[0:09]Ta nghe tiếp nha. Chiều ta nói là có những mũi tên mà bắn phá vào cái cái hạnh phúc của hôn nhân. Trong đó có cái yếu tố là bạn bè lôi kéo, những tình cảm bên ngoài làm cho cái người vợ hoặc người chồng phải xao nhãng bớt cái sự quan tâm, cái tình thương yêu đối với gia đình mình, đối với vợ, chồng, con cái của mình, làm cho cái hạnh phúc gia đình giảm xuống. Mà nó có một cái là trong cuộc sống thì ta không thể cô lập mình được, không thể là vì lý do có gia đình rồi mà ta bỏ hết những cái mối quan hệ bên ngoài xã hội, bạn bè, đồng nghiệp, họ hàng, hội đoàn, vân vân, không thể. Mà những cái đó thì lại lôi kéo cái sự quan tâm ta ra bên ngoài.
[0:59]Nên sống ở trên đời, ta thấy không thể nào mà có một cái hạnh phúc và một cái tình thương yêu tuyệt đối hoàn toàn được hết, vì ta bị rất nhiều mối quan tâm chi phối. Nó không giống như trong một câu chuyện tiểu thuyết là chàng và nàng là hai hiệp khách giang hồ. Sau nhiều năm tháng rong ruổi trên giang hồ võ hiệp, tức là trừ gian diệt bạo, gặp nhau rồi yêu nhau vì sắc, mến nhau vì tài, chung nhau vượt qua những gian khó. Rồi sau đó, khi mà đã diệt xong những kẻ gian ác thì chàng và nàng đều cưỡi ngựa, đeo gươm, hai người đi vào núi sâu, sống trong hang, cất cái mái nhà tranh, hưởng hạnh phúc với nhau suốt đời,
[1:44]không còn màng đến chuyện thế gian nữa và yêu thương nhau trọn vẹn. Và chuyện đó chỉ có trong, chỉ có trong trong tiểu thuyết, trong phim mà thôi. Như trong Thần Điêu Đại Hiệp vậy, là sau khi mà Dương Quá đã tạm xong trách nhiệm của mình đối với đất nước, cùng với Tiểu Long Nữ vào trong thâm sơn cùng cốc rồi tuyệt tích giang hồ, không còn ai biết nữa, sống hoàn toàn sống cho nhau, sống vì nhau thì chỉ có chuyện. Hoặc là Trương Vô Kỵ vậy, sau khi mà cùng với Triệu Minh đã tạm xong cái trách nhiệm của mình rồi hai người đó bỏ hết những cái trách nhiệm của mình ở phía sau để mà ngao du sơn thủy, không còn màng đến cái
[2:31]mối liên hệ với anh em, đồng đạo võ lâm giang hồ nữa, mà chỉ làm việc là cứ mỗi sáng Trương Vô Kỵ lấy cái bút lông mày vẽ lông mày cho vợ mình và xem đó là niềm vui, là hạnh phúc. Chuyện đó chỉ có trong giấc mơ, trong tiểu thuyết, trong phim ảnh thôi. Còn trong thực tế, ta phải sống, phải làm ăn nên không bao giờ mà ta cô lập mình như một ốc đảo được. Và cái mối quan hệ bên ngoài như vậy buộc nó phải kéo cái tình cảm và sự quan tâm của ta ra bên ngoài. Do đó, nó cũng là một yếu tố làm cho gia đình không thể hoàn toàn hạnh phúc thương yêu nhau được. Và cái người khéo làm sao được điều này mà vẫn không mất
[3:10]điều kia, đó là cái khéo, là bản lĩnh, chứ đừng được điều này mà mất một cái thì ta không tồn tại được. Ví như vì yêu thương gia đình hoàn toàn, ta bỏ hết mọi quan hệ gia đình ngoài xã hội thì không làm ăn, không sống được, cũng tự sát luôn. Hoặc là làm ăn được rồi quan tâm tới mối quan hệ bên ngoài rồi bỏ bê gia đình thì cũng mất tất cả, ta mất cái nền, cái gốc của ta, rồi coi chừng cuộc đời ta cũng tiêu luôn. Cho nên làm sao được cái này mà đừng mất cái kia thì đó là cái bản lĩnh của từng người, cái đạo đức của từng người. Ở đây chúng ta chỉ báo vậy thôi, chứ còn ai khéo léo mà giữ gìn được là cái bản lĩnh từng người.
[3:49]Nhưng mà ta cảnh báo trước là nguy cơ đó có, đó là một nguy cơ luôn luôn tồn tại. Một cái mũi tên tấn công vào hạnh phúc hôn nhân nữa là những tình cảm mới xuất hiện. Nhiều khi sống với nhau lâu năm rồi, nhưng mà họ lại gặp nhau, có cái cảm tình với người khác. Chuyện này rất dễ xảy ra. Lý do gì đó không biết, mà có người nào đó đã đến xuất hiện trong cuộc đời làm họ rung rinh, làm họ lung lay, làm họ cảm mến và từ đó đi tới cái ngoại tình không có khó gì cả, không khó. Lát nữa chúng ta trở lại vấn đề này. Vấn đề này nhiều, nó cũng là do văn hóa của xã hội, do cái chỗ xuất phát ở trong cái nền tảng giáo dục gia đình,
[4:34]do duyên nghiệp của nhiều kiếp mà do bản lĩnh của cá nhân ta nữa. Đây, mà đây cũng là một cái mũi tên bắn phá vào hạnh phúc gia đình. Một cái điều mà làm cho cái hạnh phúc hôn nhân cũng lung lay nữa là cái điều quan tâm giữa vợ và chồng khác nhau. Tức là không cùng một cái góc độ, mức độ hay vấn đề quan tâm thì hạnh phúc cũng không có. Ví dụ như là người chồng ổng thích về văn chương, nhưng người vợ thì thích kinh doanh. Thì có thể là lúc đầu á thì em làm nuôi anh để anh làm thơ, làm thơ đăng báo rồi thấy cũng vui vui. Nhưng mà cứ kéo dài kéo dài như vậy hoài, bỗng nhiên hai tâm hồn rời xa nhau,
[5:21]không thương nhau nữa, là mối quan tâm khác nhau, sở thích khác nhau. Hoặc là có thể người chồng vì cái trách nhiệm của mình phải lo chuyện quốc gia đại sự là có một cái chức vụ lớn, lòng tâm huyết với quốc gia, với đất nước, nhưng bà vợ thì chẳng cần biết đất nước đại sự gì hết, chỉ cần biết ông có đem tiền về cho đủ, không có mèo mỡ, không có con nào nghe không, là cái gì phải chiều tối đa, ông chồng mệt. Tại vì cái đầu ông chồng á cái điều kia nó có ý nghĩa lớn và ổng cần người vợ hỗ trợ ổng để ổng làm cái việc cho quốc gia, cho đất nước, nhưng bà vợ luôn luôn kéo ổng ra, làm cho ổng xao lãng khỏi cái điều ổng ổng ổng mơ ước,
[5:59]khỏi cái hoài bão, khỏi cái cái lý tưởng của ổng là ổng bực. Nếu mà người vợ mà có người chồng như vậy phải biết khôn ngoan là theo chồng, ủng hộ chồng luôn thì sẽ là hạnh phúc. Nhưng mà người vợ nhiều khi ngược cái quan tâm với chồng, chỉ lo sắc đẹp cho mình, chỉ lo con cái, lo gia đình và kéo ông chồng ra khỏi cái cái cái quan tâm của ổng là ổng rất khó chịu, lâu ngày là đổ vỡ. Có không? Có. Những người mà họ làm lớn có thể là có chuyện này xảy ra. Cho nên cái mối quan tâm giữa hai bên khác nhau cũng là cái mối đe dọa của hạnh phúc hôn nhân. Rồi làm sao hai bên cùng cái mối quan tâm giống nhau.
[6:40]Là hai vợ chồng mà cùng cái mối quan tâm giống nhau thì tự nhiên có cái có cái niềm vui sống. Ví dụ như là người chồng có cái sở thích về âm nhạc, mỗi khi chiều xuống gió mát trăng thanh, thích lấy cái đàn guitar ra đánh tưng tưng, hát nghêu ngao. Nhưng mà chung quanh mình không ai nghe. Bà vợ thì bả mắc đi đánh tứ sắc ở đâu á, con thì nó học bài, ngồi đánh một mình mình à, tự nhiên cũng bị nó có khoảng cách về tình cảm liền. Mà nếu lúc đó có cô hàng xóm, cổ có đứng cổ rình cổ nghe, ngày này qua ngày kia hoài là chuyện này xảy ra, coi chừng. Coi chừng cái vụ mà ngày kia, ngày xưa có cô bé trèo cây me
[7:19]mà nghe tôi đàn mà mà rất hay đó là chết đó, chết liền á. Cho nên, thật ra cái người nghệ sĩ vậy, cái hạnh phúc của họ là khi họ hát, họ đàn, có một người biết lắng nghe. Có thể họ không hay lắm, có khi là tôi ca không hay mà tôi đàn nghe cũng dở, nhưng mà nàng khen nức nở là được, là đạt yêu cầu. Nhưng mà nếu mà lúc ổng ổng hát thì cái đò ổng ngâm thơ, ổng đàn, bà vợ: "Úi! Lãng xẹt, không có ra đồng nào", bà vợ lo chuyện khác, mất liền, cái nỗi quan tâm không giống nhau. Mà đây là điều phải để ý. Có thể là người vợ không rành nhạc nhưng phải biết thưởng thức, phải biết trân trọng cái cái khiếu của chồng mình,
[7:59]chưa nói là tài năng, tài năng là lớn rồi, nhưng mà tôn trọng cái khiếu và cái sở thích của chồng mình. Giống như ông chồng ông ngồi vẽ bức tranh, vẽ bức tranh gọi là à có một cái người đi băng qua một cánh đồng, à một cánh đồng lúa khô cháy, ừm, rồi xa xa có những cái con trâu, rồi xa xa có cái nhà máy, và ổng để một cái tựa là Đất nước đi lên, ví dụ vậy. Tức là ở cảnh gần là cái đồng lúa khô cằn, nhưng mà xa xa kia là có cái ống khói của nhà máy đang vươn lên, từ đất nước nông nghiệp sẽ đi về dần cái cái công nghiệp. Thì đó là cái hoài bão của ổng, đất nước đi lên. Nhưng bà vợ bả nói: "Vẽ lãng nhách, xấu hoắc, vẽ không ngay ngắn, không đẹp gì đâu".
[8:44]Đó là những cái không hiểu nhau, không đồng cảm nhau là tréo cái tình cảm ra xa liền, cái mối quan tâm như vậy. Nhưng mà ta có hy sinh cái quan điểm của mình để ta tìm hiểu, ta học hỏi, ta hòa nhập với nhau không? Đó là cái tình thương yêu thật sự hay không nằm chỗ đó đó. Thì mọi người tự suy nghĩ, không đào sâu được nữa. Cái điều làm cho cái hôn nhân hạnh phúc có thể tan vỡ nữa là cái khả năng tình dục khác nhau. Cái này là có nhiều lần người ta ra tòa vì lý do này, lý do thể xác hoàn toàn, chả có gì cao thượng hết. Mà vì con người ta không có cái đạo lý để sống, người ta không có thể là lấy cái niềm vui tinh thần để
[9:23]sống, cho nên người ta xem cái thể xác là quan trọng. Mà khi cái người này không có đáp ứng được cái thể xác cho người kia rồi người ta ly dị. Như có cái chuyện có cái ông đó ổng ở nước ngoài, ổng là người Việt Nam, ổng là người Việt kiều, nhưng mà ổng có cái là ổng đam mê tình dục nặng quá, ổng đầu tiên ổng lấy một người vợ Việt Nam vì ổng nghĩ rằng cái người vợ Việt Nam nó cũng hợp với mình. Nhưng mà ổng ổng nặng về tình dục quá, bà vợ bả không đáp ứng được, thế là ly dị. Thì ổng mới biết rằng ổng là con người mà có cái ham muốn tình dục mạnh nên ổng lấy kế tiếp ổng lấy một người vợ nước ngoài
[9:58]để nghĩ rằng người vợ nước ngoài thì sẽ đáp ứng được. Nhưng mà không ngờ cái bà vợ nước ngoài bả lại gấp bốn lần ổng, gấp bốn lần ổng. Và sau đó thì bả phải thường xuyên ngoại tình vì ổng không bao giờ đáp ứng được đối với bả. Lúc đó gia đình cũng chỉ là địa ngục mà thôi. Về cái người kia, cái người nước ngoài họ bất chấp cái sự chung thủy, không cần, không cần. Ta thấy đó, khi mà nặng về thể xác mà không lấy cái niềm vui tinh thần để sống, không lấy đạo lý để sống thì chắc chắn cái nguy cơ đổ vỡ hôn nhân hạnh phúc là điều điều có thật.
[10:33]Hoặc là một cái điều nữa mà đánh phá vào cái hôn nhân, cái hạnh phúc nữa là những tai nạn bất ngờ hoặc là những cơn bệnh tật triền miên.
[10:44]Như vừa rồi có cái chuyện có một cô gái mà đang có người yêu ngon lành cái cô bị xe cán gãy chân. Người yêu nuôi cổ trong bệnh viện xong rồi cổ vừa lành bệnh cái ông đó không bao giờ có mặt nữa. Đó là một cái tai nạn, người ta thấy không thể, dù thương yêu dù cao thượng cách mấy người ta không thể cưới một người vợ tật nguyền. Hoặc là cô gái bị một lần đó tai nạn rồi bị phỏng nước sôi cái mặt, mặt như ma rồi người yêu đành phải bỏ. Đó là một tai nạn. Hoặc là có những chuyện đau lòng hơn như có hai vợ chồng, ông chồng là thợ hồ, hai vợ chồng nghèo nhưng mà sống vui hạnh phúc. Có một lần ổng xây cái nhà đó, ổng bị tai nạn ổng rớt xuống té.
[11:31]Ổng té rồi cái ổng bị liệt cái chân. Trong thời gian ổng chữa trị là không biết có phục hồi hay không, thì một cái người bà con của cô đó mới xúi là bỏ chồng đi. Nói: "Mày bỏ chồng mày đi tao nuôi mày, cái thân mày làm sao mà gánh một thằng chồng tật nguyền suốt đời như vậy." Đó, rồi cái cô kia nghe lời cái người bà con của mình cái bỏ ông chồng. Và ông chồng lúc ổng tật nguyền không thể tự nuôi mình được mà bị vợ bỏ, ổng treo cổ ổng tự tử ổng chết luôn. Cái chuyện này nghe thì rất là đau lòng nhưng mà chuyện có thật ở gần đây. Nên ta thấy những cái tai nạn, cái bệnh tật như vậy, hoặc có một cái gia đình cũng vậy,
[12:09]cái người vợ bị bệnh kéo dài, ông chồng cũng phải nuôi, mà người ta thấy ông rất chung thủy, không bao giờ có vợ khác. Nhưng mà thực sự là vì có một cô cháu gái của bà vợ lên nuôi á, ổng lấy cô đó mất tiêu. Cho nên nó hạnh phúc và hôn nhân thật sự không tồn tại, chỉ còn trên hình thức. Nên nói những cái tai nạn bất ngờ, những bệnh tật kéo dài cũng là những nguy cơ phá hoại hạnh phúc và hôn nhân. Ta thấy rõ ràng là kể ra nhiều cái yếu tố đe dọa cái hạnh phúc của hôn nhân, nên hôn nhân không bao giờ là cái gọi là yên bề gia thất, không bao giờ là bến bờ của hạnh phúc. Không phải nói là con gái mười hai bến nước trong nhờ đục
[12:56]chịu, rồi mình có cái thuyền cái mình ghé vô cái bến nào đó, mình yên ở bến đó, không có, mình ghé vô bắt đầu cuộc đời mình mình đối diện với rất nhiều nguy cơ trước mắt. Người nào cũng vậy, khi thành lập gia đình là ta giong thuyền vào biển lớn, không biết sóng gió trước mắt như thế nào, tất cả đều bất an, đều bấp bênh. Nhưng mà khổ cái là không phải ai cũng có căn duyên để đi tu. Cái người có căn duyên để đi tu rất là ít. Nên vì vậy, hầu hết mọi người vẫn phải tiếp tục lớn lên, gặp người nào đó để yêu thương, rồi cứ phải lập gia đình, rồi cứ phải chịu nhiều đắng cay, khổ sở. Mà nếu không biết tu tập thì những cái khổ sở trong hôn
[13:37]nhân đó nó lại rất là đè nặng lên cuộc đời của ta. Nghe xong muốn đi tu không? Nên ta thấy là gia đình không phải là một cái cái tổ ấm hạnh phúc như là ta nghĩ từ bước đầu mới yêu nhau, không phải như vậy. Nó nhiều cái nguy cơ quá mà ta không lường được hết. Cho nên vì vậy ta có hai cái cách đối với trong trường hợp là sau khi bàn với nhau từ trưa chiều tới giờ, ta thấy rõ ràng điều này là hôn nhân không phải là một nơi bảo đảm bình yên hạnh phúc cho cuộc đời. Mọi người đồng ý không? Hôn nhân không phải là nơi bảo đảm bình yên hạnh phúc cho cuộc đời. Phải không quý phật tử? Đúng ha? Đúng rồi. Vì vậy, ta có hai cái hướng để giải quyết chuyện này.
[14:25]Một là ta ở vậy nuôi heo, à không không lập gia đình, ở vậy nuôi heo.
[14:34]Hai là ta đi tu. Mà nếu ta không thể ở vậy nuôi heo được, ta cũng không thể đi tu được mà buộc ta phải có gia đình thì ta phải sao? Ta buộc phải cố gắng xây dựng cho gia đình mình hạnh phúc. Ta phải buộc có tìm cách nào đó để xây dựng cái hôn nhân, gia đình ta ổn định, hạnh phúc, mới làm cái nền tảng cho ta yên tâm mà đóng góp công sức để xây dựng đất nước, xây dựng xã hội, xây dựng, phụ với quý thầy quý cô mà xây dựng Phật pháp.
[15:11]Đó là nếu ta không có hai cách kia thì ta phải bắt buộc ta phải có cái cách thứ ba là buộc ta phải quay lại xây dựng gia đình ta cho hạnh phúc. Mà gia đình ta hạnh phúc rồi, có ổn định rồi thì ta mới tạo ra được những công đức, ta mới có thể mà làm việc gì đó cho quốc gia, cho xã hội, cho con người, cho Phật pháp, làm những điều từ thiện xã hội, xây dựng sự nghiệp. Còn nếu gia đình bất an thì ta không xây dựng được sự nghiệp. Mà cái sự nghiệp của cuộc đời ta cũng chính là cái ta đóng góp vào cho cho đất nước mình. Nên tại sao bây giờ nhà nước người ta vinh danh những doanh nhân là vậy đó. Những người doanh nhân là họ làm giàu thôi,
[15:50]nhưng trong khi họ làm giàu, họ đã tạo được công ăn việc làm cho nhiều người, họ đóng thuế được cho nhà nước và tạo nên bộ mặt phồn vinh cho xã hội, vậy. Nên gọi họ doanh nhân là những họ tạo sự nghiệp cho họ, nhưng mà trong đó vô tình đã đóng góp được nhiều cho đất nước, cho xã hội. Nhưng mà muốn tạo được cái sự nghiệp cũng vậy, buộc cái gia đình ta phải ổn định, hạnh phúc. Gia đình ta ổn định, hạnh phúc, ta dựng nên được sự nghiệp của mình rồi, ta còn có thời gian để tới chùa, tu tập, đóng góp phụ với quý thầy làm nên những chuyện tốt đẹp cho cho Phật pháp. Nên do đó, ta nếu không ở vậy độc thân được,
[16:28]không đi tu được thì buộc phải tìm cách xây dựng lại gia đình mình cho hạnh phúc. Cái quan điểm này là rất là rất là chính xác. Nhưng mà muốn cho hôn nhân ta hạnh phúc thì ta phải biết rõ cái nguyên nhân nào đã gây nên đổ vỡ và ta bình tĩnh vượt qua từng điểm từng điểm đó.
[16:49]Ta phải biết cái nguyên nhân nào mà làm cho cái hôn nhân nó nó nó bất an, nó sóng gió. Cái nguyên nhân đầu tiên là gì? Nguyên nhân đầu tiên là gì?
[17:05]Cái nguyên nhân đầu tiên nè: chính tình yêu đã đưa ta đến hôn nhân nhưng chính tình yêu cũng đưa ta đến đau khổ. Đó là nguyên nhân đầu tiên, nguyên tắc đầu tiên, nguyên lý đầu tiên, như nãy ta nói, chiều ta đã chứng minh: khi ta yêu ai thì chính ta trở nên ích kỷ, ta đòi hỏi, ta ghen tuông, ta ích kỷ, ta khó chịu. Và cái người mà được ta thương yêu người đó cũng tăng trưởng bản ngã, người đó có thể trở nên nhõng nhẽo rồi trở nên hung dữ, trở nên đanh đá. Cho nên khi yêu cái tình yêu đưa đến hôn nhân mà tình yêu cũng đưa đến đau khổ. Tình yêu đưa đến hôn nhân, tình yêu đưa đến đau khổ, vậy hôn nhân chính là đau khổ.
[17:52]Nhưng bây giờ ta phải làm cho hôn nhân hạnh phúc, rồi làm sao là giải tỏa cái điểm nào đó để làm cho hôn nhân không còn căng thẳng nữa, bắt đầu hạnh phúc dần dần. Thì cái phương pháp, bí quyết đầu tiên để làm cho hôn nhân hạnh phúc đó là ta phải lên chùa mà mà
[18:14]không đòi xuất gia đâu đừng sợ. Mà phải quy y Tam Bảo, lễ Phật, học giáo lý, thực hành tu tập, tu tập cái từ bi, tu tập thiền định như hồi nãy ta tập ngồi. Vì sao vậy? Bởi vì khi ta tu tập cái từ bi được, lòng ta thương yêu được mọi người thì cái ích kỷ trong tình yêu nó bớt à. Ta bớt khó chịu, ta bớt ích kỷ, ta bớt hẹp hòi, ta bớt đòi hỏi, ta bớt ghen tuông, ta khoan dung được, ta tha thứ được cái lỗi lầm cái người bạn đời của mình. Tại vì người kia có lỗi, ta cũng có lỗi, nhưng mà khi người kia có lỗi ta khoan dung, ta tha thứ được, ta bình tĩnh, ta không giận, không căm thù, ta chỉ giúp vượt qua thì hôn nhân đã bớt căng thẳng, bớt căng thẳng.
[19:06]Mà nhờ ta tu tập từ bi nên ta có lòng khoan dung trước cái lỗi lầm của người khác cũng như cái lỗi lầm của người bạn đời mình. Rồi khi ta ngồi thiền cũng vậy, mỗi ngày ta tập ngồi thiền, ta nhiếp tâm được thanh tịnh, cái lòng ta trầm tĩnh, không còn những cái nóng giận tham sân vô lý, bất ngờ. Cho nên đối trước mọi chuyện, ta bình tĩnh để giải quyết, trước những cái khó khăn của cuộc sống, trước những sai lầm của người nào đó, trước những điều ta nghịch ý, ta bình thản bình tĩnh giải quyết, chứ không có nổi nóng mà quăng bể chén bể dĩa, nói những lời thô bạo nặng nề, phá vỡ thêm cái hôn nhân của mình.
[19:47]Là có một cái lỗi xuất hiện để làm cho hôn nhân bị phá vỡ rồi ta tức quá ta chửi, ta mắng, ta đánh thêm nữa thì nó tan vỡ luôn. Nên nhờ ta ngồi thiền, ta tu tập, ta quán từ bi, ta biết cuộc đời này là vô thường, ta hiểu cái lý nhân quả, sự luân hồi của nhiều kiếp nên nhiều cái rất là éo le, rất là ngang trái sẽ luôn luôn xảy đến và nhờ vậy ta bình tĩnh. Ví dụ, ví dụ như có một người người vợ nói với người chồng nói: "Em rất thương anh và rất chung thủy, nhưng mà một tháng vừa qua em gặp một người đàn ông cái lòng em bị xao động, lòng bị xao động không biết tại sao mà sự thực là em không hề muốn." Thì nếu cái người chồng mà không biết
[20:34]Phật pháp á thì cái người chồng đó sẽ tức, ghen, giận, nói: "Bà, cô là cái người phụ nữ lẳng lơ, trắc nết, không đoan chánh", chửi mắng và giận hờn, cương quyết thì hôn nhân tan vỡ. Nhưng mà nếu cái người chồng họ biết Phật pháp, họ hiểu ngay liền, họ hiểu ngay rằng cái người kia với vợ mình có cái duyên nợ gì kiếp xưa, bây giờ vô tình gặp lại, cái tình cũ nó sẽ khởi lên mặc dầu vợ mình không muốn. Bởi vì luân hồi nhiều kiếp mà, nhiều khi kiếp này chồng vợ này qua kiếp sau chồng vợ khác, chứ đâu phải là bao nhiêu kiếp cứ một chồng một vợ đâu, bị thay đổi. Cho nên khi kiếp này chồng vợ này kiếp sau chồng vợ khác thì khi
[21:13]ta gặp lại bất ngờ cái người vợ chồng đó sẽ bị xao động, nhưng mà người vợ thành thật khai báo, tâm sự, tâm tình với chồng. Và ông chồng là người hiểu Phật pháp bao dung nên ổng bình tĩnh giúp vợ vượt qua. Ông nói: "Anh rất thương em, anh hiểu được cái này và đây cũng là nghiệp duyên, cho nên vì vậy hãy cùng anh lễ Phật, sám hối để vượt qua nghiệp duyên này và em nên tránh mặt." Người chồng lúc nào cũng che chở bảo vệ cho người vợ mình tránh những cái tình cảm đó. Cho nên cái hôn nhân gia đình không tan vỡ mà hạnh phúc là do người chồng biết Phật pháp, biết nhân quả, biết luân hồi mà không có cằn nhằn, trách cứ, ghen tuông, không cằn nhằn như vậy. Đúng không ạ? Đúng không?
[21:55]Đó cái trường hợp mà nó xảy ra như vậy.
[22:01]Hồi chiều có người hỏi thầy, "Thầy, sao thầy không có vợ mà thầy biết tùm lum?" Thầy cũng không biết nữa.
[22:12]Nên vì vậy, là chính cái việc ta tu hành theo Phật pháp, ta ngồi thiền, ta quán từ bi, cái ích kỷ ta lắng xuống, cái ái luyến ta lắng xuống, cái trí tuệ ta tăng tăng lên, cho nên ta không làm bậy. Ta không có đối xử với nhau sai lầm. Ta giải quyết công chuyện nó chính đáng, cho nên hạnh phúc nó được ổn định. Rồi một cái nữa là nhờ cái tu tập như vậy mà ta tăng được đạo đức, nên đối xử với nhau có trách nhiệm, cái nó tạo nên ân nghĩa với nhau. Cái là cái tình yêu của tuổi trẻ nó sẽ qua mau theo cái tuổi đời. Nhưng mà cái ân nghĩa mới xuất hiện, do đó nó gắn bó lại được với nhau lâu dài qua ngày qua tháng mà có thể tới đầu bạc răng
[22:59]long, nếu mà không chịu đi tu là cứ ở với nhau hạnh phúc cho tới ngày chết, là chính là nhờ có đạo đức, có trách nhiệm đối với nhau, trách nhiệm đối với con cái, trách nhiệm đối với họ hàng hai bên, cùng nhau làm những việc thiện thì xuất hiện cái ân nghĩa thiêng liêng. Cái ân nghĩa thiêng liêng này nó mới là cái giá trị, chứ cái tình yêu của tuổi trẻ là vô nghĩa, là tạm bợ. Cho nên cái người biết á quý là quý cái ân nghĩa này, chứ không quý cái tình yêu. Thấy hai người yêu nhau chết lên chết xuống không quan trọng, ta biết mai mốt cũng bỏ nhau à. Nhưng mà thấy hai người đó có đạo đức, có trách nhiệm với nhau, có trách nhiệm với cộng đồng
[23:37]chung quanh, có trách nhiệm với hai bên gia đình là biết cái cặp này sẽ sống với nhau tới già tới chết. Chính cái đạo đức mới làm được việc này. Mà khi ta đến với Phật pháp, ta biết tu, ta nhẹ cái bản ngã mình lại, ta thương yêu được con người, tự nhiên mình biết chịu cực chịu khổ để mình mình có trách nhiệm. Vì sống có trách nhiệm thì cực lắm. Sống vô trách nhiệm á thì mới khỏe, mới nhàn nhã được. Ai làm gì làm thây kệ chẳng cần biết. Vợ mình, chồng mình bệnh ốm đau gì chẳng cần biết, chỉ biết hưởng bản thân mình thôi, có tiền mình hưởng thụ thôi thì nó khỏe. Nhưng mà sống có trách nhiệm thì thấy cực, biết lo cho người này,
[24:14]lo cho người kia, nhưng mà lại có cái phần thưởng đền bù nó lớn lao về sau. Cho nên ta thấy, ví dụ như trong gia đình cái người chồng hay người vợ mà lo hưởng thụ bản thân, ban đầu thấy sướng á nhưng về già không ai ngó tới mặt, sống rất khổ, khổ. Còn cái người nào mà từ ban đầu trẻ mà mình có đạo đức, mình có trách nhiệm, mình lo cho mọi người trong gia đình về già lại rất là sung sướng. Thì có cái phần thưởng của cái đạo đức của nó. Nó tạo thành cái cái ân nghĩa bảo vệ hạnh phúc gia đình. Cho nên người đệ tử Phật, do ta có đạo đức nên ta biết chịu cực để làm phước, để lo cho mọi người chung quanh mình, để quan tâm với mọi người chung quanh mình.
[24:53]Còn cái người mà không có đạo đức, sống ích kỷ cho mình là tự đào hố chôn mình, đào hố. Cho nên người nào sống chịu cực, sống có trách nhiệm là sẽ đạt được hạnh phúc trong cái cuộc sống này là như vậy. Ông bà mình có nói cái câu này: "Không ai có thể mà nắm tay tới tối mà gối đầu tới sáng". Đây là một thực tế. Nắm tay tới tối, gối đầu tới sáng là gì? Thường thường khi thương nhau quá thì sao? Hả? Nắm tay. Đi đâu cũng nắm tay.
[25:31]Khi thương nhau người ta nắm tay. Ví dụ ta tưởng tượng, chứ cái này thì thầy chưa thấy tại vì hễ thầy thấy là người ta không có nắm. Ví dụ có một cặp vợ chồng trẻ thương nhau rồi mới cưới nhau, mới cưới thì mới có à. Thấy không, đi ra cửa ra phía trước cũng ngồi cũng nắm tay, ra phía sau cũng nắm nhau tay nhau đi vô. Cứ lúc nào cũng nắm tay nhau đi ra đi vô. Nhưng mà ông bà mình đã nói rồi, không thể nắm tay tới tối. Một lúc nào đó mệt cũng buông ra, rồi mạnh ai nấy làm, mạnh ai nấy ngủ, chứ không có nắm tay tới tối được. Nghĩa là cái biểu lộ tình thương không thể biểu lộ mãi. Hoặc là vợ chồng họ nằm bên nhau gọi là hạnh phúc,
[26:05]cái họ kê cái tay ra để cho cái người kia gối đầu là biểu lộ của cái hạnh phúc. Nhưng mà có gối đầu tới sáng được không? Không. Vì sao vậy? Tê tay. Mà người ta phải nhúc nhích rồi rút tay. Trừ cái người mà họ có nội công á, chứ trong giấc ngủ mà họ vận nội công họ để cái tay họ chịu thì nằm tới sáng thì không tê tay thôi. Còn bình thường là không ai gối đầu tới tối được. Cái câu đó là hình ảnh cụ thể, nhưng nó nói điều gì? Nó nói thế này: không ai có thể biểu lộ tình cảm kéo dài mãi được. Nắm tay là biểu lộ tình thương yêu mà, tình cảm. Gối đầu là biểu lộ tình thương yêu, nhưng không bao giờ kéo dài mãi.
[26:43]Thì hai hành động đó là tượng trưng cho rất nhiều cái cách biểu lộ tình yêu trong cái cái cái hôn nhân, trong cái tình cảm. Ví dụ như phải canh là tới gần tới sinh nhật là lo mua tặng quà, rồi khi mà người kia trước khi đi ngủ mình giăng mùng, rồi cái tắm mình giặt quần áo, trước khi ăn cơm mình nấu cơm, mình lo hỏi han sớm chiều tối để biểu lộ tình cảm. Nhưng mà có làm hoài nổi không? Không, làm không nổi. Không ai làm nổi hết trơn á. Thầy nói như thị giả của thầy, thị giả của thầy là ở trong đạo cái tình thầy trò thì nó có cái thiêng liêng thì có bổn phận phải lo cho thầy ăn, ngủ, mà nhiều khi cũng quên.
[27:25]Nhiều khi tới giờ tới thầy ngủ là chưa có giăng mùng, là thầy cứ tự giăng mùng. Nhiều khi tới giờ thầy tắm chưa đem quần áo tắm. Mà nhiều khi đưa cho thầy cái áo quên cái quần, cái quần quên cái áo cũng có. Mà nhiều khi cái quần lộn trái thầy mặc vô rồi đi ra ngoài đi một vòng thăm thiết khách đã đời quay vô mới biết là mình mặc cái quần trái, chuyện bình thường, chuyện bình thường.
[27:47]Cho nên không ai có thể mà bày tỏ tình cảm kéo dài được, mà cái đó ta phải hiểu đó là một điều bình thường. Nhưng mà nếu không hiểu ta trách nhau, trách nhau. Cứ nói, "Trời ơi sao hồi anh mới thương em, anh hứa là suốt đời anh chăm sóc em, không cho thằng nào đụng tới em, anh bảo vệ em, bây giờ cả ngày không thấy mặt anh đâu, thấy tờ báo không à!" Cái mà huynh hỏi sao lúc này cưới nhau rồi chồng chị thế nào? Nói, "Dạ, cả tháng nay tôi không thấy mặt ảnh." "Sao vậy? Ảnh đi đâu?" "Nói không, ở nhà." "Mà sao không thấy mặt?" "Tại lúc nào cũng có tờ báo che mặt ảnh." Là thì ra trước đây đó là ổng bỏ hết để ổng đeo đuổi, tới chừng ổng lấy được khỏe rồi ổng
[28:25]đâu thèm tán tỉnh chăm sóc gì nữa, lo đọc báo thôi. Nó có những cái thực tế. Cho nên ta nói vậy, khi mà mới yêu á họ bày tỏ cái tình cảm, sự chăm sóc mười thì ta phải rút lại còn một phần là lúc mà để sống với nhau. Mà nếu ta chịu được cái một phần đó thì hãy tiến tới, còn nếu không chịu được thì đừng tiến tới. Phải biết trước là như vậy, biết trước như vậy. Bởi vì không ai có thể nắm tay tới tối, gối đầu tới sáng. Đó là quy luật. Tình cảm là một sự mệt mỏi. Ta nên nhớ nha. Tất cả mọi hoạt động của tâm thức đều làm cho ta mệt. Đây là nguyên tắc. Những hoạt động của tâm thức là gì? Ví dụ như ta phải suy nghĩ, tính toán.
[29:04]Nếu ta suy nghĩ tính toán hoài thì sao? Đầu sẽ điên liền. Và thương yêu cũng vậy. Thương cũng vậy, ghét cũng vậy, căm thù cũng vậy. Những cái hoạt động của tâm thức đó mà kéo dài đều làm ta mệt mỏi hết. Nên do đó, đó là lý do tại sao mà Phật mới dạy ta phải ngồi thiền là dừng các hoạt động của tâm thức thì ta mới tìm được một cái bình an, hạnh phúc bền bỉ, lâu dài. Đó là lý do mà ta phải tập ngồi thiền. Cho nên ai mà không biết ngồi thiền là ta chết nửa cuộc đời. Vì sao vậy? Vì cái tâm thức mà hoạt động mãi là sẽ khủng hoảng liền. Hôm trước có một ông Phật tử được gia đình dắt lên, ông mắc bệnh mất trí nhớ của tuổi già, gọi là bệnh Alzheimer. Ông quên dần, quên dần.
[29:47]Rồi trong nhà có mấy đứa con đây ông bắt đầu ông quên, không còn nhớ đứa nào. Dọn mâm cơm lên ông không biết cơm đem lên để làm gì. Hoặc là ông không biết cách cầm cái đũa để gắp mà chấm cái miếng nước tương, nước mắm rồi để vô miệng ăn, không biết. Đói đói nhưng mà không biết cách để làm sao cho hết đói. Quên dần, quên dần hết, khủng khiếp như vậy. Mà tại sao bị như vậy? Là bởi vì lúc trước đã hoạt động cái não nhiều quá, suy nghĩ nhiều quá, thương ghét gì nhiều quá, kéo dài đến lúc bộ não nó đứt nó chịu không nổi nữa thì nó xuất hiện một cái ổ mất trí nhớ. Và cái ổ nó lan tỏa, lan tỏa, nó lây truyền qua các mô não khác,
[30:22]lây truyền dần dần rồi phá hết toàn bộ cái bộ nhớ của não. Mà khi ta không còn nhớ gì nữa thì ta không còn tồn tại giữa cuộc đời. Ta đối với mọi người là vô nghĩa, mọi người đối với ta là vô nghĩa. Nên vì vậy, mọi hoạt động tâm thức mà kéo dài đều làm ta mệt mỏi, thì thương yêu cũng vậy. Ví dụ ta thấy người đó nói, "Ủa, sao bữa nay thấy hơi lạt lạt rồi nha! Có chuyện gì ha? Phải anh đi gặp cô hàng xóm nào hay không nha!" Hoặc nói, "Sao hôm nay bà đi làm về tôi thấy bà lơ lơ tui? Nãy giờ bà có gặp ông đồng nghiệp nào hay không?" Ví dụ vậy. Nhưng mà sự thật á là chỉ vì mệt thôi. Yêu mệt, thương mệt, ghét mệt,
[31:01]căm thù mệt, vì nó là đều là những hoạt động tâm thức. Mà tình cảm cũng là cái hoạt động tâm thức, do đó, ví dụ như khi ta thấy cái người nào đó thương mình nhiều, thì mình phải kêu, "Thôi anh bớt thương em chút để anh nghỉ chút, mai thương tiếp." Thì đó là ta biết ta làm đúng quy luật á, thấy đúng quy luật. Chứ ta thấy có người nói chứ, có người nói với ta chứ, "Anh nhớ em tha thiết, anh nhớ em hơn là trời nhớ mây, hơn sông nhớ núi, hơn con bò nhớ đồng cỏ, hơn là cái buổi chiều tà mà nhớ cái khói của mái nhà tranh." Nói, "Thôi thôi anh bớt nhớ giùm em để cho mới yêu em lâu được, chứ mà cứ yêu nhớ kiểu đó hoài bứt đứt hết,
[31:41]nhớ hết yêu liền." Bởi vì hoạt động tâm thức nào mà kéo dài đều mệt. Tình cảm kéo dài cũng tạo ra cái hội chứng mệt và không muốn yêu nữa. Tự nhiên không yêu nữa nó khỏe gì đâu á. Nên có ông bạn lại thăm, nói, "Trời, sao vợ anh đi đâu mà anh cực quá vậy nè?" Thấy ổng là nấu bếp, giặt đồ rồi quét nhà, lau nhà. Cái hỏi, "Trời, sao vợ anh đi đâu mà cực?" "Nói vợ tôi về quê rồi, mà đây là bữa đầu tiên trong cuộc đời mà tôi cảm thấy khỏe." Ông kia trố mắt không hiểu. Ông nói, "Thương nhiều quá mệt á. Ở nhà phải thương bả, lo cho bả. Bữa nay tôi mới phát hiện ra một điều là ngừng yêu một bữa khỏe vô cùng." Không, nó là sự thật, nó sự thật, sự thật.
[32:22]Cái hoạt động tâm thức kéo dài mệt.
[32:26]Rồi có một điều nữa là, cái tâm lý nữa là mình là của nhau rồi, không cần vun bón tình cảm để giữ gìn, không giữ gìn lời ăn tiếng nói, đôi khi gay gắt thô bạo rồi phá vỡ cái hạnh phúc của gia đình. Cứ nghĩ là đâu mất đâu mà sợ. Thì bả chết sống gì bả cũng là vợ mình rồi, muốn chửi muốn nói gì cũng được. Đó là sai lầm. Tức là phải giữ khéo léo như là ngày đầu mới thương nhau. Có lần đó thầy đến thầy gặp cái anh đó, ảnh làm về phim ảnh và chụp hình. Thì năm nay ảnh cũng lớn tuổi. Thầy nghĩ năm nay chắc cũng phải 60. 60 thì chị có vẻ trẻ hơn chút thì chắc khoảng năm mấy. Mà trong cái buổi làm việc với ảnh thầy ngồi đó cả ngày làm việc với
[33:07]ảnh, thì thầy thấy hai vợ chồng đối xử với nhau như là mới yêu nhau ngày hôm qua, mà trong khi con cái lớn có gia đình hết rồi. Thầy ngạc nhiên vô cùng. Thế là ổng với xuống nói: "Em ơi, cho anh xin ly nước em." Bà bưng ly nước ra: "Anh anh ấy mời anh uống nước." Ổng nói: "Anh cảm ơn em nha." Ổng ngồi uống. Thầy nói: "Ủa, ổng sao già rồi mà sao mà ngộ vậy nè?" Tới chừng mà sau này lần lần hỏi ra mới biết là hai ông bà nổi tiếng về cái hạnh phúc gia đình. Thường hay được đi mời đi thuyết trình nơi này nơi kia, là chỉ bởi vì họ giữ cái nguyên tắc là dù đã về với nhau, dù là của nhau rồi, mà vẫn đối xử với nhau như cái người khách mới về đến nhà.
[33:48]Nhờ vậy mà giữ được hạnh phúc bền lâu. Còn thường thì ta ỷ là của nhau rồi, có nói: "Cơm kìa ăn đi anh." Trời ơi, nói mang cho chó ăn cũng vậy, thua. Nên phải cưng chìu, phải vun vén, phải giữ gìn như là ngày đầu mới gặp nhau, như là ngày đầu mà mới nhìn nhau, mà: "Phút đầu gặp em tinh tú quay cuồng... bỗng ngập tràn cái gì đó muôn tia nắng" nè. Thầy quên cái bài nhạc đó. "Phút đầu gặp em tinh tú quay cuồng... à lòng đang giá băng bỗng ngập tràn muôn tia nắng" à nhớ rồi nhớ. Thì nếu mà giữ được cái giây phút đó hoài thì cái tình yêu nó sẽ. Nhưng mà ta bị ỷ, ỷ là của nhau rồi, cái lộ nguyên con người thật
[34:32]thô bạo, nói bậy nói bạ hiện ra lại cái nó mất, mất hết. Có một điều nữa là, có khi duyên vợ chồng nhưng mà nguồn gốc của kiếp xưa nó khác nhau. Ví dụ như thế này, ví dụ như một cái đời đó cái người vợ là một công nương quyền quý, có thể như một công chúa vậy, quyền quý. Còn người chồng vào kiếp đó chỉ là một người cận vệ, một người hầu, một người hầu đúng nghĩa luôn. Tức là hai giai cấp hoàn toàn chênh lệch. Nhưng mà có ai cấm cái người hầu yêu cô công chúa không? Có cấm được không? Không. Bên ngoài thì anh vẫn phải giữ vẻ là: "Bẩm công nương, tâu công nương, mà mời công nương." Nhưng mà trong lòng ổng nhớ ngày nhớ đêm,
[35:17]thương ngày thương đêm, mà cô công nương có để ý tới ông này không? Không. Tại cổ là cái thân phận cành vàng lá ngọc. Nghĩa là cái người mà cô để ý là một cái hoàng tử phương xa, một ngày nào đó dẫn theo một đám tì tùng cưỡi trên một con ngựa bạch, dưới chân con ngựa bạch đeo những cái lục lạc kêu leng keng lốc cốc lốc cốc theo tiếng vó ngựa mà đi trên đường á, lốc cốc lốc cốc thì cái tiếng lục lạc nó kêu leng keng leng keng. Đằng sau là một đám tì tùng đi theo oai vệ, đẹp đẽ, giắt trên lưng một thanh kiếm và đến xin cầu hôn. Nàng chỉ nghĩa là: "Nghe kể chuyện ngày xưa có một nàng công chúa trong vườn hoa mùa xuân vấn vương bao nỗi buồn.
[35:55]Khi hoàng tử cầu hôn với muôn ngàn châu báu, nhưng nàng không thèm đâu. Trái tim luôn buồn rầu." Cái chuyện đó là chuyện đời xưa mà sự thật không để ý. Nhưng cái anh hầu cận thì ảnh ảnh lại thương, ảnh yêu. Ảnh thương ảnh yêu cho nên anh hầu hết lòng. Và khi có khi là cái cô đó cổ cũng lấy chồng, thì anh cũng xin đi theo để hầu. Hầu cái người mình thương yêu, bây giờ làm người vợ người khác mà anh hầu hết lòng. Cho nên vì vậy cô kia mắc nợ ảnh dần dần, mắc nợ dần dần không hay. Nhiều khi cô hầu ảnh nhiều hơn cái số tiền lương mà cổ trả cho ảnh. Nghĩa là ảnh hầu cổ cái công nó nhiều hơn cái tiền lương hằng
[36:35]tháng mà cổ trả cho ảnh, nên bắt đầu cổ mắc nợ ảnh dần dần mà cổ không hay, mắc nợ dần dần, mắc nợ dần dần. Cho đến đổi qua nhiều kiếp luân hồi đến kiếp này trở lại thì cổ vẫn sinh ra trong gia đình một người giàu có vì cái phước nó còn kéo dài. Anh này sinh ra trong gia đình trung bình, vừa phải. Nhưng gặp nhau là cổ thương. Biết rằng gốc gác không đồng nhau nhưng mà cổ thương. Thương bởi vì mắc nợ. Mắc nợ người xưa người ta hầu mình nhiều quá. Hầu nhiều hơn cái tiền mình trả lương người ta. Mắc nợ là đành phải thương và phải phải cưới nhau. Cho nên cái nguồn gốc vợ chồng thì nó chênh lệch là khác như vậy, nhưng vì duyên nợ.
[37:13]Nhưng mà cái nợ nó có kéo dài hay không là khác. Cho nên đôi khi ta gặp hai vợ chồng ta thấy phước hai người ngược nhau. Nhìn vô cô vợ thấy cái nguồn gốc quyền quý cực kỳ, nhưng nhìn vào anh chồng thấy rõ ngay cái nguồn gốc xuất thân là một người nghèo hèn. Nhưng tại sao họ yêu nhau? Đó là một bí ẩn của nhân quả là chỉ bởi vì cái nhân quả như vậy, là như vậy. Và ta phải hiểu nhân quả ta mới biết tại sao nói: "Ủa, cô này nhìn coi sang trọng, quyền quý, cái anh này nhìn coi nghèo khổ, thấy bần hàn mà tại sao họ yêu nhau lấy nhau được?" Đó, chỉ ta hiểu nhân quả luân hồi ta mới biết lý do tại sao.
[37:47]Họ sống với nhau được vì có duyên nợ, còn ngày nào hết nợ bỏ nhau thì chưa biết. Hoặc cái nguồn gốc khác cũng vậy. Nguồn gốc khác là ví dụ như cái ông đó rất là sang trọng mà cưới một cô vợ thấy bình thường. Ta không hiểu, không hiểu là tại sao vậy, nhưng mà có cái nguồn gốc tìm ra là thế này: Vào một đời xưa, cái anh này là một chiến tướng, một người tức là một chiến tướng oai hùng, nhưng mà khi đi đánh bị bắt, bị quân địch bắt giam. Thì cô này cái thân phận cũng chỉ là một cung nữ nhỏ nhoi, nhưng mà cô tin rằng cái cuộc chiến đấu của người tráng sĩ này là chính nghĩa. Cho nên cô đã bất chấp cái mạng sống, sự nguy hiểm của mình mà
[38:29]cô lén vào nhà giam, cô mở cửa nhà giam để giải thoát anh đi. Thế là anh này trong đêm tối vượt được ngục mà không thể mang cô này, rồi cô này đó sau này bị điều tra rồi bị giết chết. Thì anh này nghe cái tin là cái người hầu gái mà đã xông vào ngục cứu thoát cho mình, giải thoát cho mình bây giờ đã bị giết chết, bị trừng phạt giết chết, lòng anh sao? Lúc đó lòng sao?
[38:56]Thương cảm không nguôi. Lòng cứ nhớ về một cái người con gái vì mình mà mà chết. Nên sau này, sau này anh có thể anh chiến đấu anh thành công, sau này anh có vợ có con, nhưng mà cái niềm thương nhớ, biết ơn cái cô gái kia không bao giờ hết cho tới ngày chết. Cho nên đến một kiếp nào đó gặp lại thì sao? Chuyện gì xảy ra? "Trong đôi mắt anh em là tất cả. Là niềm vui, là cuộc sống anh ước mơ."
[39:24]Họ lại lấy nhau, họ lại sẽ thành vợ thành chồng. Mà nhìn vào hai người ta thấy cái phước rất là chênh lệch: một người oai hùng, sang trọng, còn một người an phận thủ thường, nhưng vì họ có một cái ân nghĩa nào đó bí mật từ kiếp xưa mà ta không ngờ được. Mà cái chuyện nó kéo dài hay không thì tùy cái cuộc sống của họ. Họ sống với nhau có đạo đức, có trách nhiệm hay không thì mới mới tính nữa, chứ cái nhân quả nó là như thế.
[39:52]Một điều nữa là do nhiều kiếp luân hồi vợ chồng thay đổi từ kiếp này qua kiếp kia cho nên cái tình cảm nó không có ổn định. Ta thương người này thật lòng, nhưng mà gặp một người khác họ cũng từng là vợ mình ta không thể không thương. Không thể không thương. Vì cái kiếp đó cũng thương nhau rất trọn vẹn mà bây giờ ngang trái, éo le gặp lại cùng một kiếp. Chứ nếu ví dụ như là kiếp này mình chỉ gặp một người này, qua kiếp khác chỉ gặp người khác, tình cảm nó trọn vẹn. Nhưng luân hồi nó như cái rổ rá mà mình xào đất vậy đó, cứ sàng sàng sàng nó rớt tùm lum, bất ngờ, ngẫu nhiên. Cho nên trong một kiếp mà gặp lại nhiều cái mối nhân duyên của
[40:30]kiếp xưa, cho nên tình cảm nó sẽ ngang trái, sẽ éo le. Mà ở chỗ này vậy là nếu mà ta không khéo tu thì sẽ vô cùng rối rắm,
[40:44]càng lúc càng đau khổ chứ chẳng có hạnh phúc gì cả hết, không có hạnh phúc gì hết. Kim Dung có dựng một cái nhân vật ta dùng cái chữ là chung thủy tuyệt đối là Tiêu Phong, là bang chủ Cái Bang. Rồi sau này mới phát hiện mình là cái người giống của người cái người Hồ phương bắc, cho nên bị cái người Hán tẩy chay, phải trở ra ngoài phương bắc để sống. Rồi trên đường đi của mình có một cô gái tên là A Châu và hai người yêu nhau. Chỉ yêu nhau thôi, hứa yêu nhau thôi. Và cô kia trong một lần để giải quyết cái cái chuyện éo le ngang trái của cái tình cảm, cô đã tự nhận cái chết. Thì Tiêu Phong thương nhớ suốt đời.
[41:31]Sau này không một người con gái nào có thể thay thế vào trong cái vị trí đó trong trái tim của Tiêu Phong nữa. Sau này cái em ruột của A Châu là A Tử tìm đến, mong muốn thay thế chị mình để tìm lại một chút cái ấm tình yêu cho người anh hụt của mình, anh rể hụt, nhưng không bao giờ thay thế được. Ở trong câu chuyện có ghi thế này: Là mãi mãi chỉ có A Châu. Muôn đời sau chỉ có A Châu mà không thể một người nào nữa. Cho tới ngày ổng chết đúng là cũng chỉ yêu một người dù người đó đã chết. Và cái chuyện tình nghĩa là cái tâm tình, cái tình yêu chung thủy tuyệt đối đó nó cực kỳ đẹp, đẹp như một cái bức tranh đẹp nhất trên đời này.
[42:12]Nhưng mà nó chỉ có trong tiểu thuyết thôi. Khó có ai mà có thể giữ gìn được điều đó, cũng hiếm có, bởi vì cái nhân quả nó phức tạp, nó luôn luôn nó làm chi phối ta nhiều điều mà ta không ngờ được. Và đây nó đòi hỏi ta phải có cái bao dung, cái độ lượng. Giống như hồi nãy cái chuyện mà khi người vợ tâm sự điều đó, người chồng đã hiểu Phật pháp mà giúp vợ mình vượt qua chứ không có hờn, không trách, không ghen tuông, không chửi mắng, không nói bậy nói bạ là như vậy, như vậy. Một cái điều nữa ta biết thế này: hai vợ chồng sống với nhau là hai con người vẫn còn khuyết điểm mà gắn cuộc đời lại với nhau.
[42:53]Người chồng chắc chắn còn khuyết điểm, tại ổng đâu phải thành Phật đâu, mà ổng thành Phật thì ổng đâu có lấy vợ làm chi. Thì người vợ cũng vậy, cũng còn khuyết điểm chứ đâu phải là A-la-hán. Nếu A-la-hán đâu lấy chồng. Nên khi ta yêu ai, ta cưới ai thì ta phải biết rằng người đó còn nhiều khuyết điểm và chính ta còn nhiều khuyết điểm. Hai cái còn khuyết điểm mà gắn lại với nhau thì cái gì xảy ra? Gì xảy ra?
[43:23]Hai cái còn khuyết điểm mà gắn lại với nhau thì chuyện gì xảy ra?
[43:30]Chuyện gì?
[43:37]Xung đột, phải không, bất an, gây gổ, đau khổ. Cho nên vì vậy, khi hai vợ chồng cưới nhau chắc chắn là hai người còn nhiều khuyết điểm, gắn cuộc đời lại với nhau mà nói rằng đi tìm hạnh phúc là một điều ảo tưởng. Có ai cãi cái lý luận này không ạ? Công thức này có cãi được không? Không cãi được. Ta còn khuyết điểm, người kia còn khuyết điểm, hai người còn lỗi lầm sống với nhau, bên cạnh nhau mà nói rằng sẽ hạnh phúc với nhau, có không? Có không? Không bao giờ có. Cho nên vì vậy, ta có thể kết luận mà không bao giờ sợ sai: Hôn nhân luôn luôn là đau khổ, hôn nhân luôn luôn là đau khổ. Cái chuyện mà hôn nhân là hạnh phúc tỉ lệ thấp mà đòi hỏi rất nhiều điều kiện.
[44:29]Hai con người còn khuyết điểm, chưa phải là thánh, sống bên cạnh nhau mà đòi hỏi là hạnh phúc là ảo tưởng, nó chỉ có trong nhạc thôi: Anh hứa đưa em về nơi chân trời tím, gom hết mây hai đứa xây lâu đài yêu. Chỉ có trong mơ. Nhưng anh biết muôn đời muôn kiếp sau, hai chúng ta chẳng được sống gần nhau.
[45:01]Anh dắt em mơ về nơi chân trời tím.
[45:08]Mơ chúng ta in bóng lên lưng trời xa. Chỉ là ước mơ thôi, không bao giờ có thật. Và vì vậy là để cho hôn nhân bớt đau khổ từ những người có lỗi lầm thì nó có một cái chìa khóa vàng, một nguyên tắc vàng. Một nguyên tắc vàng là thế này: Là phải luôn luôn biết nhận lỗi về mình. Luôn luôn biết nhận lỗi về mình. Đây là cái then chốt của giữ gìn hạnh phúc gia đình. Sẽ có chuyện này chuyện kia xảy ra nhưng mà nếu khéo biết nhận lỗi về mình thì hôn nhân đỡ xung đột, đỡ xung đột. Đó là nguyên tắc, dĩ nhiên chỉ là nguyên tắc chính thôi chứ những cái cái phụ khác còn nhiều vấn đề lắm. Nhưng mà người thường hai vợ chồng đều biết
[45:58]nhận lỗi về mình thì gia đình sẽ êm ấm. Chứ còn lỗi thì ai cũng phải có, nhưng mà cái có lỗi mà không biết nhận lỗi thì gia đình tan vỡ luôn, còn có lỗi rồi biết nhận lỗi là chìa khóa để giữ gìn hạnh phúc. Những người đã có gia đình hãy nghiệm lại xem trong suốt cuộc sống của mình bao nhiêu lần mình biết nhận lỗi về mình? Bao nhiêu lần mình luôn luôn kết tội cái người kia? Để ý lại coi. Mà có phải là khi mà cứ lo kết tội người kia rồi gia đình càng lúc càng càng đổ vỡ? Còn nếu khéo nhận lỗi về mình thì gia đình sẽ êm ấm, có đúng vậy không ạ? Đúng vậy, đúng vậy. Cho nên, cũng giống như làm cái người tiếp viên trên
[46:38]máy bay, giống như những người phục vụ ở những cái công trình du lịch, họ luôn miệng nói xin lỗi. Tức là họ được đào tạo là phải luôn luôn biết nói xin lỗi. Vì sao? Vì cái lời xin lỗi, nhận lỗi về mình nó là một đạo đức mà nó là một công thức, là chìa khóa để làm đẹp lòng nhau. Không có gì hay bằng khi mình có lỗi mà biết nhận lỗi. Nhưng mà người ta lại quên áp dụng điều đó trong hôn nhân. Người ta áp dụng điều đó trong doanh nghiệp, trong kinh doanh, trong dịch vụ, trong thương mại, nhưng mà người ta quên áp dụng nguyên tắc vàng đó trong hôn nhân. Chứ nếu người vợ, người chồng cũng luôn luôn biết là:
[47:17]Em xin lỗi anh, anh xin lỗi em, biết nhận lỗi thì gia đình rất là đỡ xung đột. Vì sao? Vì đó là hai con người còn đầy khuyết điểm gắn với nhau mà, làm sao mà tránh được chuyện này chuyện kia. Nhưng cái quý là biết xin lỗi, I am sorry.
[47:39]Trong thiên nhiên, nó có cái phân biệt về giới tính nam và nữ, chứ nó không có cái là bình đẳng về nam nữ đâu, không có bình đẳng. Người phụ nữ thì sao? Thì sức yếu hơn, phải không? Phải mang nặng đẻ đau, và cái giá trị của người phụ nữ nhờ ở chỗ là tiết hạnh, đoan chính. Còn người đàn ông thì cái sức mạnh khỏe hơn, không có chịu cái cực nhọc của thai sản, và cái giá trị là nhờ ở tinh thần trách nhiệm với gia đình. Hai cái này nó khác nhau và thiên nhiên đã quy định như vậy. Nên không thể bắt cái người vợ là phải có trách nhiệm với gia đình, tại sức yếu, không thể làm những việc quá nặng, cũng không thể bắt người đàn ông là
[48:23]dịu dàng, nấu cơm, đoan chính mà vô trách nhiệm được, không thể. Cho nên trong thiên nhiên đã phân công mà phân công thì phải khác nhau nên không hề có bình đẳng, không hề có bình đẳng mà có sự phân công rõ ràng. Tuy nhiên, dù bất bình đẳng, ta phải tôn trọng nhau. Và tôn trọng nhau đó là đạo đức, là văn minh của loài người. Còn khi mà không có cái tôn trọng nhau, tức là ta không có cái văn minh, không có cái đạo đức của loài người. Nên ta thấy ở những xã hội văn minh á thường cái người phụ nữ được tôn trọng là vậy đó. Còn ở xã hội mà sơ khai, man rợ thì thân phận của người phụ nữ bị chà đạp, bị chà đạp.
[49:09]Ví dụ như người một người đàn ông được quyền bốn vợ mà người phụ nữ chỉ là công cụ của người đàn ông thì ta biết xã hội đó chưa văn minh. Còn cái xã hội văn minh rồi thì ta thấy ladies first. Đàn ông đang ngồi thấy trên xe buýt thấy người phụ nữ bước vô lật đật đứng lên liền. Vì người ta tôn trọng phụ nữ dù người phụ nữ sức yếu hơn. Tôn trọng, nâng niu cái người yếu sức hơn mình, đó là dấu hiệu của văn minh, của đạo đức, của đạo đức. Còn mà ta ỷ ta sức mạnh, vai u thịt bắp để ta chèn ép người phụ nữ là dấu hiệu của cái không đạo đức, không văn minh. Nên trong gia đình cũng vậy, trong gia đình nó có
[49:50]cái sự phân công khác nhau như vậy mà phải biết tôn trọng nhau và bổ sung các tính chất cho nhau. Đó, người ph- đàn ông phải tôn trọng những cái tính chất của phụ nữ là biết người phụ nữ đó sức yếu, mang nặng đẻ đau và có tiết hạnh đoan chính, thì đó là điều để cho ta kính trọng. Thì người vợ cũng vậy: Mạnh mẽ, có trách nhiệm, biết lo lắng gia đình, đó là điều để cho ta ta kính trọng. Chứ nói: "Sao anh không dịu dàng giống em, không biết giặt đồ nấu cơm giống em?", không phải, đó là sự phân công. Cái điều mà may mắn là thế này: Là nếu hai vợ chồng cùng tu hành theo Phật, biết sửa chữa những lỗi lầm, biết phát triển cái
[50:32]thiện tâm, nhẹ bớt cái ái luyến, vị kỷ, tăng được cái khả năng nhẫn nhục thì gia đình sẽ êm ấm hơn rất nhiều, nhất là cái nhẫn nhục, bớt giận, bớt hờn, bớt trách móc, bớt chửi bới, bớt gây gổ, cái nhẫn nhục nó sẽ làm cho gia đình êm ấm. Cho nên có việc có chuyện hai vợ chồng gây nhau, cái người chồng rất là giận vợ, giận không thèm nói chuyện, nhưng mà bà vợ đó tới nhìn đồng hồ tới đúng 7:00, tới giờ đi lễ Phật tụng kinh là bà bỏ hết mọi chuyện, bà mặc cái áo tràng vô, lên thắp nhang, bà lạy Phật nghiêm túc. Ông chồng nhìn thấy vợ mình lạy Phật, ổng hết giận liền, ngay tức khắc thương vợ mình lại liền.
[51:15]Tại vì ông là người mộ đạo, ông chồng cũng là người rất là là yêu quý đạo Phật, nên giận vợ mình vì cái cái quan điểm không đồng gì trong công ăn việc làm gì không biết á, nhưng mà khi thấy vợ mình quỳ lạy Phật rồi là bao nhiêu cơn giận tan biến hết, thương vợ mình lại liền. Nên ta thấy nhờ cùng sự tu hành mà gia đình được ấm êm, được hạnh phúc là vậy. Nhưng mà đó hai vợ chồng phải đồng, nhưng mà nếu ông chồng mà ổng không biết đạo Phật thì sao? Nói rằng: "Không có lo xin lỗi tôi, không lo cho tôi ăn uống, ăn ngủ mà giờ này còn đi lạy Phật nữa, phải không?", gây gổ thêm. Nên đó, cho nên vì vậy là khi hai vợ chồng mà cùng
[51:55]biết tu hành theo đạo Phật thì nó có một cái bảo đảm thêm cho hạnh phúc của của gia đình là vậy. Cho nên vì vậy mà khi mới yêu nhau thì phải lo Phật hóa lẫn nhau. Nghĩa là sao? Tức là khi cái người nào họ đến bày tỏ tình cảm với ta thì ngay lập tức ta phải làm sao? Ta phải hỏi câu: "Anh đã quy y chưa?".
[52:20]"Em đã quy y chưa?" phải không? Mới đầu có một người lại nói sàn sàn nói, "sao ba ngày nay không gặp cô, tôi nhớ cô quá à." Bắt đầu họ sàn sàn rồi đó nha, bắt đầu có mồi rồi đó. Mà đừng thèm đừng có thèm nói, "thôi mà anh này kỳ quá à, giả bộ hoài." Không, đừng thèm nói thế, quay lại hỏi liền, "quy y chưa?" Đó mới bảo đảm. Mình phải Phật hóa ngay từ buổi đầu. Phật hóa, nếu chưa, phải không? "Lên Phật Quang quy y." Kệ, bắt đầu là, đó, là cứ bắt buộc như vậy. Là rồi không biết là sau này có tiến tới tình yêu, hôn nhân gì không biết, nhưng mà hễ người nào mà tới mà sàn sàn với mình là cứ bắt lên chùa quy y, bắt tu tập, bắt nghe Pháp là chắc ăn.
[52:59]Nếu mà có duyên mà đi tới hôn nhân thì mình đã Phật hóa xong rồi, mà nếu không có duyên đi tới hôn nhân thì mình cũng đã làm phúc cho người ta, đã cho người ta một niềm tin đối với đối với Phật Pháp. Có một lần cũng vậy, thì có mấy cô Phật tử á, đến chùa quy y, sau cái thấy dắt thêm người bạn trai tới quy y. À, cái thầy nghĩ cô này khôn rồi nha, bạn trai vừa mới tới, chưa gì là đã dắt lên chùa quy y. Nhưng mà khi quy y xong đó thì hai người đó lại không có tiến tới tình yêu nữa. Cho nên sau này chỉ có mình cô đó tới chùa bình thường đi lễ, còn anh chàng đó biến mất xấc, không bao giờ tới nữa. Tám năm sau mới thấy anh đó trở lại.
[53:38]À, mà thầy còn nhớ pháp danh, tám năm mà vì lúc đó đệ tử thì còn ít á, nên thầy còn nhớ pháp danh, thầy kêu đúng pháp danh liền. Còn ngạc nhiên là nói: "Ủa con bỏ chùa đi lâu quá, sao giờ thầy vẫn còn nhớ?" Thầy nói: "Không, thầy vẫn còn nhớ." Là thì ra là vậy đó, cái cô kia cô Phật hóa ngay từ đầu, anh này mới muốn tìm chiếm tình cảm là cô đưa lên chùa quy y liền. Quy xong cái không hai người không đi tới đâu, nhưng mà đã làm cho anh này được quy y, được biết Phật Pháp. Nhờ cái duyên đó sau này anh quay trở lại chùa rồi tăng trưởng thêm cái Phật Pháp tu hành của mình, vẫn là vẫn là hay. Còn nếu mà có duyên tiến đến hôn nhân gia đình thì cái việc mà cùng nhau tu
[54:12]hành theo Phật Pháp lại là một điều bảo đảm cho cho hôn nhân như vậy. Nên nhớ nha, nhớ cái điều đó. Rồi cha mẹ cũng nhắc con như vậy đó, nói: "Ai mà sàn sàn muốn đến làm bạn với con là con phải dắt lên chùa quy y trước cái cho bảo đảm cái đã, rồi từ từ tính tới." Có một cái điều rất lạ thế này, là ngày xưa đó cái hôn nhân của đôi trẻ là do cha mẹ sắp đặt. Đôi trẻ là do cha mẹ sắp đặt, nhưng mà lại rất là bền, ít bỏ nhau. Còn bây giờ mấy đứa trẻ làm sao? Self-service, tự phục vụ, tự đi tìm mà lại bỏ nhau rất là lẹ. Hỏi tại sao vậy? Tại sao? Vì hồi xưa cái tính vâng lời với cha mẹ rất là lớn, nên khi đứa con mà thuần phục vâng lời cha mẹ thì cái bản ngã đứa đó nhiều hay ít?
[54:59]Nhiều hay ít? Rất là ít. Cái đứa trẻ mà nó ngoan lúc nào cũng nép mình trong cái lời dạy của cha mẹ, theo mệnh lệnh của cha mẹ, đứa trẻ đó bản ngã nó rất là ít. Nên khi lấy vợ lấy chồng là toàn là những người bản ngã ít thì sống với nhau làm sao? Dễ hòa hợp không? Rất là rất là dễ hòa hợp, rất là dễ hòa thuận, ít có xung đột. Là ngay từ nhỏ cái tính vâng lời cha mẹ, cái hôn nhân mà cũng để cho cha mẹ sắp đặt luôn, bản ngã rất là nhỏ. Vì vậy cái hôn nhân nó bền. Còn sau này cứ tự tìm tự do, trong cái tự tìm của mình là đầy cái bản ngã, đầy sự nông nổi. Nên cái bản ngã lớn mà sống với nhau thì xung đột, xung đột liền.
[55:41]Ở đây ai lấy nhau mà do cha mẹ hứa sắp đặt còn mình không biết, có ai không, giơ tay lên thầy coi? Có không?
[55:53]Cười, thầy nhớ hồi thầy còn nhỏ, mẹ thầy đem thầy hứa không biết mấy chục người. Thầy nhớ: "Ủa sao hôm trước mẹ hứa con nhà này, cái bữa nay sao mẹ hứa con nhà này?" Mà hứa thầy với ai nhà ai xong là thầy trốn nhà đó luôn, không bao giờ tới gặp nữa, cười chết mồ. Mà hồi xưa hình như mấy cái người lớn hay có cái tật á, hễ bên đây có con, bên kia có con cái hứa à. Rồi cuối cùng thầy trốn đi tu luôn, xong chuyện, hết phim, không có gì hết.
[56:23]Hôn nhân thì nó đòi hỏi hai yếu tố là tinh thần trách nhiệm và sự chung thủy, còn tình yêu thì nó chỉ là cảm xúc nhớ thương, có khi chỉ là thích thích rồi cũng thành cái cuộc tình nào đó. Nên ở đây là hôn nhân đòi hỏi đạo đức, còn tình yêu đòi hỏi sự lãng mạn. Nên ta thấy bao nhiêu cái thơ, văn, nhạc là ca ngợi tình yêu chứ ít có ai mà ca ngợi cái tình vợ chồng. Đúng không? Đúng không? Chúng ta có bao nhiêu bài nhạc ca ngợi tình vợ chồng? Đố ai tìm được, đứng lên hát được thầy khen hay liền, thầy thưởng liền một chiếc xe Wave Trung Quốc liền. Không, nhưng mà tình yêu trước hôn nhân thì đầy nhạc hết, phải không?
[57:02]Đó, tại sao vậy? Tại vì trong hôn nhân đòi hỏi đạo đức, trách nhiệm, bản lĩnh, cuộc sống, sự tận tụy. Còn tình yêu lúc đó chưa có trách nhiệm nên họ lãng mạn. Như vậy nên bước vào hôn nhân người ta nhận cái gấp đôi trách nhiệm với gia đình bên kia. Ví dụ như cái người vợ thì phải chịu luôn trách nhiệm gia đình bên chồng, người chồng phải chịu luôn trách nhiệm gia đình bên vợ. Mà nếu gia đình kia tốt chút á thì ta đỡ khổ, còn nếu cái gia đình bên kia mà xấu thì thêm một gánh nặng rất là là mệt cho tâm trí của mình, mà luôn luôn là như vậy. Nên vì vậy thầy nói, giải pháp cuối cùng là trốn đi tu là hay
[57:41]nhất á, chứ bước vào hôn nhân lại rất là vất vả như vậy. Tình yêu, hôn nhân nó có một cái nghịch lý thế này, là càng chăm lo cho nó thì nó càng mau chết. Thầy nói câu này mọi người sẽ rất là ngạc nhiên, nói tại sao là vun vén, càng chăm lo cho tình yêu, hôn nhân thì nó sẽ càng sống dai, hạnh phúc chứ, tại sao mà càng chăm lo cho nó thì nó càng chết, càng mau chết? Ví dụ như tiền, ví dụ cái đồng tiền ta thương nó quá, ta cứ cất kỹ trong cái tủ thì tiền đó làm sao, từ từ sao? Từ từ có thể mất giá trị. Vàng thì thầy nói chuyện khác, thầy đang nói tiền. Tiền từ từ nó mất giá trị do lạm phát. Có một câu chuyện vui thế này,
[58:26]có anh chàng đó ảnh hôn mê 25 năm rồi ảnh tỉnh dậy. Khi ảnh tỉnh dậy thì trí nhớ phục hồi lại xong cái ảnh bốc điện thoại ảnh gọi vào trong cái tài khoản ngân hàng của ảnh, ảnh hỏi liền. Hỏi: "Bây giờ kiểm tra cái tài khoản ngân hàng tôi còn bao nhiêu?" Bên kia nói: "Tài khoản ngân hàng của anh còn 4 triệu đô la." "Ồ," ổng nói, "còn giàu chán." Cúp điện thoại xuống, "Cảm ơn," cúp điện thoại. Ngay lúc đó có một cú điện thoại gọi tới liền, báo nói: "Thưa ông vừa gọi một cuộc điện thoại giá là 6 triệu đô la."
[58:57]Tức là qua 25 năm á, tiền nó mất giá hết. Tiền nằm yên trong ngân hàng nhưng nó mất giá, không còn giá trị nữa. Ổng cứ tưởng là như ngày xưa là 4 triệu đô la là giàu, nhưng không ngờ là một cú điện thoại gọi bây giờ đã là 6 triệu đô la. Đó là chuyện vui thôi, nó không có thật, nó chưa xảy ra, nhưng mà nó cũng cảnh báo cho ta là như vậy, cái để lâu nó mất giá dần dần về tiền bạc, cái tình yêu cũng vậy. Cứ hai người mà chỉ chăm lo cho nhau thì thời gian sau tự nhiên hết thương nhau liền. Đố ai biết tại sao? Đố ai biết tại sao? Vì nếu không tin thầy cứ thí nghiệm, cứ thí nghiệm là mình có một người nào thương á, cái người đó lo cho mình,
[59:40]mình lo người đó, mình lo, lo mình, mình lo người đó, lo qua lo lại, lo qua lo lại. Ba tháng sau bỏ nhau liền. Không tin thử làm, không tin thử làm. Vì sao vậy? Là vì sở dĩ ta thương nhau vì ngày xưa mắc nợ nhau, mà bây giờ cứ lo trả đó, tức là à người này bới người kia miếng cơm, đút cho người kia nguyên chén cơm, người kia đút lại cho người này nguyên chén cơm, lát người này quạt cho người kia ngủ, người kia thức dậy quạt cho người này ngủ, ba tháng bỏ nhau liền, vì trả nợ hết xong rồi, trả hết nợ rồi, hết duyên. Đó là nói trên nhân quả đó, chứ không phải là nói là ồ càng chăm sóc nhau thì sẽ càng thương nhau nhiều,
[1:00:17]không ngờ là trả hết nợ rồi bỗng nhiên chán nhau, lạ lùng như vậy. Như vậy cái gì mà làm cho tình yêu nó bền vững? Cái gì?
[1:00:29]Cái mà ta làm những việc cao thượng bên ngoài lại không ngờ nó lại vun đắp cho tình yêu bên trong. À lạ như vậy. Nếu hai người đó cùng biết đi chùa, hai người đó cùng biết làm phước, làm từ thiện xã hội bên ngoài, hai người đó cũng là những cán bộ, viên chức mà tận tụy chỉ lo cho đất nước, thì chính mà cái công đức bên ngoài đó nó lại vun đắp cho cái tình yêu bên trong. Đó, đó là cái chìa khóa của hạnh phúc, chứ không phải là ngồi sống trong nhà mà lo cho nhau rồi hạnh phúc kéo dài, không, cứ lo cho nhau rồi hạnh phúc mất liền, mất liền, điều rất là lạ. Nên vì vậy ở chỗ này là chỗ mà ta mới lý giải
[1:01:10]gia đình là cái nền để ta bước ra lo cho xã hội, chứ gia đình không phải là một cái tổ kén để ta đóng mình trong đó và quên hết cuộc đời. Cái người nào hiểu lầm gia đình là một cái tổ kén để ta quên hết cuộc đời thì không bao lâu tổ kén đó sẽ bị cháy, sẽ tan, không còn hạnh phúc nữa. Còn nếu người nào biết gia đình là tổ ấm, là cái nền chứ không phải là tất cả, để ta dựa vào đó ta yên tâm ta bước ra ta lo việc cho xã hội, cho đất nước thì cái tổ ấm đó sẽ bền bỉ, sẽ hạnh phúc. Hai cái đó ta nhớ điều này khác nhau hẳn. Một yếu tố để làm cho hạnh phúc được lâu dài nữa đó là sự kính trọng. Chúng ta nhớ thế này, sự kính trọng là nền tảng của tình yêu và hạnh phúc.
[1:02:03]Ta không thể yêu một người mà ta đang khinh bỉ họ. Có ai mà ta khinh người đó mà ta vẫn yêu người đó không? Có không? Không bao giờ có. Ta phải quý trọng người đó, ta phải có một chút kính phục người đó ta mới yêu người đó, mà kính càng nhiều thì yêu càng nhiều. Đó là công thức, đó là nguyên tắc của tâm lý, đúng không ạ? Vì vậy, vì vậy thế này, là khi ta có hôn nhân rồi, ta phải làm sao để ta giữ cái sự kính trọng của người kia đối với mình. là ta phải tiếp tục trau dồi khả năng, trau dồi nhân cách càng ngày càng lớn chứ không phải lấy được vợ rồi thôi mặc kệ, lấy được chồng rồi thôi mặc kệ là một sai lầm lớn.
[1:02:50]Kể từ cái ngày mà mình lấy được vợ, lấy được chồng vẫn phải tiếp tục học hỏi, phải học thêm cái gì đó cho giỏi hơn, phải tu dưỡng đạo đức cho mạnh hơn, cho sáng hơn để có thể là mười năm sau cái người vợ có thể nói với bạn của mình: "Sau mười năm lấy nhau ngày hôm nay ảnh đã trở thành cái bằng cấp này, ảnh giỏi như thế này, ảnh biết như thế này. Đạo đức ảnh ngày hôm nay là thật là toàn mỹ". Tức là bước vào hôn nhân ta phải tiếp tục trau dồi khả năng, học thêm cái gì đó, ta phải tiếp tục tu dưỡng đạo đức cho càng lúc càng sáng hơn để giữ cái sự kính trọng của người bạn đời đối với mình. Mà cái sự kính trọng đó càng ngày càng lớn thì cái tình
[1:03:34]yêu càng ngày càng càng to và hạnh phúc mới bền vững. Còn sai lầm nhất là lấy chồng, lấy vợ rồi bỏ không học, không trau dồi gì nữa, chỉ lo lăng chai trong cuộc sống, sống tèm lem tuốc luốt là hạnh phúc sẽ mất liền. Không còn kính trọng nữa là mất liền, đứng nguyên cũng là mất. Nói: "Mười năm lấy nhau rồi ổng cũng y nguyên vậy, ổng cũng chẳng học được cái gì, ổng cũng chẳng khá hơn, nhân cách ngày xưa với bây giờ cũng chỉ nhiêu đó" là sự khinh thường xuất hiện. Nhớ vậy đứng yên tức là đã lui sụt, là đã bị khinh dễ. Mỗi ngày phải mỗi tiến, tiến dần cho tới già luôn, nghĩa là sự kính trọng của người kia đối với mình
[1:04:11]phải càng lúc càng lớn, đó là nguyên tắc. Chứ thường ta không hiểu nguyên tắc này có nhiều người lấy chồng, lấy vợ rồi trở nên sống buông tuồng, dễ dãi nên đây là một cái chìa khóa vàng để bảo đảm hôn nhân hạnh phúc là là lúc nào cũng phải tự trau dồi bản thân mình, tự rèn luyện, tự tu dưỡng để giữ sự kính trọng lẫn nhau, lẫn nhau. Thì hôm nay ta nói ngang đây, ngày mai ta sẽ nói tiếp nữa. Bây giờ ta phải chuẩn bị cho cái chương trình văn nghệ Vu Lan với cái chủ đề là Vì Có Phật. Lần này thì ta sẽ nghe nhiều quý thầy, quý cô hát chứ không phải là hoàn toàn là là là ca sĩ và đáng lẽ là lát nữa thầy cũng hát,
[1:04:55]đáng lẽ nhưng mà bài hát của thầy bị đệ tử giành mất rồi thôi, hẹn lúc khác. Chúc cho quý Phật tử thưởng thức một đêm văn nghệ vui vẻ và ngủ ngon, mai ta sẽ vào lễ chính. Hi vọng là trời đừng mưa nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:05:16]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Cung thỉnh đại chúng, quý thầy, quý cô cùng các Phật tử ngồi xuống để nghe cái bài pháp trong buổi lễ Vu Lan hôm nay.
[1:05:32]Trong cái buổi lễ Vu Lan hôm nay thì vì Vu Lan là cái lễ nói lên cái khía cạnh nhập thế của đạo Phật, cho nên kỳ này chúng ta triển khai là đề tài Tình Yêu, Hôn Nhân, Gia Đình để cho mọi người có cái nhìn rõ về một cái vấn đề mà rất quan trọng của cuộc đời con người. Khi chúng ta nhìn rõ bản chất của tình yêu, của hôn nhân, của gia đình như vậy thì chúng ta hoặc là biết rõ cái đời sống hôn nhân gia đình là sự ràng buộc nhiều bấp bênh, đau khổ mà có thể ta phát tâm hướng cái cuộc đời mình đi theo một cái mục tiêu khác cao thượng hơn, ví dụ như là xuất gia tu tập hoặc là sống độc thân để thực hiện những lý tưởng cao cả của mình
[1:06:29]hoặc là nếu chúng ta đã lập gia đình, phải lập gia đình thì ta cũng biết xây dựng cái gia đình của mình thành một gia đình Phật Pháp, thành một cái pháo đài kiên cường bảo vệ cho quê hương và cho Phật Pháp. Nên chúng ta tiếp tục cái đề tài này trong buổi sáng hôm nay cho xong. Sau cái bài giảng là ta có tụng bài sám ha, tụng bài sám. Sau bài sám ta có cái nghi thức là đeo hoa hồng. Thì cái hoa hồng đã được để trên bàn thờ Phật mấy ngày hôm nay để lấy được cái thần lực của Phật và chính thầy cũng đã chú nguyện vào những cái hoa này với lời ước nguyện, mong mỏi cho những người đeo được cái hoa hồng này sẽ được nhiều may mắn,
[1:07:20]nhiều hạnh phúc, nhiều sự thăng tiến trên đường tu tập. Cho nên ai đeo hoa hồng của ngày rằm tháng bảy này hi vọng rằng sẽ được nhiều cái bình yên, phát triển trong cuộc sống. Nhưng mà cái sự linh ứng của cái hoa này nó có thời hạn, nó có cái date là một năm, năm sau nên đổi hoa khác, vậy.
[1:07:45]Giờ chúng ta nói tiếp về đề tài hôm qua chúng ta nói lỡ dở. Cũng nói thế này là có nhiều khi cái đề tài này mà quý thầy, quý cô nghe có bị thừa không ạ? Có bị thừa không? Sao không thừa? Biết để dạy cho Phật tử ha. Thứ nhất là mình biết bản chất, mình tham khảo để sau này mình dạy cho Phật tử và thứ hai nữa để mình ớn xương sống ha, không bao giờ nghĩ tới nữa.
[1:08:15]Chúng ta nói lại hôm qua là vậy, tức là một người khi đã lập gia đình rồi đừng tưởng rằng mọi việc đã xong mà chỉ là mọi việc mới bắt đầu. Thế nên phải tiếp tục trau dồi cái năng lực, trau dồi cái nhân cách đạo đức của mình mãi mãi mãi cho đến cuối đời. Có nhiều người lập gia đình xong tưởng xong rồi sống qua ngày đoạn tháng, cái nhân cách nó xuống từ từ mà không hay, trở thành kẻ bê tha, nhậu nhẹt rồi suy thoái rồi gia đình tan vỡ. Nên phải sao? Qua mười năm khả năng mình nhiều hơn, đạo đức mình nhiều hơn để cho người bạn đời kính trọng mình. Và một cái quan trọng nữa đừng bao giờ là một kẻ vô tích sự,
[1:08:55]nghĩa là lúc nào mình cũng là người có trách nhiệm đóng góp vào trong gia đình thật nhiều chứ không phải là người sống như cái bóng vật vờ chỉ để hưởng cái sự lo toan của người khác trong gia đình. Lúc nào cũng vậy, nên ông bà mình nói của chồng công vợ là vậy, ai cũng phải có cái gì đó đóng góp để tạo nên cái cái mái ấm gia đình. Và chính nhờ cái sống có công, có trách nhiệm đó mà ta có giá trị giữa cái gia đình ta và họ hàng ta và cái xóm làng, xã hội của ta. Đây là điều quan trọng. Có một ông Phật tử mà thầy biết biết là trước đây ổng là người làm thuê cho một cái tiệm vàng. Thì không biết ổng làm thuê cái gì không hiểu mà ông bà chủ
[1:09:41]tiệm vàng thương không chịu nổi, buộc con gái của mình phải lấy người làm công đó luôn, đó là cái sự áp bức. Như vậy ta có thể đoán ra cái ông này sao? Quá tốt, quá hiền lành, quá trung thành, quá chất trực. Cho nên rồi sau khi lấy được người vợ vậy rồi cái ông bà chết giao hết toàn bộ cái gia tài luôn. Từ một người làm công lấy được người vợ giàu sang rồi trở thành chủ luôn cả một cơ ngơi, cả cái tiệm vàng đó luôn. Nhưng mà suốt đời sống nhân đức, lớn lên chút xíu gặp được Phật Pháp là theo đạo Phật tinh tấn tu hành. Cái con người đó rất hiếm mà rất xứng đáng với những gì mà ổng nhận được. Nhưng mà có nhiều trường hợp không phải vậy, có nhiều trường hợp không phải vậy.
[1:10:29]Nên trong cái hôn nhân nó cần cái sự cân xứng quý vị, về phước đức. Như có một anh chàng đó quý vị, có người yêu, hai người cũng hứa hẹn, yêu nhau thắm thiết. Đến khi anh này đi làm ở một cơ quan rồi cái vô tình gặp cái người con gái của ông ông giám đốc cũng đẹp mà gia đình giàu, ngả lòng liền. Thế là bỏ người yêu mình để mà lấy cái cô kia. Nhưng ba tháng sau mới phát hiện ra là chỉ toàn là đau khổ. Vì có hai lý do, lý do thứ nhất thuộc về nhân quả. Mình đã phụ bạc cái người yêu của mình để mà chạy theo một cái cuộc hôn nhân giàu sang, nó hoàn toàn không có tình yêu, không có tình nghĩa gì hết mà chỉ là ham giàu.
[1:11:15]Đó là nguyên nhân thứ nhất, quả báo tới. Nguyên nhân thứ hai là cái phúc không đồng nhau. Cái người con gái gia thế kia họ có cái phước lớn. Còn mình coi vậy chứ cái gốc nó không bằng, cái đạo đức không có, không cân xứng nên ba tháng sau gia đình tan vỡ. Bắt đầu là như địa ngục, cái cô kia cô lên mặt khinh bỉ người chồng mà mới ba tháng trước cô yêu thương để cô cưới. Nhưng ba tháng sau cô lên mặt cô khinh bỉ, cô nói nặng, nói nhẹ, coi như người ở. Này đau khổ tột bực, muốn quay về lại với người yêu cũ nhưng mà người yêu cũ cũng hận rồi từ chối luôn. Nên nó có những cái như vậy. Hoặc là đó là cái này cái đấy.
[1:11:56]Còn có trường hợp mà Như ngày xưa ta nghe chuyện là có một cái người học trò nghèo ở dưới miền quê xa xôi, phải lên kinh ứng thí, dự thi mà thi liên tiếp đỗ đầu luôn cái cuộc thi tiến sĩ, người ta gọi là Trạng nguyên. Sau khi đỗ xong thì vua làm sao? Vua làm sao? Trong chuyện hay kể vua làm sao? Gả công chúa cho luôn. Cái chuyện đời xưa. Thì cái trường hợp này lại là hạnh phúc bền lâu, bởi vì sao? Bởi vì công chúa tuy là cành vàng lá ngọc, phúc đức tràn ngập, nhưng mà cái người Trạng nguyên này quá tài giỏi, phải không? Vì ngày xưa đậu Trạng nguyên không như bây giờ, giỏi cực kỳ, giỏi nhiều mặt, chứ không phải chỉ giỏi văn chương.
[1:12:42]Ta đừng tưởng là ngày xưa là đi thi Trạng nguyên là ngồi mà viết bài, ai văn hay là đậu, không có chuyện đó đâu. Thi rất nhiều môn ở trong đó, mà quan trọng là tài lãnh đạo quốc gia. Cái người nào mà trong cái áng văn của mình biểu lộ được cái khả năng lãnh đạo quốc gia, trong đó thông đạt cả nho y lý số, trên thông thiên văn dưới đạt địa lý, nghĩa là nhìn tướng số, biết dịch lý, y quẻ, biết hết mọi chuyện trên đời mà quan trọng là khả năng lãnh đạo quốc gia mới đậu được Trạng nguyên. Cái đề thi của vua ra như vậy á, chứ không phải là nói là ngồi viết văn hay là không có chuyện đó đâu. Nên là cái người Trạng nguyên đời xưa,
[1:13:17]ví dụ lên ông vua ổng cho một cái đề bài, hễ là thi đó là chính ông vua ra đề. Ông vua ổng ra đề, ví dụ ổng nói là tả cây gậy, viết về cây gậy. Ngồi mà xăm soi một cây gậy bằng gỗ này, gỗ trắc gỗ lim kia, cong cong đẹp đẹp là rớt liền. Ổng cho cây gậy, nhưng mà từ cái gậy đó mà nói một lát ra toàn chuyện quốc gia, quốc gia đại sự không, mà nói tinh vi, nói sâu sắc, nghĩa là biểu hiện được một người có thể làm tể tướng, rường đống của quốc gia thì mới đậu, chứ không phải dễ. Cho nên vì vậy cái người đó tài quá mới cân đối được với cái phước của cô công chúa. Nên ở đây ngày xưa ông bà ta nói cái chữ là "môn đăng hộ
[1:13:54]đối", môn đăng hộ đối tức là cái phước cân xứng nhau. Mà cái môn đăng hộ đối có nghĩa là hai gia đình nó có gia thế ngang nhau, nhưng mà trong trường hợp cái gia thế không ngang nhau, nhưng mà một trong hai người tài giỏi quá thì cũng được gọi là cân xứng theo cái nhân quả, phước đức. Ta cũng trở lại ta nói là gia đình mà phước kém quá, túng quẫn thì chắc chắn hạnh phúc cũng mất. Nên vì vậy, cái người Phật tử ta hiểu được nhân quả, khi mà lập gia đình đầu tiên tập trung lo làm phước để giữ cái phúc cho gia đình nhiều năm sau. Chứ mới lập gia đình mà không chịu làm phước, ít năm sau hết phước rồi càng lúc càng nghèo,
[1:14:34]càng lúc càng nghèo, suy sụp luôn thì hạnh phúc biến mất. Con cái mình không nuôi không dạy nổi, hư luôn. Cho nên cái phước rất là quan trọng. Mới ngày đầu mà lập gia đình là phải làm lo làm phước từ buổi đầu, như vậy. Còn cái người nào mà phước không phải do mình tạo mà do gia đình để lại, rồi phất lên nhờ cái thế lực phất lên giàu sang quá, như ta nói hôm qua cũng vậy, không đủ trí tuệ, không đủ đạo đức để làm chủ đồng tiền thì đồng tiền nó làm chủ lại mình, nó phá tan gia đình luôn. Đúng không? Tiền nhiều quá, ỷ lại rồi hưởng thụ thì gia đình cũng tan vỡ luôn. Cho nên vì vậy cái người đệ tử Phật phải hiểu rõ triết lý về tiền bạc.
[1:15:14]Mà muốn hiểu rõ triết lý về tiền bạc thì ta phải làm sao? Ta phải mua, thỉnh một cuốn băng triết lý về tiền bạc ta xem. Đâu còn cách nào khác. Có ai thỉnh chưa cà? Hiểu được cái triết lý tiền bạc để ta làm chủ đồng tiền. Dù ta nghèo ta cũng sống cho đúng, mà ta cực giàu ta cũng sống không sai lầm thì lúc đó cái giàu mới không phá ta, chứ còn không là cái giàu nó phá ta tiêu liền, như vậy. Còn ví dụ trường hợp như người chồng mà gia trưởng đối với vợ thì hạnh phúc cũng không hiện diện. Người chồng gia trưởng với vợ là sao? Là bắt vợ hầu như một người nô lệ. Thì đó là không biết cái nợ gì không biết,
[1:15:55]nhưng mà người chồng như vậy thì thì mất hạnh phúc. Hoặc là người vợ ỷ giỏi lấn lướt chồng thì hôn nhân cũng rỗng không. Nên những trường hợp mà cái người đệ tử Phật ta biết mình phải kềm chế. Nhiều khi đời xưa có cái oan trái gì đó nên khiến cái chồng cứ thích ăn hiếp vợ, nhưng mình phải biết đây là oan trái, kềm lại, giải nghiệp cho hết, không được. Hoặc là người vợ mình là Phật tử rồi mà trước đây mình cứ lấn lướt chồng mình, bây giờ vào đạo Phật biết đây là nhân quả gì đó, chắc cái ông này ổng mắc nợ gì mình nên mình lấn lướt, nhưng bây giờ không được lấn lướt nữa. Nếu tiếp tục lấn lướt thì sau này mình trả quả rất là mệt.
[1:16:30]Nên vì vậy, thôi thì thôi, phải kềm chế lại, không có theo cái bản năng trong thúc đẩy. Có một lần ở trên báo có một người họ viết thư hỏi thế này, ông này đã 40 tuổi, có vợ con ổn định, nhân một chuyến đi công tác Đà Nẵng ổng gặp một cô gái, ổng về nhà ổng cứ nhớ nhớ thương thương, rồi ổng viết báo ổng hỏi, ổng hỏi: "Sao kỳ vậy?". Rất nhiều người đã không viết báo hỏi mà cho tới luôn. Đây là cái chuyện rất dễ bị trong đời nay, khi mà có điện thoại di động để dễ liên lạc ấy, vân vân những trường hợp như vậy. Nên đây là cái người mà họ biết viết báo hỏi, tức là họ còn tỉnh, còn tỉnh. Thầy cũng gặp nhiều trường hợp vậy,
[1:17:08]nhiều Phật tử họ gặp những cái tình huống vậy rồi hỏi thầy, thầy rất là mừng. Vì khi họ hỏi, tức là họ còn biết nhìn vấn đề, còn có những người không hỏi lẳng lặng tới luôn thì làm đổ vỡ hết. Bây giờ ta nói qua vấn đề ly dị. Gia đình mà ổn định thì giúp cho xã hội ổn định. Con cái mà có đủ cha đủ mẹ, nó sẽ ngoan hơn là vắng một cha hoặc một mẹ. Nên ở những nước Tây phương á, cái chuyện mà cái đứa con nó thiếu một cha hay thiếu một mẹ là rất nhiều. Thiếu chứ không phải là chết nha, không phải là mồ côi cha, mồ côi mẹ, mà thiếu. Trong gia đình á, vợ ly dị chồng, chồng ly dị vợ, đứa con hoặc ở với cha hoặc ở với mẹ, nên thiếu một người cha, một người mẹ.
[1:17:50]Nên cái giáo dục trong tâm hồn của nó bị khập khiễng, cái nhân cách nó lớn lên nó bị chệch choạc, không ổn và dễ là đứa có cái nhân cách rối loạn, nhân cách rối loạn. Mà nói nhân cách rối loạn rồi thì nó nó cư xử vào trong cuộc đời có cái gì đó bất thường và dễ gieo rắc đau khổ cho người khác, dễ trở nên sống ích kỷ, trầm cảm, mặc cảm, vân vân. Hiếm có đứa trẻ nào mà trong gia đình bất ổn như vậy mà lớn lên vẫn thành người được, rất là hiếm, rất là hiếm. Chứ còn bình thường mà gia đình bất ổn rồi thì đứa con khó trở thành một công dân tốt để xây dựng đất nước. Cho nên vì vậy mà người Á Đông ta ráng chịu đựng, ít có ly dị là vậy.
[1:18:34]Ly dị nghĩa là sao? Nghĩa là phá vỡ cái cấu trúc gia đình. Tức là khi ta thành lập hôn nhân thì ta tạo ra một gia đình mới cho xã hội, ta tách cái gia đình cũ, tạo một gia đình mới, mà khi ta ly dị là ta phá vỡ gia đình đó trở lại. Mà khi phá vỡ rồi thì nhiều cái bất an về sau. Cái người bị ly dị cũng căng thẳng ghê lắm, vì nó xung đột ghê gớm rồi mới ly dị không phải dễ. Là trước khi ly dị là đã xung đột, căng thẳng, rồi sau khi ly dị rồi cái stress nó kéo rất là dài, nhiều người suy sụp luôn không làm ăn gì được nữa. Vì sao vậy? Là bởi vì nhiều khi nghiệp, nợ chưa hết mà phiền não mà ly dị, tự ái rồi ly dị,
[1:19:14]giận hờn rồi ly dị, nhưng mà duyên nợ với người kia chưa hết, nên ly dị rồi mà tâm vẫn còn rất là nặng nề, mệt mỏi, căng thẳng, không phải là sung sướng, không phải là sung sướng. Cho nên vì vậy mà người xưa họ ít ly dị vì sức chịu đựng họ tốt hơn. Họ không ly dị cho đến một lúc nào đó cả hai vợ chồng vượt qua được lỗi lầm, vượt qua được trở ngại rồi trở lại hòa thuận như xưa, do cái sức chịu đựng họ tốt hơn. Còn ngày nay vì cái dễ ly dị vì sức chịu đựng kém, người ta ít có kềm chế được những cái điều riêng tư của mình. Mà tại sao mà người xưa sức chịu đựng giỏi hơn người nay? Là bởi vì từ nhỏ họ được giáo dục theo một cái phương pháp làm nhẹ bớt cái bản ngã.
[1:20:05]Do nhẹ bớt bản ngã nên cái sức chịu đựng họ tăng lên. Còn cái người mà tăng bản ngã thì sức chịu đựng lại thấp, điều này rất là lạ. Nên cái bên Tây phương họ không hiểu cái nguyên tắc này, nên họ luôn luôn dạy cho trẻ là phải mạnh mẽ, phải chiến đấu, phải bảo vệ mình. Nghe thì hay nhưng mà không ngờ làm bản ngã đứa trẻ nó tăng lên, mà khi bản ngã đứa trẻ nó tăng lên rồi không ngờ nó lại sức chịu đựng lại kém, nó ít có nhẫn nhục được và gia đình nó lại dễ ly dị sau này. Vì vậy ta thấy là hiện nay cái lối sống Tây phương đang tràn ngập. Và Á Đông mà nhất là Việt Nam ta trong giai đoạn hội nhập, rồi cái lối giáo dục trẻ đang tràn ngập tràn qua,
[1:20:51]nhiều cái trường quốc tế đưa con vô mình dạy thời gian đứa con trở về nó thành đứa khác, nó không phải con mình nữa, nó con ai á. Nó thành cái đứa mất dạy nào đó. Nó chỉ biết có nó mà buộc cha mẹ phải nghe lời nó vì có quyền trẻ em. Cái lối dạy đó sau này lớn lên nó có chồng có vợ mấy tháng ly dị liền, tại vì bản ngã nó lớn quá. Cứ tưởng là dạy cho nó mạnh mẽ để nó chiến đấu với cuộc sống, chiến đấu với thế giới, với môi trường, mà nó đạt được những cơ hội làm ăn thành công. Nói thì nghe hay, không ngờ phá vỡ cuộc đời nó. Còn bên Á Đông, dạy đứa trẻ ngoan ngoãn, nhu thuận, vâng lời, phải vâng lời.
[1:21:25]Bản ngã nó nhẹ xuống, lớn lên con người rất giỏi chịu đựng. Đây là nguyên tắc về tâm lý rất quan trọng mà người Tây phương không ngộ ra được mà cứ tưởng mình giỏi, cứ tưởng mình giỏi. Nên có nhiều điều của cái gọi là thế giới, của cái gọi là Tây phương, sự thật rất sai lầm, rất sai lầm, mà ta không biết ta cứ chạy theo đuôi. Trong khi cái Á Đông của ta cực kỳ tuyệt vời mà ta cứ xem thường. Có một lần vậy, có một lần cái có một thầy nói bây giờ ta phải đổi giáo dục theo quốc tế, theo chuẩn quốc tế. Thầy nói: "Mắc mớ gì phải theo quốc tế? Mắc mớ gì? Tại sao ta không giữ vững cái bản sắc của Việt Nam?"
[1:22:06]Như ngày xưa vậy đó, cái người Việt Nam ta nhưng mà thí dụ như đậu Trạng nguyên ở Việt Nam, đi qua Trung Quốc, Trung Quốc nể quá phải phong luôn Trạng nguyên luôn, làm Trạng nguyên hai nước. Chứ đâu phải là ông đó ổng du học bên Trung Quốc ổng đậu Trạng nguyên rồi về Việt Nam mình phong Trạng nguyên đâu. Mà mình đậu Trạng nguyên tại Việt Nam trước, qua bên kia nể quá phải phong. Rõ ràng cái nền giáo dục mình hay hơn người ta. Nhưng mà tại sao giờ mắc mớ gì cứ phải hễ của quốc tế hay Tây phương là phải theo? Toàn là sai lầm. Giống như một loạt các trường quốc tế ở Việt Nam dạy đủ thứ, không bao giờ dạy trẻ yêu nước Việt Nam.
[1:22:40]Nó dạy cái gì á, yêu cái gì á. Đưa con vào đó tưởng là nó sẽ giỏi, giỏi ngoại ngữ thì có, nhưng nó sẽ dở rất nhiều thứ, trong đó nó dở về đạo đức, dở về lòng hiếu thuận, dở về lễ nghĩa Á Đông và rất dở về lòng yêu nước. Nên những trường quốc tế mà mọc dày dày dày trong đất nước mình, thật ra đó là một loại xâm lược mới, một loại xâm lược mới, chẳng có gì hay ho. Nếu Bộ Giáo dục ta không kiềm chế cho kỹ, buộc phải dạy những chương trình tiêu chuẩn Á Đông Việt Nam, thì ta đang bị một sự xâm lăng mới êm ả hơn, nhưng mà ta mất tất cả lúc nào ta không biết, mất lúc nào ta không biết. Đây là một nguy cơ thực sự của đất nước ta,
[1:23:19]mà ta cứ tưởng là ta hội nhập giỏi, ta làm kinh tế tốt, nhưng không, đây là một nguy cơ. Những cái trường quốc tế mọc lên nhiều thấy có vẻ như văn hóa, nhưng sự thật không khác gì những vũ trường, thuốc lắc lắm. Một bên là phá hoại thấy trước mắt, một bên phá hoại lâu dài. Cũng làm cho những đứa trẻ mà sau này nó lại nó bằng cấp nó có uy tín, ngoại ngữ nó giỏi, nắm những vị trí then chốt trong đất nước, toàn là những người không biết yêu nước là gì, thì đất nước Việt Nam đi về đâu? Trong khi ngoại xâm lúc nào cũng rình rập, ngoại xâm rình rập từng ngày, ta luôn luôn cần những con người yêu nước cháy bỏng, yêu nước đến cuồng tín để giữ gìn cái đất nước này.
[1:23:58]Nhưng mà điều đó sẽ mất dần nếu không có những người duy trì, những người thắp sáng cái ngọn lửa yêu nước đó truyền từ thế hệ này sang thế hệ kia.
[1:24:08]Nên những người thầy không nói hết những Phật tử khắp nơi, nhưng mà riêng ai là đệ tử của thầy, ai là đệ tử của Phật Quang thì phải có cái lòng yêu nước cháy bỏng trong tim. Đó mới là đệ tử của thầy Chân Quang.
[1:24:28]Thầy cám ơn, thầy cám ơn. Tức là đồng tình với thầy, thầy cám ơn những người đệ tử đã đồng quan điểm với thầy về sự yêu nước như vậy nha. Ta yêu nước rồi ta mới giữ gìn cái đạo Pháp của ta được, nhớ như vậy. Ta thấy vậy, nên tại sao khi có giặc ngoại xâm thì mà cái lực lượng chiến đấu chính chống ngoại xâm là ai? Quân đội. Tại sao quân đội mới đủ sức mạnh để chống ngoại xâm? Bởi vì quân đội có kỷ luật. Mà kỷ luật là gì? Kỷ luật thì nhiều thứ, nhưng trong đó có cái tính là vâng lời, tuyệt đối vâng lời triệt để. Nhờ cái vâng lời tuyệt đối, vâng lời triệt để đó mà quân đội có sức mạnh để chiến đấu.
[1:25:06]Còn nếu mà không có vâng lời thì chỉ huy xúi: "Đánh vào kia", ông kia nói: "Thôi để oánh chỗ khác đi sếp à" là thua trận liền. Nên trong quân đội không có chuyện cãi lời, chỉ là phải chỉ mệnh lệnh là phải nghe lời, nhờ như vậy quân đội mới có sức mạnh. Chùa cũng phải tới lúc như vậy. Chùa tới lúc cũng phải có cái kỷ luật, có nề nếp thì đạo Phật mới mạnh lên được. Ta nhiều năm qua đạo Phật rất yếu, bị hết bên này chen vào phá, bên kia chen vào phá, chia rẽ lẫn nhau, vì trong chùa không có kỷ luật và toàn bộ đạo Phật rất lỏng lẻo, thiếu tổ chức. Đã tới lúc ta phải bổ sung lại cái yếu tố kỷ luật vào trong đạo Phật,
[1:25:41]là trên nói dưới nghe rắp rắp một lòng thì không có chia rẽ nhau. Ví dụ nói hai cái chùa chống nhau, tại sao? Tại vì họ không nghe lời một cái cấp cao hơn. Ví dụ có một cấp cao hơn đó nói đâu họ nghe đó, họ không cần có ý kiến chống nhau nữa, tại vì có một cái lệnh ở trên luôn luôn chỉ đạo. Họ cứ yên tâm theo cái lệnh ở trên cao hơn nữa thì không có chùa nào chống chùa nào. Chính vì không có hướng về một cái mệnh lệnh từ trên cao hơn nên chùa phía dưới chống nhau hết trơn. Thì trong chùa cũng vậy, nếu trong chúng tất cả Tăng Ni nghe lời một ông trụ trì bổn sư tuyệt đối cũng không có chuyện chia rẽ với nhau.
[1:26:17]Nên đã tới lúc đạo Phật phải bổ sung cái kỷ luật chặt chẽ vào trong từng chùa, trong từng giáo hội như vậy. Thông thường thì 95% những người đã ly dị không bao giờ tìm được hạnh phúc nữa. Nhất là những người ly dị vì kém chịu đựng không bao giờ tìm lại được hạnh phúc nữa. Sao có lấy lại gia đình lập lại người khác cũng không hạnh phúc, rất là hiếm. Chỉ trừ trường hợp thế này, ví dụ như trong hai người ví dụ như cái người chồng quá tàn bạo, quá ác độc, cái người vợ buộc phải ly dị, bưng mấy đứa con mình đi để bảo vệ con mình khỏi cái sự tàn bạo của người chồng, thì cái đó là có phước, cho nên không sao.
[1:26:54]Thế còn vì lý do tự ái, giận hờn, kém chịu đựng mà ly dị thì sau này không bao giờ hạnh phúc nữa. Ta nói lại, vợ chồng nào cũng có những cái bất hòa. Dù cho ngày đầu yêu nhau hay cưới nhau, họ không bao giờ hình dung ra có sự bất hòa. Họ nghĩ rằng họ sẽ thương nhau suốt đời, họ chiều nhau tối đa. Nhưng thực tế thì họ không chiều nhau nữa, vì sao? Vì khi sống rồi họ kết tội nhau, họ nói người kia sai, họ không chiều nữa, và đó là nguyên nhân bất hòa. Mức độ bất hòa mà ít á là giận hờn, rồi sau đó chỉ cần người năn nỉ, xin lỗi, làm lành là hết. Nhưng mức độ mà nặng hơn là cãi vã, hoặc nặng hơn là tới bạo lực.
[1:27:34]Có những tình trạng mất hòa không nói thành lời, nhưng mà để bụng, tình yêu mất dần, tới chai đá, tới thậm chí trở thành sự căm thù. Bây giờ cái người Phật tử ta giải quyết cái bất hòa ra sao? Thì ta có có năm cái vấn đề để giải quyết bất hòa trong gia đình. Cái thứ nhất là ta tìm nguyên nhân nào đưa đến bất hòa. Cái thứ hai là ta bình tâm tìm lỗi của mình trước. Cái thứ ba là ta lễ Phật sám hối. Cái thứ tư là ta biết điểm nào mình phải sửa, còn điểm nào mình phải góp ý cho người kia. Và cái giải pháp thứ năm là sống với nhau như những người bạn tốt, dùng cái cách sống như người bạn tốt, tức là có năm cách để giải quyết vấn đề bất hòa. Thầy trở lại tí.
[1:28:20]Thứ nhất là tìm nguyên nhân mà đưa đến sự bất hòa, thì ví dụ như cái gì? Ví dụ như sở thích khác nhau, những chuyện lặt vặt như mua sắm, hay trễ giờ, hay quên những ngày sinh nhật rồi trách cứ nhau, hay là giảm cái sự quan tâm, chăm sóc, thì đó là một nguyên nhân. Một nguyên nhân nào nữa? Về cái việc chi tiêu tài chánh không có đúng ý nhau. Ví dụ tiền có thể là một người làm ra nhưng mà người kia giữ, hoặc cả hai cùng làm rồi góp vào quỹ chung. Nhưng mà chi thì phải đồng ý, bàn bạc với nhau. Nhưng mà khi chi, người thì thích chi chuyện này, người thích chi chuyện kia, có thể đưa đến bất hòa. Hoặc là khi cho về cái gia đình của mình cũng đưa đến bất hòa, đó.
[1:28:58]Hoặc là một cái nguyên nhân bất hòa nữa là hay phê bình, hay chỉ trích gay gắt nhau. Ví dụ như thế này, ví dụ như người vợ lỡ tay rớt cái chén xuống, ông chồng thì rớt cái chén chỉ là rớt cái chén thôi, ngừng ngang đó được rồi. Ông chồng lại nói: "Thấy bà không có làm gì nên thân." Cái chữ mà không làm gì nên thân, cái kết tội nó lớn hơn rất nhiều, trong khi chỉ rớt cái chén chỉ là rớt cái chén, mà mình kết tội một cái nặng lên là cái chuyện thành ra lớn chuyện. "Nên tôi thấy bà suốt đời không có làm gì nên thân, không biết bà làm cái gì ăn." Cứ từ một cái lỗi rất nhỏ mà kết cái tội rất nặng, là vậy.
[1:29:34]Còn ví dụ như ông chồng vậy, có phạm một cái lỗi gì thì bà vợ cũng vậy, chửi một cái câu gì đó mà nó nghe nó nặng nề. Nhiều khi ông chồng ổng lỡ bữa đó ổng có tiệc tùng gì đó, gặp bạn bè về nhà hơi trễ, rồi có uống một hai ly bia, có nghe mùi, cái bà vợ thì thôi chỉ ngang đó là ngang đó để góp ý nhẹ nhàng, thôi tìm hiểu coi bạn gì mà ổng phải về trễ nhà, rồi có đáng để về trễ không, có đáng phải uống ly bia không, đáng lẽ phải tìm hiểu một cách dịu dàng, mắng một câu: "Tôi không biết má ông đẻ ông ra làm chi", chửi luôn bà già luôn. Tức là có những người họ xấu miệng đến như vậy, đụng một cái chửi, đụng cái chửi, mà chửi còn lôi tam tứ đại ai ra chửi.
[1:30:12]Nên những cái đó là nguyên nhân bất hòa do xấu miệng, hay dễ kết tội quá, trong khi lỗi chừng nào nó chỉ ngang chừng đó thôi là được rồi, đây mình gài thêm nặng quá, gài thêm nặng quá. Mình có nghe chửi vậy chưa cà? Hay nói: "Con mới nghe thầy chửi lần đầu à, con chưa thấy ai chửi hết." Đổ thừa thầy nữa.
[1:30:32]Hoặc là nguyên nhân bất hòa nữa là không lắng nghe, không tôn trọng ý kiến của người bạn của mình. Nhiều khi người nghe nói rất là chính xác thì mình cứ chấp cái ý của mình không cần nghe, bác hết, chỉ ý mình là đúng thôi, thì đó là nguyên nhân đưa đến bất hòa. Hoặc nguyên nhân khác nữa là tình cảm lạ xâm nhập. Chuyện này trong thời đại ngày nay bị rất là nhiều do cái những phim ảnh Tây phương nó tràn ngập, nên người ta dễ dàng hơn. Và đây là cái văn hóa Á Đông giúp cho ta giữ được cái này, hoặc là giới luật của nhà Phật giúp ta giữ lại được cái này, mà ta phải tự chiến đấu với chính mình, vì ai cũng bị nhiều cái nhân duyên đan xen.
[1:31:10]Một nguyên nhân bất hòa nữa là dạy và nuôi con khác nhau. Cái quan điểm khác nhau cũng sinh ra bất hòa. Người muốn dạy theo kiểu Tây, người muốn dạy theo kiểu ta, bất hòa liền. Nhưng mà ta thì đúng hơn Tây. Hỏi nếu mà ai đem hỏi thầy: "Thưa thầy, bây giờ con muốn dạy con theo Tây, vợ con muốn dạy theo ta, ý thầy sao?" Thầy nói: "Ta, không có Tây gì hết trơn."
[1:31:31]Hoặc là những bất đồng về tín ngưỡng, triết học, về chính trị. Nè. Cái người vợ thì nói ha, "Trời, mấy cái nước Tây Mỹ hay quá ha. Phải mình theo họ." Trong khi ông chồng ổng nói, "Nghèo gì nghèo, Việt Nam là Việt Nam. Cái ao rau muống là ao rau muống, lũy tre xanh là lũy tre xanh, con trâu gặm nhấm trên cánh đồng thơ thẩn buổi chiều tà, có đứa bé ngồi trên lưng trâu thổi sáo vẫn là hình ảnh của Việt Nam. Mái nhà tranh vẫn là đẹp. Tôi không cần building, không cần xe hơi. Tôi thấy vậy mà hạnh phúc, mà mục tiêu sống con người là hạnh phúc chứ không phải là giàu sang. Nhiều khi giàu sang là đau khổ.
[1:32:09]Nên nghèo gì nghèo, đơn giản ngây thơ tôi vẫn yêu Việt Nam tôi." Mà bên kia, "Không, tôi không khoái, tôi khoái yêu xe hơi, nhà lầu của Tây." Hai quan điểm khác nhau thì dĩ nhiên là bất hòa.
[1:32:21]Đời sống khó khăn, như ta nói cũng là nguyên nhân bất hòa. Nên nếu lỡ mà nghèo quá thì ta phải biết nó dễ đánh vỡ hạnh phúc gia đình, nên phải ráng mà chịu đựng dữ lắm. Nè. Rồi cái hưởng thụ ích kỷ là bê tha, nhậu nhẹt, bạn bè, bồ bịch thì dĩ nhiên là phá luôn. Đó là thứ nhất. Mà còn nhiều nguyên nhân nữa, đại khái là tìm nguyên nhân đưa đến bất hòa là thứ nhất. Cái thứ hai để giải quyết bất hòa là bình tĩnh tìm lỗi của mình trước, coi lỗi mình nằm ở chỗ nào. Có phải mình quá cố chấp ý mình hay không? Mình khăng khăng không cần lắng nghe hay không? Hoặc là mình dễ nổi nóng hay mình ít độ lượng, mình chỉ trích gay gắt hay mình,
[1:32:59]tại mình lạt lòng hay tại mình đã không chia sẻ Phật pháp sớm hơn? Hay từ ngày đầu mới yêu nhau, mình là người biết đạo Phật mà mình không đã đưa người kia lên chùa quy y nghe pháp, bây giờ người kia khó dạy khó bảo, vân vân. Ha, đó đó, tìm nguyên nhân của mình trước. Là cái thứ hai. Cái thứ ba là bây giờ mình lễ Phật sám hối trước, là phần mình cái đã. Phần mình phải lễ Phật sám hối trước, chứ không kết tội người kia. Người kia dĩ nhiên chắc cũng có lỗi, nhưng mà phần lỗi mình mình sám hối cái đã. Còn người kia họ chưa biết lỗi đâu, họ đang như là chằn tinh gấu ngựa, họ không biết lỗi đâu. Đang trong cơn dữ dằn mà, gây gổ mà, đâu có biết lỗi.
[1:33:36]Cứ tưởng mình là đúng. Phần mình cứ lễ Phật sám hối. Rồi cái thứ tư là sau đó mình mới biết là bây giờ phần mình mình phải sửa chỗ này, còn cái người kia có cái lỗi đó mình sẽ góp ý chỗ đó. Như vậy nó công bằng, chứ không giống như là khi mình chưa lễ Phật sám hối mình thấy người kia có lỗi, mình không có lỗi. Còn bây giờ mình lễ Phật rồi, bình tĩnh mình biết đây là phần mình phải sửa, còn người kia phải sửa chỗ kia, mình phải góp ý nhẹ nhàng. Đó là cái giải pháp thứ tư. Giải pháp thứ năm là sống như bạn. Sống như bạn nghĩa là có những mâu thuẫn gay gắt quá, cũng khó có hàn gắn được mà ta không muốn phá vỡ cấu trúc gia đình để
[1:34:14]cho có con cái bơ vơ thì thương lượng với nhau thôi sống như người bạn tốt. Không là vợ chồng nữa thì cứ thôi sống chung gia đình như một người bạn tốt cũng được, tôn trọng nhau, thôi, không đi sâu vào cuộc đời nhau nữa, như vậy. Không biết thầy nói như vậy có bị lý tưởng quá không ta? Thầy ngồi cái lúc mà soạn bài thầy suy nghĩ vậy đó, mà không biết là... không biết trong thực tế có vậy được không biết nữa. Nhiều khi ngồi soạn bài mình mơ mộng lý tưởng á, không biết có đúng ngoài đời không biết có đúng vậy không. Nó gọi là không sống được với nhau thì thôi, không làm vợ chồng nữa thì sống với nhau như bạn, không biết có được không ta?
[1:34:52]Nên mình hiểu đạo rồi, mình biết là chuyện tình cảm là vô thường, cho nên không có cố chấp, không có ôm giữ nặng lòng. Tùy duyên nhẹ nhàng thôi, biết việc vô thường. Nay thương mai ghét là chuyện bình thường. Phải hiểu nó là bình thường, ta hết buồn liền. Chứ còn mà mình không hiểu nó là bình thường, mình nói, "Trời ơi, sao ngày xưa anh hứa anh yêu tôi cả cuộc đời, bây giờ bữa nay anh không thương tôi nữa, tôi đau khổ." Là vì mình không biết, không biết cái chuyện mà thay đổi vô thường là một chuyện tự nhiên của trời đất. Nên người Phật tử thì thì thấy cái người đó thương mình, bữa nay hết thương, nói cười thôi, "Phật nói rồi, tất cả đều vô thường.
[1:35:32]Mà chính họ họ không ràng buộc mình nữa, mình lại dễ tu." Nên cũng không buồn. Còn đa phần mà ta không hiểu cái đạo chỗ này, ta không hiểu cái lý vô thường này, ta sẽ buồn khi thấy người kia tự nhiên bớt thương mình, bớt chăm sóc, vân vân này kia nọ. Ở đây có ai buồn vậy không, giơ tay lên? Đâu dám giơ. Đâu dám giơ, buồn thấy mồ đâu dám giơ tay. Nên phải hiểu nó là vô thường nha. Mà thấy người kia bớt thương mình mình lại mừng, "Thôi vậy mình dễ tu, nhiều khi dễ đi chùa, dễ ngồi thiền, không ai quấy rối, tốt." Nên lúc này mà tình cảm ái luyến đã nhẹ rồi thì cứ xem nhau như bạn thì là là hạnh phúc.
[1:36:11]Còn mà cứ bắt người kia phải thương như ngày đầu mới gặp thì sẽ trở thành kẻ thù liền, phải nhớ như vậy. Phía sau của tình cảm là sự thù hận. Nhớ như vậy. Thầy nói cái câu thế này, thầy nói lại, "Phía sau của tình yêu thương ẩn chứa nguy cơ của sự thù hận." Cần nói lại không ạ? Thầy nói lại lần nữa, "Phía sau của tình yêu thương luôn luôn ẩn chứa nguy cơ của sự thù hận."
[1:36:42]Cái bài này, cái bài mà những điều ở phía sau này thầy chưa giảng. Lúc nào đó thầy sẽ giảng cái bài này, có thể hoặc là Trung thu hoặc là sau đó thầy sẽ giảng cái đề tài có cái tựa là "Những điều ở phía sau". Trong cái bài mà "Những điều ở phía sau", thầy cũng sẽ phân tích tại sao phía sau của tình yêu thương luôn luôn ẩn chứa nguy cơ của sự thù hận, rồi sau này chúng ta sẽ nói như vậy. Nhưng mà người Phật tử ta, ta biết đạo nên ta thấy chuyện đó bình thường. Cuộc đời là thế, nay thế này, mai có thể thế khác. Nên vì vậy mình sống bình thản được. Giống như một thiền sư nói vậy đó, à: "Lúc sâu thì ta vén áo, cạn thì ta nhón gót." Nghĩa là sao?
[1:37:25]Tức là đi qua một cái dòng nước như vậy, nước nó sâu quá cái xắn quần lên tới gần ở trên bụng để lội qua cái dòng nước sâu. Mà nếu cái chỗ đó nước nó không sâu lắm, ta chỉ nhón gót là ta đi được. Chứ ta không muốn là nước phải luôn luôn cạn như thế để cho ta chỉ nhón gót là đi qua, nước không được sâu. Được không? Không. Nước khi sâu khi cạn. Đời có lúc vui lúc buồn, lúc thăng lúc trầm, thì vui ta sẽ sống như thế, buồn ta sẽ sống như thế, lúc thuận ta sẽ sống như thế, lúc nghịch ta sẽ sống như thế. Lúc người đó thương ta thì ta sẽ nói chuyện Phật pháp với người đó, lúc người đó ghét ta, ta sẽ coi như một người bạn mà thôi.
[1:38:01]Tức là sao cũng sống được hết vì biết đời vô thường. Nên sông lúc sâu ta xắn quần cao lên đi qua, lúc chỗ nước cạn ta nhón gót đi qua, rồi cứ đi qua, cuộc đời rồi cũng sẽ đi qua.
[1:38:18]Trong cái tình cảm tình yêu con người, nó có cái trường hợp cá biệt là chuyện đồng tính luyến ái. Đồng tính luyến ái tức là thay vì theo cái tự nhiên, người nam thương người nữ, người nữ thương người nam, bây giờ thì trở nên là thương cái người đồng giới tính của mình là nam thương nam mà nữ thương nữ. Ở đây có ai đồng tính không ạ, giơ tay lên thầy coi? Rồi có nhiều người mới hỏi, "Thưa thầy, sao giờ thời đại giờ người ta đồng tính nhiều quá? Đi đâu cũng đụng được người đồng tính." Thầy nói, "Sẽ còn nhiều hơn nữa con à! Còn nhiều hơn nữa." Hỏi: "Ủa tại sao?" Bởi vì nó có nguyên nhân. Ta biết cái nguyên nhân đó nên ta sẽ biết là
[1:38:56]tình trạng đồng tính sẽ tăng lên nhiều nữa. Nguyên nhân ở đâu? Bình thường cái não của bộ người ta đó, nếu mà người không bệnh á, thì ta chỉ yêu cái người khác giới tính thôi, nam yêu nữ, nữ yêu nam. Nhưng mà khi cái phần não ta nó bị vỡ cái giới hạn đó thì bắt đầu ta bị bệnh. Bệnh đó bắt đầu ta yêu được cái người đồng giới tính với mình. Mà nếu nó bệnh hơn nữa thì bắt đầu nó yêu được tới trẻ con. Là bệnh mà ta hay nói là xâm hại tình dục trẻ em. Lúc ta, trẻ em không bao giờ là một đối tượng để người ta ham thích tình dục, mà khi nhìn đứa trẻ em mà ham thích tình dục, bắt đầu cái não ta hư. Cái não ta nó hư. Mà tại sao não hư? Lát nói nữa.
[1:39:37]Rồi tình trạng như loạn luân. Ví dụ trong thiên nhiên á, cái người trong gia đình mà đồng huyết thống với nhau á, thì tự nhiên nó có cái điện sinh học nó khởi lên nó ngăn ra, không bao giờ cho có thể là xâm hại tình dục với nhau được. Nhưng mà khi bộ não nó hư rồi, cái giới hạn không ngăn cản được, người ta có thể loạn luân luôn. Rồi ừm vì trường hợp như là bệnh hoạn như là cưỡng hiếp, như vậy. Thường thường á, để trước khi mà đi đến cái sự tình dục, người ta phải yêu thương nhau, phải đồng ý với nhau. Còn ở đây bất chấp người ta đồng ý hay không, dùng bạo lực để cưỡng hiếp người ta thì cái đó cái ham muốn đó nó vượt qua giới hạn thì cái não bộ nó hư.
[1:40:14]Nó tại sao nó hư? Tại sao nó hư mà đưa đến những cái bệnh lý về tình dục như là đồng tính luyến ái, xâm hại tình dục trẻ em, loạn luân, rồi cưỡng dâm, rồi cái gì nữa ta, không biết nữa, đại khái nhiêu đó. Nhiêu đó là bệnh. Mà lý do tại sao? Lý do tại sao? Lý do thế này, là người ta sống dễ dãi, bừa bãi, bạn tình nhiều quá và cùng một lúc nhiều bạn tình và bừa bãi quá.
[1:40:45]Thì mới ban đầu cũng chỉ là người khác giới thôi bình thường, nhưng mà người đó bừa bãi quá, bừa bãi quá tràn ngập, bắt đầu bộ não hư. Não hư rồi thì bắt đầu sinh bệnh, thường là đồng tính trước á. Nên ta thấy do ta ảnh hưởng cái phim ảnh của Tây phương, lối sống của Tây phương bừa bãi, nên bắt đầu người ta không còn giữ gìn nữa. Cái giới hạn của tình cảm nó bị phá vỡ một thời gian, cái giới hạn trong não ta nó phá vỡ luôn, hư cái ranh giới luôn, bắt đầu ta bệnh luôn, bệnh luôn tự nhiên á. Có một lần thì có lần đó thầy gặp cái cú điện thoại của một cái người nam gọi đến, nói, "Thưa thầy, con là một người bình thường khỏe mạnh, con có vợ có con và cũng có bồ.
[1:41:32]Thì ừm nhiều người say mê con vì con giỏi, đẹp trai, giàu có, và con cũng không nỡ từ chối họ. Nhưng vừa rồi bỗng nhiên con cảm thấy bắt đầu con thích người nam. Con thích con nhìn vào cái chỗ kín của người nam và con biết ngay con bắt đầu bị bệnh đồng tính mà con không hiểu lý do tại sao. Không hiểu lý do tại sao. Con cưỡng lại, bởi vì nếu mà để cho người khác biết mình bị bệnh đồng tính thì không làm ăn được nữa, người ta gặp mình đâu người ta trốn đó thì làm sao mà đi giao dịch đối tác. Cứ phải rất kềm chế mà nó cứ ham thích, Thì thầy mới trả lời nguyên nhân nằm ở chỗ là mình đã không từ chối cái tình cảm người khác á.
[1:42:16]Khi người ta thương mình mình đáp lại, người ta thương mình mình đáp lại, mình không từ chối, đó là nguyên nhân của bệnh đồng tính. Nó nói: "Bây giờ chữa làm sao thầy?" Thứ nhất, từ chối hết. Tránh hết tất cả những cái mối quan hệ đó. Cái thứ hai, lễ Phật sám hối vì cái lỗi của thời gian qua. Cái thứ ba, tập khí công nguyên pháp để phục hồi bộ não lại. Khí công nguyên pháp là cái gì? Đúng rồi, thục dầu mà hôm qua nay quý thầy đã tập cho chúng ta. Cái đó chữa bộ não này rất là hay. Rồi cái người đó gọi xong cái vài bữa sau cái người vợ của người đó gọi tới luôn. Người vợ gọi tới cũng nói cái bệnh của chồng mình như
[1:42:53]vậy, mà đây rất là hay, thấy rất là hay là khi ông chồng ổng bệnh ổng tâm sự với vợ liền, và ổng nhờ vợ đỡ đần, hỗ trợ để ổng vượt qua cái bệnh này chứ ổng không có phải giấu vợ mà rồi đi tràn lan. Chớ có nhiều người vậy, đang sống đời sống vợ chồng bình thường bỗng nhiên phát bệnh rồi lén vợ là đi kiếm trai. Có nhiều rồi gia đình dĩ nhiên là hư luôn. Riêng ông này rất là hay, cũng còn cái thiện căn tu hành gì đó nên khi phát bệnh lên là lại thứ nhất là tâm sự với vợ, thứ hai là gọi điện cho thầy để hỏi. Tại ổng ổng chưa nghe băng của thầy nhưng vợ nghe rất nhiều và vợ nói là: "Có Thầy Chân Quang chuyện gì cũng biết, anh hỏi thử á." Khổ ghê không.
[1:43:27]Không biết ai đồn kỳ khôi á. Không biết ai đồn thì cứ nói là ông Thầy Chân Quang chuyện gì cũng biết, không biết sao nữa rồi. Rồi ổng gọi thầy cái thầy chới với à, hỏi chuyện tào lao đâu không. Nhưng mà thầy cũng kiên nhẫn á, kiên nhẫn mình lấy nhân quả ra giải thích. Rồi cái rồi hôm sau bà vợ gọi đến cũng nói như vậy rồi thầy cũng khuyên lại. Thầy nói: "Thưa thầy, ảnh không ngồi thiền được, tâm ảnh loạn." Thầy nói: "Trời, thầy có kêu ngồi thiền đâu. Người mà đã tới bệnh đồng tính rồi là không thể ngồi thiền được nữa vì tâm rất loạn, bộ não hư rồi." Nên thầy đâu kêu ngồi thiền đâu, tự nhiên bắt ổng ngồi thiền ổng sợ thấy mồ, tâm loạn.
[1:44:03]Cho nên thầy kêu mấy điều: thứ nhất, chấm dứt hết mọi cái quan hệ bừa bãi, tuyệt đối chấm dứt; thứ hai, lễ Phật sám hối; thứ ba, tập thục dầu, khí công chứ ai kêu ổng ngồi thiền, ổng mà giờ này mà ngồi cái gì nữa mà ngồi ở đó mà thiền với bè. Cái bệnh đó rồi não hư rồi, không có ngồi thiền cái. "Dạ dạ dạ." Cái hôm sau, mấy đâu cả tháng sau ổng gọi lại mà lần này thầy nghe cái giọng nói cái giọng tốt lên hẳn á, vui vẻ lắm, mừng, nói: "Dạ, con rất là cố gắng. Nghe lời thầy dạy con lễ Phật sám hối rồi sống lành mạnh rồi tập này kia nọ thấy bắt đầu nó bớt dần. Mặc dù con cũng dùng thuốc tây." Thầy nói: "Đừng dùng thuốc tây, vô ích á.
[1:44:39]Thuốc tây nó những cái thuốc hướng thần sau này nó hư thần kinh luôn á. Cứ tập đúng như thầy nói, lễ Phật sám hối và ba năm mới hết bệnh." Thầy ra dấu hiệu ba năm chứ không phải một vài tháng, cứ kiên nhẫn mà mà tu như vậy, đó là vậy. Còn những người mà không biết rồi chạy theo luôn tức là người không có căn lành. Người này ông này ổng có căn lành nên ổng đã dừng lại, đã hỏi han, hướng về Phật pháp thì rất là cũng là rất là có căn lành. Bây giờ thầy nói qua cái gia đình Phật pháp một chút. Nhìn trên ý nghĩa của xã hội thì gia đình là một đơn vị căn bản của xã hội, phải không? Là xã hội ta là tập hợp của từng gia đình từng gia đình.
[1:45:20]Có từng gia đình từng gia đình rồi ta mới có một cái xã hội như vậy. Tương quan nề nếp chặt chẽ, hỗ trợ, vận hành. Chứ nếu không có gia đình mà chỉ có từng con người sống thì tự nhiên loạn lên hết liền, đây rất là lạ nha. Ta cứ tưởng là ta không cần gia đình, mọi người cứ sống tập thể trong trại thì xã hội biến mất liền, rất là lạ. Xã hội là dựa trên nền tảng của gia đình, chính cái gia đình tự quản sẽ xây dựng thành xã hội, cho nên gia đình là đơn vị căn bản của xã hội. Còn nếu nhìn trên ý nghĩa mà tu hành thì gia đình lại là một sự ràng buộc. Khi người ta muốn tu thì gia đình lại là sự ràng buộc, vì sao?
[1:46:04]Vì gia đình buộc ta phải có trách nhiệm, ví dụ như ta có lập gia đình rồi thì ta phải nuôi vợ nuôi con, không thể bỏ mặc vợ con được mà đi tu được. Cái người mà tỷ vợ con chưa thể tự sống được mà mình bỏ mặc mình đi tu thì tu không đắc đạo, kiếp sau sẽ cực kỳ khốn khổ vì cái việc tu hành của mình làm cho một gia đình khốn khổ. Chỉ trường hợp mà gia đình có đủ ăn đủ mặc, mình ra đi được sự đồng thuận thì tu mới có thể đắc đạo được, chứ không phải là dễ. Trường hợp như Phật Thích Ca là ta thấy rất rõ, Ngài ra đi nhưng bởi vì là hoàng cung nên vợ con Ngài có bị đói thiếu không? Không, không bị đói thiếu, không bị đói thiếu.
[1:46:45]Và Da Du Đà La cũng là một người phụ nữ tuyệt vời, hiểu được tâm nguyện của chồng, tuy rất thương chồng nhưng mà hiểu được cái lý tưởng vĩ đại cháy bỏng trong trái tim của chồng mình, cho nên tuy buồn nhưng mà thủ phận thủ tiết thờ chồng, lúc nào cũng cầu nguyện cho chồng mình thành tựu được cái ước mơ, nên ở nhà sống đoan chính, đó là người vợ cũng có một không hai. Nên đó là nhân duyên nó thuận thì mới mới thành tựu được chứ không phải là dễ, ừ. Còn trên ý nghĩa sinh học thì gia đình là sự nối tiếp nòi giống, nếu mà không có gia đình thì người ta nghĩ rằng loài người sẽ tuyệt chủng, người ta lo sợ nên cứ phải phải có gia đình. Nên ta nói như vậy:
[1:47:27]là trên ý nghĩa xã hội, gia đình là đơn vị căn bản; trên ý nghĩa tu hành, gia đình là sự ràng buộc; trên ý nghĩa sinh học, gia đình là sự nối tiếp nòi giống. Nhưng bây giờ trên quan điểm Phật pháp lớn hơn thì ta hãy nhìn gia đình mà ta đã trót lỡ tạo nên bằng cái nhìn tích cực hơn, à không coi là sự ràng buộc nữa mà bây giờ ta nhìn cái tích cực hơn là thế này: thì gia đình là nơi mà ta thực hành tu tập từ bi, vị tha trước nhất. Nếu với gia đình mình mà mình không thương được, không từ bi, không có trách nhiệm với gia đình mình được thì làm sao mình nói tôi thương yêu tất cả chúng sinh? Ví dụ trong buổi kinh mình tụng với Phật là nguyện lòng thương
[1:48:05]yêu chúng sinh, nhưng mà ngay gia đình mình mình chưa thương yêu được thì câu nói kia chỉ là câu nói dối. Cho nên gia đình là nơi ta tu tập cái hạnh từ bi, vị tha trước. Gia đình là nơi ta thực hành truyền bá Chánh pháp trước nhất. Ngay hễ ta biết đạo rồi thì gia đình ta là nơi ta thử nghiệm ta truyền đạo trước á. Rồi sau đó ta truyền tiếp cho bạn bè, hàng xóm, đồng nghiệp, họ hàng, vân vân, khắp nơi, nhưng mà gia đình mình mình truyền trước, nơi thực hành cái đạo lý trước. Rồi gia đình là nơi mà ta xây dựng thành một pháo đài bảo vệ quê hương và đạo pháp trước nhất. Bây giờ mình chưa thể làm cái gì lớn lao,
[1:48:47]nhưng mà ngay nơi gia đình mình thì những người trong gia đình phải là những người yêu nước, những người yêu đạo, những người sẵn sàng làm tất cả mọi điều để bảo vệ đất nước này, để bảo vệ đạo pháp này. Cái ý nghĩa này rất là tích cực, rất là lớn lao, nghĩa là đã ở trong cái gia đình của ta thì ai cũng phải yêu nước nồng nàn và yêu đạo tha thiết, phải làm cho bằng được điều đó. Và như vậy cái ý nghĩa cuối cùng đó mới là ý nghĩa lớn lao, đẹp đẽ. Gia đình ta sẽ là một pháo đài để bảo vệ quê hương và bảo vệ đạo pháp. Cho nên trước hết thì đó là nơi mà cha mẹ, con cái nhắc nhau về lịch sử đất nước để hun đúc cho nhau cái lòng yêu nước.
[1:49:29]Những lúc ngồi nói chuyện với nhau, những lúc đi dạo, đi chơi bên nhau, trong những chuyến xe đi xa hay trong những bữa cơm đầm ấm, người cha, người mẹ kể cho con mình một nghe mẩu chuyện lịch sử. Vào thời đó, khi đất nước ta chìm trong đô hộ là dân ta lúc nào cũng âm ỉ tinh thần độc lập, quật cường. Bởi vì chỉ có người Việt mới thương yêu người Việt, khi người Việt cai trị người Việt thì sẽ thương yêu cái người dân của mình, còn người ngoại xâm họ cai trị đất nước mình họ hà khắc, họ đày ải dân tộc ta, họ dìm ta trong biển máu biển xương, họ bắt dân ta như nô lệ đi đi tìm cái tài sản dưới biển sâu,
[1:50:08]trên rừng vắng cho họ, nên đã tới lúc ta phải vùng lên quật cường. Và kể chuyện có bà Trưng, bà Trắc. Nhân cái dịp mà cái âm mưu của chồng mình, âm mưu mà giành độc lập của chồng mình là Đặng Thi Sách đã bị phát hiện và bị giết chết thì thấy không còn thể chần chờ được nữa, hai bà đã đứng lên khởi nghĩa. Lôi kéo quần hùng, nhiều người nữ tướng, nam tướng theo hai bà đánh Đông dẹp Tây, đẩy lui cái giặc xâm lược vượt ra khỏi bờ cõi, mà theo một số truyền thuyết là không phải là ta đẩy ra khỏi cái ranh giới Lạng Sơn đâu, mà ta đẩy luôn gần tới cái hồ Động Đình luôn, ta quét sạch, nghĩa là giang sơn ta bừng sáng lên
[1:50:46]vì ta lấy lại một cái non sông lớn bằng phân nửa đất nước Trung Hoa luôn vào trong cái thời đó. Đó là cái truyền thuyết để lại như vậy. Và ngày hôm nay vậy, là xương máu cha ông đã đổ để cho ta cái hòa bình, thống nhất, độc lập, bình yên như ngày nay thì ta phải có cái bổn phận giữ gìn cái đất nước thân yêu này, vân vân. Nghĩa là trong mỗi bữa cơm, những lúc đi xa vậy cha mẹ nói nhau một đoạn lịch sử để dạy nhau cái tình yêu nước. Rồi nhắc nhau cái tình yêu đạo, là nếu không có đạo lý, nếu không có đạo lý thì con người ta sống với nhau như là con sói với con sói. Sói với sói có cái đặc điểm gì mà ta gọi là ác?
[1:51:28]Sói và sói nó có đặc điểm như thế này: Ở các loài khác á, ví dụ các loài ăn thịt khác á nhưng mà nó không bao giờ ăn thịt đồng loại. Chỉ riêng sói có cái đặc điểm là ăn luôn thịt đồng loại luôn. Khi nó còn sống á thì nó bảo vệ lẫn tự mình cho nên không ăn thịt được, nhưng hễ có một con bị thương không còn đủ sức chống cự nữa là những con kia quay lại ăn thịt con đó liền. Cho nên sói là biểu tượng của sự ác độc ghê gớm nhất bởi vì dám ăn thịt của đồng loại, còn hơn cả cọp và sư tử nữa, cọp, sư tử không ăn thịt đồng loại. Thì nói vậy nếu không có Phật pháp con người sẽ xâu xé là giết hại nhau, mưu hại nhau, giành lợi cho mình không tưởng tượng được.
[1:52:09]Nên Phật pháp đã cho ta đạo đức, cho ta ánh sáng, cho ta tình thương, cho ta lẽ phải để ta sống với nhau tốt, ta đem được hạnh phúc và niềm vui cho nhau. Và gia đình vậy mỗi ngày cha mẹ, con cái rủ nhau lễ Phật, tụng một đoạn kinh ngắn, ngồi bao nhiêu giờ phút thiền để mà sưởi ấm tâm hồn với nhau bằng Phật pháp. Và bất cứ có cái điều gì mà ai xâm hại tới Phật pháp, làm cái điều gì bất lợi cho Phật pháp thì cả gia đình ta quyết một lòng bảo vệ. Gia đình ta vậy, đó là nơi có nền nếp, có kỷ luật, có tôn ti, có trật tự. Người cha mẹ thương yêu con cái, con cái vâng lời cha mẹ. Đó, đâu đó sống thuần hòa và tạo thành một cái nền nếp
[1:52:56]như là cái lý tưởng Nho giáo lễ nghĩa mà Á Đông đã để lại cho ta, chứ không có cái mà con cái mà hỗn láo với cha mẹ hoặc là cha mẹ vô trách nhiệm với con cái, không có chuyện đó. Nó không có kiểu mà nhân quyền, dân chủ kiểu Tây phương. Ở đây ta có cái lễ nghĩa: Cha mẹ trách nhiệm với con cái, con cái vâng lời cha mẹ theo cái nền nếp của Á Đông và ta bảo vệ cái lễ nghĩa của Á Đông này không cho cái lối sống bừa bãi của Tây phương xâm nhập vào. Và gia đình ta phải là cái pháo đài bảo vệ cái đạo đức của Á Đông như thế. Cho nên ngoài giờ làm việc nơi công sở, ngoài lúc học ở trường ta phải dành thời gian để quây quần bên nhau
[1:53:36]trong cái tình yêu thương đầm ấm, hạnh phúc mà nói những chuyện đạo lý, kể chuyện về các danh nhân, bàn bạc về những điều từ thiện phải làm, vân vân, nên xây dựng cái gia đình càng lúc càng thành một cái tổ ấm thiêng liêng, tuyệt vời, thánh thiện, hạnh phúc như vậy. Nên mỗi thành viên trong gia đình dần dần đủ bản lĩnh để truyền bá giáo lý trong mối quan hệ của mình. Hễ mà còn nhỏ thì truyền đạo Phật trong bạn bè của mình, lớn thì mình truyền đạo Phật trong cái đồng nghiệp của mình. Ai cũng trở thành một người chiến sĩ mà truyền bá được được giáo lý. Và gia đình cũng vậy, cũng là nơi mà ta phát hiện những mầm mống tội phạm
[1:54:14]xã hội hoặc là để ta trực tiếp khuyên bảo cái người đó để bảo vệ xóm làng hoặc là ta báo chính quyền, chứ không bao giờ ta thụ động. Nghĩa là cái gia đình ta là pháo đài để bảo vệ quê hương, bảo vệ xã hội. Nên bất cứ phát hiện điều sai lầm nào thì ta tìm cách đấu tranh chứ không để cho cái điều sai lầm đó tồn tại, phát triển. Nghĩa là tại sao có những băng đảng, những tổ chức tội phạm nó lớn mạnh? Tại vì ngay đầu lúc mà nó làm bậy không ai dám nói nó cái nó phát triển thế lực từ từ thành những băng đảng lớn, những tổ chức lớn chi phối hết cả chính quyền luôn, lý do là như vậy. Còn nếu ngay ngày đầu nó vừa mới làm bậy có người
[1:54:50]lại tố cáo liền thì nó tắt từ trong trứng nước. Nên gia đình ta phải vậy, phải là pháo đài bảo vệ quê hương, bảo vệ xã hội. Vừa phát hiện cái mầm mống tội phạm là dập liền, báo liền, như vậy đất nước sẽ sẽ bình yên à như vậy. Bởi vậy từ cái gia đình của ta tốt đẹp như vậy, đầy Phật pháp như vậy, ta tạo thành cái môi trường một cộng đồng tốt chung quanh cái khu xóm của mình. Thế nhà mình đã tốt như thế, biết Phật pháp như thế thì lần lượt mình gieo rắc cái điều tốt đó vào trong các gia đình còn lại của xóm làng để cho cả cái xóm cũng phải tốt như thế, tạo thành một cái môi trường tốt cho trẻ em trong xóm
[1:55:24]lớn lên trong một cái cộng đồng đẹp đẽ thánh thiện như vậy thì nhiều đứa trẻ nó sẽ được nên người. Còn nếu một mình ta tốt mà trong xóm quanh nó hư hết trơn, con nít trong đó nó lớn lên nó cũng bị ảnh hưởng rồi con ta cũng bị ảnh hưởng một phần. Còn nếu gia đình mình tốt rồi, làm cho nhiều gia đình trong xóm cũng tốt lại như vậy thì cả con ta và những con của hàng xóm lớn lên trong cộng đồng đó thật là thật là tốt đẹp nha.
[1:55:51]Rồi gia đình ta cũng vậy, phải siêng năng đi viếng chùa, lễ Phật, thăm tăng ni, học hỏi đạo lý, tập tu hành, tập hộ đạo. Còn nếu trong gia đình của ta mà ai người có duyên xuất gia được thì là một cái phúc đức rất là lớn. Ta ngộ đạo rồi mà trong nhà bỗng nhiên có một người phát tâm xuất gia, hoặc vợ hoặc chồng hoặc con mà phát tâm xuất gia được thì phải hiểu đó là một cái cái phúc đức lớn cho gia đình. Và nên khuyến khích, nên bảo hộ, ủng hộ để cho người đó được xuất gia luôn. Còn những ai mà có lý tưởng làm việc lớn thì đây là lời khuyên thành thật: Đừng dính líu vào tình cảm hôn nhân. Nhớ như vậy.
[1:56:34]Khi một người có lý tưởng làm cái điều gì gì lớn cho quốc gia, cho nhân loại điều tốt hơn hết: Đừng dính líu vào tình cảm gia đình. Tình cảm gia đình luôn luôn là sự ràng buộc. Đây là nói thật. Đừng dính. Nếu lỡ có gia đình rồi thì thôi đành chịu, phải ráng mà cải hóa. Còn nếu chưa có gia đình mà ta muốn làm những chuyện lớn cho đất nước này, cho xã hội này thì nên ở vậy.
[1:57:03]Rồi ai muốn xuất gia thì phải tập vượt qua ái luyến. Muốn tập vượt qua ái luyến á thì ta phải đối diện với nhiều đối tượng mà ta cho là đẹp, là có nhiều ưu điểm mà ta chiêm nghiệm sâu xa cho đến khi nào lòng ta vững vàng, hết xao động mà nhiều nhiều nhiều người ta đều như vậy được, bắt đầu xuất gia được. Nhưng mà chưa yên, suốt cuộc đời cũng phải tiếp tục chiến đấu như vậy. Thì nhân cái lễ Vu Lan này ta có ba bài nói chuyện tập trung vào cái đề tài là tình yêu, hôn nhân, gia đình. Thì khi nói như vậy là thầy mong rằng tất cả các Phật tử hiểu rõ bản chất tình yêu, hôn nhân, gia đình để hoặc là ta tránh để ta hướng về sự từ bi cao
[1:57:46]cả như Phật dạy, hoặc là ta đã lỡ có một cái mối quan hệ hôn nhân gia đình rồi thì ta ráng xây dựng, ta thăng hoa để trở thành một cái gì tốt đẹp, cao cả hơn chứ không nên vướng lại vào trong cái tình cảm thấp hèn. Và ta cũng biết đã lỡ tạo ra gia đình rồi thì thôi lợi dụng cái đó xây dựng gia đình mình thành một pháo đài của một cái tổ ấm của Phật pháp luôn. Biết làm như vậy nên chuyển cái dở thành ra cái cái hay. Và nếu ai mà nghe bài này mà cảm thấy là mình có thể sống một đời sống không bị ràng buộc bởi tình yêu, bởi hôn nhân, bởi gia đình để có thể dâng trọn trái tim mình cho tất cả chúng sinh được thì là một điều rất là vô cùng đáng quý.
[1:58:34]Mà ai có thể mà từ bỏ cái gia đình của mình để bước vào đạo, xuất gia thành một người tu sĩ hẳn luôn thì là cực kỳ cực kỳ đáng tán thán, ca ngợi. Ta luôn luôn cần những người tu sĩ tốt để chung tay góp sức mà xây dựng cái nền Phật pháp cho cho nhân loại. Thôi thì bài nói chuyện tạm thời đã xong. Thì trước hết, chúng tôi xin kính chúc cho quý thầy, quý cô đã nghĩ đến chùa Phật Quang mà về đây dự lễ Vu Lan này làm cho cái chùa Phật Quang của chúng tôi thêm phần ấm cúng, chứ trước giờ không có quý thầy, quý cô cũng lạnh lẽo lắm. Xin thỉnh quý thầy, quý cô lát dự cái bữa cơm đạm bạc cho chúng tôi cũng được cúng dường chút xíu.
[1:59:18]Rồi thầy cũng cảm ơn tất cả quý Phật tử đã chịu sương, chịu gió, đường xa về đây ăn ở bụi đời, ăn cơm hộp, ngủ thì ở với sương với mây, mền không đủ ấm. Thì đã về đây vậy làm cho buổi lễ long trọng, trang nghiêm, làm cho thầy thấy cũng bớt buồn sau có nhiều cái sự kiện, nhiều cái biến cố ở trong cuộc đời của thầy, trong đạo, trong chùa vậy. Thì lúc nào thầy cũng hay gặp những điều rắc rối phức tạp. Cuộc đời thầy không biết sao nó không may mắn lắm. Dòm cái mặt thầy ốm ốm, xấu xấu là mình thấy được cái tướng cuộc đời thầy không may mắn, lúc nào cũng hay có chuyện này chuyện kia xảy ra. Nhiều khi làm cho thầy cũng mệt, phải đối phó rất là nhiều.
[2:00:04]Nên Phật tử về đây cũng là một niềm an ủi đối với thầy, thầy rất là biết ơn cái tấm lòng của quý Phật tử. Bù lại, thầy cũng chú nguyện vào trong những cái cành hoa hồng này rồi, đã dâng lên Phật và cầu thần lực của Phật ngự trị nơi từng cái đóa hoa hồng ở trên bàn thờ này. Một lát nữa mỗi người đeo lên thì ta sẽ được nhớ Phật và hưởng được cái thần lực của Phật, cuộc đời ta sẽ bình an, may mắn hơn, được nhiều điều thuận lợi, phát triển hơn. Và cái đát của nó là một năm, tới Vu Lan sang năm nó hết hạn, hết linh, phải có cái hoa mới. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.