[0:06]Giờ phút này toàn thể pháp hội chúng con thành kính cung thỉnh quý ngài,
[0:23]nhị vị Pháp sư đồng thể
[0:33]đăng tòa và an tọa. Giờ phút này toàn thể pháp hội chúng con thành kính cung thỉnh nhị vị Pháp sư đăng lâm pháp tòa.
[1:15]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Để nguyện cầu chư Phật chứng minh cho buổi pháp hội sáng hôm nay thành tựu viên mãn, thành kính cung thỉnh nhị vị Pháp sư, kính mời toàn thể pháp hội đạo tràng đồng chắp tay niệm Phật cầu gia hộ, cung thỉnh Hòa thượng khởi niệm.
[1:39]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:50]Nam Mô Bổn Sư Thích
[2:04]Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
[2:19]Phật. Nhị vị Pháp sư an tọa. Kính mời toàn thể đạo tràng đồng ngồi. Sáng hôm nay quả thật một niềm hoan hỷ cho đạo tràng Phật Ngọc Xá Lợi Vĩnh Long. Nhân Đại lễ Vu Lan Báo Hiếu dâng cúng Pháp Y Ca Sa, đạo tràng được thành kính cung đón bước chân an lạc của nhị vị Pháp sư quang lâm. Và giờ phút này là giờ phút trân trọng, nhị vị Pháp sư sẽ ban bố một thời pháp thoại cho đạo tràng chúng ta sáng hôm nay. Hi vọng rằng toàn thể đạo tràng hãy lắng lòng thanh tịnh để đón nhận những lời giáo pháp mà nhị vị Pháp sư sẽ ban bố cho chúng ta sáng hôm nay. Giờ phút này, để không làm mất thời gian, chúng con xin được thành kính cung thỉnh nhị
[3:12]vị Pháp sư bắt đầu tuyên dương chánh pháp. Thành kính cung thỉnh quý ngài. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[3:23]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[3:30]Ngưỡng vọng kính đảnh lễ Phật Ngọc Xá Lợi, đường thượng lịch đại Tổ sư.
[3:42]Xin thành kính đảnh lễ
[3:47]chư tôn Hòa thượng, chư Thượng tọa, Đại đức Tăng Ni thọ pháp, tự tứ, mãn mùa an cư kiết hạ, tăng thêm một tuổi đạo.
[4:03]Xin bày tỏ tấm lòng kính mến và đảnh lễ Thượng tọa viện chủ Phật Ngọc Xá Lợi cùng với chư tôn thiền đức Tăng trong bổn tự. Hôm nay, xin được cùng với Hòa thượng Pháp sư Thích Chân Quang, chúng tôi là hai huynh đệ pháp lữ, đồng thời cũng có duyên lành kết huynh đệ với Thượng tọa viện chủ Phật Ngọc Xá Lợi, và chúng tôi cũng đã có duyên lành về tại Phật Ngọc Xá Lợi này để cùng nhau chia sẻ pháp thoại.
[4:57]Và đây là lần thứ ba chúng tôi được hân hạnh về đây theo lời mời của Thượng tọa viện chủ. Và hôm nay, được sự cho phép của chư tôn thiền đức trong ban tổ chức, cũng như Hòa thượng Pháp sư Thích Chân Quang cho phép tôi có được đôi lời pháp thoại chia sẻ
[5:29]với tất cả quý đạo tràng thính chúng trong buổi lễ trang trọng hôm nay. Kính bạch chư tôn đức, kính thưa toàn thể quý đạo tràng Phật tử hiện diện! Hôm nay, trong mùa Vu Lan Báo Hiếu lại trở về với người con Phật. Tất cả những người con của Phật đều thành tâm hướng về mùa Vu Lan Báo Hiếu với tất cả tấm lòng thành kính của mình.
[6:05]Và mùa Vu Lan Báo Hiếu đã trở thành một lễ hội quan trọng của dân tộc Việt Nam, là lễ hội bậc nhất trong hàng ngàn lễ hội của đất nước Việt Nam. Và Vu Lan Báo Hiếu trở thành một lễ hội được xã hội hóa rộng nhất đối với các chương trình lễ hội Phật giáo. Trong lễ hội Vu Lan Báo Hiếu này, không chỉ những người con Phật mà tất cả những người
[6:47]bình thường trong xã hội, tất cả những con người mà có lương tri thì đều hướng về ngày lễ, hướng về chùa chiền, hướng về những ý nghĩa cao đẹp mà lễ hội mang tới.
[7:07]Và trong ngày Vu Lan Báo Hiếu, lễ hội này tích hợp rất nhiều ý nghĩa trọng đại. Và điều đầu tiên mà thầy muốn chia sẻ với quý Phật tử, đó là những cái đạo lý mà Đức Phật dạy để xây dựng cho con người, xã hội sống tốt đẹp. Như quý vị cũng biết á, là chúng ta sống trong cuộc sống hiện nay,
[7:39]những cái hàng gọi là hàng giả, rồi hàng nhái, rồi hàng thật, đồ thật nó lẫn lộn rất khó phân biệt. Cho nên á, để mà có thể phân biệt được hàng giả, hàng thật, đồ thật, đồ giả để mà mình sử dụng không phải dễ chút nào. Và khó hơn nữa là chúng ta tìm ra hay là phân biệt được người thật, người giả.
[8:14]Và việc mà chúng ta nhận ra được người thật vậy là người giả đó, nó liên quan rất là đến lớn đến cái đời sống của chúng ta.
[8:27]Chỉ cần chúng ta lầm, chúng ta lầm kết hợp, chơi với những người giả thì chúng ta sẽ tổn thương rất nhiều, thậm chí là sạt nghiệp luôn. Cho nên á, việc nhận ra được cái người nào là thật, người nào là người giả thì đó là điều mà căn bản, là quan trọng ở trong đời sống của mình. Ngoài việc ứng xử trong vấn đề sinh hoạt đời thường, mình còn rõ được cái thật, cái giả để mà định hướng cho đời mình. Có nhiều lúc mình là cái người giả chứ không phải người thật. Thì mình cần phải làm thế nào để mình
[9:21]bớt giả đi, để càng ngày càng được thật hơn. Nhận ra được điều đó, định hướng đời mình để hướng về cái chân, cái thật, cái đúng là cái điều rất quan trọng trong đời sống của con người. Và điều này thì Đức Phật dạy rất rõ. Đức Phật dạy trong cái từ Phật học á, gọi là bậc chân nhân. Chân nhân tức là người, người thật. Người là, chân tức là thật, mà giả tức là người không thật. Chân nhân và bậc không phải chân nhân, tức là người thật và người giả. Và cái tiêu chí để nhận ra người thật với người không thật, nó cũng rất là, rất là đơn giản. Cái người mà thật á, là cái người biết, biết ơn và biết báo ơn.
[10:23]Còn người giả á,
[10:26]là người không biết ơn, không biết báo ơn.
[10:33]Thế nên, nói người người thật thì dễ hiểu rồi, biết ơn và báo ơn. Còn người giả là người người gì? Người giả tức là không phải người thật, tức là chưa nên người, chưa phải là người khi mà mình không có được cái nhận thức, không có được cái đức hạnh là biết ơn và báo ơn.
[10:59]Đồng thời Đức Phật dạy thêm rằng là
[11:04]cái tính chất của người ác chính là người không biết ơn, không biết báo ơn.
[11:13]Và cái tính chất của người thiện là người biết ơn và người báo ơn. Thì như vậy, cái tiêu chuẩn để mà nhận biết cái người thật và người giả, người tốt và người xấu, người hay là không phải người thì chúng ta cần phải dựa vào hai tiêu chí là biết ơn, báo ơn hay không.
[11:43]Cho nên những người mà có cái tấm lòng, có cái đức tính, có cái hiểu rõ ân nghĩa trong đời và biết là báo đáp những cái ân ấy trong đời sống của mình thì đó là những người tốt. Những cái nền giáo dục nào, văn hóa nào mà đưa đến sự nhận thức, đưa đến sự hành động của con người là biết được ơn và báo được ơn thì đó là những nền giáo dục tốt, nền văn hóa tốt. Cho nên nó cũng đơn giản như vậy. Thì đối với đạo lý của nhà Phật thì ơn có bốn loại.
[12:33]Đây là cái điều mà chư tôn đức thường hay giảng dạy cho Phật tử, và các Phật tử cũng được hiểu, được học và được thực hành để để mà biết mà báo đáp bốn ơn ấy. Bốn ơn ấy còn gọi là tứ ân, tức là còn gọi là tứ trọng ân, tức là bốn ơn sâu nặng trong đời của mình.
[12:57]Thì thầy cũng xin được nhắc lại một chút. Thì cái ơn thứ nhất là
[13:05]ơn gì? Ơn thứ nhất, ơn thứ nhất ơn gì? Ơn thứ nhất ơn cha mẹ. Ừ. Ơn cha mẹ. Bởi vì cái người mà sinh ra mình, nuôi nấng mình, bảo hộ, che chở cho mình được có mặt trong đời này, ơn đó rất là lớn.
[13:30]Nếu người nào mà cái ơn đó không đủ hay là không hoàn hảo thì đó cũng là một cái điều kém may mắn. Bởi vì sự phát triển của con người, nếu gọi là phát triển một cách thăng bằng, một cách tốt đẹp thì đầu tiên nó phải đầy đủ là cái ơn đầu tiên, tức là phải có sự sinh ra, được bao bọc, che chở, nuôi nấng trong cái bàn tay, vòng tay của cha mẹ trong cái bước đi đầu đời. Những cái đức hạnh, đức tính căn bản của con người đều được xuất sinh từ bước đầu tiên ở nơi mái ấm gia đình. Cho nên có được mái ấm gia đình, có được cha mẹ nuôi dưỡng tốt đẹp, sinh ra tốt đẹp, dạy dỗ tốt đẹp thì cái ơn đó nó là một vừa là cái ơn,
[14:24]nhưng mà điều đó cũng là yếu tố yếu tố căn bản, quan trọng của đời sống con người. Không có yếu tố đó, con người không tồn tại. Cho nên cái đó là cái ơn đầu tiên: ơn cha mẹ. Cái ơn thứ hai là ơn thầy dạy, ơn thầy dạy dỗ. Không có được giáo dục, không có cái nền giáo dục tốt, không có người dạy tốt, không tiếp nhận được những kiến thức tốt thì con người không thể trưởng thành, không thể sống đàng hoàng và có cái chất lượng sống cao được. Sự khác biệt giữa con người với con thú chính là sự khác biệt về mặt giáo dục. Không có giáo dục thì con người không nên người. Cho nên nó cần phải có đó là giáo dục, đó là những người thầy dạy, dẫn dắt chúng ta.
[15:23]Thì ai cũng có cái ơn này hết, ơn này là cần phải phải có. Cái ơn thứ ba,
[15:32]ơn thứ ba
[15:36]là ơn gì? Là ơn xã hội, ơn quốc gia, ơn chính quyền. Chúng ta có được gia đình, cha mẹ bảo hộ, nuôi dưỡng, chúng ta có được sự giáo dục tốt, nhưng mà không có sự bảo đảm được cái đời sống an ninh xã hội, không có được sự cai trị tốt đẹp từ chính quyền, nhà nước thì chúng ta cũng không thể sống tốt đẹp được, không thể phát huy được những cái điều tốt đẹp, những giá trị và hạnh phúc trong đời sống của mình. Sự an ninh, sự an toàn của chúng ta trong cuộc sống, nó là phần lớn, phần nó to lớn của cuộc sống hạnh phúc của chúng ta. Cho nên đó là ơn thứ ơn thứ ba. Rồi bây giờ có hết ba ơn đó rồi, nhưng mà nếu như chỉ dừng ngang đó đó,
[16:32]thì con người luẩn quẩn, loay hoay trong cái đấu tranh, trong cái giành giật và luẩn quẩn, loay hoay bởi tham, sân, si của mình. Cho dù mình đủ điều kiện cỡ nào, điều kiện về gia đình, về học vấn, về đời sống kinh tế, nhưng mà nếu chúng ta không có cái mục đích cao cả, không có lý tưởng cao đẹp, không có những cái đạo lý để mà hướng thượng, để vượt thoát lên trên những giá trị tầm thường, thì chúng ta cũng loay hoay, lòng vòng, luẩn quẩn trong cái đau khổ, khổ đau, sướng khổ đan xen và loay hoay cho tới chết, thì một mặt nào đó chúng ta cũng không cao hơn các cái loài sinh vật khác là bao nhiêu nếu không có cái ơn thứ tư, đó là ơn Tam Bảo.
[17:26]Ơn Tam Bảo chính là ơn của Phật, của Pháp và của Tăng. Những người nào có được sự tôn kính, sự quy y, sự nương tựa, sự hướng về, lấy Tam Bảo làm lý tưởng của đời mình thì những người đó có được sự thăng hoa về đời sống tinh thần. Và nhờ đời sống tinh thần thăng hoa thì công đức của họ rất là lớn. Và những điều gì họ làm cho cuộc đời này, nó không chỉ làm cho họ mà làm cho tha nhân, làm cho cộng đồng, làm cho những giá trị cao đẹp ở trong đời. Cho nên đó gọi là tạm tạm gọi đó là bốn ơn. Và bốn ơn đó cũng chính là bốn cái lĩnh vực, bốn cái điều kiện để mà một con người ở trong xã hội được sống một cách tốt đẹp.
[18:16]Nếu thiếu đi một thì con người sống khập khễnh, không có an toàn, không có hoàn hảo, chất lượng sống lại không cao, đời sống lại không có ý nghĩa bao nhiêu. Cho nên đó là bốn ơn cần phải biết. Và cần phải biết và cần phải báo, gọi là báo đáp. Ơn đối với cha mẹ, phải biết báo đáp ơn cha nghĩa mẹ. Phải báo đáp ơn thầy, phải báo đáp ơn quốc gia xã hội, phải biết báo đáp ơn của Tam Bảo. Báo đáp bằng cách nào? Thì trong những chương trình tu học cũng như các lễ hội của Phật giáo, tất cả những chương trình và hoạt động văn hóa của đạo Phật đều đưa đến nhận thức là báo đáp bốn ơn, đưa đến hành động để con người hướng về để mà làm tăng trưởng
[19:11]những giá trị của bốn lĩnh vực đó trong đời sống con người, xã hội của mình. Và khi mình làm được những điều như vậy thì gọi là báo đáp, biết báo đáp ơn đức, gọi là báo ơn, biết biết báo ơn. Gọi là khi đó mình mới gọi là làm người, mới gọi là người thật. Chứ nếu không á thì chúng ta sẽ là người giả thôi, chứ không phải người thật. Mà người giả là không phải người, không phải người tức là chưa thành người, có cái dạng giống người, nhưng mà tâm hồn, hành vi, ngôn ngữ, cái lối sống nó có vẻ như là gần gần cái gì đó không phải là người. Thì như vậy là rất rất thấp, và như vậy tạo nên một cái giá trị thấp ở trong cái đời sống con người xã hội.
[20:01]Không không không ổn. Thì những ý nghĩa cao đẹp và bao quát như vậy cho nên ý nghĩa và giá trị của cái mùa Vu Lan Báo Hiếu đó nó tích hợp rất nhiều những cái giá trị ý nghĩa. Và trong đó, đặt chủ yếu là để đền đáp bốn ơn. Cho nên là đó là lý do tại sao là các Phật tử cũng như không phải là Phật tử, cũng như là tất cả mọi giới ở trong xã hội đều đồng cảm với cái nội dung, cái ý nghĩa của cái Vu Lan Báo Hiếu. Và đặc biệt, cái mùa Vu Lan Báo Hiếu nó tích hợp nhiều cái ý nghĩa trọng đại. Ngoài việc ơn đó thì chúng ta nhớ là cái cái báo ơn đó cho cha mẹ thông qua là Vu Lan Bồn. Và trong Vu Lan Bồn, ngài Mục Kiền Liên cứu mẹ
[20:56]thì trong đó nó có một ý nghĩa khác nữa ẩn chứa bên trong, đó là ngày xá tội vong nhân, đúng không? Cái ngày Vu Lan Báo Hiếu, ngày xá tội vong nhân. Thì ngày hôm nay là các cái linh hồn đó là được xá tội, cho nên sẽ đi lang thang đó, thả ra đi khắp nơi nhiều nhiều lắm. Cho nên cái tháng Bảy á, không ai làm ăn gì được hết. Tháng Bảy mà mà các cái hãng xe hơi nó cũng la làng á, không bán được chiếc nào. Lý do là tháng này cô hồn, không ai mua xe, không ai làm nhà. Làm nhà, khai trương rồi cũng phải chờ qua tháng Tám. Đó. Làm ăn gì cũng, đám cưới là không có. Đó, đám cưới mà tháng cô hồn mà đám cưới là nguy hiểm.
[21:41]Cho nên, bởi vì cái tháng Bảy là cái tháng mà nó dành cho giống như là dành cho cái cái cõi âm. Đó. Và đây là tấm lòng của người dương, tấm lòng của người dương đối với thế giới của cõi âm. Đó. Thì quý vị biết á là khi mà Vu Lan, ngài Mục Kiền Liên cứu mẹ xuống cảnh ngạ quỷ thì thấy là mẹ của mình không thể ăn được, thì buồn lòng, thương lắm. Về bạch Phật, và Phật dạy là phải dựa nhờ vào uy lực của Tăng chúng trong ngày gọi là tự tứ. Nhờ đức chúng rộng lớn đó, gọi là năng lực của cộng đồng, năng lực thanh tịnh của cộng đồng, thì nó mới có thể giải thoát được tội của mẹ ông, chứ còn riêng Ta cũng chỉ là cá nhân thôi.
[22:42]Uy uy lực của Phật là cũng rất lớn, nhưng mà Đức Phật cũng tự nói rằng là là phải nhờ vào uy lực của cộng đồng và đức chúng như hải, cho nên phải dựa vào uy lực của Tăng. Cho nên là nhân cái ngày Vu Lan tự tứ thì sắm sửa các thứ, rồi tác bạch chư Tăng, rồi xin là chư Tăng giúp cho, giúp cho để cứu được mẹ Mục Kiền Liên. Ý nghĩa này rất nhiều vấn đề, nhưng mà tóm lại là khi mà cái nguồn lực từ bi, trí tuệ, thanh tịnh của cộng đồng chư Tăng hướng về cảnh giới của ngạ quỷ, của cõi quỷ, thì cái năng lực đó làm cho cái tính giác ngộ của cái bà gọi là mẹ Mục Kiền Liên là Thanh Đề đó mở ra và thoát khỏi cảnh khổ.
[23:37]Nhưng mà đã là năng lực cộng đồng thì đâu có đâu có phân biệt là chỉ cứu bà mẹ ngài Mục Kiền Liên. Năng lực của Phật pháp, năng lực của Tam Bảo không có vì riêng ai cả, mà năng lực cứu độ là cứu độ cái cảnh khổ trong địa ngục, trong ngạ quỷ của chúng sinh. Cho nên năng lực đó đã làm một cái cái tác dụng cộng đồng, đó là giải thoát được các cái cảnh khổ, tức là cảnh đói bụng ở trong cảnh giới ngạ quỷ, cho nên ngày đó gọi là ngày xá tội vong nhân. Thì người nào mà tới hết tội rồi đó, đây là mình nói theo kiểu kiểu kiểu hồi xưa này, người nào mà tới hết tới cái giờ đó là cũng sắp tới mãn hạn rồi, còn vài ngày thì được đi luôn, tức là gọi ân xá, đúng không?
[24:28]Đi luôn. Nhưng những người mà hạn nặng đó, tức là cái cái án nó nặng á thì ví dụ như là còn 10 năm nữa thì cái ngày đó cũng được đi chơi vài bữa cho nó thảnh thơi, gọi là cho về nhà thăm, đúng không? Về nhà thăm, cho nên cũng được thảnh thơi chút, gọi là nhờ phép Phật nhiệm màu cho nên được thảnh thơi một chút. Đại khái là như vậy. Con con hỏi Thầy này chút. Con hỏi Thầy chút, Thầy trả lời giùm con chút. Thầy nói ngày Vu Lan là ngày báo hiếu, cũng là ngày mà nhắc nhở mọi người về cái hạnh hiếu. Mà nó có một cái tế nhị thế này: ví dụ như bây giờ cha mẹ mà muốn cho con mình mà có hiếu á thì không lẽ chính cha mẹ mình kêu con mình là:
[25:13]"Tụi con phải có hiếu với ba mẹ đi", cũng khó nói lắm chứ phải không, cũng kỳ. Thì Thầy nghĩ có thể là nhân cái ngày Vu Lan này nhờ mấy ông thầy ở các chùa mình nói giùm nó cũng hay lắm á. Nhưng mà nhiều Phật tử mình chưa hiểu cái điều đó á thì Thầy Thầy Thầy nói giùm Phật tử để nhờ mấy thầy mình dạy cho con cái mình, chứ còn chính mình kêu con mình có hiếu nó cũng kỳ á. Thầy Thầy nói giùm con cái ý đó cái.
[25:46]Thì Hòa thượng Pháp sư đã đề xuất một cái câu hỏi rất là rất là thiết thực với tất cả chúng ta ở đây. Mình á mà vẽ bùa mình đeo cũng kẹt. Như thầy đấy, bây giờ mà dạy đệ tử mình: "Phải biết tôn trọng thầy, phải biết đảnh lễ thầy, phải biết thế này thế kia", cũng kỳ lắm. Nó nó nó có cái gì đó không ổn, nó cũng bớt thiêng liêng. Nó làm tự nguyện thì tốt hơn. Cho nên á nó cần phải có thiết lập một cái nền giáo dục, một cái văn hóa về hiếu đạo. Đó, thì cái văn hóa về hiếu đạo nó có sẵn ở trong cái văn hóa Phật giáo, những cái hoạt động của chùa, rồi những cái đạo lý sống về nhân quả các thứ là được
[26:39]dạy dỗ, được được được được truyền bá rất là kỹ lưỡng. Và và hiếu đạo hiếu thảo cha mẹ được coi là một công đức lớn. Và cha mẹ chính là phước điền của con cái. Thì thì đây là cái cái nguyên tắc, nguyên tắc là ruộng phước của con cái. Con cái mà hiếu thảo với cha mẹ, cúng dường cha mẹ thì nó sẽ có rất nhiều công đức và nó là cái đức hạnh, đó là cái phước mà một người cần phải có. Muốn có phước thì phải biết hiếu thảo cha mẹ. Thì đây là cái đạo lý mà trong nhà Phật được giảng dạy rất là kỹ. Và thông qua các cái lễ, thông qua các cái lễ trong đó đặc biệt lễ Vu Lan, các thầy luôn luôn là biểu tượng cho cái tinh thần hiếu đạo này.
[27:31]Và đồng thời giáo dục làm thế nào để tất cả mọi người lan tỏa được cái tinh thần hiếu đạo, lan tỏa được văn hóa hiếu đạo, lan tỏa được cái giá trị đạo đức về hiếu đạo. Nó được coi là số một của cuộc đời này. Nhân sinh bách hạnh, hiếu vi tiên. Cuộc đời có rất nhiều đức hạnh, nhưng mà cái hạnh đầu tiên là hạnh hiếu, thì cái này đạo Phật cũng chủ trương như vậy: Phụ mẫu tại tiền như Phật tại thế. Một người mà nếu báo hiếu cha mẹ thì cũng coi như là có lòng với Phật. Mà một người mà không biết báo hiếu cha mẹ thì không thể là một người Phật tử đúng được. Nên đem đem con mình tới chùa. Dạ, cho nên á là cái chỗ mà có thể là tạo nên những lan
[28:19]tỏa những giá trị cao đẹp về hiếu đạo thì chỗ nào? Quý vị đi ra ngoài công viên có không? Không có. Tới tụ điểm văn hóa nào đó có nói chuyện đây không? Không có, chỉ có chùa thì mới có. Một cách đậm đà, một cách ấm áp, một cách sâu sắc, một cách có lý và nó là truyền thống, truyền thống văn hóa dân tộc Việt Nam luôn. Cho nên, chùa là nơi truyền bá những giá trị đạo đức, văn hóa về hiếu đạo, về hiếu thảo, về giá trị của cái công đức mà người con mà có thể có được nhờ cha mẹ mình. Đồng thời mình là người làm cha làm mẹ, có những người là làm cha làm mẹ nhưng đồng thời cũng là làm con. Có những quý vị là mình có cha mẹ mình đang sống
[29:11]và có những người là mình đang là cha mẹ của các con mình, thì mình thực hiện hiếu đạo với cha mẹ mình cũng là một tấm gương trực tiếp để cho con cái của mình học hỏi, noi theo. Tôi nghĩ rằng là cái con đường này thì đây là con đường văn hóa cao đẹp mà đạo Phật đã cống hiến cho nhân loại, cho dân tộc Việt Nam. Nhờ đó, bảo đảm được cái nền tảng đạo đức cũng như đời sống an toàn, hòa bình và cao đẹp của người con Phật, của người Việt Nam. Kêu con tới chùa, phen này đi chùa phải kêu con tới. Dạ. À cho nên sư phụ nói là đi chùa nhớ đem con đi, chứ nếu đi mà cứ giấu giấu, đi một mình à thì như vậy là sai lầm lớn, bởi vì tự mình làm cho mình khổ trong tương lai.
[30:05]Có nhiều người nói: "A con để cho con của con nó tự do thầy ạ. Nó tự do chọn lựa, nó đi chùa cũng được, không đi chùa tùy nó thôi. Bây giờ nó lớn rồi, bây giờ nó đời mới chủ động lắm." Sai! Cái đó hoàn toàn sai. Để cho con cái của mình tự động chủ động là quý vị đẩy nó vào con đường ma quái. Bởi vì những cái hấp dẫn, kích động, dục vọng, sai lầm, ngu xuẩn ở nơi nó sẽ tăng lên và nó sẽ đi theo con đường tà đạo. Mình phải chủ động bắt buộc phải đi chùa, chứ không không có cái việc vấn đề là tự giác được, thôi thôi để cho nó tự nhiên, để cho nó tự do. Cái đó là quý vị tự làm khổ mình và con hư là bất hạnh của tuổi già nhé.
[30:56]Rồi con còn hỏi Thầy này chút.
[31:01]Con thấy có hai cái chỗ. Một chỗ là luôn luôn cưỡng bách, bắt buộc, đó là ở trong quân đội. Ví dụ như bây giờ đất nước có biến thì nhà nước bắt đi lính, mà vô đi lính rồi là bắt tuân lệnh, không tuân lệnh là bắn bỏ. Tức là cái cưỡng bách mà cao nhất là trong quân đội, chứ nếu mà không cưỡng bách mất nước liền á, tức là kỷ luật sắt. Và còn có một chỗ ngược lại, cho tự do hoàn toàn, đó là trong những cái tụ điểm vui chơi, casino, sòng bài, vũ trường là cứ vô đó ăn chơi thoải mái, chẳng ai bắt gì cả, vô đó tự do. Thì một chỗ tự do nhất là cái nơi hư hỏng nhất, còn một nơi mà cưỡng bách bắt buộc nhất
[31:43]là cái nơi mà có cái nghĩa vụ lớn đối với đất nước nhất. Giờ thầy trả lời cho con cái chùa mình nằm ở chỗ nào? Mình không phải quân đội, cũng không phải chỗ vui chơi ăn chơi, thì cái chỗ mình là nó nó nó ở vị trí nào? Nó cưỡng bách chỗ nào mà nó tự do chỗ nào? Tại thầy vừa mới nói là là là để cho con tự do là sai, phải bắt nó đi chùa. Thì nằm ở chỗ nào, mức độ cưỡng bách cỡ nào thì gọi là chùa? Dạ. Các cô khó chịu ghê nha.
[32:18]Thì à khi mà mình để cho một con người mà tự do, có nghĩa là gì? Có nghĩa là một cái từ ở trong Phật học mà có cái thuật từ thế này: phóng dật. Một con người mà phóng dật, tức là thả lỏng, là buông thả, là để cho dục vọng của mình, bản năng của mình, thú tính của mình tự động tuôn trào. Tất cả những cái cái gọi là hoạt động, gọi là sáng tạo của mà gọi là để mà giúp cho con người vui chơi thoải mái đó, phần lớn đều kích thích lòng dục của con người. Và họ luôn luôn thành công, bởi vì lòng dục con người là bản năng, cho nên nó sẵn sàng có mặt. Cho nên cứ để cho nó à tự động thì nó sẽ sẽ chết, nó sẽ bị chìm vào ở trong cái sự hư hỏng ngay, trở thành con thú ngay.
[33:14]À thì luật pháp có mặt cũng để làm cái việc ngăn chặn những cái đi quá đà, đi quá đà quá sự cho phép. Cho nên á là là cái để cho nó tự do, được thoải mái thì đó là cái điều không ổn. Đó, không ổn. Thì à ngược lại là cái tính kỷ luật của các tổ chức, không phải chỉ quân đội hay là công an đâu, mà ngay cả tổ chức ờ của các tôn giáo. Và một cái tổ chức mà ít kỷ luật nhất, đó là tổ chức Phật giáo chúng ta, thì cũng có tính kỷ luật nhất định. Bởi vì kỷ luật là nó dù muốn dù không, nó vẫn là cái sức mạnh để mà đạt được những cái mục đích. Vấn đề là mục đích. Anh đoàn kết, rồi anh à à tạo cái kỷ luật để tạo ra sức mạnh để làm gì?
[34:10]Vấn đề chỗ đó. Quân đội thì để tạo ra sức mạnh quân đội để bảo vệ biên cương, bảo vệ đất nước. Các cái tổ chức mà gọi là như là quân đội, cảnh sát các thứ đều có chức năng rất cụ thể. Cho nên á những cái kỷ luật đó là rất cần thiết, thậm chí đó là cái quyết định sống còn của tổ chức. Ờ vì vậy nhưng mà có những cái tổ chức mà gọi là mafia, những tổ chức mà không tốt, mục đích không tốt thì kỷ luật cũng rất cao. Đây, những gọi là giang hồ hảo hán đó, luật giang hồ, nó bảo luật giang hồ. Ờ thì luật giang hồ có luật, đứa nào vi phạm luật của giang hồ là tức khắc là xử tử, thì đó là những cái luật rất là, kỷ luật rất cao.
[34:55]Nhưng mà mục đích không không phải là mục đích tốt đẹp. Thì có những cái như vậy thì chúng ta cũng cũng phải hiểu là cái cái nào thì cái kỷ luật là tốt và cái nào là kỷ luật mà cần phải hiểu rõ. Dạ cho nên á, với mục đích là thánh thiện, là đẹp đẽ thì chúng ta không thể mà để cho nó tự nó phát triển cái đức tính tốt được. Bởi đức tính tốt là đức tính không mạnh lắm so với đức tính không tốt ở trong cái tâm thức con người. Cho nên á, phải cần phải huấn luyện, cần phải đào tạo thì đức tính tốt nó mới thành công, nó mới mới được mạnh lên, mới được thành công. Thì người nào mà có kỷ luật từ lúc nhỏ,
[35:42]tức là từ khi em bé ờ biết đi như thế nào, biết đứng như thế nào, rồi biết phải tuân thủ giờ giấc như thế nào, ờ biết như vậy thì những đứa trẻ đó là những đứa trẻ trong tương lai sẽ thành công. Lý do là khi nó biết tuân thủ, hoặc là thậm chí là bị bắt phải tuân thủ, thì nó hình thành dần dần trên não của nó một cái len gọi là một cái nếp ở trong não của nó, là một cái nếp, một cái nếp gọi là một sức mạnh của ý chí. Kỷ luật nó tạo nên ý chí. Đó, cho nên á là cái sức mạnh ý chí đó, cái đứa này nó sẽ trở thành là công dân tốt trong tương lai, một con người con tốt trong tương lai. Nó sẽ sử dụng cái ý chí đó để thực hiện những cái sự cao đẹp.
[36:33]Và cái ý chí đó được huấn luyện theo cái hướng là thiện, là hướng thượng. Thì khi cha mẹ bắt con cái đi chùa, bắt con cái có những cái sự tham gia vào những hoạt động tốt đẹp ờ trong cái đời sống đạo, bắt con cái phải học tập những cái đạo lý để mà trang bị cho nó có được một cái nhận thức đúng và một lối sống chuẩn thì như vậy, cha mẹ đã thương con một cách đúng nghĩa. Dạ.
[37:05]Vâng, con coi xin phép mình chen vô chút xíu. Hồi nãy thầy có nói là cái uy đức của cộng đồng chư Tăng mới đủ sức mà cứu khổ những linh hồn, những con người, chứ không phải là cá nhân. Nên vì vậy ờ ta mới có cái ngày Vu Lan, là cái ngày mà Tự tứ á, là chư Tăng sau ba tháng an cư, đạo lực tăng tiến, thì nhờ cái đạo lực mới lớn hơn của chư Tăng mà chúng ta mới mới cầu cái cái thần lực đó mà chú nguyện cho những cái người thân đã mất ở cõi âm được siêu thoát. Nên ở đây cái trách nhiệm mà về cái báo ân báo hiếu, xá tội vong nhân đặt hết lên trên cái đôi vai của chư Tăng. Nếu chư Tăng mà không có tu hành trong ba tháng á thì cái ngày
[38:03]Vu Lan là vô nghĩa nha, vì không có tác dụng gì hết. Mình tại vì tất cả mình đều nhờ chư Tăng chú nguyện mà. Mình muốn ông bà cha mẹ, cửu huyền thất tổ của mình mà siêu thoát thì đều nhờ chư Tăng chú nguyện, phải không ạ? Nên ta mới tới chùa làm lễ Vu Lan chứ. Còn nếu mà chư Tăng cầu không có kết quả thì mình không cần đi chùa nữa, mình kiếm ông thầy bói nào ông cúng đại. Còn chính vì ta tin vào cái uy lực của chư Tăng nên ta mới tới chùa và từ đó ta mới có cái lễ hội Vu Lan tràn ngập khắp nơi. Mà nãy mà hòa thượng nói là xã hội hóa đó. Bây giờ trừ mấy cái người ở đạo khác thì họ dè dặt họ không đến
[38:42]thôi, họ không quan tâm đến cái tháng bảy cô hồn này thôi. Còn mọi giới không phải đạo Phật người ta cũng quan tâm tới tháng bảy cô hồn. Mấy cái công ty cúng bái gì tới tháng bảy này cúng đều, cúng bái hết vì họ nghĩ rằng cúng như vậy họ được hên, họ được đỡ xui, nên cái tháng bảy trở thành một cái tháng gọi là Vu Lan mà xã hội hóa. Nhưng mà nếu đi tìm cho kỹ thì tất cả những điều đó có được hay không đều là nhờ chư Tăng cả. Mà nhờ chư Tăng ở điểm nào? Qua ba tháng tu hành, gọi là ba tháng thúc liễm nghiêm thân tiến đạo. Nếu không có cái sự tu hành nghiêm túc của chư Tăng Ni trong ba tháng thì Vu Lan không có mặt trên cuộc đời này.
[39:22]Cho nên ở đây ta quy trách nhiệm hết cho chư Tăng Ni trong ba tháng vừa rồi. Và ở đây nghĩa là chư Tăng Ni trong ba tháng
[39:32]thúc liễm thân tâm, nghiêm thân tiến đạo để cho tất cả chúng sinh chúng ta được nương tựa mà nhờ cái thần lực, cái đạo hạnh, đạo lực của chư Tăng á mới chú nguyện cho ông bà cha mẹ mình. Và đây bây giờ con hỏi thầy câu này: Vậy trong ba tháng đó chư Tăng là gọi là tu hành mà thúc liễm thân tâm, nghiêm thân tiến đạo gì đó là tu làm sao? Mà để bỗng nhiên mình có đạo hạnh, đạo lực tăng lên? Khiến cho nghĩa là đất trời phải kiêng dè, quỷ thần phải kinh sợ, địa ngục phải mở cửa và các vong linh được siêu thoát? Mà không biết ba tháng làm cái gì? Thì cái cái cái cái bí mật đó thì con mong thầy giải đáp.
[40:16]Thầy cũng là giải đáp nhưng cũng là nhắc nhở cho Tăng chúng đời đời tinh tấn tu tập. Nên vì thầy nói chút xíu cho Phật tử biết luôn ba tháng là các ngài làm cái gì ở trong chùa?
[40:31]Câu này hình như gay go.
[40:35]À phải nói rằng khi mà sư phụ Phật Quang vừa mới nói một câu rùng rợn đấy, đó là tất cả mọi cái giá trị cứu độ tốt đẹp đều đặt lên trên cái vai của chư Tăng. Đây là một gánh nặng rất khó gánh. Thì cái cao quý của chư Tăng là ở chỗ này. Và cái ý nghĩa giá trị của 3 tháng an cư kiết hạ, rồi tự tứ tăng thời là chính ở chỗ này.
[41:10]Và năng lực cứu độ là cũng là ở chỗ này. Trước hết á, vấn vấn đề thứ nhất, trước hết là vai trò chư Tăng thì cũng không dám nói gì hơn, chỉ có một vấn đề là cái người làm tăng, làm thầy thì luôn luôn ý thức rõ về cái vai trò của mình. Thành ra cố gắng để mà tu, tinh tấn tu học.
[41:42]Ít ít nhất ít nhất là cũng có được 3 tháng, 1 năm như vậy nó tới 12 tháng lận. Tu 3 tháng đủ không? Có thể là chưa đủ. Không phải là vấn đề chỉ tu 3 tháng, nhưng ở đây muốn nhấn mạnh là cố gắng để trong 3 tháng tịnh tu với nhau thực sự tạo ra được những giá trị tâm linh siêu việt, đẹp đẽ.
[42:12]Và cái sự tụ họp lại với nhau rất quan trọng, bởi vì cái cộng đồng nó tạo nên cái sự tinh tấn. Tu một mình nó làm biếng lắm. Mà tu mà có cộng đồng, có trên có dưới, có thầy có trò, rồi có tứ chúng đồng tu thì tạo nên cái sự tinh tấn, tạo nên động lực. Cho nên đây là rất là rất là nhiều vấn đề. Và con đường tu tập cái gì ở trong 3 tháng tu tập? Thì con đường của Phật chung quy lại nó cũng nằm trong cái chuẩn là giới, định, tuệ. Cái chuẩn nhờ có giới, nhờ có định, nhờ có tuệ mà có giải thoát và có giải thoát tri kiến. Thì con đường tu tập đó quý vị thấy, giới là vấn đề đạo đức. Tiếp theo là vấn đề cốt lõi của vấn đề là định tâm, là thiền.
[43:09]Không có thiền thì không có tuệ. Hồi sáng tôi đi vào thầy có câu để ở đây, có cái câu để bên góc là: "Có thiền, có trí tuệ; không thiền, không trí tuệ." Điều này rất chính xác. Một cái tâm loạn cào cào, một cái tâm đầy ô nhiễm, tham sân si, à một cái tâm mà rối ren, phức tạp như vậy thì trí tuệ không thể sinh được, điều này là rất rõ. Và để cho trí tuệ, cái sự sự sáng của tâm mình muốn có có được cái năng lực trí tuệ khai triển được, thì trước hết phải dọn cái lòng mình, dọn cái tâm mình như thế nào để cho tĩnh lặng, trong trẻo. Chỉ có con đường thiền định nó mới có thể đưa đến cho ta sự tĩnh lặng và phát triển được trí tuệ mà thôi.
[44:04]Và một chút riêng tư thì thầy xin nói quý vị như thế này: Những cái sai lầm của chúng ta, những rối loạn của chúng ta đều xuất phát từ cái tưởng của chúng ta. Chúng ta có nhiều cái loạn tưởng, tâm tưởng chúng ta. Tâm tưởng của chúng ta trên cái nền tảng là ô nhiễm, phiền não, trên nền tảng của nghiệp chướng, cho nên á cái tưởng của chúng ta ra rất nhiều thứ, rất nhiều thứ, rất nhiều cảnh giới, rất nhiều cái sáng tạo mà tà đạo, xấu ác nó nảy sinh. Một hình ảnh cũng chẳng đáng gì, nhưng mà vào trong tưởng của ta rồi, hình ảnh đó nó trở thành lung linh, huyền diệu. Một hình ảnh một mái tóc thì mái tóc như tổ quạ
[44:52]thôi, nhưng mà trong cái tưởng của mình á trở thành một mái tóc huyền diệu, mơ màng đâu đó. Một con mắt chớp chớp thì nó có nghĩa gì đâu, nó cũng chỉ là con mắt của một xoàng xoàng thôi, nhưng mà mình nói rằng đây là mắt bồ câu, rồi mắt lung linh, ánh sao trời gì đó thì cái đó là tưởng nó đẻ ra. Tất cả những cái giá trị sống, những đam đam mê, những vướng mắc của chúng ta đều bị bị cái tưởng dẫn dắt. Cho nên á con đường tu tập thiền là con đường ngăn ngừa, chặn đứng, diệt trừ vọng tưởng. Đúng không? Cái tưởng đó, những cái tưởng đó là vọng tưởng. Cho nên mình phải sử dụng chân tưởng để đoạn trừ vọng tưởng,
[45:36]chứ không phải là ngồi mà để trơ trơ không có chi cả, rồi ngồi trơ trơ cái tưởng nó loạn cào cào lên, phải chân tưởng. Đức Phật dạy: Nếu một người Phật tử, một vị thầy hay là một cộng đồng tăng hay là Phật tử nếu tu tập các chân tưởng thì đưa đến sự thăng tăng trưởng đạo đức, tăng trưởng những giá trị gọi là cao cả, giải thoát và làm cho bền vững được cái cái cái đời sống của chư Tăng, bền vững được giá trị của tổ chức giáo hội, của cộng đồng Phật giáo được bền vững lâu dài, và ánh sáng của Phật sẽ tồn tại mãi ở thế gian.
[46:23]Dạ, con xin chen vào một chút xíu. Hồi hôm qua à chúng tôi đến đến đây sớm trước một buổi chiều, ngồi hàn huyên với ông sư huynh mình, Thượng tọa Phước Hạnh, có một cái thầy hỏi, hỏi là: "Sao trong đạo Phật mà lại có Thiền tông rồi có Tịnh độ, từ đâu mà ra? Cho nên bây giờ thấy ví dụ các chùa Tịnh độ nhiều, rồi lại có những cái hội niệm Phật mà quý thầy mình rất là phiền. Thế là nhiều khi nhìn rồi không hiểu, muốn hỏi trao đổi." Thì chúng tôi với cái tư cách là một sư thúc, đây cũng cũng là một giảng sư, rồi cũng trình bày thế này chút xíu. Là từ thuở ban đầu khi mà Đức Phật đi giáo hóa, ngài chưa có kêu niệm Phật, không có kêu đọc tên một
[47:19]Đức Phật mà được cứu thoát, chưa bao giờ có chuyện đó. Là mọi người phải tu Bát Chánh Đạo một cách vất vả mà đầy đủ thì mới có thể chứng đạo được. Mà tu đúng Bát Chánh Đạo thì cực lắm, kể cả trong từng cái tư duy nhỏ nhỏ của mình như nãy là Hòa thượng vừa nói cái chân tưởng á, tức là từ cái suy nghĩ nhỏ nhỏ mình đều suy nghĩ đúng thì công đức tăng lên, đạo hạnh tăng lên, đạo lực tăng lên, tiến lên dần dần cho tới chánh niệm, chánh định, cái con đường nó đi rất là dài và rất là khó. Nhưng trong cái thời của Đức Phật là thời Chánh pháp thì người ta chứng đạo rất là nhiều. Nhưng khi mà Đức Phật nhập Niết-bàn, những vị Thánh tăng vắng bóng dần,
[48:02]cái số người mà chứng đạo ít dần, ít dần, ít dần cho tới khi cực hiếm, hiếm hoi. Nhiều khi cả một vùng ba, bốn, năm tỉnh như vậy không có một người đắc đạo. Ví dụ mình nghe có người đắc đạo thì ở xa mình tới không được, vì cái thời đó không giống như bây giờ mà mình có máy bay mà đi hành hương được, nên có nghe đồn đâu đó vậy thôi. Nên cái hình ảnh một cái vị tăng, một vị Thánh tăng đắc đạo, mình không còn được trông thấy nữa. Lúc đó thì cái ngoại đạo họ mới cạnh tranh với đạo Phật. Sau một thời gian gần cả mấy trăm năm, cả ngàn năm bị đạo Phật lấn lướt mà họ vẫn bảo thủ không đi theo đạo Phật, và họ củng cố cái cái cái cái giáo
[48:41]lý của họ, lý luận của họ để cạnh tranh với đạo Phật là họ mới nói như thế này: "Tu theo đạo Phật á không có thấy ai đắc đạo, vì cái thời đó hết thấy rồi. Tu theo chúng tôi á cũng không cần đắc đạo, nhưng mà tu theo chúng tôi chết lên cõi trời sướng hơn, nên bảo đảm sau cái chết là được sung sướng. Còn lúc sống thì cứ theo chúng tôi. Không cần tu gì hết, cứ theo chúng tôi rồi chết lên cõi trời." Họ hứa hẹn một cái sau cái chết, chứ còn cái mà lúc sống mà tu đắc đạo hết thấy rồi. Và quần chúng bị thuyết phục. Quần chúng lúc đó bị thuyết phục. Còn đạo Phật mình là tu phải có kết quả, phải chứng trong đời hiện tại,
[49:22]đó là dù không phải là cao siêu thì cũng được một kết quả tâm linh nào đó trong đời hiện tại, nhưng bây giờ không thấy nữa thì bắt đầu ngoại đạo họ dụ sau cái chết. Nên lúc đó có vị tổ nào đó mới đưa ra cái kinh Di Đà, kinh Vô Lượng Thọ, đầu tiên là bản kinh Di Đà thôi chứ chưa phải là Vô Lượng Thọ, sau mới Vô Lượng Thọ. Thì bản kinh đó nói: "Không, theo đạo Phật cũng có cái chết, sau khi chết được về cõi Phật." Bắt đầu đạo Phật cạnh tranh lại. Mà về cõi Phật thì còn ngon hơn cõi trời. Cõi trời thì nói sướng sướng, không biết sướng gì, còn trong kinh Di Đà trên cõi cõi Tây phương của Phật á thì đất này cũng bằng vàng.
[50:02]Mình thì kiếm chỉ vàng kiếm không ra, lâu lâu kiếm được lượng vàng mừng gần chết, còn bây giờ trên đó là đất bằng vàng không, nên là ngọc ngà, châu báu đầy, đánh vào lòng tham của con người. Thế là nhờ có cái tông Tịnh độ niệm Phật, người ta quay lại với đạo Phật, thì cứ giữ tín đồ cho đạo Phật cái đã, chưa cần tu tập Bát Chánh Đạo cao siêu, miễn anh còn là đệ tử Phật thì anh còn cơ hội để được tu hành giác ngộ giải thoát. Còn nếu mà anh đã lỡ mê mà qua ngoại đạo rồi thì trôi lăn đi luôn. Nên chính vì vậy mà cái tông Tịnh độ đã xuất hiện để mà giữ cái tín đồ cho đạo Phật, và tông Tịnh độ đã thành công trong việc này.
[50:44]Trong suốt hơn ngàn năm qua như vậy, nhờ có cái tông Tịnh độ niệm Phật mà rất nhiều người, lúc đó thời đó đâu ai biết chữ nghĩa gì nhiều, không ai biết viết biết đọc nhiều, nhưng mà cái cái cách tu đơn giản: "Nam mô A Di Đà Phật, Nam mô A Di Đà Phật", lòng họ được thanh tịnh, họ giữ được cái quy y Tam bảo, tin được Phật, Pháp, Tăng, tin được nhân quả, vậy là ok rồi, vẫn là đệ tử Phật thì còn có ngày họ được cứu độ. Chứ còn mà mất cái duyên với đạo Phật rồi là mất cái duyên cứu độ luôn. Nhưng mà chi sao? Nhưng mà cái người nào mà đã ở trong đạo Phật rồi, có cơ hội được nghiên cứu thì sao? Bắt đầu đi vô thiền cả, tất cả đều nhiếp tâm thanh tịnh.
[51:29]Vì vậy ta mới thấy là tất cả những hòa thượng tôn túc của ta, mặc dầu là ở các chùa Tịnh độ, ông nào cũng đều là thiền sư cả. Thấy là cái ngôi chùa Tịnh Độ nhưng bên trong đều là cái chất của thiền sư. Ta đi vào gặp các hoà thượng tôn túc thì biết. Vô gặp thì hoà thượng tụng kinh Tịnh Độ đó, kêu à "Con niệm Phật đi con", đó. Nhưng mà cái sống của các ngài đều là sống thiền. Vì các ngài sao? Ngoài cái Di Đà là cái công phu chiều một chút, các ngài đều còn tụng Pháp Hoa, Hoa Nghiêm, Viên Giác, Kim Cang. Những kinh đó là kinh thiền cả, chả có kinh nào Tịnh Độ hết. Nhưng mà cánh cửa mở ra cho đồng bào quần chúng thì là
[52:14]cánh cửa Tịnh Độ, nhưng vô rồi là biến thành thiền. Nên ta thấy các vị tôn túc ta, hỏi ra cầm xâu chuỗi niệm Phật, nhưng mà sâu thẳm trong tâm hồn các ngài đều là thiền sư. Cho nên vì vậy trong chùa, thiền và tịnh không có biên giới. Nói thiền sự thật là cái Tịnh Độ. Nói Tịnh Độ sự thật đó là thiền. Nên ngày hôm nay là Thượng toạ Phước Hạnh ta, ngài mới phát tâm nêu cái vấn đề này nó tách bạch ra luôn, nó rõ luôn, nó công khai luôn là thiền tịnh chỉ là một, không có cái phân biệt. Ngài mới phát tâm là khi mà xây dựng được cái ngôi Phật Ngọc Xá Lợi này thì lấy cái ngôi Phật Ngọc Xá Lợi này thắp lên ngọn đèn thiền cho Phật giáo miền Tây.
[53:03]Ngài không dám có tham vọng là nói cả nước cả thế giới, nhưng mà cái lý tưởng của ngài là cả miền Tây. Thì có nhiều người nói: "Ủa, sao thầy đang tu Tịnh Độ bỗng nhiên qua thiền?". Nói: "Không có đổi qua, mà bản chất của Tịnh Độ chính là chính là thiền". Bản chất của Tịnh Độ chính là thiền, chứ lại còn nói: "Ủa, thế còn mà nói mà niệm Phật vãng sanh?". Niệm Phật vãng sanh nó hai nghĩa: nghĩa đen và nghĩa bóng. Nghĩa đen, niệm Phật vãng sanh là để đối phó với ngoại đạo, nó giành giựt tín đồ với đạo Phật. Còn cái nghĩa bóng của cái niệm Phật vãng sanh đều chính là thiền cả. Hoa khai kiến Phật ngộ vô sanh.
[53:38]Hoa khai là cái gì khai mở? Tâm mình mở ra, thấy Phật, thấy được Phật tánh, thì ngộ được cái lý vô sanh. Chứ không có chuyện mà nói hoa khai kiến Phật rồi về vãng sanh rồi sung sướng, không có. Hoa khai kiến Phật ngộ vô sanh, ngộ được cái lý vô sanh tức là gì? Là giác ngộ tâm linh mà. Nên bản chất giấu sâu trong Tịnh Độ chính là chính là thiền. Cho nên ngài Phước Hạnh đây ngài mới xiển dương cái thiền là để xác định điều này. Còn nói rồi ông thầy mới hỏi: "Sẽ còn một cái cái hội niệm Phật mà chỉ niệm Phật thôi ngoài ra không có gì khác?". Cái đó là ngoại đạo chánh tông. Nếu niệm Phật mà không có thiền thì không còn là đạo Phật, nói thẳng một câu.
[54:22]Mặc dầu miệng thì niệm Phật, là ví dụ như thế nào? Ví dụ như chư tổ ta đã dạy niệm "Nam mô A Di Đà Phật", sau này có người đổi là "Nam mô A Mi Đà Phật", thì Mi với Di không sao. Tại vì nguyên bản của của cái tiếng Tàu là "Nam mô A Mi Đà Phật" mà, bởi mình cứ nói "A Mi Đà Phật, A Mi Đà Phật" ở trong mấy phim á. Còn cái tiếng Ấn Độ là Amitabha thì cái chữ "mi", mình phiên âm qua thành chữ "di" thì thôi "mi", "di" không sao. Nhưng nó phải có cái chữ "Nam mô". Nam mô là gì? Là kính lễ. "Nam mô A Di Đà Phật" là kính lễ Phật A Di Đà. Bây giờ bỏ cái chữ "Nam mô" ra còn "A Di Đà Phật" không, nghĩa là gì? Phật A Di Đà.
[55:01]Giống như bây giờ mình đến đây, mình gặp ông thầy trụ trì mình, đáng lẽ mình nói: "Dạ thưa thầy" là "Thưa Thượng toạ Thích Phước Hạnh", mình bỏ chữ kính thưa đi, mình chỉ kêu "Phước Hạnh, Phước Hạnh" thì cái người đó là loại người gì? Mất dạy, hỗn láo, đúng không ạ? Không có có thưa có gửi. Cái ông thầy mình, mình phải có thưa: "Dạ thưa thầy". Thầy kêu: "Dạ, dạ thưa sư phụ gọi con". Chứ mình kêu tên tục, ví dụ bây giờ đây là Hoà thượng Pháp sư Thích Viên Giác. Cái ví dụ bây giờ hoà thượng kêu, cái mình quay lại: "Viên Giác hả? Kêu tôi kêu con có chuyện gì?". Là cái thứ gì? Phải không? Mình phải:
[55:37]"Dạ thưa, thưa sư phụ", phải không ạ? Có chữ thưa chữ gửi, đó chính là cái "Nam mô". Bây giờ bỏ, cắt cái "Nam mô", lúc mình niệm Phật mình cắt cái "Nam mô": A Di Đà Phật, A Di Đà Phật, A Di Đà Phật, thì là mất dạy rồi đó. Rồi chưa hết chuyện đâu.
[55:53]Cái nhóm nào mà mà đến khi mất A Di Đà Phật như vậy rồi, nó nói là không cần biết Phật Thích Ca, tại nó bỏ chữ Nam mô rồi đâu cần Phật Thích Ca. Nó không cần học giáo điển là bỏ luôn Pháp bảo. Không cần tới chùa gặp Tăng Ni là bỏ luôn Tăng bảo. Cho nên cái hội niệm Phật mà nói: "A Di Đà Phật, A Di Đà Phật", nó bỏ luôn Phật, Pháp, Tăng, bỏ luôn Tam bảo. Cho nên nghe có cái chữ Phật mà sự thật nó là ngoại đạo. Nó triệt trừ Tam bảo, nó không cần tới chùa, cái chết cầu siêu nó không cần mời chư Tăng Ni mà, nó không cần cái uy lực tu hành của Tăng Ni. Trong khi cái lễ Vu Lan của ta là gì? Nếu không có chư Tăng tu hành thanh tịnh trong ba
[56:31]tháng thì không có lễ Vu Lan, đúng không ạ? Lấy ai có cái đạo lực mà cầu nguyện cho ba mẹ mình? Mà bây giờ đây nó không cần Tăng Ni, nó không cần tới chùa, không thỉnh ai hết, diệt trừ Tăng bảo, diệt trừ Pháp bảo không cần học, bốn chữ "A Di Đà Phật" đủ rồi, không cần giáo lý, không cần nhân quả, diệt trừ Pháp bảo và dĩ nhiên không cần biết Phật Thích Ca, diệt trừ Phật bảo luôn. Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo nó bỏ mất. Nên cái lối mà niệm Phật cực đoan nó không phải đạo Phật. Nó là ngoại đạo trá hình vô để diệt trừ Tam bảo. Còn cái niệm Phật chân chính của các chùa mình á, đầy đủ lục tự Di Đà vô biệt niệm,
[57:10]Nam mô A Di Đà Phật đàng hoàng, tức là kính lễ Đức Phật A Di Đà đàng hoàng. "Nam mô Ta Bà Giáo chủ Điều Ngự Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật" đàng hoàng. Có mà còn thêm chữ nhất tâm nữa: "Nhất tâm đảnh lễ: Nam mô Long Hoa Giáo chủ Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật" đàng hoàng. Tức là cái câu trước á, cái phần thưa gửi ta rất là trịnh trọng: "Chí tâm đảnh lễ: Nam mô... Đại từ Đại bi Cứu khổ Cứu nạn Quán Thế Âm Bồ tát". Cái câu đầu nó cực kỳ quan trọng, đó là cái lễ nghĩa của mình. Còn kêu tên không ra là thứ mất dạy á. Nên ở đây thấy niệm Phật mà không phải đạo Phật. Còn cái niệm Phật thật sự ẩn chứa trong đó đều là gì?
[57:52]Thiền định cả, đều là thiền định. Và chính nhờ cái thiền định trong cái câu niệm Phật, thiền định trong cái đời sống tu hành của các chùa mà ta mới có cái giá trị tâm linh giác ngộ của đạo Phật để cho mỗi khi sau ba tháng an cư chúng ta mới nương nhờ cái uy đức tu hành của Tăng Ni đó mà mình cầu siêu cho cửu huyền thất tổ của mình. Ý là như vậy. Nên hồi nãy mà Hoà thượng Pháp sư ta nói câu á là
[58:27]cái tâm thanh tịnh nó tạo thành cái giá trị tâm linh mà đó chính là cái chìa khoá, chìa khoá của cái sức mạnh đạo lực trong trong đạo Phật của chúng ta là như vậy. Cho nên là trong ba tháng an cư, chư Tăng Ni thúc liễm tu hành, nghiêm thân tiến đạo là làm cái gì? Chúng ta nghe Hoà thượng ta nói ba chữ: Giới, Định, Tuệ. Ba, thúc liễm là thúc liễm trong ba cái này: Giới, Định và Tuệ.
[59:00]Thưa thầy nói con nghe giới là cái gì trong ba tháng ấy? Quý vị nãy giờ nghe thấy hấp dẫn không? Cho một tràng pháo tay đi để...
[59:12]Chứng tỏ là mình cảm ứng những cái điều
[59:17]Hoà thượng Pháp sư đã nói rất là hay. Giới á, giới á là mình có thể gọi đó là bước đạo đức. Mà đạo đức á, mà nó trong cái nghĩa của nó là cái nghĩa mà ngăn ngừa, chặn đứng được cái tội lỗi.
[59:40]Cái đạo đức là cái mà cách thức mình thể hiện ở trong hành vi, trong ngôn ngữ, trong tâm ý của mình. Mà cái thể hiện đó nó có khả năng ngăn chặn được tội lỗi.
[59:57]Còn đạo đức không phải đạo đức trơ trơ, không phải đạo đức là mình chỉ làm điều tốt, mà điều tốt đó phải có tác dụng ngăn chặn tội lỗi, phát triển cái điều lành điều tốt, phát triển giá trị thiện lành. Cho nên á cái giới ở trong Phật giáo đó là nó phải đưa đến cái kết quả là hộ trì các giác quan. Tức là khi mình giữ giới có nghĩa là ngăn ngừa các cái điều xấu, cái bản năng mà gọi là những thú tính mà của một cái con người, động vật nói chung.
[1:00:32]Và bằng cái cách: nên làm cái này, không nên làm cái kia, cái này là tốt, cái kia là xấu, cái này là thiện, cái kia là ác. Đấy là những cái điều mà người Phật tử cũng như là người tu hành được học đầu tiên. Để làm gì? Để đưa đến cái khả năng an định nội tâm, nhưng mà khả năng an định nội tâm trước hết là hộ trì các giác quan. Cái giới không được làm cái này, không được làm cái kia để ngăn ngừa cái con mắt nó nhìn cái đối tượng của cái thấy và nó bị cái thấy nó làm cho cuốn hút vào, sinh tham, sinh sân, sinh si, nha. Qua cái lỗ tai phải giữ gìn, để khi nghe, cái mình nghe, mình nghe kiểu gì, nghe cái gì, và cách thức nào để cho cái nghe đó nó
[1:01:28]không bị cuốn hút vào cái làm cho tham khởi, sân khởi, si khởi, ác nghiệp khởi. Cái mình ngửi, cái mình nếm, cái mình xúc chạm, cái mình nghĩ ngợi, đừng để cho nó phải rơi vào cái vòng xoáy của dục vọng tham, sân, si. Thì cái đó là tác dụng của giới. Và quý vị biết hôm nay á là quý vị có cái hân hạnh, hạnh phúc hạnh phúc là có cái khánh thành an vị Thập Bát La Hán, đúng không? Thập Bát La Hán. Thập Bát La Hán là dĩ nhiên đó là những vị A La Hán hoặc là huyền thoại hoặc là có thực mà được lưu trừ lưu giữ ở trong cái nền văn hoá của Á Đông, Phật giáo Á Đông. Và mình trở thành cái biểu tượng tôn thờ của chúng ta.
[1:02:20]Thập Bát La Hán đó tượng trưng cho 18 giới. 18 giới gồm có: lục căn, lục trần và lục thức, ta gọi là Thập Bát Giới. Do có năm giặc sáu giác quan đối đối với sáu đối tượng của giác quan và phạ- sinh ra sáu nhận thức.
[1:02:44]Và tất cả những cái tội lỗi, cái hư hỏng của chúng ta đều xuất phát từ sáu cái nhận thức đó, từ sáu giác quan đó. Dạ, ờ thôi con con con chen vô hỏi chút xíu. Vậy thầy nói ví dụ như là trong đời sống trong chư tăng mà ba tháng tu á là làm cái gì mà tự nhiên giới nằm ở trong đó, định nằm trong đó, tuệ nằm trong đó luôn, cùng lúc á? Nói cho con cái cái làm cái gì.
[1:03:16]Tại sao không để cho quý thầy cứ đi lang thang cho khỏe rồi tối tối về tu cũng được? Đâu cần chi phải ở trong chùa cả cả ngày cả đêm như vậy? Lý do là trước hết là sự tập trung vào,
[1:03:32]cấm túc ba tháng, không đi đâu, để bớt đi những cái ngoại duyên, để bớt đi cái nhìn, cái nghe, cái ngửi, cái nếm, cái xúc chạm, cái vọng tưởng đối với những cái đối tượng mà mình tiếp xúc. Đi nhiều quá, tương tác nhiều quá với cuộc đời, ngọn gió cuộc đời nó thổi, tâm tư của mình sẽ tan nát, rung rinh liên tục. Mình có giỏi tu cái cỡ nào mà chưa phải là bậc đắc đạo thì cái tâm thức của mình nó vẫn có chỗ hở, vẫn có chỗ nhược điểm. Nếu mình cứ để cho vung vít như vậy thì rất khó để giữ, rất khó để giữ. Cho nên á việc mà chư tăng tụ hội lại, tập trung lại để kiểm soát lẫn nhau, để tạo nên một chương trình tu học à như vậy để để tạo thành
[1:04:27]một cái không gian tịnh xứ an toàn rồi để tập trung vào để mà tăng trưởng.
[1:04:37]Một phần thì mình ngắt đi cái ngoại duyên, một phần thì mình tu tập qua các cái thời khóa: tụng kinh, niệm Phật, ngồi thiền, học pháp. Rồi để tăng trưởng thêm những cái giá trị bên trong, đó là khả năng điềm tĩnh, khả năng chánh niệm, tỉnh giác, khả năng kiểm soát bản thân, khả năng để mà nhận thức mở rộng hơn những cái giá trị Phật pháp để ứng dụng những điều đó vào trong cái đời sống của mình. Trong ba tháng như vậy thì thời gian liên tục tu tập như vậy nó sẽ nén lại những cái nguồn lực thánh thiện, cao đẹp, nó tích lũy nén dần, nén dần để trở thành một cái lực lượng mạnh mẽ đủ để để mà để mà gọi là đề kháng với những cái bất thiện, bất ổn của cuộc đời.
[1:05:33]Cho nên á khi mà chúng ta làm cái gì mà có quyết tâm cao mà có cái tập trung cao vào một vấn đề và có một cái sự bảo hộ của cộng đồng, tập thể thì thường thường nó sẽ tạo nên những giá trị cao đẹp, giá trị mạnh, tâm linh mạnh. Một cái người mà được à tu tập điều hòa tốt đẹp ở trong cộng đồng thì luôn luôn là có những cái năng lực tốt đẹp, cho dù cái người ở trong cộng đồng đó tu dở hơn tất cả mọi người. Trong 10 người, 20 người, ai tu cũng giỏi hết, chỉ có một vị tu rất dở nhưng vẫn ở trong cộng đồng đó, vẫn tuân thủ, vẫn chấp nhận những cái kỷ luật của cộng đồng thì cái nguồn lực của cộng đồng nó vẫn lan
[1:06:21]tỏa, nó vẫn thiết kế và vẫn xây dựng được một cái chút nào đó gọi là nền tảng tốt đẹp cho vị thầy. Thầy nói hay. Thầy nói đang hay quá mà con phải cắt ngang. Đang hồi hấp dẫn ngặt vì cái chương trình đã tới á. Giờ con xin phép nói vài câu hỉ? Dạ, thưa thầy thầy cho con. Hôm nay chúng ta đang dự lễ Vu Lan. Chúng ta đang ngồi đây trong một ngôi chùa đẹp. Chúng ta đang ngồi trước mặt là chư Tăng Ni bình an, thánh thiện. Chúng ta đang ngồi chung với cộng đồng những người đạo hữu thân thiện, hoan hỷ và an vui.
[1:07:03]Mà cả cái đất nước của chúng ta cũng đang như vậy. Nhưng ta mở tầm mắt nhìn ra thế giới một chút. Bên Trung Đông thì sao? Đang đánh nhau ì xèo. Vì chính Hồi giáo với Hồi giáo họ cũng đánh giết nhau tùm lum. Âu châu thì sao? Khủng bố. Nghĩa là nếu không có súng không ấy thì nó cầm dao nó chém. Không dao không súng thì nó lấy xe nó tông vào đoàn người từ bên Nga qua tới Âu châu. Ở Triều Tiên, Hàn Quốc, Nhật Bản thì bây giờ đang căng nòng súng lên vì chiến tranh không biết nổ ra lúc nào. Philippines thì đang vất vả với cái số mà Hồi giáo ở phía nam cực đoan đánh nè. Ở Nam Mỹ thì sao? Biến loạn, biểu tình, thiếu thốn,
[1:07:49]những cửa hàng không còn có món gì ăn, Venezuela. Bên Mỹ thì đang bị một cái cơn bão đánh vô cái bang Houston đó, cái tỉnh Houston đó, bang Texas Houston là cơn bão nó không chịu đi. Nó tới cái thành phố đó rồi nó đứng đó nó quậy, nó đứng quậy hoài, quậy hoài, gió m... mưa cứ tuôn xối ầm ầm đi, đáng lẽ nó đi qua từ từ, từ từ nó đi qua. Nó cứ đứng tại chỗ nó quậy, nó quần quần quần quần là những cái trại dưỡng lão mà không ai dìu được các người già đi khỏi, trốn khỏi, cứ ngồi chịu trận trên cái ghế và nước cứ ngập lên dần dần, ngập lên dần dần trên người. Tức là cái khắp nơi trên thế giới đều có cái chuyện này, chuyện kia biến động, bất an, khổ sở, giết chóc.
[1:08:30]Ở Việt Nam chúng ta bình yên. Bình yên ta đón mừng Vu Lan. Bình yên trong chùa ta tu tập. Bình yên về đây với nhau. Bình yên để tưởng nhớ đến công ơn ông bà, cha mẹ. Vì nhờ đâu? Nhờ đâu ta có điều này?
[1:08:56]Nhờ đâu?
[1:09:00]Nhắm nói nhờ chư tăng tu lắm á.
[1:09:05]Nhờ đâu ta có cái sự bình yên này?
[1:09:15]Ủa, không ai trả lời được hết ha? Nhờ đâu?
[1:09:23]Nếu nói theo từ ngày xưa là quốc chủ anh minh.
[1:09:32]Nhờ lãnh đạo của quốc gia này. Và cái lãnh đạo quốc gia mà giữ được cho quốc gia bình yên như vậy được Phật đưa vào một cái ơn lớn trong tứ ân luôn. Nếu không có cái sự lãnh đạo lỗi lạc, xuất sắc trong quốc gia thì quốc gia ta làm sao? Đói dần, nghèo dần, loạn dần. Còn rõ ràng là chùa ta xây tốt hơn ngày xưa. Nhà ta sửa cao ráo, đẹp đẽ hơn ngày xưa. Mà nói thẳng luôn là trong nhà mỗi người á cái tủ sắt của mình á vàng nhiều hơn ngày xưa, đúng không ạ? Nói này có trúng tim đen không ạ?
[1:10:18]Bảo đảm mà hồi trước đây cách đây chừng 20 năm thôi, trong tủ chúng ta nhiều khi không có một lạng vàng. Nhưng ngày hôm nay trong tủ chúng ta bắt đầu có vàng cất rồi. Bao nhiêu thì thầy không biết, tại không ai chịu khai. Nhưng mà xã hội ta đang khá lên từ từ, đời sống ổn định luôn. Rõ ràng ta cúng chùa cũng nhiều hơn. Sao biết cúng chùa nhiều hơn? Tại vì nhìn thấy chư Tăng Ni oai nghiêm, mập mạp, đẹp hơn. Đất nước ta tiến lên như vậy nên cái ơn của quốc chủ, ơn của quốc chủ, ơn của người lãnh đạo quốc gia là một điều ta không được không nhìn thấy. Ta phải nhìn thấy điều này. Và như hồi nãy Hòa thượng Viên Giác nói á:
[1:11:04]"Biết ơn thì phải báo ơn." Ta phải đền ơn đất nước, đền ơn quốc gia, đền ơn quốc chủ, đền ơn cái sự lãnh đạo khéo léo, khôn ngoan đó. Đền ơn bằng cái gì? Biết ơn thì phải đền ơn, còn người không thấy thì thôi không nói. Người ngu si, cố tình giả lờ, cố tình không biết thì thôi ta không nói. Còn nếu ta có trí tuệ, ta biết giữa một cái thế giới bất ổn, sôi sục mà ta được bình an ngồi đây dự lễ Vu Lan thế này thì phải nói là cái sự lãnh đạo khéo léo của quốc chủ là tuyệt vời. Ta phải biết điều đó nếu ta là người có trí tuệ, còn người ngu thì không biết, nhưng người có trí tuệ phải biết, mà biết ơn thì phải báo ơn.
[1:11:50]Đố mọi người ta đền ơn, báo ơn cái ơn lãnh đạo quốc gia, ta đền ơn bằng cách nào?
[1:12:03]Đền ơn bằng cách nào? Nói lớn lên thầy nghe. Người đẹp nhất, đứng lên nói lớn lên thầy nghe.
[1:12:14]Lớn lên. Lễ Phật. Trời ơi trời. Lễ Phật. Thôi cứ cho tràng pháo tay. Cho tràng pháo tay. Ai có câu trả lời nào nữa không? Rồi đây, để thầy đưa cái micro giùm. Thầy thiệt tình là hết sức ga lăng, lịch sự luôn, thầy tuyệt vời thiệt. Thưa thầy theo con nghĩ là chấp hành tất cả các cái chính sách của Nhà nước
[1:12:43]và làm đúng nghĩa vụ của công dân. Tuyệt vời. Tuyệt vời. Chấp hành các chính sách và làm tròn nghĩa vụ công dân. Tuyệt vời. Còn ai có câu trả lời nữa không? Rồi rồi Hòa thượng chúng ta cũng sẽ đúc kết cái này, cái việc báo ơn quốc chủ, báo ơn sự lãnh đạo. Ai có câu trả lời nào nữa không? Một người thì muốn dùng cái tâm linh để đền ơn, tức là lễ Phật cầu nguyện cho quốc chủ vạn tuế đó. Còn người chấp hành các chính sách làm tròn bổn phận công dân rất hay. Ai còn câu trả lời nào khác để báo ơn? Kính thưa
[1:13:17]thầy, kính thưa đại chúng, thì theo con nghĩ là những cái ý khác mọi người cũng đã nói rồi, thì theo ý con là mỗi người hãy làm tốt, hãy làm tốt cái công việc theo cái cương vị của mình, đó là một cái đền ơn lớn nhất. Ví dụ như cán bộ thì làm tốt cái chức năng của cán bộ để phục vụ nhân dân, người công nhân thì làm ra các sản phẩm tốt để cho đất nước. Thôi, cảm ơn, cho tràng pháo tay. Rồi, thôi ta nghe Hòa thượng đúc kết cái việc báo ơn quốc chủ, lãnh đạo quốc gia để ta chấm dứt cái thời pháp thoại này mà còn những cái cái hạng mục tiếp của buổi lễ này nha. Con thỉnh Hòa thượng. Vừa rồi tất cả hội chúng đã lắng nghe cái buổi chia sẻ pháp thoại,
[1:14:05]và trọng tâm của vấn đề hôm nay là chúng ta xoáy vào vấn đề biết ơn rồi báo ơn.
[1:14:15]Và trong phần đúc kết của cái pháp thoại là xoáy vào cái trọng tâm là báo ơn quốc gia, báo ơn những người mà cai trị đất nước một cách tốt đẹp.
[1:14:31]Thì một người công dân trên tất cả mọi thứ thì tất cả chúng ta đều là cái công dân thì luôn luôn hướng về quê hương, đất nước của mình, hướng về báo đáp ân đức bằng cách là mình làm việc gì cũng không phải vì cá nhân mình, mà hướng tâm về để xây dựng từ gia đình, xã hội, rồi xây dựng quốc gia, dân tộc, luôn luôn cái tâm mình hướng về cái xây dựng cái tốt đẹp cho con người, xã hội, cho đất nước thân yêu của mình. Và đồng thời mình cũng phải biết trân trọng những giá trị mà các vị lãnh đạo chính quyền đã vất vả lo toan. Và mình cũng nguyện mình có cái gì đó đền đền đáp lại, trước hết là cái tâm của mình rất là chân thành và hay nói cách khác
[1:15:26]rất là trung thành để mình có được một sự cao đẹp ở trong mối quan hệ của chúng ta, tạo được sự đoàn kết sâu sắc mạnh mẽ nhất để dân tộc chúng ta có được sự tự cường và vươn lên trước các thế lực gọi là phá hoại cái nền hòa bình cũng như sự hạnh phúc của dân tộc ta. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.