[0:53]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay ta học cái bài Pháp Cú như thế này: "Với nghiệp làm chánh thiện, làm rồi không hối tiếc, lòng tràn ngập niềm vui, phước báo thật vô vàn." Sở dĩ mà Phật nói bài kệ Pháp Cú này, bởi vì cái có cái câu chuyện này xảy ra, là hôm đó Đức Phật ở thành Vương Xá của kinh đô của vua Bình Sa Vương, cái xứ Ma Kiệt Đà. Lúc mà vua Bình Sa Vương hãy còn sống, chưa bị con mình là A Xà Thế giết, thì Đức Phật với vua Bình Sa cũng có cái mối giao hảo thân tình. Vua Bình Sa Vương nhỏ hơn Phật khoảng năm tuổi. Thì có cái người làm vườn, bây giờ ta gọi cái tên là Sumana. Sumana nghĩa là bông lài, chứ sự thật cái tên người này không phải là Sumana.
[1:47]Thì cái người này có cái hợp đồng với cái hoàng cung vua, là cứ mỗi ngày phải cung cấp tám bó bông lài cho hoàng cung để hoàng cung họ tẩm hương, họ nấu nước tắm cho các vua chúa, công phi cung phi mỹ nữ hay là trang trí gì đó. Một ngày phải cung cấp tám bó, và hợp đồng với hoàng cung thì rất là chặt chẽ. Thì anh này anh có một cái khu vườn rộng. Vì hợp đồng với vua nên không có dám coi thường, sơ suất. Ở nhà có vợ, con trông coi, người làm thuê được phụ, nhưng mà cũng không phải là giàu. Nên thường là hoặc là vợ anh đích thân mang mỗi ngày mang tám bó hoa lài vào, hoặc là đích thân anh gánh vào, mà thường thì anh anh gánh vào.
[2:27]Thì hôm đó cũng buổi sáng sớm như vậy, theo như thường lệ, anh gánh tám bó hoa lài để đi vào hoàng cung. Nhằm cái lúc mà Đức Phật và chư Tăng đi vào thành khất thực, thì không biết cái nhân duyên đời xưa như thế nào, mà khi trông thấy thân tướng của Phật trang nghiêm, đẹp đẽ, rực rỡ, cái anh khởi lên một cái lòng tôn kính tột độ mà chính anh không hiểu được. Nó nó nó nó chiếm hết cả cái tâm hồn cái con người làm anh đứng sững sờ, gánh tám cái bó hoa mà không bước tới được nữa. Lúc có cái lòng tôn kính nó tột độ quá sức, cái anh muốn làm một cái gì đó, muốn cúng một cái gì cho Phật, mà trong túi thì cũng không có
[3:04]có cái gì để cúng, không có thức ăn, mà Đức Phật thì không có dùng tiền, nên anh chỉ thấy có cái tám cái bó hoa. Mà mà lúc đó mà nếu ngưng cái hợp đồng tám cái bó hoa đó, nghĩa là hôm đó không cung cấp tám cái bó hoa đó, thì có thể bị kết tội. Thứ nhất là phá vỡ hợp đồng, mà phá vỡ hợp đồng với người thường á thì bị cự nự chút đỉnh, chứ mà phá vỡ hợp đồng với hoàng cung thì sao? Có thể bị chết, bị tử hình. Coi là tội xem thường vua, hoặc là dối gạt vua là có thể bị tử hình liền chứ không phải chuyện chơi. Cái mức độ nó nghiêm trọng bởi vì sao? Ngày nào là các hoàng hậu, cung phi mỹ nữ họ cũng tắm.
[3:43]Hồi đó chưa có những cái xà bông mà Sunsilk rồi cái gì? Tùm lum như bây giờ, cho nên không có nhiều cái chọn lựa thì họ chỉ dùng các hương liệu bằng cái hoa tự nhiên thôi. Mà nếu ngày đó mà bắt hoàng hậu, cung phi mà tắm mà không có tẩm ướp hoa lài là mấy bà nhăn nhăn lên là là mệt à, là vua xử liền không nói gì. Cho nên thật ra coi cái chuyện nó đơn giản, nhưng mà việc mà không cấp tám bó hoa lài có thể dẫn tới tội chết chứ không phải chuyện đơn giản như như mình bây giờ. Nên lúc đó là trên vai chỉ có cái tám cái bó hoa lài mà lòng kính Phật dâng tột độ bỗng nhiên anh không sợ chết nữa. Anh nói thôi, chấp nhận có chết chết,
[4:23]mà phải bày tỏ một cái gì để chứng tỏ là kính Phật. Nên quỳ xuống ở bên đường, trong lòng phát nguyện là quỳ xuống cúi đầu dâng cái gánh hoa lài lên để cúng Phật. Thì lúc đó một cái hiện tượng lạ nó xảy ra là khi anh anh dâng lên như vậy bỗng nhiên tám bó hoa lài nó bay lên, bay lên hư không. Bay lên cái nó rải ra bao xung quanh Phật. Tức là anh chưa đưa tới Phật thôi. Phật đang còn đi đằng cách một khoảng, anh đã quỳ trước thì cái tám bó hoa lài nó bay lên. Bay lên che thành cái lọng che như Phật và cái đầu hương nó cứ tỏa thoang thoảng thoảng ra. Thì cái anh sững sờ vì hiện tượng đó, rồi mọi người bên đường cũng
[5:00]thấy hiện tượng đó, họ sững sờ rồi cái ngạc nhiên reo hò rồi người ta mới kéo ra người ta coi rất là đông cái hiện tượng đó. Thì anh mới mừng quá, cái người đầu tiên mà anh nghĩ đến là để chia sẻ cái niềm vui này là ai? Là ai? Con bé này hay nha, con chưa có vợ mà con biết là vợ liền hay thiệt. Thông minh. Bao nhiêu người có vợ không nghĩ ra mà con chưa có vợ mà con nghĩ ra này hay thiệt. Đúng như vậy. Cái người đầu tiên mà anh chợt nghĩ tới để chia sẻ cái niềm vui kỳ lạ này, kỳ diệu này là vợ anh. Ba chân bốn cẳng anh bay cái vèo chạy về nhà, chạy về nhà. Anh mới nói với vợ là: "Hôm nay anh không có đem tám bó hoa vào hoàng cung để bán nữa
[5:42]mà cúng Phật." Bà vợ chưa nghe hết câu, tới ngang đó thôi. Thì bà vợ này là người tâm hồn không có hướng thượng, không có biết thiện pháp cũng không có tin Tam Bảo mà chỉ biết có tiền, cho nên bả bả tru tréo lên. Tại bả sợ là ảnh hưởng tới gia đình. Cái hoàng cung kết tội một cái mà vua mà kết tội thì cỡ nào cũng thành, có thể là giết, có thể tru di tam tộc, có thể tịch thu hết tài sản. Lúc đó bả quá sợ. Bả chửi một hơi mà đâm đầu bả chạy luôn vào hoàng cung để mà bả bả chặn đầu trước cái tai họa xảy ra. Tức là bà này cũng cũng giỏi. Còn cái anh chồng thì anh anh đứng chân hửng thấy bà vợ bả bả chửi cho một
[6:20]hơi rồi bả đâm đầu bả chạy mất, cái anh anh trở lại cái chỗ Đức Phật. Anh trở lại chỗ Đức Phật để anh coi sự tình như thế nào. Thì bà vợ bả đâm đầu bả chạy vô trong hoàng cung, bả mới đến liên lạc với cái người cái ông quan mà trông coi cái việc mà mua bán mấy cái này, trông coi, bả chạy vô, bả mới tru tréo bả chửi chồng trước. Bả chửi là cái ông này ổng là thứ vô tích sự, thứ mất dạy, nào giờ ổng hư đốn, bả không có thương gì ông này hết trơn á. Bả lấy lỡ lầm bả lấy rồi chứ cái ông này ổng hư, nên là bả chửi một hơi để bả bả tránh tội trước. Cái tâm lý này có không ta? Dễ có lắm chứ không phải không. Cái ông quan ổng sững sờ ổng chẳng biết chuyện
[6:59]gì, tại ổng đâu có biết chuyện gì đâu. Ổng chưa biết là chuyện mà hôm nay không cung cấp tám bó hoa lài, ổng không biết là có việc cúng Phật cái gì hết trơn á. Tự nhiên thấy cái bà mà cái bà vợ của cái ông bán hoa lài tự nhiên tới chửi chồng một hơi, ổng cũng không hiểu ra gì, bảo: "Cái gì vậy? Cái gì vậy?" Bà mới nói là: "Hôm này ra ổng gánh tám bó hoa lài tới giữa đường thì nghe nói có ông Phật nào đem cúng mất tiêu ổng không nữa. Ông này ổng hư lắm, nói là tôi bữa nay giờ tôi bỏ ổng, tôi không còn vợ chồng với ổng nữa. Thôi, ông nhớ nha, ông quan nhớ giùm tôi không có dính líu gì với ổng hết trơn." Thế là bả lật đật bả chạy tội.
[7:31]Cái ông quan thì ổng cũng là ông quan của vua Bình Sa cho nên là người nào cũng biết đạo Phật hết trơn á. Cho nên nghe nói cúng Phật cái ổng cũng nhẹ đi, ổng thấy không có gì quan trọng. Tại ổng biết vua mình cũng tin Phật thấy mồ, vua là đệ tử Phật mà chạy đâu. Thì sau khi mà đến bả chửi chồng một hơi, bả le te bả chạy về mất, ổng cũng không biết chuyện gì. Thì lúc đó là ngoài kinh thành lại xôn xao xôn xao về cái chuyện mà cái hiện tượng mà tám bó hoa lài tự nhiên bay lên giữa hư không che lên quanh Phật. Do cái xôn xao xôn xao, nên ông quan ổng cũng chưa kịp báo gì với vua, mà đây chuyện nhỏ cũng có gì đâu mà báo với vua.
[8:05]Mà ông vua ổng kính Phật thấy mồ mà, tưởng làm cái gì chứ đem hoa cúng Phật mà vua nhịn tắm hoa lài ngày cũng đâu có chết chóc gì. Cho nên cũng không quan trọng, ổng cũng chưa kịp báo gì thì lúc đó vua cũng nghe tin báo vào là có cái chuyện lạ gì về về Đức Phật. Cái vua đích thân trong hoàng cung đi ra ngoài xem. Ra ngoài xem thì vua mới thấy hiện tượng lạ, Đức Phật đi khất thực mà quanh Đức Phật trên đó là là những cái những cái bó hoa lài nó rải ra xếp như thành cái tán rất là đẹp. Nó đi theo Đức Phật vậy đó, đi theo lơ lửng lơ lửng hư không đi theo như vậy. Vua cũng vậy, cũng cùng với tùy tùng quỳ xuống đảnh lễ Phật và thỉnh Phật
[8:42]vào hoàng cung để thọ thực, thay vì là là là Đức Phật đi khất thực. Tại vì thường thường á, vua thì rất thích mời Đức Phật mỗi ngày vào hoàng cung để thọ thực nhưng Đức Phật không có chịu. Đức Phật muốn là để gieo duyên với chúng sinh, để chúng sinh có cái cơ hội mà cúng dường Phật với chư Tăng nên Phật ít có khi nhận vào hoàng cung, chỉ lâu lâu thỉnh thoảng. Nhưng hôm đó đặc biệt quá, vua mới thỉnh Đức Phật vào hoàng cung. Đức Phật cũng không chịu vào. Đức Phật muốn cho mọi người thấy cái cái hiện tượng lạ này. Đức Phật nói là để ngồi phía ngoài. Cái vua mới sắp, sắp bàn, sắp ghế, sắp lọng mời Đức Phật ngồi để cho mọi người chiêm ngưỡng.
[9:25]Và nhiều người cũng đến cúng dường, rồi vua cũng sai mang vật thực ra cúng dường này kia nọ. Rồi sau đó, Phật thuyết bài pháp rồi vua đi về. Cái tám bó hoa lài cứ lơ lửng lơ lửng trên đầu đi theo Phật, về tới tịnh xá rồi cái nó rớt trên vách tịnh xá. Vách vách cái thất của Phật. Đức Phật đó. Rồi sau đó thì vua mới mới tìm hiểu chuyện gì, tại sao. Vua mới cho người hỏi lại. Thì sau khi mà lấy được nhiều thông tin từ nhiều phía, là có một người đem hoa lài giữa đường, rồi có ông quan ổng báo lên là có cái chuyện như vậy, do cái bà vợ bả đến bả chửi chồng rồi báo lên cái vua biết ra mọi chuyện. Thì vua mới ban thưởng cho cái ông bông bán bông đó,
[10:05]bán bông đó, ban thưởng rất là nhiều, rất là nhiều vàng bạc. Thì ai cúng thì cũng vậy, nhưng mà riêng cái anh này không biết cúng cái gì mà bông lài lại bay lên hư không tạo thành hiện tượng lạ làm cho vua cảm động vua cúng. Còn bà vợ thì lúc đó về tới nhà thì bả đã xách gói bả chạy về nhà mất tiêu rồi, bả không còn ở đó nữa. Bả sợ, bả sợ vua.
[10:24]Ờ chiều đến thì cái chư Tăng mới xôn xao về cái hiện tượng này rồi mới hỏi Phật, thì Phật mới, mới nói rằng là bởi vì cái ông bán bông lài này á với cúng Phật với tất cả cái cái lòng tôn kính mà lúc đó chấp nhận cả cái chết để bày tỏ cái sự tôn kính với Phật. Cho nên cái tạo thành một cái khét lạ và cũng tạo thành cái nhân để sau này thành một vị Độc giác Phật. Và Đức Phật thọ ký là sau này sẽ thành một vị Độc giác Phật tên là Hoa Lài, đó là Sumana Hoa Lài. Đó, Phật thọ ký. Câu chuyện như vậy và Phật mới đọc một cái bài kệ Pháp Cú như vậy đó: "Với nghiệp làm chánh thiện, làm rồi không hối tiếc,
[11:11]lòng tràn ngập niềm vui, phước báo thật vô vàn." Câu chuyện là như vậy. Giờ chúng ta phân tích một chút. Thật ra á thì khi mà nhìn thấy Phật, nhìn thấy thân tướng Phật, thì ở đây tất cả chúng ta ai cũng bắt buộc phải khởi lòng tôn kính à. Nó là vậy đó. Bây giờ mình cũng vậy thôi, tại vì chúng ta không được cái duyên là nhìn thấy thân tướng Phật lúc ngài còn tại tiền, chúng ta chỉ nhìn qua tượng hoặc là qua chuyện kể rồi tưởng tượng gì đó nên lòng tôn kính không có nhiều. Chứ nếu mà chúng ta được tận mắt mà thấy Phật thì có lẽ cái lòng tôn kính chúng ta cũng không thua cái anh bán bông lài này bao nhiêu.
[11:55]Tuy nhiên là anh này ảnh có cái duyên gì nữa không biết, mà lúc đó cái lòng tôn kính tột độ, tột độ hơn nhiều người khác. Tại vì những người dân kia, những người dân trong trong cái thành, nhiều người cũng đã từng trông thấy Phật, thậm chí có những người mà đã từng cúng dường Phật ngày này qua ngày kia chứ không phải không. Đã rất là tôn kính Phật nhưng mà cũng không đạt được cái cảm xúc mà tôn kính Phật đến cái mức độ cao tột như cái anh bán bông này. Đây là điều cũng hơi rất là lạ. Mà ta thấy thế này, nó có cái hệ quả
[12:32]là mọi việc làm của chúng ta nó đều bắt đầu từ một cái tình cảm: thương hoặc ghét, thích hoặc không thích, thích hoặc chán. Tất cả chúng ta như vậy. Có khi cái tình cảm nó rất là ít mà ta không biết, nó chỉ là một cái muốn nhè nhẹ. Nhưng có khi đó là một cái tình cảm rất là mãnh liệt mà ta thấy rất là rõ ràng. Ví dụ như là khi ta yêu thương ai thì ta nhớ nhung, à ta muốn gặp mặt, ta muốn giúp đỡ, ta muốn làm cho người đó vui lòng, vân vân. Cái ta thấy rõ là ta có thương một cái người nào đó, ừm. Nhưng mà có khi nó không phải là một tình thương mạnh. Có khi gặp mặt, à ta thấy vui, ta lại chào hỏi,
[13:18]bắt tay, đứng nói chuyện hơi hơi lâu hơn một chút xíu thôi. Thật ra đó cũng là tình cảm nó đã có giữa mình với cái người kia. Gặp nhau có cái duyên xưa hoặc là có một cái người kia có cái gì đặc biệt đó để cho mình có cái thích thích, cái thích thích rất nhẹ, mình không nhận ra được, nhưng mà nó cũng tạo thành một cái hành động. Và cái hành động đó là tự nhiên mình nói chuyện hơi lâu hơn chút xíu mà không có thấy chán. Còn cái người mà mình không thích, mình không nói chuyện lâu được, như vậy. Nên ví dụ mình ghét ai cũng vậy, mình thù ghét ai thì mình phải nói xấu người đó, mình phải mưu hại hoặc là mình tránh né không muốn gặp mặt.
[13:56]Đó là cái quy luật. Cho nên nhớ cái tình cảm thương ghét luôn luôn nó thúc đẩy ta tới một cái cái hành động gì đó. Và cái hành động đó, hành động bắt nguồn từ cái thương ghét đó, sau này nó đem đến cho ta một cái quả báo, cái quả báo. Mà quả báo gấp gấp ngàn lần, gấp trăm lần những điều mà ta đã làm. Ví dụ như khi ta thương một cái người chân chính, ta thương, ta quý một cái người chân chính rồi ta ủng hộ, ta kính trọng, ta ca ngợi, ta giúp đỡ một người chân chính thì từ cái cái lòng thương kính đó tới cái hành động ủng hộ, giúp đỡ, ca ngợi đó, rồi sau này cái phước báo đến với ta gấp nhiều lần.
[14:39]Ta sẽ được vinh quang, được may mắn, được hạnh phúc, giàu sang. Hoặc là ta thương nhằm một cái người xấu, cái người này không chân chính, người này là người dối gạt, là ăn cướp, ăn trộm, hay cái lừa đảo, mà cái nợ gì không biết rồi ta nhìn lầm, ta thương, rồi ta cũng ủng hộ, ta ca ngợi, vân vân, thì sau này ta lại bị một cái tội rất là nặng. Nên cái thương không đúng chỗ tạo thành cái tội, cái thương đúng chỗ tạo thành cái phúc, cái phúc lành cho mai sau. Cái ghét cũng vậy. Ví dụ như cái ghét á, thường á là ví dụ ta ghét nhầm cái người tốt thì đời ta coi như thua rồi đó. Cái lát nữa trong cái bài Pháp Cú ta sẽ gặp một câu chuyện như vậy.
[15:22]Tức là cái người đó họ là người tốt mà do ta chủ quan, à do ta cố chấp, à do ta hiểu lầm, ta hiểu sai rồi ta ghét người đó. Mà khi ghét thì ta phải nói xấu, phải mưu hại, vân vân, thế này thế kia, thì sau này cái quả báo đến với ta rất là thê thảm. Mà nếu cái người tốt đó là một bậc thánh nữa thì đời ta kể như tiêu luôn, địa ngục mở ra liền. Nên cái ghét rất là đáng sợ. Còn ví dụ như ta ghét nhầm cái người xấu thì có phước không? Có phước không?
[15:56]Trong giáo lý đạo Phật không có cho phép ta ghét. Ta chỉ được quyền ghét điều xấu nhưng không được ghét người xấu. Đó là đạo Phật dạy chúng ta. Giờ cái điều xấu ta phải căm ghét, ta phải tránh xa, ta phải trừ diệt, nhưng ta không ghét người xấu. Vì sao vậy? Bởi vì đạo Phật là đạo của từ bi, thương yêu. Cái người đó họ không có chánh kiến, họ không được giáo dục, vân vân, họ trở thành người xấu. Ta rất ghét cái điều xấu nhưng ta không được quyền ghét cái người có cái tâm xấu, mà lúc nào trong tâm ta phải xót xa, thương xót cái người xấu đó, mà lúc nào cũng mong làm cái gì đó để chuyển hóa tâm người đó trở thành người tốt chứ không được ghét người xấu.
[16:45]Nhớ hai cái đó khác nhau. Nên giữa đạo Phật với một số tôn giáo khác khác nhau là ở chỗ này. Cái tôn giáo khác á, đôi khi họ cho phép là bức hại cái người mà họ cho là xấu. Họ cho là xấu thôi chứ chưa chắc người đó xấu thiệt, nhưng hễ họ kết tội là xấu thì họ có quyền bức hại người đó. Nhưng trong đạo Phật thì không được ghét, cố gắng là chuyển hóa người đó thôi. Tuy nhiên, nó cũng không phải là thụ động đến cái mức độ đó. Ví dụ một cái người mà xấu nhưng mà đến tới mức độ ác. Xấu khác mà ác khác. Xấu á là còn có thể chuyển hóa, dạy dỗ. Còn ác á là chúng ta chưa kịp khuyên bảo thì họ đã làm hại nhiều người.
[17:31]Thì trong trường hợp mà gặp phải người ác, mà dù ta không ghét họ, đôi khi cũng phải tiêu diệt họ. Đôi khi phải tiêu diệt họ. Đó là trường hợp của ai? Đó trường hợp của người công an, của người chiến sĩ, của quan tòa. À trong gặp những người mà ác quá rồi thì lúc đó không còn thời gian để mà khuyên bảo gì nữa. Mà nếu không tiêu diệt kịp thì cái người đó sẽ làm hại bao nhiêu người khác. Trong một cuộc rượt đuổi, chiến đấu thì cái người lính buộc lòng họ phải tiêu diệt cái kẻ ác đó luôn. Nên cái xấu khác mà cái ác khác. Cái xử lý người xấu đôi khi còn có thời gian, còn xử lý đối với người ác là nhiều khi không còn thời gian.
[18:10]Thì ta phải linh động chuyện này. Nhưng trong lòng của ta hiểu một điều là hễ ai là chúng sinh đều đáng cho ta thương yêu, dù đôi khi ta phải đối xử nghiêm khắc. Thì cái tình cảm là nó có cái quy luật của nó như vậy. Nhớ cái tình cảm luôn luôn đưa tới hành động, ta nhớ điều đó. Nên cái người nào mà họ nói rằng họ thương yêu mà ta không thấy họ làm điều gì hết thì ta biết ngay là họ nói thật không? Họ không có nói thật, họ nói dóc. Nên vì vậy, ta phải biết rằng là cái tình cảm phải đưa đến hành động. Còn người nào, nhất là mấy cô, cứ gặp ai mà nói thương mình kia nọ, nhưng phải coi cái hành động người ta có thật hay không hay là chỉ là lời nói.
[18:54]Nhớ đừng bao giờ tin vào lời nói. Tại con trai nói hay lắm. Như ta trở lại ta nói nè, cái phá vỡ hợp đồng là cái chuyện không lớn nhưng mà bởi vì cái hợp đồng với hoàng cung cho nên nó trở thành chuyện lớn mà có thể bị tử hình. Thì ở đây, cái anh này ảnh biết cái hậu quả đó, biết hậu quả là cái chuyện đụng liên quan tới hoàng công, cung thì nó đều thành chuyện lớn. Hễ được thưởng một cái là thành cả một gia tài mà người ta mơ ước không có, mà hễ phạt một cái là mất mạng như chơi. Tức là đi tới hoàng cung là cái chuyện gì nó cũng thành chuyện lớn hết. Tức là làm vua vừa lòng một cái nhiều khi ổng thưởng mấy nén vàng
[19:31]mà người đời cả một đời không làm nổi ra được mấy nén vàng. Nhưng mà hễ mà vua giận cái ổng ổng khứa cổ liền như chơi, nên hễ mà đụng tới vua chúa là là nó thành chuyện lớn chứ nó không nhỏ nhỏ như là mình với nhau. Mà anh biết như vậy mà anh chấp nhận hậu quả để dâng cúng Phật tám cái bó hoa lài này thì ở đây chỗ này cái thử thách này rất là lớn là anh lấy cái sinh mạng của mình ra để bày tỏ được cái lòng tôn kính Phật. Nên vì vậy, ở mức độ này cái lòng tôn kính Phật của anh trong giây phút đó là tuyệt đối. Chính vì cái lòng tôn kính Phật nó đạt được cái mức độ tuyệt đối này nên Phật ấn chứng cho anh luôn là sau này
[20:16]sẽ thành Phật Độc Giác hiệu là Sumana là bông lài. Một kiếp nào đó nếu ta gặp một vị Độc Giác Phật nào mà có cái tên là Bông Lài thì ta nhớ là ông này ngày xưa đã liều chết mà mà cúng Phật như vậy, nhớ như vậy. Ở đây ta sẽ thấy thế này, cái nhân quả như thế nào mà tại sao là chỉ tám bó bông lài, tính ra bây giờ tiền cũng không bao nhiêu tiền đâu, mà lại xuất hiện được một lúc là hai cái quả báo? Một cái quả báo gần á là chiều hôm đó vua ra lệnh ban thưởng rất là nhiều, vua ban thưởng rất là nhiều vàng bạc cho anh, là quả báo ngay trong ngày hôm đó anh đạt được liền. Một cái q- quả báo cực lớn của nhiều kiếp sau
[21:00]là sẽ thành được một vị Độc Giác Phật luôn. À ta mà tám bó bông lài thì giá trị không bao nhiêu thì ta biết là chỗ cái tâm của anh. Vậy nhân quả như thế nào? Ta nhớ thế này: Ngày hôm nay á ta học về nhân quả thì ta chỉ học trên lý thuyết thôi chứ chưa có đi vào công thức tính toán theo kiểu toán học. Nhưng mà ta hy vọng rằng có khi khoảng là vài trăm năm sau khi mà con người đã tiến bộ lên rất cao thì những cái giáo lý như thế này đều được đưa vào tính toán hết, đưa vào tính toán hết. Cái cái người đó làm cái nhân đó, cái quả nó sẽ như thế nào là máy vi tính sẽ tính ra chính xác luôn chứ không còn là ước đoán như ta bây giờ nữa.
[21:41]Ta tin rằng sẽ có ngày đó, nhất là ngày hôm nay cái kỹ thuật vi tính là kỹ thuật số đã lên rất là cao thì ta tin rằng là những cái điều gọi là trừu tượng một ngày nào đó sẽ không còn trừu tượng nữa, sẽ trở thành cụ thể trên từng cái con số luôn. Những ai mà còn trẻ học về vi tính, học về kỹ thuật số thì sẽ hiểu điều này. Nhưng ta thấy cái tương lai của kỹ thuật số là vô hạn, cho nên một ngày nào đó cái đạo học cũng sẽ được cái kỹ thuật số phân tích, chia chẻ và tính toán. Một người nào gieo cái nhân đó, đến lúc nào đó ra cái quả báo nào và báo như thế nào tính ra chính xác luôn. Thì ở đây, cái công thức của nhân quả là như thế này:
[22:23]Là cái nhân á là ta gieo một cái nhân này nó ra cái quả này, cái đó là biết rồi. Nhưng cái nhân á nó cái công thức nó như thế nào để từ nhân ra quả ra sao? Cái công thức nó như thế này: Ta nhớ công thức của toán học lúc nào nó cũng có cái dấu bằng ở giữa vì nó là một phương trình, một cái dấu bằng ở giữa. Ở bên phía nhân á nó gồm ba cái này là phẩm vật, cái vật chất, nhân với tấm lòng, nhân với lợi ích của người hưởng thụ bằng quả báo, bằng quả báo.
[23:02]Ba cái tham số đó nhân với nhau để ra cái quả báo. Cái này thầy nói toán học nên nó hơi dài dòng, kiên nhẫn chút xíu nghe thầy nói lại. Ví dụ như thế này, ta có cái công thức đơn giản là tính diện tích của một hình chữ nhật thì bằng cái gì nhân với cái gì? Chiều dài nhân với với chiều rộng bằng diện tích. Ta có luôn luôn nó có cái dấu bằng ở giữa. Ừ. Hoặc là diện tích của hình tròn thì gì? Bằng pi nhân cho bán kính vòng tròn, nhân cho một lần nữa bán kính của vòng tròn bằng diện tích của vòng tròn đó. Đó là đó là cái công thức nó phải có cái dấu bằng, mấy cái nhân, mấy cái cộng, trừ bên đây và một bên là nó ra kết quả.
[23:48]Thì luật nhân quả nó cũng có cái công thức như vậy, công thức như vậy: là bên đây là gồm có cái phẩm vật, giá trị của phẩm vật là tính coi bao nhiêu tiền, bao nhiêu gạo gì đó, thì bên đây của ông này là tám bó hoa lài nhân với tấm lòng. Mà tấm lòng của ông này là bao nhiêu? Cái chết, cho nên dường như vô hạn. Nhân với cái gì nữa? Lợi ích của người hưởng thụ. Thì lần này cái lợi ích của người hưởng thụ rất là lạ là tám bó hoa lài bay lên hư không che Phật. Cho nên coi như là nó tạo ra một cái cái hiệu quả, một cái hệ quả rất lớn chứ không bình thường. Vì bằng cái quả báo cực kỳ lớn là ngay trong ngày hôm đó được vua ban thưởng rất
[24:32]nhiều vàng bạc và vô lượng kiếp nào đó lại đắc luôn cái đạo quả cao tột luôn. Nên chúng ta thấy nhân như vậy, nhưng mà sự thật thầy vừa nói cái công thức này thầy thiếu một tham số, nó còn mấy tham số trong cái nhân quả nữa. Thầy nhắc lại, mấy người trẻ trẻ mà có học toán thì nghe thầy nói cái này có thể dễ hiểu nè. Bên cái cái vế mà mà mà công thức cái nhân á là giá trị của phẩm vật ha, ví dụ một lon gạo hay một ngàn hay một triệu hay một bó hoa là về cái giá trị nữa, nhân với gì? Tấm lòng, đúng. Rồi nhân với gì nữa? Lợi ích của người hưởng thụ. Thầy còn một tham số nữa mà thầy không muốn nói nó
[25:12]dài là thời gian để mà lúc nào quả báo nó xảy ra. Cái thời gian càng kéo dài quả báo càng lớn. Nhưng mà thôi tham số nó hơi vô hình nên thầy bỏ cái tham số thứ tư đó. Thầy chỉ lấy ba cái tham số thôi là: giá trị phẩm vật nhân với tấm lòng của người tặng nhân với lợi ích của người được hưởng thụ bằng quả báo. Giờ thầy nói ví dụ thế này: Ta thấy có cái người bệnh, à ta đem đến một cái hộp sữa Ensure thì ta tặng cho người bệnh đó. Thì ở đây ta sẽ tính cái nhân này nha. Cái hộp sữa Ensure nhiêu tiền? Rồi có người nói 100, người nói 300, thầy nói thôi chia chia 200. Rồi, 300, 300, nhiều người nói 300 quá.
[26:00]Thì cái hộp sữa Ensure mình cho người bệnh đó là 300 nhân với tấm lòng. Tấm lòng là mình thương người đó cỡ nào. Nếu mình lịch sự thôi đem cho cái hộp sữa thì cái hệ số mà nhân này thấp nên chúng ta biết là quả báo sẽ không nhiều. Đó là một. Còn nếu ta rất thương người đó, rất thương người đó thì nhân nó với hệ số thì ta thấy là quả báo sẽ rất là lớn. Nhân thêm cái gì nữa? Lợi ích của người hưởng thụ. Tức là người đó dùng hết hộp sữa của ta, dùng ngon lành và dùng rồi khỏe lên thì tạo ra cái gì? Quả báo của ta rất là rất là lớn. Nhưng mà nếu người đó họ uống một ly cái họ không uống nữa, họ ngán, họ không uống nữa
[26:42]thì lợi ích của người hưởng thụ thấp, quả báo ta cũng sẽ thấp. Đúng không? Vậy mọi người đồng ý cái này chưa? Chưa, còn cái nữa. Nói về nhân quả nó mênh mông lắm. Thầy nói: Nhưng mà cái người mà bệnh đó, ta đem hộp sữa Ensure tới, ta thương yêu ta tặng ta biếu rồi người đó uống đó, quan trọng người đó sau khi khỏe dậy làm cái gì nữa. Nếu đó là một thầy giáo tận tụy, một bác sĩ có lương tâm, một người cán bộ liêm khiết, ổng khỏe xong ổng lo cho người này lo người kia nữa thì cái phước của ta bội lần lên nữa. Nhưng nếu đó là cái thằng du thủ du thực, đi nhậu nhẹt, đi đánh bài, khỏe xong đi đánh bài liền thì thôi thua.
[27:21]Cho nên ta thấy cái nhân quả đó cái nhân quả nó là rất là nhiều tham số, chứ nó không đơn giản là ta chỉ nói à nhân gì ra quả nấy, nói tôi cho ổng hộp sữa mai mốt chắc tôi có 10 hộp, không dám đâu, không dám đâu. Nó nó phức tạp hơn nhiều. Nên lần lần á khi cái người mà mới đến với Đạo Phật á ta nói về nhân quả, ta chỉ nói đơn giản vậy thôi: gieo nhân gì ra quả nấy, anh giúp ai mai mốt được giúp lại, anh thương người mốt anh được hạnh phúc, anh được người thương, vân vân, mình chỉ nói đơn giản chứ sự thật không đơn giản. Cái công thức toán học của nhân quả rất là phức tạp. Nhưng mà ngày hôm nay bởi vì chưa có một người nào mà giỏi toán
[27:57]học, giỏi vi tính mà bước vào cái thế giới nhân quả để mà đưa vào công thức tính toán, cho nên ta vẫn còn tiếp tục học về nhân quả theo kiểu ước đoán của mình sơ sơ, khái khái, tổng quát. Chứ một ngày nào đó có một nhà thiên tài toán học mà lại ngộ Đạo Phật, yêu luật nhân quả, bước vào đó để đưa tất cả vào công thức tính toán thì sau này có lẽ học sinh sẽ được học cái môn nhân quả học mà có số liệu đàng hoàng, chứ không có nói sơ sơ như mình bây giờ. Ta hy vọng ta chờ đợi cái ngày đó sẽ xảy ra. Một thiên tài toán học nào đó ngồi đâu đây ví dụ vậy, không biết chừng. Thì cái anh này cũng vậy, là do cái phẩm vật tám cái bó hoa
[28:36]không bao nhiêu nhưng mà tấm lòng là tột độ, thấy không? Rồi cái chư thiên đưa cái bông lên trên làm cho cái cái lợi ích của người hưởng thụ quá lớn nên anh được quả báo lớn, đó là vậy. Bây giờ ta nghe đó xong rồi sao, ta thấy mình sao? Ta thấy thế này bắt đầu ta bắt chước á. Ta cũng liều mạng ta cúng chùa hay cúng gì. Bắt đầu cái này bắt đầu mới rắc rối xảy ra nè là không thấy tốt đẹp gì hết trơn bắt đầu rắc rối. À vì sao vậy? Ví dụ nghe nói trời ơi ổng ổng liều chết và ổng cúng Phật vậy cái phước quá nhiều. Bây giờ mình liều mạng mình cúng chùa một cái gì biết đâu chiều nay mình trúng số độc đắc liền, nghe mình tính vậy.
[29:13]Nên ta ta về nhà ta vơ vét hết nhiều khi nhà còn để dành được có hai cây vàng gom hết. Mới là chồng: "Ê em làm gì vậy?" Nói: "Tôi liều chết tôi cúng chùa", cái lấy hai cây vàng đâm đầu chạy vô chùa quỳ xuống cúng thầy. Giờ để hy vọng là chiều nay lật đật xong chạy ra mua vé số liền, ví dụ vậy. Tại vì thấy cái chuyện của cái người bán bông lài này đó, nè thì bắt đầu nó nó rắc rối xảy ra, rắc rối. Thì có thể là cũng sẽ có ly dị giống như là cái bà kia bả chửi chồng bả bỏ đi luôn, thì ông chồng mình ổng thấy mình xách hai cây vàng còn sót lại của gia đình mà đem cúng chùa chắc ổng cũng ly dị luôn, giống vậy.
[29:44]Nhưng mà có điều là chiều đó mình cũng không trúng số rồi tất cả mọi chuyện nó sẽ tan nát nhiều hơn nữa. Lý do tại sao? Lý do tại sao?
[29:57]Tại sao giữa ta và cái người đó khác nhau? Ta cũng liều mạng, ổng liều mạng, mình cũng biết liều mạng, nhưng mà tại sao ổng được phước lớn mà mình lại không được gì? Mà ông chồng bỏ mình bỏ luôn, rồi gia đình tan nát, số thì không trúng. Mà tại sao? Đúng rồi, có cái tham cầu quả báo, còn cái ông kia ổng cúng lúc đó ổng đâu có nghĩ tới quả báo, ổng chỉ nghĩ tới cái chết thôi. Ổng nghĩ tới là cái chết đang đe dọa trước mắt đây mà bất chấp. Cho nên với lòng tôn kính Phật thật sự, còn mình mà liều mạng mở tủ ra mình lấy hai cây vàng đâm đầu chạy, bỏ chồng bỏ đi thì lúc đó mình vì cầu quả báo, vì cầu quả báo chứ không phải là là vì kính Phật.
[30:32]Ông kia vì cái chết đe dọa không sợ, còn mình đâu có chết chóc gì đâu, có ai giết chóc mình đâu. Ví dụ như ta nói, mỗi ngày ta vẫn lễ Phật với lòng thiết tha tôn kính, mà ta cũng phát nguyện lúc đó mình chết vì Phật là mình chết liền. Có không? Có phải không? Có nhiều người lễ Phật cũng đã khởi được cái tâm đó. Mà mỗi khi lễ Phật mà ta khởi được cái tâm đó là công đức ta rất là lớn, nhưng mà vẫn không lớn bằng cái ông bán bông lài này. Tại sao? Tại ông kia là cái đe dọa chết nó có thật trước mắt, mà ổng vẫn chấp nhận vượt qua. Còn khi ta phát nguyện trước Phật là ta thiết tha với lòng tôn kính và chấp nhận vì Phật mình chết cũng chịu,
[31:12]thì lúc đó là không hề có sự đe dọa, mà chỉ là lời phát nguyện thôi. Mà khi ta phát nguyện như vậy thì Phật cũng chứng cho ta. Công đức ta cũng rất là lớn, nhưng vẫn không không bằng cái anh bán bông lài này. Nhớ như vậy. Còn ở đây, cái việc mà ta liều mạng ta làm cái công đức gì đó, cúng chùa đó, thì ở đây là ta cái ẩu và có cái mong cầu quả báo và ta làm phiền nhiều người trong gia đình mình. Ông thầy mà ổng nhận hai cây vàng đó, nhiều khi thầy nghĩ chắc ổng cũng sững sờ, ổng không sướng ích gì đâu. Sau đó bắt đầu sẽ nghe ông chồng tới chửi tan nát hết cái chùa chứ không có ra gì đâu. Cho nên nó nó làm phiền người khác.
[31:54]Cho nên vì vậy thầy cứ hay nhắc là khi mà ta làm phước không được liều, không được liều, phải cân nhắc rất là nhiều mặt. Chừng nào gặp Phật tính sau. Còn chưa phải Phật thì luôn luôn mình làm gì cũng phải tương đối, phải cân đối, phải cân nhắc, phải đối chiếu lại mọi điều, bên trong bên ngoài, nha, chứ không được liều mạng là vậy đó. Tức là ta cúng chùa, ta làm phúc làm sao mà cái đời sống của mình, cái kinh tế của mình, gia đình mình vẫn ổn định để ta còn làm phúc được dài dài, chứ không phải liều mạng làm một lần rồi cái tiêu hết luôn, không được, không được, cái đó là phải là sự khôn ngoan.
[32:30]Cái đạo đức là như vậy, ừ. Với một điều nữa, ví dụ bây giờ ta nghe cái câu chuyện này, ta nói là à cái ông này ổng được phước lớn là bởi vì sao? Nghĩa là cả vua mà ổng không sợ để ổng bày tỏ lòng kính Phật. Bây giờ mình cũng bắt chước là mình coi thường luật pháp quốc gia để mình cống hiến hết cuộc đời mình cho tín ngưỡng thì bắt đầu là mình phạm sai lầm liền. Phải không? Đó. Những câu chuyện này mà ta hiểu lầm là ta sẽ rơi vào một cái lối sống cực đoan là khi mình đến với đạo, mình chỉ còn biết có đạo mà không còn biết luật pháp quốc gia. Nói tại câu chuyện nó kể như vậy, ông đó ổng coi thường vua luôn mà,
[33:11]ổng bất chấp vua luôn, ổng chỉ theo Phật thôi mà ổng được phước quá chừng, cho nên bây giờ tôi coi thường luật pháp quốc gia để mà tôi theo tín ngưỡng, ta lại phạm một cái sai lầm tiếp tục. Cái trường hợp của ổng đúng là vì sao? Bởi vì là Đức Phật cao tột mà chính vua cũng là đệ tử của Phật.
[33:28]Còn ở đây đời này ta không có Phật, chưa có Phật, nên mọi người vẫn là gì? Vẫn là một công dân bình thường của một đất nước. Mà nếu có ông thầy tu nào đó thì ông thầy tu đó phải là một công dân gương mẫu của đất nước luôn. Chừng nào nếu ông thầy tu đó là Thánh, là Phật thì ta chấp nhận ổng có thể đứng lên trên cả cõi trời và cõi người, chấp nhận. Còn nếu chưa phải là đắc đạo thành bậc Thánh, nếu chưa phải là Phật thì ngay cả vị thầy tu đó dù có đáng kính vẫn chỉ là một công dân của đất nước của mình. Ta phải hiểu điều này để ta sống một cách hài hòa và giữ cái sự ổn định cho xã hội. Chứ thường thường á, tôn giáo hay cho người ta một
[34:10]cái ảo tưởng là cao hơn quyền lực quốc gia. Tôn giáo nào cũng bị cái đó hết trơn. Thầy nói Phật giáo cũng bị, Thiên Chúa giáo cũng bị mà Hồi giáo cũng bị. Tôn giáo đều cho người ta một cái ảo tưởng kỳ lạ là cứ tưởng mình ngon hơn quốc gia, cao hơn quyền lực chính phủ à, rất là lạ. Tại vì sao vậy? Tại vì trong tôn giáo nói về những chuyện thần thánh nhiều quá. Nói chuyện thần thánh, cao siêu, thần thông, phép lạ. Không có nói chuyện luật pháp. Nên cái người đến với tôn giáo dễ bị cái ảo tưởng là mình đi con đường này mình đã cao hơn quyền lực của quốc gia. Và đây là một cái ảo tưởng hoàn toàn không chút thực tế.
[34:49]Đó là lý do mà ta thấy có nhiều cái tôn giáo hành xử một cách lạ lùng, vô lý à, cứ tưởng mình hơn cả quốc gia. Cho nên đây là cái chỗ ta phải xác định lại là: tôn giáo cho ta cái niềm tin về tâm linh, một cái niềm tin về siêu nhiên. Đôi khi cho ta một cái hệ thống đạo đức chuẩn mực nào đó để ta sống giữa đời. Và cái trần gian này quả thật đúng là tạm bợ. Ngày nào rồi ai cũng phải chết. Cho nên vì vậy, giữa cái ranh giới cái sống chết, đôi khi nó vượt qua khỏi biên giới của quốc gia. Và giữa cái cái sự vĩnh hằng và cái tạm bợ thì nhiều khi tôn giáo cho ta niềm tin về cái sự vĩnh hằng, đôi khi vượt hơn cái khái niệm quốc gia. Đúng.
[35:34]Chính những cái niềm tin cao cả đó làm cho ta có cái cái cái chỗ dựa, có cái sức mạnh tinh thần để ta sống giữa cái cuộc đời phù du, tạm bợ này. Nhưng không vì cái niềm tin tôn giáo như thế mà ta bị rơi vào cái ảo tưởng là tôn giáo có thể vượt trên quyền lực của quốc gia được, mà ta có bổn phận là sao? Cân đối giữa cái niềm tin cao siêu của tôn giáo với cái đời sống thực tế của của xã hội, của đời thường. Đó, cái khéo của một người đi theo tôn giáo là phải biết cân đối giữa hai cái điều đó. Một bên là những niềm tin, những giáo lý cao siêu dường như vượt khỏi cả cái trái đất này để lên cái cõi
[36:20]Thánh trên cao, nhưng một bên là thực tế đời thường, và người biết tu là người cân đối giữa hai điều này. Thế còn cái người mà chỉ biết cái thực tế đời thường mà không có cái niềm tin siêu nhiên thì ta thấy cuộc sống họ cũng sẽ cạn cợt và dễ phạm tội, vì họ không tin tội phước, họ cũng dễ phạm tội. Còn cái người ngược lại, một cực đoan khác là tin vào cái niềm tin siêu nhiên trên cao rồi xem thường luật lệ của cái trần gian này, luật lệ quốc gia thì cũng lại là một một sai lầm khác, sẽ phạm nhiều cái tội. Vì tôn giáo mà ta sẽ phạm nhiều cái tội. Cho nên đến với tôn giáo ta nhớ cân đối giữa hai điều này.
[37:08]Còn cái hiện tượng mà khi ổng cúng hoa rồi hoa tự nhiên bay lên quanh Phật, đó là do cái gì? Do chư Thiên đã thi triển thần thông, vì chư Thiên lúc đó đọc được cái tấm lòng của Sumana, cảm động. Cho nên là đã dùng thần thông để đưa cái bắp hoa đó đi theo cúng Phật. Là lúc đó Phật không có dùng thần thông để mà đánh bóng cho mình đâu, mà chính chư Thiên cúng Phật một lần nữa. Tức là cái cúng lần thứ nhất là của Sumana, nhưng mà vì tấm lòng tột độ, cho nên chư Thiên cúng lần thứ hai, là chư Thiên dùng thần thông của mình để tạo thành cái lọng che cho Phật, là cúng Phật lần thứ hai, mà sử dụng cái cái vật liệu của Sumana.
[37:53]Mà tại sao không chọn vật liệu khác mà chọn cái vật liệu là tám bó hoa lài của Sumana? Bởi vì cảm động cái tấm lòng của Sumana gói trong tám bó hoa lài đó. Cho nên ta cũng vậy là khi mà ta lễ Phật hết sức tôn kính mà vì Phật ta chấp nhận cả cái chết của mình không do dự thì công đức của ta cũng cũng rất là lớn, cũng rất là lớn, như vậy. Bây giờ ta suy nghĩ một chút về cái lòng trung thành của nhà Nho qua cái sự kiện mà cái người bán bông sẵn sàng chết vì Phật. Mà qua cái tâm nguyện hằng ngày của ta khi ta lễ Phật, ta cũng sẵn sàng chết vì Phật. Ta nhớ lại cái câu nói của nhà Nho, bên nhà Nho thì họ có một cái đạo lý
[38:39]là "trung quân ái quốc", là trung với vua và hiếu với nước, yêu nước. Thì các nhà Nho hay nói câu này: "Quân xử thần tử, thần bất tử bất trung". Tức là khi ông vua ổng bảo mình phải chết mà mình không chịu chết là mình là người không có trung. Mà không có trung đối với một cái người quân tử của đạo Nho là một điều phi đạo đức, con người ương hèn, khiếp nhược và xấu xa. Nghĩa là sống trên đời mà không có lòng trung thành là một điều xấu xa. Vào đời xưa cái lòng trung thành đối với vua được đề cao tột độ. Vì sao vậy? Bởi vì nếu trong một đất nước, bộ máy cai trị mà không ổn định, đất nước loạn liền.
[39:27]Đất nước loạn thì ai khổ? Dân khổ. Cho nên muốn cho đất nước ổn định để dân đừng khổ thì bộ máy cai trị phải ổn định. Mà muốn cho bộ máy cai trị phải ổn định thì vua với quan phải một lòng. Có nghĩa là người làm quan có thể góp ý với vua nhưng phải trung thành với vua. Vì nếu không trung thành là loạn liền. Giống như ta nhớ vào cái đời mà Đinh Tiên Hoàng của ta vậy, có một cái tay Đỗ Thích á, cứ nằm mơ thấy ngôi sao rớt vào miệng mình, mắc cái ảo tưởng là nghĩ rằng mình sẽ lên làm vua, nên nó đánh thuốc độc giết chết vua Đinh Tiên Hoàng. Thế làm cho đất nước bị... bị loạn lên liền. Mà lúc đó Đinh Tiên Hoàng là lẫm liệt, đánh đâu thắng đó.
[40:11]Rồi sau đó ta phải đối diện với trận giặc của bên nước Tống đi qua liền. Mà nếu không có Lê Đại Hành kịp thời thì đất nước ta có lẽ là bị ngoại thuộc lần nữa. Nên ở đây cái lòng trung thành đối với vua của nhà Nho được ca ngợi là có cái lý do của họ. Nên ở đây là cái lòng trung thành khi mà nói câu đó đó, thật ra ông vua ổng chẳng bắt mình chết lãng nhách đâu. Nó chỉ có nghĩa là khi nói câu đó, tức là cái... cái người làm quan, người làm tôi, làm thần, làm tướng thì đặt cả cái sinh mệnh mình vào trong lãnh tụ của mình, dám chết vì vua của mình. Đó là đạo đức của người xưa. Còn người nay có như vậy không?
[40:53]Có không? Có không? Có chứ không phải không. Có nhưng mà không được nhắc nhiều ở trong cái đạo đức của xã hội, mà chỉ được nhắc nhiều trong những cái ngành đặc biệt thôi. Ví dụ như trong cái ngành mà cái người quân đội họ phải chiến đấu ở trận tuyến, hoặc là cái người tình báo là họ phải chiến đấu trong cái mặt trận mà thầm lặng, thì họ đều được dạy là phải sẵn sàng hy sinh mạng sống của mình vì Tổ quốc. Thì không có nói là hy sinh vì vua, mà chỉ nói là vì Tổ quốc. Lúc trong một trận đánh, địch đạn bắn vèo vèo về phía trước, về cái mặt mình, mà mình vẫn phải bước tới thì lúc đó là làm sao? Đúng là cái lòng mà yêu đất nước cũng đã tới tột độ,
[41:35]dám đem cái sinh mạng mình để mà chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Thì nó cũng có, đời nay nó cũng có, không phải không. Cho nên ta thấy đời nào cũng vậy, luôn luôn cần có những con người trung với đất nước hoặc là trung với lãnh tụ, trung với vua vậy, bằng cả cái sinh mạng của mình. Nếu trong đất nước mà thiếu những con người này thì đất nước đó mất liền, tan vỡ liền. Đó là ta nói chưa nói tới tới Phật á. Nên ở trong Phật pháp cũng vậy, mà trong quốc gia cũng vậy. Thì đối với Phật, khi ta quỳ trước Phật, ta lễ Phật thì lòng ta cũng vậy, chết vì Phật ta chết liền. Đó là về phía tôn giáo, còn về phía quốc gia cũng vậy.
[42:13]Nên đối với đất nước này, nếu sẵn sàng vì đất nước ta chết, ta cũng sẵn sàng chết liền. Mà trong đất nước này phải nhiều người có cái suy nghĩ như vậy thì đất nước mới vững mạnh được. Còn nếu người nào mà cứ sợ chết á, đụng chuyện sợ chết rồi, đất nước sẽ ly loạn liền, bị nước ngoài nó đánh liền. Ở đây, nếu trong cái thời đại mà cái người làm tướng, làm quan gặp phải minh quân, người vua sáng suốt, và đem hết lòng trung thành của mình thì đất nước đó là rất là ổn định phát triển. Nên người xưa hay dùng cái chữ là minh quân lương tể, hì, minh quân lương tể, minh quân lương thần. Tức là ông vua sáng, người tôi thì
[42:56]hiền, thì đất nước rất là phát triển, ừ, trong đó vậy. Thế nên cái phẩm chất cái trung thành ta thấy nó có ba cái tính chất. Trung thành nó là một quy định bắt buộc, ở đây không có nói chuyện đạo đức nữa mà là bắt buộc. Nếu anh không trung thành là phải bị xử liền, bị xử phạt, xử tử gì đó liền. Thì không bao giờ chấp nhận có chuyện phản bội. Nên ta nhớ bất cứ quốc gia nào nó đều có cái luật là nếu người nào bị kết tội phản quốc là sao? Xử tử liền. Bất cứ quốc gia nào. Ta thấy luật lệ thì rất nhiều, anh ăn cắp này thì anh bị phạt bao nhiêu, ăn cắp kia, anh phạm tội này anh phạt bao nhiêu. Nhưng mà đừng để bị kết tội phản quốc.
[43:37]Bị kết tội phản quốc rồi là cỡ nào cũng chung thân hay tới tử hình. Bất cứ quốc gia nào, không riêng Việt Nam. Mà Mỹ nó còn gắt gao hơn nữa. Mà phản nghĩa là gì? Phản nghĩa là không trung thành. Cho nên ta thấy cái vấn đề trung thành nó không phải là một cái đạo đức mà tự giác ai muốn có thì có, không có thôi nữa, mà đã thành luật lệ quy định bắt buộc. Cho nên ta thấy cái tính chất thứ nhất của cái lòng trung thành là gì? Đó là một quy định bắt buộc của bất cứ tổ chức nào, của bất cứ một quốc gia nào, và kể cả của một giáo hội tôn giáo. Ví dụ như bây giờ chúng ta là theo Phật giáo, thì ta có cái giáo hội của Phật giáo,
[44:19]thì trong đó đôi khi trong hiến chương, luật lệ không quy định nhưng ta phải hiểu ngầm rằng trong đó có quy định bắt buộc trong đó là ta phải trung thành với với giáo hội. Phải bắt buộc. Dù không nói ra vẫn bắt buộc. Hoặc là ta ở trong cái tổ chức nào đó vậy, một cái đoàn thể nào, ta cũng phải hiểu là ta phải trung thành với tổ chức, đoàn thể đó. Còn bây giờ ta là công dân của Việt Nam thì buộc ta phải sao? Cũng phải phải trung thành với đất nước Việt Nam mình, không còn cách nào khác. Đó là một quy định bắt buộc. Đó là cái thứ nhất, cái tính chất của trung thành. Cái thứ hai á là cái trung thành đó, nó là cái phẩm chất đạo đức của một con người.
[44:59]Cái người mà có đạo đức tự nhiên người đó là người trung thành. Còn cái người mà sớm đánh tối đầu, nay theo mai bỏ, tức là người không trung thành thì ta cũng thấy ngay một điều là người đó không có không có đạo đức. Không có đạo đức. Nên vì vậy, cái trung thành là phẩm chất đạo đức của một con người. Ta cứ nhìn thấy cái người nào mà không có lòng trung thành, thay đổi, chẳng thương kính ai thật lòng, theo ai cũng một chân theo một chân không, nay làm đầu này là mai đã nhóng nhóng nghĩ chỗ nào có lợi là nhảy đi, tức là xem cái lợi nhuận cá nhân quan trọng hơn thì phải hiểu rằng con người đó không có đạo đức.
[45:37]Mà nếu cái xã hội khuyến khích điều đó thì xã hội đó không có đạo đức. Nên ở đây vậy, ví dụ như có nhiều người tham gia một cái công ty, thấy tài mình thì nhiều mà công ty này không cho mình cái lương cao, thì bất chấp rằng ngày đầu lúc mình nghèo khổ không có việc làm, công ty này đã nhận mình vào, không nghĩ đến ngày đó, cũng không nghĩ đến là cái tuy công ty nghèo nhưng mà người giám đốc hoặc là người lãnh đạo đây họ ưu ái mình, họ đối xử đàng hoàng, có tình nghĩa, không nghĩ đến những điều đó, mà nghĩ bây giờ mình đã có kinh nghiệm rồi, có lông có cánh rồi, ba năm kinh nghiệm rồi là dễ xin việc làm ở một công ty
[46:09]cao hơn, nhảy qua chỗ khác làm lương cao hơn thì người đó không trung thành. Thì có thể người đó thành công trên công ăn việc làm đó, nhưng mà người đó không có đạo đức. Và cứ như vậy, đất nước này sẽ tan vỡ luôn. Vì sao vậy? Bởi vì nước ngoài họ sẽ mở những công ty nước ngoài, lương họ cao hơn, người tài bỏ qua hết và ta rỗng liền. Nhân lực của Việt Nam bị rỗng liền. Ta không xây dựng những cái cho Việt Nam, mà chạy qua phục vụ cho công ty nước ngoài, tức là gián tiếp phục vụ cho cho ngoại bang hết. Ta nói này ta không phân biệt, nhưng đó là một sự thật. Nên vì vậy là ví dụ ta nói cái đơn giản ta trung thành với
[46:49]cái công ty nghèo của ta thôi, cũng thực ra cũng đã góp phần để bảo vệ đất nước Việt Nam chứ không phải là nhỏ đâu. Nên thầy nói là cái trung thành ngoài là cái quy định bắt buộc của một tổ chức, một quốc gia, một giáo hội, thì cái thứ hai trung thành còn là cái phẩm chất đạo đức của một cá nhân. Và thứ ba, thứ ba, trung thành còn là một cái tình cảm thiêng liêng sâu đậm của người dưới đối với người trên của mình. Ở đây nó không phải là đạo đức nữa, mà nó trở thành cái tình, cái tình cảm. Ví dụ như là khi ta đi tu vậy, thì giữa ta với thầy ta buộc ta phải có cái tình gọi là tình thầy trò. Mà khi cái tình thầy trò đó nó có thì tự nhiên ta trung thành với thầy của ta.
[47:32]Ta không có nhảy lung tung tầm bậy tầm bạ. Đó, sự trung thành đó là một cái tình cảm. Hoặc là đối với đất nước ta, ta có cái tình yêu nước, tự nhiên ta phải trung thành với đất nước mình. Hoặc là bây giờ ta đến với Phật pháp, ta đặt hết niềm tôn kính với Đức Phật rồi, buộc ta phải trung thành với với Phật mà thôi, không còn cách nào khác. Giờ có ai kê súng vào đầu ta bắt ta bỏ Phật, thì sao? Bỏ không? Ta không. Ta chỉ nói: "Anh cứ bóp cò đi. Tôi sống và tôi chết bằng lòng tôn kính Phật, cứ bóp cò đi. Go ahead." Cứ bóp cò, không sao hết. Không sao. Cho nên cái lòng trung thành là như vậy. Còn cái chuyện mà người vợ rất là đoản, không có đạo tâm, le te,
[48:25]Thì thôi, cái nên cái phước không đồng với người chồng. Trong lúc bất chợt đó, ông chồng vượt lên thành như một bậc thánh, bà vợ thì rớt xuống như là, như là một, một, một loài nào rất là thấp hèn. Cái phước không hợp nhau thì không thể ở với nhau được. Đó là nhân quả. Hai vợ chồng cũng vậy, dễ ly dị nhau bởi vì phước không hợp nhau nữa. Họ không thể sống chung để hưởng cùng cái phước, phải chia tay. Thì cũng vậy, bà vợ với cái tâm như vậy, trong lúc thử thách như vậy, bà chứng tỏ rằng mình không có xứng đáng hưởng phước, nên bà lật đật bà bỏ chồng trước. Cho đến cái khi mà ổng được thưởng nhiều vàng bạc,
[49:03]thì thầy không có nghe được cái câu chuyện là sau đó bả có trở lại năn nỉ hay không? Thì chưa biết, chưa biết. Mà dám lắm à, dám năn nỉ lắm. Trong câu chuyện này nó có một cái điều lý thú này nữa nè, là vua Bình Sa Vương là người rất là tốt. Khi vua biết chuyện à cái người mà cúng bông lài cho vua tắm, cho hoàng hậu rồi các cung nữ tắm, ngày hôm đó mà đã không không có không có bán nữa mà để cúng Phật thì vua lại rất là vui. Vua rất là vui. Tại vua là người tốt và vua là người kính Phật á, cho nên là ban thưởng cho Sumana vì vua nghĩ rằng Phật là trên hết, mà bất cứ dân của vua, ai kính Phật vua đều mừng.
[49:45]À vì vua là người người tốt. Nên ở đây ta nhớ một điều này nữa, đây cũng là một cái quy luật quan trọng nữa. Theo vua thì trên tột cùng là là Phật. Dưới Phật mới là vua. Vua nghĩ như vậy. Và dưới vua là dân, là quan, là tướng. Vua nghĩ cái thứ tự như vậy. Cho nên có một người nào đó ví dụ như không kính vua mà kính luôn tới Phật, vua vẫn rất là vui. Bởi vì vua kính Phật. Nhưng mà trên cuộc đời có thói đời nhiều khi đã không được như vua Bình Sa Vương. Ví dụ như ông lãnh đạo thứ một, rồi ông lãnh đạo phó ha, rồi dưới là có nhiều người thấp hơn. Mà ông lãnh đạo phó ổng cứ muốn là người ta phải kính ổng thôi.
[50:36]Còn nếu mà ai mà qua mặt ổng mà kính cái ông lãnh đạo cao nhất, ổng ghét người ta, ổng đì người ta. Đó là cái gì? Bất trung, cái phản bội, cái vô đạo đức và làm cho cái cơ cấu nó tan vỡ liền. Mà trong thói đời có không? Chuyện này có xảy ra. Đây rồi cũng là điều rất là đau lòng. Nhưng nên không được như là vua Bình Sa Vương. Vua Bình Sa Vương nghĩ mình là thấp hơn Phật. Cho nên ví dụ có người đó đáng lẽ phải kính vua mà quên vua mà kính Phật thì vua mừng. Nhưng có người lại muốn giành với với Phật, là cái người phó muốn giành với người trưởng, thì đó là một điều điều đau lòng. Đời là như vậy. Mà tại sao là Phật thọ ký cho Sumana?
[51:19]Ta nhớ thế này: Phật không có nói nói đùa, không có nói bừa. Khi mà Phật đã thọ ký có nghĩa là cái nhân quả người đó đã quyết định phải như vậy, không thể thay đổi được nữa thì Phật mới thọ ký. Nên cái chữ "thọ ký" nó quan trọng lắm. Từ cái ngày mà Đức Phật nói cái lời thọ ký cho tới cái ngày mà ông đó đắc đạo có thể còn rất là xa. Thì trong khoảng đó có thể ổng cũng sẽ thăng trầm rất là nhiều, chứ không phải là không. Có thể là khi lên voi xuống chó không chừng. Nhưng mà cái quả đắc đạo bắt buộc phải xảy ra vì Đức Phật đã nhìn thấy điều đó trong một lần mà ổng dám đem cả cái mạng sống của mình để bày tỏ lòng kính Phật.
[51:58]Cái ý nghĩa của sự thọ ký là như vậy. Còn ví dụ như ta mỗi ngày ta lễ Phật ta cũng nguyện trong lòng vậy: "Vì Phật ta chết liền" thì ta cũng đang hình thành một cái thánh quả nào đó lần lần lần lần chứ không phải không đâu, không phải là là tầm thường đâu. Nó có cái câu trong cái bài Pháp Cú nói nè: "Làm rồi không hối tiếc / Lòng tràn ngập niềm vui". À cái nhân quả chỗ này một lần nữa thế này, là sau khi mà ta làm một cái nghiệp nào đó rồi lòng ta hối tiếc hay là vui mừng thì nó lại là một cái tham số để tạo thành quả báo lần nữa. Nên hồi nãy là thầy đưa ra ba cái tham số phải không? Là cái giá trị của phẩm vật nhân với
[52:43]tấm lòng nhân với lợi ích người hưởng thụ, nó tạo thành quả báo. Nhưng thật ra còn tham số trong bài đây nói nữa, đó là cái lòng của ta sau khi ta làm điều đó nó như thế nào. Ta tiếc hay là ta vui thì cũng tính thêm vào trong quả báo một lần nữa. Ví dụ thế này: Ví dụ như là bữa đó ta giận ai ta đánh người kia một cái vô mặt, cái người đó gãy mấy cái răng. Rồi sau đó ta hối hận. Ta hối hận. Thì khi ta đánh người khác gãy mấy cái răng này có tội không? Có, có tội. Tại vì người đó không phải là gì, không phải là người ác hay gì để mà ta phải tiêu diệt, chứ còn người ác mà ta oánh vậy có khi ta lại có phước.
[53:22]Nhưng mà cái người chỉ giận nhau trong vài ba câu nói rồi quánh người ta cái gãy cái răng thì sau đó ta hối hận thì cái tội giảm xuống liền. Làm rồi mà có hối tiếc liền. Nhưng mà nếu lúc đó ta lại khoái chí, ta đi đâu ta cũng nói: "Ồ, hồi nãy tao oánh thằng kia cái nó gãy mấy cái răng. Gãy mấy cái hàng tiền đạo, nó phải chiều nay nó phải tới thăm nha sĩ." Gặp ai ta cũng khoe thì cái tội ta nhân chồng nhân chồng lên. Đó là nó thêm cái tham số nữa là cái lòng của ta sau khi ta tạo cái nghiệp. Nó cũng vậy, ví dụ như là ta nghe cái cơn bão lũ ở ngoài Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh vừa rồi cái trong lúc mà đọc báo thấy cảm động quá, cái ta ta đăng ký, nói:
[54:05]"Cho tôi đóng 5 triệu đồng vô để mà đi cứu trợ đồng bào." Sau khi móc tiền ra rồi ký tên hội từ thiện rồi xong hết rồi, ngồi nghĩ lại: "Uổng quá ha, tiếc quá ha. Nãy cho chừng 2 triệu được rồi, tự nhiên đó. Trời ơi, nãy có cái bộ đồ modern đẹp quá giờ không mua được." Ngồi thì lúc đó cái phước sao? Nó xuống liền. Đó là làm rồi mà lại hối tiếc á. Còn nếu mà ta vui, nếu ta vui ta ngồi ta cứ nghĩ tới 5 triệu nói: "Ước gì mình có chừng 10 triệu mình góp nữa ha." Mừng, vui, cứ nghĩ đến việc của mình giúp á thì cái phước nó cứ tăng tăng tăng lên. Cho nên thấy cái cái thái độ mà phía sau cái hành động của ta
[54:40]nó lại nhân vào trong cái hệ số của cái quả báo một lần nữa để mà mà mà tính ra cái quả báo nó nhiều hay ít một lần nữa. Nên ta thấy nhân quả có đơn giản không? Không đơn giản. Nó cả một bài toán rất là phức tạp. Nên ai mà giỏi toán á mới mới học nhân quả dễ hơn là người không giỏi toán, nghe quý vị. Còn cái người giỏi văn coi vậy chứ học nhân quả không bằng đâu. Người giỏi văn ăn nói ướt át thì không bằng cái người giỏi toán. Giỏi toán mới học nhân quả được, quý vị. Giờ ta qua một bài Pháp Cú khác, ha. "Người ngu tâm khoái trá Khi nghiệp chưa chín muồi Ác nghiệp chín muồi rồi Quả báo thật thê lương."
[55:23]Phật nói cái câu cái bài Pháp Cú này từ cái câu chuyện thế này: Là có một cái tên quỷ râu xanh, đồi bại hay phục kích cưỡng hiếp các phụ nữ ở những đoạn đường vắng vẻ trong rừng. Mà Ấn Độ thời đó thì rừng nhiều lắm. Cứ canh cái phụ nữ đi qua đường vắng á, phục kích cưỡng hiếp. Và cứ khoái chí, cứ tự hào về cái việc làm của mình. Rất là thích thú nữa. Một lần trông thấy một tỳ kheo ni xinh đẹp, cái này nó động tâm nó bám theo. Cái cô này cũng đi khất thực. Hôm đó thì cái cô tỳ kheo ni này lại là người tinh tấn tu hành nên cô ở nơi vắng vẻ. Cô ở nơi vắng vẻ trong gần bìa rừng. Thì cái tay quỷ râu xanh này nó lò dò đi theo,
[56:07]nó thấy được nó biết chỗ cô ở và nó biết cái quy luật của cô là mấy giờ sáng đi khất thực, cái ăn xong rồi về cốc tu. Hôm đó thì cái cốc thời xưa của người ở tu đơn sơ lắm, không có khóa bằng cái khóa mà mà Việt Tiệp rồi như bây giờ, không có khóa số, khóa đồ như bây giờ. Cho nên nó vô trỏng, nó núp ở trỏng. Đến khi cô đi khất thực về, lúc đó lại vắng vẻ không có ai, cái nó cưỡng hiếp cô. Thì sau đó hắn bị đất rút mà đứng yên. Còn cô thì cô chạy ra cô la làng lên thì mọi người chạy lại. Mọi người chạy lại nhưng có hiện tượng lạ nó xảy ra là hễ ai đến gần thì tay đó nó thét lên đau đớn. Cái người ta hễ mà tới gần nó nó la lên nó đau đớn,
[56:50]nó đừng đến gần, người ta phải đứng dạt ra. Mà tới gần nó như là để coi cái chuyện gì thì nó la lên đau đớn, kể cả lính tráng kéo tới, dân làng cầm gậy gộc tới cũng vậy. Tính lại bắt trói nó mà tới gần nó la. Nó nói: "Đừng tới gần, tới gần nó đau quá chịu không nổi." Cứ phải đứng dạt ra. Thì đất rút xuống từ từ, từ từ, từ từ chìm mất, chết. Sau đó chuyện mới báo về với Phật thì Phật mới nói với vua là từ đây xây giùm số nhà ni ở trong thành để không để cho các cô ni ở ngoài rừng vắng nữa, tránh. Và đồng thời Đức Phật cũng nói cái bài kệ Pháp Cú vậy đó: "Người ngu tâm khoái trá / Khi nghiệp chưa chín muồi
[57:26]/ Ác nghiệp chín muồi rồi / Quả báo thật thê lương." Có một lần này thầy nghe kể câu chuyện, cái cái anh này là ảnh hồi trước giải phóng á, trước giải phóng, ảnh là một trùm xã hội đen. Sau giải phóng thì cái nhà thầy về kinh tế mới, thì không biết sao anh cũng đi về kinh tế mới ảnh chơi tại nhà ảnh cũng dời về đó, nhưng ảnh thì ảnh không có về đó. Cái ngồi ảnh kể chuyện mà cái chuyện ở trong tù. Hồi đó là ảnh ở tù trước giải phóng mà ảnh thì võ nghệ đầy mình, võ cực kỳ giỏi, nên tuổi không bao nhiêu mà đi tới đâu là thành trùm xã hội đen ở chỗ đó. Chắc không phải là trùm xã hội đen, trùm cái du côn, du đãng vậy thôi chứ hồi đó nó chưa có cái tổ chức gì lớn.
[58:06]Ảnh nói ảnh vô cái phòng tù đó thì trong đó có một thằng đại bàng nằm trong đó sẵn. Mà nó là một cái tay ác, hung hung hung thần của tất cả mọi cái người tù trong đó đều bị nó đánh đập tàn nhẫn và bắt cung phụng hết. Thì khi ảnh vô thì nó cũng là vậy, nó chụp ảnh tính nó đánh liền. Mà không ngờ ảnh giỏi võ quá, ảnh đánh cho một trận thừa sống bán chết luôn và kêu giám thị lại bắt đi giam phòng khác, không cho ở phòng này nữa. Thì thì cái lúc mà bị người ta đánh cho một cái là bại liệt luôn, đuổi ra khỏi phòng giam thì lúc đó là ác nghiệp gọi là chín muồi, nó bị nó bị quả báo lại. Nhưng mà lúc mà chưa gặp cái người đối thủ
[58:42]á, cứ nhơn nhơn tự đắc, cứ nghĩ rằng cái hung dữ của mình như vậy là được việc. Thành ra cứ tạo tội. Giống như cái tay cưỡng dâm này cũng vậy, cứ cưỡng dâm được nhiều người mà khi ác nghiệp chưa chín muồi thì cái phước còn sót lại để hưởng nên quả báo chưa hiện ra, cứ nhơn nhơn tự đắc, thấy đó là khoái chí. Chứ đời này cũng vậy, có nhiều người cứ hung dữ thì người ta không làm gì mình, cứ nghĩ là mình sống phải dữ vậy là đúng. Đâu biết rằng là vì ác nghiệp chưa chín muồi thôi, chứ ác nghiệp chín muồi rồi thì quả báo thật thê lương. Nên nhiều khi ta làm sai mà ta không biết, ta cứ tưởng rằng mình mình hay, nhưng sự thật mình đang sai.
[59:21]Ta phải coi chừng lại mọi cái việc làm của mình. Lúc mình đang hung hăng, ác độc, thủ đoạn, mình đang gièm pha người này nói xấu người nọ, mưu hại người khác coi chừng. Cứ tưởng mình đó mới là mưu trí, không ngờ mình đang giẫm tiếp tục tiếp tục trên con đường sai lầm mà không biết nữa. Cái người làm sai như vậy mà vẫn cố chấp cái việc làm của mình, người ta gọi là người gì? Ngang tàng, lì lợm, bướng bỉnh. Còn trường hợp nào giống như vậy mà ta gọi là người kiên định lập trường? Cái người kiên định lập trường và cái người bướng bỉnh giống nhau, nhưng chỉ khác nhau chỗ này. Khác nhau ở chỗ là cái người kiên định lập trường
[1:00:03]á, vì cái điều họ suy nghĩ là đúng, là hợp lý, là đạo đức, nên khi họ giữ vững cái lập trường của họ ta khen ngợi, ta gọi họ là người kiên định. Còn cái người mà làm bậy mà ai nói cũng không nghe, ai khuyên cũng không bỏ, người ta gọi là người lì lợm, bướng bỉnh. Khác nhau chỗ đó. Nhưng mà khổ một cái thế này, là cái người mà lì lợm bướng bỉnh họ không nghĩ là họ sai, họ không nghĩ họ sai, cho nên khuyên không được. Họ cứ tưởng họ đúng. Đó là Phật gọi đó là người ngu á, vì mình sai mà không biết mình sai. Muốn biết cái điều mình làm đúng sai thì phải làm sao? Muốn biết đúng sai á, phải đợi tới quả báo xảy ra mới biết được.
[1:00:49]Còn cái người có trí á thì ngay tức khắc họ biết liền, họ đúng sai liền. Nhưng mà cái người không có trí tuệ phải đợi tới quả báo mới biết. Nhưng mà đợi tới quả báo thì sao? Muộn rồi, sửa hết được rồi. Còn cái người có trí là ngay từ lúc làm một việc gì là đã biết đúng sai rồi. À ví dụ như bây giờ cùng hành vi là bóp cò súng, mà ta biết đó là đúng hay sai? Cầm súng bóp cò ầm một cái là đúng hay sai?
[1:01:18]Không biết, đợi tới quả báo mới biết. Sau khi ta bóp cò súng cái đùng xong một cái, rồi công an đi tìm ta bắt đem ta nhốt thì cái bóp cò súng đó là sai. Sau khi ta bóp cò súng cái đùng xong, rồi mọi người vinh danh ta lên là anh hùng của Tổ quốc thì bóp cò súng đó là đúng. Nhưng mà thường thế này, là cái người làm sai đó, họ tự chế ra một cái triết lý để họ biện hộ cho họ. Ta sẽ nghe cái triết lý của những người làm sai mình sẽ thấy rất là mắc cười. Nhưng mà họ có một cái triết lý của họ để họ tiếp tục họ làm sai. Ví dụ thế này, ví dụ họ nói câu này: Ở trên đời này mạnh được yếu thua. Họ đưa ra cái triết lý mạnh được yếu thua thì ta biết ngay người đó là sao?
[1:02:01]Chuyên môn ăn hiếp người khác. Nên cái triết lý sống của họ là vậy đó, trên đời là mạnh được yếu thua. Đúng không ạ? Đúng không? Đúng vậy. Hoặc ví dụ thế này, ví dụ có người họ đưa ra triết lý thế này: Ở đời sống không bao lâu, thôi cứ ráng hưởng thụ được ngày nào hay ngày đó, thì người đó là người gì? Người đó là người gì? Chắc chắn là người sống đồi trụy. Nên họ có cái triết lý để biện minh cho cái việc sai của họ. Hoặc là bây giờ thế nói, ví dụ như là
[1:02:34]mình thấy họ dữ quá, đối xử với người ta tàn nhẫn quá, nói thì họ họ mới nói nè: Tại vì người kia có lỗi, vì người kia là người xấu nên họ phải đối xử như vậy. Họ đưa ra một cái câu họ biện minh. Đổ thừa người khác là xấu để mình được cái quyền là đối xử tàn nhẫn với người ta. Đổ thừa người ta là xấu cũng là một cách để biện minh vậy. Nên ta thấy một cái người đối xử tệ với người khác, mình hỏi thì người ta đổ lỗi cho cái người bị đối xử tệ, thì ta biết đây cũng là một hạng người vậy, tự chế ra một cái gì đó để biện hộ cho mình. Hoặc là một cái người nói thế này: Tôi phục vụ cho đất nước này bao nhiêu năm rồi mà
[1:03:11]tôi vẫn nghèo, thì người đó là người làm sao?
[1:03:19]Chắc chắn người đó bị giặc mua rồi, đang âm thầm làm tay chân cho ngoại bang rồi, mới nói câu đó. Hoặc là có người nói câu thế này: Hiền đồng nghĩa với ngu, thì mình biết người đó là làm sao? Là người hung dữ. Hung dữ họ mới nói câu đó: Hiền là đồng nghĩa với ngu. Chắc chắn người nói câu đó là người hung dữ. Cho nên thường vậy, cái người làm sai họ hay chế ra một cái triết lý gì đó để biện minh cho mình. Mà đáng sợ nhất là cái gì? Đáng sợ nhất là có hai, ba người sai giống nhau, cùng nói cái lời với nhau thì nó tăng cái lì lên, không ai gỡ nổi. Thí dụ một người đó sai đó, mình xúm nhau mình khuyên thì lần lần có khi người đó bớt.
[1:04:01]Mà có khi ba người họ bênh nhau rồi thì thôi, trời sợ luôn, nó thành một phe, không ai khuyên được hết trơn. Thành một phe rồi không ai khuyên được. Lúc đó cái lì của họ nó tăng lên cái hệ số lũy thừa. Thí dụ một người á, một lũy thừa một nó ra một, cho nên mình khuyên một lát hết. Nhưng mà hai người xúm với nhau mà cùng lì á, hai thì nó lũy thừa hai thành ra bốn, khó khuyên rồi đó. Mà ba người thành ra nếu mà nói là hai lũy thừa ba là ra tám, mà nếu là ba lũy thừa hai là ra chín. Em biết, đại khái bắt đầu là khó khuyên rồi đó, khó khuyên rồi, khó khuyên. Cho nên vì vậy, mình thấy cái người sai mình đừng để cho họ hợp đoàn với nhau lại.
[1:04:41]Họ hợp đoàn với nhau lại họ không có sửa, tại người này bảo vệ người kia, rồi họ thấy giống như có người cùng phe mình, họ cứ tiếp tục làm xấu, làm sai hoài. Nhiều khi người tốt vậy, người tốt mà đứng một mình cái bắt đầu bị dao động liền. Mà nếu có hai, ba người tốt cùng lại ủng hộ nhau thì sao? Mình sẽ đứng vững được. Đó là lý do mà thầy khuyên các Phật tử phải tham gia vào các đạo tràng tu tập là vậy đó. Một mình mình có khi mình yếu lòng, nhưng nếu mình có một đạo tràng để liên lạc với nhau, ủng hộ nhau, nhắc nhở nhau thì cái đạo tâm của mình sẽ vững bền hơn, vững bền hơn. Nên do vậy mà ai quy y rồi thì thầy khuyên nên
[1:05:20]về địa phương mình mà tham gia một cái đạo tràng tại địa phương của mình, để có huynh đệ nhắc nhở nhau, cái điều tốt được nhân lên cũng lũy thừa như vậy. Hai người cùng biết đạo mà gặp gỡ nhau nói chuyện hoài thì cái đạo tâm mình là bốn. Ừ mà ba người gặp gỡ nhau nói chuyện đạo hoài cái đạo tâm mình là chín hay tám gì đó tùy theo cách tính. Nếu trong cái đạo tràng đó 100 người, rồi thì rất khó bên ngoài đánh vỡ được, rất khó. Đạo nó vững vàng lên. Còn cái chuyện mà đất mà rút nghe có hoang đường không? Nghe rất là hoang đường, nhưng mà hình như ở Việt Nam cũng có chuyện tương tự. Hồi nhỏ thầy có nghe chuyện trời tròng. Ở đây có ai nghe chuyện đó chưa ta? Có.
[1:06:00]À như vậy, như vậy không phải mình thầy nghe. Có một mình thầy nghe cái là thầy bị dao động liền. Thầy cũng nghe chuyện là có cái người nào cầm dao đòi giết mẹ đó, cái bị trời tròng cũng giống như vậy. Thì cái chuyện đó cũng tương tự như như tên quỷ râu xanh này. Cái con quỷ râu xanh này cho nó bị trời tròng là do nó xâm phạm tới một người tu hành đạo đức. Hoặc là cái người con bất hiếu mà cầm dao đòi giết mẹ mình để lấy gia tài cũng bị bị trời tròng. Đời nay còn có một cái nữa, đệ tử mà ăn hiếp sư phụ cũng có thể bị trời tròng. Còn mấy phút nữa ta nghe một câu chuyện thứ ba. Là có một người tên là Jambuka, từ nhỏ mà đã đẻ ra rồi chỉ ăn phân thôi.
[1:06:41]Lớn lên cái đi theo cái nhóm tu khổ hạnh, tại vì ở nhà ở không được, nên cha mẹ thấy thằng này chắc nó hạp với tu khổ hạnh, đưa vô cái nhóm người tu ngoại đạo mà tu lõa lồ, không ăn mặc quần áo gì hết, chỉ ăn phân thôi. Mà nằm thì nằm đất, tức là đày đọa mình. Cái gia đình không biết, cứ tưởng người này có căn tu khổ hạnh, cái đưa vô bên ngoại đạo, mà bên ngoại đạo chịu cũng không nổi luôn. Tức là cái người mà tu theo khổ hạnh nó không phải khổ hạnh kỳ như thằng này, bây giờ nó ăn phân không à, có ai mà khổ hạnh ăn phân như nó đâu, cái họ cũng né trốn luôn. Thì cái anh chàng này ảnh ở một mình ảnh tu à.
[1:07:14]Mới đầu cái người dân họ không biết, cái họ nói trời có một ông thánh nhân ăn phân không à. Thầy khổ hạnh mà trên đời không ai làm nổi. Thì nói mấy ông kia khổ hạnh chứ còn ăn cơm, còn ông này ổng khổ hạnh ổng ăn phân, ổng là cao nhất. Cứ xúm lại cúng mà cúng đâu có ăn được đâu. Cúng rồi ổng lén bỏ cho thú ăn thôi chứ còn ổng đi kiếm phân ổng ăn. Mà ăn được không chết, không bệnh, lạ lùng vậy đó. Ăn nằm đất mà khỏa lồ. Thì cái người này mấy chục năm trời là cứ như vậy. Nhưng mà không ngờ là Đức Phật biết. Đức Phật biết là cái người đó mấy chục năm bị đày đọa bởi một cái nghiệp xưa, nên tới cái ngày nghiệp đã hết rồi, Đức Phật tới Đức Phật độ.
[1:07:54]Thì khi Đức Phật tới á, thì ổng cũng chưa biết nhưng Đức Phật nói đúng cái tẩy con trong tim đen, giật mình liền. Thì ổng lúc nào cũng giả vờ như mình là một người thánh nhân tu khổ hạnh, thì được mọi người kính trọng nên cứ giả vờ hoài. Đức Phật nói đúng tẩy luôn. Nói: "Ngươi đừng bướng nữa. Bao nhiêu năm nay ngươi chỉ lén ăn phân từ lúc nhỏ tới bây giờ. Không bao giờ ngươi có thể nằm được trên giường đàng hoàng mà ngươi chỉ nằm dưới đất mà thôi. Không bao giờ ngươi có thể khoác vào người ngươi một mảnh vải nào hết mà chỉ khỏa lồ thôi. Bởi vì nếu ngươi ăn thức ăn gì nó phải ói ra liền. Nếu ngươi nằm trên giường là ngươi đau đớn chịu không nổi.
[1:08:29]Nếu ngươi khoác vào người ngươi một cái manh áo nào là lập tức là như bị thiêu bị đốt. Nên suốt đời ngươi chỉ lén ăn phân mà không ai biết. Ngươi không giấu ta được đâu, hãy sám hối." Ổng nghe đúng tẩy mình, toát mồ hôi lạnh, quỳ xuống lạy Phật liền. Lạy Phật và nói: "Hôm nay nghiệp ngươi đã trả xong, hãy theo ta xuất gia tu hành." Quỳ xuống xin Phật liền. Lúc đó nhờ lực của Phật, lúc đó nghiệp đã hết rồi, bắt đầu mọi người mới đem y cho mặc lại đàng hoàng rồi xuất gia theo Phật tu hành luôn. Thì câu chuyện rất là lạ lùng. Nhiều người hỏi Phật thì Phật mới nói vậy đó. Nói: "Bao tháng ngày ăn cỏ, cực khổ - thật ra chỉ ăn phân đó - cực khổ chẳng được gì.
[1:09:06]Sao bằng người hiểu đạo tự chế sống đơn sơ?" Là lúc đó có người hỏi Phật, Phật mới nói phân tích ra: là cái khổ hạnh của một bậc Thánh nó khác, nghĩa là cái sống đơn giản của bậc Thánh nó khác với cái người bị nghiệp đọa đày. Jambuka là bị nghiệp đọa đày, chứ không phải là người mà tự tại và tự sống đơn giản. Cái người sống đơn giản là người gì? Là bậc Thánh có phước, họ có nhiều chọn lựa nhưng họ chọn cái đời sống đơn giản. Ví dụ như là mình là người giàu, trong cái tủ quần áo mình có 30 bộ đồ, đồ từ đồ đẹp, đắt tiền cho tới những bộ đồ đơn giản. Nhưng mà khi mình mở tủ áo ra, hôm nay mình nói đi chùa,
[1:09:46]cái mình chọn lựa một bộ đồ đơn giản mình lấy ra, thì do mình chủ động chọn lựa. Chứ nếu cần mặc đồ đẹp, diêm dúa mình vẫn có, nhưng không cần, mình chọn cái đồ đơn sơ mình mặc là vì mình có phước, mình chọn. Còn cái người mà không có phước á, mở cái tủ quần áo ra, xin thưa không có tủ để mở, đâu có tiền đâu mà mua cái tủ đựng quần áo, tại đâu có đồ đâu. Chỉ lấy một bộ đồ rách treo trên cái móc á, lấy xuống mặc đỡ đi. Thì cái người mặc đơn sơ và một người bắt buộc phải mặc đồ rách khác nhau. Một bên là nghiệp, một bên là sự kềm chế, chọn lựa của người có phước, khác nhau. Nơi đây Đức Phật phân tích để cho mọi người đừng có lầm.
[1:10:25]Hễ thấy cái người họ sống cực khổ như vậy mà tưởng rằng họ là một bậc Thánh, hay là khổ hạnh là sai. Đó là nghiệp đọa đày, nó khác. Khác với cái người mà họ phước thừa mứa nhưng họ chọn cái đời sống đơn giản, khác nhau. Mà Phật cũng kể cái nguyên nhân là cũng là do lòng ganh tị. Là Jambuka đó từ những kiếp rất là xưa, cũng là một người tu hành chứ không phải là không, cũng là người tu hành. Nhưng chỉ vì vô tình xui rồi gặp lại một bậc Thánh, rồi tại ổng là người tu ổng chưa đắc đạo, cho nên thì ổng ở cái làng đó thì người ta cúng ổng vừa chừng. Cho đến khi có một bậc Thánh tới cái làng đó, thì do bậc Thánh thật sự cái uy đức người ta lớn,
[1:11:09]nên ổng bị khó chịu, ổng mới chửi mắng, ổng xua đuổi, ổng nói, ổng chửi để cho người ta đi. Để cho cái ông Thánh đó đi khỏi làng để cho ổng ở lại một mình ổng hưởng cái sự cúng dường của làng. Mà ổng chửi bằng những cái điều rất là tệ hại, ổng chửi cho ông kia quê mà bỏ đi. Ổng chửi là ông thứ đồ ăn ăn phân, nên là khỏa lồ đừng mặc quần áo, đừng ở trên giường, nằm dưới đất đi. Tức là ổng chửi bằng ba cái thứ đó mà chửi nhằm một vị Thánh. Thế là sau đó kiếp đó ổng bị chết, ổng xuống địa ngục rồi, khi ổng trở lên làm người bao nhiêu kiếp cứ phải sống theo ba cái đó. Tức là cứ phải ăn phân, khỏa lồ và và nằm dưới đất.
[1:11:50]Cho đến cái kiếp mà Phật xuất hiện, lúc đó kiếp đó ổng cũng trả hết nghiệp, thì cũng cũng phải chịu đựng cái ba cái điều đó trong suốt mấy chục 55 năm trời, tới lúc 55 tuổi. Thì lúc đó hết nghiệp, Phật mới tới để đưa ông vào Tăng đoàn xuất gia trở lại. Nên ta thấy kinh hồn. Nên cái lòng ganh tị và cái sự chửi mắng đem cái quả báo rất là thê thảm. Nếu ta chửi nhằm cái người họ bình thường thì không đến nỗi lắm, mà ta chửi nhằm một bậc đáng kính thì quả báo đến thật là khốc liệt, khốc liệt, mà nhất là cái lòng ganh tị. Cho nên vì vậy ta ráng tu tập cho mình được hai điều: đừng bao giờ chửi bậy và cũng đừng bao giờ ganh tị.
[1:12:38]Phải tập cho được hai cái đó. Biết thì dễ rồi đó, nhưng mà ta đụng chuyện ta sẽ ganh tị, ta đụng chuyện ta sẽ chửi bậy, thì quả báo sẽ khó lường. Mà muốn như vậy ta phải tập trước chứ đừng để tới đụng chuyện. Đụng chuyện rồi mình trở tay không kịp. Cái lòng ganh tị mà nó nổi lên rồi là mình nói bậy là quả báo tới liền. Cho nên vì vậy mình phải chuẩn bị trước để diệt trừ cái lòng ganh tị bằng cách là mỗi ngày ta phải lễ Phật, ta phát nguyện. Ta nói: "Xin Phật gia hộ cho con không bao giờ con bị lòng ganh tị với ai. Xin cho con được vui mừng khi thấy người đó thành công. Xin cho con được vui mừng, thật lòng con sung sướng
[1:13:19]vui mừng khi thấy một người nào đó giỏi hơn con." Nhờ mình nguyện như vậy mỗi ngày, thì đến khi mình gặp cái người tốt người hay hơn mình, mình vui thật sự, mình không bị cái nghiệp ganh tị, không bị nghiệp ganh tị. Rồi cái miệng mình nữa, lúc nào phát nguyện là: "Xin cho con nói những điều chính đáng, nói những điều đạo lý, nói những điều khả ái làm đẹp lòng người, không có nói bậy, không có xúc phạm, không tổn thương, không chửi mắng người." Mỗi ngày phải nguyện như vậy, chứ không mình chửi ai cái gì mốt mình bị cái đó. Ví dụ như nói tại sao nói sao trong cái truyện Kiều của Nguyễn Du á, tại sao Thúy Kiều là một người nết na,
[1:13:57]tài hoa, gia đình mẫu mực đạo đức, có duyên với với Phật, phải đi làm gái lầu xanh bao nhiêu năm trời? Chỉ bởi vì kiếp nào đó mắng người ta là đồ đồ gái điếm. Bị vậy thôi chứ. Chửi một câu là một kiếp mình phải trả một đời, rất là đáng sợ. Còn mình chửi ai là đồ chó thì sao? Thì mình chuẩn bị tập sủa là vừa, để kiếp sau mình sẽ làm làm chó. Còn mình chửi ai là mặt xấu như ma thì sao? Thì thôi mình nên qua xứ Hồi giáo ở, lúc đó mình che mặt không ai thấy ha, lỡ đầu thai mà mặt nó như ma. Cho nên thầy cũng nói đi nói lại mấy lần, nếu mà mình chỉ tập khen cũng dễ. Mà nếu giận ai quá mình chửi, như mình giận quá mình chửi:
[1:14:43]"Mày là đồ đẹp trai!" Như vậy là ngon lành.
[1:14:54]Nên nhớ như vậy, hễ lòng ta còn cái sự ganh tị thì ở dưới địa ngục còn cái chỗ chờ ta dưới đó. Còn mà để mà diệt cho được những cái lòng ganh tị ác độc kia nọ thì ta phải tu thiền sâu xa, cho đến phá được những kiết sử tham sân á thì ta mới mất cái lòng ganh tị thật. Thế còn mà ví dụ bây giờ mình kềm chế, mình phát nguyện thì kềm kèm lại để đó thôi, chứ chưa phải là đạo đức thật sự. Khi nào mình đắc được thiền định sâu xa thì mới có thể à mới có thể là đạt đạo được, mới có thể là hết được những cái cái tội lỗi trong lòng mình được, như vậy. Mà muốn tập thiền cho đúng á thì ta phải có phương pháp,
[1:15:36]phải đến đây tham dự khóa thiền chứ đừng có tự tập ở nhà, nhiều khi tập sai nó hư cái bộ não mình rất là uổng ha. Rồi chúc cho quý Phật tử là những tháng ngày sắp tới ta tinh tấn tu hành, luôn luôn có cái phẩm chất đạo đức nhất là lòng trung thành đối với Thầy Tổ mình, đối với tổ chức của mình, đối với quốc gia, đất nước của mình nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.