[0:09]Quý Phật tử lên chùa thăm thầy, thăm đại chúng. Thầy cũng hay có vài lời đạo lý ngắn ngắn để mà làm quà trong những ngày Tết. Mấy hôm nay thầy cũng có nói chuyện. Nhưng mà tối nay, tối nay mùng hai, mới mùng hai mà sao thấy nó dài quá, chắc tại mệt. Hôm nay thầy nói về đề tài là Xuân bất tận. Cái cái cái đề tài nghe bất tận nghe dài, nhưng bài giảng thì ngắn ngủn à không có gì hết, thì nói cho vui thôi.
[0:43]Khi mà nói về đề tài này làm thầy nhớ đến hồi năm thầy học lớp 10, lúc đó là Tết. Thì qua Tết đó là giải phóng luôn đó, thì Tết đó trường mới tổ chức làm báo xuân thì mới mới khuyến khích học sinh trong trường làm bài thì thầy góp một bài thơ thì cũng được giải. Lần đó thì được thưởng 1.000đ, 1.000đ lúc đó cũng lớn. Nhưng mà bài thơ ấy dài thầy quên hết rồi, thầy chỉ còn nhớ bốn câu cuối là: "Đường vào xuân là những gì hạnh phúc. Vì mùa xuân làm lời chúc yêu thương. Từ yêu thương, trần thế hóa thiên đường. Ôi xuân ấm, lòng ta đương mở hội." Cái bài như vậy, chỉ nhớ bốn câu cuối. Thì cái ý nghĩa mà chúng ta nói mùa xuân là mùa của hạnh phúc,
[1:35]đường vào xuân là những gì hạnh phúc, mà do đâu mà người xưa, từ ngàn xưa vậy ở các nước trên thế giới đều xem mùa xuân là mùa của hạnh phúc? Là lý do gì? Vì nó từ cái lý do khách quan trước mà người ta mới chọn nó làm cái cái ý nghĩa chủ quan ở trong nội tâm của mình. Là từ cái hình ảnh bên ngoài, cái cảnh vật, khi mùa xuân đến á thì chúng ta thấy cây sẽ đâm chồi, mai sẽ ra hoa, đào hé nhụy, rồi mọi vật lần lần nó nó đang sống lại sau cái mùa đông như đang chìm trong cái cõi chết. Rồi khí hậu thì dần dần ấm lại sau cái mùa đông lạnh lẽo. Nghĩa là trong mùa đông, người ta phải chứng kiến những cái gì nó buồn thảm, u ám
[2:25]là ngưng đọng, tịch lặng, thì lạnh lẽo, thì qua đến mùa xuân, người ta bắt đầu tìm lại thấy cái hồi sinh, cái cuộc sống mới. Cho nên, mùa xuân đem cho người ta một cái hy vọng của một cái năm dài sắp tới. Vì vậy nghĩa là từ Đông Tây kim cổ gì vậy, vào thời nào xứ nào, người ta cũng xem cái mùa xuân như là biểu tượng của hạnh phúc. Đó, biểu tượng của hạnh phúc đầu tiên cái ý nghĩa là như vậy. Nhất là ở những cái nước mà miền ôn đới, có bốn mùa rõ rệt, thì cái mùa xuân với cái sắc thái rõ ràng mà nó phân biệt hẳn với mùa đông thì làm tăng thêm cái ý nghĩa vui tươi, hạnh phúc hơn nữa. Ở những cái miền ôn đới á thì khi mùa đông thì tuyết rơi phủ trắng
[3:20]xóa, cây thì còn trơ trụi cành, chỉ trừ những cái cây họ cây lá kim là những cây thông, cây tùng thì vẫn còn lá trong cái mùa đông lạnh lẽo, còn những loại mà lá lá là lá phiến thì đã rụng sạch. Hết rồi, sau đừng thuyết pháp nữa. Nói, thầy la hoài không nhớ. Thì những cái nước mà mùa đông mà tuyết phủ như vậy thì cảnh vật nó càng thê lương, nhưng qua đến mùa xuân thì sự sống trỗi dậy càng gây thêm cái ấn tượng của một cái mùa, của một cuộc sống đầy vui tươi, hạnh phúc. Cho nên, ai cũng thấy mùa xuân là mùa của hạnh phúc. Nhưng mà đó là dấu hiệu thôi, bắt đầu nó đi vào tâm hồn con người thì chúng ta thấy thế này:
[4:10]Khi người ta đã xem lúc đó là lúc hạnh phúc thì tự nhiên người ta có một cái thái độ đối xử với nhau là phải thương yêu.
[4:22]Chúng ta có đồng ý là ngày Tết là hễ có giận nhau thì cũng phải bỏ, phải không? Ngang đó chấm dứt hết nợ lo trả để đầu năm đừng đòi nợ mà mặt làm hình sự nữa, chuyện gì năm cũ bỏ hết. Năm mới bắt đầu gặp nhau chỉ có chỉ có niềm vui thôi, chỉ có thương yêu, còn những cái buồn bực, giận hờn từ năm ngoái là bỏ hết. Vì sao vậy? Vì người ta đã thấy rằng là
[4:54]hạnh phúc và yêu thương là phải đi đôi. Hễ vui và lòng thương mến phải đi đôi. Tự người ta cảm nhận dù người ta chưa tìm ra quy luật đó mà người ta đã ứng xử một cách hợp lý như vậy. Cho nên, chúng ta hay có cái tục lệ là ba ngày Tết là ba ngày đầu xuân vui vẻ nhất thì chúng ta kiêng cữ hàng loạt những cái gì là dấu hiệu của khổ đau, dấu hiệu của cái giận hờn, ganh ghét, ích kỷ bỏ hết mà chỉ ráng bày tỏ cái sự thương mến, hoan hỷ đối với nhau. Nó là điều tự nhiên như vậy. Nên chúng ta có những cái tục lệ là ngày Tết là không được cái gì nè? Hồi còn ở nhà nghe nhắc hay là đi tu rồi quên, trong chùa hết nhắc rồi?
[5:40]Khi ở nhà hay nhắc là không được cái gì? Nhớ không? Khóc, phải không? Khóc là tối kỵ. Không được gì nữa nè?
[5:51]Không quét nhà, đó là mê tín. Quét nhà là sợ mất tiền là mê tín rồi. Gì nữa nè? Không được cãi lộn. Đó, là những dấu hiệu mà của cái sự buồn bực, ganh ghét không được cãi lộn, không được gây gỗ, rồi thêm những cái kiêng cữ: không được làm vỡ đồ đạc này nọ. Và người ta hay lì xì, phải không? Nếu mà nói là kiêng cữ là sợ hao tiền tốn của thì ngày đó không ai dám cho tiền ra, phải không? Vì sợ là nếu cho tiền nguyên suốt năm cho hoài. Nhưng mà không, chính cái ngày Tết lại là ngày người ta cho tiền rất nhiều, người ta lì xì rất nhiều. Cho nên, đó là dấu hiệu của cái biểu lộ lòng thương mến. Vì trong cái vô thức con người, ai cũng thấy rằng
[6:35]có thương yêu mới có hạnh phúc, vì mùa xuân người ta nghĩ là mùa hạnh phúc và để xứng đáng để có cái hạnh phúc của nó thì người ta phải phải thương yêu nhau. Là một quy luật rất tự nhiên mà nhiều khi trong vô thức chúng ta nhận ra mà trong ý thức chúng ta không không hiểu thôi. Phải không? Giữa cái hạnh phúc và cái thương yêu nó liên quan nhau như vậy. Vì vậy, nhiều khi hồi nhỏ thầy làm cái bài thơ mà thầy không ngờ đến bây giờ đi tu nhìn lại thấy nghĩa nó đúng thiệt, không biết sao nó hay thiệt. Cái bài thơ thì nó dài lắm: "Đường vào xuân có hoa xinh hé nhẹ, có tiếng cười làm ấm lại thời gian.
[7:13]Có hương thơm làm gió núi ngút ngàn và nơi đó cuộc đời dâng ý sống" gì đó, thầy nhớ bài dài quên rồi. Rồi có một chút xíu tình cảm nữa. Thật ra lúc đó thầy chẳng thương ai, mà thầy làm thầy nghĩ làm vậy cho nó vui tuổi học trò thôi mà. Cái gì có "Đường vào xuân có em là tất cả", cái "mái tóc dài đan nhẹ cánh hoa xinh" gì.
[7:32]Lúc đó chả thương ai, nhưng mà không ngờ là cái bên lớp bên cạnh lại có cái cô cô để ý thầy, thầy không hay. Mà cô để ý thầy đó thì trong lớp cô biết hết. Kìa một bữa sau khi mà thầy được phát cái giải đó người ta biết đó là bài thơ của thầy. Một buổi đó thầy đi vào học, cái tự nhiên thầy thấy ngay trên cái bảng á mà ngay bên bức tường viết lên tường để là khỏi bôi được luôn là viết "Đường vào xuân có..." cái tên của cô đó "...là tất cả". Thầy ngồi thầy nhìn, từ đó thầy mới biết à cái cô này. Cái sau thầy mới để ý thầy mới biết là thì ra cổ cổ cái nhà cổ là trên cái con đường mà thầy đi học đi qua đi lại và cổ cũng học cùng một khối với mình.
[8:10]Nhưng mà thôi, không có, không chịu gì hết, không có. Cho nên thầy thầy đính chính trước lỡ sau này có ai mà đọc vô tình đọc lại cái bài thơ xưa của thầy đừng có thắc mắc. Lúc đó làm làm cho vui giống như mấy ông nhạc sĩ làm thơ tình nhiều khi làm giùm cho thiên hạ nữa, lúc đó thầy cũng vậy. Thì ở đây trong cái bài thơ này mà: "Vì mùa xuân làm lời chúc yêu thương Từ yêu thương, trần thế hóa thiên đường" là chính tình thương yêu làm cho cái cuộc đời này nó vui lên. Thì đây là một cái nguyên tắc vàng, chúng ta phải nhớ đây là nguyên tắc vàng. Có những người khi mà nói về đạo Phật cũng như khi nói về cái mùa xuân trong
[8:51]đạo Phật hay cái niềm vui trong đạo Phật thì đều nói cái ý nghĩa là gì: Tâm thanh tịnh là niềm vui, phải không? Tâm thanh tịnh, tâm bất động thì coi đó là mùa xuân vĩnh hằng, mùa xuân vĩnh cửu. Quý Phật tử chắc đã nghe rồi, phải không? Đã từng nghe có người giảng như vậy: Hễ lòng mình thanh thản, đó là mùa xuân. Nhưng mà thầy thì những vị đó thì hơi cao siêu, thầy thì thấp á nên thầy đi từ những cái cái thấp. Nghĩa là có niềm vui, niềm vui chỉ có khi mà con người có thương yêu nhau. Không có thương yêu nhau, cuộc đời thành địa ngục liền. Như thầy sở dĩ mà thầy giảng bài này bởi vì hồi chiều chị Tâm Dung nói một câu chứ thật ra biết là tối nay thầy cũng nói
[9:35]chuyện đạo mà hồi chiều ăn cơm xong thầy cũng chưa biết nói gì nữa. Nhưng mà hôm qua giống như thầy nói cái bài mà gắn bánh xe dòm cái chuyện mà mấy ông lơ xe mà gắn bánh xe vô xe bị xì lốp thay bánh xe thì nói được bài đạo lý. Chiều nay chị Tâm Dung nói một câu làm cho thầy có đề tài để nói tối nay. Tâm Dung nói là: "À, lên chùa đây thấy có cái tình cảm, thấy quyến luyến rồi không muốn về." Có câu đó cái làm cho thầy sực nhớ ra cái ý nghĩa của mùa xuân, của thương yêu và của hạnh phúc nên thầy nói cái đề tài làm thầy cũng nhớ bài thơ cũ. Vì vậy là để để mà tạo ra cái hạnh phúc cho ngày xuân, ngày Tết, người ta bỏ qua cái sự hơn thua,
[10:18]oán thù, ganh ghét để bày tỏ cái tình thương yêu với nhau. Và có thương yêu thì cuộc đời bỗng vui tươi, đẹp đẽ. Thì trong cuộc sống bình thường cũng vậy, là khi chúng ta đi đến một cái gia đình nào đó mà nếu chúng ta đón nhận được cái sự niềm nở, ân cần, thương mến thì chúng ta thấy làm sao? Thấy mình vui, phải không? Thấy lòng mình ấm áp là cái người chủ nhà đó đã cho mình một một hạnh phúc qua cái việc mà họ bày tỏ cái lòng thương mến đối với mình. Còn mình đến đâu mà người ta thờ ơ, nhạt nhẽo, nhiều khi ăn cơm quên mời mình ăn nữa thì làm sao? Mình tủi vô cùng. Khi người ta không cho mình tình thương yêu, mình cảm thấy đau khổ.
[11:08]Cuộc đời là vậy. Cho nên, chúng ta phải hiểu chỗ này cho kỹ để rồi suốt cuộc đời còn lại chúng ta cố gắng đem thương yêu cho mọi người, tức là đem hạnh phúc cho họ đó. Một lát nữa chúng ta sẽ nói tới cái cái cái thế nào để bày tỏ cái tình thương yêu cho con người, cũng là bày là tặng cho con người hạnh phúc, chút nữa chúng ta nói. Bây giờ chúng ta nói cái nguyên tắc như vậy là chúng ta đến một cái môi trường nào mà có tình thương yêu tự nhiên ở đó có niềm vui dù nơi đó có thể là thiếu thốn về vật chất. Ví dụ như chùa mình nghèo nhưng mà nếu đến đây mà thấy quý thầy quý cô có cái cái tình thương mến tự nhiên quý Phật tử cũng thấy ấm cúng, phải không?
[11:58]Còn nếu vô chùa mà thấy quý thầy quý cô mặt mày hình sự thì dù cho mình ăn ngon mình cũng coi vậy chứ lòng vẫn thấy lạnh lẽo. Đó là cái cái quan trọng mà thầy muốn cái chùa phải là nơi ban phát tình thương yêu, giống như nhà thơ Huyền Không trong cái bài mà Không Gian Thành Chiếc Áo, tập thơ Không Gian Thành Chiếc Áo có cái bài mà có hai câu nổi tiếng nhất là: "Mái chùa che chở hồn dân tộc. Nếp sống muôn đời của tổ tông." Thì mái chùa che chở hồn dân tộc là vì sao? Vì nơi đó người ta tìm được cái tình cảm thiêng liêng, cái cội nguồn sâu xa, những cái đạo đức chuẩn mực, mái chùa che chở mà nhất là tình thương yêu.
[12:41]Khi Phật tử đến chùa mà không nhận được cái tình thương yêu chân thành thì đúng là là chùa không còn là chùa nữa. Mà thầy nói cái chữ tình thương yêu thầy ghép thêm cái chữ chân thành. Bởi vì cái quan trọng là cái chân thành, còn ví dụ như quý thầy quý cô mà chỉ vì lấy lòng Phật tử, đãi bôi vì Phật tử là nguồn sống, Phật tử là nơi cung cấp tiền bạc, cúng dường mà, rồi vì ân cần để đãi bôi với Phật tử là mong là Phật tử cứ đến chùa cúng dường thì đó là một cái cái cái cái lịch sự giả dối. Coi vậy chứ người Phật tử vẫn nhận ra, thích thích chứ vẫn nhận ra. Nên ở đây thầy nhấn mạnh cái là cái tình thương yêu chân thành của
[13:25]quý thầy quý cô trong chùa để làm cho người Phật tử đến chùa mình có cái tin tưởng, cảm thấy ấm cúng mà cảm thấy nương tựa được. Thầy muốn nói tới cái chữ nương tựa được. Cái chữ nương tựa nó ý nghĩa nó sâu sắc lắm. Nương tựa là ví dụ như khi Phật tử đi về nhà mình rồi mà cái tình cảm, cái quý mến, cái tin tưởng vẫn để ở chùa, đó gọi là nương tựa được. Còn ví dụ Phật tử đi về xách hết đem về luôn, quần áo xách theo, giày dép xách theo, cả cái niềm tin, lòng quý mến xách về luôn thì thì đúng là không có nương tựa được. Nên ngày mai khi quý Phật tử đi về Tiền Giang, mai hay mốt? Mai hả? Mốt hả? Thì nhớ để lại vài món cho thầy, đừng xách đi hết nha.
[14:18]Thì ở đây vậy, cái đó là cái bổn phận chùa. Rồi trở ra gia đình, xã hội cũng vậy, giữa bà con, họ hàng, thân nhân mà ai đến với mình mình cũng có một cái tình cảm chân thành, tức là mình đã làm được một điều phước á là đã cho người ta một cái hạnh phúc, nó bằng giống như cho tiền vậy. Cho tiền người ta cũng vui lắm và mình cho cái ân cần, niềm nở, chân thành, thương yêu cũng làm người ta rất hạnh phúc. Thôi thầy ghét kể về thầy mà nói lát nữa tôi cũng hay nhớ kể về thầy. Thôi thầy giả bộ thầy nói có người khác. Có một người nào đó khi mà sống tốt á, khi ai đến với mình luôn luôn sợ người ta buồn,
[14:56]lúc nào cũng cẩn thận trong từng cái lời nói, trong từng cử chỉ để để cho người kia được được vui thì sống như vậy đó là mình cũng được cái phước. Là không có tiền cho nhưng mình đã cho cái lòng thương yêu cũng là một cái cái để cho mà thật là giá trị. Thì người Phật tử của mình cũng vậy, ví dụ khi Phật tử đến chùa mình được quý thầy quý cô cho mình cái tình thương yêu thì mình hãy nhớ là ai đến với mình mình cũng cho cái tình thương yêu như vậy, tức là cho người ta một cái hạnh phúc. Mà hạnh phúc tức là mùa xuân. Con cái theo cái cái luật đời vô thường thì cái gì rồi cũng sẽ trôi qua, mùa xuân rồi sẽ qua, ngày Tết rồi sẽ hết.
[15:47]Và khi cái ngày Tết hết rồi, mùa xuân đã qua rồi thì cái người ta cũng hết kiêng cử, bắt đầu gặp nhau cái từ từ gây lộn lại được, hết cử rồi, và sao? Lúc đó hạnh phúc chấm dứt là mùa xuân đã đã tắt thực sự. Ngày hôm nay thầy nói cái đề tài là Mùa Xuân Bất Tận có nghĩa là mình tìm cách mình kéo dài cái mùa xuân mãi mãi bằng cách nào?
[16:18]Bằng cách nào?
[16:26]Bằng cách là là vĩnh viễn suốt đời còn lại lúc nào mình cũng đem thương yêu cho mọi người.
[16:39]Thì như vậy dù là xuân đã qua, cái nóng bỏng của mùa hè đến và cái buồn thảm, u ám của mùa thu kéo tới hoặc là mùa đông giá lạnh, thê lương trở về nhưng ai đến với mình đều cũng nhận được cái tình thương yêu ấm áp thì lúc đó mùa xuân vẫn tồn tại và mình vẫn cho người ta mùa xuân được. Và nếu suốt cuộc đời còn lại mình luôn luôn có dư dả tình thương để cho mọi người thì lúc đó là là mùa xuân bất tận. Đồng ý không? Đồng ý không? Phải ráng làm nha, khó làm đó. Bởi vì người tu lâu đó mình mới có một cái tình thương sung mãn, tràn đầy để mãi mãi cho con người vào lúc nào, dù là qua tới mùng 10 Tết vẫn còn để cho.
[17:27]Còn mà mình ít thương á, qua khỏi mùng ba Tết là bắt đầu hết hết Tết rồi nha, đừng có đụng tới tui ạ, nãy tui nhịn ba ngày rồi đó. Có nhà thơ là nhà thơ Trương Trào ở Trung Quốc cách đây ba thế kỷ, ông nói thế này: "Một chữ tình để duy trì thế giới, một chữ tài để tô điểm càn khôn." Là cái thế giới này người ta có thể duy trì, có thể sống mãi được, người ta tin tưởng để tiếp tục cái cuộc sống trên đời này bởi vì có cái cái tình thương yêu nhau. Chứ còn nếu tất cả đều thù ghét nhau, không còn tình thương thì sự sống trên thế giới này chấm dứt, coi như ngừng lại, không đáng để sống trên đời này nữa.
[18:11]Cho nên nhờ có cái tình thương yêu mà sự sống trên đời này đáng sống. Còn một chữ tài để tô điểm càn khôn là chính nhờ cái cái cái sự thông minh của con người mà làm cho thế giới phát triển dần dần như ngày hôm nay. Đó là ông nói vậy. Như vậy cái chữ tình giống như nói cái đạo đức phải không? Chữ tài giống như nói tài năng thì hai cái đó đều cần thiết để mà làm đẹp, xây dựng cái thế giới cuộc sống này mà ông nói chữ tình trước, nghĩa là cái đạo đức đi trước.
[18:45]Vì vậy chúng ta biết là dù mùa xuân sẽ qua, Tết sẽ hết và con người sẵn sàng nghĩa là bỏ đi cái bộ mặt thương yêu để sống trở lại với bao nhiêu cái buồn, thương, giận, ghét của cuộc sống này. Nhưng chúng ta là người đệ tử Phật, chúng ta học theo cái hạnh hoan hỷ của ngài Bồ Tát Di Lặc, chúng ta cố gắng đem thương yêu cho con người mãi mãi, suốt năm và nhiều năm tới nữa. Thì như vậy, chúng ta cho nhau cái hạnh phúc và mùa xuân bất tận. Thì ở đây đó, chúng ta nói cái nguyên tắc là cho cái thương yêu muốn cho mình phải có mới cho được. Muốn có, nghĩa là muốn cho người ta tình thương yêu mình phải có và muốn có thì mình phải
[19:33]phải tập, phải tích lũy mới có. Tập thương yêu bằng cách nào?
[19:43]Một, đúng, quán tâm từ. Gì nữa?
[19:51]Gì nữa?
[19:55]Còn cái đó là là bắt đầu ra hành động rồi. Thì có nhiều cái lắm, mà gọi là quán từ bi khi mình ngồi thiền, rồi phát nguyện trước Phật khi mình lễ Phật, rồi khi đối duyên tiếp cảnh gặp mọi người, mình tự nhủ trong lòng mình ngầm ngầm thầm thầm trong lòng, là: "Con xin nguyện con thương yêu tất cả mọi người này." Mình nhắc như vậy, nhớ chỉnh mình nhắc như vậy rồi từ từ mới có. Nên có người nói với thầy chứ sao lòng không thấy thương ai hết, nên người ta gọi mình là người không tim. Thì thầy mới nói là: "Tu tập tâm từ phải mười năm, năm năm mười năm trở lên mới có chứ không phải dễ." Ví dụ nghe thầy giảng về lòng từ bi,
[20:33]về nhà mình cũng tu, mà tu hai ba năm chưa thấy thương ai hết. Đến hỏi thầy thì thầy nói: "Đúng, mới hai ba năm chưa có đâu." Phải tu tập từ bi tha thiết như vậy, chân thành tha thiết nha, chứ tu hời hợt không có đâu. Tu chân thành tha thiết, năm mười năm sau bắt đầu mới có chút chút. Hai mươi năm sau bắt đầu mới có hơi hơi, kha khá. Đắc đạo thì mới sung mãn, tràn đầy. Cái lòng từ bi khó như vậy. Cho nên cái việc mà tập cho có thương yêu tràn đầy trong lòng mình đó là cả một quá trình rất khó, rất lâu dài. Và thầy cũng nói đó là lý do tại sao nói Đạo Phật là đạo từ bi, nhưng khi chúng ta gặp người đệ
[21:11]tử Phật dù xuất gia hay tại gia, chúng ta rất ít thấy tâm từ bi có mặt. Đồng ý không? Quý Phật tử thấy không? Thấy không? Nhiều khi đi chùa này chùa kia chứ không bắt gặp được cái từ bi hiện diện nơi nét mặt của quý thầy, quý cô. Rồi nói trách. Trách là tại sao quý thầy, quý cô nói Đạo Phật từ bi, quý thầy, quý cô không từ bi? Thì đừng có trách. Bởi vì cái người mà tu tập thiết tha chân thành cũng phải mười năm mới có từ bi, huống hồ là một thời gian dài trong Đạo Phật mình, quý thầy, quý cô bước vào chùa không được dạy tu từ bi kỹ lưỡng. Cho nên qua nhiều khi mười năm, hai mươi năm, ba mươi năm trôi qua lòng chai đá.
[21:52]Vì vậy mà một loạt những cái bài giảng của thầy về tâm lý đạo đức, thầy kêu gọi phải tu tập từ bi lại từ ban đầu thiết tha chân thành để năm mười năm sau là quý Phật tử có thể yên tâm đi lang thang từ chùa này sang chùa khác. Đến chùa nào chỉ thấy tấm lòng, nét mặt, ánh mắt, nụ cười quý thầy, quý cô tràn đầy yêu thương đối với mình. Thì cũng phải mười năm, hai mươi năm sau việc này mới thành tựu, còn bao lâu nay chúng ta đã bỏ quên. Lý do nên cái việc mà tu tập tâm từ bi rất là khó. Quý thầy, quý cô mà đã khó, đã quên như vậy, thì quý Phật tử cũng cực như vậy, nên phải rất là tinh tấn trong việc tu tập từ bi thương người.
[22:36]Rồi tập từ bi xong rồi, thì trong khi tập từ bi như vậy chúng ta cũng tập, nghĩa là thầy nói tập thương yêu thì cũng phải tập bày tỏ thương yêu. Vì hình thức và nội dung nó bổ sung lẫn nhau. Cái nội dung nó mới đưa ra hình thức, và khi mình củng cố hình thức cũng đưa vào nội dung. Thầy nói ví dụ, như là chúng ta có, chúng ta có kính Phật, chúng ta có kính Phật á, thì chúng ta mới lạy Phật, phải không? Như vậy lạy Phật là là gì? Hình thức. Mà lòng kính Phật là là nội dung. Thì từ cái nội dung nó đưa ra hình thức, nhưng mà khi chúng ta cứ ráng lạy Phật là hình thức thì nó cũng sao? Cũng làm cho lòng tôn kính Phật tăng lên.
[23:20]Cũng giống như vậy, khi chúng ta kính trọng, chúng ta tôn kính cái ý nghĩa thành đạo của Đức Phật, thì chúng ta mới tổ chức cái lễ thành đạo. Nhưng mà khi tổ chức cái lễ thành đạo một cách kỹ lưỡng, cảm động, chu đáo thì làm sao? Cũng làm cho cái lòng tôn kính đối với Đức Phật và ý nghĩa thành đạo của Phật là tăng lên, phải không? Như vậy cái nội dung
[23:47]đưa ra hình thức, và hình thức cũng củng cố lại nội dung. Hình như thầy chưa giảng cái đề tài nội dung và hình thức trong cái bộ Sự Khác Biệt thì phải á. Chưa phải không? Thôi để khi nào nhớ thầy giảng. Thì ở đây vậy, thương yêu, lòng chúng ta tu tập thương yêu là nội dung, chúng ta tập bày tỏ sự thương yêu đó là hình thức, và chính cái hình thức đó sẽ củng cố lại cái tâm thương yêu của chúng ta. Bây giờ bày tỏ lòng thương yêu bằng cách nào?
[24:15]Bằng cách nào? Thứ nhất là
[24:20]quan tâm. Mình quan tâm. Mình có để ý tới nhau, thương nhau phải để ý tới nhau. Quan tâm coi người đó khỏe mạnh, đau yếu, già, trẻ như thế nào, tâm tình, sức khỏe sao, để ý, hỏi han, giúp đỡ, khen ngợi, lắng nghe, cuối cùng là cười. Cười thì lát thầy nói ha, cười làm sao là thương yêu, thì thầy sẽ nói. Nghĩa là quan tâm nè, hỏi han, cái câu hỏi han quan trọng lắm. Nên có những người vậy, nhiều khi buồn gần chết mà có ai hỏi vài câu thấy cái lòng vui lên, vì hỏi han cũng là một dấu hiệu của của yêu thương, của quan tâm, của yêu thương. Cho nên mà hổng ai thèm gọi điện thoại tới hỏi mình, hay ai đi ngang qua mặt mình đi mất luôn không thèm
[25:09]hỏi tiếng nào, mình cũng buồn lắm. Nên chúng ta phải vậy, phải quan tâm, phải biết hỏi han người khác. Mà những người mà tu theo cái cái cái độc cư, cô độc, thanh tịnh á, nhiều khi quên mất điều này, quên cái thái độ đối tiếp với con người. Nên trong cái loạt bài Đạo Phật Với Xã Hội, thầy cũng chưa giảng về đề tài giao tiếp, cũng như trong Quan Điểm Phật Sự thầy chưa giảng, nhưng sau này chắc thầy sẽ đào sâu về những điều đó cho quý thầy, quý cô. Nhưng mà cái hỏi han là quan trọng lắm. Nên ví dụ như ở trong chùa vậy, nhiều khi, nhiều khi có những chú điệu nho nhỏ, mấy chú công quả vậy, thì thì nhiều khi thầy cũng không có thì giờ để
[25:47]mà hỏi han nhiều, thầy chỉ nhìn xa xa, thầy nhìn xa xa cái thái độ của mấy chú để thầy xem coi cái việc tu hành tới đâu, sức khỏe thế nào. Rồi đôi khi thầy hỏi, hỏi qua trung gian mấy thầy lớn thôi, chứ còn mấy chú kia thì thầy cũng không có hỏi. Nhưng đôi khi đi ngang mặt thầy, thầy cũng hỏi một tiếng. Và cái hỏi han đó là là cái lòng thương yêu của thầy, thầy quan tâm tới. Nữa, thầy kể về thầy nữa, sao thấy ghét quá! Mai mốt thầy có nói về thầy, nhắc giùm. Mai mốt thầy tính nói về thầy cứ giơ tay lên: "Suỵt suỵt" để thầy biết thầy cẩn thận nín lại. Cái hỏi han là cái tế nhị lắm đó. Nên quý Phật tử mình cố gắng vậy, mình tập biết quan tâm hỏi han nhau.
[26:28]Rồi nhiều khi ví dụ như ở nhà mình có điện thoại đó, lâu lâu mình biết cái người đó già yếu, người Phật tử đó già yếu, cô độc không tới được, mình cũng gọi điện thoại, mình hỏi thăm vài ba câu cũng làm cho người ta vui lên. Đó cũng là cái cái tặng nhau, cái cho nhau cái cái hạnh phúc đến với nhau được. Rồi cái nữa là sự giúp đỡ. Giúp đỡ thì nó là một cái gì cụ thể bằng tiền bạc, bằng tinh thần, bằng cái phương pháp, cách chỉ dẫn, cách thức, vân vân nó nhiều cái. Thì mình tùy cái phương tiện mình có, có thể giúp ai được điều gì thì mình giúp điều đó. Nên đó là giúp đỡ là bày tỏ thương yêu đó. Chứ đừng nên nói thương yêu cái miệng không không
[27:09]giúp ai cái gì hết thì nó là giả dối. Nên thương thật thì phải giúp thật, lúc nào cũng mong cho người ta tốt lên, người ta thành công lên hơn, thì đó mới là thương yêu. Rồi biết khen ngợi. Khen ngợi cũng là lòng thương yêu. Nghĩa là thấy người ta có cái hay mình tỉnh bơ à, mình cảm thấy không có, đối với mình cái hay, ưu điểm người khác không quan trọng, là lòng mình không có thương yêu. Còn khi mình có thương yêu, một chút cái hay của người khác mình nhận ra mà mình biết lên tiếng khen ngợi. Cái khen ngợi của mình là cái cái khuyến khích để cho người khác duy trì, phát huy cái đó, mà cũng là nói rằng:
[27:45]"À, tôi thương bạn lắm." Cái lời khen ngợi hay lắm. Cho nên mình đừng có hà tiện lời khen. Người Việt Nam mình có cái hà tiện lời khen, ít ai khen ai, cái dở. Ở các nước Tây phương họ hay khen nhau lắm, khen nhau. Ví dụ như một người, hai người bạn gái gặp nhau, cái người này khen người kia: "Bạn hôm nay đẹp quá!", thì người kia đáp lễ lại: "Bạn thật là tử tế!". Vì có tử tế mới khen người ta được. Nên những cái văn hóa đó thật là văn minh. Mà Việt Nam mình không có. Nghĩa là hễ mà gặp nhau thấy người ta đẹp cái là thấy hơi bực bực á, sao nay cô này cô đẹp quá, đẹp hơn mình! Cho nên nghĩa là mình tập phải phải khen nhau nhiều hơn một chút.
[28:29]Đó là cũng bày tỏ thương yêu. Và tập lắng nghe nữa. Lắng nghe là đôi khi người ta có điều gì cần nói, trong khi người ta nói chuyện với mình, mình biết chăm chú lắng nghe, biết chăm chú. Nhưng mà vừa chăm chú lắng nghe, nhưng mà đừng có chạy theo, tâm vẫn phải giữ ở đâu? Biết ở toàn thân hoặc là giữ ở đan điền, hoặc là thấy thân vô thường mặc dù vẫn nghe. Đó là người vừa biết nói chuyện, vừa biết tu á. Chứ đừng có nghe chạy theo câu chuyện mà hả miệng ra nghe hết trơn, làm tâm mình chạy mất theo người ta luôn không có được. Nghe người ta nói hấp dẫn quá cái quên mất không được. Nên nghe á, mình chăm chú nhưng mà bình thản tâm giữ ở đan
[29:09]điền, biết toàn thân, biết thân vô thường nhẹ nhàng. Đó là cái mình biết lắng nghe. Và cái nụ cười. Nụ cười cũng là cách để bày tỏ mình thương yêu mà rẻ tiền nhất. Gặp nhau thì chưa chào chưa nói thì trên môi đã đã đã hé một nụ cười nhẹ nhẹ. Thì người ta biết, à, khi mà người ta thấy mình có nụ cười thì người ta biết làm sao? Người ta biết là mình gặp người ta mình vui, mình dễ chịu, mình thương yêu, thì người ta người ta thoải mái cái đã. Còn vừa gặp mình cái mình trừng trừng nhìn người ta, ngậm lại, thấy người ta né không biết chuyện gì xảy ra đây. Không biết chuyện gì xảy ra. Cho nên cái nụ cười cũng là cách để
[29:54]để cái chào đầu tiên, cái bày tỏ tình cảm đầu tiên hết. Mà thầy nói cái này với thầy cũng là cái dở, vì thầy cũng ít cười lắm. Nào giờ thầy cũng nghiêm nghiêm nghiêm mà ít cười, thầy cũng bị cái đó cái dở. Đây là cái dở của thầy nhưng mọi người đừng bắt chước, nên gặp nhau cố gắng cười vui. Mình gặp nhau cười ha hả liền thì thì người ta nhìn mình, người ta nhíu mày người ta nhìn mình, người ta không biết mình đã đi khám bệnh chưa, thì kỳ. Cho nên là gặp nhau chỉ nở nụ cười ưu ái, chân thành, vậy là là là bắt đầu đó là vừa đủ, vừa đầm ấm, vừa đúng mức, phải không? Chớ đừng nghe thầy nói cười rồi...
[30:39]Dĩ nhiên nụ cười thì có nhiều cái loại nụ cười. Như cười khinh bỉ, cười ngạo nghễ, cười bí hiểm, cười sảng khoái, hay là cười bật hiểu, khi mình hiểu một điều gì lạ lạ mình cũng bật cười nữa, nên nụ cười chứ nó có nhiều cái cái nghĩa của nó. Nhiều cái nghĩa, không phải nụ cười nào cũng giống nụ cười nào. Nhưng mà riêng cái nụ cười mà chúng ta nói ở đây trong bài này thì nó mang hai ý nghĩa, là nụ cười bình an và ưu ái. Nụ cười bình an và ưu ái. Bình an là sao?
[31:18]Bình an cái này lạ lắm. Cái này thường người ta hay ca ngợi Đức Phật có nụ cười này, nụ cười bình an. Ví dụ như khi một người mà tu tập
[31:30]mà đang còn vất vả khó khăn, mình nhìn lên gương mặt mình không có thấy tươi. Còn người mà họ tu tập được bình an, mình nhìn gương mặt mình thấy tươi như đang phảng phất nụ cười. Nghĩa là cái này cái chữ này dùng chữ là phảng phất, cái nụ cười phảng phất không rõ, vì lúc đó chừng nào mà họ gặp mình á thì họ sẽ nở nụ cười rõ ra, nhưng khi họ ở một mình họ thì mình vẫn thấy nét mặt họ tươi tươi tươi tươi, hoặc là ngồi một chỗ mình vẫn thấy phảng phất nụ cười phảng phất nụ cười, thì đó là đúng đó. Chứ chúng ta đừng có nghe ai nói là lúc nào cũng phải ráng nở nụ cười để chứng tỏ là mình là mình có tu là coi chừng nha.
[32:10]Tại có một lần vậy, thầy gặp cái ông thầy đó, lúc nào ổng cũng cười cười cười cười cười. Cái thầy nói: "Ủa kỳ lạ ta? Ông này tu cái gì hay hay đây, để mình coi coi làm sao." Thấy lúc nào cũng cười cười, thì mình thấy giống như hoan hỷ lắm, trong lòng lại lúc nào cũng cười. Nhưng mà có một lần, có một lần cái vô tình lúc không có ai, vô tình ổng đi ngang đây nè, lúc thầy mới lên đây lúc còn cái chòi, ổng vừa đi ngang đây một cái thì thấy ổng vừa băng qua cái cầu, băng lúc đó chưa thầy chưa gác được cái cầu, lúc đó bước là phải giẫm giẫm vào mấy cục đá để băng qua suối, mùa đó cũng mùa nắng. Thế thầy thấy gương mặt ổng đanh lại, nhăn nhó.
[32:50]Khi thầy bước tới gần ổng vừa thấy có người cái ổng cười trở lại. Ổng tự nhiên mà rất là hay, thầy mới phát hiện như vậy cái nụ cười là nụ cười giao tiếp, không phải nụ cười thường xuyên của sự bình an. Nhưng bắt đầu từ đó thầy nghi ngờ cái người mà tập cười. Và thầy hay nói đừng có mình đừng có giả bộ cười, tập cười, mà nhiều khi mặt đau đáu nhưng mà lòng thương yêu và lo lắng cho mọi người nó vẫn là cái chân thành. Chỉ đến khi nào mà mình tu tập lòng mình bình an thật sự, người ta nhìn vào người ta thấy tươi và như phảng phất một nụ cười là đúng. Và từ cái bình an đó và khi đối tiếp với con người thì cái bình an
[33:27]nó biến thành cái ưu ái, lúc đó nụ cười nó sẽ hé rõ ra một chút và nó dễ chịu, nó thương yêu, đó là nụ cười đúng của đạo Phật. Đúng không có tập. Cho nên bình thường mình thấy không có người, nhìn vào người đó mình vẫn thấy bình thản, vui tươi, nhẹ nhàng như đang có nụ cười dù không có ai. Mà khi mình đến trước mặt họ vừa trông thấy mình thì nụ cười rõ ra thêm chút nữa là người tu tu đúng. Nên từ đây về sau ráng tập đúng y như thầy nha. Không tập như vậy mới đúng. Còn lúc nào cũng cười cười cười coi chừng thầy hơi nghi. Còn nếu không có ai mà cũng tập cười đó, ví dụ như đứng một mình một chỗ không có ai hết trơn cứ lúc nào cũng
[34:06]toe toét kéo cái miệng ra cho thành cái nụ cười thì coi chừng, coi chừng hơi nguy.
[34:15]Nhớ vậy, đừng có làm cái động tác kéo cái miệng thành cái hình dáng nụ cười mà trong tâm mình không có gì trong trổng, trong tâm không có sự bình an, trong tâm không có sự ưu ái mà miệng lúc nào cũng kéo chè chè như đang cười thì nhìn nó kỳ lắm. Bởi vì người ta nhìn người ta biết á, người ta biết lòng mình không cười mà cái miệng thì cười. Nên có những người vậy, có những người chúng ta gặp vậy, nụ cười họ tươi nhưng mà đôi mắt họ không cười, những người rất đáng sợ. Không biết quý Phật tử có gặp chưa kìa? Chứ thầy có gặp một người rồi đó, người đó ai cũng khen có nụ cười đẹp, mà thầy bắt gặp mấy lần ổng ngồi nói chuyện mọi người
[34:56]ổng đang cười đẹp nhưng mà thầy nhìn vào đôi mắt không cười, thầy biết con người này nguy hiểm, rất đáng sợ. Có một lần em thầy cũng vậy, đi làm thì cái chỗ nó làm cũng nhiều người nước ngoài quan trọng và trong đó có một tay nước ngoài, nó về nó kể thầy nghe, nói: "Cái tay này nói chuyện với mình miệng nở nụ cười mà ánh mắt lạnh lẽo như dao, rất đáng sợ." Đó cũng là những trường hợp vậy đó, là miệng cười mà tâm không cười, thì những người đó họ thủ đoạn. Còn có những người Phật tử mình nghe nói người nào mà có nụ cười là người tâm họ người này tu tốt á, cái mình ráng tập cười mà tâm mình tu chưa tốt thì vẫn vẫn là cái gì giả dối nên chúng ta không nên.
[35:36]Nên tới đây chúng ta nhớ là chúng ta tập thương yêu và tập giữ tâm mình bình an. Và miệng khi gặp con người hãy cố gắng cười nở một nụ cười. Và nở cái nụ cười này chúng ta nhớ không phải là nụ cười gượng gạo, nụ cười tập luyện, nụ cười diễn xuất, mà là nụ cười bổn phận của sự thương yêu của con người với con người, thay cho cái lời nói chúng ta thương yêu nhau mà bằng cái nụ cười chân thành ưu ái, là như vậy.
[36:09]Mà muốn có cái bình an và thương yêu thì phải có cái gì?
[36:18]Phải có cái gì? Phải tập cái gì? Tu tập thiền định. Khi tu tập thiền định thì chúng ta mới có cái bình an. Và khi chúng ta quán từ bi, quán vô ngã thì chúng ta mới có thương yêu. Như vậy khi hai cái đó song song với nhau thì lòng chúng ta thật sự có cái bình an và có thương yêu thì lúc đó sẽ xuất hiện một cái nụ cười nhẹ nhàng, chân thành và ấm cúng. Đó đó là cái nụ cười của Đức Phật Di Lặc.
[36:50]Nụ cười của Đức Phật Di Lặc á mà chúng ta thấy tạc trên các bức tượng á, chúng ta nhìn chúng ta thấy cái cái cái gì? Cái vẻ gì? Hoan hỷ, phải không? Hoan hỷ, hoan hỷ cái nét hoan hỷ rất là mạnh nên nụ cười rất là lớn. Hỷ xả, tha thứ, bao dung nữa, cái nụ cười của ngài cũng bao dung nữa, vui tươi, bình an và thương yêu nữa, cái nụ cười ngài Di Lặc á. Có những nghệ nhân mà họ tạc được á, họ bộc bộc lộ được, lột tả được cái cái vẻ hoan hỷ, bao dung, thương yêu, bình an của ngài, thì đó là nụ cười của Bồ Tát Di Lặc. Ngược với Đức Phật Thích Ca, Đức Phật Thích Ca thì nụ cười sao? Nghiêm trang và bình an.
[37:39]Mà đó là cái chuẩn của Đức Phật. Nên Đức Phật ít khi nào mà hé thành một nụ cười lộ răng, nên lâu lâu mỗi khi Đức Phật có một cái chuyện gì ngài nở một nụ cười thì hào quang chiếu. Và ngài A Nan quỳ xuống thưa liền, nói: "Bạch Thế Tôn, hôm nay vì nhân duyên gì mà Thế Tôn cười?" Tại vì ngài không có không có lúc nào cũng cười nhiều như chúng ta. Còn riêng Bồ Tát Di Lặc thì ngài dễ cười, hoan hỷ, an vui, hai hạnh hai ngài khác nhau. Nhưng mà ngài Di Lặc thị hệ thị hiện ở trong cái khung cảnh sỗ sàng như vậy nên ngài thị hiện nụ cười như vậy. Còn Đức Phật thì ngài thị hiện làm Đức Phật nghiêm và từ vô lượng cho nên
[38:23]ngài nụ cười ngài cũng nghiêm trang, nhẹ nhàng, bình an mà nghiêm trang. Còn Bồ Tát Di Lặc thì hoan hỷ, cái nét hoan hỷ nhiều hơn, bao dung độ lượng nhiều hơn. Thì từ hai vị Phật đó thì chúng ta muốn học ai đó thì học. Nhưng mà phải sao? Phải chân thành tu tập thiền định, phải tu tập thương yêu con người và tập bày tỏ cái tình yêu con người qua những cái việc: quan tâm, hỏi han, giúp đỡ, khen ngợi, lắng nghe và và nụ cười. Nên hôm nay vậy, chúng ta nói nhau về đề tài Mùa Xuân Bất Tận.
[39:03]Là mùa xuân là tượng trưng cho hạnh phúc, mà muốn có hạnh phúc thì phải có thương yêu. Cho nên muốn cho cái hạnh phúc đó bất tận, mùa xuân đó bất tận thì thương yêu phải cũng phải bất tận. Mà muốn thương yêu bất tận thì chúng ta phải phải tu tập, tu tập trên nội dung và trên trên hình thức. Và trong số những cái hình thức mà để bày tỏ thương yêu đó nó có một cái điểm hơi vui hơi đặc biệt là nụ cười, đó. Và chúng ta cũng so sánh hai nụ cười của hai hai vị Phật là Phật Thích Ca và và Phật Di Lặc. Còn cái bài thơ nãy thầy đọc rồi, có cần đọc lại không? Biết thầy dụ ghê quá ha. "Đường vào xuân là những gì hạnh phúc, vì mùa xuân làm lời chúc yêu thương.
[39:57]Từ yêu thương trần thế hóa thiên đường, ôi xuân ấm lòng ta đương mở hội." Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[40:12]Cũng còn những ngày Tết, cho nên tối khi mà thấy có quý Phật tử, quý cô lên thăm chùa, ở lại, cũng là rất là đậm tình. Mới ngày Tết mà lên đây mà mà mà bắt thầy nuôi như vậy thì cũng rất là đậm tình. Nhưng không sao. Không sao, tại thầy thấy là ai cũng cái người mà mà ăn nhiều thì không bao nhiêu, người ăn ít thì nhiều, cho nên thầy cũng không lo gì lắm. Mình cứ ở lại không sao hết. Mà khi thấy có ở lại đông vui như vậy thì thầy cũng cũng nói chuyện tiếp cho nghe. Hôm nay đề tài hôm nay là an vui. Là vì sao vậy? Vì thường thường trong đạo Phật khi gặp nhau chúng ta hay chúc là chúc cho quý vị được an vui, chúc cho Phật tử được an vui, chúc thầy được an vui.
[41:07]Cái lời chúc nó đơn giản mà nó sâu sắc. Thường thường mà nghe chúc như vậy người mà chưa hiểu đạo thì không thích lắm. Mấy ông thầy ổng chúc cái gì thấy sơ sài quá. Còn nghe chúc thôi về trúng số nha, làm ăn giàu lên nha, cái nọ thì nghe thấy thích. Còn nghe an vui nghe thấy nó mơ mơ màng màng không hiểu. Cho nên vì thấy vì lo mọi người nhiều người không hiểu, cho nên hôm nay thầy thầy phân tích cái chữ an vui để chúng ta thấy cái lời chúc đó rất là sâu sắc, rất là đạo vị. Cái chữ an vui này thầy dịch từ cái chữ an lạc. Lạc là vui, còn an là? An là an. Cái chữ an nó lấy từ chữ an của tiếng Tàu,
[41:52]nên nhiều khi mình sửa thành chữ yên nữa, yên vui. Bởi vì thầy bữa hôm trước thầy lật lật cái tập nhạc giải phóng có cái bài gì mà khoảng năm bảy mươi mấy hay hát á: "Chưa yên vui cho trọn ngày, áo lính lại khoác vào ngay". Nhớ không? Mấy người lớn lớn nhớ cái bài đó không? Như lúc đó là sau giải phóng cái là cái nền hòa bình chưa có vững chắc thì biên giới phía Bắc đã dấy động, biên giới phía Tây Nam đã biến động. Cho nên những người bộ đội lại tiếp tục cầm súng ra chiến trường. Và hồi mà sau giải phóng thầy nhớ những người bộ đội họ đi đi đi tìm đất để để canh tác, để sản xuất kinh tế. Nhưng mà chưa được bao lâu, nghĩa là những cái nông
[42:31]trường của những bộ đội làm phải đành bỏ hết. Nếu không giao được cho cơ quan nào quản lý là bỏ hoang đi luôn. Bởi vì chiến trường sôi động trở lại. Và lúc đó có cái bài hát đó thầy nhớ vậy. Một hôm vô tình lật lại, cái điệu nhạc lúc đó thì thầy cũng không thích lắm. Tại vì thầy kỹ về âm nhạc lắm, một điệu nhạc hay không hay thầy để ý kỹ lắm. Nhưng cái lời như lời thơ của ai đó: "Chưa yên vui cho trọn ngày, áo lính lại khoác vào ngay". Nên đúng á thì chữ Việt Nam mình là yên vui, nhưng mà chữ Nho là an lạc. Nhưng rồi mình quen, quý thầy quen, pha lại thành ra là an vui, chút nữa. Giờ chúng ta phân tích thế nào là an, thế nào là vui.
[43:11]Giờ trước, nói là vui. Thì có nhiều cái vui, mà cái vui trong đạo Phật mà chúc nhau là cái vui của sự bình an. Như vậy, ngược lại cái vui của sự bình an đó, nó có cái vui của sự bất an, cái vui của cái gì mà nó xao động, nó có một loại đó nữa. Nhưng vì vậy, khi mà chúc nhau được vui, quý thầy sợ là quý Phật tử hiểu lầm cái chữ vui này là cái vui xao động, bất an. Cho nên quý thầy kèm bằng cái chữ an phía trước, trên căn bản là an rồi mới vui. Chớ nói "À chúc vui nha", mà không biết vui kiểu gì, đi hát karaoke cũng vui lắm, đi đá gà cũng vui lắm. Nên sợ sợ Phật tử hiểu lầm vui kiểu đó, cho nên chúc Phật tử an vui,
[43:55]vui cái gì mà ở yên một chỗ nha không được lộn xộn á, vui kiểu đó. Thì cái mà cái vui mà bất an nó có nhiều loại và chúng ta thấy cả thế giới này, cả loài người dường như chìm theo nó. Rất nguy hiểm cái vui mà bất an. Tuy là vui đó, nhưng mà đằng sau nó cái hậu quả đen tối đang chờ đợi. Chúng ta có nhiều loại lắm, nhưng mà phân tích vài loại thôi. Thứ nhất là loại mà gọi là vui mừng, hớn hở. Là vui mừng, cái vui nó thuộc về gì trong năm uẩn? Thọ uẩn, phải không? Mà vui mừng là cũng là thuộc thọ uẩn. Mừng tức là chữ Nho là hỷ đó. Hớn hở là cái gì? Cũng là thọ uẩn mà chữ hớn hở là chữ Việt Nam. Nên mình nói chữ vui mừng, hớn hở
[44:45]là chứng tỏ rằng cái niềm vui nó rất là phấn khích, rất là mạnh. Cái cảm thọ dâng lên nó nó nó làm cho cảm xúc chiếm ngập tâm hồn mình. Và lúc đó cái nhịp tim mình bị đi sai nhịp. Chúng ta nhớ trái tim á, nó giống như là cái đồng hồ đo của cảm thọ. Tức là nhịp tim chúng ta đập đều đều đều như vậy tức là tinh thần mình an ổn, sức khỏe mình tốt. Còn bỗng nhiên nó tăng nhịp lên thì hoặc là tinh thần mình căng thẳng. Tinh thần mình căng thẳng á là do có thể là sức khỏe kém, tăng xông tăng, nội tiết tố tuyến giáp tăng, vân vân là căng thẳng và nó làm nhịp tim đập nhanh lên. Hoặc là khi chúng ta gặp một chuyện gì mà
[45:28]vui mừng hoặc sợ hãi, khi mà có cảm giác thì nhịp tim đập khác rồi. Nên cái trái tim là nơi cái đồng hồ để nó đo những cảm xúc con người.
[46:05]Thì mình phải thấy được.
[46:24]Ví dụ như mình gặp một người nào đó, chợt nhiên mình thấy tim mình đập nhanh nhịp lên chút xíu là mình biết mình có cảm xúc. Có cảm xúc vì sao? Vì mình nhìn người đó giống người bạn xưa của mình. Cái đến khi mà cái người đó dòm mặt kỹ lại: "Ủa, không phải. Thằng cha nào á, thôi." Cái tim nó trở lại bình thường. Thì cái lúc mà nó lãng nhách, nó đập lãng nhách một cái, cái mình mới biết là à mình vừa bị động là do cái tim nó báo lên là mình vừa có cảm xúc. Cho nên cái tim là vậy. Cho nên khi mà người ta thương yêu nhau thì người ta cũng nghĩ rằng thương bằng bằng trái tim là vì vậy đó. Người ta tưởng lầm là như vậy. Chớ thương bằng cái gì? Thương bằng?
[47:04]Thực ra thương bằng cái cái cái tâm hồn thì nó mênh mông lắm mà thường thường là thương bằng bộ não thôi. Nhưng mà vì trong cái tình thương yêu đó nó có cảm xúc cho nên cái cái nó lắng xuống nó đánh xuống tim và người ta có cảm giác như là thương bằng trái tim. Vì thương ai mà nghe tim nó quặn lên. Phải không Tâm Khả? Hỏi Tâm Khả biết rành lắm. Mấy tháng trốn việc là biết làm sao rồi, biết trái tim nó lộn xộn sao rồi.
[47:32]Còn Quãng Huệ nhớ không? Quãng Huệ nhớ không? Hồi đó nhớ rõ đó.
[47:40]Thì cái đó nhưng mà lúc đó đó, cái có một thời gian cái lúc đó có một lần thầy ngồi thiền vì thầy đang nghiên cứu về năm uẩn, khi ngồi thiền thầy mới hướng tâm về cái cảm thọ, về trái tim, cái thầy thầy chợt có cái cảm thấy là tim nó có có cái thần kinh não. Tức là nó có một bộ bộ cái biết của nó, chứ không phải là nó chỉ là là là là thớ thịt cảm giác tế bào không. Thì có, hôm đó thầy có nói với ai, hình như lúc Liễu Nghiêm còn sống thầy có nói điều đó. Thầy nói Liễu Nghiêm là là trong trái tim nó có những tế bào thần kinh não, tức là nó biết suy luận, nó có cái biết của riêng nó, hơi độc lập với cái não bộ.
[48:17]Nên nó là một loại não bộ thứ hai. Hồi đó thầy có nói với Liễu Nghiêm. Rồi một thời gian mấy năm sau á, cái thầy đọc trên một cái tạp chí khoa học không biết là Thế Giới Mới, Kiến Thức Ngày Nay hay hay Khoa Học Phổ Thông gì thì họ lại nói là các nhà khoa học đã phát hiện thấy những tế bào thần kinh não tại tim. À thầy mới thấy là không ngờ thầy đã thấy đúng như vậy. Cho nên việc mà người xưa nói thương bằng trái tim đã đúng chứ không sai nữa, chứ không phải là chỉ bằng cái suy nghĩ của tâm hồn để mình thương người nào, nhưng không ngờ đúng, quả tim nó có một cái suy nghĩ của nó, có cái biết, có cái nhận định và có cái thương
[48:51]yêu riêng của nó chứ không phải là không. Nên cũng đặc biệt lắm. Mà thôi để lúc khác mình nói nhiều hơn. Nhưng tuy nhiên mình biết như vậy là cái cảm giác vui mừng hớn hở, cái động mạnh của cảm thọ nó báo qua trái tim mình. Thường khi nào thì chúng ta vui mừng hớn hở? Thường vào dịp nào? Chúng ta nhớ lại coi trong đời mình.
[49:17]Ví dụ như mình được khen, thấy không? Mình làm điều gì đó ráng sức mình và mình thấy việc làm mình có kết quả tốt. Mình biết là hay, mà rồi có người nào cũng thấy đúng cái điều hay của mình và khen ngợi chân tình, lúc đó mình cũng vui lắm. Cái vui đó nó cũng xao động, nó cũng hớn hở lắm. Nhưng mà nó không bằng cái niềm vui lúc nhỏ, mình chờ mẹ đi chợ về mua cho một cái bịch bịch chè, chè bà ba, đậu xanh, nước dừa rồi có phổ tai trỏng. Cái niềm vui nó hớn hở, bây giờ thì nó qua rồi. Giờ thì nó qua rồi. Còn có những cái niềm vui vì chúng ta được những cái điều lợi lớn.
[50:01]Chúng ta vui vì những được những cái điều lợi lớn, nó cũng làm cho mình nó nó rộn ràng và hớn hở. Ví dụ như là, ví dụ như là ai biết?
[50:13]Ví dụ như là trúng số độc đắc. Trúng số, ở đây có ai trúng số chưa kìa? Có không? Thầy không xin bảo đảm, cứ nói thiệt đi đừng sợ.
[50:27]Cái đó cũng làm nghĩa là bất ngờ, bất ngờ.
[50:32]Nên thầy có mấy lần thầy kể câu chuyện mà cái ông trúng số rồi rồi rồi ông bác sĩ báo cho biết rồi ông bác sĩ xỉu á, như nghe rồi phải không? Câu chuyện thầy kể cũng mấy lần, nên thôi không kể lại. Hoặc là người học cực khổ, cái đi thi được tin đậu cao, cũng là cũng là một cái niềm vui hớn hở. Hoặc là như một người lâu ngày chưa có việc làm mà đi xin được một việc làm rất là tốt, cũng là những cái cái niềm vui hớn hở, cái cảm xúc nó mạnh. Thậm chí một thiền sư trong giây phút ngộ đạo cũng có niềm vui rất là mạnh, rất là hớn hở. Cảm giác nó rất là rõ. Như ngài Hoài Hải Bá Trượng khi bị Mã Tổ nhéo
[51:11]mũi mà ngộ đạo, ổng cười mấy ngày luôn. Hay ổng khóc chứ, ổng khóc mấy ngày. Cái đó cảm xúc mạnh quá. Hoặc có người thì cười ha hả, có người nhảy tưng tưng. Kỳ lắm, vì nó cũng nó trong giây phút bất ngờ nó tạo cảm xúc kỳ lạ của cái gọi là ngộ đạo. Dĩ nhiên cái ngộ này chưa phải giải thoát, chưa phải chứng gì sâu, nhưng mà nó cũng gây một cái cảm xúc rất là lạ, cảm xúc rất là lạ. Trong đó nó vừa có cái hiểu được một đạo lý, mà vừa có một cái trạng thái thay đổi được nội tâm nữa. Thay đổi nội tâm, trạng thái của nội tâm. Nhưng có trường hợp hồi sáng có Phật tử kể thầy thì cái ngộ đó là mới hiểu đạo lý, chứ nội tâm chưa thay đổi lắm. Chớ nói được cả hai:
[51:51]vừa hiểu được cái đạo lý mà vừa thay đổi được nội tâm. Thì lâu lâu các thiền sư vậy, lâu lâu cái hiểu thêm được một đạo lý thì gọi là thêm một chút ngộ, nhưng mà cái đó thì chưa bảo đảm là là thay đổi được nội tâm, thay đổi được trạng thái của tâm. Thay đổi được trạng thái thiền định của tâm á, cái đó mới gọi là chứng. Thì người như vậy rất là an lạc, giải thoát tự tại.
[52:16]Rồi trong cuộc sống này vậy, có những cái cuộc vui nhộn nhịp từ các trò giải trí của thế gian mà người ta thích như là nhậu nhẹt, tụ tập ồn náo, đá gà, đánh bài, khiêu vũ. Thì những cái đó cũng làm cho mọi người có cái vui nhộn nhịp, là thích thú, phấn khích. Mà trong cái mà thầy vừa kể ra đó là nhộn nhịp nè, là nhậu nhẹt nè, tụ tập nè, la hét nè, đá gà, đánh bài, khiêu vũ vân vân thì cái số người ít hay nhiều? Số người là nhiều lắm. Cho nên ở đây chúng ta thấy để ý cái tâm lý con người là cái sự tập trung của đám đông làm phấn khích mọi người. Đây là một cái yếu tố của tâm lý. Ví dụ như bây giờ như đánh bài có hai người ngồi đánh nhau hay
[53:09]là một người cầm bộ bài cứ chia chia hai tụ rồi mình binh tụ này, binh tụ kia giở ra coi coi tụ nào thắng, vui không? Hổng vui. Mà bốn năm người ngồi quây một sòng mà chung quanh có năm sáu người đứng hò hét, chỉ điểm rồi la hét, hồi hộp đồ thì nghe nó vui hơn. Hoặc là đá gà, một mình mình đem hai con gà ra đá hổng vui, mà nguyên một đám bu quanh hò hét đồ nó làm người ta náo nhiệt người ta vui hơn. Mà nhiều người đi thích tìm cái cảm giác đó đó. Cảm giác đó đối với đạo là một cảm giác bệnh hoạn, nhưng mà người thế gian hay bị, họ vui khi đông người. Là lý do chúng ta thấy, ví dụ như cái ngày hội đông người, hay một cái sở thú đông người,
[53:48]một cái đại nhạc hội đông người thì càng làm cho người ta kéo thêm. Vì biết nơi nào đông là người kéo tới tìm cảm giác phấn khích. Còn ví dụ cái đó hay mà ít người tới thì chỉ có vài người biết thưởng thức tới, còn người mà không biết thưởng thức, chỉ thích tìm sự phấn khích thì không tới. Vì đám đông nó có cái có cái là làm cho người ta phấn khích. Cái đó ví dụ như mình đưa vào trong đạo, ví dụ trong lễ Thành Đạo đông người cũng là một cái yếu tố làm cho buổi lễ thêm long trọng. Ở đây chúng ta kềm chế cái đám đông đi đúng hướng của đạo lý, có cái cảm xúc của đạo thì buổi lễ thêm phần long trọng.
[54:27]Còn nếu buổi lễ mà chỉ có hai ba chục người thì dù mình tổ chức rất trang nghiêm, rất cảm xúc vẫn không long trọng, nhưng chính nhờ đông người đã trở thành long trọng. Nên cái cộng hưởng cái cảm giác đông người nó làm tăng cái cảm xúc lên, nhưng khác với thế gian là nơi cái đám đông đó người ta hướng vào những cái trò vui tầm thường, xao động, bệnh hoạn, thì ở trong đạo mình hướng cái cảm giác của đám đông đi vào trong cái đạo lý, đi vào trong những cảm xúc cao thượng thì nó thành ra cái tăng thêm được đạo tâm cho con người. Nên cái gọi là cái tâm lý đám đông rất là đặc biệt. Cho nên những nhà chính trị vậy, họ cũng khéo lôi kéo đông người hò hét,
[55:08]biểu tình vân vân, đập phá đồ, nó cũng gây một sự cuồng nhiệt dữ dội. Ví dụ bây giờ như những cái nhóm mà tôn giáo cực đoan á, một hai người nhiều khi không dám đập phá người ta, nhưng mà chừng đông năm bảy trăm người la hò hét lên là cửa hàng nào, ai nào cũng nhào vô cũng đánh cũng đập được hết á. Vì lúc đó bị cuồng nhiệt, bị phấn khích, bị lôi kéo, bị ảnh hưởng lẫn nhau. Cái ảnh hưởng lẫn nhau trong danh từ khoa học gọi là cộng hưởng. Cái cộng hưởng này đầu tiên nó là đi trong cái vật lý học á là tần số. Ví dụ như cái tần số đó nó cùng pha, cùng chiều, cùng thời điểm thì nó tăng cái cái cường độ lên rất là mạnh.
[55:49]Thì cũng vậy, ví dụ như trong cái đám đông đó mà mỗi người vui một chút, một chút, một chút, một chút nhưng mà toàn bộ mấy trăm người cùng vui hết thì mỗi người lại cảm giác cái niềm vui của mình nó mạnh lên gấp bao nhiêu lần, thay vì đứng một mình mình. Ví dụ bây giờ mình đứng cái mình coi cái ông đó ổng diễn diễn hài, cái ổng diễn khéo cái mình bật cười. Nếu mình coi một mình mình, mình chỉ bật cười một. Nhưng mà lúc đó nguyên đám đông có mấy trăm người cùng coi ổng tấu hài, ổng nói cái gì bật cười, mọi người cùng cười hết thì lúc đó mình sẽ cười sao? Mình không có bật cười thường đâu mà cười ha hả ha hả
[56:26]khoái chí rồi thì ai cũng ấy rồi vỗ tay reo hò. Mà sự thật nếu một mình mình, mình chỉ cười mỉm chi nhẹ nhẹ là hay lắm rồi. Nên cái mà cười ha hả được là cũng nhờ cái cái cộng hưởng cảm giác vui của nhiều người cộng lại. Nên cái cảm giác đông người nó làm phấn khích mọi người. Vì vậy chúng ta thấy những đứa trẻ hiếu động luôn luôn nó thích đông đúc, náo nhiệt. Cái tâm lý trẻ là như vậy, và đó cũng là lý do tại sao những đứa trẻ đều thích là rủ rê kéo nhau chung vui. Và đó cũng là mầm mống của lầm lỗi của tuổi trẻ mà thoát ngoài sự kiểm soát của cha mẹ. Vì cha mẹ, ở nhà cha mẹ có mình ông tía với bà má với mình,
[57:11]với một hai anh chị không đã bằng tụ tập một đám bè bạn năm bảy đứa, mười mấy hai chục đứa chơi vui, vui hơn. Cho nên vì vậy, những đứa trẻ mà không được giáo dục kỹ, không biết tự kềm chế vẫn thích ra ngoài chơi với bạn bè hơn là ở nhà hưởng cái hạnh phúc êm đềm, ấm cúng của gia đình. Đó là cái tâm lý luôn luôn nó tồn tại trong mọi người. Và đó là nguyên nhân tại sao lớp trẻ dễ bị kích động, dễ bị lôi kéo vào tội lỗi. Đây là cái chỗ mà cái tâm lý con người mà các nhà khoa học chưa biết, chưa đặt vấn đề quan trọng. Lát nữa thầy sẽ tiếp tiếp tục thầy kết tội cái sự hạn chế của kiến thức khoa học ngày nay
[57:52]mà làm cho thế giới băng hoại lần lần, không biết ngày nào họ mới tỉnh ra điều này. Nên lớp trẻ không được giáo dục kỹ về sự kiểm soát với chính mình, kềm chế lấy chính mình để thoát ra ngoài những cái ảnh hưởng của cái tâm lý xấu, nhất là cái tâm lý mà phấn khích từ nơi đám đông, khiến cho lớp trẻ nó rủ rê nó kéo nhau những cái trò đông vui, náo nhiệt và rất dễ đi vào lầm lỗi. Cho nên có lần mà thầy nói trong những cái băng giảng về giáo dục tuổi trẻ, thầy nói: Cái sự hiếu động nó cần cho trẻ phát triển cơ thể, cái sự hoạt động rất là cần. Cây mà không có gió thổi, cây cũng sẽ chậm lớn. Chính cái việc mà gió thổi cây lung lay thế này làm cho cây phát triển.
[58:38]Đó cũng là sự hoạt động của cây, nên mình đừng tưởng gió là là vô nghĩa nha. Thượng đế, mình nói chữ Thượng đế nghe hơi buồn cười, chứ thiên nhiên là đã tạo ra một cái sự tương quan lẫn nhau giữa mọi cái sinh thể có mặt trong hành tinh này hết á. Từ cái cục đất, hòn đá nằm đâu đó vậy, nó có một cái tổng quan tương quan hài hòa. Dòng nước chảy ở miền Bắc cực đóng băng, cái sa mạc nghĩa là khô khan và những cơn gió thổi ào ào qua những cánh rừng đều có cái lợi của nó. Cho nên, ví dụ cái cây mà đứng yên thế này nè, cây sẽ chậm phát triển. Mà tại sao vậy? Vì những cái vi mạch li ti mà nó dẫn nước,
[59:19]dẫn nhựa từ dưới rễ lên nuôi á thì nếu mà nó không được thông á, nó nhiều khi nó bị nghẹt, nó nghẹt lại thì cây cái nhựa cây, nước cây từ dưới rễ không cung cấp lên mạnh cho tới tận những cái tàn lá. Còn khi gió thổi lung lay cái cây thế này thì những cái mạch đó nó nó được giống như nó được cạo gió, nhích nhích nhích cái nó thông cái mạch, nhựa nước đưa lên dễ dàng cung cấp vào từng cái tán lá. Thì con người cũng vậy, nhất là lớp trẻ. Khi tuổi trẻ thì tự nhiên cái bộ não nó như cái chương trình của các ADN, của cái gen di truyền á. Ở cái độ tuổi đó thì cái ADN đó nó phóng thích những cái chất nội
[59:55]tiết tố, những cái loại protein nó kích động não phải hoạt động. Bởi vì ADN nó có nó lên chương trình của đời người hết. Cái con người khi mình sinh ra đó, những cái gen di truyền của mình nó được mạ nó được lên chương trình hết, có kế hoạch hết. Con người đó sống tới 50 tuổi phải phát bệnh, con người đó tới 60 tuổi phải gục ngã, lên chương trình hết. Con người đó tới 90 tuổi mới bắt đầu bệnh, lên chương trình hết. Con người đó nghĩa là tới 20 tuổi là sự hoạt động tột cùng, con người đó 25 tuổi vẫn còn phát triển xương. Thì mỗi người con ADN nó lên chương trình hết trơn. Thì trong cái chương trình của ADN, nó đã lên chương trình là khoảng
[1:00:32]cái tuổi trẻ, từ bắt đầu trước và sau 10 tuổi cho tới hai mươi mấy tuổi là cái tuổi cơ thể hiếu động, thích hoạt động để phát triển. Nhưng một cái hại này: cái sự kích động cơ thể nó cũng kích động cái hoạt động của não. Thì cái thèm hiếu động đó mà kéo dài qua khoảng hai mươi mấy rồi mà vẫn còn bị hiếu động thì bộ não sẽ suy tàn rất sớm. Thì người này tới ba mươi mấy, bốn mươi mấy, năm mươi bộ não bắt đầu lú lẫn nhanh rất là lẹ. Vì vậy mà lớp trẻ khi nó đang ở cái tuổi mười mấy, đang ở hiếu động là bắt đầu mình phải gửi vào một cái chương trình mới trong não nó là sự điềm đạm, sự tự kiềm chế.
[1:01:12]Nghĩa là cái chương trình của ADN á thì luôn luôn quy định nó một cái hiếu động, thì từ bên ngoài mình phải đưa vào cái chương trình trong não nó một sự điềm đạm, tự kiềm chế. Đưa vào chương trình trong não là cái gì? Là cái gì? Là giáo dục. Giáo dục từ bên ngoài đưa vào. Nên ở đây cái vai trò của giáo dục rất quan trọng, mà nhất là giáo dục sự kiềm chế. Mấy người đó biết kiềm chế nha, nghĩa là giáo dục sự tự kiềm chế, giữ tâm hồn mình điềm đạm. Cái chương trình giáo dục đó phải được đưa vào não từ năm mười mấy tuổi. Còn nếu trễ là sẽ muộn, sẽ thua cái chương trình của ADN nó kích thích lên trên não bộ của đứa trẻ, sẽ làm cho đứa trẻ chỉ thích những trò
[1:01:59]vui náo nhiệt và dễ bị bạn bè rủ rê đi vào lầm lỗi, tội lỗi. Cho nên cái giáo dục sự điềm đạm, sự tự kiềm chế cho trẻ bắt đầu từ mười mấy tuổi rất quan trọng. Nhưng mà các nhà giáo dục học, các nhà xã hội học, các nhà khoa học chưa thấy điều này, chưa thấy điều này. Thế giới chưa thấy điều này. Cho nên tiếp tục xô đẩy lớp trẻ đi vào những trò vui cuồng nhiệt và nguy hiểm.
[1:02:29]Thì những cái vui mà chúng ta nói á mà do đám đông, do những trò chơi lạ đó thì nó là vui nhộn, đó là vui mà bất an, vui mà bất an. Nó khác cái cái an mà vui, vui mà an trong đạo Phật. Những cái vui bất an đó là cái chúng ta không đi tìm. Và cái vui mà bất an đó đó, coi vậy chứ khi mà kéo dài thì nó tạo nên cái mệt mỏi và nhàm chán, rồi người ta lại đi tìm cảm giác khác. Nó không có bền. Nó không không giống như cái vui mà an. Cái vui mà an á mình kéo dài mình không chán, mà nó làm tăng trưởng cái nhân cách và trí tuệ. Còn cái vui mà bất an á kéo dài thì nó mệt mỏi, nhàm chán. Cho nên chúng ta thấy người đời đó,
[1:03:16]ví dụ như là họ nhậu, họ không nhậu hoài được, họ nhậu một hồi cái bắt đầu họ rủ nhau đi kiếm cái trò vui khác nữa, hoặc rồi đánh bài. Hết tiền thôi, chứ nếu có tiền lại rủ nhau đi tìm trò vui khác nữa, bởi vì chơi một trò hoài nó nhàm. Đó, những cái cái vui mà bất an á thì nó kéo dài như vậy, nó giống như ăn thức ăn á. Bắt ăn một món hoài là sao? Không chịu nổi. Người ta sẽ bị ngán, bị chán là do cơ thể nó dư chất đó rồi thì nó không dung nạp nữa, nó tạo nên cái cảm giác trán nơi miệng nên người đó sẽ không muốn ăn. Như ở chùa thầy vậy, hễ thầy khen món nào ngon đấy là quất cho thầy luôn năm, sáu tháng món đó không,
[1:03:54]tới ngày thầy thấy món đó thầy la làng, thầy trốn mất thì mới chịu đổi món. Bây giờ thầy kinh nghiệm không dám khen món nào ngon, hễ dọn lên thấy ngon ăn, làm thinh không nói nữa.
[1:04:08]Thì cái mà cảm giác vui nhộn á nó gây nhàm chán, mệt mỏi để khiến người ta đi tìm một cảm giác khác hơn, mạnh hơn, lạ hơn. Và như vậy là thường người ta sẽ rơi vào cái cạm bẫy của tội lỗi. Bởi vì cái cảm giác vui vừa nhộn vậy mà vẫn chưa làm người ta thỏa mãn thì người ta tìm một cái cảm giác mạnh hơn, vui hơn. Và cái gì nó đáp ứng? Nó cái gì nó đáp ứng cái loại đó? Ma túy và và tính dục. Nên khi mà người ta không kiềm chế được cái vui của mình để mà vui bất an kéo dài thì lần lần người ta đi vào những cái trò vui tội lỗi. Nên chúng ta thấy cái sự giáo dục cho con người để người ta biết kiềm chế thoát ra khỏi những trò vui nhộn cũng là cách
[1:04:57]mà để ngăn ngừa con người rơi vào tội lỗi của ma túy. Cho nên bây giờ cứ trách tại sao ma túy tràn lan là bởi vì trước đó người ta không giáo dục lớp trẻ tự kiềm chế cái cảm xúc, cảm giác của mình. Để cho lớp trẻ nó tự do đi tìm cảm giác thì nó sẽ tìm cho tới cảm giác mạnh cuối cùng là ma túy. Ma túy dính vào rồi gỡ không ra. Ví dụ như chấp nhận vật vã cai bảy ngày, rồi cảm giác nhớ vẫn còn tồn tại, cảm giác thèm chứ, vẫn còn tồn tại khoảng sáu tháng, vài năm. Và ví dụ như vượt qua được sáu tháng, vài năm đó không có thuốc đi thì cái cảm giác nhớ nó vẫn suốt đời. Thì trong suốt đời còn lại mười mấy năm sau,
[1:05:35]vô tình nếu có điều kiện mà chích hút thì người ta chích hút liền lập tức đi. Cái ma túy nó khủng khiếp như vậy, rất đáng sợ.
[1:05:47]Rồi ở các Tây phương mà người ta các nước Tây phương mà người ta có phương tiện nhiều, tiền bạc nhiều á thì người ta lại thích tìm những cảm giác mạnh và lạ hơn nữa. Vì những cái trò vui mà hưởng bình thường này cái người ta nhàm. Là như nãy thầy nói đó, cái trò vui nào mà vui nhộn nào kéo dài cũng làm nhàm chán và mệt mỏi. Và người Tây phương sức khỏe họ còn, tiền bạc họ có, cái họ bắt đầu tìm những trò vui khác, cảm giác mạnh hơn. Ví dụ gì? Ví dụ như họ đi họ tổ chức nhảy nhảy nhảy treo. Nhảy treo là họ cột cái dây vào cái hai chân của họ, cho họ đứng ở trên thành cầu mà cái cầu phải thiệt cao, đâm đầu họ buông họ nhảy xuống.
[1:06:28]Thì rớt, rớt cắm đầu xuống sông vậy nhưng mà chưa tới nước thì cái sợi dây nó ở trên á nó nó nó nó lôi lại, giật, giật ngược lại, rồi treo thòng teng thòng teng. Bắt đầu mấy người ở trên mới quay quay quay cuốn cuốn họ lên lại, là người khác cột cái chân rồi đâm đầu nhảy xuống. Kêu là nhảy bungee đó, không biết nhảy làm cái gì nữa mà khoái tìm cảm giác mạnh thôi. Ở đây giờ mình nghĩa là những người mà yếu tim không dám á, như quý cô chùa mình mà cho cột hai dây bắt nhảy xuống, không bảo đảm là không đụng đầu dưới đất, tại vì chưa tới đất là dây nó giật lên lại, dám nhảy không? Không dám. Giờ cho vàng cũng không dám nhảy nữa.
[1:07:02]Mà bên ngoài người ta tìm cảm giác như vậy, bởi vì những trò vui mà họ hưởng kiểu kia nó nhàm hết rồi. Hoặc là cái trò mà nhảy nhảy dù á, nhảy rơi tự do á. Là họ cất máy bay lên cao tốn tiền lắm á, vậy mà họ tổ chức những cái hội nhảy tự do. Họ đi từng đoàn năm, sáu người ở trên máy bay, bung nhảy ra nhảy ra khỏi máy bay cho rớt tự do xuống, rớt rồi họ xếp thành hình, họ xếp thành hình với nhau thành hoa, thành dù gì trên đó, tới gần tới đất rồi tới độ cao nào đó họ mới giật dù cho bung ra rồi đáp xuống đất. Cái cảm giác rất là mạnh. Mà ở những nước nghèo mình không có những cái phương tiện để chơi những trò đó, mà không biết để làm cái gì. Nên nếu mà nói theo nhân quả đó,
[1:07:42]những người mà tốn tiền cho những trò chơi như vậy sau này sẽ nghèo. Vì tiền bạc không dùng để nuôi sống con người, để làm lợi ích con người, để làm thăng hoa tinh thần đạo lý con người, mà chỉ đổ vào trò chơi cảm giác mạnh thì nhân quả sau này người đó sẽ nghèo. Nhưng vì họ không biết đổ tiền làm cái gì, họ không có đạo lý nhiều, cho nên họ đổ tiền vào những trò chơi như vậy. Cái trò chơi đó tốn tiền lắm, ví dụ vì thường thường cái người mà không biết á họ nhảy từ máy bay ra đó, thì ở trong không khí là họ không giữ được thăng bằng nó sẽ quay vòng vòng họ như vầy nè, quay một vòng rồi họ mất hết phương hướng,
[1:08:14]họ không kiểm soát được nữa, rớt xuống cái bịch dưới đất là chết liền. Cho nên muốn mà được mà cho phép nhảy từ máy bay ra đó, họ phải tập từ dưới đất. Nó có cái máy, dưới này nó thổi không khí lên. Cái cái cái lượng thổi không khí nó mạnh đến nỗi mà cái người mà ở trên cái cái luồng hơi đó không có rớt được. Thì cái người ta mới tập là họ ở trên cái luồng hơi đó họ tập họ giữ thăng bằng không cho người lắc qua lắc lại, dưới này luồng hơi phun lên, dưới này họ tự đứng yên vậy nè, họ giữ được cân bằng. Khi mà nhảy qua khỏi máy bay đó, họ mới giữ được thăng bằng cái người thế này, chứ không là nó quay vòng vòng vòng vòng rớt xuống đất.
[1:08:47]Thì những cái trang thiết bị đó tốn tiền dữ. Rồi ví dụ như là đua xe. Mấy đứa trẻ giờ ở thành phố cảm giác mạnh tìm hết chỗ này tới chỗ kia hết đã rồi, bắt đầu là khoảng giờ 10 giờ, 11 giờ có vài con đường hơi vắng, bắt đầu rầm rú xe đua ào ào bỏ thắng ra đua. Thấy nào tông cột điện là thôi, chết, tại đời này sống vô nghĩa. Tìm cảm giác cho nó mạnh. Chúng ta thấy đó cái cảm giác á mà cứ đi tìm để thỏa mãn nó, nó không có cùng tận, chỉ khi nào nó đâm đầu vào cột điện chết rồi thôi à. Chứ nếu mà không chết thì ngày mai tìm cái trò chơi gì chơi cho đã nữa. Con người là vậy, hoặc là có người hưởng thụ cảm giác này cảm giác kia nó hết đã
[1:09:29]rồi, họ hút điếu thuốc họ châm vào thịt, họ tìm cái đau á, tìm cảm giác lạ. Những cái trò chơi như vậy. Nên lâu lâu chúng ta thấy những người nhiều khi họ luống tuổi rồi mà kéo cái tay áo họ lên, có mấy cái thẹo dài dài theo cánh tay, là phải biết là dân chơi thứ thiệt ngày xưa. Bây giờ coi như là xếp áo giang hồ quy ẩn, nhưng mà thành tích ngày xưa là ròng rợn vì họ quen tìm cảm giác mạnh. Chúng ta thấy cảm giác những trò vui trên đời nó như vậy, nó bất tận. Nên sở dĩ mà thế giới này nổi loạn vì người ta thứ nhất là cho chủ trương cho rằng tự do quá đáng, người ta cho tự do quá đáng. Mà người ta cho đó là chân lý.
[1:10:11]Vì sau nhiều năm sống trong cái chế độ quân chủ phong kiến, quyền hành nằm trong tay ông vua, ông vua muốn muốn là dân như thế nào, dân phải như thế đó. Người ta gọi đó là độc tài, là ràng buộc. Rồi người ta đấu tranh cho một chế độ gọi là tự do dân chủ. Trong đó con người được mọi quyền tự do rộng rãi, muốn làm gì làm, mình muốn làm gì đó làm. Đây là một cái sai lầm của thế kỷ, của thiên niên kỷ. Cái quan niệm cho rằng con người ta sống phải được tự do muốn làm gì thì làm là một cái lỗi tội lỗi lớn của nhân loại. Mà sau này, có thể là năm sáu thế kỷ sau, nghĩa là con cháu của chúng ta mới quay lại phê bình lịch sử.
[1:10:53]Mà ngày nay người ta vẫn đang tôn thờ cái tự do này. Ngày hôm nay mà ai nói rằng là con người đừng sống tự do là kẻ đó sẽ bị lên án liền. Kẻ đó nói rằng người này chống lại nhân loại. Nhưng mà có thể năm thế kỷ sau, khi mà trình độ trí tuệ người ta cao hơn người ta nhìn lại thì ta mới thấy rằng cái thế kỷ 19, 20, 21 này là thế kỷ của lầm lỗi. Con người thời đó kém văn minh, nói rằng con thơ con người của thời đại thế kỷ 19, 20, 21 là con người kém văn minh vì đã chủ trương tự do quá đáng. Nhưng mà ngày hôm nay chưa thấy điều đó đâu. Ngày hôm nay mà ai nói mà đừng tự do là người đó bị có thể bị giết chết luôn đó, vì đã phản bội loài người.
[1:11:34]Nhưng mà coi chừng năm thế kỷ sau người ta cho rằng đây là thời đại của lầm lỗi, của sai lầm, đi từ sai lầm này sang sai lầm kia. Vì sao vậy? Vì tự do chỉ có ý nghĩa, chỉ có giá trị, chỉ đem lại hạnh phúc khi mà con người đủ đạo đức để được hưởng cái tự do đó, để sử dụng tự do đó. Còn khi con người chưa có đạo đức để tự kềm chế lấy mình thì tự do là phá hoại, là đổ vỡ, là nguy hiểm. Nhưng mà thế giới chưa tỉnh ngộ điều này. Người ta khắp nơi vẫn kêu gào phải tự do, phải tự do. Nhưng tự do là một cái cái sai lầm của của thế kỷ hiện nay. Vì sao vậy? Vì các nhà khoa học, xã hội học chưa có biết rõ hết về não
[1:12:25]bộ, về tinh thần, về tâm hồn, về tâm linh của con người. Cho nên không thấy hết cái nguy hiểm của những trò vui cuồng nhiệt nó sẽ dẫn đến tội lỗi như thế nào. Chưa thấy được cái sự cần thiết của một đời sống điềm đạm, nó an vui, hạnh phúc và nó safe, an toàn cho con người như thế nào. Các nhà khoa học hiện nay chưa thấy. Chính vì chưa biết hết về con người nên họ luôn luôn chủ trương cho con người được tự do. Một ngày nào đó khoa học tiến bộ, họ hiểu hết về não bộ, về tâm hồn, về tâm linh, họ mới giật mình là là họ mới biết rằng tự do là một sai lầm lớn. Nên hiện nay vậy, các nhà khoa học cũng phải thú
[1:13:08]nhận rằng họ chưa biết gì nhiều về não bộ. Chưa biết, họ thú nhận như vậy. Nói chưa biết gì nhiều về não bộ tức là chưa biết gì nhiều về con người.
[1:13:20]Chưa biết gì nhiều về con người mà dám quyết định vội vã cho con người được tự do đầy đủ, quá trớn. Nên rõ ràng là họ đã có một cái kết luận, một cái hành động dựa trên cái sự chưa biết rõ. Và chúng ta nói theo đạo Phật đó là đó là vô minh. Hoặc nói nói cho đúng hơn là mê tín. Mê tín là hành động hay tin theo một điều gì nó là chân lý mà mình không biết rõ gì về nó hết. Như chúng ta nói rằng à mê tín thế này. Vì thầy định là bữa nào đó sẽ giảng về mê tín á, chắc có lẽ kỳ tới giảng về mê tín. Thì đây nói sơ sơ, mê tín là
[1:14:02]là đi theo cái chiều ngược.
[1:14:07]À ví dụ thế này:
[1:14:11]có ai bệnh lo cho người đó đi, trời lạnh.
[1:14:18]Ví dụ thế này, thế này kết luận thế này: là ví dụ như nhìn thấy người nào đó
[1:14:26]trán hói, nói là người đó là thông minh, phải không? Thì bây giờ mình bắt đầu mình kết luận ngược lại: giờ mình làm cho cái trán mình hói thì mình sẽ thông minh. Ngược lại vậy là mê tín đó. Ví dụ thế này, ví dụ người thầy bói họ nhìn cái bàn tay họ biết được cuộc đời con người thì cái đó chưa phải mê tín đâu. Ví dụ họ thấy cái đường này nó nó xỉa lên cho dài người này giàu, thì điều đó chưa gọi là mê tín vì có khi đó là một cái cái mật mã nó biểu hiện cái nghiệp của con người, chưa gọi mê tín. Nhưng mê tín là ngược lại, bây giờ mình rạch một đường chỉ tay đường đó mình sẽ giàu. Đó, suy luận ngược lại đó là mê tín đó.
[1:15:11]Như ví dụ như là
[1:15:15]à ví dụ như người có cái mụt ruồi
[1:15:21]ví dụ người có cái mụt ruồi ở ở đây là có duyên, phải không? Nói người ta nghe. Thì nhận xét điều đó chưa là mê tín. Nhưng bắt đầu đi lại tiệm xăm cái mụt ruồi ở đây để cho nói người ta nghe, đó là mê tín đó, đi ngược lại. Nghĩa là có nghĩa là khi mình hành động mà mình chưa biết hết gì về quy luật của nó. Thì cũng vậy, chưa biết hết gì về con người, về hoạt động của não bộ, cấu trúc của tâm hồn, những quy luật của của ý niệm, cái ý niệm nào nó phát sinh ý niệm nào, chưa biết gì về nó nhiều mà dám cho con người được tự do hành động. Đúng là đúng là cái người của thời đại này liều mạng. Mình không có nói mê tín, không nói vô minh thì mình phải nói
[1:16:03]là những nhà chính trị học, xã hội học của thế giới của thế kỷ hôm nay hơi liều mạng vì chưa biết gì nhiều về con người.
[1:16:13]Giống như thả một tên tội phạm mà chưa biết chắc tên đó đã có hoàn lương chưa, có đạo đức chưa, thả ra tái phạm liền. Nên cái quan niệm mà tự do thật là liều mạng. Mà chính vì cái tự do đó nên người ta đi tìm những cái trò vui thoải mái, người ta không được giáo dục để tự kềm chế lấy bản thân mình, đi tìm một cái đời sống đạo đức làm chuẩn mực để giữ cái bình an cho mình và bình an cho người khác. Thế giới là như vậy. Bây giờ chúng ta nói về cái an vui trong đạo Phật. Thì đầu tiên á an tức là vui. Hồi nãy á chúng ta nói cái chữ an để kềm cái vui, để hiểu để lái cái vui, để cái vui đi theo cái hướng đúng của đạo Phật.
[1:17:01]Vì nếu mà chúc bạn vui, coi chừng ổng chạy ra ổng ổng đi đá gà liền, đi nhậu liền. Thì nói: "Ờ, tại nãy chúc tôi vui, tôi phải đi kiếm trò vui". Cho nên mình dùng cái chữ "an" ban đầu là để định hướng cái vui, "chúc bạn an vui" thì vui mà nhớ mà làm gì cho nó an, bình yên giùm tui, đừng quậy ai hết. Thì cái an đó có nghĩa là định hướng cái cái niềm vui của mình. Nhưng bây giờ cũng an vui mà an tức là vui. An tức là vui là sao? Tức là bình yên trong cuộc sống đã là một niềm vui. Nghĩa là điều này chúng ta khó khó thấy nếu người nào mà chưa trải qua những cái đoạn đời sóng gió, khổ đau, đầy nghịch cảnh.
[1:17:43]Những người đó ví dụ họ được một giây phút bình yên họ vui lắm. Bởi vì yên ổn tức là vui. Nhưng cuộc đời của thầy, thầy hiểu cái đó rõ lắm, nhiều nghịch cảnh, nhiều sóng gió, nhiều khó khăn. Những giây phút mà được bình yên ừ vui không thể tưởng. Trong đời này á, thời gian sau này không nói, trong đời chỉ được hai lần vui, hai lần vui. Rồi cái ngày vui đó lại đi qua, cuộc đời lại bắt đầu cái sóng gió, nghịch cảnh tới. Nhưng tới bây giờ thì bắt đầu lì rồi. Giờ thì nghịch cảnh, sóng gió kệ, giờ lì. Bây giờ thì có có những nghịch cảnh, sóng gió thì thầy cũng có được cái an ủi là chung quanh mình còn có những đệ tử xuất gia và những đệ tử tại gia.
[1:18:25]Nên đó cũng là những cái niềm vui an ủi lại. Chứ hồi xưa cô độc á, một mình một bóng mà sóng gió, nghịch cảnh thì vây phủ, ít có khi nào. Cho nên lúc đó thầy hiểu được cái ý nghĩa mà an tức là vui á. Không phiền động, không nghịch cảnh tức là vui. Đừng tìm một cái vui gì khác, xáo động hơn, bất an hơn. Hãy sống trong cái bình yên cho mình và cho người, tức là niềm vui. Đó là cái niềm vui trong hoàn cảnh của cuộc sống. Và đi sâu hơn vào nội tâm, cái tâm an tức là cái tâm đó vui. Hồi nãy mình nói bên ngoài đó cuộc sống nó yên tức là cuộc sống nó vui. Mà đi vào trong nội tâm thì một nội tâm an tĩnh, một nội tâm yên định tức là một nội tâm đó đã vui, vui.
[1:19:13]Thì chỗ này là là phải người có thiền định mới có kinh nghiệm. Nghĩa là vì vậy mà nói rằng thiền định là hạnh phúc.
[1:19:25]Là vì cái người tu tập thiền định á là làm cho tâm mình được an ổn, không có xao động và họ phát hiện ra được cái niềm vui lớn nằm trong đó, mà trước đó thì chưa thì chưa thấy. Ví dụ như là do có thiện căn đời trước gặp Phật pháp, hâm mộ mình tu tập thiền định. Cũng gặp quý thầy hướng dẫn mình bắt chân ngồi, chân đau, tâm thì loạn. Nhưng mà vâng lời quý thầy, tin tưởng Phật pháp, do thiện căn đời trước thúc đẩy mình cứ ráng ngồi hoài, mà chân thì đau mà tâm thì loạn. Nên ai nói thiền định là hạnh phúc mình chưa tin lắm, nhưng mình chấp nhận là vì mình tin Phật, tin quý thầy, chứ sự thật chưa tin lắm.
[1:20:06]Nhưng ngày nào đó, khi cái quả báo lành nó đã đến, bắt đầu cái tâm mình nó an ổn xuống được, vọng tưởng không khởi tự nhiên, thì lúc đó mới thấy thiền định là là an vui, là niềm vui lớn. Khi mà lúc mà chúng ta nhận ra được cái đó đó, nhận ra được cái tâm mà bình an, an định tức là niềm vui, thì chúng ta thấy một điều ngược lại là cái cảm giác vui mà bất an á, vui mà động á, là bất lợi, không có lợi cho cuộc sống, mà nhiều khi là có tội. Đó là lý do tại sao mà người tu phải tránh những cái trò vui xao động là vậy, tránh những trò vui xao động. Nên lý do mình ít thích đám đông náo nhiệt, là không có thích những cái trò vui,
[1:20:53]trò vui mà mà cuồng nhiệt như người thế gian, vì mình biết những cái vui mà bất an đó nó bất lợi cho cái tâm hồn an định. Vì tâm hồn an định có cái niềm vui lớn của nó, độc đáo của nó, mà nếu mình vui theo kiểu bất an, phá mất cái cái thiền định, thì là một điều bất lợi, mà nếu nói xa hơn là có tội. Vì vậy, đó là lý do mà ta phải tránh là vậy.
[1:21:20]Thì so sánh giữa hai cái, cái vui do cuộc sống an ổn không biến động là cái vui nhỏ, còn cái vui của một nội tâm không loạn động thì là lớn lao, hạnh phúc và vô cùng vi diệu. Và vì vậy mà chúng ta cứ phải ráng mà tu tập thiền định hoài là vậy. Thì ở tới cái chỗ này mới đúng cái nghĩa an tức là vui mà chúng ta chúc cho nhau trong cái lời chúc của Phật pháp. Nên khi chúc cho một người à: “Chúc bạn an vui.” thì như vậy nó đã có mấy nghĩa? Ba nghĩa. Nghĩa thứ nhất là? Là cái an nó định hướng cho niềm vui, là xin bạn vui mà đừng quậy giùm tui. Vui mà trong cái an, tức là cái an nó định hướng niềm vui, là ý nghĩa thứ nhất của cái câu chúc an vui.
[1:22:13]Cái ý nghĩa thứ hai của lời chúc an vui là vui trong cái đời sống bình an, phải không? Và cái ý nghĩa thứ ba là vui trong một nội tâm an định. Đó là cái ba nghĩa của cái chữ an vui mà chúng ta hiểu được ngày hôm nay. Vậy như vậy từ đây về sau, mà khi chúc nhau an vui, hay chúng ta nghe cái lời chúc an vui, chúng ta phải hiểu ba nghĩa. Nghĩa là khi mình chúc cho người khác an vui, mình phải chúc cả ba cái nghĩa đó, hoặc khi mình nghe ai chúc mình an vui, mình phải hiểu cả cả ba cái nghĩa đó. Như vậy cái lời chúc đó sâu xa không? Sâu sắc không? Sâu sắc nhưng mà không không xấu.
[1:22:57]Bây giờ chúng ta hết bia đó, nhưng mà muốn tâm mình an thì phải làm sao? Muốn tâm mình an thì phải làm sao? Hử? Thì phải phải đem cái sự an vui cho mọi người trước. Mình muốn có được sự an vui trong thiền định thì nó có cái nhân quả của nó là phải đem sự an vui cho mọi người trước, chứ không phải là tự mình tìm an vui cho chính mình mà được. Vì sao vậy? Vì chúng ta và mọi người có sự tương quan, mình tách ra khỏi cái lợi ích của mọi người, mình không bao giờ tìm được cái lợi ích của chính mình. Chỉ khi nào mình đem lợi ích cho người khác thì mình mới được lợi ích, vì mình và người bị buộc chặt trong một cái tương quan
[1:23:47]chặt chẽ của toàn thể vũ trụ này, không tách ra được. Ai tách một mình ra khỏi đời sống của con người, của thế giới, của chúng sinh, của vũ trụ, người đó chưa hiểu đạo. Nếu chúng ta có tách ra, chỉ là một giai đoạn tạm thời của sự tu hành mà thôi, còn tách ra vĩnh viễn, người này chưa hiểu đạo. Thì chúng ta bị ràng buộc chặt chẽ trong tương quan với toàn thể pháp giới. Nên nói là cái pháp giới tương dung tương nhiếp của kinh Hoa Nghiêm là ẩn ý chỗ này. Đây là chỗ mà kinh Hoa Nghiêm một vị Bồ Tát nào đó đã viết rất là sâu sắc, rất là là là là uyên áo. Vì vậy, chúng ta muốn đạt được thiền định an vui thì
[1:24:30]chúng ta phải đem an vui cho người khác trước. Đem an vui cho người khác trước là bằng cách gì? Bằng cách gì? Thì cái gì mà người khác chưa vui á chưa yên á, mình làm cho người ta vui, làm cho người ta yên, phải không? Ví dụ gặp khi người ta bức xúc về tiền bạc, mình giúp đỡ được gì đó mình giúp. Không giúp được thì trong lòng mình vẫn cảm thấy có cái xót xa, chứ không có quay lưng hẳn, không có bẵng hẳn trong lòng mình. Rồi ví dụ như khi người ta có nỗi khổ, mình sẽ có niềm vui, người ta sẽ có cái chỗ dựa, người ta có hướng đi để người ta đi mãi trong cuộc sống. Vì vậy mà đem giáo pháp đến cho con người
[1:25:14]là cái công đức vô lượng, công đức rất là lớn. Đó là cái mình đem an vui cho người khác. Ví dụ một người nói rằng á sao con ngồi thiền hoài chưa thiền chưa định tâm được, cứ kiên nhẫn đem cái giáo pháp cho người khác, mà nhớ đem chánh pháp nha. Bởi vì thầy nói giáo pháp có nhiều loại lắm, nhiều người giảng, nhiều sách viết lắm, mà không hẳn là mọi cái đều chuẩn đâu. Mình cố gắng là tìm những cái giáo pháp nào chính xác nhất, chuẩn mực nhất, lợi ích cho con người nhất thì đem cho mọi người khác. Thì như vậy người ta được an vui, được lợi ích thì lần lần cái tâm linh mình được khai mở. Như có một lần thầy nói trong bài kinh Người Cày
[1:25:55]Ruộng á, cái mảnh đất mình mảnh đất tâm mình nó bị bị, có người cái mảnh đất tâm tâm nó cằn khô như là đã nhiều năm tháng không mưa, thì cái người đó cái tâm họ khó khó phá vỡ để mềm mại vào trong thiền định, tâm luôn luôn loạn động. Mà có người thì mảnh đất tâm mềm mại, tơi xốp như là là mưa đã thấm, thì chỉ cần bới sơ gieo hạt là được. Thì ở đây vậy, cái mà ví dụ chúng ta không biết tâm mình thuộc loại nào, cứ cho rằng tâm mình là là cằn khô, cứng cỏi thì cần phải có cái lưỡi cày bén và cứng để cày xốc tung nó lên. Thì lưỡi cày đó là công đức, công đức, bật tung lên bật tung lên hết. Thì chính cái việc mà chúng ta đem yên vui đến cho người
[1:26:47]khác phá vỡ mảnh đất tâm của mình, làm cho tâm mình mềm mại rồi dễ nhiếp vào trong thiền định. Nên vì vậy, chúng ta phải đừng có hiểu lầm rằng là mình sống không có bận tâm gì hết thì tâm mình mới dễ nhiếp trong thiền định. Đó là một cái hiểu lầm rất lớn từ xưa tới nay của nhiều người. Cứ nghe nói tu thiền là đi tìm sự an định của nội tâm là cứ cố gắng nhiếp tâm cho được yên và tránh hết mọi chuyện, không bận tâm chuyện gì hết, nghĩ rằng như vậy mình mau nhiếp được tâm, mau vào được thiền định, nhưng đâu có ngờ đó là một cái hiểu lầm. Mình không có công đức để cày được cái mảnh đất tâm này. Còn chính những cái người mà bận tâm, cực khổ, nhọc nhằn đem đạo lý cho người
[1:27:32]khác, không ngờ là tâm mình bất ngờ tìm được cái sự an vui trong thiền định. Đó, cái ý nghĩa chỗ này rất là lớn lao. Vì vậy, là đây mới là một đạo Phật mạnh. Nhiều người cứ tưởng á là cái ban ngày sống bận tâm quá ban đêm khó nhiếp tâm, mấy người đó phải động bậy bạ á, động chuyện tào lao thì tâm mình càng khó nhiếp. Còn nếu mình động tâm mà bận tâm vì con người, vì thương yêu con người, vì làm lợi ích cho con người, thì cái bận tâm chừng nào tối về ngồi thiền tâm nhiếp nhanh chừng đó. Người nào có kinh nghiệm điều này sẽ đồng ý với thầy. Mà một đạo Phật như vậy là một đạo Phật hết sức là năng động và hết sức là tĩnh lặng.
[1:28:18]Một cái người đệ tử Phật của thời đại mới là siêng năng, tận tụy, bận rộn làm lợi ích cho chúng sinh, đem giáo pháp cho chúng sinh, tối đến nhiếp tâm lên ngồi thiền là tâm vào định rất sâu liền. Thì một đạo Phật như vậy vô cùng có lợi, là vừa năng động làm lợi ích được chúng sinh, phát triển được Phật pháp, mà người nào cũng có bản lĩnh tu hành nội tâm vững chắc. Chúng ta thấy một đạo Phật như vậy là sao? Là một điều vô cùng quý giá, phải không? Còn nếu mà chỉ có một bên, ví dụ một đạo Phật chỉ lo đi làm lợi ích, làm từ thiện thôi mà không có ai có bản lĩnh tu hành thiền định hết, thì không bền lâu, không bền lâu.
[1:28:55]Vì khi người ta làm từ thiện thời gian bắt đầu gây lộn nhau, tranh giành ảnh hưởng, tranh giành lời khen, danh dự với nhau rồi đổ vỡ tất cả. Nó không bền vì người ta không có nội tâm an tĩnh. Hoặc một người không chịu làm lợi ích gì cho chúng sinh hết, chỉ trốn một chỗ để đi tìm sự an tĩnh nội tâm, thì đạo Phật đó như thế nào? Đạo Phật đó không có lợi cho cuộc đời, thì đạo Phật đó có mà cũng giống như không có trong cuộc đời và không cần phải có cho cuộc đời luôn. Ví dụ những cái người của đạo Phật đó, họ có chết họ có sống gì cũng không ảnh hưởng gì với cái sự sống của toàn thể nhân loại này cả, vì họ chỉ sống cho họ thôi.
[1:29:32]Đạo Phật nhu nhược, yếu đuối và ích kỷ, tách biệt khỏi thế gian này, không có lợi ích. Và một đạo Phật như vậy chúng ta cũng không cần nữa, chúng ta không cần một đạo Phật như vậy trên cuộc đời. Hoặc một đạo Phật mà chỉ đi làm việc từ thiện mà không có kiểm soát nội tâm, không có thiền định, rồi sẽ gây hỗn loạn, sẽ tranh giành ảnh hưởng, giành giật hơn thua danh lợi, chúng ta cũng không cần đạo Phật như vậy. Cái mà chúng ta cần là một đạo Phật vừa năng động vừa tĩnh lặng, tức là năng nổ để làm lợi ích cho chúng sinh mà kiểm soát được nội tâm mình vững vàng, nhiếp được tâm vào trong thiền định.
[1:30:09]Đó là một đạo Phật lý tưởng mà Đức Phật đã mở ra, chúng ta phải kế thừa và từ đây về sau chúng ta phải phát triển điều này. Nên hôm nay là nhân cái lời chúc nói về sự an vui, thầy giải thích và chúng ta cũng định hướng đạo Phật lại. Thì một lần nữa thầy cũng cầu chúc cho mọi người được an vui để cùng nhau xây dựng một đạo Phật vừa năng động, vừa tĩnh lặng. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:30:45]Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả,
[1:31:17]đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.