[0:12]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:21]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:34]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni.
[0:45]À quý thầy ngồi xuống. Quý thầy gom bài chưa? Thường thường thì như trước khi mà tôi đến là gom bài. Cuối giờ hãy nộp ha. Ai nợ là phải trả. Cái tánh tôi hay đòi nợ dai. Hôm nay chúng ta học bài Tâm từ. Tâm từ là mình mình hay gọi chung là từ bi đó nhưng mà sự thật cái ý nghĩa của chữ bi nó khác với chữ từ cho nên mình học cho nó chuẩn thì mình chỉ dùng cái chữ tâm từ thôi chứ không có nói chung thành chữ từ bi. Còn từ bi là vì cái cái tiếng quen gọi thông thường, nhưng mình học cho nó khoa bảng đàng hoàng, chữ nghĩa cẩn thận thì mình dùng cái chữ chính xác là chỉ là dùng tâm từ thôi. Thường thường mình hiểu là tâm từ là lòng thương yêu không điều kiện
[1:31]đến với chúng sinh. Cái lòng thương yêu đó không đòi hỏi cái gì trở lại cho mình. Đó là cái mình hiểu tổng quát như vậy. Nhưng mà muốn hiểu rõ hơn á thì mình phải phân biệt cái tâm từ này với tâm luyến ái, tâm luyến ái của thế gian. Mình hiểu tâm luyến ái nó như thế nào thì sau đó mình sẽ hiểu được cái tâm từ nó rõ hơn. Thì bây giờ trước hết chúng ta hiểu về tâm luyến ái trước. Tâm luyến ái là cũng cái tình thương yêu trên thế gian này giữa người và người, nhưng mà nó do một trong những nguyên nhân sau đây thúc đẩy để tạo thành. Thứ nhất là do duyên nghiệp đời trước. Nghĩa là chúng ta thương người nào
[2:11]vì trong cái kiếp trước mình có nợ có cái duyên với người đó. Ví dụ như cha mẹ với con cái cũng vậy, cũng là có duyên nợ qua lại mới thành cha thành mẹ con cái với nhau, mà ở trong đó đó ví dụ như người cha mẹ nó mắc nợ người con nào nhiều thì sẽ thương cái người con đó nhiều hơn. Ở trong đời sống cũng vậy, trong bạn bè huynh đệ với nhau cũng vậy. Học với nhau chung trường, một lớp nhưng mà không phải ai mình cũng đều có cái thiện cảm giống nhau, có người tự nhiên mình có cái thiện cảm nhiều, có người tự nhiên mình có cái thiện cảm ít. Quý thầy có thấy như vậy không? Có không? Có chứ phải không?
[2:47]Đó đó sự thật nó là như vậy. Lý do được tìm thấy là do đời trước mình có duyên có nợ với người đó, có duyên có nghiệp. Còn cái nợ là gì? Cái nợ đó là ví dụ như đời trước cái người đó thường hay giúp đỡ mình bởi cái lòng tốt, bởi cái lòng ưu ái gì đó, họ giúp đỡ mình thì đời này khi gặp lại đó cái người đó họ thấy mình họ thấy bình thản, nhưng riêng mình á thì mình lại thấy thương người đó và chính cái lòng mình thương người đó nó thúc đẩy mình phải giúp đỡ người đó để trả nợ. Cho nên cái tình cảm thực sự nó hư ảo lắm, nó chỉ là một cái trung gian thôi để làm thúc đẩy cho mình phải trả cái nợ kiếp trước chứ nó không có thật,
[3:29]tình thương yêu của thế gian nó không có thật, nó mong manh lắm. Nhưng mà khi nó xuất hiện á thì mình tưởng nó là tất cả, mình tưởng nó là một cái gì chắc thật, bền vững, hạnh phúc, nhưng mà không ngờ khi trả hết nợ rồi cái tình thương yêu tan biến liền, không còn nữa. Đó, cái thế gian nó là như vậy. Mà rõ ràng nhất á mãnh liệt nhất là tình gì? Tình yêu nam nữ. Cái tình yêu nam nữ là tình cảm mãnh liệt nhất mà ích kỷ nhất. Cái tình cảm đó mấy chú nho nhỏ không biết chưa mà cười cười? Cái tình yêu nam nữ á nó mạnh mẽ không có gì tưởng được nhưng mà nó lại ích kỷ. Chính vì nó mãnh liệt nhất nên người ta tưởng nó hạnh phúc nhất,
[4:11]không biết bao nhiêu là văn thơ nhạc con người ta sáng tác ra chỉ để ca ngợi tình yêu, tình yêu đôi lứa vì nó mãnh liệt và người ta tưởng nó là hạnh phúc ghê gớm. Nhưng đến khi mà đi qua nó rồi người ta mới biết nó không phải như vậy và chính nó là đau khổ nhiều nhất. Vì sao? Vì nó quá ích kỷ. Chính vì nó quá ích kỷ nên người ta luôn luôn làm khổ nhau vì cái tình yêu ích kỷ này. Như triết gia Schopenhauer ông nói câu này, là chỉ có những triết gia mới có thể hạnh phúc được trong hôn nhân nhưng một triết gia thì không lấy vợ. Vì sao? Vì ở trong cái cuộc sống gia đình vợ chồng á trong cái đời sống tình yêu á, nó đủ thứ khó ở trong đó hết á.
[4:56]Cái tình yêu nó đòi hỏi quá nhiều đi, nó quá mạnh và nó đòi hỏi quá nhiều cho nên không ai đáp ứng được hết. Có một lần tôi giảng về đề tài Tình thương yêu cho nhóm sinh viên, tôi có nói điều này, tôi nói rằng chỉ có những người rất thông minh và rất đạo đức mới có tình yêu thật sự, còn đa phần không có tình yêu. Người ta gặp nhau có cảm tình, có thích nhau gì đó, chứ không có tình yêu. Vì cái tình yêu thật sự nó rất là mạnh và nó đòi hỏi cái sự ứng xử khéo léo bền vững lâu dài để kềm chế cái ích kỷ của mình lại. Cái tình yêu nó ích kỷ lắm, nên vì ích kỷ nên nó mới xuất hiện cái hiện tượng gọi là ghen tuông á.
[5:34]Đa phần ví dụ mình không có cái tình yêu chỉ là thương mến hay gì, người ta chỉ có ganh tị chút đỉnh thôi, nhưng trong tình yêu mới có ghen tuông. Và trong cái ghen tuông người ta đến nỗi có thể giết nhau được, có thể tạt axit nhau được, hại nhau được, rồi đánh ghen đó là đủ thứ chuyện trên đời vì cái cái ích kỷ của nó, dữ dội lắm trong cái tình yêu á. Nó mạnh chừng nào thì cái ích kỷ nó mạnh chừng đó, và khi cái ích kỷ nó mạnh như vậy thì người ta ghen tuông, hờn giận, trói buộc, hành hạ lẫn nhau. Nên để sống trong cái hôn nhân, gia đình mà được êm ấm, hạnh phúc thì phải là những người triết gia,
[6:07]những người rất thông minh và rất đạo đức mới ứng xử được, còn đa phần người ta sống trong hôn nhân không hạnh phúc, tất cả đều như vậy hết. Đó là quy luật. Có một lần tôi giảng cái đề tài Quan hệ vợ chồng ở chùa Từ Tân của thầy Viên Giác á, tôi giảng đề tài đó cho Bát Quan Trai thì tôi có hỏi lúc đó mấy Phật tử nhiều người cũng già lắm, tôi hỏi mấy cụ, hỏi thật mấy cụ, mấy cụ đã đi qua đời sống hôn nhân trong suốt cuộc đời của mình, quý quý cụ có cảm nghĩ gì về nó? Thì tất cả đều lắc đầu ngao ngán thở dài nha, không có một ai mà nói là hạnh phúc hết, tất cả đều như vậy hết. Người ta nói là chán lắm thầy ơi.
[6:41]Hôm nào để quý thầy lấy cái băng đó quý thầy nghe lại thì biết, hạnh phúc gia đình. Và rất nhiều, tôi quan sát rất nhiều cái cái cặp vợ chồng như vậy đều thấy giống nhau hết. Nên tôi kết luận một điều, tình yêu là cái gì hư ảo và mong manh, không có thật. Giai đoạn đầu á khi ở cái tuổi còn xuân thì do cái bản năng của tuổi trẻ nên người ta bồng bột, hăm hở và tưởng rằng đó là hạnh phúc nên người ta tìm đến nhau và hy vọng, hy vọng cái cuộc đời còn lại bên nhau sẽ tràn đầy hạnh phúc, vui thú lắm. Nhưng khi mà đến với nhau được rồi thì những chuỗi ngày còn lại từ từ từ từ chỉ là sự hành hạ, chỉ là những cái nỗi khổ,
[7:17]những nỗi buồn, những cái giận hờn và bất mãn, cho nên không có thật. Ngay cả như quý thầy có phước nên được làm người xuất gia, mình thoát được cái cảnh vợ con, nên thoát được cái người ta gọi là cái ngục tù, cái ngục tù trá hình, đó là cái cái hạnh phúc. Còn người đời họ không có phước nên họ chìm trong cái đó, không có ngày thoát khỏi, bị ràng trong cái đó rồi cái ích kỷ càng lúc nó càng tăng lên. Cái tình thương yêu mà, bản chất của nó là ích kỷ mà khi đi trong đó thì mình cứ nuôi dưỡng sự ích kỷ không có ngày thoát ra được. Nên quý thầy tạm hiểu như vậy, rồi quý thầy sau này cứ trong việc mà hành đạo của mình cứ quan sát thêm.
[7:56]Mình đi nơi này nơi kia đó quý thầy cứ quan sát những cặp vợ chồng mà mình thấy vì cái người tu phải biết nhiều lắm, phải biết rất nhiều chứ không có biết sơ sơ được để sau này còn làm việc đạo nữa. Cho nên khi mà tôi giảng cái bài Quan hệ vợ chồng nhiều người ngạc nhiên lắm, nói sao thầy giảng đủ thứ chuyện tùm lum của gia đình mà tôi đào rất là sâu nhiều vấn đề của họ. Thì mới ngày hôm qua nè, tôi gặp cái anh Phật tử đó vì đi với ảnh có công chuyện một chút thì ảnh là người có nghe cái băng đó, ảnh mới nói rằng, "Sau khi nghe cái băng thầy giảng về Quan hệ vợ chồng thì con thấy có nhiều gia đình đã hàn gắn lại được
[8:29]mà tưởng như là sắp đổ vỡ." Vì mình nhìn trên quan điểm của đạo Phật, mình dạy họ mà theo đúng cái nguyên tắc của đạo lý, phân tích cho họ thấy cái duyên nợ đời trước nó thúc đẩy và cái nhân quả đời này phải như thế nào và lần lần họ biết kiềm chế lại, họ hạn chế cái ích kỷ đi thì đúng là hạnh phúc nó đến lại. Hạnh phúc chỉ có từ sự vị tha thôi chứ không thể có từ cái ích kỷ được. Mà bản chất của tình thương yêu trên thế gian nó là ích kỷ, cho nên lần lần người ta chỉ tìm thấy đau khổ. Mà như vậy, khi mà chúng ta có nợ ai thì chúng ta cảm thấy thương yêu người đó, tình yêu nam nữ nó là cái đó biểu hiện rất là rõ nét á.
[9:05]Như như cái cô gì mà của thầy hôm trước á, ví dụ cổ gặp thầy mà cổ có cái thương mến cũng là cái nợ kiếp trước chứ không phải là khi không đâu. Mà đến lúc nào đó á, cái nợ hết rồi tự nhiên người ta xa mình, mình không hiểu tại sao mà tìm ra nguyên nhân không có, chỉ là nợ nó đã hết rồi thôi. Thì trong đời sống gia đình cũng vậy nữa, hoặc là sau này quý thầy lớn lên đi làm Phật sự, có những người Phật tử họ đến họ ưu ái với mình nhưng mà đừng nghĩ đó là tại mình đẹp trai, tại mình giảng hay, tại mình có đạo cao đức trọng, đừng nghĩ như vậy, mà chỉ vì họ mắc nợ mình một lúc nào đó, họ đang trả thôi.
[9:41]Đến khi trả xong rồi khiến một nguyên nhân gì đó rồi họ rời ra đi. Cái nguyên nhân đó hoặc là tại mình, mình để cái sơ hở cái họ bất mãn. Nếu nợ còn tự nhiên họ không bất mãn nhưng mà nợ hết tự nhiên khiến họ bất mãn. Thứ hai nữa là hoặc cái hoàn cảnh không cho phép họ ở gần và họ ra đi, như vậy thôi. Hoặc là nam hoặc là nữ chứ không phải là nữ không, mặc dầu bây giờ Phật tử thì người nữ nhiều, nhưng mà Phật tử đến với mình thì cả nam lẫn nữ, mà đến đều là duyên nợ đời trước chứ không có khi không. Nên chúng ta hiểu cái điều này chúng ta bình thản trước cái gọi là cái thương ghét của cuộc đời nó vậy đó,
[10:15]nó không có thật, nó là duyên nợ đời trước thôi. Cái thứ hai nữa mà mình thương người đó là do người đó có liên hệ với mình qua huyết thống, hoặc qua ơn nghĩa. Qua huyết thống là như cha mẹ, anh chị em của mình. Nói là huyết thống là nhìn theo cặp mắt của đời này thôi, chứ sự thực nhìn từ đời trước vẫn là gì? Vẫn là nợ duyên. Vì có cái nợ duyên đời trước nên đời này làm cha, làm mẹ, anh chị em và mình có bổn phận thương yêu những người trong gia đình của mình. Hoặc là trong kiếp này cái người nào họ giúp đỡ mình á làm cho mình cũng thấy thương yêu họ, thì đó là cái cái nhìn bình thường như vậy.
[10:50]Rồi một lý do để mình thương yêu người đó nữa là vì người đó đem lại cho mình hạnh phúc. Đây là cái chuyện bình thường thôi. Quý thầy có nghe cái câu chuyện mà vua Ba Tư Nặc nói chuyện với Mạt Lợi phu nhân chưa? Có nghe chưa? Câu chuyện như thế này, một lần đó trong lúc vui vầy với nhau thì vua Ba Tư Nặc mới hỏi Mạt Lợi phu nhân là: "Ái khanh thương ai nhất?" Thì hoàng hậu trả lời là: "Dĩ nhiên là thần thiếp thương Bệ hạ nhất. Nhưng nếu cho phép nói thực thì thiếp xin nói lại." "Nói thực cứ nói thực." "Nói thật ra thì thần thiếp thương thần thiếp nhất." Vua ngạc nhiên nói: "Ủa, sao mình lại thương mình?" Nói: "Đó là sự thực.
[11:25]Trên cuộc đời này người ta chỉ thương với ai đem lại hạnh phúc cho mình thôi, chứ còn nếu mà không đem lại hạnh phúc thì người ta không thương yêu. Cũng vậy, vì Bệ hạ đem đến cho thần thiếp vinh quang, địa vị, hạnh phúc, giàu sang, tiền bạc, vật chất nên thần thiếp mới thương Bệ hạ. Chứ nếu ngày hôm nay thần Bệ hạ là một người ăn mày thì thần thiếp đâu có thương. Bản chất của tình thương yêu là như vậy." Ông vua nghe nói thì thấy cũng thực mà thấy cũng kỳ kỳ. Thấy cũng phũ phàng quá. Nên ổng đến gặp Phật ổng hỏi. Ổng hỏi Đức Phật xác nhận điều hoàng hậu Mạt Lợi nói là đúng. Trên cuộc đời này không có tình thương yêu chân thực.
[12:00]Người ta thương ai vì người ta thấy người đó đem lại cho mình hạnh phúc. Ví dụ một người mình thương một người huynh đệ nào đó thì vì cảm thấy rằng người đó có thể tốt được với mình. Rồi sau này ví dụ mình thương một người Phật tử nào đó vì thấy người Phật tử đó ủng hộ mình. Đó, cái bản chất là vậy. Rồi vợ chồng cũng vậy thôi. Khi nào cái người chồng còn thấy người vợ đem làm cái nguồn hạnh phúc của mình á thì tốt. Đến lúc nào đó thấy người vợ mình già, xấu rồi thì bắt đầu lạt lòng, đi tìm những cô gái khác. Cái tình thương yêu thế gian là vậy á, nó không có thiêng liêng. Cho nên đừng bao giờ mà mình mình hy vọng một cái gì trong cái tình cảm thế gian.
[12:35]Cái người tu mình suốt đời phải đi tìm cái lòng từ bi là vậy á. Là nó vượt lên trên những cái thường tình ích kỷ đó. Nó cao cả, thiêng liêng hơn, đó là cái mình phải đi tìm. Lát mình trở lại, giờ nói lại. Cái lý do thứ tư nữa để mình thương người khác là vì người đó có cái ưu điểm đặc biệt gì đó mà mình muốn chiếm hữu, muốn thiết lập mối tương quan. Đây là cái tâm lý thôi chứ cũng chả chiếm gì được ai đâu. Ví dụ như thế này, ở ngoài đời đây, mấy cái cô mà đậu hoa hậu á, thi đậu hoa hậu á, thì biết bao nhiêu là các chàng trai mơ ước, phải không? Muốn chiếm cái cô đó là của mình. Nhưng mà có chiếm được không?
[13:09]Dĩ nhiên là không, mà cái tâm lý con người ta là như vậy. Hoặc là đối với mấy cô gái vậy, những người những người nam ca sĩ, những người nam diễn viên nổi tiếng là ước mơ không biết bao nhiêu các chàng trai... nhưng mà có làm gì được không? Chả chiếm được. Giống như ở bên Nhật vừa rồi có một nam ca sĩ nhạc rock ổng chết, ba cô gái tự tử theo liền. Thấy không, điên cuồng. Như diễn viên Thành Long mà chuyên đóng phim võ thuật, quý thầy có coi phim Thành Long chưa? Giỏi. Thì có người hôm đó không biết có ai đồn là ổng lấy vợ, chứ ổng thì nào giờ ổng độc thân. Ổng sống giống sống cũng tốt lắm, người làm việc thiện dữ lắm.
[13:46]Thì không biết có ai đồn ổng lấy vợ thì một cô gái nghe tin xong tự tử chết liền. Như vậy đó, mình thấy người ta cái cuồng nhiệt của người ta đối với những siêu sao, những ngôi sao là vậy. Mà cái tình thương yêu đó là gì? Là vì thấy người ta có cái gì đặc biệt và mình muốn chiếm hữu thôi, chứ cũng chả thật, nên bản chất của nó cũng chỉ là sự ích kỷ thôi. Vì như vậy, chúng ta thấy bản chất của tình thương yêu thế gian á nó vậy, nó là cái một là do duyên nghiệp, hai là do lòng ích kỷ, bản chất của nó là như vậy thôi. Và như vậy cái tâm từ mà người tu mình phải đi tìm là nó ngược lại điều đó thì nó như thế nào?
[14:21]Minh Trí nè, đứng lên đứng lên trả lời. À, đây có mấy Minh Trí lận ha. Cái tâm từ á nó ngược lại với cái cái cái cái lòng ái luyến. Cái lòng ái luyến thì nó là do nghiệp duyên và do lòng ích kỷ. Cái tâm từ thì nó ngược lại, thì bây giờ thầy thử coi, thầy thử định nghĩa coi nó sẽ như thế nào. Dạ con kính bạch Thầy. Theo con nghĩ, người thế gian là do đến với nhau là vì à sự ích kỷ, sự à lợi tha. Còn người xuất gia chúng ta là ta vượt qua những cái từ à tình cái tình cảm bình thường của thế gian, để tìm một cái tình một cái tâm từ
[14:54]bi lớn hơn, sâu rộng lớn hơn, để mà để mà có thể đưa được ta qua cái bờ giải thoát, để đạt đến được Phật tánh.
[15:07]Ừm. Dạ con xin hết. À, cảm ơn thầy. Quý thầy suy nghĩ thêm vì tôi hỏi cái câu này là câu tôi hỏi nè. Nguyên nhân, thầy cho tôi biết là cái tâm từ. Ờ An Ngôn với An Minh chuẩn bị, An Ngôn chuẩn bị. A Di Đà Phật, kính bạch Thầy. Con nghĩ người xuất gia phải có lòng từ bi để cứu độ mọi loài.
[15:33]Mời An Ngôn lên. An Ngôn kỳ này làm bài được 9 điểm rồi. A Di Đà Phật, kính bạch trên Thầy và toàn thể đại chúng. Theo con nghĩ cái tâm từ của người xuất gia là không phát xuất từ lòng ích kỷ và không có sự chiếm hữu trong đó, mà ngược lại người xuất gia phải chiết tỏa tâm từ mình bằng cái tâm thương yêu rộng lớn đối với tất cả chúng sanh và đừng để cho những cái tâm ích kỷ, tâm hẹp hòi của mình vào một đối tượng nào ở trong cuộc sống. Ừm. A Di Đà Phật. Quý thầy hình dung đi. Thầy Pháp Thông. Thông kỳ này làm bài được 8 điểm. Quý thầy cố gắng làm bài kỹ nha, quan trọng lắm. A Di Đà
[16:30]Phật, bạch Thầy. Thì theo ý của con thì cũng như anh Thông, mà con bổ sung thêm là cái tâm từ của con Phật giáo của chúng ta là phải có một cái tình thương bình đẳng. Quý thầy bất ngờ quá ha, chưa có chưa có nghĩ ra. Mà cũng có nghĩa là chưa có tu lắm đó. Thì nó ngược lại, tâm từ nó ngược lại với tâm vướng ái nghĩa là nó không do duyên nghiệp và không do lòng ích kỷ. Nó không do cái gì thúc đẩy hết thì nó dễ xuất hiện không? Cái ái nó dễ xuất hiện bởi vì nó có cái nguyên nhân thúc đẩy tạo ra nó. Vì có nợ đời trước mình gặp mình thương nhau, hoặc vì cái lòng ích kỷ muốn chiếm hữu của mình nên mình khởi
[17:00]cái lòng yêu thích, nên nó có nguyên nhân nó thúc đẩy tạo ra thì dễ có. Còn ở đây tâm từ không có gì hết, nó không có nguyên nhân thúc đẩy, nó dễ có không? Như vậy nó dễ xuất hiện được tâm từ trong lòng mình không? Dễ không? Rất khó, rất khó. Mà tâm từ nó là cái đạo đức cao cả mà rất nhiều tôn giáo đều nhắm đến. Đạo Phật mình thì nói là từ bi, phải không? Đạo Thiên Chúa thì nói là Đạo Thiên Chúa thì dùng chữ gì? Bác ái. Còn đạo Nho? Đạo Nho thì dùng chữ gì? Nhân. Đúng rồi, chữ nhân đó, giỏi đó. Chữ nhân. Nhưng mà chúng ta thấy những cái từ hoặc là cái khái niệm về tình thương yêu của các tôn giáo đó vẫn không bằng đạo Phật.
[17:47]Vì như cái bác ái của Thiên Chúa dường như cũng chỉ nhắm loài người là chủ yếu, chứ không đến được thú vật nên họ giết chó, giết heo, giết bò ăn thoải mái. Còn cái chữ nhân của của đạo Nho hay đạo Khổng cũng vậy, cũng như nhắm về con người nhiều hơn chứ không phải là đến toàn thể chúng sinh. Chỉ trong đạo Phật á, cái đạo đức về từ bi của đạo Phật mới gần như tuyệt đối. Nói gần như chứ như Đức Phật là tuyệt đối đó, còn như chúng ta ráng tu thì chúng ta gần gần. Đó là mình trải cái tình thương yêu mình đến muôn loài vạn vật hết. Kể cả con người, kể cả loài vật. Còn nhiều nữa, một lát rồi chúng ta sẽ thấy.
[18:23]Mà sự thật là cái người mà được tâm từ á, lòng họ trải đến cả cây cỏ luôn. Cây cỏ luôn. Mà nói tới cây cỏ là còn ít á, còn nhiều nữa, nhưng mà tôi muốn để quý thầy tự khám phá làm bài cho nó hay, tôi nói hết thì không hay. Như vậy chúng ta biết á là cái tâm từ nó ngược với cái cái ái luyến, nghĩa là nó ngược với cái vị kỷ. Như vậy bản chất của tâm từ là cái gì? Bản chất của tâm từ là? Vị tha. Vị tha này thì nó liên quan với cái gì? Vô ngã, phải không? Đúng như vậy. Nghĩa là cái ích kỷ và cái chấp ngã là một. Vì chúng ta có chấp ngã nên chúng ta ích kỷ, còn nếu chúng ta đạt được vô ngã thì chúng ta đạt được cái vị tha hoàn toàn.
[19:09]Đây là một nguyên lý tự nhiên và hết sức chặt chẽ nha. Nên khi một vị A La Hán mà chứng được vô ngã thì phải hiểu là cái tâm đại bi của vị đó hoàn toàn thành tựu một cách tuyệt đối viên mãn luôn. Ai mà hiểu rằng người chứng A La Hán rồi mà vẫn chưa có lòng từ, người đó là tà kiến, có thể đọa địa ngục. Phải hiểu như vậy. Nào giờ chúng ta bị cái quan điểm nhất là phía bên Bắc tông Đại thừa á cứ kết tội A La Hán, đó là cái sai lầm ghê gớm. Chúng ta phải hiểu rằng, người mà chứng được vô ngã rồi là tự nhiên tâm đại bi trùm phủ liền. Đó là điều tự nhiên. Và hai cái này nó hỗ trợ qua lại cho nhau. Khi mình sống cuộc đời từ ái vị tha thì nó góp phần phá cái ngã
[19:50]chấp của mình trong giúp cho mình đạt được thiền định dễ dàng. Hai cái này hỗ tương qua lại. Và chúng ta, hôm nay chúng ta tu tập tâm từ, tức là chúng ta đi con đường này, đi từ cái từ bi để đi tiến đến vô ngã. Còn người mà đi thiền định á là đi con đường vô ngã để tiến đến từ bi. Hai con đường này cũng được hết, nhưng mà theo như tôi thì hai con đường nên cùng một lúc thực hành. Nghĩa là trong đời sống hằng ngày trong sự tu tập, mình tu tập tâm từ bi và mình cũng nhiếp tâm trong thiền định thì cả hai cái nó hỗ trợ rất mạnh để làm mình cái tiến đạo rất nhanh. Như nãy chúng ta nói á là cái vô ngã nó là bản chất của tâm từ bi.
[20:31]Nhưng mà không phải tất cả chúng ta đều được tâm vô ngã liền khi mình tu hành. Mình được một chút thì lòng từ mở ra một chút, mình tiến thêm cái chút nữa thì lòng từ mở ra một chút nữa. Mà cái định nó có liên quan với cái gì? Cái vô ngã nó có liên quan với cái? Cái định của mình, cái định tâm của mình. Hễ là tâm mình mà vào định được thì cái ngã chấp mở, nghĩa là rớt đi một chút và lòng từ bi hiện ra một chút nữa. Đó, đây là cái cái cái công thức luôn luôn đúng, luôn luôn đúng như vậy. Chúng ta tu tập theo cái pháp môn thiền định á, nghĩa là tâm tan vỡ một chút xíu, mở ra một chút là cái vô ngã xuất hiện chút, lòng từ xuất hiện chút liền.
[21:14]Cái bản chất nó là như vậy. Và cái hay của cái thiền định như vậy đó. Như bây giờ chúng ta đi, mình ngồi đây mình, như quý thầy nhìn huynh đệ lẫn nhau thì mình cái cảm giác mình là cái gì? Thấy bình thường thôi phải không? Thì cũng như bao người gặp qua gặp lại ngày này qua ngày kia. Đó là vì tâm mình chưa vào định. Còn nếu mà tâm quý thầy tu vào được định một chút thôi, không cần nhiều, mình nhìn huynh đệ mình tự nhiên lòng từ nó chụp đến liền. Tự nhiên mình thấy thấy cái tâm mình đến được cái tâm huynh đệ mình. Nó chưa phải tuyệt đối như các vị thánh, nhưng mà mình thấy cái lòng ưu ái đã tràn đến những người trước mặt mình.
[21:51]Cái lòng từ bi như vậy. Và khi mà mình đứng trước nghĩa là cỏ, cây, sông, núi như vậy thì vẫn cảm thấy cái tình thương yêu mình nó tràn ngập cái thiên nhiên như vậy. Cho nên mới nói là cái lòng từ của một vị thánh thực sự, họ thương yêu được cả cây cỏ là vậy nữa. Chứ không phải là chỉ con người hay là thú vật không đâu. Hễ tâm họ nó tràn tràn và tình thương yêu nó theo cái định đó nó lan tỏa ra luôn. Đó là điều rất là tự nhiên. Nên có một vị đó tu cũng chứng, vị đó nói câu này tôi nghe tôi cũng rất là thích, là: "Một thiền sư luôn luôn là một nghệ sĩ, nhưng một nghệ sĩ thì không phải là một thiền sư." Quý thầy hiểu không?
[22:30]"Một thiền sư thì luôn luôn là một nghệ sĩ", tại vì một thiền sư tâm tâm của ổng vào định rồi, phải không? Thì tâm của ổng chan rải khắp nơi đó, và lòng thương yêu nó lại đến thương yêu con người, thương yêu cây cỏ, thương yêu sông núi. Cái thương yêu nó làm thành cái cảm xúc nghệ thuật, nên những vị đó thường hay sáng tác được những bài thơ này kia nọ mình thấy nó nó hay như vậy. Chúng ta có đọc lại những bài thơ các thiền sư thì thấy các ngài rất là khéo. Đúng là những nghệ sĩ. Mà đời sống các ngài cũng bị phóng khoáng, nhẹ nhàng, đẹp lắm, đầy cái tính nghệ thuật. Nên nói thiền sư là nghệ sĩ là vậy.
[23:04]Nhưng còn nghệ sĩ thì không phải thiền sư. Nghĩa là mấy người diễn viên, ca hát lung tung ngoài chợ đó, đâu phải thiền sư, không có định, chỉ có cảm xúc thuần túy thôi. Và cái cảm xúc của họ nó đi đi đi về phía cảm tính, rồi đi về phía ích kỷ nặng quá, nên những người đó sẽ khổ là vậy đó. Trừ những người nào hồi tâm quay lại Phật pháp thôi, chứ còn nếu đi luôn thì những người nghệ sĩ rất là khổ. Đó là cái ý nghĩa như vậy. Tôn giáo nào cũng nhắm đến á, nhưng mà chỉ có đạo Phật chúng ta có con đường đi rất là rõ. Và chúng ta đi trong thiền định phá ngã chấp, xuất hiện từ bi. Thì chúng ta thấy như vậy Đức Phật hay các vị A-la-hán
[23:40]tu mà đến cái vô ngã tuyệt đối rồi thì lòng đại bi phủ trùm cả vũ trụ luôn. Như hôm trước mà chúng ta học cái bài Hiểu và tôn kính Phật á, thì lòng thương yêu của Phật luôn luôn phủ trùm trong tất cả chúng sinh trong từng giây, từng phút. Chúng ta ngồi đây cũng vậy, là lúc nào cái tình thương yêu của Phật đang phủ trùm mình, chư Bồ Tát đang phủ trùm lấy mình. Nhưng mình không cảm nhận được, vì mình mình đã đóng cái cửa lòng mình lại. Tôi nói cái chỗ này. Tại sao nói là mình đóng cái cửa lòng mình lại để mình không có cảm nhận được cái tình thương yêu của Phật? Quý thầy khi mà vào tụng kinh cái bài tán Phật,
[24:15]cái câu cái cái bài quán tưởng là cái câu đầu là gì? Câu đầu là gì? "Năng lễ, sở lễ, tánh không tịch", phải không? Năng lễ là gì? Năng lễ là gì? Hả? Năng lễ là cái người lễ đó, người lạy đó. Sở lễ là gì? Sở lễ là Đức Phật á, Đức Phật là người được lạy đó. Năng lễ, sở lễ tức là mình là người lạy nè, và Đức Phật là người được lạy nè. Cả hai cái đó "tánh không tịch", nghĩa là gì? Bản chất thật ra chỉ là hư ảo thôi. Chính vì cái thấy nó là hư ảo nên "cảm ứng đạo giao nan tư nghì". Vì không thật cho nên nó giao xen, nó cảm ứng được với nhau. Chứ còn cái mỗi cái đứng ở một góc trời riêng của mình thì không có cái nào cảm ứng được với cái nào hết.
[25:07]Chính vì cả hai đó là không cố định, không thật, không đóng cửa mình lại, cho nên giao xen được với nhau. Còn nếu mà mình chấp mình là một thế giới riêng không dính líu gì với ai hết, thì không có cái cảm ứng đạo giao nan tư nghì. Ví dụ như là tôi ngồi với quý thầy đây cũng vậy, nếu tôi là người chấp ngã thì tôi và quý thầy không có cái đồng cảm, tôi thấy tôi xa lạ. Nhưng nếu tôi là người không chấp ngã, tôi thấy cái tôi không có thật, quý thầy không có thật, thì ngồi trước mặt nhau mà vẫn như là một với nhau, vẫn giao xen, cái sự thông cảm đến với nhau nó nhiều hơn. Còn nếu mà tôi chấp ngã thì tôi với quý thầy ít có thông cảm nhau lắm.
[25:47]Mà nếu tôi thấy tôi không có thật, quý thầy cũng thấy quý thầy không thật, tự nhiên mình dễ thông cảm, dễ hiểu nhau hơn. Cái nguyên lý nó là như vậy đó. Và Đức Phật cũng vậy. Khi mà cái lòng thương yêu của Đức Phật thì phủ trùm hết, vì ngài Ngài đã đạt được vô ngã tuyệt đối. Nhưng về phần mình, vì mình chấp ngã, mình không cảm nhận được cái ta hư ảo của mình. Cho nên mình đóng cái cửa lòng mình lại, mình không thấy được cái tình thương yêu của Phật đang hiện hữu nơi mình từng giờ, từng phút. Có một lần tôi đọc cái cuốn "Hư Vân Hòa thượng niên phổ", thì ngài Hư Vân kể câu chuyện lúc đó ngài bệnh, bệnh nặng lắm.
[26:22]Bệnh là ngài thiếp đi luôn. Rồi cái thần thức của ngài lên cái cõi trời Đâu-suất, nghe Phật Di Lặc thuyết pháp. Thì cái chúng hội đông lắm, nhưng lúc đó ngài cũng gặp lại những người quen. Một số vị hòa thượng mà tu hành chân chính trước đó khi tịch đều lên cõi trời Đâu-suất á. Trong đó có ngài Dung Kính Kính Dung, thời gian là thầy của ngài Hư Vân, thì cũng tịch rồi cũng lên đó luôn. Nói chung là những vị tu hành chân chính đều tịch xong là lên cõi trời Đâu-suất á. Thì ngài đến, ngài có cái tòa trống cái ngài Kính Dung mới chỉ ngài vào đó ngồi, ngồi cạnh bên ngài A-nan. Thế là ngài A-nan hồi Đức Phật á,
[26:58]mà bây giờ vẫn theo phò ngài Di Lặc để mà giáo hóa Phật pháp tiếp á. Vẫn ở trên đó. Khi nghe pháp đang nghe nửa chừng cái chợt Bồ-tát Di Lặc dừng lại, mới chỉ ngài Hư Vân. Nói: "Con còn nghiệp, con phải quay về." Thế ngài mới nói: "Con nghiệp nặng, con không muốn về, muốn ở đây để học đạo." Nói: "Không, con phải về vì còn những chuyện này chuyện kia." Thì ngài mới giải thích. Sau đó thì ngài Hư Vân tỉnh lại thì trở về lại. Câu chuyện ngài mới kể ra. Và nhiều vấn đề lắm. Đọc cái câu chuyện đó bình thường, nhưng mà sao tôi lại có cái cảm nhận, khi đọc tới đoạn đó tôi cảm nhận được cái lòng thương yêu của một vị Bồ-tát đối với chúng sinh.
[27:34]Mà trong lúc đó là ứng nơi ngài Hư Vân á, cái cái cách nói chuyện của Bồ-tát Di Lặc làm cho tôi cảm nhận được cái lòng thương yêu của ngài đối với chúng sinh vừa nghiêm trang mà vừa rất là từ ái, không bỏ sót một người nào hết á. Đó là cái từ bi của chư thánh vậy, đạt đến tuyệt đối như vậy. Thì chúng ta ngày nay chúng ta là đệ tử Phật thì chúng ta phải nhắm đến cái đạo đức đó là cái tâm từ bi thênh thang tuyệt đối đó. Dĩ nhiên là khi mình chưa chứng đạo hoàn toàn, mình không thể đạt được, nhưng mình phải tu tập từng bước từng bước để thành tựu trong tâm mình. Vì chúng ta là người xuất gia, người tu rồi,
[28:12]chúng ta không thể nuôi dưỡng cái tình cảm ích kỷ như thế gian được, không thể yêu thương riêng người này, yêu thương riêng ngày người kia như nãy có một thầy nói là: "Không phải tình yêu bình đẳng" là đúng á. Chúng ta không thể thương yêu riêng người này. Ví dụ trong chúng cũng vậy, có những người có duyên với mình nhiều mình cảm thấy mến hơn, nhưng mình cũng không được phép đến gần gũi để thành ra cái kết thân riêng. Cái kết thân riêng là một cái tội trong Phật pháp. Nó đưa đến cái phá hòa hợp tăng. Cho nên dù ở trong chúng thân với nhau với người nào mình vẫn phải giữ thái độ, cũng phải biết kềm chế để thương mọi người.
[28:47]Và cái tình cái lòng từ bi nó nó cần thiết cho chúng sinh ghê gớm lắm. Người ta chỉ quỳ xuống trước một người có trái tim độ lượng thôi. Như giống như ông Goethe ông nói, nhà thơ của Đức nói thế này: "Đứng trước một bộ óc vĩ đại, tôi cúi đầu; nhưng đứng trước một trái tim vĩ đại, tôi quỳ xuống." Cái câu đó nghĩa là gì? "Đứng trước một bộ óc vĩ đại, tôi cúi đầu; nhưng đứng trước một trái tim vĩ đại, tôi quỳ xuống." Ai trả lời được câu này? Viên Thành là ai? Dạ thưa thầy, con con nghĩ là Đứng trước bộ óc vĩ đại... Đứng trước bộ óc sáng tạo vĩ đại... lại với tấm lòng từ bi... con xin được... vĩ đại. Ai có ý kiến gì thêm không? Cảm ơn thầy. An Khang mời.
[29:37]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch thầy cùng toàn thể đại chúng. Theo cái ý nghĩ cạn hẹp của con á thì cái người trước kia người ta nói là đứng trước cái gì, một bộ óc vĩ đại thì chỉ cúi đầu, còn đứng trước một (Trái tim) trái tim vĩ đại thì quỳ xuống. Thì con nghĩ là bộ óc vĩ đại là những người viết sáng tạo ra khoa học, kỹ thuật mà thôi. Còn cái người trên á chỉ là cúi đầu, cúi đầu cũng chưa hẳn là phục, chỉ phục đằng trước chứ chưa tâm chưa phục. Còn nhưng mà đứng trước một trái tim vĩ đại là phục cả tướng và phục cả tâm. Dạ con nghĩ như vậy. Ờ, cảm ơn thầy. Thầy nói cũng gần gần được.
[30:29]Cái bộ óc vĩ đại là tượng trưng cho tài năng, còn trái tim vĩ đại là lòng từ ái bao la. Nên cái cảm nghĩ của một nhà thơ đó mà đúng là không phải ông, ông đại diện cho nhân loại ông nói câu đó. Khi trước cái người có tài á mình nể phục thì đúng là mình nể phục thiệt chứ không phải không, nên cúi đầu. Nhưng với một người mà có trái tim mênh mông rộng lớn, Việt Nam tôi tìm hoài hôm giờ tôi giảng hoài tôi tìm chưa ra cái chữ. Cái chữ nể phục thì có ha, nhưng mà khi quỳ xuống để biểu lộ một cái trạng thái vượt hơn cái nể phục đó gấp nhiều lần thì tôi không có dùng biết, không biết dùng chữ nào. Quý thầy có tìm ra không chứ tôi tìm không ra.
[31:07]Giống như là mình tôn thờ, mình không biết không biết dùng chữ gì, tôn thờ, kính trọng cái gì mà nó ghê gớm lắm nó nhiều hơn cái nể phục vạn lần và cảm thấy đem cuộc đời mình nương tựa vào đó được luôn á. Đại khái là như vậy. Tôi nói như vậy tạm tạm vậy quý thầy chịu không? Chứ tôi cũng không biết dùng từ nào nữa. Nhưng mà mình phải hiểu là cái sự sự cảm phục nó quá mức, phải không? Rất là mạnh nên quỳ xuống là vậy. Thì chúng ta phải là cái chỗ dựa cho Phật tử đó, bởi cái lòng từ bi của mình sau này. Quý thầy phải tu làm sao để sau này mỗi người là một cái suối nguồn tình thương yêu để cho khi Phật tử họ đến chùa học đạo,
[31:51]sau những giờ phút mệt mỏi vì chuyện thế gian họ cảm nghe tươi mát bởi cái lòng từ ái của ông thầy. Mà cái từ bi hễ từ bi thì phải chịu cực, chứ không có từ bi nào mà sướng được hết trơn á. Khi họ đến với mình á họ đem cái chuyện khổ họ trút vào trong cho mình nghe vào tai mình, họ ngồi mà họ kể lể chuyện nhà chuyện cửa họ, tại vì họ tin mình thương yêu mà. Họ tin. Thì lúc đó mình sao? Nói: "Thôi, thôi thầy không nghe nữa mệt lắm, nghe chán lắm". Như vậy phải lòng từ bi không? Không phải. Lúc mà họ nghe kể lể mình mà lắng tai mình nghe để hiểu cho hết cái câu chuyện đời của họ mình muốn điên luôn vậy chứ không phải không.
[32:26]Họ mà kể chuyện con thương ông này, ông kia ghét con nọ, con nọ không ưa bà kia, bà kia nói xấu này nọ. Nghe một lát mình không hiểu chi mà mình tối mắt tối mũi á. Nhưng mà vẫn phải kiên nhẫn mà lắng nghe. Kiên nhẫn mà lắng nghe và mình đứng ở bên ngoài sáng suốt mình hiểu đạo, hiểu nhân hiểu quả đó thì mình mới khuyên bảo họ được. Nói à câu chuyện nó xảy ra vì có thể nhân quả đời trước nó như thế này nên nó xảy ra. Bây giờ thì mình phải phải dùng cái đạo đức gì để mà hóa giải bớt, vân vân. Mình đứng ở ngoài mình sáng suốt hơn, đồng thời mình hiểu đạo hơn, mình khuyên bảo mình dạy dỗ họ được và làm cho họ yên ổn được.
[33:00]Đó đó là vị thầy đó. Vị thầy với lòng từ ái, kiên nhẫn và sáng suốt làm cái chỗ nương tựa cho chúng sinh là vậy. Mình chưa nói chuyện mà mình đi giảng giảng pháp cho nhiều người nghe, nhưng từng người từng người đến chùa gặp mình, họ được an ổn cái đã. Họ cảm thấy họ tin tưởng, họ cảm thấy họ được che mát bởi cái lòng từ bi của vị thầy đó. Nên cái người tu cái trách nhiệm nặng nề lắm nếu nếu mà mình thật sự có lý tưởng vì Phật pháp, vì chúng sinh. Không thể tu chơi chơi được. Nghĩa là mình phải phát triển cái lòng từ bi sau này thật là vững chắc, thật là vững chắc. Chứ không thể mà mình tu hời hợt được.
[33:40]Này nếu mà mình không có phát triển lòng từ bi vững chắc, cái luyến ái của sự ích kỷ nó sẽ phát triển, nó sẽ nó sẽ xâm chiếm tâm hồn và sau này mình sẽ đối xử một cách như người thế gian và làm cho những người khác họ nhìn vào họ chê bai. Như cái trường hợp như vị thầy đó, thấy cái người giàu tới chùa thì mình ưu ái, người nghèo tới mình bỏ mặc. Thì đúng là y chang cái tình cảm thế gian là hễ người nào đem hạnh phúc đến cho mình thì mình thương, còn người không đem hạnh phúc đến thì mình hắt hủi. Đó là cái tình của thế gian. Thì cái người tu phải vượt lên trên cái đó, bởi cái lòng từ bi của mình chan rải đều đồng đều hết.
[34:18]Thì cái điều này chúng ta sẽ nói trở lại trong cái bài mà chúng ta học về sự bình đẳng. Còn hôm nay chúng ta nói về lòng từ bi, thì đó là lý tưởng, dù là chúng ta chưa chứng Thánh nhưng mà chỉ cần chúng ta có lòng từ bi thôi thì chúng ta đã là một vị Tăng đầy ích lợi cho cuộc đời và tránh cho mình được nhiều cái phiền não. Nếu mà chúng ta không có lòng từ bi đó, cái phước mình không có và khi cái phước không có, mình không khắc phục được những cái nhược điểm, những nhược điểm, những cái thói hư tật xấu và những cái nghiệp xưa. Cái nghiệp xưa nó trở lại, mình không có phước mình không thắng nổi.
[34:56]Tôi nói cái điều này, đây là một sự thật. Ví dụ như quý thầy kiếp này tu nhưng mà nhiều kiếp trước đâu phải kiếp nào cũng đi tu hoàn toàn, rồi có những kiếp sống đời cư sĩ cũng đã từng có vợ có chồng. Thì do duyên nghiệp xưa một ngày nào đó cái người vợ ở những tiền kiếp của mình họ trở lại, họ gặp thì do nghiệp xưa thúc đẩy nên cái tình yêu rất dễ khởi lên, dễ khởi lên. Nhưng mà nếu mình là người có phước á thì mình thắng được. Tôi nói là cái chữ phước nha chứ đừng có nghĩ là dùng ý chí. Nếu mình có phước thì mình thắng lướt, vượt qua được, nghĩa là độ họ rồi mình thoát. Còn nếu mình không đủ phước thì sẽ bị lôi đi, sẽ bị nghiệp xưa lôi cuốn liền.
[35:35]Mà cái phước đó là do đâu? Dĩ nhiên nó do nhiều cái, lễ Phật hôm trước cũng là một phước và tu tập lòng từ bi cũng là một công đức. Cái lòng từ bi á mình cứ ngồi mà mình thương yêu mọi người á thì nó phá được những cái ích kỷ, những cái phiền não làm cho tâm mình yên vui. Còn nếu mình không có lòng từ bi thì cái luyến ái tự nhiên nó chiếm chỗ liền, sau này mình không có kháng cự lại những cái nghiệp cũ. Cho nên cái lý tưởng vì Phật pháp, vì chúng sinh, vì cái đạo đức cao cả của Phật pháp không cho phép mình sống cuộc đời ích kỷ được, phải hết sức là tu hành. Giờ chúng ta nói về cái tu tập từ tâm.
[36:15]Thì trước hết á là chúng ta tu tập từ tâm khi lễ Phật. Khi mà chúng ta quỳ lễ Phật, à hôm giờ quý thầy có có lễ Phật, lễ Phật nhiều không? Lễ Phật cá nhân á, những thời lễ Phật cá nhân để phát nguyện á, có làm không? Học là để thực hành nha, không phải để tai này bay qua tai kia rồi mất. Quý thầy phải thực hành mới có công đức. Những điều mà tôi giảng dạy ở đây đều là để thực hành hết. Mà quý thầy thực hành sau này mình có cái đạo lực vững chắc, mình giảng dạy cho người khác được. Mình nói cho người ta nghe là phải mình phải thực hành trước. Khi mình thực hành á cái điều nói ra nó làm lợi cho người ta vì hai lý do.
[36:57]Lý do thứ nhất: vì mình có thực hành nên mình hiểu kỹ, nên mình giảng cho người ta biết cách ta thực hành theo. Còn nếu mình học hiểu rồi mình nói lại, cái người kia họ cũng nghe phất phớt họ cũng không có thực hành. Cái thứ hai là khi mình thực hành mình có cái lực ở trong tâm mình, mình nói ra mình thuyết phục, cái người ta bị thúc đẩy người ta phải thực hành theo. Chứ còn nếu mình không có từng tu tập mình nói rồi người ta cũng trớt quớt người ta về nhà bỏ hết à. Nên phải thực hành. Mình thực hành mình nói ra là người ta sẽ thực hành theo mình. Đó là lý do vậy. Nên quý thầy phải cố gắng lễ Phật, lễ Phật siêng năng suốt một đời của mình luôn.
[37:36]Và bây giờ mỗi khi lễ Phật thì chúng ta cầu nguyện Phật lực gia hộ cho mình có được lòng thương yêu mênh mông đến tất cả chúng sinh. Phải thiết tha cầu nguyện cái điều này. Và cứ quỳ đó mà quán tưởng cái lòng thương yêu phủ trùm chúng sinh, đó là lúc mà lễ Phật. Nhưng bây giờ tôi đặt cái câu hỏi: Chúng ta vẫn biết đạo Phật là đạo chủ trương tự giác, phải không? Như trong Pháp Cú nói là hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi, hãy thắp đuốc lên với chánh pháp. Tự mình là chỗ nương tựa cho mình, đừng nương tựa với một ai cả. Nhưng mà tại sao tôi lại nói rằng phải cầu Phật gia hộ cho mình có được lòng từ bi thương yêu tất cả chúng sinh?
[38:20]Như vậy cái điều tôi nói có sai với chủ trương của đạo Phật không? Có sai không? Nó có hai cái cực đoan mà người tu mình nên tránh. Cái cực đoan thứ nhất á là chấp ngã nè. Cái gì cũng chủ trương là do mình, tự mình hết. Nên mình thấy cái ta là thực. Hay nên đưa tới cái chủ trương là cái tự lực cực đoan. Cái gì cũng nghĩ là tự mình làm nên không cần ai hết. Đây là con người chấp ngã tiềm tàng rất mạnh mà không biết. Cái cực đoan thứ hai là hạng người nhu nhược, không có biết nhận trách nhiệm gì về mình hết, cho nên cứ chủ trương cầu xin và họ trở thành nô lệ của thần thánh. Cái cực đoan trên này đó của cái chấp ngã mà chủ trương
[39:10]tự lực cực đoan thì đưa người ta tới kiêu mạn. Còn cái cực đoan của con người nhu nhược cái gì cũng cầu xin thần thánh làm cho họ trở thành nô lệ. Mà đây là mấy cái đạo mà thần quyền là hay bị dữ lắm. Mình nói tên ra thì mích lòng, nhưng mà những đạo Thiên Chúa, đạo Hồi là bị cái này hết. Còn đạo Phật mình thì lại dễ bị cái này. Nếu mình hiểu lầm là mình bị cái này liền. Như đó là hai cái cực đoan mà ta phải tránh. Còn cái trung đạo là gì? Cái trung đạo là nó có hai tính chất. Tính chất thứ nhất á là vì chúng ta biết cái ngã này không có thật, cái ta không có thật. Nhưng mà trong cái không thật đó mình phải chịu trách
[39:54]nhiệm lấy hành động của mình theo luật nhân quả. Đây là cái trung đạo nó có hai tính chất này. Mặc dù biết cái ta không có thật nhưng mà vẫn phải chịu trách nhiệm lấy việc làm của mình theo luật nhân quả. Và do đó, chúng ta cầu nguyện Phật để gieo nhân, để gieo nhân lành chứ không cầu Phật để được hưởng quả. Ví dụ như là mình muốn có ăn, mình muốn có phước thì không phải ngồi cầu Phật cho con được giàu sang, được địa vị thì cái đó là rơi vào cái tình trạng này, không chịu làm mà muốn có nè, là không biết không có nhận trách nhiệm cho mình. Mà muốn có phước thì phải biết làm những việc lành, biết thương yêu mọi người, biết giúp đỡ mọi người.
[40:40]Thì ở chỗ này mình mới cầu nguyện. Vì cái ta không có thật, ta và người không thật cho nên mình cầu nguyện để Phật gia hộ cho mình gieo được nhân lành. Mà cái nhân lành đầu tiên là ở trong tâm mình, mà quan trọng nhất là tâm từ bi. Vì cái ta không có thật cho nên cái người cầu nguyện họ được một cái nữa là họ dễ được cái gì? Khi mà họ cầu nguyện khi họ dễ được cái cái khiêm hạ. Cái khiêm hạ nhưng mà họ biết nhận trách nhiệm nơi mình nên họ không rơi vào cái tình trạng nhu nhược, nô lệ. Đây là cái cái trung đạo chỗ này rất là tế nhị. Quý thầy cứ tư duy thêm cái chỗ này. Mai mốt sau này có người hỏi, quý thầy hiểu thật kỹ mà trả lời cho người ta.
[41:24]Tôi nói nãy giờ quý thầy đã nắm được chưa? Nắm được chưa? Chỗ này nó tinh tế lắm á. Có cần tôi nói lại không? Lại ha. Nó có hai cái cực đoan mà các tôn giáo hay bị. Cái cực đoan thứ nhất là chủ trương tự lực cái gì cũng tự mình hết. Đây là đạo Phật mà hiểu sai là bị nè, đạo Khổng giáo, đạo Nho là bị nè. Còn cái chủ trương cực đoan thứ hai là tin vào thần thánh quá đáng, nghĩ rằng ổng tạo ra mình nên bây giờ cái gì mình cũng phó mặc, van xin ổng hết, mình trở thành kẻ nô lệ. Còn cái trung đạo của đạo Phật á là khiêm hạ vì biết cái ngã nó hư ảo, phải không? Biết cái ngã nó không có thật nên mình rất khiêm tốn và mình sẵn sàng cầu nguyện.
[42:09]Nhưng mình cầu nguyện trên cái tinh thần là mình chịu trách nhiệm với hành động của mình, chứ không phải là mình cầu nguyện được cái quả. Mình cầu nguyện để Phật giúp mình gieo nhân lành thôi, chứ không phải là cầu nguyện để mình hưởng, ngồi không mà hưởng. Nên cái tinh thần á vừa khiêm tốn biết mình không có thật nhưng vẫn mạnh dạn, gan gan dạ, xốc vác nhận lấy trách nhiệm của mình, siêng năng mà gieo cái nhân lành. Đó, cái cái trung đạo này là tinh thần của người đệ tử Phật. Quý thầy nhận ra chưa? Rồi phải không? Thì cứ suy nghĩ thêm rồi hiểu cái này cho kỹ. Mai mốt đi giảng người ta hỏi mà mình không có bị bí.
[42:50]Vì mình có thực hành, có hiểu. Đó là lý do mà khi chúng ta ngồi đó, chúng ta cầu nguyện Phật gia hộ cho mình để mình có được tâm từ. Mà như hôm trước chúng ta nói rồi đó, ví dụ như là cái có mấy loại ý chí? Mấy loại? À, một loại ý chí lấy từ bản ngã thì nó sẽ sinh ra sinh ra kiêu mạn và nóng nảy. Còn một loại ý chí lấy từ công đức thì nó rất là nhẹ nhàng nhưng rất mạnh mẽ, phải không? Thì như vậy cái tình thương cũng vậy. Cái tình thương yêu là lòng từ bi cũng vậy nữa, nó cũng vậy. Một là nó lấy ra từ bản ngã và hai nó lấy từ công đức. Lấy từ bản ngã là như thế nào? Ví dụ như con người họ không có tín ngưỡng, họ không tin trời, Phật gì hết.
[43:38]Nhưng mà họ thấy rằng cái đạo đức mà thương yêu mọi người là một đạo đức tuyệt vời và họ muốn đạt được điều đó. Thì họ tu tập bằng cái phương pháp là ám thị, nghĩa là họ cứ ngồi họ tự nhẩm thôi. Nói là: "Tôi nguyện thương yêu mọi người, tôi nguyện thương yêu mọi người." Họ tự nhủ như vậy thôi, thì họ được không? Họ sẽ được tình thương yêu không? Được, cũng được, chứ không phải không. Cũng được. Nhiều người cũng đã tu tập bằng cái cách đó. Nhưng mà cái tình thương yêu đó là nó lấy từ lấy từ bản ngã ra. Cho nên khi họ thương mọi người mà họ kèm theo cái họ thấy họ cao hơn mọi người một chút. Đúng không?
[44:15]Chỗ này rất tế nhị ha. Ví dụ như tôi đi, ví dụ tôi không có tin trời, Phật gì hết đi, rồi tôi tôi muốn tôi thương mọi người, ví dụ như quý thầy thì tôi nghĩ: "À, tôi thương quý thầy ở đây, tôi thương quý thầy ở đây." Thì tôi mà tự nhủ, tôi ám thị riết tôi cũng thương được quý thầy. Nhưng mà tôi vẫn cảm thấy rằng tôi tôi tôi hơn quý thầy một chút, thương người ta nhưng mà thấy mình hơn người ta một chút. Cái điểm này rất tế nhị, quý thầy có đồng ý không? Chỗ này nó tinh tế lắm á, nó phản ứng phụ đó, phản ứng phụ mình không ngờ được. Mình thương người ta mà vẫn thấy mình cao hơn người ta một chút.
[44:47]Nó là cũng là một cái hình thức kiêu mạn nó phát sinh. Hễ cái gì mà lấy từ bản ngã thế nào nó cũng đưa ra cái phản ứng phụ là cái tâm kiêu mạn. Còn ở đây, chúng ta tu tập cái tình thương mà lấy từ công đức lễ Phật cầu nguyện Phật, lễ Phật, cầu nguyện để mình thành tựu được cái tâm từ ái đối với chúng sinh, thì mình cũng thương mọi người nhưng mình không thấy mình hơn mọi người vì nó là do công đức tạo thành. Nó giống như cái ý chí lần trước mình nói. Quý thầy nhận ra không, đồng ý không?
[45:21]Rồi kế nữa là chúng ta phải tu tập trong lúc tọa thiền.
[45:27]Khi mà tọa thiền á thì đầu tiên vô, à hôm giờ quý thầy có ngồi thiền chăng cà? Có không? Ráng mà ngồi nha. Vì Đức Phật tọa thiền mình cũng phải tọa thiền và tọa thiền rồi mới nhiều chuyện xảy ra được. Rồi mà tất cả những giáo lý mà tôi giảng về đạo đức đều liên quan tới thiền định hết, không có thiền định không có không thực hành được những cái gì khác hết. Nên mỗi ngày phải kiểm soát giữ tâm mình thanh tịnh, rồi sau đó mình mới nói gì ai nói gì ra mình cũng có thể hiểu được vì mình có thực hành. Rồi bây giờ bắt đầu lúc tọa thiền, mình tu tập lòng từ bi như thế này: Là đầu tiên mình chắp tay niệm Phật ba tiếng theo nghi thức nhưng mà mình
[46:07]phải khởi tâm tôn kính Phật tuyệt đối, vô biên, vô lượng, thứ nhất. Và kế đó mình khởi lòng thương yêu tất cả chúng sinh. Mình cứ tưởng tượng như vậy, rồi bắt đầu mình đi từng bước kế tiếp nè. Kế tiếp á là mình nghĩ đến những người gần gũi mình, nào giờ mình vẫn gặp mặt mà mình chưa hề nghĩ đến việc thương yêu họ. Nếu là người đời á thì phải nghĩ đến gia đình, cha mẹ, anh em, họ hàng nè, láng giềng, bạn bè chung quanh, nghĩa là những người mà vẫn gặp hằng ngày mà mình vẫn đối xử hờ hững, lạnh nhạt. Thì bây giờ, lúc mà ngồi thiền á phải lôi ra mà lôi ai ra? Những người mà gần gũi chung quanh mà mình vẫn gặp mỗi ngày là ai?
[46:55]Huynh đệ mình chứ ai, phải không? Nghĩa là khi lúc đó mình ngồi mình nhớ lại những huynh đệ đang sống với mình, chung quanh mình, sư trưởng, huynh đệ, sư huynh, sư đệ, đồng học, đồng liêu, mình tác ý thương yêu họ. Thì lúc đó mình mới giật mình một điều là thì ra nào giờ mình sống mà mình chưa hề thương yêu ai hết á. Phải không? Quý thầy cứ nhìn lại bản thân mình là thấy à. Là sống với nhau, hôm nay mình sống với nhau được bao lâu rồi ha quý thầy? Mà cứ đối xử với nhau như những người dưng nước lã, chưa hề khởi lòng thương yêu nhau. Đó đó là một sự thật. Mà bây giờ tối nay, lát tối nay ngồi thiền nhớ nghe không,
[47:36]quán tưởng những huynh đệ chung quanh mình và mình tác ý thương yêu họ. Để bù lại cái cái cái cái khuyết điểm của mình nào giờ mình đã bỏ mặc và thờ ơ, sống mà không có trái tim thương yêu với nhau. Đó làm được không? Làm được không? Đó là bước đầu đó. Những có những cái nhỏ nhỏ nói ra rồi mình mới giật mình, té ra là những cái rất là gần gũi bình thường nào giờ mà mình mình không thực hành mình vẫn không sống cho tốt được. Cái thứ hai cái thứ ba nữa là mình nghĩ đến những người đã mưu hại mình, nói xấu mình, xúc phạm đến mình và tác ý thương yêu họ. Ở đây quý thầy đã bị những điều này chưa, những người nào mà xúc phạm đến mình có chưa? Có không?
[48:22]Hoài. Và bây giờ khi mình ngồi thiền mình phải nhớ lại những người đó và rải tâm tác ý thương yêu họ. Cái này khó làm lắm á, khó làm thật sự, vì chính bản thân tôi tôi biết. Thật ra người trong người tu á mình chỉ có chỉ trích nhau, xúc phạm nhau chút đỉnh à, chứ còn người đời là mưu hại nhau, hại tiêu nhau luôn á. Nghĩa là hại cho người ta đi vào tù, hại cho người ta chết luôn. Người đời là như vậy đó. Nhưng mà với người thế gian thì vẫn phải lôi những người đã hại mình ra để khởi tâm thương yêu họ, nếu đó là người Phật tử chân chính. Ở đây quý thầy nhớ điều này để mà nhắc những người thế gian sau này khi mình dạy cho họ.
[49:00]Còn bản thân quý thầy của mình thì chỉ nhớ đến những người họ xúc phạm mình thôi, họ chỉ trích, họ nói xấu sau lưng mình, mà mình có nghe được, mình biết được, bây giờ vẫn phải lôi những người đó ra trước mắt và khởi ý niệm thương yêu họ. Cái này khó lắm thì bản thân hồi xưa tôi khi mà tôi tu tập tới chỗ này tôi cũng biết. Hồi khi mà tôi chưa đi tu thì có những người họ hại tôi, họ hại tôi nặng nề lắm. Nó cũng cái nghiệp đời xưa gì của mình thôi không biết, tại vì tôi rơi vào trường hợp rất là kì lạ, thì tôi đi học thì vì tôi học giỏi quá, rồi cái cái tay trưởng lớp thì nó quá tệ đi, nhưng mà được lý lịch tốt, cái nó vu khống tôi,
[49:37]vu khống tôi tầm bậy tầm bạ để muốn cho tôi bị ở tù, thì cũng trời Phật che chở rồi cũng có người giúp đỡ mình vượt qua, mà nó hại tôi nặng nề lắm. Mà cái tính tôi từ hồi chưa đi tu thì tôi cũng bỏ qua tôi chả thù ai, tôi cũng nguyện lòng từ đó thì không bao giờ mà thù ghét ai. Thì mình nghĩ thì như vậy là thôi, chuyện chìm trong quên lãng, thì khi mình đi tu rồi cũng mất hết, nhưng đến khi mà tôi tập từ bi á, tôi mới nhớ lại cái người đó ra để tôi tác tác ý thương yêu thì tôi thấy tôi thương không được, tôi khởi không được, nó khựng khựng khựng hoài à, thì tôi mới biết rằng thì ra mình tưởng là mình không có thù,
[50:11]nhưng mà vẫn còn cái giận gì nó chìm sâu trong lòng mình, mình không hay. Mình tưởng hết chứ nó chưa hết nó còn chìm ở trong đó đó. À thế là tôi phải cố gắng tôi ráng tôi tác ý thương yêu người thương yêu họ. Phải nhiều lần như vậy rồi mới đập vỡ được cái cái giận hờn gì đó mới lúc đó mình mới thấy thương yêu được và làm luôn mấy ngày như vậy á mới hết mới mới thấy thương yêu họ dễ dàng. Nên cái đó vậy, nên quý thầy cũng vậy, quý thầy coi phải nhớ lại những người nào mà họ dèm pha, nói xấu, chỉ trích, xúc phạm mình, nói nặng mình. Coi chừng ông thầy Đức Quàn có la gì mình đâu cũng vậy, tối tối cứ ngồi thầy lôi thầy ra mà thương thầy, đừng có giận thầy tội nghiệp.
[50:48]Mới đầu cũng khó lắm, nhưng mà mình tác ý riết cái nó đập vỡ được cái giận hờn gì đó và mình thương yêu được. Cái kế nữa đó là mình nghĩ đến các vong linh nhiều vô số trong thế giới vô hình và mình tác ý thương yêu họ. À mỗi lần tôi đều gửi lại cái này có photo ra giữ lại không? Như mới hôm qua nè, tôi giảng ở cái chùa ở Sài Gòn ở Phổ Đà, tôi để lại hai tờ rồi có người nào dọn cất mất tiêu luôn. Cái lần sau trở lại tôi kêu nộp bài đó thì đâu có cho làm, trong câu hỏi có ghi đây, nói không có. Có ai dọn cất mất tiêu không có photo gì ra, cái cô trụ trì cô la quá chừng. Mình tác ý đến những vong linh nhiều vô số trong
[51:26]thế giới vô hình này và thương yêu họ. Đây là một sự tồn tại, hôm trước mình có nói sơ sơ đó, giờ mình nói lại. Cái sự sống á nó tồn tại trong thế giới vô hình nhiều hơn trong thế giới hữu hình. Các nhà thiên văn á mấy trăm năm qua họ đi tìm, họ nghiên cứu các thiên thể, các hành tinh, thì không có tìm nơi nào có sự sống hết trừ trái đất mình á. Có đến lúc họ có đến lúc họ tuyệt vọng, họ kết luận rằng trong vũ trụ này chỉ còn có trái đất là có sự sống, đến lúc họ tuyệt vọng họ nói như vậy. Nhưng mà sau này thì nhiều nhà bác học họ lý luận và họ tin rằng sẽ có rất nhiều hành tinh có sự sống trong vũ trụ.
[52:06]Những hành tinh đó có sự sống giống như trái đất mình, họ tin rằng điều đó, mặc dù vẫn chưa tìm ra, vẫn chưa tìm ra. Nhưng mà đó là thế giới hữu hình, còn trong thế giới vô hình thì đầy hết á, như ngay cả cái mặt trăng mình nhìn lên thì mình thấy đất đá khô khan, nhưng nếu mình có đạo nhãn mình nhìn mình sẽ thấy là lâu đài, điện các ở trên đó đó. Quý thầy có đọc cái cuốn mà 3000 Năm Một Kiếp Luân Hồi chưa? Ở Việt Nam mình dịch cái tựa vậy chứ còn bên Mỹ cái tựa của nó là Mối Tình Vương Giả Bất Diệt của Vua Seti. Cái câu chuyện này kể lại vào cái thời Ai Cập xa xưa đó có cái tôn giáo đó, thì một ông vua ổng đến cái cái cái ngôi
[52:46]đền của để ổng ổng chơi, không ngờ thì ổng phải lòng một cái cô nữ tu, và cô đó cũng thương yêu ổng, rồi hai người dan díu với nhau, sống lén với nhau như vợ chồng. Cho đến khi chuyện bị các vị tu già đó, những vị trưởng lão họ phát hiện ra, họ phát hiện ra cái sự không còn trong trắng của cô cô cô nữ tu đó, và họ bắt giam cổ, buộc cổ phải khai người nào mà cổ đã dan díu. Thì nếu mà cổ khai ra ông vua thì ông vua sẽ mất hết danh dự, có khi mất luôn cái chức. Vì thương cái người mình yêu, nên cổ tự tử cổ chết luôn, để không có phải khai báo ra nữa. Thì ông vua sau này ổng mới biết được cái điều đó,
[53:27]ổng cái lòng ổng biết được cái sự hi sinh của cổ đến với mình là tuyệt đối như vậy, nên đến khi ổng chết ổng mới đi tìm cổ. Ổng đi tìm và không bao giờ gặp. Suốt 3000 năm. 3000 năm qua không gặp, và ổng đi hết. Vào cái chốn này vào những chốn xa xôi trong cõi vô hình không có, đi hết cái thế giới này không có, rồi ổng đi sang các hành tinh khác ổng tìm. Ổng mới kể lại Tôi nhớ cái câu chuyện này nó rất là lạ. Ổng nói ổng có đi đến cái hành tinh mà thấy cây cây xanh cây thành rừng mọc đầy hết, mà không có một bóng động vật nào hết, không có thấy con người, con thú nào hết trơn á. Rồi có lần ổng nói ổng đi đến một cái hành tinh á,
[54:07]đi đến thì ổng thấy nhà cửa, xe cộ, người đầy hết á. Mà những loại xe không có bánh, không có cánh nha, nghĩa là giống như đĩa bay tự động nó cất lên như vậy. Nhưng mà tất cả đều chết khô, sạch sẽ hết, vì không còn không khí nữa. Nghĩa là ổng nói bất ngờ giống như tự nhiên không khí mất hết á, mà tất cả chết hết nằm yên tại chỗ chết luôn á. Ổng nói đây là điều rất là lạ. Ổng tìm cổ cho đến 3000 năm sau, và vào đầu thế kỷ này, thì cô đó mới được được thoát khỏi cái ngục tù của mình và đầu thai trở lại vào nước Anh, thì ổng mới tìm ra, ổng mới tìm ra và tìm đến cổ. Từ từ câu chuyện nó cũng cảm động lắm, nhưng mà khi đọc trong đó mình mới thấy,
[54:49]mình mới thấy thêm về hai điều, một là cái phức tạp của thế giới vô hình, và hai là cái cái sự đa dạng của vũ trụ này, chứ còn bình thường mình không biết. Thì thế giới vô hình họ nhiều lắm, họ vất va vất vưởng. Những cái người mà chết rồi sinh thiên thì họ cực kì có phước mình không nói, họ hơn mình rồi, còn những chúng sinh bình thường á thì có nhiều loại, có người mà phước và tội lẫn lộn, chưa đủ sức lên cõi trời, nhưng mà cũng không có nghiệp quá nặng, thì họ khá giống mình, họ đôi khi họ đến chùa họ tu. Mà nhiều người nhờ tu trong thế giới tâm linh tiến bộ, khi đầu thai trở lại làm con người rất tốt nha, cái giai đoạn.
[55:27]Mà có khi họ sống trong đó mấy chục năm, hay cả trăm năm, hai ba trăm năm luôn. Rồi có những trường hợp mà những chúng sinh họ nặng nghiệp thì họ bị biến dạng về khuôn mặt, như hôm trước tôi nói, phải không? Họ trông rất là ghê rợn. Mà có khi họ đọa làm ngạ quỷ, và có những người đọa xuống địa ngục luôn, lát nữa mình nói địa ngục. Thì các loại ma nó có ba bốn loại. Cái loại mà loại mà yếu á thì họ không tác động gì được với mình hết, họ ở chung với mình lẩn lẩn mình mà không có tác động gì hết. Họ biết mình, mình không thấy họ, và họ họ đau khổ và cô đơn, buồn bã, thiếu thốn, đói kém, vì họ quá thiếu phước á.
[56:05]Không tác động gì với mình hết. Nhưng khi mình giảng pháp như vậy chứ họ có ngồi họ nghe chung quanh mình á, quý thầy dòm dòm sau lưng coi có không? Trên chùa tụng kinh chứ họ có đến nghe, là những người họ biết tu, và khi quý thầy thuyết pháp này nọ, họ có ngồi họ nghe chung quanh hết á. Cái loại thứ hai nữa là cái tâm lực họ mạnh hơn một chút, họ tác động vào trong tư tưởng của mình được. Họ xúi mình làm chuyện này chuyện kia được mà mình không biết, mình cứ tưởng là tự mình làm, chứ thật ra là họ đã xúi mình. Có những cái nhà cũng vậy, họ cãi nhau um sùm nhưng thật ra không phải tại mình mà tại ma ở trỏng nó xúi trong đó.
[56:39]Rồi có những trường hợp như mình đi ngang cái cửa hàng đó tự nhiên mình muốn đi vô mua hàng, thế là cô hồn nó xúi, mà đây là chuyện có thật á. Có nhiều cái gian hàng họ hay cúng cô hồn buổi chiều á, họ bán đắt lắm, bán đắt là vì mấy cô hồn á ủng hộ, đền ơn cho cái người chủ cửa hàng đó cúng cô hồn, cúng thí thực cho mình mỗi ngày, nên ai đi lơ ngơ đi ngang cái nó xúi vào trong tâm đi đi vào mua, tác động vào trong tâm mình được. Rồi cái loại mà có tâm lực mạnh hơn nữa thì nó tác động vào được vật chất này, có thể nó làm rớt cái ly xuống bàn, cái bàn không có gì hết trơn tự nhiên đụng rớt cái ly xuống dưới, hoặc là làm cái cửa đang mở tự nhiên đóng rầm rầm.
[57:17]Nó nó tác động được vào vật chất, ban đêm cái nó dở chén dở nồi rồi khua rổn rảng rổn rảng, mình cầm đèn pin rọi xuống không thấy ai hết trơn. Rồi có loại hiện ra hình cho mình thấy luôn nữa. Đó là những cái loại ma từ thấp tới cao như vậy. Và chúng ta phải tác ý thương yêu họ. Tôi nói cái này cho nó quan trọng chứ không phải chuyện mơ hồ đâu. Vì cái sự sống trong thế giới vô hình là một điều có thật. Nếu mình lúc mình quán từ bi mình trải lòng thương yêu khắp nơi mà mình bỏ quên họ, công đức mình không có trọn vẹn, tâm mình tự nhiên nó không có có bung vỡ ra. Cái điều này quý thầy thực hành đi rồi thấy.
[57:52]Khi mà mình quán từ bi mình rải lòng thương yêu cái thế giới hữu hình này, mình tác ý nhớ luôn trong thế giới vô hình đi, mình rải lòng thương yêu luôn, tự nhiên tâm mình nó bung vỡ ra, nó an lạc, nó hạnh phúc kỳ lạ lắm, nó không còn bị hạn hẹp nữa. Đó là cái công đức mình đã đã đã được trọn vẹn. Còn mình quán từ bi mà chỉ nghĩ tới cái loài người hoặc súc sinh không thì mình tâm mình vẫn còn hạn chế lắm. Đó là cái kinh nghiệm mà bản thân tôi thấy. Hồi trước kia ban đầu mà tu tâm từ bi tôi cũng chỉ quán mình chú ý tới những người mình biết thôi, mình nghĩ tới, "À, loài người nơi này nơi kia." Đến sau này, khi mà tôi quán qua cái cái vong linh thì mới thấy là nó thay đổi
[58:30]liền, mình mới hiểu là trước kia mình đã sai lầm, mình đã thiếu sót như vậy. Kế nữa là mình nghĩ đến cái các loài súc sinh à nhung nhúc khắp nơi và tác ý thương yêu chúng. Mình nghĩ đến chim thú trong rừng, những loài cá tôm ở dưới biển và mình khởi lòng thương yêu chúng. Kế nữa đó là mình nghĩ đến những cái chúng sinh trong địa ngục và tác ý thương yêu họ. Bị tội gì thì đọa địa ngục? Bị tội gì? Đứng lên trả lời đi. Thầy Tắc Hưng phải không? Bị tội gì sẽ đọa địa ngục đi?
[59:12]Thầy An Hội chuẩn bị luôn. Nam Mô Bổn Sư... Kính bạch thầy là chúng bị đọa địa ngục là vì tội thập ác và thập kiết sử. Nhàn nhạt ha. Cảm ơn thầy. Thầy có nụ cười dễ thương quá ha. Dạ mô Phật. Kính bạch thầy, đây là chúng đây là con tội mà bị đọa vào địa ngục á thì giống như trong kinh Thủy Sám có nói là tội trộm cắp của Tam bảo, và tội phỉ báng Tam bảo, và những cái tội cũng như là tội
[59:44]lỗi lớn nhất là tội ngỗ nghịch bất hiếu cha mẹ, và tà dâm, sát sinh.
[59:55]À, cảm ơn thầy. Mấy thầy thuộc bài ghê ghê chơi sao? À, đó là mình nói theo tôn giáo thì quý thầy hiểu vậy cũng tốt. Còn bây giờ mình nói theo thông thường thế gian không có tôn giáo nè. Tức là người ác độc thì đọa địa ngục. Nè, nó có ba loại: súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục thì ác độc thì đọa địa ngục, bỏn xẻn thì đọa ngạ quỷ, mà si mê tà kiến làm bậy bạ thì đọa súc sinh. Đại khái như vậy đó, căn bản là vậy. Nhưng mà sự thật thì nó phức tạp, nó nhiều lắm chứ không phải là nhiêu đó. Nhiêu đó là nói căn bản thôi. Chứ nhiều khi mình phỉ báng thần thánh mình cũng đọa súc sinh đó, mà có khi phỉ báng thần thánh thì đọa luôn địa ngục.
[1:00:37]Như vậy nó không có cố định. Nhưng mà cứ căn bản là hễ ác độc thì đọa địa ngục. Cái người mà sống ác độc là người làm sao? Người sống ác độc là người đủ tàn nhẫn để dùng nhục hình với người khác.
[1:00:52]Dùng nhục hình là gì? Tức là đánh đập nè, cắt chém nè, thiêu đốt chúng sinh làm cho người ta đau đớn mà mình cảm thấy lòng mình tỉnh bơ mà còn thích thú nữa, đó là cái tâm ác độc. Ví dụ như là mình biết tu, mình có lòng từ bi, mình lỡ mình đánh con chó một cái nó đau đau mình thấy xót trong bụng tại vì mình biết tu, mình biết nhân quả và có lòng thương. Còn có những người thí họ lấy cây họ đập con chó một cái là đổ máu ra và cười ha há lên thích thú, nghĩa là không có xót trước cái đau của đồng của của của chúng sinh. Thì đó là người có cái tâm ác á. Tâm đó là tâm địa ngục. Còn những cái người mà họ quá ác độc đi, họ mưu hại, họ giết chóc quá nhiều người.
[1:01:34]Quý thầy có hay coi phim Hồng Kông không? Đại khái vậy đó. Những cái chuyện đó người ác độc mà làm cho chúng sinh bị đau đớn, chữ đau đớn khác với chữ đau khổ, thì người đó sẽ đọa địa ngục. Trong địa ngục họ bị những hình phạt tương tự như vậy hết. Nghĩa là họ sẽ bị lửa thiêu đốt, họ nóng bức chịu không nổi hoặc là bị những con dao cắt chém, đó vân vân. Thì những cái điều mà họ đã làm gì cho chúng sinh thì khi xuống địa ngục họ chịu lại hết. Bây giờ những chúng sinh đó làm sao mà thoát nghiệp địa ngục?
[1:02:09]Thực ra là vì tâm ác nên họ đọa địa ngục phải không? Bây giờ nếu họ khởi được tâm từ họ có thể thoát được nghiệp địa ngục. Có cái câu chuyện này nói về tiền thân Đức Phật, tôi tôi không tin đâu, dứt khoát tôi không tin câu chuyện này. Nhưng về nguyên tắc thì nó có lý cho nên tôi kể ra cho vui thôi, chứ tôi không tin. Nó là một tiền kiếp xa xưa gì của Đức Phật á. Ngài bị đọa địa ngục. Nghĩa là làm gì bậy đọa địa ngục, cho nên cái chuyện chuyện tôi không tin tí nào. Nhưng mà câu chuyện kể thì cũng cũng có lý về nguyên tắc. Thì khi xuống dưới địa ngục rồi, ngài mới bị quỷ sứ hành hạ. Lúc đó ngài mới thấy chung quanh ngài là chúng sinh nhung
[1:02:44]nhúc đầy hết và bị thiêu đốt, đau đớn ở trong đó. Ngài chợt động lòng thương xót. Cái người đọa địa ngục còn động lòng thương xót. Ngài động lòng thương xót, ngài mới phát nguyện là nguyện cho bao nhiêu cái khổ địa ngục dồn hết vô thân ngài chịu đựng, đừng để cho những người khác chịu nữa. Ngài vừa khởi cái nguyện đó xong thì địa ngục tan biến, ngài thoát được địa ngục. Nguyên tắc câu chuyện đó đúng, nhưng mà về tính chất chân thật thì chắc chắn câu chuyện đó sai, không bao giờ mà Phật... Nhưng mà về nguyên tắc đó là đúng. Nghĩa là những chúng sinh trong địa ngục mà nếu họ khởi được tâm từ bi thì họ thoát khỏi địa ngục liền.
[1:03:20]Bây giờ chúng ta thương họ, chúng ta tác ý thương họ thì cũng không làm gì cho họ hết. Chỉ có cái là chúng ta tác ý cầu nguyện cho họ khởi được tâm từ, họ vẫn thương yêu được người khác thì họ mới thoát được nghiệp địa ngục. Nhưng mà rất khó. Rất khó giống như là chúng ta ở đây có ai bị nhức đầu nhức răng chưa? Có chưa? Chưa ai bị hết hả? Răng tốt vậy nè. Lúc mà nhức răng thì mình làm cái gì? Cái tâm mình sao? Lúc mình cũng hình như quên Phật quên pháp gì hết, mình quên hết. Cứ lo hít hà, phiền não, buồn bã, đau khổ mà mới có nhức răng á, chứ chưa xuống địa ngục á. Nên cái người mà rớt xuống địa ngục rồi cái đau nó dày vò họ quên hết
[1:04:00]không còn nhớ, chỉ biết đau khổ thôi, rên la và đau khổ thôi. Thì chúng ta thấy khó cho một người đang trong cái cơn đau khổ như vậy, đau đớn như vậy, rên la vậy mà nghĩ được cái tâm từ bi. Nó rất là khó. Nên thường chúng sinh đã đọa địa ngục rồi đọa chừng nào cho hết tội rồi mới mới thoát ra thôi à, chứ không có dễ mà trong lúc đó mà úp khởi được cái tâm gì theo Phật pháp. Nên vì lý do đó đó chúng ta phải thương họ rất nhiều và cầu nguyện cho họ ráng khởi được tâm. Nên tôi có soạn cái bài khấn nguyện mà nhiều người cũng hay tụng đó, trong đó có một đoạn thế này: "Xin cho nơi địa ngục, chúng sinh đang đọa đày,
[1:04:35]khởi được tâm từ bi để xa lìa cảnh khổ." Cái bài khấn nguyện nó dài lắm nhưng có một cái đoạn như vậy. Hôm nào rồi tôi nhớ nhớ đem đi tôi tặng. Tôi hay quên lắm, cái bài lễ Phật cũng quên mất quên đem. Rồi sau đó chúng ta tâm nguyện rằng, nơi nào mà có chúng sinh thì có lòng từ bi của chúng ta trùm phủ đến. Và như vậy cái lòng từ bi mình nó lan ra vô tận trong pháp giới luôn. Đó, nghĩa là từng bước từng bước khi tọa thiền chúng ta phải tu tập như vậy đó, thì cái lòng từ đó nó mới có chiều sâu và kỹ lưỡng. Còn nếu chúng ta quán từ bi mà chỉ ngồi là tưởng là tâm từ bi của mình trùm phủ khắp nơi thôi thì nó không có sâu sắc và không kỹ lưỡng.
[1:05:13]Phải đi qua từng bước từng bước như vậy. Từng bước thôi chứ nhanh lắm, chừng 5, 10 phút là xong à. Quý thầy ráng tập thì như vậy nó kỹ lưỡng hơn. Mấy quý thầy làm được không? Quý thầy cố gắng làm. Quý thầy sau này là chỗ nương tựa cho Phật tử, là những cột trụ của Phật pháp thì những cái tâm hạnh từ bi này không thể thiếu sót được. Phải siêng năng mỗi tối ngồi quán từ bi từng bước từng bước kỹ lưỡng như vậy. Như tôi tôi góp ý như vậy, quý thầy cố gắng nha. Hai tuần sau tôi trở lại hỏi thì quý thầy người nào người nấy là gương mặt rạng rỡ từ bi hết nha, hào quang chiếu ra liền. Không, hào quang chiếu là chư thiên nhìn thấy,
[1:05:52]người mà khởi tâm từ bi là chư thiên nhìn thấy liền, bởi cái từ bi phát sáng à. Như mình đang ngồi mình tối thui à, nhưng mình vừa mình khởi niệm thương yêu chúng sinh cái là từ cái hào quang phát ra liền, chư thiên trên trời nhìn thấy liền. Còn bình thường thì thấy đám đen thui. Mình ngồi đây đám đen thui. Mà không biết có ai mà đang ngồi khởi từ bi á thì người đó chư thiên mới thấy nè, chư người khác không thấy. Đó là trong lúc tọa thiền. Bây giờ trong cuộc sống nè. Trong cuộc sống này đây cái này là phải tập, tập như thiền rồi đó. Cái cuộc sống này rất là khó nè. Là khi mình mắt mình vừa chạm tới ai là mình
[1:06:24]phải tâm nguyện thương yêu người đó liền. Cái này giống như thiền định vậy đó. Mới ban đầu nó khó lắm, ví dụ như mình vừa bước ra ngoài đường mình gặp ba, bốn người đi trên con đường quê như vậy mình chả biết ai là ai đâu, nhưng vừa chạm mắt thấy chúng sinh là khởi lòng: "Con nguyện thương yêu những người này." Cái này nó tu như tu thiền vậy đó, rất là khó. Và tu như vậy thuần thục như vậy, sau này thì không cần mình khởi câu đó nữa, mình vừa nhìn thấy ai là mình thấy tự nhiên lòng có thương yêu khởi lên phát về phía người đó liền. Và trong cuộc sống trong huynh đệ với nhau như vậy đó, vừa gặp nhau vậy là tâm thương yêu khởi
[1:06:57]mình tâm thương yêu khởi đập về cái người đó liền. Trong cuộc sống liền, nhìn thấy nhau là khởi lòng thương yêu đến cho nhau liền. Tu tập phải như vậy. Ví dụ như bây giờ như bây giờ quý thầy thực hành liền đi là quý thầy đang nhìn thấy ai? Thấy tôi thì cứ ráng thương tôi một chút. Thì tôi cũng vậy, khi mà nhìn thấy quý thầy thì tôi cũng phải tác ý thương yêu quý thầy. Đó là người tu mình phải tập như vậy. Thì khi mình tập lại lâu ngày thuần thục á, đôi mắt mình nó từ ái lắm, mình nhìn ai cũng đều bằng cặp mắt rất là ưu ái. Mà trong kinh Tiểu Kinh Rừng Sừng Bò á, các vị là nhìn nhau bằng ánh mắt thương
[1:07:33]yêu và thiện cảm là bởi vì các ngài tập được cái đó đó, thành tựu được cái đó. Thì chúng ta cũng phải vậy nữa. Bây giờ một lát bước ra là quý thầy tập liền nha. Bây giờ là cứ tập trước là cứ nhìn tôi cứ nghĩ: "À, thương thầy lắm, thương thầy." Thương tôi. Một lát từ đây tới chiều tới ngày mai và mãi mãi về sau quý thầy cứ tập cái hạnh đó. Hễ mắt chạm thấy ai là mình khởi tâm: "Con nguyện thương yêu những người này." Như vậy. Rồi mình khi đi trên đường, xe cộ xuôi ngược đông người nè, từ nào giờ là mình bây giờ mình mới thấy là nào giờ tâm mình khô cằn sỏi đá lắm. Mình đi trên đường xá vậy đó xe chạy qua rần
[1:08:06]rần nhưng mình chả hề biết thương ai hết. Bây giờ phải tâm nguyện lại. Lúc mình đi đạp xe đạp lộc cộc, ở đây quý thầy đi xe đạp hay đi xe cúp? Xe đạp. Xe đạp phải không? Dạ. Thì đó, mình vừa đạp lộc cộc lộc cộc thì cái người đi qua đi lại qua lại mình cứ nguyện trong lòng mình thương yêu những người này, thương yêu những người này. Nó như vậy đó. Tức là mà là chạm mắt là thương yêu, chạm mắt là khởi lòng thương yêu. Phải tu tập như vậy. Mà mình thương lén thôi chứ mình chả nói cho ai, chả ai biết mình, chả muốn ai biết mình đang thương họ, phải không? Mình lặng lẽ mình đi bên đường, hễ thấy họ mình cứ nguyện tâm thương
[1:08:38]yêu những người này, chứ không ai biết, nghĩa là mình thương lén. Nhưng mà thay vì hồi xưa chưa đi tu á thì quý thầy thương lén một, hai người gì đó. Bây giờ mình đi tu rồi thì mình thương lén tất cả mọi người, phải không thầy thầy gì nè? Thầy An Phước phải không?
[1:08:58]Quý thầy tập đi rồi sẽ thấy rất là hay. Thấy cái đạo tâm của mình, cái đạo lực của mình nó tăng lên từng ngày từng ngày khi mà mỗi ngày mình khởi lòng thương yêu mọi người được như vậy. Quan trọng nhất là đối với huynh đệ đồng tu, mình phải luôn luôn trọn lòng thương yêu. Vì sao? Vì nếu mình không thể yêu thương huynh đệ chung quanh mình được mà mình nói yêu thương chúng sinh chỉ là chỉ là giả dối thôi. Mà thế nào mới gọi là thương huynh đệ? Sau này tôi sẽ nói về cái bài mà Cuộc sống vị tha tôi nói kỹ, ở đây nói sơ sơ. Trước đây đó, khi mình chưa khởi tâm thương yêu huynh đệ mình á thì mình thấy có bản thân mình không à.
[1:09:37]Mình sống, mình cần cái gì, mình thiếu cái gì, mình muốn cái gì, mình chỉ biết cho mình thôi. Nhưng khi một thời gian mình tu tập lòng từ bi, mình cứ nghĩ đến thương yêu huynh đệ, tự nhiên mình nhìn người nào cái mình thấy cái nhu cầu người đó hiện ra, mình biết người đó cần cái gì, thiếu cái gì, muốn cái gì, khỏe hay yếu, vân vân, và luôn luôn mình muốn giúp đỡ, luôn luôn mình muốn giúp đỡ. Mình có cái gì mình thấy san sẻ, nhưng mình không đủ tiền, đủ khả năng để làm hết mọi điều nhưng mình mình san sẻ, mình nhịn bớt cái của mình lại. Như mình có được mấy bộ đồ tốt, mình thấy người huynh đệ mình thiếu,
[1:10:11]thế mình thấy ổng rách đồ hết trơn rồi mà mình thì còn được tới hai bộ đồ tốt. Mình cũng nghĩa là mình cũng muốn chia bớt một bộ mà cũng còn tiếc, cũng ngần ngừ ngần ngừ chưa biết, nhưng vì lỡ hồi hôm ráng mới quán từ bi thương yêu huynh đệ đó, giờ thấy đồ ổng rách hết mà không cho thì cũng kỳ. Nên thôi cũng buồn bã kêu ổng tới lấy một bộ đồ: Thôi huynh lấy mặc đỡ. Đau khổ mà đưa vậy đó. Vì lỡ tu từ bi rồi nên phải, chứ không cho thì kỳ, nhưng vậy đó. Nên mình phải đối xử với huynh đệ mình tốt trước thì sau này mình mới còn bao nhiêu chúng sinh mà mình phải đối xử tốt nữa, mà cái thực tập đầu tiên là với huynh đệ mình.
[1:10:49]Cho nên với huynh đệ mình mà mình sống hời hợt, cạn cợt, không thương không lo cho ai thì sau này mà nói lên tôi đứng lên để lo thương yêu hoá độ chúng sinh là nói chuyện dối, chuyện nói xạo, không có thật. Mỗi ngày chúng ta đều tâm nguyện là độ tất cả chúng sinh. Độ chúng sinh là gì? Là làm lợi ích cho chúng sinh rất nhiều phương diện. Mình cực khổ hết kiếp này qua kiếp kia để lo thưa cho chúng sinh, thương yêu chúng sinh, nhưng bây giờ cái thực tập trước hết là những người chung quanh mình, phải thương yêu huynh đệ mình trước. Hễ là chúng ta thấy cái người nào sống với huynh đệ mà tốt được thì tin rằng người đó sau này tốt với những người khác.
[1:11:22]Nó vậy đó. Rồi khi gặp những người chỉ trích, chống đối, mưu hại mình, mà trong đời sống thực tế nha, còn hồi nãy lúc mình quán từ bi là mình lôi những cái người quá khứ đó, trong quá khứ họ đã từng chỉ trích mình mình lôi ra để thương yêu, còn bây giờ ngay lúc mà họ vừa chỉ trích mình trước mặt mình, họ xúc phạm trước mặt mình thì ráng dằn lòng vẫn nguyện: Con nguyện vẫn thương yêu người huynh đệ này. Họ vừa chửi mình á, đứng trước mặt họ cự mình một câu nặng nề thì phải dằn lòng đứng lại nói: Con nguyện vẫn thương yêu người huynh đệ này. Quý thầy làm được không? Làm được không? Ráng thôi. Khó nha, nó hơi khó đó.
[1:12:01]Lúc đó mình dễ nổi giận á, mình giận mình nóng, mình sân, mình khó khởi được, nhưng mà phải tập cho được, bởi vì tới cái chỗ này mới thật sự là mình có thể là vững vàng về đạo đức nè. Hễ là cái người chửi tạt vô mặt mình mà mình vẫn thương yêu họ được thì đạo đức mình tương đối khá vững, sau này mình bước ra làm việc đạo tương đối là nó ổn định, vững vàng một chút. Bây giờ dấu hiệu của từ tâm hiện diện thì nó có bốn cái dấu hiệu. Dấu hiệu thứ nhất là mình muốn giúp đỡ. Thì cái cái tâm lý bình thường ở trên cuộc đời này đó, khi mình thương ai thì mình muốn giúp người đó, phải không? Hồi nãy chúng ta đã nói đó,
[1:12:36]thương là để trả nợ mà, muốn giúp mà, đó là do duyên nghiệp. Thì bây giờ lòng từ bi cũng vậy, khi mình thương yêu mọi người mình cũng muốn giúp đỡ mọi người, chỉ có cái là mình làm không được nhiều thôi vì phước mình còn ít. Nhưng mà trong lòng luôn luôn bị cái sự thôi thúc đó, trong lòng luôn luôn bị cái sự thôi thúc là cứ muốn giúp đỡ người này, giúp đỡ người kia thôi. Tại vì mình nhìn đâu cũng thấy chúng sinh khổ, mình đâu cũng thấy chúng sinh khổ: chùa này hư, chùa kia dột, huynh đệ nọ thiếu, bệnh, lúc nào lòng mình cũng bị cái thôi thúc là muốn giúp người này, muốn giúp người kia. Thì đó là dấu hiệu tâm từ đã xuất hiện.
[1:13:08]Còn mình sống một ngày đi qua nhàn nhã không muốn giúp ai hết là sai đó. Hoặc là người tu chủ trương là buổi chiều chiều đi dạo bước là cầm cái quạt phe phẩy đi ung dung nhàn nhã, nói đó là tu, đó là tu sai rồi đó. Đó không phải đạo Phật, đó là nuôi dưỡng sự ích kỷ tiềm tàng của mình. Cho nên người tu đúng không có rảnh, không có không, rất là cực khổ, mà lại thấy rất yên vui. Mình vui, cái vui đó mình không cầu không tìm mà luôn luôn nó hiện diện trong lòng mình khi mà mình sống thương yêu, lo được cho những người khác như vậy. Đó là cái cái muốn giúp đỡ, cứ thúc đẩy, thúc đẩy trong lòng mình.
[1:13:43]Cái thứ hai nữa là xót xa trước nỗi khổ của tha nhân. Đây là cái tâm bi đó. Cái chữ từ bi là chữ bi. Bi tức là xót xa trước nỗi khổ của người khác. Cái người tu đúng á thì bất động khi nghịch cảnh đến với mình, nhưng lại xót xa khi thấy người khác khổ. Đó là người tu đúng nha. Chứ còn mà nếu cái người tu sai là cái người mà thấy người ta khổ mình cũng trơ trơ luôn mà cho cái bất động đó mới là hay là người đó tu sai, hiểu sai Phật pháp, là tà kiến. Đúng Phật pháp là phải biết xót xa khi thấy người khác khổ. Con tim mình nó thổn thức lên, nó ray rứt lên rõ ràng nơi nơi con tim mình, cái cảm giác nằm nơi trái tim mình nó xót xa lên thấy
[1:14:21]rõ khi mà thấy người khác khổ, thì người này tu đúng nè. Còn mà mình tu mình thấy ai khổ tâm mình cũng trơ trơ trơ hết, mình đang đi vào con đường lãnh đạm, thờ ơ với chúng sinh, mình đang đi sai Phật pháp. Mình chỉ được quyền bất động khi nghịch cảnh đến với mình thôi, chứ còn mà cái khổ đau đến với người khác là mình không ở yên được, phải biết xót xa thì người đó là người đã mở được lòng từ. Thứ ba nữa là vui mừng trước hạnh phúc của người khác. Đó là tâm hỷ đó. Giống như cha mẹ mà thương con vậy, hễ mà thấy con mình thành công thì vui mừng phải không? Mà con hàng xóm thành công thì? Thì sao? Thì tức! Nó vậy.
[1:15:02]Đó là cái thói đời như vậy. Nhưng mà cái người xuất cái người xuất gia người tu tập lòng từ bi á thì bất cứ ai vậy, mình thấy chúng sinh mà làm được một việc phước mình rất mừng, rồi thấy chúng sinh nó đạt được thành công mình rất mừng, đó thấy chúng sinh nó được hạnh phúc mình đều vui mừng hết. Cái tâm đố kỵ bị tiêu diệt hoàn toàn. Đó là dấu hiệu của tâm từ xuất hiện. Rồi cái thứ tư nữa là biết tha thứ, tức là tâm xả đó. Cái chữ xả nó có nhiều nghĩa lắm. Cái chữ xả ở những chỗ khác nó có nghĩa là buông bỏ, nhưng chữ xả trong cái từ bi hỷ xả thì có nghĩa là tha thứ. Sống trên đời này đó ai cũng có lỗi,
[1:15:39]mình chưa thành Phật thì mình cũng có lỗi và người chung quanh cũng có lỗi. Cái quan trọng là phải biết tha thứ nhau, phải biết tha thứ. Mà có hai cái cực đoan, có hai cái nó thành tội khi mình thấy người khác có lỗi. Cái thứ nhất á là mình khinh bỉ người ta, chê bai người ta, công kích người ta, đi rêu rao lỗi của người ta. Cái này là cái làm thành tội khi mình thấy người khác có lỗi. Cái có lỗi thứ hai nữa là bỏ mặc, thấy người ta có lỗi, bỏ mặc, coi như không dính gì tới mình hết. Cả hai cái này đều là mang tội hết, mà nhất là ở trong Phật pháp. Mình ở trong Phật pháp, trong chùa sống huynh đệ với
[1:16:17]nhau mà thấy huynh đệ có lỗi mà mình khinh chê là mình chắc chắn sau này mình dính lại đúng cái lỗi đó. Hoặc là thấy huynh đệ mình mà có lỗi mình bỏ mặc không nói, không để ý, không quan tâm, tội rất nặng, có khi bị mù mắt, điếc tai luôn. Thấy huynh đệ mình có lỗi mình phải biết tha thứ, không giận hờn, phải biết thương và tìm cách giúp huynh đệ mình vượt qua lỗi lầm đó. Hoặc là mình có duyên thì mình đến trực tiếp mình góp ý, còn nếu mình cảm thấy không có duyên thì mình đến nhờ trên quý thầy trên ban tri sự, trong ban trụ trì để nói nói giùm, chứ không được mà để cho huynh đệ mình tiếp tục lỗi lầm.
[1:16:53]Có thể cái điều mình nói, mình mách á cái người huynh đệ mình sẽ giận mình hết một thời gian, phải chấp nhận. Nhưng miễn làm sao cho huynh đệ mình không được có lỗi. Nhưng mà phải bằng lòng thương yêu và là cái tha thứ. Tha thứ nhưng mà không phải là bỏ qua, không phải bỏ mặc. Tâm từ đem lại thắng phước theo như trong kinh Tăng Chi nói thế này, có tám cái ích lợi: Thức được yên lành, ngủ được yên lành. Tại vì mình không có bận tâm lo cho mình, bận tâm lo cho thiên hạ không à. Cái bận tâm lo cho mọi người đó làm mình cũng bận tâm nhưng lại yên vui. Còn cái mà bận tâm lo cho mình á làm cho mình phiền
[1:17:27]não, ray rứt, điên, ăn không ngon, ngủ không yên. Nên Phật nói là được thức yên lành, ngủ yên lành nè. Được chư Thiên hộ trì, vì khi mình tác ý tâm từ bi một cái, hào quang mình phát sáng ra liền, chư Thiên nhìn thấy liền và họ hộ trì những người tu tập lòng từ bi. Phi nhân là những loài yêu tinh, quỷ ma không có xâm phạm vì khi họ thấy cái lòng từ bi phát ra từ một người đó họ không còn tác ý ác tâm với cái người đó nữa. Độc trùng, đao kiếm không xâm phạm. Đấy là Phật nói mà không biết sao nhưng chắc có lẽ là cũng đúng vậy. Được mọi người chung quanh mình có thiện cảm. Vì mình thương họ họ thương lại, chuyện đương nhiên.
[1:18:03]Khi chết sẽ được sinh lên cõi trời. Cái này cũng dễ hiểu, phải không? Vì chư Thiên là những người có lòng từ bi tràn đầy nên mình chết mình sinh về cái cõi đó. Và cuối cùng là được giải thoát. Vì cái lòng từ bi như nãy chúng ta nói, nó đánh, nó đánh lung lay hết cái ngã chấp vậy đó. Khi mình tu tập lòng từ bi mà chưa tu tập thiền định á, nó vẫn đánh cái ngã chấp lung lay lung lay, mà mình tu đó kết hợp với thiền định thì thì rất là dễ chứng đạo. Phật ấn chứng người tu tập lòng từ bi đến viên mãn là người đó chắc chắn sẽ được giác ngộ giải thoát luôn. Tôi nói chuyện nhỏ này một chút. Rồi sau khi phân tích về cái tính chất về lòng thương
[1:18:40]yêu rồi thì tôi mới phát hiện ra một điều rất là lạ. Khi mà tôi giảng cái này thì quý cô rất là thích, thì tôi giảng qua quý thầy có khi quý thầy cũng hơi buồn, nhưng mà ở đây là một sự thật. Bây giờ trong hai giới nam và nữ thì giới nào có tình cảm nhiều hơn? Có nhiều tình cảm hơn? Phải là người nữ phải không? So với người nam, người nam mình thì sống khô khan hơn. Người nữ có tình cảm hơn, người nữ họ dễ cảm xúc, dễ thương yêu hơn. Hai giới nam và nữ thì giới nào có trực giác hơn? Người nữ trực giác mạnh hơn người nam. Người nam có lý trí thôi, chứ người nữ họ nhìn người cái họ đánh giá được liền, họ đoán được chuyện này, đoán được chuyện kia.
[1:19:23]Người nữ họ nhạy lắm á. Cho nên ai cũng phải công nhận là cái bản năng trực giác của người nữ mạnh hơn người nam. Quý thầy chưa biết chuyện này à? Lạ hén, hôm nay tôi cho biết một tin buồn là người nữ trực giác mạnh hơn người nam đó. Hai cái này đều là dấu hiệu của cái gì? Như nãy chúng ta nói, cái người mà xuất hiện cái tình thương dễ dàng là người có cái Định nhiều hơn. Người có trực giác nhiều là người có cái Định nhiều hơn. Cho nên cái bản chất người nữ lạ lùng là dường như cái Định họ có sẵn hơn người nam. Đây là điều tôi phát hiện rất là lạ. Và và một cái kiểm chứng nữa là khi mà tôi dạy thiền cho nhiều
[1:20:02]người thì người nữ luôn luôn nhiếp tâm dễ hơn người nam. Hễ dạy hai vợ chồng thế nào người vợ cũng nhiếp tâm vô trước à. Và qua ba cái điều này, về cái tình cảm nè, về cái trực giác và về cái sức định thì tôi kết luận rằng người nữ có cái bản năng, có cái bản chất, có cái cái cái cái có cái mức độ bản năng tự nhiên về Định nhiều hơn người nam. Tôi phát hiện ra điều này. Cho nên đúng ra là người nữ đáng kính hơn người nam. Đây là một điều rất là lạ, tôi không biết sao. Nhưng mà người nam thì hơn người nữ cái gì? Người nam hơn người nữ gì? Về sức khỏe, phải không? Mình gọi là phái mạnh mà. Chính vì người nam hơn về sức khỏe cho nên họ hay gánh vác nhiều công việc cực nhọc.
[1:20:52]Mà gánh vác nhiều công việc cực nhọc nên họ có cái gì? Người nam có cái nghị lực nhiều hơn người nữ. Và chính vì làm việc nhiều, cực nhọc nhiều, nghị lực nhiều nên lần lần người nam họ chiếm ưu thế, họ chiếm ưu thế hơn người nữ trong xã hội. Nên người nam được tôn trọng hơn là vì cái sức khỏe và cái nghị lực. Còn cái người nam nào mà lười biếng, không có nghị lực thì người đó tệ hơn người nữ nhiều lắm. Vừa rồi ở cái báo Phụ Nữ ở thành phố Hồ Chí Minh có đăng nhiều cái loạt bài về những ông chồng vô tư. Chắc quý thầy không có đọc mấy bài đó. Là những bà vợ viết thư lên báo kể về chồng mình, những ông chồng vô tích sự, vô trách nhiệm,
[1:21:31]không biết cái gì hết, không lo một cái gì hết. Sống còn thua tệ hơn người ở nữa, sống như đứa con trong nhà thôi, không biết cái gì hết. Nên có bà nói bà có ba hai đứa con, ai hỏi bả mình được mấy con, bả nói: "Tôi được ba đứa con, nhưng mà đứa lớn rất khó dạy." Bả nói ông chồng bả đó. Đó vì là cái bản chất này là đã thua người nữ rồi, mà lại không chịu siêng năng, không chịu có nghị lực nên thua luôn. Nên người nam mình phải hiểu là bản chất mình mình thua người nữ nha. Mình chỉ nhờ lại cái sự cố gắng, mình có nghị lực. Còn người nữ nào mà họ có cái gì để họ có nghị lực thì họ hơn người nam hoàn toàn luôn.
[1:22:07]Vì bản chất họ là có những cái này sẵn nè, đồng thời họ rèn luyện được nghị lực, họ gánh vác việc lớn nữa thì thường họ xuất sắc hơn người nam. Cái cuộc đời nó kỳ lạ vậy. Nên người nam mình là mình phải bổ sung lại cái gì? Mình có sức khỏe là mình rèn luyện nghị lực, sau đó mình phải tu tập cái Định để mình đạt được cái Tình. - Dạ, xin thầy cho con hỏi một câu về bài giảng trước. Con
[1:22:39]có câu này chưa hiểu thưa thầy: con đọc mấy mấy sách về Phật học của mình thì con thấy tư tưởng của thầy khác với quý hòa thượng hiện tại. Giống như quy quy Phật, quy Pháp, thầy thì dạy là quy Phật trước rồi đến sau quy Tăng. Như vậy có phải mình quy Phật ở ngoài mà không tìm Phật ở bên trong? Thầy có thể giảng rõ chỗ này cho chúng con được rõ hơn?
[1:23:01]Phật bên trong là sao? Sự thật á, cái chúng ta dễ bị danh từ lừa gạt lắm. Cái bên trong mình là cái gì? Là cái thiền định, là cái đạo đức, phải không? Cái thiền định, cái đạo đức nó nằm ở trong tâm mình, nhưng mà trong tâm vẫn còn chứa bản ngã lẫn ở trong đó đó. Dù chúng ta được Định rất sâu, dù chúng ta rất đạo đức, bản ngã vẫn còn, chưa hết. Cho nên cái tâm không phải là chỗ mình dừng lại. Nhớ như vậy. Dù chúng ta tu tâm mình rất nhiều, dù chúng ta làm cho tâm mình đạt được Định, dù chúng chúng ta làm cho tâm mình được đạo đức, thì tâm vẫn không phải là chỗ dừng lại, mà phải vượt khỏi tâm luôn.
[1:23:43]Niết bàn thực sự, cái chỗ mà tri kiến Phật thực sự, cái gọi là Phật tánh thực sự không nằm trong tâm. Tâm chỉ là con đường chứ không phải là chỗ đến. Chúng ta tu tập thiền định tất cả mọi cái đều là nơi tâm mình hết. Nhưng mà tâm chỉ là con đường thôi. Giống như cái thân này nó là cái phương tiện để chúng ta qua sông, tâm cũng là phương tiện để chúng ta đi đến giác ngộ tuyệt đối. Cái giác ngộ tuyệt đối đó nó ra khỏi tâm luôn và nó trở thành toàn thể vũ trụ. Còn nếu chúng ta dừng lại ở tâm mình thì bản ngã vẫn còn lẫn ở trong đó lừa gạt chúng ta. Cho nên nói là cái tìm ở trong tâm, tức là lấy tâm mình mà tu đó, tu tập thiền định,
[1:24:25]đạo đức đủ thứ á, nhưng mà rồi dừng lại ở đó là sai liền, sai với Phật pháp liền. Đây là chỗ mà Đức Phật vượt qua so với các ngoại đạo. Các ngoại đạo vậy, đạt được Định rất sâu rồi đứng yên lại đó, tôn thờ cái tâm mình. Đức Phật mới thấy đó là vẫn còn bản ngã nên Ngài bỏ các ông ngoại đạo đó Ngài đi tự tìm và Ngài tìm tới thực sự cái vô ngã. Cái vô ngã, cái Niết bàn mà Đức Phật tìm được nó không đứng lại trong tâm mà nó trở thành toàn thể vũ trụ luôn. Đây là chỗ rất cao siêu của Phật pháp mà đúng với tinh thần của giáo lý nguyên thủy, đúng tinh thần giáo lý nguyên thủy. Còn khi mà chúng ta tôn thờ tâm mình, chúng ta thế nào cũng bị bản ngã lừa gạt.
[1:25:04]Nên chúng ta nên tin Phật hơn là tin những vị hòa thượng sau này. Phật vẫn bảo đảm hơn, tư tưởng vững căn bản hơn. Vì sau đời Phật một vài trăm năm sau các vị A-la-hán vắng bóng rồi, những người sau này cái sức chứng đạo cạn lần, cạn lần, nên cái kiến giải của họ, của các vị đó, cái sự giải thích của các vị đó không bằng Phật, mà cứ tưởng mình cao, bằng Phật hoặc hơn Phật. Đây là cái tệ mà đạo Phật bị xuất hiện qua mấy ngàn năm rồi. Cho nên chúng ta nên cố gắng tìm lại cái tận gốc giáo lý nguyên thủy, đúng cái thời Đức Phật thì nó đỡ sai lầm hơn. Còn cái mà nói là tìm Phật bên ngoài vì nó là nhân quả.
[1:25:42]Chúng ta tôn kính một vị Thánh thì trong tâm chúng ta lần lượt xuất hiện những đức tính của vị Thánh đó. Cho nên ở đây không có cãi nhau Phật bên ngoài hay Phật bên trong, mà ở đây chúng ta dựa vào luật nhân quả. Chúng ta tôn kính một bậc Thánh, chúng ta sẽ lần lượt được giống như vị Thánh đó, đó là nhân quả. Điều này quý thầy có phủ nhận không? Phải đồng ý phải không? Đồng ý là mình kính bậc Thánh mình sẽ được làm Thánh, đó là nhân quả không ai có thể chối cãi được. Còn khi mình không có một vị Thánh để mình tôn kính thì mình sẽ không có cái phước đó. Dù mình có biện minh là mình tìm Phật bên trong tâm mình thì vẫn không
[1:26:16]bao giờ có được cái phước đó hết, mà chỉ có khi nào mình tôn kính một bậc Thánh bên ngoài thực sự mình mới có cái phước đó. Còn cái mà nói ở bên trong mình, cái ở trong tâm mình, thì đó đúng là tâm mình phải tu, mình phải thiền định, phải rèn luyện từ bi, rèn luyện đạo đức đủ thứ hết, nhưng không bao giờ dừng lại ở tâm, vì tâm luôn luôn vẫn còn chứa bản ngã thầm kín trong đó. Nên phải vượt khỏi tâm, dùng tâm để tu, tu không biết bao nhiêu đạo đức, không biết bao nhiêu thiền định, nhưng cái chứng cuối cùng không còn ở trong tâm nữa, mà tan vỡ tâm, tan vỡ bản ngã thành toàn thể pháp giới vũ trụ luôn.
[1:26:51]Đó, tiêu chứng thực sự của đạo Phật là như vậy đó. Thầy đồng ý không? Thông chưa hay hỏi nữa? Tôi nói điều này đúng là đụng chạm dữ lắm. Khi tôi đi các nơi tôi giảng điều này tôi biết đụng chạm, nhất là những vị hòa thượng Bắc tông vì cứ quen tư tưởng quy y tự tánh. Nhưng mà tôi vẫn đành phải nói tại tôi thấy tư tưởng đó nó làm cho người ta tạo sự kiêu mạn tiềm ẩn không thoát ra được. Nên vừa rồi một loạt bài mà tôi giảng về bài quy y Phật, có một vị hòa thượng lấy băng nghe phiền, phiền lòng, phiền lòng vì cái điều tôi nói, nhưng tôi nói rồi: thôi kệ, có được vài người, có bị vài người phiền,
[1:27:32]nhưng mà biết đâu có một số người nghe tôi cũng sẽ thoát ra được cái kiêu mạn tiềm ẩn đó mà trở lại đúng với tinh thần nguyên thủy từ thời Đức Phật là cái vô ngã. Cái vô ngã mới là cái đỉnh cao, tâm vô ngã là đỉnh cao. Cái đỉnh cao trí tuệ của đạo Phật là vô ngã. Còn những danh từ khác coi chừng dễ bị lừa gạt lắm. Ai hỏi gì nữa không?