[0:09]Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam
[0:20]Mô Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:32]Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật. Mời quý phật tử ngồi xuống.
[0:47]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta học tiếp cái bài Đạo Phật Trong Đời Sống Gia Đình, sẽ học qua tới cái phần giải trí. Hồi rồi quý cụ có xem bóng đá không? Chắc cụ già không có, mấy người trẻ trẻ chắc có xem bóng đá. Chúng ta học về giải trí. Giải trí cũng là một cái sinh hoạt quan trọng của con người, và vì người ta cũng cần phải giải trí, cho nên chúng ta cũng phải nói tới.
[1:24]Trong cái loạt bài Đạo Phật Trong Đời Sống Gia Đình đó, chúng ta nói đến một số khía cạnh của cuộc sống mà nó liên quan tới cái sự tu tập của đạo Phật, cũng như cái đời sống tư cách đạo đức của người phật tử, và vì vậy nên chúng ta bàn tới. Bây giờ, giải trí là gì? Giải trí là những hoạt động không bắt buộc như là cái công việc làm, nó có tính tự nguyện và được người ta cho là thích thú. Đó là cái định nghĩa, định nghĩa khái quát. Nhắc lại một chút cho quý phật tử nghe. Giải trí là những hoạt động không bắt buộc, không bắt buộc giống như cái công ăn việc làm. Ví như công việc làm, mình đi đến sở làm là phải
[2:11]bắt buộc, nếu mình không đi đến sở làm thì mình sẽ bị khiển trách, vân vân, có khi bị mất việc; hoặc là phải đi kiếm miếng cơm manh áo, phải đi buôn bán ở chợ, đủ mọi điều. Điều đó xem như là cái bắt buộc phải có trong cuộc sống, vì nếu không có đi làm việc cũng vì miếng cơm manh áo thì chúng ta sẽ bị thiếu, bị đói, bị nghèo khổ, mất hết giá trị con người. Nó có tính chất bắt buộc. Còn cái giải trí thì nó hoàn toàn không bắt buộc. Nó là cái tự nguyện, người ta thích thú mà bước vào. Ví dụ như gì? Ví dụ như gì? Xem ca nhạc, đúng, gì nữa? Đi xem phim, khiêu vũ, giỏi,
[3:01]còn gì nữa? Giải trí thì nhiều lắm. Ví dụ như mình chơi thể thao, đá banh, đánh bóng chuyền, đánh tennis; hoặc là âm nhạc, âm nhạc thì hoặc là mình thưởng thức, hoặc là mình sáng tác nhạc, hoặc là mình tự mình ca hát, mình trình diễn, chung quy đều là những môn giải trí; rồi hội họa, xem phim, thơ phú; cũng có cả cờ bạc cũng nhiều người coi là giải trí đó; và nặng nề nhất là ma túy cũng bị coi là giải trí, là những cái mà người ta cho nó là thích thú, tự nguyện dấn vào tàn tiêu cái cuộc đời của mình luôn. Thì chúng ta thấy đó, đầu tiên á, người ta xem giải trí là những cái việc mà giải tỏa những
[3:50]căng thẳng do công việc gây ra, mà người Tây phương họ hay như vậy. Khi họ đi làm cả ngày mệt mỏi, kiếm mâm cơm manh áo, xong rồi tối họ chạy đi chơi, đi chơi tới khuya mới về nhà. Họ cho đó là để bù lại với công việc làm căng thẳng, bắt buộc, đầy áp lực; còn đi chơi như vậy là cái mà mình tự nguyện và thích thú, cho là cái giải tỏa, cho nên cái chữ giải trí là như vậy. Giải là giải tỏa, giải tỏa cái tâm trí mình khỏi những cái buồn bực, khỏi những cái áp lực nặng nề do công việc, do đời sống thì nó gây ra. Có nhiều người ví như ở nhà gây lộn với với chồng, với vợ gì, buồn quá cái thôi bỏ đi ra ngoài kiếm bạn bè,
[4:36]sòng xê hay là đi chơi đâu cho nó khuây khỏa, vân vân. Thế là người ta xem giải trí là những cái giải tỏa những áp lực của đời sống như vậy. Căn bản là như vậy, nhưng mình đi sâu rồi thì mình thấy có nhiều vấn đề xảy ra trong đó. Như nãy chúng ta kể ra một số loại giải trí thì chúng ta thấy có những loại giải trí lành mạnh và có những loại giải trí độc hại, phá tan tâm hồn, phá tan cuộc đời của con người ta.
[5:07]Thường á, cái làm cho người ta thích thú đó là cái cảm giác chủ quan nơi mỗi một con người. Cùng một công việc đó mà người thì thấy thích, mà người thì thấy khó chịu. Ví dụ như trẻ em đi học, đi học là cái công việc giải trí hay công việc bắt buộc? Bắt buộc chứ không? Thấy là biết cái lười học rồi đó, không ham học, từ nhỏ tới lớn. Nhưng mà có những người lớn tuổi, lúc còn nhỏ họ không được học đầy đủ, đến khi lớn tiếc cho nên họ mới nhớ cái mái trường rồi mới hồi tưởng lại cái thời gian mình đi học. Có khi cũng trốn học, nhưng mà có khi thì đi chơi vân vân, lại nghĩ đó là thời gian đẹp nhất trong cuộc đời của mình.
[5:54]Phải không, quý phật tử? Khi mà nhìn lại cái thời gian thơ ấu đi học, lúc đó mình không có bận tâm vì sinh kế, không phải đấu tranh gì hết. Chuyện gì cũng có bố mẹ lo, có cần cái gì thì cứ đòi hỏi. Lúc học á thì chán, vô lớp ngồi học chán thì thích đi chơi, nhưng mà đến khi lớn lại nhìn lại thì thì đó là quãng đời đẹp nhất trong cuộc đời. Thấy cái hạnh phúc trong tầm tay lại không biết hưởng. Rồi có những cái ví dụ như là một người nhân viên ở trong bệnh viện thì phải đi làm, thì khi đi làm như vậy thì thấy có cực khổ không? Cực không? Có phải đó là công việc bắt buộc không? Cũng tùy tâm trạng, tùy tâm trạng.
[6:39]Nghĩa là có người đó thì nghĩ tới đồng tiền mình phải kiếm sống á, nghĩ tới đồng lương thì đúng là một tháng trôi qua nặng nề, làm lết cho hết một tháng để lãnh lương thiệt là cực. Nhưng mà với cái người, nhất là những người phật tử á, mà biết làm phước, có cái tâm vị tha thì từng ngày tiếp xúc với bệnh nhân nghèo, bệnh hoạn, đau khổ mà mình giúp được cho họ là cho họ vơi bớt cái nỗi khổ thì xem đó lại là một cái hạnh phúc, nên không có thấy công việc mình là khổ mà là thấy như một cái niềm vui, trò giải trí, nên làm việc mà thấy vui biến thành giải trí à. Còn mà cái giải trí mà không vui thì bắt đầu hết giải trí luôn.
[7:19]Ví dụ như là không biết có cái gì giải trí mà thành bắt buộc không ta? Cũng có á. Ví dụ như tôi bây giờ đi, ví như cái người nào á bắt tôi đi ngồi mà đánh bài chắc chết quá, không ưa nổi mấy cái chuyện đó. Hoặc là ví dụ như tôi đến cái chỗ nào mà ngay bên cái nhà đó người ta mở cải lương á thì tôi mới nói: Thôi tôi xin có bao nhiêu tôi khai hết, khỏi, khỏi mở nữa, hỏi gì tôi khai hết cái nấy, khỏi cần tra tấn nữa. Thì với nhiều người á cái việc mà nghe cải lương thì thấy thích quá, nhưng mà với tôi tôi tôi chịu không nổi, cho nên nó cũng một cái giống nhau như vậy nhưng mà có người lại thích, người không thích.
[8:02]Nên cái quan niệm về giải trí nói thì tổng quát như vậy chứ từ mỗi người, mỗi người nó lại thay đổi nữa. Rồi cái giải trí cũng riết rồi không thành giải trí nữa mà nó biến thành những cái ngành kinh doanh rất là béo bở. Như vừa rồi cái bóng đá ở Pháp á thì lợi dụng qua cái bóng đá, đầu tiên nó là cái giải trí thôi. Cái ông nào ở bên nước Anh ngày xửa ngày xưa mà ổng chế ra cái môn bóng đá ổng đâu có ngờ bây giờ nó tạo thành một cái chiến tranh thế giới khủng khiếp như vậy. Rồi tới cái mùa bóng đá là mất ăn mất ngủ, mà chồng vợ nhiều khi cũng giận nhau rồi dám chia tay luôn á, vì cá độ bán hết xe, hết nhà này kia.
[8:39]Không ngờ mà gây thành một cái chiến tranh thế giới khủng khiếp như vậy, rồi biết bao nhiêu ngành kinh doanh, từ cái trái bóng, từ cái quảng cáo, nhất là cá độ á thì cũng trở thành cái giải trí mà cờ bạc á, nó có bao nhiêu chuyện xảy ra như vậy. Nên cái giải trí đầu tiên nó là những cái gì làm cho người ta giải tỏa bớt căng thẳng để người ta cảm thấy thích thú, dễ chịu sau những giây phút làm việc mệt nhọc, riết rồi nó thành tạo cho người ta sự căng thẳng khi người ta đã đi quá xa. Mình thấy cái những người mà côn đồ coi bóng đá kìa, thắng thua gì cái họ hò hét, đập phá kìa, họ không còn là cái thích thú nhẹ nhàng để giải tỏa tâm trí mà trở thành cuồng loạn.
[9:20]Nên đôi lúc vì cái giải trí mà người ta đã đi quá xa, đi quá xa. Do đó, vì chúng ta thấy giải trí có nhiều loại như vậy, có cái nó lành mạnh và có cái nó cũng độc hại. Có cái mà ở mức độ ít thì lành mạnh, mà đi quá xa thì cũng trở thành độc hại. Và do đó người phật tử chúng ta có cái nhận định về các hoạt động giải trí để chọn lại cho mình một cái giải trí thích hợp. Nghĩa là nghe xong bài này thì nhiều khi quý bà từ đây cũng bớt đánh tứ sắc, vân vân, các ông sẽ bớt cá độ bóng đá, vân vân. Nghĩa là hi vọng là sau cái bài này chúng ta nhận định lại giải trí là cái gì. Bây giờ người phật tử chúng ta phải giải trí
[10:01]bằng cách nào để cho tâm hồn mình thư giãn?
[10:06]Thì cái người phật tử mình chọn nó thế này. Để ý là cái nào lành mạnh và không quá tốn thì giờ. Không phải là giống như quý thầy, người phật tử thì không phải như quý thầy. Quý thầy thì dường như không có giải trí nhiều, quý thầy dường như trong giới luật không cho phép có nhiều cái giải trí. Thế như quý thầy, thử coi trong đây nhiều quý thầy làm cái gì được nè. Đụng cái gì thấy cũng vướng ngắm hết trơn à. Không có vô quán cà phê nghe nhạc được nè, rồi đá banh thì chắc được, ở đây coi đá banh không biết có thầy nào đá banh không chứ từ từ cũng có đá banh. Rồi đánh bài là không được nè. Đi coi hát, đi vô rạp xi nê là không được nè. Thấy cái nhiều cái...
[10:53]À, đi công viên nước gì đó là thua, quý thầy là kể như thua. Không biết có thầy cô nào đi chơi thì chắc không. Rất là nhiều cái loại hình giải trí bây giờ mới mẻ thì quý thầy đi ngang dòm rồi có nếu mà có ai thích thì đứng lại rồi tiếc, thở dài coi rồi đi luôn chứ cũng không có làm gì được. Nên quý thầy thì hạn chế nhiều nhưng mà quý Phật tử thì không có bị cấm đoán bởi giới luật. Mà ở đây mình chỉ tự chọn cho mình cái gì lành mạnh và đừng để tốn thì giờ. Tại sao là để cái không tốn thì giờ? Vì thế này nè: thì giờ rất là quý. Chúng ta sống á chúng ta để dành thì giờ để tu tập và làm phước, chứ không có được phí thì giờ vào chuyện tào lao tầm bậy.
[11:31]Như có lần nói với quý Phật tử á, khi mà chúng ta phụ bạc cái gì thì chúng ta sẽ mất cái đó. Chúng ta sẽ mất cái đó. Hình như có nói rồi phải không ta? Đúng rồi ha. Ví dụ như tiền bạc nè, mình mà xài phí rồi thì sau này không có nữa. Rồi bạn bè ở đây, mình mà coi thường bạn bè, mình phụ bạc rồi thì cái quả báo sau này không có nữa. Nó nhiều cái như vậy, nó nhiều cái. Thì thời giờ cũng vậy, nếu mình cứ phụ bạc thời giờ, có thời giờ mình tiêu tầm bậy tầm bạ. Như có người hỏi rảnh không biết làm gì: "Thôi, kiếm chỗ đi ngủ một giấc" hoặc làm gì cho nó phí cho nó qua đi, gọi là giết thì giờ đó. Người Phật tử không có được có cái khái niệm giết thì
[12:13]giờ mà phải quý, tận dụng tất cả mọi thì giờ. Như một ngày mình sống 24 tiếng, nguyên cái người lười lười á coi chừng chỉ sống còn 12 tiếng hay là 9, 10 tiếng à. Cái người siêng á thì mới thực sự sống quý vị. Ví dụ cũng một kiếp người đi qua 60 năm, tổng quát là 60 năm giống nhau đi, nhưng một người siêng năng thì người ta sống thành hai ba kiếp. Trong một kiếp mà làm được công việc của hai ba kiếp. Còn cái người lười thì sống một kiếp mà thật ra chỉ sống có được 9, 10 năm à, rồi sống bám, sống thừa để hưởng thụ cho mình, không làm được gì lợi ích. Do đó cái người Phật tử không được quyền phí thì giờ.
[12:52]Vì nếu mình phí rồi thì mình không còn có thì giờ nữa. Không còn có thì giờ nữa nghĩa là làm sao? Ai hiểu? Khi mình phí thì giờ, mình sẽ không còn có thì giờ nhiều nữa nghĩa là cái gì? Ai hiểu được? Ai hiểu không? Nói thêm chút xíu nữa là hiểu. Như kiếp này mình phí thì giờ thì qua kiếp sau mình không còn có nhiều thì giờ để sống nữa. Nghĩa là làm sao? Nghĩa là mình chết yểu. Cái người đó không có sống lâu. Một người lãng phí thì giờ thì không không có sống lâu để không làm được việc gì nữa đó. Và phải lành mạnh. Ví dụ như là người Phật tử có thể hoạt động thể thao để vận động cho có sức khỏe.
[13:44]Vì khi mình đi làm việc dù là mình làm việc bằng tay chân nhưng nó cũng không có làm việc đồng bộ hết. Như một cái người nông dân đi cuốc đất đi nhưng cũng không hoạt động hết toàn bộ cơ thể, hay một người công nhân có làm gì, ngay cả như người thợ sửa xe mà ngồi lom khom lom khom thì cũng không có vận động hết. Nên có khi mình tập thể thao để vận động toàn bộ và nhất là những người làm việc mà đầu óc nữa rất là càng phải tập thể dục thể thao. Đó, cho đời sống nó lành mạnh. Rồi ví dụ như là âm nhạc. Ở đây quý Phật tử có thích nhạc không? Thích chứ sao không, như tôi tôi cũng ghiền lắm. Tại vì từ thuở nhỏ 10 5, 10 tuổi là tôi bắt đầu
[14:25]biết đàn rồi nên cái mê âm nhạc từ nhỏ.
[14:30]Thì có cái câu chuyện này hồi trước tôi có kể, không biết kể Phật tử nghe chưa. Chắc chưa. Câu chuyện này nó trong cái cuốn là Golden Trails, Những Nẻo Đường Bằng Bạc. Cái chuyện ngày hồi mà nước Mỹ họ mới thành lập, cái miền Tây của họ còn hoang vắng và được đồn là nhiều vàng, nhiều người đã đến cái vùng miền Tây nước Mỹ đào vàng có vàng và trở thành triệu phú giàu có. Nhưng mà lúc đó cái miền hoang vắng nó rộng mênh mông mênh mông không có người, rất là nguy hiểm. Có một người nông dân, ổng chở theo một cái radio, ổng đi từ cái miền quê ổng đi về cái thị trấn nào đó, ổng đi mua gì đó. Giữa đường gặp hai tên cướp, nó giết ổng.
[15:19]Giết ổng tiền cũng chẳng tiền bạc bao nhiêu rồi nó lấy cái radio đó thôi. Lấy radio đó chiều xuống hai đứa nó mới ngồi trong hang hốc, nó mở radio nghe, thì nghe tới cái phần có nhạc, nó rất thích âm nhạc. Và tự nhiên bắt đầu nó khóc. Cái câu chuyện kể tới đó là chấm dứt rồi, để cho người ta hiểu sao đó hiểu. Nó có nghĩa là thế này. Chắc là cái nhạc này cũng lành mạnh, nó có cái gì cao thượng nên nó đi vào trái tim. Những cái nghệ thuật nó đi vào trái tim con người rất là mạnh. Nó khơi dậy những trái tim đã khô cằn, sỏi đá. Như chúng ta người sống khô khan không có tình cảm, ít có thương yêu con người, thương yêu thiên nhiên, thương yêu thú vật.
[16:03]Nhưng mà nếu mình là người có biết âm nhạc, có chơi âm nhạc thì trái tim mình tự nhiên nó nó mở ra, mình dễ thương yêu con người, dễ thương yêu mọi thứ trên đời này hơn. Mà nếu mình không khéo hướng dẫn thì mình cũng dễ lăng nhăng trong cái tình cảm nam nữ á. Tại vì nó kích động cái cảm xúc của trái tim. Nhưng mà cái bài nhạc mà hai tên cướp nghe này chắc cũng là bài nhạc lành mạnh gì đó, nghe mà chúng khóc, những giọt nước mắt hối hận vì cái hành vi độc ác của mình. Đó, tức là cái nghệ thuật là như vậy, nó đi vào cái tâm hồn, đi vào trái tim. Tôn giáo nào dường như cũng có nghi lễ và cái nghi lễ nó từng đến cái mảng lớn về âm nhạc.
[16:46]Cái âm nhạc trong đạo Phật của Việt Nam mình hiện nay là gì? Trong nghi lễ là gì? Hả? Là điệu tụng kinh, là các tán, các tụng. Quý Phật tử có thích không? Người nói ngửa người thích, chứ còn như tôi bây giờ mà nghe tới tán tụng bắt đầu hơi ớn rồi, thành thật biết ớn rồi. Cái nghệ thuật ở trong đạo Phật á nó nó phản ánh cái nghệ thuật ở bên ngoài. Cái thời xưa khi mà cái hát bội á. Quý Phật tử biết hát bội không cà? Quý Phật tử lớn thì biết chứ hả? Còn mấy Phật tử trẻ trẻ biết không cà? Mấy nhỏ tụi con biết hát bội là gì không? Không biết. Tức là người ta ư ư a a một cái giọng hát kéo dài mà mình nghe không rõ đâu.
[17:30]Mình chỉ thấy điệu bộ nó được cách điệu múa may như vậy. Hồi xưa mê lắm. Hồi các cái thế hệ lớn tuổi mê, bây giờ thì lớp trẻ thì nhìn không biết rồi. Lúc mà hát bội đang hưng thời á thì trong đạo Phật mình xuất hiện một cái tương tự là cái tán tụng nên cái lối cũng ư ư a a rồi ngân, Phật tử rất là thích vì nó gần với cái nghệ thuật mà người ta đang ưa chuộng. Đi vào rồi sau này nhưng mà thấp hơn và cũng gần với quần chúng hơn đó là cái loại âm nhạc gì? Là vọng cổ, phải không? Rồi cải lương vọng cổ, tức là nói ra rõ tiếng chứ không có phải là mất tiếng ư a khó nghe, rõ tiếng. Mà cái điệu nó là điệu như vậy thì lúc đó trong đạo Phật mình có cái điệu gì giống?
[18:13]Là cái điệu tụng kinh mình á. Cái điệu tụng kinh mình đó là một loại hình rất là gần với cái vọng cổ đó để cho quần chúng Phật tử người ta gần, có cái nghệ thuật, cái âm nhạc mà họ đang thích để đến với đạo. Bây giờ thì tân nhạc đang thịnh lên mà trong chùa mình thì chưa có cái nghi thức tụng kinh cái gì bằng âm nhạc. Đạo Phật mình chưa, nhưng ở Đài Loan có rồi đó. Đài Loan có rồi. Mỗi lần mà thọ Bát quan trai ở đây thì tôi thường mở cái bài nhạc mà niệm Bồ tát Quán Thế Âm á. Đó cũng là bắt đầu là tân nhạc rồi đó. Tân nhạc mặc dù nó có một chút phảng phất một chút nét của dân ca nhưng đã bắt đầu thuộc về tân nhạc rồi.
[18:59]Tôi cũng có soạn một số bài nhạc đạo. Hình như là ở Xá Lợi có bán mấy bài đó, khi nào quý Phật tử thích nghe thì bỏ tiền nghe. Có mấy ca sĩ họ cũng hát. Có lẽ sau này thời gian về sau nữa thì tân nhạc lọt vào trong nghi thức tụng, tán của đạo Phật mình cũng có thể. Người Phật tử mình cũng nên xem phim, mà phải biết lựa những phim có tính giáo dục đạo đức, chứ đừng có xem phim, những cái phim mà mất thì giờ hoặc là những phim kích động những cái dục lạc và bạo lực thì không nên xem. Và có tới cái phim thì các bậc cha mẹ phải hết sức cẩn thận đối với con trẻ. Vì thời đại này, nhà nào cũng dễ có một cái đầu máy video
[19:49]mà phim thì nó tràn ngập mọi ngõ ngách, những cái phim tầm bậy tầm bạ nó đầy hết. Những đứa trẻ là tâm hồn còn non nớt, còn trong trắng mà xem mấy phim tầm bậy tầm bạ rồi nó tan vỡ, tan vỡ tâm hồn. Tôi nói ví dụ như vấn đề giới tính nè, vấn đề giới tính là vấn đề của sinh hoạt vợ chồng. Nó là cái vấn đề tế nhị, khó nói. Khó nói, đối với người lớn thì chuyện đó là bình thường, nhưng đối với con nít thì chuyện đó nó là điều cấm kỵ. Nên trong gia đình thường thì cha mẹ không có nói cho con cái nghe, nó còn nhỏ thì không có nói, mà đến khi nó lớn thì mới biết rằng nó đã biết rồi, mà không biết làm sao nó biết nữa.
[20:32]Không biết làm sao nó biết, không biết cách gì nó biết rồi. Nên hễ lớn lên chút mà học tới lớp chín, mười thì nó quá rành. Mà cha mẹ thì không dạy, mà không biết sao nó biết. Như vậy là cái thông tin đó giữa cái lớp trẻ với nhau nó có cái gì đó, mà có những đứa trẻ hiểu biết về vấn đề đó rất là sớm. Mà cái điều mà tụi nó hiểu biết sớm không được hướng dẫn mà tò mò đã gây không biết bao nhiêu điều nguy hại. Biết sớm hay biết trễ không biết như thế nào, mà đó là vấn đề phải hết sức là cẩn thận. Đến đây người ta vẫn còn tranh cãi là nên dạy cho trẻ những điều đó như thế nào. Rồi hiện nay do cái công nghệ kĩ thuật tiến bộ nên có cái
[21:13]dạng là trò chơi điện tử kích động bạo lực đánh đấm. Mấy loại mà con nít thích bắn súng, ngồi trên máy vi tính. Các Phật tử có thấy không? Đấy. Những cái điều đó các bậc cha mẹ không nên cho con mình xem những điều đó. Vì tụi nó mà cứ xem phim ảnh thấy những điều đó bắn giết, rồi chơi trò chơi điện tử cứ thấy đấm đá, thì nó cứ nghĩ như vậy là bình thường. Nó hình thành một cái nhân cách hung bạo trong trẻ. Mới ngày sáng hôm qua thì tôi gặp hai vợ chồng hai vợ chồng ở bên Mỹ về, người Việt Nam, Việt kiều ở bên Mỹ về, thì bà là giáo viên được phong tặng danh hiệu là giáo viên giỏi nhất nước Mỹ, mà được Tổng thống phát phần thưởng luôn.
[21:57]Đây là một cái vinh dự, phải nói vinh dự luôn cho cả cái người Việt Nam của mình. Thì khi gặp như vậy tôi rất là vui. Tôi mới hỏi hai vợ chồng, kể lại là nhờ đâu mà chị đã đạt được cái danh hiệu như vậy, thì bà mới nhường lời cho ông chồng kể. Ông chồng kể cũng hay. Mà nói là bà đi sang Mỹ hồi trước giải phóng, đi du học, nhưng mà lại chọn cái ngành giáo dục là ngành hoàn toàn không có ai học hết. Người Việt Nam mà sang đó du học chỉ học những ngành kĩ sư, kinh tế gì đó, nhưng mà bà lại chọn cái ngành giáo dục. Tới khi đất nước được giải phóng, do đó quan hệ không có giữa hai nước mà không có liên hệ gì trong nước được, ở đó tiếp tục học.
[22:40]Rồi sau đi dạy đi, mà dạy thời gian sau thì bên Mỹ bị thất nghiệp, giáo viên khó tìm được việc làm. Ở đâu cần mà nhận thì cũng dạy để kiếm tiền sống thôi. Nhưng mà bà dạy với cái tâm huyết và con nít, trẻ của Mỹ nó khó dạy lắm. Nó khó dạy, tụi nó bạo lực lắm. Bà kể là tụi nó đi vào trường với tụi nó có đem súng đem dao trong đó, nếu cần nó rút súng ra nó bắn nhau liền, rút dao nó đâm nhau liền. Khủng khiếp lắm. Mà nói rằng mua súng dễ hơn mua thuốc ngừa thai. Đi phố đường nào cũng có, kể cả súng dài nữa, M16 hay AK gì cũng có luôn. Một cái xã hội rất là kinh khủng mà thầy cô giáo là không được
[23:20]quyền la, không được quyền rầy, không được quyền đánh. Nên không biết làm sao mà dạy. Nên phải rất là tâm lý và phải chịu cực chịu khổ mới có thể dạy được chúng được, chứ còn không tụi nó không nghe lời. Tụi nó học mà không học thôi hà. Nhưng mà bà cố gắng thuyết phục dạy dỗ tụi nó, từ từ tụi nó ngoan, rồi cái tiếng lành đồn xa lần lần. Thì trong cái trường đó ngoài việc mà bà trực tiếp dạy dỗ học sinh rồi dạy luôn cho những giáo viên nữa. Nghĩa là những giáo viên họ chưa có kinh nghiệm thì bà phải dạy cho họ để họ có kinh nghiệm mà dạy cho những học sinh. Vì nhiều đứa không có ngoan mà đa số trẻ em Mỹ không có ngoan.
[23:57]Bà nói là cái phim ảnh của Mỹ nó tạo thành cái mẫu người như vậy. Cái mẫu người là cứ bắn giết giỏi là coi như người hùng, còn con gái thì mặc đồ hở hang thì coi như đó là cái đề huề gì đó, đại khái như vậy. Và tụi nó bắt chước cái lối sống từ còn rất nhỏ do phim ảnh. Bà kể cho đến một hôm có cái trường đó nó đông cả trăm ngàn học sinh, trong cái trăm ngàn học sinh đó có một số học sinh bị loại ra là từ Việt Nam sang nè, Lào, Campuchia, Phi Châu, Nam Mỹ. Những cái em đó không rành tiếng Anh, không thể hội nhập, không học được. Ai cũng khinh chê và trường xếp loại tụi nó qua một loại khác, không cho học chung vào trong những cái lớp học chính thức mà để
[24:39]ra ngoài cái nhà gọi là nhà xe, cái xe mà kéo đi được á. Thì trong cái nhà to đó chất bàn, chất ghế trỏng cho tụi nó học. Thì những giáo viên mà dạy cái lớp đó là dạy giờ, hễ dạy được giờ nào là lãnh lương giờ đó rồi chạy mất. Hễ mà ráng thêm vì thiếu tiền quá thì ráng vô dạy một giờ, hai giờ rồi chạy ra lãnh tiền chạy mất. Vì ta nói khủng khiếp quá. Lần đó cái lớp đó là coi như giáo viên thua hết rồi, ông hiệu trưởng mới nghe tiếng bà mới đến mời bà. Bà về nói chuyện với chồng, hai vợ chồng bàn với nhau cả đêm thì ông chồng ông mới nói rằng: thôi cái mình phải dấn thân thôi, phải dấn thân. Ông cũng là Phật tử, bà thì Thiên Chúa nhưng mà ông lại biết đạo
[25:19]Phật rất là thuần nên giáo dục vợ từ từ cũng theo đạo Phật. Thì ông cũng khuyên bà là chịu cực rồi phải hi sinh. Cho nên ngày đầu tiên nhận lời thì ông mới chở bà đến, nói vô cái trường đầu tiên là thấy hai cái xe cảnh sát đậu hai bên ngay trước cổng trường. Vô bên trong chút nghĩa là thấy bảo vệ nghĩa là trang bị súng ống đầy đủ hết trơn, như trong trường quân ốt vậy đó. Rồi đi vô là cứ thấy góc này đứng một cặp tụi nó ôm nhau hôn, góc kia một cặp ôm nhau hôn, nghĩa là tùm lum, coi như trường không có cái gì hết trơn, giống như mình vô một cái địa ngục nào, thấy rất là kinh sợ. Thì bà rất là sợ.
[25:53]Vô lớp thì tụi nó gác chân lên bàn, con gái thì nó cởi áo ra luôn, cởi trần áo ra luôn ngồi trong lớp tỉnh bơ. Mà mấy cái lớp gần gần đó một chút xíu là bảo vệ phải chạy vô lôi tụi nó ra, tụi nó vừa đánh nhau. Con gái cũng đánh dao, cũng rút dao đâm nhau luôn. Nghĩa là kinh khiếp như vậy đó. Thì bà vô thì bà tìm hiểu một điều là tụi nó bị khinh bỉ, bị xã hội khinh bỉ. Nên bà bắt đầu dạy thì rất vất vả, nghĩa là mình phải làm trước chứ không có sai được cái điều gì được hết. Đầu tiên thì bà xin ông hiệu trưởng cho dời cái lớp học vào trong cái phòng học chính thức chứ không cho học ngoài xe nữa
[26:31]để cho tụi nó cảm thấy mình được tôn trọng có giá trị lại. Thì ổng cho một cái phòng bỏ hoang, cái phòng mà không ai dạy dơ hết. Tự tay bà phải đi chùi, đi rửa, đi lau dọn quét chứ tụi nó không có làm. Nó nói: giáo viên làm làm, mắc mớ tụi tao làm. Tới chừng nào thấy làm mấy ngày sau từ từ nó lại nó hỏi, thì bà mới nói: khi mình đi học thì cái trường, cái lớp là cái nhà của mình, cái nhà của tôi mà cũng là nhà của mấy em, nên mình phải làm cho cái trường cái lớp của mình nó đẹp lên, cái ngôi nhà mình nó đẹp để mình thích thú mình ở, mình học. Nghĩa là chỉ thuyết phục bằng lý luận thôi chứ không có làm quyền uy gì được hết.
[27:03]Rồi tụi nó phụ một tay trang trí cái lớp lại dần dần, dần dần. Bắt đầu chịu học. Vài bữa sau xuất hiện một đứa học sinh mới là đứa Mễ Tây Cơ. Nó vô thì nó ngủ thôi. Mình mẩy mặc áo ngắn, xăm từ trên tới dưới, xăm mình. Vô ngủ mấy bữa liền hết trơn à. Qua tới bữa thứ ba, thứ tư thì nó thấy sao không nói tới nó, bắt đầu nó mở mắt ra dòm, bắt đầu nó la lối, nói này nói kia, cười rồi chọc đứa này, phá đứa kia. Cái bà mới xuống, mà bà không sợ. Người Việt Nam thì nhỏ con mà bà đứng sát mặt nó mà hỏi, nói chuyện với nó. Hỏi: mày từ đâu tới? Nó nói: nó ở trong tù mới ra. Hỏi: tội gì? Nó nói: tội đi đi cướp có hỏa trang, có súng. Nghe mà thấy lạnh người.
[27:44]Nhưng mà bằng cái lý luận, bà buộc phải học. Và sau này chính cái tay đó là tay giữ trật tự lớp. Đứa nào ngồi mà hễ ai la la, cái nó quay lại nó chỉ mặt nó kêu, nó im lặng hết trơn à. Nghĩa là nó thuyết phục vào lòng thương yêu của bà như vậy. Bà nói: không có nỡ bỏ nó vì bà nghĩ biết đâu có những nhân tài nằm trong đây vì tụi nó không rành về ngôn ngữ thôi và nó bị xã hội loại ra. Bà dạy từ từ cái lớp đó thành thuần thục. Mà hễ cái lớp đó mà đi vào lớp nào thì đều là học sinh giỏi của những lớp kia hết. Sau này tụi nó được giỏi rồi thì bà cho tụi nó chuyển sang những lớp khác và khi chuyển sang những lớp đó đều là những học sinh giỏi.
[28:18]Nên từ những đứa quậy phá tưng bừng không còn cái gì không còn nhân cách hết, bị mọi người ruồng rẫy và tụi nó không tin vào cuộc sống mà trở thành những con người ngoan ngoãn. Sau này nhiều đứa đã thành kĩ sư, bác sĩ của xã hội Mỹ đó. Chính vì cái điều đó mà người ta gạn lọc, xem xét, gạn lọc. Thi cả một cái liên bang không biết mấy trăm người giáo viên giỏi, chọn dần, chọn dần, chọn dần như vậy còn được một mình bà là giáo viên giỏi nhất của nước Mỹ vào trong năm đó. Đó cũng là cái vinh dự, cả một cái tâm huyết, cả một cái sự phấn đấu khủng khiếp. Mình nghe mà thấy lạnh não hết. Nên nghe câu chuyện đó xong thì tôi cảm động và khen ngợi bà.
[28:55]Thì qua cái điều đó chúng ta thấy một lần nữa là cái xã hội mà quá tự do bị ảnh hưởng bởi những cái giải trí thì trẻ hư hỏng hết. Nên chúng ta cần xã hội không có cái tự do mà quá sức như vậy. Con người ta cần phải trong khuôn khổ một chút. Nên cái văn hóa phải được kiểm soát. Tôi luôn luôn tôi phản đối những cái xã hội mà cho tự do văn hóa quá đáng. Nên con người ta đúng là được quyền tự do để sống, được quyền tự do sống nhưng mà người ta cũng cần được giáo dục chứ không phải là tự do rồi không được giáo dục, mà chính cái cần được giáo dục là văn hóa phải được kiểm soát mà cái giải trí cũng là những loại hình văn hóa.
[29:39]Nên các bậc cha mẹ phải cẩn thận. Chính bản thân mình cũng không nên cũng không nên có các trò giải trí mà đồi trụy hay hư hỏng vì các con cái nó sẽ bắt chước. Vì như tôi biết thì trong số gia đình có những bậc cha mẹ, thường là mấy ông chứ mấy bà thì ít, đem cả cái phim đồi trụy về lén xem. Lén xem mà cất không kĩ, con cái nó lấy ra nó xem. Mà có khi người đó là Phật tử luôn. Tôi rất là buồn vì người Phật tử mà không có chịu tu rồi cứ chạy vào những giải trí hư hỏng như vậy đó. Mà trong nhà xuất hiện một người như vậy rồi là con cái hư hết. Nên cha mẹ, người lớn phải vững vàng. Đó là cái thứ nhất, người Phật tử phải giải trí bằng những
[30:24]cái mà giải trí lành mạnh mà không tốn thì giờ. Có một cái nữa là có thể tình yêu... Nói tình yêu cái sáng mắt lên liền mấy đứa. Tình yêu tức là tình thương yêu đó, tình thương yêu của con người với mọi loài, mọi vật, chứ nghe nói thì thấy sáng mắt lên. Nhưng mà tình thương yêu nó là một cái cảm xúc mạnh tự nhiên của con người. Con người ta sống trên đời luôn luôn người ta khát khao yêu thương và được thương yêu. Nó là một cái nhu cầu không thể thiếu trong cuộc sống, khát khao thương yêu và được thương yêu. Mình phải có ai đó để mình thương và phải có ai đó thương mình. Và có nhiều người cô đơn đến nỗi phải sao?
[31:12]Không có ai thương mình hết nên nuôi một con chó để cưng nó, mà cưng còn hơn con người luôn. Đó, con người quá cô đơn đi, mà không tìm được cái người bạn ở trong cuộc sống xã hội. Có những xã hội giàu có mà bị như vậy, còn đa phần chúng ta thì dễ có người để giao lưu, quen biết, thương yêu mình. Đó là một cái sinh hoạt tốt đẹp chứ không có gì. Chúng ta cần phải thương yêu và càng thương yêu nhiều người càng tốt. Khi mình thương yêu, mình sẽ được thương yêu trở lại. Chỉ vì mình không có thương yêu ai thật tình cho nên mình sẽ không được thương yêu. Có một lần tôi thấy vậy, có một cái người đó ổng sống trong cái cộng đồng mà không biết tại sao mà
[31:51]dường như không được lòng mọi người xung quanh lắm, không được lòng á, cũng trong cái sâu xa mình không hiểu. Rồi ổng giúp đỡ và nuôi dưỡng một đứa bé, và ổng thương nó ghê lắm, thương lắm. Ổng hy vọng rằng nó sẽ thương lại. Đúng là cái nhu cầu của con người như vậy đó, cái nhu cầu về tình thương yêu nó mãnh liệt ghê gớm. Nhưng mà tôi nhìn đó tôi thấy thằng bé không thương ổng, thằng bé không thương. Vì ổng cứ giúp đỡ cái gì cũng cho nó ăn cái gì cũng giúp nó nên nó buộc lòng nó cũng phải tới lui với ổng. Nhưng mà tôi nhìn thấy trong thâm tâm nó không thương ổng, đến lúc nào đó rồi nó cũng quay lưng nó bỏ đi mất à.
[32:30]Nhìn quan sát cái điều đó tôi có cái suy tư, tìm hiểu thì tôi mới thấy rằng: khi mình thương người khác, đừng có cần người đó thương lại, nghĩa là cứ là một tình thương hoàn toàn vị tha đi rồi sẽ nhận được cái kết quả tốt đẹp. Còn mình thương ai mà muốn người ta phải thương lại, bắt đầu là tự nhiên không có cái phước và người ta sẽ không thương mình lại một cách chân tình. Đó, do cái phước của lòng vị tha đem đến cho ai. Cứ như cha mẹ thương con cái, không cần con cái thương lại mình, cứ phải thương thôi, cứ phải thương. Rồi bạn bè chơi với nhau cũng vậy, mình cứ thương, cứ giúp bạn bè mình chứ không cần phải đòi hỏi bạn bè mình phải thương yêu lại.
[33:15]Vậy đó, mà mình sẽ được cái lòng thương yêu chân thành trở lại. Giống như một người đệ tử Phật, mỗi khi ngồi thiền mà quán từ bi, trải lòng thương yêu khắp tất cả chúng sinh, thì lúc đó đâu có ai biết rằng mình khởi lòng thương yêu họ. Như vậy thôi, nhưng mà rồi cái quả báo trở lại là người khác gặp mình tự nhiên họ có thiện cảm. Đó là cái quả báo. Cũng giống như hằng đêm có khi là thầy trụ trì ổng cũng ngồi ổng cũng quán từ bi ổng thương các Phật tử của ổng, nhưng mà các Phật tử đâu có biết. Nhưng mà tự nhiên mình gặp thầy trụ trì tự nhiên mình thấy mến, thì tức là như vậy, tức là mình cũng có cái cảm nhận
[33:53]gì trong cái tình cảm, tình thương yêu đó vậy. Như tôi thì tôi cũng thương quý Phật tử lắm, nhưng mà tôi không nói nhưng quý vị thấy tôi không nói, tôi thương mà tôi không nói đó. Vì cái tình thương yêu nó là cảm xúc mạnh, cho nên rất nhiều nghệ thuật, âm nhạc, thi ca, văn chương đều nói về nó. Mà mạnh nhất là loại tình nào? Mạnh nhất là loại tình nào? Hả? Tình yêu đôi lứa, hen? Có kinh nghiệm. Mạnh nhất là tình yêu đôi lứa, đúng như vậy đó. Vì do cái cơ cấu tâm sinh lý, cho nên khi mà người ta vừa lớn lên, người ta cảm thấy cần có một người bạn, người bạn khác phái để thương yêu, đó là cái nhu cầu.
[34:41]Tuy nhiên cái loài người khác với loài vật. Cái loài vật mà khi nó có nhu cầu thì nó phải tìm ra liền, nó phải giải quyết liền. Nhưng mà loài người có lý trí nên còn biết cân nhắc và chọn lựa, còn biết cân nhắc chọn lựa. Bởi vì một người bạn của con người người ta muốn nó bền bỉ trăm năm, tuy nhiên ít khi được như vậy nhưng mà luôn luôn người ta mong muốn như vậy và phải chọn lựa. Mà cái tình yêu nam nữ nó mãnh liệt, do đó người ta bị chi phối quá nhiều. Và ở đây cái người Phật tử phải biết hoá giải bớt điều này. Quý Phật tử lớn tuổi đã đi qua cái điều này rồi cho nên nó trở thành nhẹ nhàng, từ đây chỉ còn hướng về Phật pháp tu hành và làm các việc từ thiện.
[35:30]Nhưng mà còn những Phật tử tuổi còn trẻ, tuổi còn trẻ thì phải hoá giải bớt điều này, hoá giải bớt điều này. Mình hướng cái tình yêu của mình về cho cái tình cảm cao thượng hơn, như là tập để ý thương yêu lại cha mẹ mình một cách sâu sắc. Vì cái người trẻ nhiều khi lo thương người bạn của mình, thương bạn bè ngoài đường hơn là thương người trong gia đình. Đây là một tâm lý kỳ lạ. Rồi tụi nó rủ rê hút ma tuý bậy bạ, đi chơi những trò chơi hư hỏng. Mà anh em trong nhà đó, nhiều khi không có thương nhau, sống nhau lờn cái kêu mày tao, đụng chút là cự nự nhau à. Nhưng người ngoài gặp mình đối xử lịch sự thì mình tưởng là người ngoài thương hơn.
[36:17]Đến với người ngoài mình cảm thấy dễ chịu hơn vì người ta đối xử lịch sự, ở trong nhà đôi khi không lịch sự. Đây là điểm mà các bậc cha mẹ để ý nè: phải xây dựng cái không khí trong gia đình nó có cái lịch sự và thương yêu để kéo con cái mình giữ ở lại gia đình, đừng để cho các con mình vì trong nhà đối xử nhau không lịch sự cho nó chạy ra bên ngoài nó bị người dưng lừa. Người Phật tử phải hướng cái tình thương yêu về cha mẹ và anh em mình trước, rồi hướng về tình thương yêu đất nước, tình thương yêu nhân loại, thương yêu tất cả chúng sinh, thương yêu thiên nhiên, thương yêu rừng cây. Lớn lên cứ đấu tranh thành lập những cái câu lạc bộ,
[36:57]những cái hội đoàn để bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ rừng. Rừng bây giờ bị tàn phá quá đáng rồi, con người ta đang đi tới cái tận thế vì rừng bị tàn phá. Thì lớp trẻ, tụi con ráng mà có cái trách nhiệm, ráng mà có cái tâm nguyện, một cái chí nguyện sau này mình sẽ thành lập những cái nhóm, những đội, những đoàn để bảo vệ rừng, vân vân, kêu gọi bảo vệ rừng. Có những cái tình cảm cao thượng, chớ đừng có mải mê mà hướng về cái tình thương yêu nam nữ vì nó chỉ đau khổ thôi. Như Đức Phật nói: "Ái dục và ích kỷ là nguyên nhân của đau khổ." Cái công thức đó nó tuyệt đối đúng và người Phật tử phải lần lần hoá giải cái điều đó.
[37:37]Có lần tôi gặp một vị thầy, thầy này rất là giỏi, ông đang bàn với tôi về cái nghi thức làm lễ thành hôn trong chùa. Ông đi học ở nước ngoài về, thế ông mới nói rằng: mình phải thành lập một cái nghi thức về lễ thành hôn, vì trước giờ cũng có vài cái nghi thức mà chắc là ông cũng cho là chưa có hoàn chỉnh hay sao nên ông muốn soạn ra. Thì khi mà đọc cái nghi thức mà ổng đưa tôi đọc thì tôi đọc tôi thấy là cái hạnh phúc và tình thương yêu của hai vợ chồng rất là mạnh, thề nguyền chung thủy nọ kia suốt đời đó, tôi mới hỏi vì sao ông làm vậy, ông nói rằng cái người Phật tử đó có hai hạng: một cái hạng là có thể từ từ trở thành người xuất gia
[38:22]thì cái người đó phải xây dựng họ cái lý thuyết, cái sự tu hành giải thoát; còn một hạng không thể xuất gia và sống đời vợ chồng thì phải xây dựng một cái gia đình rất là hạnh phúc. Tôi mới nói rằng: không phải như vậy. Cái tình thương yêu bản chất của nó là rất ích kỷ, mà ích kỷ luôn luôn là nguyên nhân của đau khổ, đó là công thức tuyệt đối đúng của Đức Phật. Mà cứ càng cho họ buộc họ phải thương nhau chừng nào, họ sẽ làm khổ nhau chừng nấy. Bởi đủ thứ điều trên cuộc đời, nội cái ghen không là muốn chết rồi. Phải mà ông chồng mà dữ, bà vợ ghen mà bả nhúc nhích đi là không được, mà bả bực quá cự lại rồi cái ổng cũng cự lại thế là tùm lum chuyện à.
[39:06]Như có cái cô Phật tử đó vậy, cô thích đi chùa, thích nghe pháp nhưng mà không ra khỏi cửa được với ông chồng, mặc dầu là cũng lớn tuổi rồi, cũng con cái rồi lớn hết trơn rồi. Không biết sao ổng chồng ổng thương, ổng ghen kỳ lạ, cổ không tu được mà cổ cũng bực bội. Thích đi chùa rủ ổng đi chùa thì ổng hổng chịu đi, rủ ổng cũng không tin lắm, mà vợ theo Phật thì không cấm nhưng mà sợ vợ đi ra có người khác, ái tình. Cái tình thương yêu là ích kỷ, với có một cái câu nữa người ta nói là, không biết là mấy cô ngồi dưới kia có nhớ không: "Yêu nhau không phải là nhìn nhau, mà là... mà là sao? Mà là gì?
[39:48]Mà là cùng nhìn về một hướng." Chắc mấy cụ còn nhớ ha?
[39:54]Đúng vậy, yêu nhau không phải là ngồi nhìn nhau, mà là cùng nhìn về một hướng. Nên là người Phật tử khi mà thành hôn, quý thầy làm lễ, làm lễ trong chùa, không phải là chỉ dặn họ, dạy họ thương yêu nhau bằng tất cả tấm lòng, bằng tất cả con tim là đủ, không phải. Chính cái điều đó sau này họ sẽ làm khổ nhau. Mà chỉ dạy họ cùng nhìn về Phật pháp, cùng nhìn, cùng hướng đến tình thương yêu chúng sinh, thương yêu nhân loại. Như vậy đó mà họ sẽ sống hạnh phúc. Như vậy mà họ sẽ sống hạnh phúc. Thì tôi mới nói với thầy đó rằng, như cái kinh nghiệm của tôi, nghe nói cái kinh nghiệm của tôi là tưởng là nghĩ bậy đó.
[40:33]Kinh nghiệm của tôi nghĩa là, tôi thấy những cặp vợ chồng như vậy, tôi không có khuyến khích họ thương nhau say đắm, mà khuyến khích cả hai cùng giải tỏa bớt tình thương yêu riêng tư để hướng về Phật pháp. Vậy mà những gia đình đó bắt đầu hạnh phúc lại. Họ tưởng như họ đang giận nhau, không còn hạnh phúc nữa, thấy họ đang giận nhau cũng chả thèm khuyên họ thương nhau lại, mà chỉ khuyên họ cùng hướng về Phật pháp tu hành. Đi tu một cái, tự nhiên hạnh phúc gắn bó lại liền. Nên tôi kể cái điều đó, tôi góp ý với thầy đó vậy. Và tôi khuyên là cái nghi thức của ông nên thay đổi, thay đổi để sau này mà cái người Phật tử đến chùa làm
[41:12]lễ thì họ mới hiểu được rằng là ngày hôm nay là không phải là kết thúc của một cuộc tình, không phải là cái trang cuối của một tình yêu, mà là trang đầu tiên của một cuộc sống mới, là xây dựng cái tình yêu đôi lứa chung với cái tình thương yêu nhân loại. Do đó người Phật tử mình vậy á, phải hướng cái tình cảm mình, tình yêu của mình về những cái đối tượng cao thượng hơn. Ở đây quý Phật tử chắc có thỉnh thoảng xem những cuốn phim mà về những cái đại hội quốc tế mà có các siêu sao đến trình diễn đó, có xem không? Lâu lâu ví dụ như Lobo qua đây trình diễn, rồi cái Michael Learns to Rock này kia nọ đó tới trình diễn có đi coi không?
[41:58]Dạ không? Giá vé hơi mắc á, nhưng mà có nhiều người cũng xông cửa vô đại. Rồi lúc mà ở trên á, người ca sĩ đang hát thì ở dưới này làm cái gì? Hử? Cái cảnh quay lại là gì? Họ cuồng nhiệt reo hò, hát theo rồi quơ tay quơ chân. Nhìn thấy buồn cười quá à, ta nhìn ta thấy buồn cười. Ở đây nè, bây giờ hỏi quý Phật tử nha. Khi mà thấy người ta nhảy múa reo hò, cái mình nhảy múa reo hò theo, và một người không nhảy múa reo hò, không thích cái điều đó, thì giữa hai cái đó cái người nào là người trưởng thành hơn? Cái người trầm tĩnh là phải trưởng thành hơn, phải không? Hôm qua cái cặp vợ chồng mà tôi nói đó,
[42:44]cái cặp vợ chồng đó, họ kể về một đứa con họ mới 9 tuổi. Nghe đứa trẻ này tôi ngạc nhiên. Tôi không hiểu đây là cái người nào mà trở lại với trần gian. Khi mà đi vào nhà thương, có cái ông đó ổng bị tai nạn, cụt hai cái tay, cụt hai cái chân và gương mặt cháy nám đen thui. Nhưng mấy người lớn mình nhìn thấy là giật... dội ngược chạy ra liền. Vậy mà đứa bé mới 9 tuổi chạy đến ôm người ta, hôn và khóc. Nói: "Con người như vậy rồi làm sao sống được? Ai sẽ cho ổng ăn?" Đứa bé lạ lùng như vậy. Rồi khi mà dắt về Việt Nam, cái bà nội bị lở loét, chắc bị bị bệnh gì đó, nó đến nó ôm, nó hôn, nó rờ những vết thương, nó hỏi thăm nội nó từng chút từng chút.
[43:25]Tôi không hiểu đứa bé này làm sao, lạ lùng. Mà khi gặp một người mù thì nó khóc, nó hỏi cha mẹ nó: "Ủa rồi họ không nhìn thấy được thế giới, họ không nhìn, họ không biết được ai thương yêu họ, họ không thấy được thế giới rồi làm sao họ sống?" Mới 9 tuổi, tôi không hiểu tại sao nó có thể đặt mình vào cái vị trí người khác. Rồi khi mà nó thấy những cái ca nhạc mà nhảy múa nó nói: "Đó là lũ điên, lũ điên." Nó con nít mà tự nhiên vừa mới trưởng thành như vậy, tôi không hiểu tại sao. Thì lúc đó tôi mới nói với cái anh chị như thế này: Tuổi trẻ á, thì trong cái cơ cấu tâm sinh lý cần cái hiếu động, cần cái hoạt động.
[44:01]Cho nên trong tâm lý của trẻ rất hiếu động, vì nó cần hoạt động để trưởng thành, để lớn, để phát triển cơ thể. Đó là lý do tại sao đứa trẻ ngồi không yên. Ngồi không yên thích chạy lăng quăng làm này làm kia vì tụi nó hiếu động. Bạo lực thì cũng sai. Đó là cái cái kiềm chế. Mà khi nó lớn lên chút xíu, bắt đầu nó mười mấy tuổi, nó mười mấy tuổi phải chuẩn bị cho nó những cái loại giải trí mà có cái gì nó sâu sắc, trầm tĩnh, cân đối lại là vừa, cân đối lại là vừa. Cân đối cho đến chừng hai mươi mấy, ba mươi mấy nó bắt đầu biến thành một người trầm tĩnh thực sự. Còn lúc mười mấy tuổi mà không chuẩn bị cho nó
[44:41]thì nó cứ hiếu động miết, hiếu động miết. Đến khi mà lớn một chút, bộ não của chúng sẽ bị tổn hại. Và cái trường hợp mà đứa bé mà nghe kể á thì tôi ngạc nhiên là nó mới 9 tuổi mà nó đã có cái trầm tĩnh của người lớn. Thì đứa bé này tương lai cũng là người đặc biệt.
[45:02]Chúng ta có nghe nói về những cái hooligan của Anh quốc trong bóng đá? Chắc người trẻ trẻ chứ mấy cụ già nhiều khi không quan tâm đâu. Nghĩa là họ là những cái cổ động viên của bóng đá. Rồi để mà cổ động cho đội mình, vân vân, họ làm việc thái quá. Họ đánh nhau, họ đập phá. Có những lần họ họ ép người ta dồn vào sát cái khán đài và đã sáu, bảy chục người chết, nằm lăn ra đó chết, mấy chục người đó. Ra ngoài đường thì đập phá, la hét, thậm chí là cởi trần cởi truồng chạy nhông nhông, đủ trò hết. Và chúng ta thấy là tại sao nó xuất hiện những con người như vậy? Nó không phải tư cách con người. Mà cũng vậy, bởi vì họ không được chuẩn bị những
[45:45]cái loại giải trí trầm tĩnh, sâu sắc. Ví dụ như nghệ thuật cắm hoa, hay là thưởng thức một bài thơ, lắng nghe một bài nhạc không lời, những cái nó sâu sắc như vậy họ không được chuẩn bị. Họ chỉ được kích động những trò giải trí quá hiếu động. Và tư cách họ lớn một chút họ hư hỏng luôn, hư hỏng luôn. Nó có một loại nhạc mà rất khó thưởng thức là loại nhạc giao hưởng, là nhạc đại hòa tấu. Một cái ban nhạc của họ cần cả trăm cái nhạc cụ, mấy trăm nhạc cụ, mấy trăm cái nhạc công. Nội cái dàn mà vĩ cầm là mấy chục người, rồi không có trống nha, mấy cái dàn nhạc đó là không có trống. Lúc đó là ít ai có trình độ nghe nhạc đó lắm.
[46:27]Có lần tôi hỏi ông thầy đó, ổng chuyên làm về nhạc, tôi hỏi thì ổng nói rằng: "Trình độ của tôi là nghe nhạc giao hưởng." Nghĩa là nói như vậy là khẳng định cái trình độ mình rất là sâu sắc. Vì trong cái loại nhạc giao hưởng, nhạc hòa tấu á, nó vô số những âm thanh chi chít chi chít ở trỏng á, từng ly từng tí, từng ly từng tí, mà người ngồi lắng nghe được từng chút nhỏ, những cái nó nó pha với nhau từng chút từng chút mà vẫn nghe được nó, thưởng thức được nó rất là khó. Người Việt Nam mình ít có biết nghe, chỉ có người nào giỏi mới nghe luôn, rất hiếm. Vậy mà cái điều tôi ngạc nhiên lại ở các nước Tây phương,
[47:01]nhất là thế hệ trước, người ta đi nghe nhạc hòa tấu là một chuyện bình thường. Qua cái điều đó tôi nghĩ rằng là cái trình độ người Tây phương họ cao hơn mình. Cái tâm hồn họ, trình độ thưởng thức của họ cao hơn mình. Hồi mà còn học tiếng Anh, hồi lúc nhỏ á, nói: "Hôm nay bạn đi đâu?", những câu nói: "Hôm nay tôi đi đến một cuộc hòa tấu." Hồi nhỏ đâu biết. Lớn lên khi tôi học nhạc nhiều rồi tôi mới hiểu cái trình độ quá cao họ mới thưởng thức được nhạc hòa tấu, nhạc giao hưởng. Chứ còn bình thường mình chỉ thích nghe nhạc có lời, có anh em gì rõ ràng ở trỏng á, còn cái nhạc không lời không hiểu nổi.
[47:40]Mà người ta cần cái sâu sắc như vậy, nên bậc cha mẹ phải hiểu một chút, phải đi trước một chút để hướng dẫn con mình, đừng để cho chúng nó chạy theo những cái giải trí bên ngoài, phải biết. Như những ban nhạc ở nước ngoài gửi về trong nước á, nó có những cái màn mà các ca sĩ vừa hát vừa nhảy á. Quý Phật tử có xem rồi chứ hả? Có xem chưa? Hát rành sáu câu, ngồi ở Gia Bổng, Hương Ngơi gì đó làm sáu câu. Chính cái người hát đó họ cũng nhảy nhảy nhảy nhảy, rồi chung quanh họ rất nhiều người cũng nhảy nhảy nhảy nhảy. Quý Phật tử coi rồi thấy không? Rồi có cái cô gì bả ca hát lát rồi từ từ bả cởi hết cái áo của bả ra dần dần dần dần.
[48:19]Thì có một lần á, hồi lúc đó là tôi đi tu lâu lắm rồi tôi mới về nhà, cái lúc đó thấy nó mở ra, tôi mới đứng trố mắt tôi nhìn. Tôi hỏi: "Đây là người Việt Nam hả?" Mấy đứa em nó: "Dạ Việt Nam, giờ mốt đó thầy ơi, giờ nó vậy đó." Tôi không hiểu nổi, lúc đó tôi lắc đầu thôi. Mà những cái loại hình như vậy, cái âm nhạc thì nó sâu sắc lắm, nhưng mà vì sợ người ta coi nhàm chán, cái họ cài thêm những cái màn trình diễn hấp dẫn, công phu như vậy. Mà lúc chiếu về phía khán giả thì cũng nhiều người lớn tuổi xem mà cũng thích thú lắm. Những cái điều đó nó xa rời cái văn hóa Á Đông mình, xa rời mà làm cho người ta trở nên hiếu động.
[48:59]Trong khi cái văn hóa Á Đông mình cái hay là càng lớn tuổi người ta càng đi sâu về cái chiều sâu tâm hồn, sự trầm lắng. Ở đây quý Phật tử có tập cái Thái Cực Quyền không? Có tập Thái Cực Quyền không? Mấy cụ già già nè. Không tập à? Chắc có người tập mà ít ha. Thái Cực Quyền á, bài quyền á, mà quý Phật tử đã thấy người ta tập chưa? Thấy chưa? Cái động tác nó làm sao? Động tác nó cực kỳ chậm, phải không? Đó, đó là biểu hiện cái sâu sắc đó. Con người mà giữ được cái tay chân mình vận động chầm chậm là họ làm chủ được tâm và thân của mình rất là nhiều. À ở đây quý Phật tử đã xem những cái màn trình diễn của Michael Jackson chưa kìa?
[49:44]Hử? Có chưa? Ông là ca sĩ nổi tiếng nhất nhì thế giới, thì có một lần tôi xem, tôi nghe nói tôi mở tôi xem, thì tôi thấy cái này. Ông có cái tư tưởng rất là lớn, những cái tư tưởng về kêu gọi người ta bảo vệ thương yêu trẻ em trên thế giới. Một cái dàn trình diễn không biết bao nhiêu là những đứa trẻ đứng ở đó cùng trình diễn theo, hoặc là những cái bài mà Heal the world hoặc là We are the world, chúng ta là thế giới, thế giới này là chung đó, làm lành lại cái vết thương của thế giới. Cái tư tưởng ông rất là lớn. Có lẽ vì vậy mà mọi người thương mến ông là vậy, bởi vì cái tâm ông nghĩ tới cả cái thế giới này.
[50:31]Rồi có một cái cái màn trình diễn thôi, thấy một con beo nó bò đi, cũng màn trình diễn của ông á, thấy nó bò lững thững lững thững ra cái tự nhiên nó đứng lên thành một con người là hình Michael Jackson. Này chắc quý Phật tử có coi rồi, coi chưa? Đứng lên thành Michael Jackson, thì bắt đầu ổng nhảy lên ổng đập phá, ổng đập bể kiếng xe hơi, đập bể kiếng cửa hàng, ổng hò hét rồi vậy đó. Rồi trình diễn những cái màn giật kỳ lạ lắm. Rồi cái tự nhiên cái bò xuống biến thành con beo á, bò đi mất. Cái màn trình diễn ngắn như vậy. Thì tôi mới xem cái đó tôi nói ông này tư tưởng ổng hay. Trong cái màn trình diễn ngắn này ổng cho mọi người biết rằng,
[51:10]trong thâm sâu của mỗi con người có cái bản năng của thú vật. Ổng nói như vậy. Mà ổng làm bằng cái hình ảnh của ổng á, con beo biến thành ổng, trình diễn đập phá một lát cái biến thành con beo bò đi mất. Đó là ổng nói cho mọi người biết rằng, thâm sâu trong bản năng con người có cái tính thú nằm ở trong đó. Tại vì cái bài mà ổng trình diễn trong lúc mà con beo hiện hiện thành người là hai cái: bạo lực và tình dục. Đập phá rồi dữ dội, rồi vuốt những chỗ mà rờ những chỗ mà không đáng để rờ phải không? Tức là biểu thị con người bị hai cái đó. Và giống như ổng cảnh báo con người hãy hiểu cái điều đó, hãy hiểu rằng trong thâm sâu con người
[51:47]mình có một con thú nó nằm ngủ yên ở trỏng. Và mình phải khống chế nó. Nếu mà mình chìu theo nó mình sẽ làm những công việc của thú vật. Và mình phải làm con người, nghĩa là vượt lên trên cái bản năng đó để sống có lý trí. Như gần đây chúng ta nghe những vụ án mà cưỡng dâm trẻ em á, quý Phật tử có nghe không? Gần đây nè, có mấy cái vụ xử, như ở cái vùng mà gần với tôi, vừa mới xử mà không biết là xử được mấy tháng không theo dõi, có ông đó cưỡng dâm một đứa bé mới hai mươi tám tháng tuổi... Rồi bóp cổ nó chết luôn. Những cái điều đó là chúng ta đã làm con thú. Mặc dù mang cái hình thức con người nhưng mà sự thật đã làm con thú.
[52:31]Mà vì sao như vậy? Hỏi ra đều là những người họ xem những phim tầm bậy tầm bạ rồi bị kích động, không học được cái đạo lý của thánh hiền mà chỉ mải mê đi tìm những cái phim tầm bậy tầm bạ mà coi. Chính ra cái xã hội rất cần đạo đức, cần tôn giáo. Mà đạo Phật là một cái liều thuốc vô cùng quý giá. Nhưng mà một á là quý thầy quý cô mình hoạt động còn yếu quá, nên không đủ sức đem đạo đức này lan toả vào trong cái xã hội. Thứ hai là các Phật tử mình cũng vậy, tu hành theo đạo Phật mà cũng tiêu cực quá, phần mình tu rồi chỉ biết phần mình, không chịu cực chịu khổ đem cái đạo Phật mà mình đã biết được hiểu được, đem lan truyền vào trong cuộc đời để kềm giữ lại.
[53:19]Cho nên cho nên đạo đức mới đổ vỡ. Mình thấy người ta tội lỗi nhưng mình phải trách mình trước. Trách mình là mình đã không đóng góp gì được, không đem gì được cái đạo đức cho xã hội này. Rồi làm mới có những con người tội lỗi như vậy. Và chúng ta thấy cái ảnh hưởng của giải trí như vậy, nên trong cái đoạn phim ngắn á, trong cái đoạn phim ngắn đó là Michael Jackson ổng cảnh báo con người hãy cẩn thận với chính mình, với chính mình, đừng bao giờ tin mình đã là người tốt. Ngay cả quý Phật tử cũng vậy. Mình là người biết đạo Phật, thọ trì năm giới cấm, đọc kinh, đừng tưởng mình đã là người tốt. Vì con thú, cái con beo nó còn nằm ngủ yên trong lòng
[54:01]mình, không biết lúc nào mình chồm dậy mình cắn người ta, không biết mình làm những điều bậy bạ gì. Trong cuộc đời cũng nói cái câu bảy mươi chưa gọi là chưa gọi là lành. Đó, chúng ta phải cẩn thận điều đó.
[54:17]Người Phật tử mình phải có những cách giải trí, bây giờ hỏi quý Phật tử nha, quý Phật tử nghe nãy giờ, cũng như là trong cuộc sống vừa qua, trong bao nhiêu năm tháng từ lúc mình biết đạo, theo quý Phật tử thì có cái gì, có việc gì mà quý Phật tử xem nó là niềm vui, xem nó là giải trí, làm không biết chán là cái gì? Hử?
[54:44]Trong những năm tháng qua đã từng sống, đã từng tu hành thì quý Phật tử tự nhận xét coi, cái công việc gì mà mình có thể xem đó là một niềm vui? Một cái việc làm tự nguyện không bắt buộc, khi mình làm những việc đó mình cảm thấy rất là vui? Hử? Nghe băng thuyết pháp? Rồi cũng tốt. Gì nữa? Gì nữa?
[55:12]Niệm Phật thấy mình vui, cũng được. Rồi gì nữa? Hả? Làm việc từ thiện. Rất đúng, rất đúng, rất là đúng. Không có gì hạnh phúc bằng làm việc từ thiện hết. Quý Phật tử mà có những người nào mà chưa làm, hãy chịu khó đi làm việc từ thiện, rồi sẽ thấy cái niềm vui đến với mình rất là mạnh, nó vượt hơn tất cả những trò giải trí khác. Cái người mà siêng làm việc từ thiện rồi, tự nhiên họ coi nhẹ mấy cái trò giải trí khác, và không có cái gì vui bằng làm việc từ thiện. Như có người tổ chức nấu cơm tặng cho những người bệnh nhân nghèo ở trong các bệnh viện, có người thì đi quyên góp quần áo, tiền bạc này nọ để đi đến những cái nơi trại
[55:58]cùi, trại mồ côi, những vùng nghèo, vân vân. Rồi có những người đi vận động các học bổng để cho các học sinh, sinh viên nghèo. Họ đi làm như vậy mà nó có cái niềm vui nó thúc đẩy bên trong, không hiểu được. Tự họ họ không thấy họ vui đâu. Mà nhìn vô thấy họ giống như lăn tăn lo lắng, nhưng mà mình vẫn thấy điều họ vui, và họ có cái vui mà họ vẫn không biết được. Cái vui đó rất là lạ, cái vui rất là lạ, cái vui của những người làm được việc từ thiện. Quý Phật tử thường thường nhìn lên tượng Phật thì chúng ta thường hay nhận xét cái điều gì nơi cái gương mặt của Đức Phật? Cái điều gì? Cái sự bình an, phải không?
[56:42]Và cái nụ cười nụ cười nhẹ nhàng phảng phất trên môi, đúng không? Đức Phật luôn luôn có cái nụ cười nhẹ nhàng phảng phất trên môi. Gương mặt của Người rất là trầm tĩnh, bình an, nhưng mà luôn luôn có cái nụ cười đó. Cái nụ cười đó biểu lộ cái gì?
[57:04]Biểu lộ cái gì? Biểu lộ sự an lạc trong nội tâm. Rất đúng, rất đúng. Biểu lộ sự an lạc trong nội tâm. Nhưng cái an lạc nội tâm đó ở đâu có?
[57:18]Từ vô lượng kiếp hy sinh vì chúng sinh và tu tập thiền định, phải không? Đó, vô lượng kiếp nên ngày hôm nay Ngài thành Phật, luôn luôn trên môi Ngài phảng phất một nụ cười. Cái nụ cười tuy rất nhẹ, nhưng đó là kết quả của vô lượng kiếp tu hành và làm việc thiện. Bây giờ mình muốn được an lạc, vui như Đức Phật thì mình làm cái gì? Mình làm cái gì? Mình sẽ bắt chước cười như Đức Phật, đúng không? Đúng không? Nghĩa là từ đây mình muốn được an lạc, mình lúc nào trên môi cũng ráng nở một nụ cười, đúng không?
[57:58]Không, phải không? Vì đó chỉ là sự gượng gạo, giả dối thôi. Cái an lạc nó phải xuất phát từ cái công phu của mình. Cái công phu đó là gì? Là cái cả một đời sống của mình hy sinh cho mọi người và lúc nào cũng an trú trong thiền định. Đó, hai cái đó đó nó làm thành được sự an lạc, chứ không phải bắt chước cái nụ cười của Đức Phật mà để gọi là chứng tỏ rằng mình đã tu được an lạc. Mà cứ càng đi tìm cái an lạc cho mình thì cái an lạc nó sẽ sẽ rời khỏi mình. Cái gì khác muốn tìm thì có, chứ riêng cái hạnh phúc của mình mà mình càng tìm thì càng để vụt mất nó. Tại sao? Ai hiểu được điều này? Cái gì chúng ta cố tìm thì sẽ được, nhưng mà riêng cái hạnh
[58:51]phúc cho mình mà mình càng cố tìm thì sẽ càng đánh mất nó.
[58:58]Ai hiểu được tại sao kỳ lạ như vậy? Đúng, đúng. Sao kỳ? Có con người nào thông minh như vậy kìa? Đúng là vì cái vị kỷ á. Cái hạnh phúc của mình mà mình cố đi tìm, tức là mình là con người ích kỷ. Mà như đạo Phật nói, ích kỷ là nguyên nhân của của đau khổ. Do đó, cái hạnh phúc của mình mà mình càng cố tìm thì mình sẽ càng bắn mất nó, hạnh phúc sẽ cáo, đau khổ sẽ kéo tới. Do đó, chúng ta sống trên đời đừng quan tâm tới hạnh phúc của mình mà chỉ nên quan tâm tới tới hạnh phúc của của mọi người. Mình không quan tâm tới hạnh phúc của mình nữa, vậy đó mà cuộc đời mình tràn ngập niềm vui. Vậy mà tràn ngập niềm vui.
[59:46]Do đó, người Phật tử mình có một cái giải trí tuyệt vời vừa là tìm được niềm vui, vừa tích lũy được cái công đức, đó là làm việc từ thiện. Nên chúng ta cứ cố gắng giết thì giờ bằng cách làm việc từ thiện, hãy tìm tới những người nào cần, những người nào thiếu, hãy nằm đêm mà vắt chân, vắt tay lên trán suy nghĩ: Nơi nào người cần? Việc mình có thể làm được việc gì để làm hết sức mình để giúp đỡ người khác? Và cái việc này thì dù là tuổi trẻ hiếu động hay là người lớn trầm tĩnh cũng đều có thể làm được hết. Như cái tuổi trẻ hiếu động thì cũng cố gắng mình làm những việc mà bằng tay chân để giúp đỡ người khác hơn.
[1:00:33]Còn người lớn tuổi cũng vậy, cũng bằng lời khuyên lơn, cái sự vận động vật chất để giúp đỡ những người nghèo khổ, vân vân, nhiều cái như vậy.
[1:00:43]Như vậy, khi mà nghe tới chỗ này, quý Phật tử có cảm thấy rằng từ đây về sau mình sẽ cố gắng làm việc từ thiện nhiều hơn cho cuộc đời nó vui? Nên suy nghĩ điều này, nên cố gắng, nên phát tâm về điều này, phải làm thật nhiều. Chứ sống trên đời mà sống cho mình, tìm những cái niềm vui cho mình hả, không có đến đâu. Cuối cùng về già chỉ là sự đau khổ thôi. Hễ mình mưu cầu cái gì cho mình thì cái sự đau khổ nó chực chờ. Còn chính mình quên mình đi, vậy mà hạnh phúc sẽ tràn ngập. Cái thứ hai nữa mà người Phật tử mình có được trong cái việc giải trí là thiền định, là thiền định. Không có gì hạnh phúc bằng tâm mình được nhiếp vào trong an tịnh.
[1:01:32]Đây là hạnh phúc tối thượng. Đây là hạnh phúc tối thượng. Cái điều này, lời nói không diễn tả được. Thường á, thì chúng ta tưởng vui là cái gì? Là cái cảm xúc dâng lên trong lòng mình khi mình được tiền bạc giàu có nè, được thương yêu nè, được người ta khen ngợi, được những cái thành công mong muốn, mình cho cái lúc vui đó là hạnh phúc. Vậy, mà nếu quý Phật tử tu tập thiền định hoặc là niệm Phật, nhiếp tâm được vào định thì mới chợt hiểu ra rằng những cái niềm vui trước bây giờ chỉ là trò trẻ con, những điều hư ảo, không thật, mà cái nội tâm an định mới thật là một cái hạnh phúc không có gì so sánh được.
[1:02:21]Không một trò vui thế gian nào có thể so sánh được với cái an lạc hạnh phúc của thiền định. Người mà đã biết ngồi thiền mà tâm có nhiếp được thì họ sẽ ghiền giống như người ta ghiền ma túy, y hệt vậy, y hệt như người ghiền ma túy. Một ngày mà không ngồi thiền không thể nào chịu nổi, như thấy thiếu, thấy vắng cái gì á, rồi sẽ bị dật. Cái người mà ngồi thiền mà không ngồi, cái ngày đó bỏ không ngồi là sẽ bị vật. Đó. Cái này thì nói không được. Nơi đây thường thường quý Phật tử có ngồi thiền không? Có không? Có niệm Phật không? Có. Niệm Phật cũng là thiền định. Niệm Phật cũng là thiền định, nhưng mà mỗi cái pháp môn nó
[1:03:06]khác nhau, nhưng đều làm cho chúng ta nhiếp tâm lại. Cái yếu chỉ của niệm Phật là nhiếp tâm bằng cái ý niệm tôn kính Phật.
[1:03:18]Còn cái hơi thở là nhiếp tâm bằng cái chú ý vào hơi thở ra vào. Còn cái trí Bát-nhã này là nhiếp tâm bằng cách thấy các pháp này là không có thật. Đó, mỗi cái pháp môn nó đều khác nhau, nhưng mà trong đó cái người niệm Phật là chắc ăn nhất. Vì khi mình niệm Phật mình luôn luôn có cái ý niệm tôn kính Phật, mà mình nhiếp tâm vào trong cái tôn kính Phật, người này phước vô lượng vô biên, phước lớn.
[1:03:47]Hôm nay chúng ta không có thì giờ để nói phân tích về các pháp môn, nhưng mà chỉ có cái là người Phật tử chúng ta có cái hai cái giải trí lớn là kiếm chuyện để làm việc từ thiện, và thứ hai là những lúc không có chuyện gì làm thì quay lại, quay lại ngồi thiền. Niệm Phật cũng là ngồi thiền á, nói chung là như vậy, chúng ta có hai cái đó. Và có cái thứ ba nữa mà mình phải nói nếu không nói ra thì Thầy trụ trì ổng giận là phải đi chùa tụng kinh và thọ Bát quan Bát quan trai. Đó, cũng là một cái giải trí cho vui. Gặp nhau lâu ngày gặp nhau mà đông vui như vậy thì nó cũng vui lắm, nói chuyện này chuyện kia cũng vui.
[1:04:27]Có những lúc mà nói bất đồng giận nhau lát hết giận cũng vui, ví dụ vậy. Chúng ta thấy đó cái niềm vui là bắt nguồn từ đời sống vị tha thì nó sẽ là vui. Còn những cái giải trí tuy nó làm cái thích thú gì đó mà không bền và nhiều khi nó là những cái giải trí độc hại nữa. Cờ tướng hay là bài bạc gì tôi thấy cẩn thận hết. Một cái giải trí nữa là cái sinh hoạt cộng đồng. Sinh hoạt cộng đồng cũng là một cái giải trí. Con người ta trong cái thâm sâu mình sợ cô độc, rất sợ cô độc và rất thích được đông vui. Đó cũng là một cái bản năng tự nhiên nha, đó là một bản năng tự nhiên đó. Cái người mà ẩn sĩ tu hành mà tìm nơi vắng vẻ để mà nhiếp tâm được thì người
[1:05:16]này vượt qua được cái bản năng này, họ có cái niềm vui của thiền định. Còn như chúng ta bình thường thì ai cũng sợ cô độc, sợ cô đơn. Cô độc và cô đơn khác nhau. Cô độc là mình ở nơi vắng vẻ chung quanh không có ai, còn cô đơn là có khi mình sống giữa chung với mọi người mà không ai thương mình, hiểu mình hết thì gọi là cô đơn. Ở đây thì chúng ta ngồi đây thì không ai cô độc hết vì mình đang ở đông người, nhưng mà có thể chúng ta bị cô đơn. Chúng ta bị cô đơn vì không ai hiểu và thương mình hết, ví dụ như tôi vậy đó, là như vậy. Tuy nhiên là khi mà chúng ta tập họp đông đảo như vậy thì chúng ta phải biết lựa bạn mà chơi, lựa bạn, tránh những bạn bè xấu.
[1:06:00]Những cái hội đoàn sa đọa là không nên. Ở bên nước ngoài họ có những cái câu lạc bộ, có nhiều loại câu lạc bộ, có những câu lạc bộ để họp lại để bảo vệ thú vật, có những câu lạc bộ họp lại để mà nghiên cứu cái gì, nhưng cũng có những câu lạc bộ cực kỳ đồi trụy, cực kỳ đồi trụy. Nhưng Việt Nam chúng ta thì không đến nỗi. Và như vậy cái sinh hoạt thanh thiếu niên Phật tử là rất cần thiết, rất cần thiết cho trẻ.
[1:06:27]Chứ các trẻ đến chùa thì không phải lúc nào cũng vào tụng kinh hoài như vậy được, hoặc là ngồi nghe pháp hoài trẻ sẽ chán. Ngồi mà nghe pháp mà ngồi lâu cả mấy tiếng đồng hồ như vậy phải là con người rất trưởng thành, rất trầm tĩnh, rất sâu sắc mới ngồi nghe pháp một cách bình yên như vậy. Ngồi mà không ngáp nè, không ngủ nè, không dòm ra ngoài, vân vân, là những người rất giỏi chứ không phải là đơn giản. Còn những lớp trẻ khó lắm, những người trẻ mà chưa có trưởng thành không ngồi được như vậy lâu đâu. Lũ trẻ thích hoạt động, và như vậy các thầy, các cô ở các chùa phải tổ chức, phải tổ chức những cái sinh hoạt cộng đồng cho thanh thiếu niên Phật tử nha.
[1:07:07]Mà chùa chúng ta đã có cái tổ chức gì? Gia Đình Phật Tử. Và đó là một cái tổ chức rất là tốt và rất cần thiết, vì trẻ có được bạn bè tốt như vậy nó đỡ trụy lạc. Còn chúng ta thấy những đứa trẻ mà bị ma túy nè, đi ăn cướp mà họ bắt lại là con nhà giàu nhưng mà toàn chơi với bạn bè hư hỏng. Như có một cái nhóm mà hút khi công an ập vào bắt thì có cả trai cả gái, tụi nó rủ rê chơi với nhau rồi bắt đầu dùng ma túy rồi sa đọa luôn không ra cái gì hết. Dĩ nhiên là mấy đứa con gái đó thì hư hết rồi, chả có gì để nói. Chúng ta thấy chọn bạn cho trẻ rất là quan trọng. Và chính chúng ta cũng vậy, những người Phật tử mình vậy cũng phải biết lựa
[1:07:55]bạn, mà nên chọn bạn những người cùng chí hướng với mình là những người biết đạo, biết ăn chay, niệm Phật, biết làm việc từ thiện để kết bạn, chứ đừng có kết bạn với những người bên ngoài, những người ăn nhậu. Ví dụ như các ông vậy đó, mình biết đi chùa rồi thì lần lần tránh những người mà họ không thể chuyển hóa họ được, mình không khuyên họ tu được mà thấy họ là người ăn chơi thì thôi nên tránh. Còn nếu người nào khuyên được thì mình khuyên họ để đi theo cái hướng đi của mình, là như vậy. Rồi các bà cũng vậy. Các bà thường thường có cái gì ta? Cũng rầy lắm. Tôi chỉ biết rủ mấy bà đánh bài tứ sắc tới nói hoài mấy bà ghét.
[1:08:34]thường thường mấy bà thì ít hư hơn mấy ông phải không? Cũng đỡ cái đó, thường thường mấy bà ít hư hơn mấy ông. Con thì con học cũng không được rộng cho nhiều cho nên là không biết
[1:08:49]để thầy chỉ cho như là bên hội từ thiện ở bên đạo Phật mình ấy thì có hay không ạ? Đạo Phật mình cũng có nhiều cái hội từ thiện như hội từ thiện của từng thành hội hay của báo Giác Ngộ hay của từng chùa. Hầu hết như là mỗi chùa đều là một cái cơ sở từ thiện cái đa phần như vậy. Chứ trừ trường hợp một số quý thầy, quý cô quá thụ động thôi, không mới lo làm việc chứ đa phần là mỗi chùa đều cơ sở từ thiện. Ví dụ như thầy trụ trì mình ổng cũng hay đi bố thí nơi này, đi cúng nơi kia vậy. Có nhiều chùa cũng hoạt động như vậy thì quý Phật tử mình cũng có thể trao đổi với thầy trụ trì ha. Ví dụ mình thấy việc gì cần làm mình đến nói với thầy
[1:09:32]để thầy tổ chức cho nó lớn ra cho nó vững vàng. Vì thầy thì ổng ổng là người có uy tín, ổng nói cho nhiều người cùng nghe, mình trao đổi với thầy thì sẽ làm được nhiều việc từ thiện. Chúng ta siêng năng như vậy. Dạ. Dạ. Dạ đúng rồi. Thì quý Phật tử mình cũng tổ chức để mà đi thăm quý thầy, quý cô mà bệnh ở nhà thương không ai chăm sóc, ví dụ vậy. Rồi lâu lâu cái nơi nào mà nghèo đó, mình biết được thì mình cũng nói với thầy để tổ chức giúp đỡ, những cái đó rất là vui. Dạ, ví dụ như tôi cũng nghèo lắm nè. Bây giờ chúng ta nói sơ sơ về một số trò giải trí một chút mình nhận định chút xíu. Bây giờ mình nhận định chút xíu cho vui vài cái. Ví dụ như cái đánh bài.
[1:10:16]Ở đây quý Phật tử biết đánh bài không? Chắc cũng biết ha. Đánh bài thường là may rủi, may rủi và ăn thua. Trong đó người ta thích thú vì cái cảm giác hồi hộp, hồi hộp khi mà chờ bốc cái lá bài lên để rồi biết mình thắng hay thua. Mà tại sao hồi hộp? Vì do cái lòng tham lam. Hễ mình thắng là mình được một số tiền, thua mình mất số tiền. Nên vì mình hồi hộp giữa cái thắng và cái thua, mất mát đó, giữa cái mất mát của mình và được và mất á nên cái hồi hộp và người ta thích cái cảm giác hồi hộp đó. Cái người mà họ thích cảm giác hồi hộp đó nó thích mà thích lâu ngày luôn thì nó thành thuộc loại gì?
[1:10:56]Loại ghiền cờ bạc. Mà có những người họ mê cái cảm giác, mê cảm giác mà hồi hộp trước khi bốc cái lá bài lên, lâu dần thành ghiền luôn. Ở ngoài kia đó, quý Phật tử mình trẻ trẻ trai trai ngoài kia rồi có thích cảm giác đó không? Hử? Nên ráng đừng có thích cái cảm giác mà hồi hộp trước khi bốc cái lá bài lên. Còn cái đánh cờ, đánh cờ tướng thì cái tính chất nó là gì? Là đấu trí, phải không? Nó là đấu trí ví dụ như là cờ tướng đi. Mình đi từng quân cờ mình đoán được bên đối phương họ sẽ đi cái gì và mình phải đi cách nào để thắng họ. Thì cái đấu trí đó nó hay hay dở?
[1:11:39]Có khi người ta xem cái đấu cờ là một môn thể thao của não thì cũng không sai, não cần vận động cũng không có sai giống như trẻ cần phải học, điều đó không có sai. Tuy nhiên, tuy nhiên mình mất thì giờ vì cái bàn cờ thì đúng là mình cũng thuộc loại một cái tội, một cái lỗi như nãy chúng ta nói, quá mất thì giờ vì nó. Rồi đời sau sẽ không còn phước nữa. Cái người Phật tử mình cũng thôi cái cờ nó cũng nghỉ luôn, kiếm chuyện lo làm việc từ thiện. Trẻ thì cần đi học, mình cần về trí óc nữa mình đọc kinh sách, vân vân vậy đó. Mà nếu đầu óc mình quá thông minh đi thì mình bắt đầu mình viết sách luôn, viết sách cho người khác đọc thử coi như thế nào.
[1:12:24]Chứ còn mà để thì giờ đi đấu cờ rồi cái ăn thua một vài điếu thuốc lặt vặt mất thì giờ rất là phí, người Phật tử không nên phí phạm như vậy. Âm nhạc. Âm nhạc thì có nhiều loại thì chúng ta có quyền thưởng thức. Chắc là tại tôi mê nhạc nên tôi cũng khuyến khích thưởng thức. Chúng ta nên thưởng thức những loại nhạc nhẹ mà có những tính cách đạo lý, đừng có đi nhiều về các loại nhạc tình cảm đôi lứa nữa, mấy đứa con nít này nè. Cái gì gì đó mà Lam Trường, Lam Triếc gì đó thôi cũng bớt đi. Nên để ý tới bài nhạc mà quê hương là chùm khế ngọt đó, cho em trèo hái mỗi ngày, những bài nhạc như vậy nó dễ
[1:13:04]thương hơn, nó cần thiết cho cuộc sống hơn. Hội họa. Hội họa vậy thì khó thưởng ngoạn lắm. Thường một bức tranh treo chúng ta chỉ nhìn cái phớt tổng quát thôi, chỉ có người biết hội họa họ mới thưởng thức từng cái chấm, phết rất nhỏ để thấy được cái hay của nó và có những cái ý nghĩ sâu sắc ngó trong đó, cái hội họa này khó. Mà văn hóa của Phật giáo thì dính líu tới hội họa rất là nhiều về mỹ thuật á. Chùa chiền cũng phải xây cho đẹp, tượng Phật phải tạc cho đẹp, rồi những cảnh chư Thiên, chư Bồ tát này nọ vẫn phải vẽ cho đẹp. Cái gọi chung là mỹ thuật á, mỹ thuật rất là cần, cả cái cắm hoa này cũng là mỹ thuật.
[1:13:46]Bên người Nhật trong cái thời trước đây đó, chứ bây giờ thì Nhật thì hết rồi, họ có những cái đạo, gọi là những nghệ thuật mà họ tôn thờ cực độ đến nỗi thành cái đạo luôn. Ví dụ như uống trà mà họ tôn thờ cái nghệ thuật uống trà đến nỗi thành trà đạo. Hễ đạo là đã được quá tôn thờ xem là thiêng liêng. Rồi hoa, họ xem là hoa hoa đạo. Tức là cắm hoa mà cái người cắm hoa nó như là một thiền sư vậy đó. Ngồi tâm hồn an tĩnh, cắm từng cánh hoa nó có thần, nhìn vào cánh hoa mình thấy như là cả một cái đạo lý toát lên vậy, nhưng cuộc sống bừng bừng trỗi dậy. Ví dụ như họ gởi gắm trong cái hoa đó một cái sự trầm
[1:14:27]tĩnh, họ cắm mình nhìn vào cái lọ hoa đó mình cảm thấy như một cái gì nó thanh thang, hoang vắng. Còn họ muốn cho nó chứng tỏ cái ý nghĩa là cuộc sống đang khởi dậy giữa địa cầu, họ cắm một cái vài cành hoa mình nhìn vào mình thấy như đang bừng bừng sự sống xuất hiện. Cái đạo, cái ý nghĩa họ gởi vào trong những cái lọ hoa rất là độc đáo, nhưng có những bậc thầy coi như là những thiền sư vậy. Những cái nghệ thuật rất là sâu sắc mà làm cho tâm hồn người ta thật là cao cả hơn. Nhưng bây giờ thì người Nhật đang xa rời dần những cái giá trị đó, họ đang đổ vỡ và quả báo mà đi đến cái kinh tế cũng đổ.
[1:15:06]Bây giờ tới một cái nghệ thuật đó là võ thuật. Võ thuật thì thuộc loại gì?
[1:15:14]Dữ hay hiền? Võ thuật. Thật ra tôi là người bênh vực võ thuật vì tôi mê lắm. Mê không biết tại sao, mình thì hiền lành chẳng bao giờ đánh lộn gì với ai nhưng mà tôi vẫn có cái đam mê về võ thuật mà không hiểu tại sao, không lý giải được. Tôi chỉ biết quơ quào vài ba thế nhưng mà tôi cũng bắt đệ tử trên núi tập hết, dĩ nhiên là không có giỏi tại tôi có giỏi đâu nhưng mà tôi vẫn thích. Thích vì tôi nghĩ chắc là tôi bị say mê bởi cái nghệ thuật, nghệ thuật của cử động thân thể. Ở đây quý Phật tử có xem phim võ thuật phải không? Của Thành Long rồi đó, của là Lý Liên Kiệt rồi đó có coi chưa? Chắc có coi.
[1:15:57]Họ đánh đánh nhưng biết là đánh giả nhưng mê cái nghệ thuật của tạo thành những cử động của thân thể, xem nó như một cái thể thao và như một nghệ thuật tạo hình. Tuy nhiên nếu không khéo thì võ thuật sẽ trở thành cái môn giải trí của bạo lực, như là các trận võ đài rất là tàn bạo, nhất là đánh boxing. Có những màn đánh boxing xong người ta chết luôn hoặc chấn thương sọ não, tàn phế suốt đời luôn. Và người ta xử sự với nhau như một con thú. Mà nếu người Phật tử mình mà xem những cái đó mà có cái thích thú là mình cũng sẽ bị nghiệp, bị nghiệp. Ở đây có ai thích coi đá gà không? Chắc là không ha?
[1:16:35]Mà cũng là cái tốt, chứ mình xem cái đá gà mà mình thích nè, xem đấu đài mà mình thích có nghĩa là cái hiếu thắng, cái tàn bạo trong tâm mình có lẽ vẫn còn nên mấy cái điều đó cẩn thận. Bây giờ qua tới bóng đá. Bóng đá một tháng vừa qua mà nghe mọi người mất ăn mất ngủ vậy đó. Mấy cô trẻ trẻ dưới kia có thích coi bóng đá không? Hử? Có không? Thật ra đầu tiên họ chỉ là cái thể thao, người ta cần một chút hơn thua trong thể thao để tạo sự hứng thú vì đó là bản năng con người. Con người ta thích chiến thắng, thích hơn người khác mà khi mình thắng người khác chút mình vui mừng. Nhưng chút chút thôi, vừa đủ thôi thì được.
[1:17:23]Nhưng mà khi mà bóng đá nâng cấp độ lên thành gọi là gắn cái danh dự của đất nước vào trong đó thì vấn đề nó không còn đơn giản, không còn là những chuyện hơn thua bình thường nữa mà trở thành nghiêm trọng, trở thành chiến tranh thực sự. Bóng đá đã trở thành chiến tranh thế giới lần thứ ba. Và chúng ta thấy cái sự cuồng nhiệt, cái đam mê của họ nó đã đi quá xa cái tinh thần văn hóa, nghệ thuật và thể thao. Lúc đó người ta hơn thua, cá độ ăn thua, tàn bạo, đập phá, hò hét, la hò vân vân. Những cái đó nó đã đi quá xa và người Phật tử mình cũng phải cẩn thận. Nghĩa là nó đã bước khỏi cái tính thể thao khi
[1:18:06]mà cái sự hơn thua quá cuồng nhiệt như vậy. Cái hấp dẫn của nó là gì? Là cái mặt bằng trò chơi rất là rộng, đông người phối hợp. Đó, cái đội hình phối hợp mặt bằng rộng. Nhưng mà cái cuồng nhiệt quá đáng đã thành cái bệnh hoạn. Phải nói rằng cái sự hâm mộ bóng đá đã trở thành cái bệnh hoạn, cho nên người Phật tử mình phải tỉnh táo khi mà theo dõi bóng đá. Ở đây các cô mình theo dõi hả? Có đứng lên la la không? Có không? Hả? Mấy đứa nhỏ nhỏ này con nè. Mình nhận xét qua vài cái như du lịch. Nghĩa là có những lúc người ta thích đi chơi, đi ra khỏi cái nơi ở mình về một nơi xa hơn, một nơi lạ hơn.
[1:18:49]À trong tâm của người ta có một cái thích thú là đi về nơi mình lạ mắt, đó là cái nhu cầu du lịch cũng là một cái làm cho người ta thích thú, vui. Nhưng mà đừng có làm mất thì giờ và mất tiền bạc quá rồi cũng tổn phước. Vừa chừng thôi, để dành tiền để làm những điều khác có ích lợi hơn. Bây giờ chúng ta nói về ma túy chút.
[1:19:13]Nó là một cái chất tạo khoái cảm. Trong cơ thể chúng ta tự nó có một cái chất tạo khoái cảm thiên nhiên. Ví dụ như khi mà chúng ta bị mệt mỏi, bị đau đớn vì vận động thì tự động trong cơ thể nó tiết ra một loại ma túy, ma túy của cơ thể làm cho chúng ta bớt đau đớn, dịu dàng lại. Đó là cái thiên nhiên. Nhưng mà rồi người ta đã tìm ra được cái loại ở bên ngoài đưa vào, không phải là ma túy nội sinh mà là cái ma túy bên ngoài đưa vào. Khi mà ma túy bên ngoài nó đưa vào thì nó tạo cái khoái cảm lập tức mà rất là mạnh. Cái ma túy bên ngoài nó đi vào nó làm việc thì ma túy bên trong mình nó không làm việc nữa.
[1:19:57]Tức là những cái chất endorphin á, gọi là chất endorphin trong cơ thể mình nó ngừng hoạt động, ngừng tiết ra. Thì lúc đó, cái người mà bị nghiện ma túy rồi á, khi mà không có thuốc, mà cái endorphin trong cơ thể nó cũng không tiết ra luôn, thì bắt đầu những khớp xương, khớp tay, khớp chân đau đớn, vật vã, con người mất quân bình, gọi là bị vật thuốc á. Đáng lẽ họ chịu đau đi, họ đừng có đưa ma túy bên ngoài vào nữa thì cơ thể từ từ nó sản xuất trở lại, người đó sẽ không bị nghiền, gọi là cai được. Nhưng mà người ta đã không đủ can đảm, không đủ can đảm chịu đựng những cái đau đớn và người ta phải đưa tiếp tục ma túy bên ngoài vào để làm giảm
[1:20:41]cái cơn đau đó và người ta cứ bị như vậy, bị lôi kéo vào đó luôn. Gọi là ma ma lực của nó. Thì đây nếu cái người mà họ dũng mãnh chịu đựng cơn đau á, không đưa ma túy bên ngoài vào thì tự cơ thể sẽ sản xuất cái endorphin trở lại. Mặc dù nó có thể trễ, nó tùy thời gian lâu mau, nó có thể trễ 3 ngày sau nó mới tự sản xuất trở lại được, hoặc là 5 ngày sau hay 10 ngày sau nó mới bắt đầu sản xuất trở lại thì lần lần cơ thể mình về chịu bình thường lại như mọi người. Nhưng mà trong 5, 10 ngày đó mà cơ thể nó chưa sản xuất mà mình cũng không đưa bên ngoài vào thì vô cùng đau đớn, mọi cái hoạt động nó hỗn loạn hết á.
[1:21:23]Phải là người can đảm phi thường mới có thể cai thuốc được. Mà tại sao xảy ra tình trạng? Là vì chúng ta đã hưởng thụ những cái niềm vui ích kỷ, những cái lạc thú ích kỷ thì phải bị bù trừ trở lại, là phải chịu đau khổ để bù lại. Đó là cái nguyên tắc của ma túy mà cái khốc liệt nó như thế này. Vì để có tiền mua ma túy, người ta đã phải làm tất cả những chuyện ác độc, tàn bạo, giết cả người thân của mình, gọi là đi giết người, cướp của, lừa gạt đủ thứ chuyện, làm sao cấp tốc để giải quyết cái cơn ghiền ma túy. Cái đau lòng hiện nay là ma túy nó tràn ngập khắp trong xã hội, không kiểm soát được, không kiểm soát được.
[1:22:05]Mà bây giờ mình đi ra ngoài đường, mình nhìn người chứ không biết là ai ghiền, ai không nữa vì nó tràn lan khắp nơi hết, không biết đâu mà mò. Thấy một đứa trẻ vừa mới hiền lành mấy ngày trước, qua ngày hôm sau nghe tin là đã là người đã nghiện ma túy, không biết được. Đây là một cuộc đấu tranh, đấu tranh giữa cái lành mạnh và cái sa đọa rất là gay gắt. Mà ai có bổn phận phải đấu tranh? Ai có bổn phận phải đấu tranh? Phải công an không? Tất cả mọi người, mà nhất là những người Phật tử chúng ta. Những người Phật tử, những người đệ tử Phật là những người có tinh thần trách nhiệm. Người đệ tử Phật phải là người có tinh thần trách nhiệm rất cao đối với xã hội.
[1:22:48]Chúng ta đừng nghĩ người đệ tử Phật là người thích tìm nơi hoang vắng, yên tĩnh để tu tâm mình nha, hiểu như vậy hết sức sai lầm. Phải hiểu rằng người đệ tử Phật là người có cuộc sống vị tha cho tất cả mọi người. Và như vậy họ là người vô cùng có trách nhiệm đối với cuộc đời này. Nghĩa là thấy cái sai phải biết đấu tranh, thấy cái thiện phải biết bảo vệ chứ không được thờ ơ. Nếu mà người Phật tử thờ ơ là người không hiểu nhân quả. Nghĩa là sao? Nghĩa là khi chúng ta thấy những cái điều ác nó xảy ra trước mắt mà mình không làm gì hết để mà chống lại thì quả báo kiếp sau là sẽ bị mù mắt á. Nếu mình nghe nói tới một cái thiện đang bị đe dọa
[1:23:37]mà mình không làm gì hết để bảo vệ cái thiện, kiếp sau mình sẽ bị điếc. Nếu mình thấy một người nghĩa là cô thế bị hiếp đáp mà mình không dám lên tiếng nói để bênh vực, kiếp sau mình phải bị câm. Cái nhân quả là vậy, cho nên người Phật tử sống trên đời không được làm bậy và cũng không được làm biếng. Hễ mà thấy cái chuyện cần làm mà không làm, kiếp sau mắc quả báo chết luôn. Do đó người đệ tử Phật phải có cuộc đời sống hết sức năng nổ, vị tha và hết sức là vất vả, năng nổ chứ không có sống nhàn nhàn được. Người hiểu đạo không được sống nhàn nhàn, phải xăn tay áo, xăn chân lên mà chạy đi làm công
[1:24:22]việc, làm những cái gì có lợi cho cuộc đời. Và nhất là hiện nay đó, cái đấu tranh chống lại cái ác là cái rất gay gắt. Đi ra ngoài đường thấy rác thì phải? Không biết có chịu không? Nói miệng vậy chứ không biết tan lát thấy có lượm không? Nghĩa là trước nhà mình cái rác quăng nè, mình chịu khó bước ra mình lượm, mình lượm rần rần mấy cái đường đó làm cho sạch đường phố, làm cứ đi lượm rác thì đừng có sợ mắc cỡ. Quý Phật tử mà ở trong xóm trong làng của mình á mà thấy rác thấy đồ chịu khó mình xách túi đi lượm, đừng có đợi cái người quét đường tội nghiệp người ta, mình cứ đi lượm trước. Mà hễ có ai chê cười, nói tại ông thầy chùa ổng
[1:24:59]kêu tui làm, hễ mắc cỡ tui chịu, có sao đâu. Rồi còn những thấy những cái bất thiện như ma túy, hoặc là mại dâm hay là cướp giật thì tìm cách vận động đấu tranh báo làm sao để dẹp đi những cái điều đó. Vừa thuyết phục, vừa giáo dục những người có thể giáo dục, mà đồng thời phải thưa trình những cái người mà mình không thể giáo dục. Góp tay góp chân làm cho cái cuộc sống này nó sạch sẽ hơn. Đó là trách nhiệm của người Phật tử. Một cái vấn đề giải trí nữa mà thuộc loại là là không biết kêu nên kết luận là lành mạnh hay không lành mạnh là tình dục. Cái tình dục rất là khủng khiếp, vì nó là bản năng nơi mỗi con người.
[1:25:36]Nó là bản năng nơi mỗi con người, gọi là bản năng tự nhiên á. Đến nỗi Đức Phật của chúng ta phải thị hiện là có gia đình rồi mới đi tu. Nên nó là bản năng hết sức tự nhiên, và khi lớn lên mọi người đều phải trải qua cái đời sống vợ chồng, trừ một vài trường hợp là người ta tự nguyện sống độc thân ở vậy nuôi heo, hoặc là những người mà không gặp lại cái người duyên tiền kiếp, cho nên không có thành lập gia đình được, hoặc là cái người đó thất tình hay thất vọng gì rồi đi tu thì những người đó không lập gia đình. Nhưng mà đừng tưởng như vậy đã yên, cái bản năng tính dục trong mỗi con người vẫn còn nguyên, vẫn còn nguyên.
[1:26:22]Và nếu có cái hoàn cảnh gì nó có thể phát khởi, phát khởi mình không biết cái chuyện gì xảy ra sau đó. Do đó, người Phật tử mình phải có cái thái độ đối với vấn đề tình dục. Nên trong giới, trong kinh thì Phật cũng khuyên cái người xuất gia thì phải đoạn hẳn, đoạn hẳn cái dâm dục vì đó là giới luật. Còn người tại gia thì phải chừng mực, phải sinh hoạt chừng mực như vậy. Và phải có nhiều cái đạo lý ràng buộc trong điều đó. Còn cái tuổi trẻ thì không được lộn xộn, tuyệt không được lộn xộn, vân vân, lấy nhiều cái trong đó. Có một lần tôi gặp một người Ý ở trên chiếc xe ngồi nói chuyện với anh. Thì anh cũng hiểu sơ sơ về đạo Phật, anh mới hỏi tôi chớ:
[1:27:11]"Tôi nghe nói là trong đạo Phật nói rằng ái là nguyên nhân của đau khổ, nói vậy. Nhưng mà sao tôi thấy không phải vậy? Nhưng tôi thấy tôi có một người yêu, chúng tôi yêu nhau và rất hạnh phúc. Nên tôi không hiểu là là sao? Tôi thì cũng kính Đức Phật lắm, tôi cũng tin là Đức Phật nói chắc không có sai. Nhưng mà sao qua kinh nghiệm bản thân tôi thấy không phải vậy?". Thì lúc đó, ngồi trên chiếc xe mà không biết làm sao mà giải thích, cũng khổ ghê. Vì cái ngôn ngữ của mình mà nói cho nó sâu, mình nhiều khi không đủ từ, thì tôi mới nói thế này. Là ở đây không có phải nếu mà đứng trên cái quan điểm chúng ta thì mình cho
[1:27:48]rằng cái tình thương yêu, tình yêu đôi lứa là đau khổ thì không có cơ sở. Nhưng mà ở đây chúng ta so sánh, so sánh thế này, ví dụ như một người mà có 10 đồng thì họ thấy họ hạnh phúc hơn cái người có 1 đồng, phải không? Nhưng mà có người đó họ có một triệu đồng thì họ thấy cái 10 đồng nó có đáng kể nữa không? Có không? Không đáng kể nữa. Mà lúc đó họ thấy cái 10 đồng nó là một cái gì gọi là nghèo nữa, đau khổ nữa. Họ thấy một triệu đồng là hạnh phúc thì họ thấy cái 10 đồng nó không phải là hạnh phúc như người kia nghĩ mà đó là đau khổ, là nghèo, là thiếu thốn. Phải không? Đó là thiếu thốn chứ không phải là hạnh phúc, là nghèo là giàu có.
[1:28:31]Thì cũng vậy, thì ở mức độ của người phàm phu chúng ta thì xem cái tình yêu, tình dục đó là hạnh phúc, là khoái lạc, là lạc thú. Nhưng mà với những bậc thánh, khi mà tâm họ nhập được định rồi thì họ thấy cái lạc thú của tình dục đúng là đau khổ, là bất an, là sự đày đọa, là sự ràng buộc. Hoặc là với những người mà họ thích đi làm việc từ thiện, sống cả cuộc đời hy sinh, vị tha vì những người khác thì họ xem cái việc mà cái...