[0:00]Tất cả mọi chuyện trên đời này đều do luật nhân quả chi phối, tôn trọng hay không tôn trọng và khiến cho chúng ta làm bậy hay không làm bậy. Lễ Phật mỗi ngày là cái bí quyết để ta đừng làm điều tội lỗi.
[0:33]Thầy xin đính chính chút xíu. Sáng có cái ông ông phát biểu, ông nói là Đức Phật sinh đúng ngày và mất đúng ngày và thành đạo đúng ngày, không có đúng đâu, không có đúng, người ta là do hiểu nhầm cái tài liệu đó thôi. Nhiều trăm năm qua cái mọi người cứ bị diễn dịch sai, chứ không có chuyện đó. Đức Phật cũng sinh ra đều ngẫu nhiên cả. Đó là ngày sinh ngày mùng 8 tháng 4, mất là ngày rằm tháng 12, còn thành đạo là ngày à mùng 8 tháng 12, xuất gia là ngày mùng 8 tháng 2. Nhưng nó cũng trải dài trong năm chứ nó không phải trùng, không phải trùng. Nhưng mà hồi xưa đó chư tăng Ấn Độ do cái tinh thần mà Phật dạy
[1:12]là hòa hợp thường gặp mặt nhau, nên mỗi khi có cái sự kiện như vậy là chư tăng đều cố gắng kéo về gặp nhau để tưởng nhớ về Đức Phật. Mà cứ một năm mà ba bốn lần một đất nước Ấn Độ rộng mênh mông như vậy gặp nhau không tiện, vất vả quá. Nên các vị mới thỏa thuận với nhau là thôi ta gom tất cả những cái lễ về Đức Phật lại một ngày và chọn một ngày nó không dính líu gì những ngày kia hết là lấy ngày rằm tháng tư Âm lịch á, ngày trăng tròn tháng tư. Nên ngày trăng tròn tháng tư không hề dính với bất cứ một cái sự kiện gì của Đức Phật, đó là cái ngày giao ước của chư tăng thôi. Và tất cả mọi cuộc đời, mọi sự kiện gom lại hết vào trong ngày đó giao ước.
[1:54]Giống như trên chùa Phật Quang của chúng ta vậy. Thầy nói a tăng ni mà chết ngày nào thì chết, nhưng chỉ duy nhất chọn một ngày 14 tháng 7 làm giỗ, không có làm ngày giỗ khác cho nó gọn một lần. Ai chết ngày nào đó thì chết, còn ví dụ đúng ngày người đó chết thì cúng miếng cơm bình thường. Còn ngày giỗ đàng hoàng là cứ ngày 14 tháng 7. Mai mốt không biết rồi diễn dịch ồ chư tăng ni chùa Phật Quang hứa canh đúng 14 tháng 7 là nhập Niết bàn, mai mốt họ đồn ra như vậy, thực sự không phải, đó là chỉ chọn cái ngày giao ước thôi. Và ta tới bây giờ thì ta cũng tôn trọng cái truyền thống đó. Mà cái quan trọng là thế này, cái quan trọng là tại sao ta
[2:31]yêu quý cái ngày lễ Phật Đản hay ngày lễ Phật thành đạo, rồi ta về đây với nhau để cùng tôn vinh cái ngày đó bằng một nghi thức long trọng, cảm động, tại sao như vậy? Vì lòng chúng ta tôn kính Đức Phật, ý là như vậy. Ta biết ơn Phật về những lời dạy quý giá của Người đã cho chúng ta cái con đường đi giữa cái rừng rậm mê mờ. Ta thấy thế này, ví dụ bây giờ mình hồi xưa mà chưa có cái bản đồ Google ở trên điện thoại đó thì không dễ tìm nhà tìm đường đâu. Bây giờ ta đi đến thành phố Vinh rồi, vì ta muốn hỏi chùa thầy Châu Phong ở đâu không dễ tìm phải không ạ? Bắt đầu phải hỏi rất nhiều người. Mà cái hoàn cảnh nó không có gì nguy hiểm,
[3:22]ban ngày ban mặt, đường sá mọi người đi qua đông đúc, mà có ai chỉ đường cho ta thì ta cũng rất là biết ơn, không phải đi quanh co nhầm đường lạc lối, đó là ta đã biết ơn rồi. Bây giờ lỡ khi ta lạc vào một khu rừng rậm có thú dữ, không thấy ánh mặt trời và nếu mà đi lạc vài ngày trong đó rồi chắc chắn chết vì đói, nếu không bị thú ăn thì cũng chết vì đói và khát. Thì nếu lúc đó bỗng nhiên có một cái người tiều phu họ xuất hiện, họ nói: "Thôi đi theo tôi tôi chỉ cho, tôi dắt đường đi." Thì mình làm sao mình đối với cái người tiều phu đó làm sao? Biết ơn vô cùng, đó là ơn cứu mạng chứ không phải là ơn bình thường.
[4:03]Nó không phải là cái chỉ đường trong một thành phố nữa, mà đó là ơn cứu mạng. Ta mang ơn rất nhiều, ta mang ơn nhưng mặc dù về chia tay nhau đi rồi, mình ra khỏi khu rừng rồi, nhưng mà suốt cuộc đời mình nhớ cái người tiều phu mà dắt mình ra khỏi khu rừng rậm mình bị lạc lối mê mờ đó. Mà nếu trên cái đường đi cái người tiều phu đó bỗng nhiên nói chuyện với mình những câu chuyện về đạo đức, về minh triết, về đạo lý thì mình làm sao? Cái suy nghĩ của mình đối với người tiều phu đó làm sao? Thì ngoài cái lòng biết ơn đã cứu mạng, trong đó cái tâm kính trọng cái người tiều phu đó vượt bực lên gấp mười lần.
[4:43]Mới biết đây không phải là cái ông tiều phu mà đi đốn củi bình thường, mà đây là một gì? Một nhà ẩn sĩ, một hiền triết nào đó họ họ ẩn dật, họ không có bon chen với cuộc đời. Vậy thôi, may mắn mình gặp được một cái người dắt mình ra khỏi khu rừng dày và lại còn nói những điều đạo lý cho mình nghe trên cái đường đi như vậy thì vừa biết ơn mà vừa tôn kính. Và chia tay nhau rồi mình vẫn nhớ mãi, mà nếu sau này có cơ hội tìm về thăm thì mình sẽ tìm về thăm. Là như vậy, cái tình cảm nó dâng cao lên rất là nhiều. Rồi còn bây giờ ví dụ, ví dụ mình đang nghèo khổ loay hoay một gia đình phải nuôi, ruộng lúa thì thất bát,
[5:27]mà nếu mà cái nguy cơ kéo dài nữa thì cái số tiền mà dành dụm chỉ còn ăn được khoảng ba tháng nữa là hết là gia đình có thể nguy cơ bị đói. Giờ bỗng nhiên có một người họ vô tình gặp gỡ cái mình than, mình nói: "Bây giờ không biết chuyện chi mần ăn, cái lương thực thực phẩm dành dụm đã gần hết." Bỗng nhiên người đó nói: "Thôi thôi, anh đi theo tôi. Tôi chỉ cho anh, tôi chỉ cho anh là anh bây giờ anh đi qua sông, anh qua bên Hà Tĩnh á, bên đó có cái có cái món này anh mua anh đem về Nghệ An anh bán." Vậy đó, mỗi ngày anh cũng sẽ kiếm được một ít tiền. Thì cái mình nghe lời cái họ dắt mình đi vài lần mình quen
[6:04]rồi mình tự đi được, cái bỗng nhiên mình có thu nhập, mình cứu được cả cái gia đình mình, cả cái sự sống mình. Thì cái lòng mình sao? Rất là biết ơn họ phải không ạ? Cái người mà chỉ mình cái con đường, một cái sinh kế để làm ăn. Thì bây giờ vậy ví dụ đất nước mình chìm trong cái nô lệ, nhục nhã, nằm trong cái tay ngoại bang, họ muốn cho mình sống thì mình sống, họ muốn giết thì họ giết. Bây giờ có một người dẫn dắt cả một cái dân tộc đứng lên giành độc lập, à thế là ta giành lại được độc lập, tự do và từ đây người dân chúng ta cứ sống trong luật pháp của quốc gia, không còn sống lệ thuộc vào cái tình cảm của
[6:44]ngoại bang nữa, không còn phải là cái tên đó nó cai trị mình là nó muốn vui thì nó cho mình sống, nó buồn nó đem mình ra nó giết, không có nữa. Bây giờ mình được sống trong một đất nước hòa bình độc lập thống nhất, mà làm cái gì cũng có luật pháp, cứ tuân thủ luật pháp. Hễ sai thì luật pháp trừng trị, mà khen thì luật pháp không có khen, khen thì không biết ai khen nhở? Làm đúng thì chắc là Ủy ban Mặt trận gì đó khen.
[7:13]Thì cái ơn mà mình nghĩ tới cái người mà những người lãnh đạo mà dẫn cả một dân tộc đứng lên như vậy lớn không ạ? Lớn vô cùng. Rồi bây giờ nếu có một con người đến với trần gian mà cả cái trần gian mê mờ tăm tối nghĩ bậy nghĩ bạ, hay là bây giờ nói trời sao năm nay cái trời hạn hán quá cái sợ là cái mùa màng không trúng, cái này là chắc tại cái ông thần, ông thần mưa, ông thần mùa màng, ông thần lúa ông không cho. Thế bây giờ làm sao phải năn nỉ ổng, mà năn nỉ nói miệng ổng không nghe, thế là phải phải lấy lòng ổng bằng cách là đem một bầy trâu ra giết, một bầy cừu ra giết, thậm chí nói có vẻ ông có vẻ cũng chưa vừa lòng
[7:54]chưa thấy mưa, thế là đem vài cô gái ra đốt tế cho ổng. Giữa một cái tà kiến nó ác độc mà sai lầm như vậy, bỗng nhiên có một người đến với trần gian này nói về luật nhân quả. À tất cả mọi chuyện trên đời này đều do luật nhân quả chi phối. Ta làm điều sai thì ta sẽ chịu cái quả báo khổ, ta làm điều đúng ta sẽ được cái niềm hạnh phúc. Nên bây giờ nếu trời hạn hán thì đừng có làm bậy tiếp, mà hãy làm những điều phúc lành nha. Hãy cầu nguyện, hãy yêu thương nhau, hãy tử tế với nhau. Đó là còn chút gì giúp nhau được cứ ráng mà giúp. Cái vậy nó động lòng trời bỗng nhiên mưa đến sớm một chút, chứ không còn bị hạn hán nữa.
[8:39]Thì đó là cái nhân quả. Rồi ví dụ như cái người đó nói tiếp cho ta nghe thế gian này là luân hồi, là đau khổ. Làm gì làm rồi cứ tái sinh trôi lăn. Tái sinh trôi lăn nay làm điều tốt mai làm điều ác, bữa nay là xấu mai làm điều thiện, cứ đắp qua đổi lại đắp qua đổi lại rồi luân hồi tái sinh cứ như vậy hoài. Mà trong cái luân hồi cay đắng đó ta không lường được là cái cái nhân duyên của ta với mọi người. Ví dụ như vậy, có cái người đến than với thầy cái người cứ bị chồng đánh, chồng đánh nói những câu thậm tệ mà không thể bỏ được. Hỏi thầy thầy nói: "Tại xưa đi cày ruộng cứ đánh con trâu cho đã đi.
[9:22]Cứ cầm roi mà đánh nó cho nó quen tay cho đã tay đó. Cứ bốp bốp, nó đang kéo thì cũng đi bình thường cũng vỗ nó cái bốp, vậy đó. Mà cả một đời trâu như vậy là cứ mà đánh nó rồi thậm chí có những lúc chửi bới, hăm giết và thậm chí đúng là nghèo quá đem bán nó giết thịt luôn cũng có, hoặc là giết thịt ăn luôn cũng có. Bây giờ mắc nợ nó trở nên làm chồng, gặp mặt mình là nó đánh mà bỏ nó không được á, tại còn mắc nợ nó." Thế là thế giới này là như vậy. Sinh tử luân hồi là như vậy, nên những người mà ta yêu thương chưa chắc phải là ta yêu thương đâu mà nhiều khi đó là món nợ của ta. Rồi luân hồi nó cứ như vậy, không biết đâu là đâu, không biết sự thật là như thế nào.
[10:01]Giờ có một người nói với ta rằng cái hạnh phúc tối thượng chính là thoát khỏi luân hồi sinh tử này để đạt được một sự giác ngộ tuyệt đối phủ trùm cả vũ trụ, thấu rõ hết mọi đạo lý, chân lý bí mật của cái vũ trụ này thì đối với con người đó ta làm sao? Cái lòng của ta đối với người đó làm sao? Cái lòng của ta đối với người đó làm sao? Nếu đem hết cả máu thịt mình để cúng dường ta làm sao, cũng không tiếc thân mạng đúng không ạ? Cái lòng tôn kính của ta đối với người đó là tuyệt đối là như vậy. Vì vậy trong cái thế giới này
[10:45]có nhiều hạng người từ xấu lên đến tốt, tốt nữa, tốt nữa, tốt nữa, tốt đến cực kỳ tốt luôn. Phần xấu thôi hôm nay ta không nói. Ta sẽ nói ba hạng người tốt trên cuộc đời này hôm nay. Người thứ nhất là người thiện, tức là thiện nhân. Người thứ hai là người vĩ nhân và thứ ba là thánh nhân. À ta nói về ba hạng người này. Rồi ta xem mình là hạng nào trong ba hạng này nha. Ví dụ như khi thầy đã định nghĩa người thiện nhân là như thế này thế này, cái mình thấy chưa đúng với tôi, tôi cao hơn, cái thầy sẽ định nghĩa vĩ nhân là như thế này thế này. Cái mình thấy ờ cái này đâu cái này mới đúng với tôi nè,
[11:27]đó thì mình hãy chọn cái nè, mình mình tự nhận mình là vĩ nhân, hoặc là thầy sẽ định nghĩa là đây là thánh nhân thế này thế này, mình nói à cái này đúng là cái này mới là tôi nè, thì mình sẽ nói là từ đây mình xưng mình là thánh nhân nha, từ đây thánh nhân, rồi sau đó có xe cứu thương tới chở mình vô bệnh viện tâm thần.
[11:51]Thiện nhân là gì? Thiện nhân là người người thiện, người không làm điều ác, người sống tử tế, có đạo đức, dĩ nhiên là chưa phải tột đỉnh, chưa phải hoàn hảo. Nhưng lòng họ có một đạo đức trong một chừng mực và cái điều tốt trong tâm họ nó chiếm tỉ lệ cao hơn cái điều xấu trong tâm họ. Ví dụ như là cái điều xấu trong tâm họ chỉ có ba phần mà bảy phần là điều điều tốt. Mà thưa các bà bảy phần tốt đó nó kiềm chế được ba cái phần xấu. Cho nên ta nhìn ở bên ngoài ta không thấy họ làm điều gì xấu cả. Vì điều xấu còn trong tâm á chứ không phải hết đâu, nhưng mà họ làm sao? Họ giằng ép được, kiềm chế được.
[12:37]Đó là người thiện đó. Nói ví dụ thế này,
[12:43]người nào thấy gái đẹp không mê?
[12:48]Bản năng tự nhiên, ai cũng thích cả. Nhưng mà có người thích rồi làm bậy. Tìm cách tiếp xúc, tán tỉnh, dụ dỗ, thậm chí là gì? Vi phạm luật pháp, phạm tội ác luôn đối với cái người nữ kia. Thậm chí mà cái người nữ kia thậm chí còn nhỏ, mình cũng vi phạm tội ác luôn. Đó là cái gì? Đó là cái xấu ở trong tâm nó nhiều quá và cái tốt ở trong tâm nó không đủ sức mà khống chế cái xấu, thế là họ làm điều bậy, làm điều ác, làm điều xấu, vi phạm pháp luật luôn. Còn cái người thiện á họ 70 bảy phần là tốt, ba phần là xấu, bây giờ họ cũng động tâm trước cái người đẹp nhưng mà làm sao? Họ dằn được, họ kiềm chế được, họ có cái suy nghĩ của họ,
[13:36]nói ờ không nên, à người ta có gia đình, người ta có danh dự, người ta có tương lai người ta, mình có gia đình, mình có danh dự, mình có tương lai của mình. Cái điều mình vừa thích trong tâm nó chỉ là một điều không chuẩn mực và họ kiềm chế lại. Thì như vậy là cái điều tốt họ đã thắng được cái điều xấu nên họ không làm điều điều xấu và ta nhìn cái cuộc đời của họ rất là bình thản, không có làm điều gì sai. Nhưng điều điều xấu vẫn còn ở trong tâm họ chứ chưa có hết. Ví dụ bây giờ ta nghe cái ông hàng xóm ông vừa mới trúng Vietlott 60 tỷ, ta nghĩ gì? Ta nghĩ gì? Khai thật rồi nghen. Tất cả mọi người đều nghĩ ước gì mình cũng sao?
[14:18]Cũng trúng được như vậy, đúng không ạ? Trúng như vậy. Thì nhưng mà sau đó thì ta làm sao? Nói thôi, trời cho ai nấy được chứ cái này biết đâu mà mà tìm. Thôi mình nghĩ thoáng qua cái rồi mình bỏ, không nghĩ tới nữa. Đó là cái điều thiện, điều tốt ở trong tâm nó thắng được cái tâm tham lam. Còn cái người xấu á, nghe ông hàng xóm trúng 60 tỷ rồi, ta suy nghĩ cái gì? Mình mua thì không trúng rồi nhưng mà tìm cách lấy, suy nghĩ ngày đêm nha. Đến gặp anh Vinh bàn bạc rồi thêm đó, lên kế hoạch đồ đầy đủ đúng không ạ? Đó là cái xấu nó lấn cái cái tốt và cứ chăm chăm để đi làm cái điều tội lỗi. Còn cái người thiện là không phải họ hết xấu đâu,
[15:02]nhưng mà cái tốt ở trong tâm nó nhiều nên nó giằng ép được, nó kiềm chế được mọi cái hành vi, ý nghĩ xấu lại, nên ta nhìn họ, ta thấy họ không phạm lỗi gì hết, sống đi qua một đời rất là bình yên. Nhưng mà đừng nghĩ là họ hết xấu rồi nha. Nó còn trỏng á, nhưng mà kềm lại được, đó là người thiện. Và cái người thiện này do bảy phần tốt, ba phần xấu, cho nên họ thường có khuynh hướng là giúp đỡ mọi người. Ừ hễ là gặp ai giúp cái gì được thì thì giúp, mà giúp rồi sau khi nhớ lại cũng hơi tiếc tiếc, là do cái xấu nó còn ba phần á, cái nó khiến ta tiếc. Ví dụ như cái cái người kia họ cất nhà, họ chạy qua nói:
[15:44]"Anh tôi nói thật anh, bây giờ tôi cất cái nhà lên tới mái rồi mà bây giờ lên tới nơi mái rồi bây giờ thiếu mất là là mấy chục tấm tôn, hết tiền." Cái mình mới là biết đi chùa, mình nói: "Thôi được anh yên tâm, tôi giúp anh cái phần mấy chục tấm tôn này. Anh gọi đi, bao nhiêu rồi tôi trả tiền cho họ." Rồi họ mừng quá, họ rất cám ơn rối rít, thế là tôn chở về lợp cho xong cái nhà tốt đẹp rồi. Thì như vậy là tốt rồi, nhưng mà ban đêm nằm mình bắt tay lên trán mình nói: "Tự nhiên hết tốn hết mấy triệu nhờ." Thấy không? Đó, cái chút tiếc nó rớt lại chút, nhưng mà nhìn bề ngoài thì làm sao? Thì vẫn là một người tử tế với hàng xóm, giúp đỡ hàng xóm khi cần.
[16:23]Còn cái lúc nằm đêm mình tiếc thì không ai thấy, cái tâm xấu nó còn sót lại chút chút vậy, nhưng cũng là một người thiện, cũng là một người thiện. Nên cái người thiện này ta nhìn thấy họ trong cuộc đời là thế này: không làm điều gì sai, tại vì mới nghĩ sai là đã tự mình chiến đấu với mình rồi; thường hay giúp mọi người, giúp rồi có chút tiếc nhưng mà không sao, cứ giúp nữa, gọi là người tử tế. Và như vậy cái người thiện này là làm sao? Thiện nhân, một bậc thiện nhân là gì? Là người tốt, phải không? Hay giúp người. Và do mình không làm điều gì sai, do mình sống tử tế được thì nó phát sinh một cái hệ quả gì?
[17:09]Nó phát sinh một cái hệ quả là mình mạnh miệng mà nói về đạo đức cho mọi người. À ta mạnh miệng ta khuyên bảo người khác sống nhân ái, đạo đức, vị tha. Vì thế, một cái người thiện nhân xuất hiện ở đâu thì họ gây cái ảnh hưởng tốt đẹp vào vào trong cộng đồng đó là như vậy. Nên cái người hễ nơi nào có bậc thiện nhân thì nơi đó có nhiều sự tốt đẹp, tốt lành. Ảnh hưởng tốt người đó gây ra là cái mức độ tốt đẹp trong cái cộng đồng gần gần chung quanh mình, đó là một bậc thiện nhân nha. Vậy ở đây ai thấy mình là một bậc thiện nhân, giơ tay lên. Đúng tiêu chuẩn mình chưa? Được hai người giơ tay lên.
[17:56]Thầy nói về bậc thiện nhân mà chỉ có hai người giơ tay lên, thì như vậy những người còn lại là không đồng ý mình là thiện nhân. Thấy không? Bây giờ thầy nói tới vĩ nhân để xem bắt đầu những người còn lại có giơ tay không nha, tới vĩ nhân. Chữ "vĩ" nghĩa là gì? Vĩ là rất là lớn lao, lớn lao. Cái lớn lao này nó không phải lớn lao trên kích thước hình học, mà nó lớn lao trên khía cạnh tinh thần, ảnh hưởng xã hội. Vĩ nhân là một người thiện đó, phải là một thiện nhân, nhưng mà cái tỉ lệ tốt trong tâm họ nó tăng hơn, thế là có thể là thêm 85%.
[18:40]Cái phần xấu họ còn ít, một cái góc riêng, riêng một góc trời, còn những điều nhỏ nhỏ rất là riêng tư, bí mật. Miễn cái đó họ giữ riêng cho cuộc đời của họ, thì mình cũng không xâm phạm tới làm chi. Phần còn lại 85% là thiện là quá đẹp rồi phải không ạ? 85%. Ta nhớ nà, từ 70% nhích thêm 15% là một điều cực kỳ khó, rất là lớn, không phải dễ đâu. Nên từ 70% lên 85% con người này cực kỳ vĩ đại,
[19:16]Cái người vĩ nhân họ phải là một người tốt đó nè, nhưng mà cực kỳ có tài, vì họ thay chuyển trời đất được mà, họ thay đổi số phận của nhiều người trong thời đại của mình mà. Ví dụ như lúc người ta nghèo họ thay đổi xã hội giàu lên, lúc đất nước hoạn nạn họ làm cho đất nước vượt qua khó khăn, đất nước nô lệ họ làm cho đất nước trở thành độc lập. À ví dụ như thế giới đang chìm trong cái chiến tranh, họ có thể tác động cho thế giới hòa bình trở lại, là cái sức cái tài năng họ lớn và họ gây được ảnh hưởng mạnh mẽ vào trong không phải trong cộng đồng nữa mà vào trong cuộc đời, trong đất nước, trên thế giới này luôn.
[19:57]Những người như vậy ta gọi là vĩ nhân. Cái vĩ nhân họ đòi hỏi một cái đạo đức nên ta nói là 85% là người người tốt. Vĩ nhân đòi hỏi họ rất là có tài nên họ mới có những kế hoạch, những cái phương pháp làm việc làm thay đổi được cái cuộc đời của người khác, gây ảnh hưởng lên những cái cộng đồng lớn lao như cả một quốc gia, cả một cái thế giới này là vĩ nhân. Nhưng mà đặc biệt nữa còn cái nữa là cơ hội, đó là là thiên thời địa lợi nhân hòa đó, thiên thời tức là cơ hội. Vậy nhiều khi có tài thì có, nhưng mà cơ hội chưa tới cũng ngồi đó mà chờ. Ví dụ như Khương Tử Nha vậy, người cực kỳ có tài, nhưng mà ổng biết ổng chưa
[20:42]có thời, ổng ngồi đó ổng chờ, ổng cứ câu cá chơi vui mà. Ổng câu cá mà cái thấy ổng ngồi câu cá mà câu cả ngày không được con cá nào tại ổng không có lưỡi câu, ngồi chơi, ngồi đợi thời gian, đợi thời, đợi cơ hội. Mà đúng là 70 tuổi rồi thì mới có Văn Vương tới mời ổng về giúp làm tể tướng, một bước bước lên tể tướng liền vì cái tài của ổng lớn, người ta biết mà không có trước đó không làm gì được. Cũng là một vĩ nhân. Có tâm lo cho đất nước, có tài để thay đổi được cái cái cuộc sống của mọi người nhưng cũng phải đợi cơ hội. Cho nên nhiều khi ông bà ta hay nói là thời thế tạo anh hùng cũng là lý do này.
[21:25]Có tài, có tâm, tức là có tài rồi có đạo đức rồi, nhưng đòi hỏi phải có có cơ hội. Và một điều ta thấy rõ nơi những bậc vĩ nhân là gì? Là gây được ảnh hưởng lên lên nhiều người khác. Giống như hôm nay vậy, ví dụ ta nói Đức Phật là một vĩ nhân, phải không à, được không? Được, vì những lời dạy của Đức Phật, giáo đoàn của Đức Phật thành lập, kinh tạng Đức Phật đã để lại ảnh hưởng lên cuộc sống của chúng của chúng ta và ảnh hưởng lên cuộc sống của rất rất nhiều người trên Trái Đất này. Thậm chí có những triết gia họ nhiều khi không phải Phật tử, nhưng họ đã đọc kinh Phật đâu đó và họ cũng đã bị ảnh hưởng bởi lời dạy
[22:09]của Đức Phật vào trong cái triết học của họ, trong cái cuộc sống của họ. Và thậm chí, giờ rất nhiều những người giáo sĩ của các tôn giáo khác cũng vay mượn lời dạy của Đức Phật để mà họ truyền dạy tín đồ của họ. Vì sao vậy? Vì họ nhận ra rằng là nơi tôn giáo họ nó không đủ sức để thuyết phục con người trong cái thời đại hôm nay nữa, nên họ phải vay mượn đạo Phật, vì nơi đạo Phật có cái nguồn đạo lý là vô cùng tận, không bao giờ cạn, không bao giờ cạn. Kiến thức của những cái tôn giáo đó họ bị lệ thuộc vào khoa học. Khoa học cho họ biết cái gì thì họ vin vào đó để họ bổ sung vào cái giáo lý của họ.
[22:55]Như ngày xưa nói ờ trời đất trăng sao là Mặt Trời quay quanh Trái Đất, ban đêm cái thượng có có sao hiện ra, rồi có mây có gió thì và họ vin vào những kiến thức đó cái họ nói là cái này của Trời, của Thượng Đế, Thượng Đế cho Mặt Trời quay quanh Trái Đất, Thượng Đế thắp sao lên ban đêm cho con người, Thượng Đế làm mây làm gió làm mùa màng. Tức là họ lúc đó kiến thức có cái gì thì họ gán vào trong cái tín ngưỡng của họ. Cho đến khi mà cái khoa học tiến bộ lên, khoa học tiến bộ lên tới nhìn ra được thấy vũ trụ, các ngôi sao, tinh hệ, đủ thứ hết, thì họ lại tiếp tục ôm cái đó đưa vào tôn giáo họ: Cái này Thượng Đế của tôi tạo ra,
[23:33]Thượng Đế tôi tạo ra thiên hà, tinh vân, ngôi sao, đủ thứ. Rồi cái bắt đầu ta người ta nói rằng vũ trụ bắt đầu từ một vụ nổ, người ta nói: Không, Thượng Đế tôi tạo ra vụ nổ đó. Rồi khi mà người ta phát hiện trong cái con người là có những cái gen sinh học cực kỳ phức tạp giải mã về cái sự phát triển con người, nói: Không, cái đó Thượng Đế của tôi tạo ra. Tức là họ khoa học tiến tới đâu thì họ giành kiến thức đó vào trong tôn giáo họ chứ họ không thể đi trước khoa học. Lấy vô làm của mình, còn đạo Phật không cần, đạo Phật cứ đi trước, từ từ khoa học sẽ đi sau.
[24:13]Vào cái thời mà không ai thấy gì hết, Đức Phật đã nói có tám vạn bốn ngàn con vi trùng trong cái bát nước này, Đức Phật đã nói. Hoặc là từ thời xưa Đức Phật đã nói còn rất nhiều thế giới trong vũ trụ này và có những thế giới đó có những đấng giác ngộ, chứ không phải Đức Phật là một đấng giác ngộ duy nhất trong cái vũ trụ này. Mà thật những cái câu đó ngày xưa cực kỳ xa lạ nha, cực kỳ xa lạ với kiến thức, bây giờ khi khoa học tiến bộ lên rồi thấy Đức Phật nói rồi. Nhiều điều Đức Phật nói đến bây giờ ta vẫn chưa biết hết, ví dụ Ngài nói về luân hồi tái sinh thì rất nhiều cái bằng chứng trên thế giới đã thấy mà cũng chưa dám công nhận,
[24:51]ngày nào đó họ phải công nhận thôi vì chứng cứ đã đầy đủ rồi, và điều đó Đức Phật đã nói rồi. Nên trong đạo Phật của ta là một nguồn đạo lý chưa bao giờ cạn, chưa bao giờ cạn và gây nên ảnh hưởng lên trên nhân loại này, lên tinh cầu này, vào trong triết học khác, vào trong các tôn giáo khác luôn. Thậm chí có một lần có đứa bé gái hôm đó nó vào một cái nhà thờ, nó mua một cuốn cuốn sách của bên đạo Kitô, thì cái người người sơ dì phước mới nhìn thấy con bé này lạ. Tại sao ở cái vùng này sao lần đầu tiên thấy nó tới, mới hỏi là: Ủa, em là đạo gì mà đến đây mua cái sách Kitô? Nó: Dạ em đạo Phật. Cái cái dì phước:
[25:37]À tốt tốt, thôi tại vì khi đọc cái Phúc Âm những lời dạy của Chúa Giêsu cực kỳ ăn khớp với lời dạy của Đức Phật, mà Chúa Giêsu thì sống sau Phật 600 năm. Nên họ phải công nhận điều đó vì cái giáo lý của Đức Phật phủ trùm hết tất cả, giải thích được những chuyện của ngàn xưa và giải thích được những chuyện của ngàn sau. Nên chúng ta yên tâm đi theo Người, đi theo Đức Phật, và sự xuất hiện của Đức Phật là một điều kỳ diệu cho thế giới này. Chúng ta may mắn chọn lựa Người làm Thầy của mình để ta đi theo và không bao giờ phải hối, không bao giờ phải hối tiếc nữa. Ta may mắn. Còn có những người họ chọn một cái đường đi khác,
[26:23]đến khi họ tìm được đạo Phật rồi họ phải hối tiếc, họ đã lầm mất mấy mươi năm, bây giờ trở lại. Còn ta ngay từ đầu, ta đã tìm được đúng con đường, nhưng mà có chịu đi hay không?
[26:37]Chịu không? Hôm nay mới lết tới đây nha, tới đây dự lễ nha, rất là đáng khen đó. Đó là ta nói Đức Phật vĩ nhân bởi vì Người gây được ảnh hưởng lên trên toàn thế giới, nhưng dĩ nhiên không phải mọi chuyện cứ tốt đẹp như ta nghĩ. Vì sao vậy? Bởi vì qua mấy nghìn năm rồi, qua mấy nghìn năm rồi không phải tất cả những lời dạy của Đức Phật đều được thế hệ sau hiểu chính xác.
[27:12]Không phải như vậy. Cái lời dạy của Đức Phật đã bị hiểu sai dần, sai dần và thậm chí hiểu thấp dần, thấp dần. Ngay cái khái niệm Niết bàn diệt khổ của Đức Phật thôi, không mấy người đủ khả năng để hiểu cho tường tận, để hình dung cho tường tận. Vì đó là gì? Vì Niết bàn là một điều vượt ngoài sự suy nghĩ. Ta phải định tâm không còn suy nghĩ vẫn chưa hiểu được Niết bàn. Ta định tâm vắng bặt không còn một cái vọng tưởng nào chưa phải là Niết bàn. Ta diệt sâu hơn cái lớp vọng tưởng nó tới những cái tình cảm sâu ở bên trong, bí mật bên trong, cũng không phải là Niết bàn. Ta định tâm sâu hơn nữa, diệt hết những cái lớp tiềm thức
[27:54]bản ngã bí mật bên trong nữa cũng chưa phải Niết bàn. Ta phải gọi là vượt hết tất cả những vô minh chấp ngã nha, tan vỡ hết tất cả, cực kỳ sâu thì mới là Niết bàn. Nhưng với cái tâm mà đang suy nghĩ vọng tưởng của chúng ta mà để có thể hiểu được cái cái trạng thái của tâm mà thanh tịnh vượt hết tất cả những tình cảm, tâm thức, tiềm thức, khuynh hướng, bản năng, vô minh, chấp ngã ta hiểu không tới, đúng không à? Hiểu không tới, cho nên bây giờ nói Niết bàn là gì, không ai hiểu. Và không ai hiểu thì hiểu sao? Hiểu sai. Mà hiểu sai thì sao? Hiểu sai thì ta giải thích lại người khác sai. Hiểu sai thì ta tu sai.
[28:40]Đó là điều rất là đáng buồn cho thế hệ ngày hôm nay. Hầu hết chúng ta hiểu không đúng lời Phật dạy và đó là lý do ta tu sai lời Phật dạy. Cách Phật 2.500 năm, đây là điều rất đáng buồn. Chỉ khi nào có một bậc Thánh nào đó xuất hiện trở lại, một bậc Thánh lỗi lạc nào xuất hiện trở lại giải thích lại hết, làm gương lại hết, làm sáng tỏ lại hết lời dạy của Đức Phật thì lúc đó liệu may là cái ý nghĩa sâu xa của Phật dạy trong các kinh sẽ được phơi bày, được thắp sáng trở lại. Chớ hiện nay là cái lời nói là Ngài dựng đứng lại những gì đã bị quăng ngã nha, phơi bày những gì đã bị che giấu, chỉ đường cho người lạc lối, đem ánh sáng vào nơi bóng
[29:28]tối cho người ta thấy được cảnh vật. Cái điều đó là là ước mơ hồi xưa những người khi ca tôn xưng Đức Phật, ngày hôm nay ta vẫn phải chờ đợi điều đó trở lại. Dựng đứng gì đã bị quăng ngã, phơi bày những gì đã bị che giấu, chỉ đường cái khu rừng rộng mà ta mới bị lạc lối, đem ánh sáng vào nơi tăm tối cho mọi người được trông thấy rõ ràng lại mọi cảnh vật. Đây là điều ta vẫn chờ đợi và vẫn ước mơ, chớ ta đã không còn hiểu đúng chính xác lời dạy của Phật nữa đâu. Ví dụ ta vẫn thường nghe nói về Tam Vô Lậu Học: Giới, Định, Tuệ. Ta vẫn nghe đi nghe lại, nghe đi nghe lại. Nhưng ngay cái chữ Giới đầu tiên ta không hiểu
[30:09]hết và cái Định cũng không hiểu luôn, Tuệ: bó tay. Vì không hiểu được ba điều này ta tu đi chỗ khác, ta đi lạc tùm lum hết trơn. Bây giờ ta phải tìm lại cái gốc Giới - Định - Tuệ. Nói tám vạn bốn ngàn pháp môn, nói gì đó nói, nhưng phải chung đồng lại về Giới - Định - Tuệ. Chớ đừng có nói là tám vạn bốn ngàn pháp môn là muốn tu gì đó tu, làm cho đạo Phật bị chia rẽ hết, không có được. Tám vạn bốn ngàn pháp môn nhưng phải quy đồng về với Giới - Định - Tuệ. Hôm nay ta không nói về Giới - Định - Tuệ vì không có thời gian. Nhưng mà ta nói một điều rằng là ta cần phải tìm lại chính xác cái ý nghĩa lời dạy của Phật.
[30:56]Hôm nay là ngày ngày Vesak là như vậy. Thì ta gọi Đức Phật là vĩ nhân, vì Ngài gây ảnh hưởng tốt đẹp lên cái trái đất này. Cũng như ta gọi Bác Hồ là vĩ nhân, bởi vì Người đã thay đổi cái vận mệnh của một quốc gia, mà trước đó nhiều người không làm nổi. Ờ, trước đó nhiều người cũng muốn làm mà làm không nổi, tại Pháp giỏi quá. Nói: "Pháp nó cai trị mình rồi, đánh không nổi." Vì sao vậy? Nó giỏi quá. Súng ống nó giỏi nè, quản lý nó giỏi nè, tình báo nó giỏi nè, kinh tế nó giỏi nè, giáo dục nó giỏi nè, kỹ thuật nó giỏi nè, mình đụng đâu thua đó, đụng đâu thua đó. Và nó có một hệ thống gì? Hệ thống những người dân trung thành với Pháp. Chết như vậy!
[31:39]Dân Việt Nam mà lại đi trung thành với Pháp. Nên những người nghĩa quân kháng chiến đứng lên đánh là bị Pháp dẹp tan trong vài ngày. Bao nhiêu anh hùng mà ta thờ, bao nhiêu anh hùng mà ta để lại tên cho những con đường chỉ là những hoài niệm của sự thất bại. Nhưng mà lại có một con người vậy, làm cho ta hơi tự hào là con người xứ Nghệ
[32:02]đã đứng lên làm được cái điều mà nhiều người trước đó không làm được, thay đổi vận mệnh của một dân tộc này. Và từ đó, đất nước ta hồi sinh.
[32:15]Từ đó, bình minh sáng dậy trên cái mảnh đất Việt Nam thân yêu này.
[32:24]Và rồi từ từ cái đó cái chế độ mà Người đã tạo dựng kéo dài đi qua đi qua dần dần dần dần lại lọt vào trong cái thời điểm mà đúng sấm ký của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm luôn. "Hồng Lam ngũ bách nghinh thiên hạ, Hưng tổ diên trường ức vạn xuân." Ông Trạng Trình để lại cái câu đó: "Hồng Lam ngũ bách nghinh thiên hạ." "Hồng Lam ngũ bách nghinh thiên hạ", tức là cái chế độ mà do cái con người từ cái xứ Hồng Lam này dựng nên, 500 năm sau của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm là nơi mà đón cả cái thế giới này tìm về. Ta thấy đúng chưa? Đúng chưa? Rồi.
[33:11]Mà 500 năm sau là lọt vào năm 199 mươi mấy đó, tám mươi mấy chín mấy là bắt đầu ta đổi mới đó, là: "Hưng tổ diên trường ức vạn xuân", từ đây về sau cứ hưng thịnh mãi mãi. Cái lời sấm ký kỳ lạ đó rất là làm cho chúng ta tràn trề hy vọng, một cái con người đã là cái sấm Trạng Trình đã nói như vậy. Thì bây giờ ta thấy nè có những cái hội nghị APEC, lãnh tụ các nước đều đều tìm về đây. Rồi nhiều người ở nước ngoài, nói Việt Nam, Việt kiều đi rồi về đây định cư là chuyện bình thường, rất nhiều người nước ngoài về Việt Nam ở, làm ăn. Ít nhất cũng đi dạy tiếng Anh cũng sống được. Chứ không đi dạy sao sống?
[33:50]Không được. Và nhiều người sao? Nhiều người vừa kiếm sống đất nước Việt Nam mà vừa đi nhặt rác giùm cho người Việt Nam. Tại người Việt Nam thích xả rác quá đi. Ở đây ai là người đã từng xả rác ngoài đường giơ tay lên? Thầy bắt đi quỳ nhang hết á! Nha! Làm sao á khi mà hồi nãy thầy đứng trên khách sạn Mường Thanh, thầy nhìn xuống, thầy thấy đường phố thành phố Vinh rất đẹp, rất sạch. Cho nên thầy hứa trong lòng là hôm nay khi thầy giảng cái bài ở đây, thầy sẽ khen người dân thành phố Vinh là người giữ gìn thành phố rất đẹp, rất sạch. Nhưng, but! Trên đường thầy đi từ Mường Thanh về đây, trên con đường đi người ta để
[34:30]rác dài dài dài dài theo trước mặt nhà, làm cho thầy collapse, sụp đổ. Vỗ tay đi, vỗ tay đi!
[34:46]Từ đây nha, dân Hồng Lam không có được mà xả rác ngoài đường nha. Mà thấy rác là phải phải nhặt lên. Có chịu không? Hứa không? Thề không? Thề nha! Hôm nay có Vesak, có Phật đây nha. Thề: "Con là dân Hồng Lam, ngũ bách nghinh thiên hạ đây, con thề thấy rác đâu, nhặt đó." Bởi vì sao? Bởi vì thấy rác mà chẳng nhặt lên thì con người đó làm nên chuyện gì. Nha, nhớ như vậy.
[35:19]Có thề không à? Có năm người thề à. Nói lại! Bắt phải có Phật đây bắt phải thề hết. Thấy rác phải nhặt lên và tuyệt đối không bao giờ xả rác ngoài đường. Có thề không? Rồi nha! Phật chớ Phật chứng minh rồi đó. Ai mà vi phạm lời thề thì sao? Hôm nay đã thề rồi mà còn đi ra ngoài đường thấy rác không nhặt thì chuyện gì xảy ra với mình? Cũng không có chuyện gì đâu, chỉ có trời mưa thì dặn ở nhà đừng đi ra ngoài nha. Vậy thôi, đó. Hôm nay thề rồi mà vi phạm thì làm ơn là hễ trời mưa thì đừng đi đâu ra ngoài nha. Thầy dặn rồi đó, ráng chịu à. Như vậy á, thầy vừa nói là người thiện nhân ha, là cái người tốt nhiều trong tâm,
[36:06]tử tế với mọi người, gây được một ảnh hưởng tốt đẹp trong cái cộng đồng quanh mình. Vĩ nhân là những người tốt hơn rất nhiều, tài năng rất là lớn và cũng có cơ hội và gây được ảnh hưởng rất lớn cho cho xã hội, cho thế giới, cho đất nước. Đó, thầy đã định nghĩa ha, thiện nhân và vĩ nhân. Vậy hồi nãy thầy hỏi ai ở đây thấy mình là người thiện nhân thì hai người giơ tay. Vậy ai thấy mình là vĩ nhân thì giơ tay xem?
[36:38]Chớ không phải là nguyên cái phần còn lại là vĩ nhân hả? Không phải à? Tưởng là chê thiện nhân rồi đòi chọn vĩ nhân chớ. Bây giờ thầy nói tới thứ ba là bậc thánh nhân ha, bậc thánh nhân.
[36:55]Thánh nhân thì cũng theo cái tiêu chuẩn đó, nhưng mà cái thiện tâm của những vị đó họ lên tới suýt soát là 98%. Chớ ta đừng nghĩ thánh nhân là tuyệt đối, thánh thiện không có đâu, họ vẫn còn sót một ít. Vì chỉ khi tới A-la-hán thì mới hoàn toàn perfect là 100%. Còn cái bậc thánh coi cho vẫn còn sót lại một góc nhỏ nào đó, vẫn có những sơ suất chớ không phải là hoàn toàn. Thánh nhân Nhưng mà tới 98% là khủng khiếp lắm rồi, phải không à? 98% là cuộc đời đó đẹp như như là một giấc mơ rồi. Nghĩa là mình nhìn vào cuộc đời của người đó không bao giờ mình thấy cái tì vết nào cả.
[37:43]Nếu có lỗi người đó tự biết hoặc là Phật biết, chớ còn đừng có hòng ai biết. Nếu mà đạt được tới cái mức độ tốt đẹp, thánh thiện trong tâm mình, cái đạo đức trong tâm mình mà 98% rồi thì như một cái ánh mặt trời giữa cuộc đời này. Thêm một yếu tố nữa là khi mà đạo đức mà đạt tới mức độ đó rồi thì tự nhiên cái trí tuệ họ rất là sáng. Và cái trí tuệ sáng đó ta cũng gọi là tài năng. Nên thánh nhân là buộc phải có tài năng. Căn bản của thánh nhân là đạo đức gần như tuyệt đối. Và chính vì cái đạo đức gần như tuyệt đối đó nên cái trí tuệ của vị đó cực kỳ sáng tỏ. Mà trí tuệ cực kỳ sáng tỏ có nghĩa là gì?
[38:31]Là cái tài năng của người đó cũng rất là là cao. Nên đã là thánh nhân rồi vừa có đạo đức, vừa có trí tuệ, vừa có tài năng. Mà một người vừa có đạo đức, vừa có trí tuệ, vừa có tài năng thì họ có gây được ảnh hưởng lên mọi người không? Bắt buộc, bắt buộc. Không bao giờ có chuyện một bậc thánh nhân mà sống lặng lẽ ở đâu đó hết cuộc đời rồi chết, không bao giờ có chuyện đó. Nếu ta gặp một bậc ẩn sĩ họ hiền lành, thánh thiện, họ chứng được thiền định, có phép lạ, có thần thông, rồi họ ẩn trên non cao, rất khó để tìm đến họ, xin đừng gọi họ là thánh nhân.
[39:23]Nha, không được gọi họ là thánh nhân. Họ có thể là một thiền sư, họ có thể là một người chứng được thiền, nhưng không thể là một bậc thánh nhân. Tại vì sao? Tại vì một bậc thánh nhân thì cái đạo đức của họ gần như là perfect. Mà perfect như vậy thì cái lòng từ bi sao? Cái compassion là sao? Là limitless, vô giới hạn, họ yêu thương được mọi mọi người. Tại sao mà thầy hay pha pha tiếng Anh vậy? Thì thầy nhắc nhở nhẹ, nhắc khéo mọi người ráng mà học tiếng tiếng Anh. Già vẫn phải học tiếng Anh nha.
[40:11]Vì mình là "Hồng Lam ngũ bách nghinh thiên hạ" mà, mình đón cả thế giới về, đón cả thế giới về cái mình gặp người ta mình chỉ chỉ trỏ trỏ trỏ trỏ quơ quơ vậy? Được không? Không được nha. Mình là người nghinh thiên hạ, đón cả thế giới về đây thì mình phải sao? Nói tiếng Anh như gió nha. Mà muốn nói tiếng Anh như gió thì phải sao? Học.
[40:34]Ai mà không học tiếng Anh thì con người đó sẽ thành bơ vơ. Khi một bậc thánh nhân với cái đạo đức cao tột thì cái lòng từ bi của họ rất là lớn, mà lòng từ bi lớn rồi lúc nào cũng nghĩ đến lợi ích của chúng sinh. Nhớ như vậy. Đây là cái chìa khóa của một bậc thánh. Một bậc thánh không bao giờ sống vì mình. Một bậc thánh hít thở, ăn uống vì chúng sinh, không có vì mình. Nhớ như vậy. Khi bắt đầu họ chứng được Tu-đà-hoàn họ đã được cái tính chất đó rồi, là không có sống cho mình nữa.
[41:14]Không bao giờ có chuyện một bậc thánh nhân mà sống lặng lẽ, không ai biết, không bao giờ có chuyện đó. Nhớ đây là ta phân tích như vậy. Ví dụ như vị đó có thể ẩn tu một thời gian thì được, chứ không có chuyện ẩn tu suốt đời. Ẩn tu suốt đời thì là cái gì đó chứ không phải thánh nhân. Người thánh nhân họ có thể ẩn một thời gian, nhưng sau đó rồi thì phải gây ảnh hưởng tốt đẹp lên cuộc đời. Và cái gây cái ảnh hưởng tốt đẹp lên cuộc đời đó chưa chắc bằng một vĩ nhân. Vì vĩ nhân cái số phận họ lớn lắm, cái nhân quả nhiều kiếp họ rất là lớn, nên khi họ xuất hiện là một vĩ nhân rồi, cái ảnh hưởng họ gây lên triệu triệu triệu
[41:57]người trên cái hành tinh này, thậm chí lên tỷ tỷ tỷ người lên hành tinh này. Còn một bậc thánh nhân thì chưa chắc họ có cơ hội để mà gây ảnh hưởng được lớn như vậy, nhưng họ vẫn gây ảnh hưởng. Rồi đến khi họ chết đi rồi, cái ảnh hưởng đó tiếp tục làm sao? Tiếp tục tồn tại, lan truyền lan truyền, rồi cuối cùng cũng gây ảnh hưởng cực kỳ lớn trên trái đất này. Đó là cái cái tính chất của một bậc thánh nhân là như vậy. Giống như ngày xưa Lão Tử á. Lão Tử à là không bao giờ có tài liệu nào nói ổng có học trò. Đó thấy. Có một truyền thuyết nói rằng Khổng Tử gặp Lão Tử. À và cái truyền thuyết đó cho đến ngày hôm nay vẫn bị
[42:45]nghi ngờ đây là một câu chuyện bịa của bên Đạo Lão. Những người tu theo Đạo Lão họ đã bịa một câu chuyện là Lão Tử gặp Khổng Tử. Và sau đó, sau cuộc đối đáp rồi thì Khổng Tử đi ra mới nói với các môn sinh của mình, "Con kỳ lân ta biết nó từ đâu tới, đi về đâu. Con sư tử ta biết nó từ đâu tới, đi về đâu. Nhưng con rồng nó khi ẩn khi hiện ta không biết. Lão Tử chính là cái con rồng mà ta không biết đầu, không biết đuôi, không biết vết tích, không biết tâm thức của người này." Là ổng ca ngợi Lão Tử. Và cái câu chuyện đó tìm không ra, tìm không ra tài liệu nào có, chỉ trong cái Đạo Lão mới có nên người ta nghi ngờ.
[43:30]Còn thật sự Lão Lão Tử dạy ai? Không có. Không thấy dạy ai. Và chỉ có một câu chuyện là Lão Tử mới cỡi một con hoàng ngưu, tức là con bò bò vàng á, đi về phía Tây Tạng, đi về phía Tây. Khi tới gặp ông quan giữ thành, thì trong một vài câu nói đối đáp thì ông quan giữ thành đó mới phát hiện ra đây là một vĩ nhân, một thánh nhân. Và mới nói rằng, "Ngài đi rồi không biết là chừng nào mới gặp. Thôi ngài hãy viết vài điều để lại cho hậu thế." Thì Lão Tử mới ở lại viết vài trang thành cái cuốn gì? Đạo Đức Kinh. Đến ngày nay vẫn còn được mọi người truyền tụng, xem, đọc, ca ngợi. Và nhiều cái triết lý sống rất độc đáo từ nơi cái cuốn Đạo Đức Kinh đó.
[44:23]Ví dụ như ngay câu đầu ổng nói cái này, "Đạo khả đạo, phi thường đạo." Ai hiểu được khen hay. "Danh khả danh, phi thường danh." Đạo tức là cái chân lý đó. Khả đạo, có thể nói tới được, có thể nói ra được. Phi thường đạo, không phải là cái đạo tuyệt đối. Cái đạo mà đã nói ra được rồi thì chưa phải là cái đạo tuyệt đối, tại cái đạo tuyệt đối không nói được. "Danh khả danh, phi thường danh." Một cái một cái danh xưng, một cái điều vĩ đại mà có thể gọi tên được thì đó chưa phải là một điều vĩ đại tuyệt đối. Những cái câu nghe rất là lạ tai, gọn, nhưng mà mình suy nghĩ mình phải tư duy nát đầu nát óc rồi mới từ từ hiểu được.
[45:11]Hoặc cái câu nói nổi tiếng là, "Tại sao trăm sông đổ về biển? Bởi vì biển thấp hơn trăm sông. Cho nên các con sông đều phải đổ về biển." Cái câu đó ta nghe rồi ta hiểu được điều gì? Ta hiểu được một điều, nếu mà ta cúi đầu trước mọi người, ta tôn trọng mọi người thì tất cả cái tình cảm, tài năng của mọi người sẽ đổ về nơi tâm hồn của ta. Nên cái người khiêm hạ, biết tôn trọng mọi người sẽ luôn luôn được nhiều ích lợi, nhiều phúc báu. Đó là những câu ngắn ngắn của Đạo Đức Kinh. Thì đó, chỉ có cuốn đó để lại cho ông quan giữ thành, rồi ổng đi mất luôn, tới bây giờ cũng chả biết ổng chết lúc nào.
[45:54]Nhưng cái cuốn đó nó từ từ từ từ từ từ chinh phục cả thế giới ngày nay. Nước nào cũng phải có cuốn Đạo Đức Kinh trong cái thư viện của mình để đọc. Ghê như vậy. Là thánh nhân là như vậy, họ vẫn phải gây được ảnh hưởng lên cuộc đời này. Mặc dù ngay trong cái cuộc sống của họ có khi không lớn như một bậc vĩ nhân, nhưng rồi từ từ thế giới cũng phải chịu ảnh hưởng của họ. Mà cái thánh nhân còn thêm một yếu tố này nữa để nó khác với vĩ nhân một chút xíu nữa là
[46:27]tâm của họ đã vào sâu trong thiền định. Họ đạt được thiền định, mở ra được tâm linh, mở ra được một khả năng khác thường. Vĩ nhân có thể có tài, cái tài đó cũng do thông minh, suy nghĩ, tính toán. Còn bậc thánh nhân biết trực tiếp, không suy nghĩ, biết hết. Đó là bậc thánh nhân. Nên bậc thánh nhân phải kèm theo một yếu tố là tâm linh, thiền định. Nhớ như vậy. Bây giờ ta định nghĩa ba hạng người. Một là thiện nhân, hai là vĩ nhân, ba là thánh nhân. Thiện nhân là gì? Là người mà cái yếu tố tốt trong tâm nó lấn hơn cái yếu tố xấu trong tâm. Vì vậy, họ kềm giữ được cuộc đời họ không làm điều gì sai mà thường làm những điều tử tế
[47:21]và cũng gây được những ảnh hưởng tốt đẹp trong cộng đồng. Vĩ nhân là những người cái đạo đức họ lớn hơn rất nhiều, 85%, tài năng họ rất là lớn và họ cũng may mắn có một cái cơ hội để rồi gây được ảnh hưởng rất là tốt đẹp cho cuộc đời, cho xã hội, cho đất nước, cho thế giới. Thánh nhân là gì? Thánh nhân mà cái đạo đức họ gần như là hoàn hảo, perfect, gần như thôi, vẫn còn một ít chút xíu vì chưa phải A-la-hán. Họ có cái tâm linh thiền định, họ có trí tuệ lớn, có tài năng lớn. Ngay trong cái thời đại họ sống có thể họ chưa làm được điều gì ảnh hưởng lớn lao, nhưng rồi cả thế giới phải chịu ảnh hưởng của họ.
[48:07]Bậc thánh nhân là như vậy. Như vậy là thiện nhân, vĩ nhân và thánh nhân. Thì bây giờ ở đây chúng ta xét lại mình nha, trong ba hạng nhân này, ta nhân nào? Nha, ta nhân nào? Ai là thiện nhân giơ tay lên? Thấy mình là thiện nhân giơ tay lên. Hồi nãy còn được... có một người giơ tay, very good. Hai người, thank you. Ai thấy mình là vĩ nhân giơ tay lên?
[48:37]Có người đưa tay lên mà gãi đầu chứ không phải đưa thẳng lên. Ai thấy mình là thánh nhân? Thầy Châu Phong sao không giơ nhờ? Rồi, chúng ta rất là khiêm tốn nha. Chúng ta rất là khiêm tốn, không dám nhận mình là thiện nhân, không dám nhận mình là vĩ nhân, cũng không dám nhận mình là là thánh nhân. Thì nhưng mà ta có ước mơ ta trở thành những cái nhân đó không? Có không? Có, phải ước mơ. Phải ước mơ, phải hy vọng, phải phấn đấu, phải hướng về đó. Vì sao vậy? Bởi vì ta ước mơ một điều là ta sống để đem lại lợi ích cho cho mọi người. Mà khi ta sống đem lại lợi ích cho mọi người thì ta lọt vào ba cái nhân
[49:25]đó rồi, hoặc là thiện nhân, hoặc là vĩ nhân, hoặc là thánh nhân. Phải là ba cái nhân đó, một trong ba cái nhân đó, ta mới đem lợi ích cho mọi người được. Và như vậy ta phải phấn đấu để trở thành thiện nhân, vĩ nhân hoặc là thánh nhân, phải phấn đấu. Mà muốn phấn đấu như vậy thì ta phải làm sao? Có hai cách để ta đạt được từ từ. Từ cái người chưa phải thiện nhân ta trở thành thiện nhân. Là thiện nhân rồi, ta phấn đấu trở thành vĩ nhân. Vĩ nhân rồi, ta phấn đấu để thành thánh nhân. Nhưng mà đầu tiên ở kiếp này để trở thành thiện nhân thì ta phải làm sao? Có hai cách. Một là ta đi chùa Cần Linh với Ni sư Diệu Nhẫn.
[50:11]Hai, ta đến gặp thầy Châu Phong, chùa Hồng Phúc. Đó, hai cách đó là ngon lành nhất, bảo đảm nhất.
[50:23]Hồi nãy thầy vừa nói câu này hay rằng là ta cố gắng để mà trở thành một người thiện nhân, phải không à? Rồi ta cố gắng vài kiếp, phấn đấu vài kiếp trở thành vĩ nhân. Thầy hơi có nhầm. Hồi nãy thầy nói thầy hơi bị nhầm, cho nên bây giờ thầy xin đính chính lại nha. Từ cái người thiện nhân mà thành vĩ nhân thì ta phấn đấu vài vài vài trăm kiếp nha.
[50:50]Từ vĩ nhân mà trở thành thánh nhân, ta cũng chỉ cần vài vài ngàn kiếp thôi, chứ cũng không nhiều lắm nha, nhớ như vậy. Nhưng mới ban đầu thầy nói đó thì thầy rớt mất mấy chữ, nên thầy I am sorry for missing some words nha.
[51:11]Xin lỗi vì đã rơi mất vài chữ, nên thầy có đính chính lại nha. Ban đầu mình nghe hơi phấn khởi, nhưng mà nghe đính chính lại thì hơi buồn nha. Buồn, nhưng không sao, no problem, không sao nha, cứ tiếp tục mà tu. Đầu tiên là ta cố gắng làm một con người thiện nhân, bậc thiện nhân, là cái tốt trong tâm ta được 70%, cái xấu chỉ còn 30%, chứ không ai tốt liền được đâu, 30/70.
[51:43]Mà nếu đã là 30/70 thì nó hiện ra một điều trong cuộc sống ta là ta không làm điều gì sai cả, nhớ như vậy. Mặc dù cái xấu còn ở trong tâm á, nhưng không làm điều gì sai. Vì cái tốt nó đè cái xấu, nó kềm cái xấu, nó dằn cái xấu lại, diệt thì không được, nhưng nó dằn lại được là đã rất là tốt đẹp rồi, là mình đã có uy tín trong dòng họ, trong gia đình, trong cộng đồng mình rồi, nhớ như vậy. Còn những người mà ta thấy họ không kềm được, họ phải vi phạm pháp luật, làm những điều tồi bại, tội ác, rất là đáng thương, vì cái xấu họ nhiều quá, cái xấu họ tới sáu bảy phần, còn cái tốt chỉ có hai ba phần, nên chịu không nổi.
[52:26]Cuối cùng, họ phải hành động làm bất thiện nghiệp là như vậy. Nhưng mà cái chìa khóa ở cái chỗ mà ta trong tâm ta vẫn còn điều xấu mà ta không biết nó còn mấy phần, phải không à? Chứ nếu mình biết chắc mình bảy phần, ba phần thì mình rất là an tâm. Nhưng mà sự thật bây giờ mình bây giờ mình biết chắc mình được mấy phần trong tâm rồi? Bây giờ thầy nói là ai tin rằng trong tâm mình là có phân nửa tốt, phân nửa xấu đâu, giơ tay lên thầy coi. Một người, hai người, ba người, bốn người, năm người. Mấy ngàn người đây chỉ có mấy người giơ tay. Nửa tốt nửa xấu, mà nửa tốt nửa xấu là an toàn chưa? Chưa, coi chừng làm bậy à, coi chừng làm bậy à.
[53:09]Còn cái người mà nói sáu phần xấu, bốn phần tốt thì sao? Thế nào cũng làm bậy, vì cái tốt không đủ để dằn cái xấu lại. Vậy ta làm sao, có cách nào để mà ta bảo đảm mình không làm bậy, bảo đảm cái thiện trong tâm ta nó chiến đấu, nó dằn, nó đè được cái xấu xuống? Cách nào? Cách nào? Chính xác, anh Long nói rất là đúng, chỉ nhờ công đức lễ Phật mà thôi. Người nào mà lễ Phật nhiều với lòng tôn kính, người đó rất khó làm bậy. Muốn làm bậy là có người nhắc á. Và trong cuộc sống mình cũng vậy, thấy những người đáng kính mình kính trọng, thấy những người xấu ác mình khuyên bảo, không ghét. Đừng ghét những người xấu, cố gắng khuyên bảo họ.
[54:01]Và những người tốt thì mình tôn trọng, những bậc đáng kính mình kính trọng, chỉ có tâm lý đó thôi. Chỉ có cái tâm lý là tôn trọng hay không tôn trọng mà thôi, mà khiến cho chúng ta cái cuộc đời này làm bậy hay không làm bậy, chỉ nhiêu đó thôi. Chỉ cái tâm lý vô hình, không ai biết, nhưng mà nó ra thành cái hành động làm bậy hay không làm bậy. Nên vì vậy, nếu ví dụ như trong một ngày đó mình chưa gặp ai để tôn kính thì làm ơn phải đến bàn Phật mà lễ Phật. Nếu nhà không có bàn Phật, vui lòng đến chùa lễ Phật, lễ Phật một cách tôn kính, cứ vậy thôi. Và cái công đức đó giữ cái tâm hồn ta lại, giữ cuộc đời ta lại không làm điều bậy bạ, quan trọng lắm á.
[54:52]Còn nếu cái người nào nói không lễ Phật, không có tôn trọng người đáng tôn trọng, lại thường hay chê bai, bỉu nghẽ người khác, rồi nhiều khi gặp những bậc đáng kính nói những câu xúc phạm, thì ta yên tâm, hãy đợi đấy, 20 năm sau, 30 năm sau sẽ là một điều tồi bại, và cả cái dòng họ mang nhục luôn.
[55:17]Nên ngày nay vậy, ta lễ Phật mỗi ngày thì ta bảo vệ được cả cái danh giá cho dòng họ của mình muôn đời sau. Công đức lễ Phật rất là lớn, nhưng mà lễ Phật không chưa phải là đủ, trong cuộc sống này vẫn phải làm sao? Tìm người tốt mà tôn trọng, cố gắng phát hiện cái điều tốt của người khác mà yêu quý, đừng có xúc phạm ai, đừng bỉu nghẽ ai, đừng chê bai ai, nhớ như vậy. Đó là cái bí quyết để ta đừng làm điều tội lỗi. Và cứ như vậy mà cái điều thiện nó cứ phát triển dần, phát triển dần trong tâm ta. Thì cái thiện trong tâm ta nó sẽ tăng cái tỉ lệ dần, tỉ lệ dần trong tâm. Đến khi mà được bảy phần tốt,
[56:03]ba phần xấu là tạm yên tâm, ta đã trở thành một bậc thiện nhân.
[56:10]Nên chỉ là với cái công đức lễ Phật và tôn trọng mọi người, vậy thôi, mà từ từ cái thiện, cái tỉ lệ thiện nó tăng dần, tăng dần lên trong tâm ta, đạt được bảy ba là coi như mình an toàn, mình trở thành một bậc thiện nhân. Mà đã là một bậc thiện nhân rồi thì những dấu hiệu là như thế này: thứ nhất, không làm điều gì sai; thứ hai, sống tử tế; và thứ ba, bắt đầu mở miệng răn dạy con cháu, bạn bè chung quanh mình được rồi. Tại vì khi mình sống được, tự nhiên mình nói được. Nó là như vậy, tự nhiên là như vậy nha. Cái đặc tính của một người thiện nhân mà để trở thành vĩ nhân là ở chỗ này: hỗ trợ cho những bậc vĩ nhân khác.
[56:53]Cái chìa khóa nằm ở chỗ đó. Ta làm điều thiện rồi, ta giúp đỡ mọi người rồi, nhưng mà hễ bắt gặp một cái người vĩ nhân thì làm sao? Mình hỗ trợ tối đa thì mình sẽ sau này cũng sẽ trở thành vĩ nhân. Sợ nhất là cái gì? Mình gặp một vĩ nhân rồi mình sao? Đố kỵ. Gặp một thánh nhân mình đố kỵ, xong! Là đang là một người thiện nhân mà ta đố kỵ với vĩ nhân, ta đố kỵ với thánh nhân thì ta gieo nhân trở thành súc vật, giun thành dế, mất con đường đi, rất là đáng thương. Nên cái tâm đố kỵ khủng khiếp. Còn khi ta hoan hỷ mà ta hỗ trợ thì ta đang gieo nhân trở thành vĩ nhân, thành thánh nhân, như vậy. Những người như vậy rồi từ từ sẽ thành công hết, nhớ như vậy.
[57:47]Để tránh được cái tâm đố kỵ mà hỗ trợ được người khác thì tất cả dần dần ta đều có những thành công lớn lao. Còn thế nào để trở thành một bậc thánh nhân?
[58:01]Trở thành bậc thánh nhân thì đây, chìa khóa nằm ở đây:
[58:07]lòng ta nuôi dưỡng được cái tâm tôn kính Phật cho đến tuyệt đối và thường xuyên, chỉ vậy thôi. Rồi tự nhiên mọi tâm hồn ta thay đổi, cuộc đời ta thay đổi, lời nói ta thay đổi, cơ hội ta thay đổi, nghiệp duyên ta thay đổi, dần dần dần dần dần dần lớn dần lớn dần lớn dần, bao nhiêu cơ hội làm phúc nó cứ tuôn tới dần, tuôn tới dần. Là lúc đó Phật phù hộ cho mình, gia hộ cho mình, đưa cho mình nhiều cơ hội để làm những điều phúc lớn lao, nhớ như vậy. Chứ không phải là ai muốn làm phúc là làm được đâu, đều là ở trên giao cho đó. Mình muốn làm phúc rồi không có cơ hội, nhưng mà khi mình có lòng tôn kính Phật rồi,
[58:50]tự nhiên có nhiều cơ hội xảy ra khiến cho mình thực hiện được những điều công đức lành đó, và phước mình cứ tăng dần, tăng dần từng ngày, từng ngày. Và mình cứ nuôi cái lòng tôn kính Phật mãi thì cái phước càng ngày càng lớn, lớn dần, lớn dần cho tới vô tận, lúc đó mình đã trở thành một bậc thánh nhân, là như vậy đó. Hôm nay ta nói về thiện nhân, vĩ nhân, thánh nhân, trong đó cái yếu tố thánh nhân nó có cái yếu tố là tâm linh, thiền định, phải có cái yếu tố đó mới trở thành thánh nhân. Chứ còn đạo đức rồi, tài năng rồi, gây được ảnh hưởng lớn rồi mới chỉ là vĩ nhân mà thôi, còn có thêm cái tâm linh, thiền định mới là thánh nhân.
[59:36]Mà có một điều thiện nhân, vĩ nhân và thánh nhân đều giống nhau ở một điểm chung mà ta cần bắt chước, đó là tuy đem lại lợi ích cho mọi người, gây được ảnh hưởng tốt cho đời, sống tử tế với mọi người, nhưng không có chấp công. Nhớ, chìa khóa nằm ở chỗ này. Ai hỏi tới, mình đều từ chối, không chấp công, mặc dù làm rất siêng năng, rất cực khổ. Ví dụ bây giờ nói chùa Cần Linh có cái lễ này, cả tháng qua mình cứ làm phụ việc rất là nhiều, vất vả lắm, nhưng mà ai hỏi tới: "Ủa, sao lúc này thấy chị ở chùa Cần Linh chị làm gì đó vậy?", cái mình "Dạ dạ, cũng phụ chị em chút xíu vậy chứ không có gì." Nói câu rất nhẹ nhàng, mình không không phải nói là
[1:00:24]mình không làm gì, nhưng mình nói câu nhẹ nhàng nhưng không có gì: "Ai da, thì cũng phụ mấy chị một chút vậy mà. Nghe nói có lễ cũng phụ sư bà một chút, không có gì." Cái câu nói rất khiêm tốn, tức là không chấp công. Đó, đó là dấu hiệu của một người thiện nhân, cũng là cái bài học của một vĩ nhân, và chắc chắn đó là tấm gương của một thánh nhân. Mà phải làm, phải làm rất nhiều điều tốt đẹp cho cuộc đời này mà không chấp công, và hướng về vô ngã, nhớ như vậy.
[1:00:59]Những người nào mà khi đến ngày lễ Phật đản ta đến đây để dự lễ thì lòng của chúng ta làm sao? Đã là có cái sự tôn kính Phật ở trong đó rồi. Ta đã có cái dấu vết để làm một bậc thiện nhân, có cái dấu vết để làm một bậc vĩ nhân, cũng có dấu vết để làm một bậc thánh nhân rồi. Chỉ có cái là nó tốn vài năm. À, thầy vừa rớt cái chữ nào đó nhỉ? Rớt, rớt... tốn vài năm thôi chứ không gì nha. Nhưng mà ta đến đây cùng với nhau để tôn kính Phật Đà, đó là cái phước. Mà khi đã cùng có mặt ở đây để cùng tôn kính Đức Phật thì làm ơn nhớ một điều: chúng ta đều là
[1:01:45]chúng ta đều là anh em nha, anh em. We are brothers nha. Vậy hãy yêu thương nhau nha, giúp đỡ nhau, tử tế nhau, hỗ trợ nhau mà cùng tu hành. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.