để loài người yêu thương nhau, nha. Không còn hận thù, chiến tranh, chém giết, tất cả chúng sinh bước lên một vị thế mới để hướng về cái thánh vị cao siêu. Thầy có lừa không đó? Thôi thì đêm đã khuya, sương đã xuống nha, mọi người cũng đã mệt. Thầy có duyên ghé qua chút xíu, mai thì thầy về Hà Nội để mở cái khóa thiền ở Hà Nội, nên thầy chúc cho tất cả quý Phật tử được
[1:21:37]nhiều phước lành, trong cuộc sống mình được nhiều cái may mắn, sức khỏe thì được tăng trưởng, tinh tấn tu hành và không bao giờ rời xa cái đạo lý vô ngã mà Phật đã dạy cho chúng ta. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.