[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nay là lần thứ hai chúng tôi về lại chùa Từ Vân, thăm thầy trụ trì, thăm đại chúng và có dịp để phụ tổ chức cái khóa tu và nói chuyện đạo lý với Phật tử.
[0:30]Hôm nay thì ta trao đổi với nhau cái đề tài nó hơi hơi khó nghe một chút, nên mọi người cố gắng lắng lòng. Cái này một loại lý luận nó hơi cao, nên ta khó nghe. Cái đề tài là: "Sự mâu thuẫn cơ bản giữa khoa học và tôn giáo". Đề tài này hơi có tính tri thức, nên mọi người lắng lòng.
[0:57]Theo như bây giờ chúng ta biết á, ta cứ nghĩ rằng là khoa học và tôn giáo là những điều trái ngược nhau. Tôn giáo thì có nghi thức, có thờ cúng, có thần linh, có thần thánh, có cái thế giới gì siêu hình ở trên cao, có những cõi địa ngục để mà trừng phạt những kẻ ác, vân vân. Còn khoa học thì không có những chuyện đó. Khoa học á thì không có những nghi thức, không có thần linh, không có sự thờ cúng, mà có thí nghiệm, có tính toán.
[1:33]Và cả hai bên, ai cũng có những cái tín đồ của mình. Thì có những người họ theo khoa học, tin vào khoa học và không tin vào tôn giáo. Và có những người họ tin vào tôn giáo và chấp nhận khoa học, nhưng cũng xem khoa học chỉ là một cái gì nho nhỏ thôi, còn tôn giáo mới là cái chân lý tột cùng cao hơn khoa học. Và cả hai bên đều có những người ủng hộ đi theo, tin tưởng cuồng nhiệt. Và thế giới này nó là sự nhập nhằng, sự phân hóa. Thế giới này là sự nhập nhằng, sự phân hóa giữa hai cái thế lực đang cạnh tranh nhau dữ dội. Vào khoảng thế kỷ thứ 18, 19, 20, tức là ba thế kỷ vừa rồi, thì người ta có nghĩ rằng có lẽ khoa học sẽ chiến thắng, khoa học sẽ chiến thắng.
[2:22]Vì khoa học là làm cái gì cũng có tính toán, có thử nghiệm, nên nó rất là chắc chắn, không ai bác được. Cho nên từ từ rồi con người sẽ quên tôn giáo, xa lánh, quên tôn giáo và chỉ còn có khoa học mà thôi. Và thậm chí người ta dựng những bộ phim du hành vũ trụ để người ta có một chiếc phi thuyền từ trái đất bay đi qua tới hành tinh này, hành tinh kia, gặp hết những thần thánh mà mọi người thờ ở trong trái đất từ xưa. Và những thần thánh đó cũng tầm thường như con người. Họ có khả năng hơn, nhưng rồi cũng tham, sân, si đầy rẫy. Thậm chí có những cái bộ phim khoa học giả tưởng mà họ họ hạ thấp giá trị của thần linh xuống
[3:06]như con người hoặc tầm thường như con người, cũng đầy tham, sân, si như vậy. Nên khoảng ba thế kỷ vừa qua, người ta đã tin rằng khoa học cuối cùng sẽ chiến thắng. Nhưng không hiểu sao, đến cuối thế kỷ thứ 20, chuẩn bị bước sang thế kỷ thứ 21 thì con người chợt thay đổi quan điểm và cho rằng thế kỷ 21 này là thế kỷ của tôn giáo, của tâm linh, mà đặc biệt là sự phát triển mạnh của đạo Phật. Nhiều cái quan điểm nổi lên như vậy và người ta tin rằng là là có có lý do xác đáng để suy nghĩ như thế. Mà ai tiên tri điều đó cũng thật là chính xác, vì những năm gần đây, từ cuối thế kỷ 20 cho đến đầu thế kỷ 21 thì các tôn giáo nổi lên truyền đạo ồ ạt,
[4:04]tranh giành quần chúng, tranh giành tín đồ dữ dội. Và khoa học vẫn cứ phát triển. Những điện thoại đời mới cứ xuất hiện, xe hơi đời mới cứ xuất hiện, những máy móc mới tối tân cứ xuất hiện, phát minh mới cứ xuất hiện, nhưng khoa học phát triển thì kệ khoa học, tôn giáo vẫn cứ phát triển ồ ạt và con người ta cứ ngả dần, ngả dần sang tôn giáo. Nghĩa là dù người đó có tin tưởng vào khoa học, có ứng dụng kỹ thuật của khoa học, nhưng rồi cái trái tim của họ vẫn hướng về một tín ngưỡng nào đó. Thậm chí có những tôn giáo cuồng tín, cuồng bạo, họ sử dụng phương tiện khoa khoa học để họ truyền đạo và giết chóc luôn nữa. Ừ.
[4:49]Ví dụ một cái thiết bị điều khiển bom từ xa, đó là của khoa học, nhưng họ dùng cái thiết bị điều khiển bom từ xa đó để họ khủng bố, mà cái khủng bố đó gọi là họ lên tiếng nói của tôn giáo của họ. Nghĩa là tôn giáo của họ ngoài cái việc nói bằng giáo lý, họ còn nói bằng bom đạn, lạ như vậy. Tức là ta thấy khoa học có tiến thì tiến, nhưng mà niềm tin con người vẫn là một cái gì bí ẩn, vẫn là một cái gì bí ẩn mà lý trí không chen vô được, khoa học không chen vô được. Thần thánh trong vô hình không hiểu tại sao người ta cứ tin, cứ tin, không lý giải được. Nên hôm nay sẵn cái khóa tu này chúng ta nói về cái đề tài
[5:32]rất là khó nghe, rất là nóng bỏng, rất là khó chịu để trao đổi với nhau một chút, cho chúng ta có một cái khái niệm để chúng ta nhìn vào tương lai sắp tới và cũng biết mình nên suy nghĩ như thế nào. Và gặp người khác có cái lý luận về khoa học, về tôn giáo thì ta cũng biết rõ hết mọi điều nó như thế và ta có cái lý luận của mình, ta có cái cách nói của mình để giúp cho những bạn bè xung quanh mình đứng vững hơn, hiểu rõ hơn. Hôm nay mục tiêu của ta là là như vậy. Khoa học và tôn giáo thì giống nhau ở chỗ là cùng có những kết luận được nhiều người công nhận. Đầu đầu tiên là đây là điểm giống nhau,
[6:17]rồi một lát ta sẽ nói những điểm khác nhau. Cùng có những điểm kết luận được mọi người công nhận.
[6:26]Ví dụ như là khoa học nói rằng: sau khi nhiều tính toán, thí nghiệm, đo đạc thì họ kết luận rằng là các vạn vật khi mà có khối lượng thì sẽ hút lấy lẫn nhau. Đó là kết luận của khoa học, mà đầu tiên từ ông Newton. Câu chuyện kể rằng, có một truyền thuyết kể rằng khi ông nằm dưới gốc cây táo thì chợt có một trái táo nó rụng xuống đầu ổng cái "bộp".
[6:58]Thì với bao nhiêu con người khác, cái chuyện mà táo rụng trúng đầu mình hay là trái dừa rớt xuống đầu mình thì chuyện bình thường, tại nó chín là nó phải rụng, người ta cứ nghĩ rụng là vì tự nhiên. Nhưng với một cái cái đầu óc của một bác học thiên tài thì ổng lại nghĩ ngược lại. Ổng nói: "Ủa, sao nó đứt khỏi cuống, nó rụng, nó không rớt lên trời mà nó lại rớt trúng cái đầu tui?" Ổng hỏi: "Tại sao?" Và chính cái "tại sao" này ổng đã mở ra cả một khoa học lớn lao cho thế giới. Đi đến nhiều cái kết luận mà dựa vào cái tính toán của Newton sau này ta mới phóng phi thuyền lên không gian, ta bay theo những quỹ đạo thế nào,
[7:34]ta đi theo con đường thế nào, ta biết là hành tinh nào nó sẽ chuyển động ra sao, quỹ đạo nó sẽ lúc này nó tròn, lúc nào nó méo ra sao, cái khối thiên thạch nào sẽ đâm vô trái đất hoặc là đi sẽ cách trái đất bao nhiêu xa, tính ra hết. Cũng nhờ cái trái táo rớt lên đầu ổng mà ổng lại có cái nghĩ ngược lại: "Tại sao nó không rớt lên trời giùm tui mà nó rớt trúng cái đầu tui cái bộp?" Chỉ có thắc mắc đó thôi mà bây giờ ta biết được đường đi của các hành tinh trong vũ trụ, ta tính toán được đường đi của phi thuyền đi vào không gian, dễ sợ như vậy, từ cái suy nghĩ "tại sao" đó thôi. Và ổng kết luận ra rằng là trái đất nó hút cái cái trái táo rớt xuống.
[8:11]Nhưng mà tại sao trái đất nó hút cái trái táo rớt xuống? Thì ổng biết rằng là như vậy giữa vũ trụ này, giữa cái khối vật này, cái khối vật kia nó có cái sức hút lẫn nhau. Mà sức hút đó mạnh hay yếu tùy theo cái khối lượng đó nó nặng hay nhẹ. Hễ mà nó nặng thì cái sức hút nó lẫn nhau càng mạnh, mà nó nhẹ thì nó hút nhau rất là yếu. Ví dụ như hai người ngồi gần nhau, ta có cái hút lẫn nhau, nhưng mà trong tính toán, cái sức hút đó rất là yếu nên ta không ngả vào người nhau. Nhưng mà nếu có một người nào đó siêu nặng, có một người nào đó siêu nặng, ví dụ cái hình dáng thì bằng như ta, nhưng mà cái khối lượng họ nặng gấp 1.000 lần
[8:50]thì khi ta ngồi bên cạnh họ một lát, từ từ ta bị rút vô, dính chặt vào người họ liền. Đó là cái sức hút tự nhiên. Nhưng mà cũng may mắn cho ta là trên đời này không có một người siêu nặng như vậy, không có người siêu nặng. Cho nên cuộc đời ta cứ đi ngang qua nhau mà không ai ngả vào người nhau cả, thế giới này vẫn tiếp tục bình yên là vậy. Chứ còn nếu có một người siêu nặng, họ ngồi ở đâu thì một lát dính cục vô đó, một thành đống người đó hết vì tất cả sẽ bị hút vào. Đó là định luật vạn vật hấp dẫn. Mà định luật vạn vật hấp dẫn này giúp cho ta tính toán được hết đường đi của các hành tinh, các khối thiên thạch trong vũ trụ hết.
[9:26]Thậm chí Einstein sau này dựa vào đó cũng tính toán được đường đi của ánh sáng luôn. Thay vì người ta nói là ánh sáng sẽ đi thẳng, Einstein nói rằng: "Không, ánh sáng khi đi ngang qua một cái khối lượng, một thiên thể nặng, nó sẽ bị hút vô cong một chút xíu." Nó sẽ nên ánh sáng cũng không đi thẳng như tính toán như người ta hiểu ban đầu, mà khi đi tới một khúc nào đó cái nó bị đi ngang gần một cái tinh cầu nào đó, nó sẽ bị hút vô cái nó tạt qua xíu làm nó đi cong lại. Einstein sau này phát triển thêm một bước nữa và cao hơn, mà cũng dựa vào cái căn bản của Newton.
[10:00]Mới ban đầu, người ta tính toán rằng sẽ có nhiều cái thế giới có người ở, có nền văn minh giống như Trái Đất của ta, vì để tạo thành một cái hành tinh có sự sống như thế này, có cây xanh, có khí quyển, có đại dương, có sông nước, có nhiệt độ thế này thì người ta tính ra một phương trình là trong vũ trụ này sẽ có rất nhiều cái hành tinh tương tự như ta. Nên yên tâm, loài người không cô độc giữa vũ trụ, còn có những hành tinh nào đó có sự sống, ừ. Nhưng rồi sau này, gần đây lại một nhà khoa học khác tính toán rằng cực kỳ hiếm để có một một cái hành tinh mà có sự sống như Trái Đất như thế này. Rất hiếm để có một hành tinh mà có bầu khí quyển như thế này,
[10:47]có đại dương như thế này, có cây cối, có nhiệt độ như thế này để cho ta sống. Vì gần nhất ta như một cái Thái Dương hệ này, chín mười cái hành tinh như ta và không hành tinh nào có cái điều kiện sống lý tưởng như thế này, cực kỳ lý tưởng như thế này để ta sống. Ta chỉ nhích ra khỏi vài trăm thước trên trời, ta lạnh cóng chết liền. Ta nhích ra vài cây số, đóng băng chết liền. Tức là chỉ có sát mặt đất này, ta có cái nhiệt độ ấm vừa phải, có dòng nước chảy, có chim bay, à có thú kêu, có lá rơi, có hoa nở, có con người để thương yêu nhau. Còn ta chỉ cần bước lên trên trời khoảng vài kilômét, ta chết liền, không tồn tại sự sống nổi.
[11:29]Và ông tính toán rằng cái điều kiện có được như Trái Đất này cực kỳ hiếm giữa vũ trụ. Ví dụ nói khi mà ta thành lập được cái Thái Dương hệ, thì bay loạn xạ ở trong cái chung quanh của Mặt Trời rất nhiều cái cái khối đất đá, nghĩa là những thiên thạch nó bay bay va đập, đụng nhau, thì nó có thể nó đánh vào trong Trái Đất, phá vỡ Trái Đất, và Trái Đất vĩnh viễn không bao giờ có được sự sống nữa. Nhưng ta có một cái cực kỳ may mắn là có ông Mộc tinh. Mối láng giềng, ta Trái Đất còn cái hành tinh đó là Mộc tinh nó nặng kinh hồn luôn, và trong khi nó quay quanh Mặt Trời, nó hút hết tất cả những cái thiên thạch đó
[12:08]gần về nó hết, tạt ra xa khỏi Trái Đất, thế là những thiên thạch đó không đập vô Trái Đất, mà giữ cho Trái Đất được bình yên, có sự sống, để ngày hôm nay ta đi chùa, ta lễ Phật, ta tu hành, ta thương yêu nhau, vậy. Còn nếu lúc không có một cái ông Mộc tinh bự chần dần, nặng chình chịch, ổng hút hết những cái khối thiên thạch về phía ổng, thì những khối thiên thạch nó đi loạn xạ trong quỹ đạo, nó sẽ đánh vào Trái Đất, và Trái Đất ta ngày hôm nay cũng chỉ là đất, là đá, không có những con người, người thì để tóc, người thì cạo tóc, người thì tụng kinh, người thì niệm Phật như bây giờ, không có gì hết.
[12:44]Cho nên cái may mắn là tự nhiên có ông Mộc tinh xuất hiện để ổng hút hết những thiên thạch về phía ổng, giữ cho Trái Đất được bình yên thì cái tỷ lệ nó cực kỳ hiếm trong vũ trụ này. Cho nên coi chừng ta cô đơn, ta cô đơn trong vũ trụ, chứ không phải nói chơi vậy. Cho nên vì vậy, cái sự sống giữa Trái Đất rất là quý, nhưng mà nhiều người đã không biết quý sự sống Trái Đất này, đã tàn phá Trái Đất này bằng cuộc sống hưởng thụ của mình. Tắm thì tắm cho nhiều nước, dội xà bông thì dội cho cho thối nước luôn, ừ, điện thì xài máy lạnh rồi tối đa, rồi rừng thì phá cho sạch, thì đủ thứ, nghĩa là ta phá hoại quá nhiều mà ta không biết rằng mỗi cái
[13:24]sự hưởng thụ phung phí của ta là ta giết cái sự sống của Trái Đất này, mà phải hiểu cái sự sống trên hành tinh này là cực kỳ quý hiếm giữa vũ trụ. Ta đang ở nơi một hành tinh có sự sống cực kỳ quý hiếm giữa vũ trụ, nghĩa là một tỷ cái hành tinh chưa chắc có một hành tinh có sự sống như ta. Nhưng ta không biết quý, ta không biết quý, ta không biết quý. Ta đang tàn phá bởi cái lối sống sai lầm, vô độ, hưởng thụ, vô ích, phí phạm của mình. Nên đến lúc con người phải nhìn lại, phải học nhiều hơn để bảo vệ sự sống của Trái Đất này, bảo vệ sự sống của nhau và thương yêu cái hành tinh này. Ta phải thương yêu từng cái ngọn gió đi ngang qua mái tóc ta,
[14:06]ta phải thương yêu từng chiếc lá xanh nghĩa là phơ phất trên cái cành. Ta thương yêu từng cái tiếng cười của trẻ thơ, từng cái giọt nắng buổi sớm, từng cái ánh mắt nhòa của người mẹ, vân vân, ta phải thương yêu hết và giữ gìn những điều đó một cách trân trọng, quý hóa. Đó là từ cái trái táo mà rơi bộp xuống đầu Newton mà ta hiểu ra được rất nhiều điều, vì ta biết rằng các vật hút lẫn nhau, đó là cái kết luận của khoa học. Còn của tôn giáo thì cũng vậy, cũng có kết luận. Tôn giáo sau khi thuyết giảng, sau khi kể lể, sau khi thuyết phục, thì kết luận rằng: vạn vật do Thượng Đế tạo ra, à. Cả hai đều nói về vạn vật. Bên khoa học thì nói rằng:
[14:52]vạn vật hút lẫn nhau theo cái khối lượng của mình. Còn tôn giáo thì cũng nói về vạn vật và nói rằng: vạn vật do Thượng Đế tạo ra. Thì sau khi kể lể, thuyết phục đủ thứ hết thì cũng khiến cho nhiều người tin, và tin rằng: à, vạn vật, trời đất, mây gió, trăng sao, con người, con thú đều do Thượng Đế tạo ra. Và có rất nhiều người, rất nhiều người đã tin như vậy, đã tin như vậy. Khoa học thì cũng nói rằng vạn vật hút lẫn nhau và chứng minh, tính toán, thử nghiệm, ứng dụng thành công hết, nên kết luận vạn vật hút lẫn nhau. Và đến ngày nay, cái chân lý đó, nguyên lý đó là không thể nói khác được nữa, và cả thế giới buộc phải chấp nhận, phải tin tưởng khoa học.
[15:39]Và còn tôn giáo thì sau khi kể lể, thuyết giảng thì nói rằng vạn vật do Thượng Đế tạo ra. Ở đây ai tin theo khoa học là vạn vật hấp dẫn lẫn nhau, ai tin giơ tay lên Thầy coi? Trời, có ba người tin hà Trời! Hổng lẽ như không ai biết khoa học hết trơn hả? Thầy hỏi lại coi, ai tin rằng vạn vật hấp dẫn lẫn nhau theo khoa học nói Thầy nghe? Trời ơi, chưa tới phân nửa, hổng lẽ mình ngồi bay trên trời hả? Sở dĩ mình ngồi dính trên mặt đất là vì Trái Đất hút mình, vạn vật hấp dẫn lẫn nhau. Sở dĩ ta bay vòng vòng Mặt Trời bởi vì Mặt Trời và ta hút lẫn nhau. Sở dĩ Mặt Trăng quay quanh mình bởi vì Trái Đất và Mặt Trăng hút lẫn nhau,
[16:21]chứ không Mặt Trăng nó bay đi chỗ khác, nó đâu thèm bay quanh mình, cho nên vạn vật hấp dẫn lẫn nhau, khoa học đã tính toán rất kỹ. Giờ ai tin điều đó giơ tay lên Thầy coi? Rồi, năn nỉ gần chết mới mở thêm được một mớ người á. Thôi được rồi, Trời ơi!
[16:42]Đến thế kỷ này rồi, đó là chân lý gần như tuyệt đối rồi. Trường hợp nào thì vạn vật không hấp dẫn? Trường hợp mình tu đắc đạo á, mình bay vòng vòng lên trên theo ý mình mà Trái Đất không hút mình được nữa thì đó là mình đắc đạo. Còn bình thường thì cái nguyên tắc vật lý là cái vật này hút vật kia, Trái Đất hút ta là một chân lý. Chứ nếu Trái Đất không hút ta thì ta không có ngồi đây nghe Pháp, ta ngồi ở đâu? Ngồi lơ lửng trên mây, ngồi lơ lửng trên mây, vậy nha. Ngồi lơ lửng trên mây đẹp không? Ừ, thấy thì đẹp. Ví dụ Thầy ngồi giảng ở đâu? Thầy cũng ngồi lơ lửng trên trời luôn. Nếu mà Trái Đất không hút mình thì mình ngồi mình nghe
[17:20]Pháp ở lơ lửng, nhưng mà rồi chuyện gì xảy ra? Giá gạo sẽ tăng rất cao. Vì sao vậy? Vì rễ nó không mọc xuống mà nó mọc lên. Tại nó nó đâu dính vô Trái Đất đâu, rễ nó mọc lên thì lúc đó là lúa nó không mọc ra được. Xoài, xoài Úc mà mà bự bằng trái banh của Cam Ranh mình á, nó không ra trái, vì sao? Vì rễ nó không mọc xuống mà mọc lên trời, không có trái xoài nào mọc hết, ra trái. Cho nên những điều ta thấy cao siêu, phi thường cái nó thành ra bất thường. Cho nên vì vậy, ta còn ngồi trên mặt đất thì ta hãy tin là vạn vật hấp dẫn lẫn nhau, nên nãy Thầy hỏi một câu là ai tin là vạn vật hấp dẫn lẫn nhau theo kết luận của khoa học thì hãy đưa tay lên.
[17:58]Năn nỉ gần chết mới được hơn phân nửa đưa tay à. Thế còn mọi người ngồi trên mây hết hả? Cho nên phải hiểu nha, đây là khoa học. Ta già, trẻ, bé, lớn là phải biết chắc là vạn vật hút lẫn nhau, nha, phải tin điều đó. Bây giờ ai tin giơ tay lên lại? Làm ơn giơ hết tay nha, biết sao? Bởi vì người nào mà không giơ tay lên, không tin vạn vật hấp dẫn là người đó không hiểu khoa học, chết liền nha! Thế kỷ này rồi mà không biết điều này là chết à! Thôi để tay xuống. Thì đó là khoa học, giờ qua tới tôn giáo. Có tôn giáo nói rằng là Thượng Đế tạo ra vạn vật. Ai tin điều này giơ tay lên Thầy coi? Ngộ ha, ngồi trong chùa cũng có người tin điều này cũng lạ à, cũng được ba người.
[18:42]Một vài tôn giáo tin rằng Thượng Đế tạo ra tất cả. Một vài tôn giáo, không phải tất cả tôn giáo. Và đặc biệt đạo Phật không tin điều đó. Đạo Phật không tin rằng Thượng Đế tạo ra vạn vật. Cái điều rất là quái lạ là đạo Phật không tin. Vào thời của Đức Phật á thì người ta tin chết tin sống là Thượng Đế tạo ra tất cả. Nhưng đến khi Đức Phật đắc đạo, ngài mới thấy không có Thượng Đế tạo ra tất cả. Và khi ai hỏi Đức Phật là: "Thế vạn vật từ đâu mà có?" Đức Phật trả lời một câu là do nhiều nhân duyên, nhiều điều kiện, nhiều yếu tố quyện lại, hợp lại khi tan khi hoại mà tạo ra vạn vật. Mà vạn vật xuất hiện rồi vạn vật cũng sẽ tan hoại.
[19:34]Nó là vô thường, là thay đổi. Khi nó tan, khi nó hợp, khi nó có, khi nó diệt đều do nhiều nhân duyên, nhiều điều kiện, nhiều yếu tố hợp thành. Đức Phật nói câu đó cách đây 2500 năm và đến ngày hôm nay không một nhà bác học nào dám nói ngược lại Đức Phật. Khoa học càng tiến bộ thì lời Phật nói kiểu đó không bao giờ sai. Đạo Phật ta là như vậy. Nhưng có một số tôn giáo đến giờ phút này vẫn tin sống tin chết rằng là Thượng Đế tạo ra tất cả. Nhiều người tin như vậy. Cho nên là cả hai khái niệm: một bên là khoa học, vạn vật hấp dẫn lẫn nhau, một bên là Thượng Đế tạo ra vạn vật, đều có đông người tin theo,
[20:23]đông người chấp nhận trong cái thế giới loài người hiện nay. Cả hai đều có fan của họ, cả hai đều có tín đồ của họ. Đây là những điều mà ta ta ta nói khác nhau thế này. Đấy, bây giờ ta đang nói về sự khác nhau giữa khoa học và tôn giáo. Bây giờ ta sẽ nói những điểm khác nhau. Cái bài hôm nay rất là khó nghe. Hôm nay khó nghe nên mọi người chịu khó nha. Mà nếu ta nghe được bài này rồi ta cũng nâng cao thêm được cái tri thức của mình, cái đạo lý, cái lý luận của mình. Nên ráng nghe một chút. Cái khác nhau thế này là ví dụ khi ông Newton ổng nói rằng vạn vật hấp dẫn, rồi sau này ông Einstein nói tiếp ra,
[21:01]người ta đòi hỏi phải tính toán, phải thử nghiệm khắt khe, chứ không phải vì nói: "Ồ, ông đó ổng thông minh lắm nha, ổng nói là đúng." Trong khoa học không có chuyện đó. Không có chuyện là nói rằng ông đó ổng quá siêu, ổng quá giỏi nên ổng nói gì cũng đúng, phải chấp nhận. Khoa học là không có chuyện đó. Anh giỏi thì kệ anh. Tôi phải thử nghiệm lại. Cho nên trong cái thuyết tương đối của Einstein vậy, ổng tiên đoán rằng cái ánh sáng từ ngôi sao đó đi đến Trái Đất mình là bị lệch mất mấy độ, ổng ổng bằng tính toán thôi. Ổng nói mà Einstein rất giỏi, người ta quý ổng vô cùng mà người ta không tin.
[21:38]Cho đến cái ngày mà lúc đó có nhật thực giữa Mặt Trời, Mặt Trời nó sẽ bị Mặt Trăng che. Lúc đó ánh Mặt Trời nó không chói thì người ta sẽ nhìn được cái ngôi sao mà ông Einstein ổng nói. Và lúc đó người ta chạy xuống châu Phi, người ta đặt các viễn vọng kính người ta chờ. Đúng là giờ phút đó khi nhật thực nó che bớt cái Mặt Trời, cái viễn vọng kính nó nhìn lên ngôi sao và đúng là tính toán là nó lệch mất mấy độ y chang như Einstein nói luôn. Người ta mới sợ ông Einstein. Chỉ bằng cái đầu, bằng cái cây viết và bút chì, ổng tính toán ra đường đi của ánh sáng trong vũ trụ này. Khiếp đảm như vậy. Lúc đó người ta thêm phần tin tưởng:
[22:15]"Ờ, ông này giỏi." Chứ còn trước đó ổng dù rất giỏi, dù đã được được đạt được giải Nobel, ta vẫn không tin. Cái gì cũng phải thử nghiệm, phải tính toán. Nên cái tính lý trí trong khoa học là cực kỳ cao, không có tình cảm trong đó, không có chuyện tin, không có chuyện tin. Trong khoa học là không có niềm tin, mà khoa học là phải tính toán, thử nghiệm chính xác. Nên những con người mà đi theo khoa học thì cái tính lý trí cực kỳ cao, cực kỳ cao. Còn bây giờ khi bước qua tôn giáo, ngược hẳn lại. Ví dụ nói rằng: "Thượng Đế tạo ra tất cả", có ai thấy Thượng Đế chưa? Có ai thấy được lúc mà Thượng Đế tạo ra tất cả chưa? Không luôn.
[22:58]Nhưng mà hỏi tin không? Thấy tin. Vì tin đó là cái gì? Tin đó là cái gì? Chỉ là tình cảm. Tình cảm niềm tin này thuộc về tình cảm riêng, không hề có lý trí. Tức là hổng có thử nghiệm, không tính toán, không chứng kiến, không chứng minh, không gì hết. Mà có ông nào đó ổng nói nghe hay quá mình tin, rồi tin, không cần thử nghiệm. Giờ cũng không biết nói sao luôn. Mà họ tin rồi mà mình nói ngược lại họ oánh mình chết. À, người ta bảo vệ cái niềm tin mà cái niềm tin đó không hề có lý trí, không hề được kiểm nghiệm, không hề được tính toán, mà người ta cứ tin. Mà ai đi nói ngược lại niềm tin của họ,
[23:37]họ xem là sự xúc phạm, họ có thể chống mình, đánh mình, giết mình. Đến cực độ như vậy. Và điều làm ta rất là lạ là con người tin đến cuồng nhiệt như vậy. Và rõ ràng có hai hạng người: một người sống bằng lý trí, cái gì cũng phải tính toán, thử nghiệm, và một hạng người dễ tin, ai nói gì nghe xuôi xuôi tai cái tin. Và hiện nay cái người mà nói xuôi xuôi tai dễ tin là rất nhiều, ngay cả trong đệ tử Phật của chúng ta cũng vậy. Đức Phật chúng ta nói những điều cực kỳ trí tuệ, nhưng mà ta ra ngoài ta nghe ai đồn bậy bạ ta tin liền. Ví dụ như có người đến nói với ta thế này: "Phật thì hay thiệt, nhưng phải có người sinh ra Phật.
[24:23]Người đó là Địa Mẫu, Phật Mẫu." Mình tin liền. Hổng biết kinh đó ở đâu ra, với ai là người tuyên bố câu xanh dờn đó đầu tiên. Ta không cần điều tra lý lịch cái người mà đầu tiên nói câu đó là ai. Vì cái câu mà Phật Mẫu mà đẻ ra Phật Thích Ca á, câu đó không có trong kinh điển nhà Phật, không có một giáo lý chính thống nào được công nhận. Mà cái người đầu tiên nói câu đó ổng tên gì, ổng tuổi gì, ổng sinh ra ổng đẻ đâu, lý lịch ổng như thế nào, ổng ở tù mấy lần, ổng chưa ở tù, ổng học tới lớp mấy, ổng học lớp 5 hay học lớp 6, mình không biết gì về ổng đó hết. Mà cứ người này đồn rỉ tai rỉ tai người kia. Cái bắt đầu thờ. Cái hỏi:
[24:58]"Thờ ai kỳ vậy? Bữa nay sao chị thờ ai?" "Tôi thờ Phật Mẫu." "Phật Mẫu là ai?" "Phật Mẫu đẻ Phật Thích Ca."
[25:06]Bây giờ vẫn còn có người dễ tin như vậy. Tức là ta không cần kiểm chứng, ta cứ tin, ai nói xuôi xuôi tai là tin. Đây loại người mà chỉ sống bằng niềm tin rất nguy hiểm. Nên ta cần cái lý trí là vậy. Và ta thấy giữa tôn giáo và khoa học khác nhau cái tính lý trí và cái tính tình cảm nha. Nhưng vì vậy ngày hôm nay khi học bài này ta coi lại mình, ta thuộc loại người lý trí hay tình cảm. Và ai nói gì cũng tin liền chấp nhận không cần kiểm tra, mình thuộc loại gì? Tình cảm, dễ tin. Dễ tin. Ví dụ mình nghe đồn nói ông thầy đó, ông thầy đó ổng có phép nữa nha. Bữa tôi lại tôi gặp ổng, ổng dòm tôi một cái,
[25:47]trừng mắt dòm tôi cái, tôi về tôi mua số đề trúng liền. Cái mình tin liền, mình chưa cần kiểm tra. Mình phải đáng lẽ mình phải lại cho ổng dòm cái rồi mình về mua số đề trúng hay không, nhưng mà không kiểm tra, tin liền. Đi đồn: "Ồ, ông đó có phép quá, ông kia có phép." Mình tin liền, nói một câu. Mình thuộc loại dễ tin và nhiều tình cảm quá. Tình cảm. Rồi cũng vậy, nói: "Ồ, ông thầy đó ổng có ba vợ nha." Nghe cái mình đi đồn: "Ồ, ổng đó có ba vợ", mà chưa bao giờ mình thấy vợ ổng ra sao, con ổng ra sao. Đó ta cũng thuộc loại dễ tin, dễ tin. Nên cái dễ tin, nghe đâu chấp nhận đó rồi nói lại, dễ thành mang tội. Dễ tin.
[26:23]Cái thời đại này điều đó không chấp nhận được. Trong đạo Phật, Đức Phật có dạy hai hạng người. Có một hạng người là tùy pháp hành và hạng người là tùy tín hành. Hạng người tùy pháp hành là sao? Là cái người mà nghe giáo pháp hiểu cho kỹ,
[26:46]thật là thấy hợp lý rồi mới đi theo. Đó là hạng người của lý trí. Phật gọi là cái từ ngày xưa gọi là tùy pháp hành. Cái từ hồi xưa, bây giờ thì mình phải hiểu rằng đây là cái người mà theo đạo bằng lý trí, bằng trí tuệ. Cũng có một hạng người nữa Phật gọi là tùy tín hành, tin mà theo. Thì cái may á là gặp Phật rồi tin rồi theo, đúng chánh pháp. Còn cái người này mà không may đó, gặp tà sư cũng tin, đi theo đường tà mất tiêu luôn, không cần suy xét. Hạng người là hạng người của tình cảm, của niềm tin. Cả hai người thì hai hạng người này đều có mặt trong đạo Phật, đều có mặt trong đạo Phật. Cái người mà tùy pháp hành á là người mà lý trí cao á,
[27:34]họ đòi hỏi cái giáo lý đó phải hợp lý, phải thiết thực thì họ mới theo. Còn cái hạng người tùy tín hành á thì ai nói hay họ theo. Cái hạng người tùy tín hành này rất là đáng sợ. Tại bữa nay theo mình, mai mốt ai nói xuôi xuôi bỏ mình đi theo người khác. Tùy tín hành. Cho nên hôm nay ta học cái bài này ta sẽ thấy và nhìn lại mình, mình thuộc lại người nào. Ở đây ai là người mà có lý trí, nghe cái gì phải biết thật chắc, phải soi xét thật kỹ rồi mới chịu chấp nhận là người thuộc về lý trí, giơ tay lên thầy coi. Chắc không? Chắc không? Rồi rồi, để tay xuống, thầy cám ơn. Ai là người nghe nói xui xui nghe xuôi tai tin liền, giơ tay lên thầy coi.
[28:22]Cũng có người can đảm giơ tay, hay thiệt.
[28:28]Mà có những người thầy hỏi hai câu không giơ tay, là hạng người siêu thứ ba nào thầy không biết nữa nha. Là người, mình thuộc loại người lý trí cũng không phải, mà người tình cảm cũng không giơ tay. Nhưng mà biết có hai hạng người như vậy nên từ đây ta xét lại mình nha. Từ đây xét lại mình là ai nói cái điều gì mình phải thử nghiệm, xem xét, tính toán kỹ mới tin thì biết mình thuộc loại người lý trí. Còn ai nói phớt phớt cái tin liền thì mình thuộc loại người dễ tin, thuộc loại người tình cảm, ít lý trí, thuộc loại như vậy. Và đây là điều khác nhau giữa khoa học và tôn giáo. Khoa học đi tìm những đối tượng
[29:02]lý trí cực độ không có tình cảm trong đây, không có tình cảm. Ví dụ như bây giờ ta nói về cái môi trường sống của ta. Ta nói thế này là nói theo kiểu lý trí nè: Nếu các người mà sống phung phí, sống hưởng thụ, sống khai thác Trái Đất, ừ làm ô nhiễm Trái Đất là các người chết á. Cái sinh thái nó tiêu hết rồi chết hết á. Đó là nói theo kiểu lý trí của khoa học. Còn bây giờ ta nói theo kiểu tình cảm nè: Là ta phải yêu thương cái sự sống của Trái Đất này. Ta phải yêu thương từng cái giọt nắng rơi buổi sáng, từng cái làn khói lam buổi chiều, ta thương từng cái con sông chảy quanh làng, từng cái cái lũy tre reo trong lúc mà gió thổi
[29:51]và ta yêu thương lẫn nhau, yêu thương con người, nên hãy bảo vệ sự sống này, đừng sống phung phí, đừng sống ích kỷ, đừng sống hưởng thụ. Thì nói câu này là nói theo tình cảm, còn nói cái kiểu mà hăm dọa thì nói theo kiểu lý trí, sống bậy bạ chết ráng chịu rồi nha, đó. Nên như vậy, và ta thấy để bảo vệ được cái Trái Đất này, ta nói theo cách nào nghe hợp lý, nghe hay? Nói theo cách nào? Nói theo tình cảm hay nói theo lý trí? Thấy không? Mê tình cảm thấy không? Ta phải nói cả hai, phải không? Ta nói cả hai là trước hết ta phải phân tích người nào sống hưởng thụ, khai thác quá thì giết chết Trái Đất và tiêu diệt chính mình, đó là khoa học, lý trí.
[30:35]Nhưng ta cũng phải nói theo cách tình cảm, phải nói theo cách tình cảm để mọi người nghe mà thấy xúc động để mà làm theo chứ có nhiều người lì lắm, nói chết chết ráng chịu à, bây giờ tôi hưởng cho đã. Nhưng mà khi ta nói bằng tình cảm cái họ rung động, họ nghĩ họ phải có cái trách nhiệm với những người chung quanh họ. Họ không thể mà tắm một lần hết mà 500 lít nước với một ký xà bông để rồi xả một đống xà bông nó xuống dưới cống, dưới mương làm hư hết nước sông, nước suối, cái chết hết cá, họ không thể tàn nhẫn như vậy được. Họ tự biết tiết kiệm lại, dè sẻn lại. Ví dụ vậy, bây giờ trước đây ta không hiểu,
[31:13]ta giặt một thau đồ ta đổ nắm xà bông vô cho nó sạch đồ ta, để đồ ta được thơm tho. Nhưng bây giờ mình hiểu xà bông là nó giết chết môi trường, giết chết sông, chết suối, chết tôm, chết cá, chết những con vật nó nhỏ nhỏ hết. Thì bây giờ thôi vì chưa có cái chế nào khác hơn, chưa có sản phẩm nào khác ta đành phải dùng xà bông nhưng dùng chút xíu thôi, không cần phải quá sạch. Vì ta quá sạch sẽ làm cho Trái Đất này dơ, nên ta hơi ít sạch chút xíu thì Trái Đất này cũng sẽ được sạch sẽ. Ta không cần người mình quá sạch, vừa vừa thôi thì để giữ gìn cái dòng sông, dòng suối. Nên ví dụ như một lần ta tắm thay vì ta xịt một đống xà bông vậy cho thiệt sạch,
[31:51]bây giờ mình xịt chút xíu bằng lóng tay thôi, chà cho khéo thì người mình nó cũng sạch được rồi, tiết kiệm được xà bông và giữ gìn được nguồn sông, nguồn suối. Nên từ đây ừ ta ráng sống mà mà tiết kiệm. Đó là cái cách nói vừa là tình cảm mà vừa vừa là lý trí như vậy, ừ. Thì trong cái thời đại ngày hôm nay rồi bắt đầu khoa học và tôn giáo giành nhau, cạnh tranh nhau quyết liệt. Khoa học bắt đầu nói sao, khoa học bắt đầu lên tiếng là không có Thượng Đế. Bởi vì mọi điều là khoa học đang chứng minh từ từ ra hết. Cái gì mà con người ta cho là thần linh thì ngày hôm nay khoa học tìm ra nguyên nhân hết, không có thần linh.
[32:30]Ngày xưa mà sét đánh trúng mình cái nói tại thằng đó bất hiếu nên Thiên Lôi ổng ta đập cho một búa chết tươi, cháy đen. Ngày nay thì nói là do cái luồng điện âm dương á nó chạm nhau cái nó phóng ra tia lửa điện mà nó rớt xuống xui trúng ngay cái thằng hôm qua chửi má nó, thì chứ không phải gì. Còn đạo Phật thì sao? Đạo Phật thì không biết Thiên Lôi, không Thiên Lôi, nhưng mà bất hiếu trời quánh ráng chịu à, vì nhân quả. Thì giữa cái mà bên kia nói là không có Thượng Đế, khoa học nói, bên tôn giáo thì nói không, chính Thượng Đế tạo ra tất cả và chính Thượng Đế bắt vạn vật hấp dẫn nhau, à. Cái nguyên lý mà khoa học tìm ra,
[33:10]tính toán, chứng minh rất là cực khổ mới tìm ra được thì bây giờ tôn giáo nói một câu gọn bâng, cái quy luật đó là do Thượng Đế tạo ra, xong ngay, khỏi bàn nữa hết trơn. Giống như là Đức Phật tu hành rất là cực khổ trong bao nhiêu năm trời, bao nhiêu kiếp, rồi giáo hóa bao nhiêu năm mới đắc đạo. Ngày nay nói một câu gọn bâng, Phật Mẫu đẻ ra Phật Thích Ca, xong ngay. Như vậy. Bây giờ nói là vì bao nhiêu nguyên lý khoa học thì nói là ánh sáng ha, có thể ánh sáng như ánh sáng laser vậy, có thể là tập trung đơn sắc lại một tần số một xuyên thủng qua vách tường. Người ta tính toán người ta và ta thí nghiệm trong mấy chục năm trời người
[33:53]ta mới thử nghiệm được, tìm ra được cái tia sáng laser đơn sắc như vậy, một tần số vậy, tập trung như vậy, không bị phân tán loãng ra như vậy. Thì tôn giáo nói một câu gọn bâng, cho anh tìm nó đã đời đi mấy chục năm nó cực khổ, tôn giáo nói một câu, có là do Thượng Đế tạo ra cái ánh sáng đó, xong ngay, xong chuyện. Cho nên cứ tôn giáo nói gì cũng Thượng Đế như vậy làm khoa học tức điên lên. Công người ta cực khổ mấy chục năm, rồi tôn giáo giành một câu một giành về công của phần mình là đổ cho cho Thượng Đế, nên có sự cạnh tranh như vậy. Giờ ta sẽ phân tích tiếp một loạt những điều khác nhau giữa tôn giáo và khoa học.
[34:32]Khoa học thì chưa tin có thế giới siêu hình, chưa thôi chứ không phải là không tin. Chưa tin là sao? Vì nói bây giờ chết xong có ma, chết xong là con người ta không phải mất hết mà còn linh hồn nó tồn tại đâu đó. Và có nhiều người thấy ma, họ gặp ma, nói chuyện với ma, à họ bị ma nhát, vân vân. Khoa học thì không chứng minh được.
[35:00]Khoa học thì không chứng minh được cho nên không chấp nhận có thế giới siêu hình, nhưng bên tôn giáo thì tin là luôn luôn có thế giới siêu hình, có một cái thế giới nào đó ở bên kia cõi chết. Còn đạo Phật thì sao? Đạo Phật thì cho rằng cái thế giới siêu hình rất là phong phú, rất là đa dạng nhiều cõi giới, từ cõi địa ngục, cõi ngạ quỷ và cõi trời nhiều tầng nhiều lớp nữa. À, cho nên đây là điểm mà khác nhau giữa khoa học và tôn giáo. Thì nhiều nhà khoa học cũng bắt đầu công nhận rằng con người ta không thể chết là hết được, còn một cõi nào nữa, nhưng họ cũng muốn gán cái cõi đó cũng là khoa học luôn.
[35:42]Họ bằng gọi là cái cõi đó là cõi phản vật chất, hay là một cái vũ trụ song song với vũ trụ này, vân vân. Họ cho rằng như vậy để mà cũng chấp nhận cái thế giới siêu hình, nhưng mà chấp nhận theo cái cái nghĩ, cái suy luận của khoa học, và cũng tiếp tục như vậy. Một điểm khác nhau nữa giữa khoa học và tôn giáo là thế này. Bên khoa học á nói rằng con người tạo nên số phận của mình. Còn tôn giáo thì nói rằng cái số phận của con người được định đoạt bởi thần linh ở trên.
[36:20]Vậy cái nào có lý? Cái nào có lý? Nói cái nào cũng có lý. Ví dụ như nói rằng khoa học là con người tạo nên số phận của mình là vì họ đã chứng minh được rất nhiều. Vì à một cậu bé đó đã chịu cực học hành, rèn luyện nên thi đỗ cao, rồi được mọi người tín nhiệm đưa lên một cái vị trí xứng đáng. Thì nói rằng sở dĩ ngày nay ông đó ổng làm à giám đốc, tổng giám đốc bởi vì ổng giỏi, được nhiều người công nhận, ủng hộ. Mà sở dĩ tại sao ổng giỏi? Tại vì ổng cày ổng học quá chừng. Trong cái khó khăn, nhiều khi trong thời buổi chiến tranh mà ổng đã hết sức là cố gắng học, nên chính ổng bằng cái nỗ lực tự thân mình đã tạo nên số phận của cuộc đời mình.
[37:11]Nói thì mình cãi được không? Cãi không được. Thì rõ ràng là ổng học gần chết chứ đâu phải ổng ngồi ổng không thèm học mà tự nhiên ổng thi đậu, ổng không thèm làm gì hết, không nỗ lực làm nên những công trình hay thì mà người ta vẫn bầu ổng làm tổng giám đốc đâu, không có. Nên cái điều mà khoa học vừa nói rằng là chính con người đã tạo nên số phận của mình là điều không thể phản bác được. Nhưng rồi bên tôn giáo nói không, số phận con người là do thần linh định đoạt. Lại chứng minh. Bởi vì sự thật là đã có cái khoa bói toán, họ đã tiên tri, họ báo trước cuộc đời của con người này sẽ ra sao, sẽ ra sao và rất nhiều trường hợp đã bói trước, tiên tri trước và rất đúng.
[37:58]Tại vì nếu mà cái số phận con người do tự mình tạo nên thì người ta không đọc trước được. Thì bữa nay anh học, ngày mai anh không học nữa thì không có số phận, nhưng mà rõ ràng nó có một cái số phận định mệnh gì ta không hiểu, đã quy định luôn cả cái học cái hành của người đó, Đã quy định cái học cái hành người đó, và đã tạo nên cái sự thành tựu của người đó luôn. Cho nên ở đây rất là lạ. Ví dụ như bây giờ bản thân của thầy, thì hồi nhỏ lúc mà mà thầy cũng mến đạo Phật, nhưng mà cũng không nghĩ rằng mình sẽ đi tu ở trong cái thời điểm đó. Nhưng có gặp bà đó, bà nói câu này, bà nói, "Sau này cậu sẽ vừa làm tu sĩ,
[38:37]vừa làm nhạc sĩ." Ngồi nghe thầy ngạc nhiên, hổng lẽ nữa mình đi tu? Mà học nhạc thì học hổng tới đâu, toàn tự học không. Nhưng mà rồi rồi rồi lần lần cái, đầu tiên đi tu là thấy bả đúng trước. Rồi thấy làm nhạc sĩ là thấy hổng đúng rồi, thì biết đàn quẹt quẹt thì thôi có gì đâu. Nhưng lần lần cái soạn nhạc, thì cái bài Vesak thiêng liêng của thầy vừa rồi mà nãy nghe hát á, sẽ được khai mạc ở lễ Vesak ở Hà Nội vào ngày đầu tiên, sáng ngày đầu tiên của đại lễ Vesak. Giống như mình được công nhận á, ngày sáng hôm nay là cái đoàn Tổng cục Chính trị họ hát cái bài đó, 150 người hát cái bài đó. Bài hồi nãy người ta hát á, và ai cũng khen.
[39:15]Ngồi thì ngẫm ngẫm nhớ lại cái bà đó bà nói, "Bộ dám đúng." Thì như vậy là nếu mà
[39:23]à nếu mà cái câu nói rằng là cái mình có cái định mệnh nào đó rồi, nên mới có người đọc được. Ngồi nghĩ là trong đầu mình không hề mình phấn đấu, lúc đó không hề phấn đấu để làm một tu sĩ, không hề phấn đấu để làm một nhạc sĩ, nhưng bà đó bà đã thấy trước, bà nói trước. Bây giờ nghĩ lại là nó dường như đã có một cái định mệnh, mà định mệnh đó là do cái gì? Thì chuyện đó tính sau. Đạo Phật ta thì cho rằng do nhân quả, nhân duyên những kiếp trước là mình đã làm cái gì đó, bây giờ cuộc đời mình sẽ đi theo cái hướng đó. Còn các tôn giáo khác thì họ cho rằng là do thần linh, người này được ơn trên chọn nên phải đi làm cái này, làm cái kia.
[40:01]Còn khoa học thì nói, "Không, do người đó cố gắng." Cho nên, hai cái quan điểm này ta đều thấy mỗi bên đều có cái lý của mình. Bên nào, khoa học nói cũng đúng, mà bên tôn giáo họ cho rằng số phận của con người đã được định đoạt bởi ơn trên nó cũng có phần nào đúng. Vậy đạo Phật đứng về phía nào? Đạo Phật thì cho rằng tất cả đều do nhân quả, nhân duyên. Nhân quả, nhân duyên như thế nào? Là ví dụ như một cái người đó đi tu là đời trước đã gieo cái nhân phải đi tu.
[40:37]Thì trong cái thời điểm mà người ta chưa nghĩ tới cái việc mình phải đi tu, nhưng mà sự thật trong nhân quả nó đã hình thành rồi. Hình thành và nó từ lần nó lái mình, nó lái cả tâm thức của mình lần lần mình sẽ đặt vào cái hướng đó. Nghĩa là khi mà cái nhân duyên chưa đến, cái đầu óc mình còn nghĩ lung tung chuyện, mình còn nghĩ lớn lên mình sẽ làm một kỹ sư để mà giúp đời, hoặc là mình lớn lên mình sẽ làm một bác sĩ để mà giúp đời, thì mình định tùm lum hết, nhưng mà đâu có biết rằng cái nhân quả đời mình sẽ là một thầy tu. Thì cho nghĩ đã đời đi, kệ, nghĩ gì nó nghĩ, cho nghĩ đã đời đi. Nhưng mà đến khi cái nhân quả nó chín muồi rồi,
[41:14]thì khi mà nhân duyên nó đến rồi á, thì bỗng nhiên cái tâm thức mình nó định vào trong con đường tu hành và đi luôn, không quay lại nữa, nên đi luôn. Nên á, mỗi người chúng ta á đều như vậy, thì đạo Phật á
[41:30]cho ta là chấp nhận cái lý luận của khoa học là con người tạo nên số phận của mình bởi cái nỗ lực tự thân. Vì ta có nỗ lực tự thân là ta gieo cái nhân, ta định hướng cho cuộc đời của mình. Là chính cái nhân quả, cũng như là chính ta gieo nhân, ta định cái cuộc đời của mình, thì đó là nhân. Và khi mà tâm thức ta đã định hướng rồi, hoàn cảnh nó đến thuận như ta muốn, thì cũng là cái quả nó đến.
[42:05]Và thật ra, cái cuộc sống của ta, ta có liên quan nhiều với cái thế giới của thần thánh chứ không phải là ta cô độc đâu. Đây là theo cái nhìn của đạo Phật. Ví dụ như là ví dụ một cái người mà họ giữ nước, họ làm một cái chức cao mà lòng họ yêu nước, họ ngày đêm lo lắng cho vận mệnh của đất nước, thì họ không cô độc. Luôn luôn họ được sự bí mật hỗ trợ của những anh hùng, những liệt sĩ trong bóng tối, người mà đã chết á. Những lãnh tụ đã chết, những anh hùng đã chết, họ chưa đầu thai, họ luôn luôn đi theo những cái người mà lo cho dân, cho nước để họ phù hộ, để cho cái người kia được sáng suốt, được anh minh, biết cái chuyện này,
[42:50]tính ra được chuyện khác mà bảo vệ cái đất nước này. Nên ta không cô độc. Cũng như vậy, ví dụ như à ta là người con ngoan, người con hiếu thảo, ta biết thờ cúng ông bà, lúc sống là ta phụng thờ cha mẹ mình, lúc chết ta cúng quảy đàng hoàng, rồi ta biết đi chùa, ta cầu nguyện, thì những vị tổ tiên ông bà lúc mà chưa đầu thai luôn luôn theo phù hộ ta. Cho nên cái thế giới nó tương tác, chính cái sự phù hộ đó nó làm cho cái cuộc đời của ta tác động đến cuộc đời của ta đi theo cái hướng tốt hơn. Còn những người mà đầu óc nghĩ những chuyện xấu xa, mưu tính những chuyện đen tối, thì cũng vậy, sẽ có những loại ma, loài quỷ nó bám theo để nó xúi ta
[43:34]làm tiếp những chuyện bậy, để ta đi về với thế giới của nó. Cho nên, coi cái thế giới người sống vậy, nhưng mà ta bị ảnh hưởng bởi cái thế giới bí mật bên kia. Nhưng mà bị ảnh hưởng tốt hay xấu lại do chính ta một lần nữa. Là nếu ta tốt, ta chiêu cảm được cái thế lực tốt đến, nếu ta xấu, ta chiêu cảm thế lực xấu đến. Cho nên vì ta tốt hay xấu trước mà cái thế lực xấu hay tốt sẽ đến với ta. Thì cái câu này nó giống như khoa học là con người tạo nên số phận của mình. Nhưng mà cái sự tác động bí mật của cái thế giới kia nó lại là có tính tôn giáo, là số phận của ta rõ ràng có bị tác động bởi cái thế giới siêu hình.
[44:18]Đó là cái nhìn của đạo Phật. Là cả hai. Của khoa học ta cũng thấy đúng, chấp nhận, mà của tôn giáo ta cũng chấp nhận như vậy. Khoa học thì nói rằng sau khi chết là gần như hết, gần như thôi chứ khoa học bây giờ hết dám nói là chết là hết rồi. Tại vì nhiều thử nghiệm bắt đầu người ta mơ mơ tin rằng còn một cái cõi sống sau khi chết, mà chưa chứng minh được, chưa tìm ra được mà thôi, nhưng mà bắt đầu người ta tin tin. Vừa rồi thầy ra ngoài Hà Nội vậy, gặp cái cái cái hội mà nghiên cứu tiềm năng con người ở ngoài Hà Nội, những người đó toàn là những tiến sĩ, tiến sĩ mà bằng cấp cực kỳ cao, có người làm viện sĩ của Nga nữa.
[44:57]Thì những vị đó đều tin rằng có một cái sự sống nào đó đằng sau cái sự sống này. Và họ nghiên cứu rất nhiều, họ sưu tập rất nhiều tài liệu. Và họ mở một cái tiền đề để thế giới sau này, khoa học sau này phải tin vào thế giới đó. Và trong cái sự tính toán của con người sống, xin hãy nghĩ đến cái tham số, một cái yếu tố là có thế giới ở bên kia của cõi chết. Những cái cái hội đó vẫn đang hoạt động tại Hà Nội mà họ rất là tin, rất tin. Còn tôn giáo thì tin hẳn là chết là bước qua một cõi khác, mà mỗi tôn giáo thì có cái cõi đó khác nhau. Ví dụ là có tôn giáo tin rằng chết rồi thì con người ta hoặc là xuống địa ngục, hoặc là lên thiên đường.
[45:39]Nếu làm tội thì xuống địa ngục, mà nếu làm phước thì lên thiên đường. Còn người vừa dở phước, dở tội thì hổng có cõi đó. Còn đạo Phật mình thì công bằng hơn, đạo Phật thì rất công bằng. Đạo Phật thì chia cái nghiệp người đó ra vô số loại, và tùy cái loại nghiệp đó ta có cái cõi để ta đến. Ví dụ như một người chết mà khi sống họ không làm quá nhiều điều tội nên họ không thể xuống địa ngục, mà họ cũng chẳng làm điều gì phước quá đặc biệt nên họ cũng chẳng lên cõi trời. Và cái nhân duyên để họ đầu thai lại cũng chưa đủ, cũng chẳng ai yêu thương họ để chấp nhận cho họ vô làm con, họ cũng chẳng đầu thai được, mà họ không bị tội để đến nỗi phải
[46:19]chui vào bào thai của thú nên cũng chẳng đọa làm súc sinh. Giờ họ ở đâu? Thì họ sẽ tạm thời vất va vất vưởng đâu đó trong cái thế giới đó mà ta gọi là những vong linh. Những vong linh vất va vất vưởng đó họ sống nhờ con cháu cúng tế, hoặc là nhờ con cháu gửi vô chùa để tu rồi ăn cơm của chùa, vân vân. Thời gian đó họ tu tập, chờ đợi, chờ đợi đến khi có một cái gia đình nào đó, hai vợ chồng nào đó có nhân duyên với mình, họ thương mình, họ chấp nhận mình, thì mình mới đầu thai để sau này làm con. Ừ sau này khi làm con rồi mới được người ta thương yêu, chăm sóc. Nhớ nha, không dễ đầu thai đâu. Vì khi đầu thai mình làm con ai là mình được cha mẹ mình rất thương yêu.
[47:05]Mà nếu mình không có cái phước đó thì mình không làm con được, hoặc là người ta đẻ ra người ta quăng mất. Còn người nào mà làm phước rất nhiều á mới dễ đi đầu thai. Vì mình vào nhà nào cũng được hết, cũng được người ta thương yêu, chăm sóc. Cho nên là muốn sau khi chết là chẳng ai muốn xuống địa ngục thì đừng làm những điều tội lỗi nặng. Rồi mình nhắm mình cũng không đủ vĩ đại làm những phước lớn để lên cõi trời, thì cũng phải làm nhiều cái phước để có một nơi đến ở cho đàng hoàng, hoặc ở trong cõi thánh, hoặc một cái đền, cái chùa, hoặc là đầu thai lại một cái gia đình biết tu tập, mà cha mẹ thương yêu, dạy dỗ, hướng dẫn, chỉ bảo, chăm sóc mình đàng hoàng.
[47:46]Còn nếu người nào sống mà không có làm điều phước, chẳng giúp đỡ ai, chẳng yêu thương ai thì chết rất khó đầu thai, nhớ như vậy. Nên từ bây giờ người già thì phải lo nhiều hơn, người trẻ cũng phải bắt đầu lo là kiểm điểm lại coi suốt thời gian qua mình sống, mình có yêu thương được nhiều người hay không. Nếu mình ít yêu thương ai quá, chỉ lo cho bản thân mình thì chết rất khó đầu thai. Nhớ điều đó. Bây giờ phải mở lòng yêu thương đi, mở lòng đi. Mỗi ngày phải lạy Phật, xin nguyện cho con yêu thương được mọi người, hy sinh, lo lắng, chăm sóc mọi người hết đi, nha. Chẳng biết còn mấy năm nữa mình sẽ sẽ chết, hãy nhớ như vậy.
[48:30]Ừ. Khoa học nói rằng, cấu trúc cơ thể của con người là cực kỳ tinh vi, là kết quả của sự tiến hóa nhiều triệu năm, nhiều triệu năm. Thấy chưa? Mà chỉ cần một chút trục trặc là ta bệnh liền. Ví dụ như khi ta ta ăn thức ăn vào, thì bao tử phải tiết ra một loại axit clohydric để tiêu hóa thức ăn. Rồi sau đó thức ăn mà trộn với axit rồi mới đi xuống ruột. Rồi ruột mới tách ra, hấp thu lấy những cái chất này chất kia để đi vào nuôi cơ thể. Đi vào trong đó rồi, đưa vào máu, rồi máu lọc qua gan, vân vân, tiết ra mật. Tức là cả một cái bộ phận hoạt động cực kỳ tinh vi. Mà hiện nay, loài người chưa chế được một cái máy
[49:16]tinh vi bằng một phần triệu cái bộ máy của con người. Nên từ não ta xuống tới chân ta, từng cái tế bào nó hoạt động, từng cái ruột, gan, thận, tim, từng tế bào não, từng cái con mắt, từng cái mạch máu trong con mắt, từng cái màng nhĩ của lỗ tai, từng cái thần kinh của lỗ tai, tất cả đều cực kỳ tinh vi, mà chưa có một nhà bác học nào chế tạo ra được bằng một phần triệu. Tinh vi đến như vậy, tinh vi ghê lắm. Ừ. Còn tôn giáo thì nói sao? Nói ờ đúng, cơ thể con người tinh vi như vậy là do gì, do ai? Thượng đế tạo, xong ngay. Tức là khoa học thì vất vả đi tìm cái cấu trúc của cơ thể, học hỏi cấu trúc cơ thể, để mà giúp bảo vệ sức khỏe cho con người,
[50:06]mà nghiên cứu qua bao nhiêu trăm năm, cả ngàn năm đi tìm biết, thì khoa học làm cực khổ rồi, tôn giáo nói một câu, Thượng đế tạo đó, xong ngay. Nhưng mấy nhà khoa học tức điên lên là vậy á, họ cứ cự với tôn giáo hoài, nói công tui là nghiên cứu cả mấy trăm năm mấy ngàn năm mới được kết quả, anh giành công anh lấy một câu anh giành mất tiêu. Nên sau này bên tôn giáo họ có nói lên một cái điều này. Mới ban đầu á, thuở ban đầu thì họ cứ nghĩ cơ thể con người đơn giản, nên họ nói là Thượng đế tạo ra con người. Và đơn giản, đến khi mà khoa học phát hiện ra là con người quá tinh vi, từng cái hoạt động của tế bào, từng hoạt động của cơ quan nó
[50:48]quá tinh vi, quá đặc biệt, con người nghĩ lại không nổi. Cái bên tôn giáo mới bổ sung cái lý luận của mình, bổ sung rằng đó là một sự sáng tạo thông minh. Có một cái nguồn lực ừ có một cái nguồn sáng tạo rất là thông minh nên mới tạo ra nổi cái cơ thể của con người như thế này, chứ nếu mà không có một bậc nào đó cực kỳ thông minh, không có cái nguồn cực kỳ thông minh thì đã không tạo ra được cái cơ thể con người hoàn chỉnh như thế này. Nghĩ như vậy. Và bắt đầu họ muốn đưa cái lý thuyết đó vào trong học đường để dạy, buộc cho học sinh phải chấp nhận rằng quả thực đã có một Thượng đế. Còn những nhà khoa học thì phản đối,
[51:24]nó cấm phản đối, không cho đưa cái môn đó vô trường học. Tại nếu anh nói rằng có một cái sáng tạo thông minh, tức là anh quay trở lại cho rằng Thượng đế tạo ra tất cả. Trong khi khoa học thì vẫn cho rằng là sinh vật là sự tiến hóa nhiều triệu năm nhiều triệu năm, nhiều tỷ năm, rồi con người ta mới lần lần thích ứng với cái môi trường sống và càng ngày tự mình tinh vi lên dần dần, tự mình tinh vi lên dần dần. Đó là hai cái lý thuyết trái ngược nhau như vậy. Vậy thì Phật giáo nói như thế nào? Đạo Phật mình nói rằng, nghiệp của chúng sinh, nghiệp của mỗi loài đã tạo nên cái cấu trúc của cơ thể như thế.
[52:05]Ví dụ như cái nghiệp của con chó là nó phải đi bò bằng bốn chân. Mà khi gặp phân, nó sẽ phải thấy là ngon. Trong cấu trúc não bộ nó quy định nó sự trung thành. Vì nghiệp nó như thế, và cái cấu trúc của con chó hiện ra như thế, và chúng sinh nào trùng cái nghiệp đó thì sẽ chui vào bào thai chó để đọa thành loài chó. Cho nên mỗi loài nó tương ứng với một cái nghiệp. Hoặc là một loài cá, à loài cá là gì? Sống theo bầy đàn ở dưới biển, cái trí thông minh rất hạn chế, tối ngày chỉ đi lùng tìm thức ăn, đi hớp vào nước để tìm phù du, kiếm mấy con cá con tép con rồi ăn, rồi bơi suốt ngày đi tìm thức ăn,
[52:52]rồi giao cấu rồi đẻ bầy đàn, rồi cuối cùng rồi gặp ai bắt, hoặc là một con khác nó ăn mình, hoặc là gặp loài người bị đi đi đánh bắt, hết chuyện. Trừ những con cá heo, cá voi có trí thông minh rất cao thì nó sống nó có cái sự tương tác, có sự giúp đỡ. Cái loài cá voi mà ta hay gọi là cá Ông á, mà hay giúp người bị nạn trên biển là loài có tâm linh rất cao, có tâm linh rất cao, không thể phủ nhận được. Nên có những người khi họ bị mắc nạn trên biển, họ cầu nguyện, bỗng nhiên có một cái thớt thịt nổi lên đỡ họ lên và đưa họ vào bờ. Chúng ta có nghe chuyện đó không ạ? Có phải không? Vì sao như vậy?
[53:33]Những ông khoa học ổng không có tin rằng loài cá thông minh đã đọc được ý nghĩ con người để cứu người. Họ cho rằng là vô tình nổi lên nó chơi. Nổi lên chơi mắc mớ gì đưa mình vô đúng bờ, phải không? Nếu nổi lên chơi thì nửa chừng nó hụp xuống cái cho mình chới với chơi. Đây không, nó đưa mình vô tới bờ đàng hoàng, rõ ràng nó có ý thức trong chuyện đó. Mà lúc đó nó đâu có biết nghe tiếng người cầu cứu đâu, nó chỉ đọc được ý nghĩ thôi. Nhưng mà người đó có duyên phước gì còn sống khiến nổi lên đỡ người đó lên cái lưng và đưa luôn vào bờ. Nên cái loài vật đó tuy là loài vật nhưng mà có trí thông minh, có cái tâm linh và có cái lòng tốt, lòng tử tế.
[54:09]Thì cái chúng sinh nào mà hội đủ những điều kiện như vậy, có cái nghiệp giống như vậy sẽ đầu thai vào loài cá Ông như thế, cá Ông như thế. Thế nên, cấu trúc của mỗi loài là do nghiệp của loài đó. Có những loài ví dụ như loài sứa, cái bộ não cực kỳ đơn giản không có gì hết, nó chỉ phản xạ phản ứng tự nhiên, tìm mồi sống phù du rong rêu sống thôi, rồi sống nhiêu sống chết nhiêu chết, không có ý thức. Thì cái loài nào mà với cái tâm tính như thế sẽ đọa lạc vào cái loài đó, như vậy. À. Cho nên là bên khoa học thì nói rằng cái cơ thể của con người và loài vật là sự tiến hóa thích ứng nhiều triệu năm.
[54:46]Bên tôn giáo thì nói rằng là do Thượng đế tạo ra. Còn bên Phật giáo thì nói rằng cơ thể của mỗi loài là do nghiệp của mỗi loài. Và ta là đệ tử Phật cho nên ta thấy làm sao? Cái giáo lý của Phật là hợp lý nhất, công bằng nhất. Mà tại sao bây giờ ta được làm người ngồi nghe Pháp ở đây? Bởi vì ta có cái nghiệp của con người là ta có cái mức độ thông minh như thế. À có sống đạo đức tử tế như thế, đi bằng hai chân như thế, biết có trách nhiệm với tổ tiên với cộng đồng mình như thế, nên ta đầu thai vào làm con người. Còn khi làm con người mà ta bắt đầu quên đi những cái tính chất của con người. À. Ta không có trách nhiệm với cộng đồng, ta không có cái hiếu nghĩa với bề trên,
[55:35]ta không bổn phận với người dưới, thì sau khi chết ta sẽ đầu thai vào cái loài có cơ thể, có bộ não, có cấu trúc nó tương ứng với cái loài đó, với loài đó. Vậy đó. Còn người nào hung dữ quá, gặp ai cũng chửi, thì sau này ta đọa thành loài gì? Ai biết? Chó, đúng chính xác luôn.
[55:57]Tại sao người hay chửi thì sẽ đọa làm chó? Tại vì chó gặp ai cũng chửi. Ta dùng chữ sủa, sự thật là nó chửi á. Ta nghe: "Gâu gâu gâu", nhưng mà nếu ta có cái máy, sau này nó có cái máy điện toán nó dịch cái tiếng gâu gâu ra tiếng người, ta sẽ nghe nó như thế này: "Ê, mày đi đâu đó, mất dạy, mày tính vô nhà tao ăn cắp hả?" Nhưng mà khi dịch ra cứ: "Gâu, gâu gâu gâu", sự thật là nó chửi người ta không à. Chửi không à. Cho nên người nào gặp ai cũng nghi ngờ, cũng nghĩ xấu, cũng chửi, thì sau khi chết ta sẽ đọa thành loài chó yên trí lớn, chắc chắn như vậy.
[56:37]Hồi đó thầy có ở với cái ông già. Cái ông đó chỉ trừ hai người ổng không chửi thôi, là Đức Phật với Đại đức Narada, tại ổng quy y với Đại đức Narada. Chỉ trừ hai con người đó ổng không chửi. Từ trên xuống dưới ổng chửi sạch, không chừa người nào. Thì khi ổng chết rồi thì thầy mới thiêu ổng, ừ mới đem cốt về rải xuống biển y như ổng. Rồi lập cái bàn thờ ổng để trong chùa đàng hoàng, rồi thầy mới lên núi. Thì thầy mang theo một ít vật dụng của ổng đem lên núi, một cái ghế bố ổng hay ngồi. Thì có cái cô cư sĩ đó cô cũng hay ngồi ghế đó, đêm có nằm mơ thấy ổng. À lúc đó đó, lúc ở trong chùa thầy mới mang về một con chó con để nuôi.
[57:16]Thì con chó nó chuyên môn nó nhảy lên cái ghế đó. Mà ngày xưa cái ghế đó là ghế của ổng, ổng thường hay ngồi. Ổng thường hay ngồi. Thì con chó con nhảy, thì cái cô đó cổ cứ xách nó bỏ xuống. Mà hễ con chó nhảy lên thì cổ xách nó nhảy xuống. Đêm xuống, cổ nằm mơ thấy ông ông già đó hiện về, nói: "Tao ngồi ghế tao, mắc mớ gì mày bỏ tao xuống hoài?" Sáng nói thầy, thầy hết hồn, thầy mới nói là ông này ổng đọa thành chó mất tiêu. Thầy mới sực nhớ là lúc sống mà ổng ngồi nói chuyện với thầy, ổng nói xấu từ trên xuống dưới không chừa người nào, kể cả thầy. Sống với ổng, ổng cũng thương thầy lắm á, lo cho ổng ổng cũng thương, nhưng mà sau lưng ổng cũng nói xấu. Ổng ngồi nói xấu.
[57:49]Nói xấu làm sao? Thì lúc đó là lúc thầy ở nhà một mình rồi thầy cứ mua đôi dép đôi cái cái guốc á, thầy thích mang cái guốc gỗ. Cho nên kiếm cái đôi guốc về mang, rồi khi đi đâu thì mới mang cái dép cao su, chứ đi đâu đi công việc mà mang cái guốc gỗ người ta nói mình khùng. Nên ở nhà thì mang guốc gỗ, còn đi đâu thì mang cái dép Lào. Cái ổng mới kêu hàng xóm lại ổng nói: "Ông đó ổng ngủ một đống cốc, ổng ở ngoài ổng ngoài cái đôi dép ổng còn có đôi guốc của bà nào." Bó tay ổng luôn, nghĩa là ai chuyện gì ổng cũng nói được. Mà mình thì thương ổng mà lo cho ổng rồi ai chuyện gì ổng cũng nói hết.
[58:21]Mắc cái bệnh, cho nên ai mà mắc cái bệnh đó thì ta biết rằng ta sẽ đọa. Và cái nghiệp của mỗi loài, cái cấu trúc não của mỗi loài là theo nghiệp. Và Đạo Phật ta nói như vậy rất là rất là hợp lý. Ta thấy Phật là nói gì hợp lý này. Rồi bây giờ cái khoa học á nói rằng, ý muốn của con người là quyền sống của họ, họ phải được tôn trọng cái ý muốn đó. Đứa con nít nó muốn ăn phải cho nó ăn, nó muốn uống cho nó uống, nó muốn nghỉ nó muốn ngồi hổng gác chân lên bàn thì cho nó gác, nó muốn chửi cha chửi mẹ nó thì cho nó chửi. Đó là quyền trẻ em và quyền sống con người. Còn tôn giáo thì sao? Nói nên sống theo ý của Thượng Đế.
[59:00]Là con không theo ý con, mà con theo ý của Thượng Đế. Ví dụ như một cái người gặp một người đạo Hồi cũng vậy. Ví dụ như đến lúc mà họ đi lạc trong sa mạc, vì vì cái xứ đạo Hồi là cái xứ sa mạc mênh mông mà. Họ đi lạc trong sa mạc, họ không tìm đường ra. Ban đầu thì họ cầu nguyện, họ cầu nguyện là: "Xin đấng Allah đưa con về nhà bình an. Vì ở nhà con là vợ bốn bà vợ con đang chờ, hai chục đứa con con đang chờ. Xin hãy dắt cho con ra khỏi cái lối lạc này, bởi vì đụn cát nổi lên, gió bão thổi qua cái nó thay đổi hình dạng hết trơn, không biết đường về." Quỳ xuống xin, nhưng mà xin hoài không được,
[59:38]cái từ từ hết nước, hết lương thực cái ngã gục xuống nằm, đi không nổi. Thì nói: "Thôi, Allah không cho con về, bắt con chết đi, con sống thuận theo ý Allah." Nằm rồi chờ chết luôn. Thì họ không có ý của họ, họ lúc nào cũng nghĩ rằng cái chết hay sống là ý của Allah. Ý Allah là hợp lý như vậy. Đó là về bên Allah. Còn bên khoa học á, thì ý muốn của con người là quyền của con người phải được tôn trọng. Hai bên cạnh tranh nhau. Còn đạo Phật mình thì sống theo ý của ai? Sống theo ý của ai?
[1:00:11]Ai nói đúng khen hay.
[1:00:19]Đạo Phật mình sống theo ý của ai?
[1:00:24]Sống theo nhân quả. Tức là mình lựa chọn cái nhân để mình sống, thấy không? Lựa cái nhân lành để sống để được cái quả lành. Như vậy thì cái câu trả lời đó không có sai. Nhưng mà thì đó là thế, nhưng mà đạo Phật mình thế này, là mình sống theo đạo lý của Phật dạy. Tức là Phật không ép mình phải sống theo ý của Phật, nhưng mà Phật dạy là đạo lý là chân lý, mà mình bỏ cái ý của mình để mình sống theo ý, theo đạo lý của Phật thì mình sẽ được cái quả lành, nên câu nói mình theo nhân quả cũng đúng. Ví dụ như mình thấy một người đó mình ghét, mình nói: "Mặt gì đâu khó ưa, sảnh sẻ, xí xọn." Tự nhiên mình ghét người ta, nhưng mình sực nhớ là Phật dạy mình sao? Không được!
[1:01:09]Không được ghét! Phật dạy mình là phải thương yêu. Con người ta có thể có điều gì đó không giống nhau, không bằng lòng nhau, nhưng mà làm ơn thương nhau cái đã, tính gì tính. Cái mình sực nhớ, ồ Phật dạy mình mà nãy giờ mình cứ ngồi mình dòm mặt người đó mình ghét. Chắc đời xưa mình cũng có oan trái gì một chút, nên đời này gặp nhau cái ghét, nhưng mà Phật không cho mình ghét. Mình buộc lòng mình phải sao? Mình không sống theo ý mình nữa, mà sẽ sống theo lời Phật dạy. Quỳ trước Phật: "Nãy giờ con có lén nói trong tâm con, con ghét người đó, con mắng người đó, con chê người đó, con xin sám hối trước Phật.
[1:01:45]Và bây giờ, con nguyện theo lời Phật dạy, con sẽ yêu thương người đó." Nói được câu đó rồi, cái lòng mình nhẹ bẫng liền. Cái mình bước ra mình gặp người đó mình mỉm cười nhẹ nhàng, chứ hồi nãy mình gặp người đó mình chầu bầu, mặt mình hình sự liền. Cho nên là một bên á, thì khoa học thì nói rằng ý muốn con người là quyền sống của họ, đi theo chính trị xã hội, quyền sống nên được con người tự do và bản ngã tăng cao lên. Bản ngã tăng cao lên rồi cái xã hội này rắc rối. Còn bên tôn giáo bình thường thì nói là mình phải sống theo ý Thượng Đế, sống và chết theo ý Thượng Đế. Còn đạo Phật mình thì sống theo, theo đạo lý Phật dạy.
[1:02:23]Thôi thế ta chấp nhận như vậy. Nơi khoa học á, thì lý thuyết của khoa học lúc nào cũng được cải cách, được bổ sung dần theo năm tháng. Tức là những cái điều gì mà càng được nói về sau thì càng hay hơn, càng đúng hơn. Đó là khoa học. Còn bên tôn giáo thì sao? Cái gì mà càng xưa thì hay hơn, càng cũ thì hay hơn. Cái này mới ngược nhau hẳn luôn kìa. Ngược hẳn luôn 100% luôn. Cái người nào mà mới nổi lên nói về đạo không có linh bằng cái ông này, cái ông tiên tri mấy ngàn năm đã nói câu này, linh hơn cái người mới. Còn khoa học á, cái gì mà xưa thì sao? Thì nó dở, mà cái gì phát minh mới, tìm tòi mới thì mới hay.
[1:03:07]Ví dụ như bây giờ có người thích là dùng những cái xe đời cũ, họ thích lái chiếc Vespa đời xưa, hoặc là họ lái chiếc xe cọc cạch tàn con cóc hồi xưa thành cái mốt. Nhưng mà nói gì nói, chiếc xe đời mới vẫn ngon hơn vô cùng. Điều khiển dễ dàng, thắng thì an toàn, máy lạnh chỗ nào có máy lạnh chỗ đó, vân vân. Đèn xi nhan bên này, xi nhan bên kia là nó an toàn. Đời mới này vẫn ngon hơn đời xưa. Còn ai khoái đời xưa thì ngông ngông chút cho vui thôi, chứ mà để đi cho ngon thì vẫn phải xe đời mới. Vừa ít hao xăng, vừa an toàn, vừa tiện lợi. Nơi khoa học cái gì mà càng mới càng về sau thì hay hơn, đúng hơn.
[1:03:44]Còn nơi tôn giáo, cái gì càng xưa thì càng hay, càng đúng, càng linh, quái lạ, không hiểu sao. Còn đạo Phật mình thì sao? Đạo Phật mình sao?
[1:04:00]Đạo Phật mình thì thế này. Những điều mà Phật đã nói nơi 2500 năm trước là chân lý tuyệt đối đúng, không thể sai được. Bởi vì chưa có một vị Phật khác thứ hai. Chưa có một người thứ hai đủ 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp xuất hiện để thay thế làm một vị Phật thứ hai. Trong lịch sử nhân loại từ mấy triệu năm trước và mấy triệu năm sau ta không biết, mới có một con người đủ 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp xuất hiện là một đấng giác ngộ, nên những điều đấng đó nói vĩnh viễn không sai lầm, là chân lý tuyệt đối đúng. Trước đó không ai nói đúng hơn được. Và sau này, khi mà chưa có một vị Phật thứ hai, cũng không ai có thể nói đúng hơn được.
[1:04:48]Mọi người đồng ý với thầy câu này không?
[1:04:53]Nhớ như vậy. Tuy nhiên, do thời đại tiến bộ, ngôn ngữ thay đổi nên ta buộc phải giảng lại đạo lý của Phật bằng cái ngôn ngữ mới. Thì đây là chỗ mà ta được quyền. Ta phải hiểu đúng chính xác ý của Phật, đừng bao giờ để sai, và trình bày lại bằng ngôn ngữ mới. Ngôn ngữ thì được quyền mới, nhưng đạo lý thì tuyệt đối không được sửa. Đó là yêu cầu. Ngôn ngữ thì được quyền mới để dễ hiểu với thời đại, nhưng đạo lý tuyệt đối không được sửa. Sửa một ý một là ta đọa địa ngục liền. Ta sai với Phật là ta đánh mất cả đạo lý, đánh mất cả đường đi, đánh mất cả ánh sáng và bị trừng phạt rất nặng. Nhớ như vậy.
[1:05:45]Nên đừng ai dại khờ cho rằng mình thông minh, trí tuệ rồi chế ra đủ thứ đạo lý mà khác với Phật một ly thôi, phải trả quả báo liền. Nên điều hay nhất là an toàn nhất của ta, ngày đêm sám hối xin mình hiểu đúng ý của Phật, nói đúng ý của Phật. Chỉ có cái là ta nói bằng ngôn ngữ của thời đại để cho mọi người dễ hiểu mà thôi. Nhớ như vậy. Sau này nếu ai có duyên làm giảng sư thì xin hãy nhớ ý này cho kỹ. Hoặc là ta không làm giảng sư lớn, ta chỉ là những bạn đạo, cư sĩ với nhau thì cũng phải nhớ ý này. Là ta nói đạo lý với bạn bè ta, xin nói đúng, chính xác ý của Phật. Nhưng bằng cái ngôn ngữ mà bạn ta dễ hiểu thì được, được phép.
[1:06:34]Chứ đừng có bày đặt chế bậy ra một đạo lý khác nha, chế ra là đọa chết.
[1:06:42]Trong khoa học, thì những nhà khoa học có bằng cấp, có tri thức là những người có tiếng nói quan trọng. Còn trong tôn giáo thì sao? Những người tu sĩ có đạo hạnh và giỏi về nghi thức là những người có tiếng nói quan trọng. Đúng không ạ? Đúng như vậy. Nên ở khoa học á, thì ta cứ nghe ông đó ổng học hết bằng này tới bằng kia, ổng tuyên bố điều này điều kia là mọi người rất là chú ý, rất lắng nghe và chấp nhận. Còn trong tôn giáo, thì người nào phải là tu sĩ chính thức, phải mặc cái áo hơi khác người, có khi cần cạo tóc, và giỏi về nghi thức, tụng niệm, vân vân, thì người đó nói điều gì ra tín đồ sẽ tin.
[1:07:20]Tin là như vậy. Khác nhau giữa khoa học và tôn giáo. Khoa học á thì tin rằng càng lúc con người sẽ càng tiến bộ và cái ngày tận thế thì khoảng 1 tỷ năm nữa. 1 tỷ năm nữa khi mà mặt trời phình ra, đốt cháy trái đất thì trái đất sẽ chết. 1 tỷ năm nữa. Còn tôn giáo thì hôm nay nói mai tận thế, mai nói mốt tận thế, mệt thấy mồ luôn. Cứ hăm tận thế riết. Còn đạo Phật mình sao? Thì nghiệp duyên đến lúc trái đất phải hoại, đó là cái định luật thành, trụ, hoại, không. Mà cái cái thời tận thế trong đạo Phật cái kiếp hoại á cũng còn rất là lâu, rất đúng với khoa học, rất phù hợp với khoa học. Nên ta thấy là đạo Phật vừa có tính tôn giáo mà vừa có tính khoa học.
[1:08:09]Nên có người nói rằng đạo Phật không phải là tôn giáo là người đó nói bậy á. Đạo Phật là một tôn giáo rõ ràng, vì sao? Vì ta có giáo chủ, ta có hàng ngũ tu sĩ, ta có nghi thức, ta có thờ cúng, ta có thế giới thần linh, ta có giáo lý, giáo điều, nên ta có giáo hội và ta là một tôn giáo. Còn có những cái âm mưu nói rằng đạo Phật không phải là tôn giáo để họ gạt đạo Phật ra khỏi quy chế tôn giáo của xã hội, không được hưởng cái ưu tiên về quy chế tôn giáo, đó là một âm mưu thôi. Ta đừng có tin. Đừng có khờ mà tin cái luận điệu nói rằng đạo Phật không phải là tôn giáo. Nhớ như vậy. Thì khi mà ta phân tích cái sự khác nhau giữa khoa học và tôn giáo như vậy,
[1:08:54]thì ta thấy nổi lên một Đạo Phật rất là đặc biệt, lấy được ưu điểm của cả hai. Tức là Đạo Phật có tính khoa học rất cao, nhưng mà có cái đạo đức rất là cao, nên vừa có tính khoa học, vừa có tính tôn giáo. Và người đệ tử Phật chúng ta may mắn ta được thừa hưởng một cái đạo lý tuyệt vời như vậy, thì ta phải hết sức là cố gắng, phải hết sức là thực hành chuyên sâu để sống được với đạo lý Phật dạy và đem được lợi ích cho mọi người chung quanh của mình. Nhất là năm nay có một sự kiện làm ta bừng tỉnh, là năm nay nhà nước Việt Nam đăng cai đại lễ Phật đản của Liên Hiệp Quốc. Mà cái sự kiện đó là gì?
[1:09:42]Là năm 1999, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc thông qua một nghị quyết lấy ngày sinh của Phật, là ngày trăng tròn tháng năm dương lịch, làm cái ngày văn hóa và tôn giáo cho thế giới. Tại sao không lấy cái ngày này, ngày kia mà phải lấy đúng ngày sinh của Phật? Vì Liên Hiệp Quốc muốn ám chỉ rằng cái con người đó, con người mà đã sinh vào cái ngày đó là một vĩ nhân siêu tuyệt, là một đại diện cực kỳ tiêu biểu cho văn hóa và tôn giáo của loài người mà không còn có người nào có thể thay thế được, so sánh được. Đó là một triệu lời khen đối với Đức Phật của chúng ta.
[1:10:32]Thì sau khi mà thông qua nghị quyết năm 1999, thì đến năm 2000, lần đầu tiên tại trụ sở của Liên Hiệp Quốc mới tổ chức cái đại lễ Phật đản gọi là lễ Vesak. Vesak là tiếng Ấn Độ, là tên tháng tư, mà theo Nam tông thì vào cái tháng Vesak đó, họ tổ chức một lúc ba cái sự kiện kỷ niệm về Đức Phật: Đức Phật đản sinh, Đức Phật thành đạo, Đức Phật niết bàn luôn. Trong thực tế thì ba cái ngày đó khác nhau, nhưng mà bên Nam tông vì do cái cái cung cách thích đơn giản nên đã gom ba ngày đó để kỷ niệm chung lại một lần với nhau, chung lại một lần với nhau. Và gọi là cái lễ là lễ Vesak, ừ thì Liên Hiệp Quốc đã tổ chức năm vào năm 2000.
[1:11:15]Rồi lần lượt sau đó cũng mỗi năm đều có tổ chức cái đại lễ Phật đản Liên Hiệp Quốc như thế. Mấy năm qua thì Thái Lan tổ chức và năm nay thì nhà nước Việt Nam đăng cai tổ chức. Do nước Việt Nam là Phật giáo chiếm số đông nên cái Ban tổ chức quốc tế đã tin tưởng và giao cho Việt Nam đăng cai năm nay. Nhưng mà đây là lần đầu tiên mà ta tổ chức một sự kiện tôn giáo có tầm cỡ quốc tế nên rất nhiều điều rất nhiều điều lúng túng, rất nhiều lúng túng và vụng về, và có nhiều nguy cơ là cũng khó thành công.
[1:11:52]Chỉ còn vài ngày nữa thôi là lễ diễn ra, mà đến ngày hôm nay thì theo tin báo ở trên mạng cho biết thì ngoài Hà Nội chưa chuẩn bị được gì cả. Chưa có gì hết, chưa ai làm gì hết và cũng chưa có tiền để làm gì hết. Thầy đọc cái bài trên mạng thấy thông báo như vậy rất là lo lắng. Rồi chùa Phật Quang mình có phụ, có cho người phụ trong cái tổ chức IOC vì thầy cũng là thành viên IOC trong ban tổ chức, nhưng vì thầy bận quá nên thầy không có tham gia trực tiếp, thầy giao cho đệ tử phụ. Nhưng mà những tin tức báo về liên tiếp thì mấy thầy mà ra tổ chức thì rất là cuống cuồng, hoảng sợ. Vì chỉ còn mười mấy ngày nữa lễ diễn ra mà hôm nay chưa có gì hết.
[1:12:39]Chưa có gì hết, chưa có tiền để trang trí cái hội trường, chưa có tiền để lo ăn, chưa có tiền để đón tiếp khách.
[1:12:49]Thôi bỏ ngoài chuyện đó, để chuyện để nhà nước lo, mình không lo nữa. Bây giờ thế này: Là sau nhiều nghìn năm, sau nhiều cái sự so sánh giữa tôn giáo này và tôn giáo kia, bỗng nhiên thế giới đã thấy nổi bật lên có một cái đạo gọi là Đạo Phật. Xuất phát từ một con người từ dòng dõi vương tộc, từ bỏ gia đình, từ bỏ ngôi vàng, điện ngọc để đi tìm đạo và đã để lại cái giáo lý đem lại tình thương, hòa bình cho nhân loại. Định hướng lại được cái văn hóa của thế giới rất là lớn, ảnh hưởng được rất nhiều người và đem lại cuộc sống cho con người nhiều ý nghĩa. Nên họ đã vinh danh lấy cái ngày sinh của con người đó
[1:13:35]làm cái ngày văn hóa và tôn giáo của cả thế giới này. Điều đó làm cho tất cả những người đệ tử Phật chúng ta xúc động và sung sướng, xúc động và sung sướng. Ta mừng vì con đường ta đi theo, giáo chủ mà ta thờ phụng, chân lý mà ta phủ phục đã trở thành cái ánh sáng chung của thế giới này. Ta rất là vui mừng. Ta thấy ta rất may mắn, ta đã chọn được đúng con đường để đi theo như vậy. Và để xứng đáng với những điều này thì đệ tử Phật ta phải thực hành rất là rất là nhiều, rất là chuyên sâu. Chứ đừng để cho thế giới họ ca ngợi Đạo Phật như thế mà mình thì sống bê bối, sống ác độc, sống ích kỷ, không tu hành, sống tầm thường, không có tiến bộ, không được.
[1:14:26]Cho nên khi mà thế giới càng ca ngợi Đạo Phật như thế, thì ta càng phải cố gắng rất nhiều để xứng đáng là đệ tử của một bậc thánh nhân, một vĩ nhân siêu tuyệt mà loài người phải công nhận, nhớ như vậy. Nên phải ráng, mỗi ngày tại nhà mình đều phải lễ Phật, ngồi thiền, tụng kinh, sống với mọi người tử tế, yêu thương, giúp đỡ và hằng tháng về chùa Từ Vân này mà tổ chức khóa khóa tu, nhớ không? Ráng mà lo, nghe không? Ráng tổ chức khóa tu. Nếu mình đến mình xin thầy trụ trì: "Thưa thầy, cho con tổ chức khóa tu", thầy nói: "Tổ chức được cứ tổ chức", thì mình cứ về đây tu. Ngày đó có một mình mình cũng về đây ngồi tu, ngồi nghiêm chỉnh một ngày.
[1:15:09]Còn nếu ai thích bắt chước thì hai người, thì cứ hai người ngồi tu. Được không? Dám không?
[1:15:19]Nhớ vậy, nên quyết tâm ta tổ chức khóa tu đều đặn định kỳ ở chùa Từ Vân này. Làm gương cho các chùa khác. Nên Phật tử là phải lấy cái tu làm làm gốc như vậy, thấy không? Rồi ta tỉnh táo trước những lời xuyên tạc, vì bắt đầu có những tôn giáo có tính cạnh tranh, họ sẽ nói Đạo Phật thế này, Đạo Phật thế kia thì ta phải tỉnh táo những lời xuyên tạc. Khi người ta nghe chê bai Đạo Phật, ta phải vững lòng, nghe gây cái chia rẽ trong Đạo Phật lẫn nhau, ta phải vững lòng, vân vân và vân vân. Nên tỉnh táo trước những lời xuyên tạc, vì từ từ sắp tới ta sẽ nghe nhiều lời xuyên tạc rất là lạ khi mà Đạo Phật bỗng nhiên có uy tín trên
[1:15:59]thế giới như thế, được Liên Hiệp Quốc công nhận như thế, thì chắc chắn sẽ có nhiều lời xuyên tạc để hạ thấp giá trị Đạo Phật. Cho nên ta phải vững lòng, và ta vững lòng ta cũng giúp cho huynh đệ, bạn bè ta, bà con, láng giềng ta cũng vững lòng lây như vậy, không bị lung lay bởi điều gì hết. Và ta đoàn kết với nhau và đoàn kết với thế giới. Đoàn kết với nhau là sao? Nghĩa là mình cùng là đệ tử Phật thì phải đoàn kết, phải thương yêu nhau, bắt buộc, phải giúp đỡ nhau, bắt buộc. Và đoàn kết với thế giới, nghĩa là vì ta mang trong tim này dòng máu từ bi của Phật nên ta nguyện lòng ta thương yêu thế giới này.
[1:16:38]Ta muốn cho thế giới cũng thương yêu nhau, sống hòa bình với nhau, đừng ai giết chóc ai, đừng ai hận thù ai, đừng ai mưu mô, thủ đoạn gì với ai hết, hãy sống chân chất, hiền lành, tử tế, thanh bình với nhau. Nên ta nguyện lòng vậy, ta đoàn kết với nhau và đoàn kết với thế giới, kể cả ta đoàn kết với tôn giáo bạn.
[1:17:04]Có người sẽ hỏi ta, nói: "Thưa thầy, làm sao đoàn kết với tôn giáo bạn được khi mà giáo lý trái nhau, khác nhau quá chừng thì làm sao đoàn kết được?" Thầy nói có mấy cái điểm mà ta đoàn kết được. Mấy điểm mà ta đoàn kết được. Bây giờ ví dụ ta gặp những người của tôn giáo bạn thì ta sẽ nói thế này:
[1:17:31]Không có giáo lý nào dạy con người hận thù nhau. Đồng ý không? Cái người kia phải trả lời sao? Họ phải trả lời là đồng ý. Không, thầy hỏi mấy người kia chứ không phải hỏi Phật tử. Mình tưởng tượng là mình là một Phật tử mình gặp một người tôn giáo bạn mình sẽ hỏi câu này: "Không có đạo nào dạy con người hận thù nhau. Bạn có đồng ý không?" Thì người kia buộc phải sao? Phải đồng ý. Nên là phải đoàn kết với nhau. Nhưng mà do ta giáo lý đôi khi khác nhau, cho nên đôi khi cùng là người Việt Nam mà ta cảm thấy xa cách nhau. Bây giờ đã đến lúc các tôn giáo phải đoàn kết lại. Nhưng mà đoàn kết theo ba cái điều kiện, theo ba điều kiện.
[1:18:12]Chứ vì mà nếu mà không có cái ba điều kiện giống nhau thì ta không đoàn kết với nhau được. Ba điều kiện đó là gì? Thứ nhất, phải yêu nước, tại vì chúng ta cùng là người Việt Nam. Đạo gì đạo không biết, nhưng ta là người Việt Nam nên ta phải yêu nước. Chịu không cái đã? Nếu không chịu thì... Nếu mà anh nói rằng vì tôi là đạo này tôi không yêu nước thì thì anh vậy là sao? Đây là một cái đạo gì? Một đạo gì đó quái gở, không có đạo đức. Chỉ có một cái tôn giáo vô đạo đức mới không cho con... không cho tín đồ mình yêu đất nước của mình, phải không? Còn một tôn giáo chân chính đều phải khuyến khích cho tín đồ mình yêu nước.
[1:18:55]Cho nên bây giờ cái điều kiện thứ nhất để đạo Phật ta đoàn kết với tôn giáo bạn là phải yêu nước vì ai cũng là người Việt Nam. Ta không thể vì tôn giáo nào đó mà ta đánh mất lòng yêu nước của mình. Đạo gì đạo không biết, tôi đẻ ra chào đời lúc chưa có đạo tôi là người Việt Nam. Cho nên tới ngày tôi chết tôi cũng là người Việt Nam và tôi yêu đất nước này. Dù đất nước tôi còn rất nghèo khổ, dù đất nước tôi có thể là cày sâu cuốc bẫm, đồng khô ruộng cằn không biết, nhưng vì tôi đã là người Việt Nam, vì cái định mệnh của tôi, duyên nghiệp của tôi sinh ra trên đất nước Việt Nam này nên tôi yêu thương đất nước này, tôi tự hào với lịch sử cha ông
[1:19:36]tôi, tôi mắc nợ công lao tổ tiên của tôi và tôi có trách nhiệm với những con cháu Việt Nam của tôi sau này. Tôi yêu đất nước này tha thiết. Chịu điều này thì đoàn kết với nhau. Thì có tôn giáo nào dám nói ngược lại không? Ta sẽ gặp người Hồi giáo ta hỏi câu đó. Có phải vì bạn là Hồi giáo rồi bạn không yêu nước Việt Nam không? Bắt phải trả lời. Nếu một tôn giáo đến với đất nước đó chống lại cái lòng yêu nước của tôn giáo đó thì tôn giáo đó không được luật pháp công nhận và phải loại trừ khỏi đất nước này liền. Ta sẽ yêu cầu cái điều này. Nếu một tôn giáo mà không chấp nhận lòng yêu nước thì tôn giáo đó phải đặt ra khỏi vòng pháp luật.
[1:20:19]Quý Phật tử đồng ý quan điểm này không? Bắt buộc, không có cách thứ nhất... Đó là điều kiện thứ nhất để ta đoàn kết với tôn giáo bạn. Hễ mà một tôn giáo đó đề cao lòng yêu nước, cổ xúy lòng yêu nước ta đến bắt tay liền. Và tôi với bạn cùng là người Việt Nam, có thể ta khác tôn giáo trong tạm thời nhưng ta phải thương nhau, phải đoàn kết nhau vì ta cùng yêu đất nước này. Đó điều thứ nhất, điều kiện thứ nhất để ta đoàn kết được với tôn giáo bạn. Điều kiện thứ hai là bây giờ trong đạo Phật của tôi, tôi tin có sự công bằng. Cái người ác phải bị phạt, phải chịu đau khổ và người thiện phải được hưởng sự hạnh phúc. Bạn có tin điều đó không?
[1:21:00]Bạn có tin sự công bằng không? Thì họ có dám nói không tin không? Họ có dám nói là không không, người ác kệ họ, họ họ, còn người thiện kệ họ, không cần, có dám nói không? Bất cứ tôn giáo nào phải chấp nhận sự công bằng. Người ác phải bị đau khổ, người thiện phải được hạnh phúc. Đó là cái điều kiện thứ hai, niềm tin thứ hai để cho các tôn giáo phải giống nhau và có thể đoàn kết được với nhau. Thì trong cái công bằng đó, đạo Phật gọi là luật nhân quả, còn các tôn giáo bạn thì gọi là sự thưởng hay phạt của của Ơn Trên thì tùy. Chúng tôi gọi đó là luật nhân quả, bạn gọi đó là sự thưởng phạt của Ơn Trên, không sao.
[1:21:47]Nhưng miễn bạn tin rằng phải có sự công bằng như thế thì ta có thể bắt tay đoàn kết nhau được. Vì trên cuộc đời này phải có sự công bằng và con người phải tin vào sự công bằng đó để con người sống đạo đức, sống tránh làm tổn hại đến đồng loại của mình, sống biết thương yêu, tử tế, giúp đỡ đồng loại của mình. Vì ai cũng phải tin vào sự công bằng như thế. Nếu bạn tin vào sự công bằng như thế thì ta hợp tác, đoàn kết được với nhau. Đó, đó là điều kiện thứ hai để ta đoàn kết với tôn giáo bạn.
[1:22:24]Điều kiện thứ ba.
[1:22:28]Điều kiện thứ ba thì thế này. Ta sẽ nói với tôn giáo bạn thế này: chúng ta không thể khác nhau mãi. Nhiều ngàn năm qua chúng ta đã khác nhau. Vì tôi theo đạo Phật, bạn theo đạo Hồi. Ta đã khác nhau quá nhiều. Và bây giờ điều kiện thứ ba để ta đoàn kết nhau thế này là ta sẽ cố gắng tìm ra một đạo lý đúng nhất mà đi theo. Ngày nào đó nếu loài người chứng minh rằng đạo Hồi đúng nhất, tôi sẽ bỏ đạo Phật để tôi theo đạo Hồi. Nhưng mà nếu ngày nào đó thế giới chứng minh rằng đạo Phật là đúng nhất thì bạn hãy vui lòng bỏ đạo Hồi để theo đạo Phật, được không?
[1:23:18]Bây giờ thì ta chưa tìm ra, tạm thời ta đoàn kết nhưng cái điều kiện thứ ba để ta đoàn kết là ta hướng về tương lai, phải có một tôn giáo chung, một chân lý chung, một đạo lý chung chứ loài người không thể tiếp tục khác biệt nhau vì tôn giáo như thế này. Bạn đồng ý hay không? À, ta hỏi câu đó thì chắc là ta cũng tin rằng bạn của ta cũng sẽ đồng ý mong rằng con người ta không vì tôn giáo mà khác nhau nữa, cùng hướng về một cái đạo lý chung nào đó. Trong đạo Phật ta có cái mục tiêu rất là lớn và lâu dài, đó là mục tiêu giác ngộ. Giác ngộ là gì? Cực kỳ khó hiểu, cực kỳ khó hiểu. Tại sao khó hiểu?
[1:24:01]Bởi vì có những điều khó hiểu thiệt. Ví dụ như nói rằng: "Trí tuệ và hạnh phúc là một." Ta rất là khó hiểu. Có ai hiểu không ạ? Trí tuệ và hạnh phúc là một, có ai hiểu không? Không. Giờ ví dụ như nói rằng: "Đạo đức và trí tuệ là một."
[1:24:23]Ta hiểu không ạ? Ai hiểu được là giỏi hơn thầy, thầy không hiểu. Hoặc là nói rằng: "Vô ngã là từ bi là một." Ta đồng ý không ạ? Hoặc là nói rằng: "Cái đời sống tự tại và cái sự tuyệt đối là một." Ta hiểu không ạ? Ai hiểu được là giỏi hơn thầy. Hoặc là nói câu này: "Tất cả là một." Ta hiểu không ạ? Ai hiểu là giỏi hơn thầy á. Nhưng mà ta thấy giác ngộ là như vậy đó. Mục tiêu ta là đạt sự giác ngộ, mà sự trong sự giác ngộ này ta có trí tuệ, ta có từ bi, ta có đạo đức, ta có sự tự tại, ta có đạt được sự tuyệt đối, ta có được tất cả trong một giọt nước nhỏ.
[1:25:12]Đó là giác ngộ và đó là mục tiêu tối thượng của của đạo Phật. Mục tiêu này rất khó hiểu, nhưng bởi vì ta đã có lòng tôn kính Đức Phật nên khiến trong tâm ta có một cái phước làm cho ta có cái niềm tin về sự giác ngộ này. Ta có cái niềm tin rằng tất cả là một, ta có cái niềm tin rằng từ bi và vô ngã là một, ta có cái niềm tin rằng đạo đức và trí tuệ là một, ta có niềm tin rằng trí tuệ và từ bi là một, ta có thể tin rằng tất cả chỉ là một mà thôi.
[1:25:43]Nhưng để đạt được đến cái mục tiêu giác ngộ đó thì công sức không phải ít, thời gian không phải ngắn. Ta phải dành rất nhiều thời gian và công sức để tạo vô số công đức lành và phải chuyên cần tu tập thiền định để lắng được tâm đi sâu vào sự vô ngã. Vừa có công đức, vừa có thiền định thì ánh sáng của giác ngộ sẽ bắt đầu le lói, sáng dần lên, sáng dần lên trong tâm hồn của ta. Và bắt đầu từ hôm nay, vậy trước cái vinh quang, trước cái tự hào mà ta đi theo một tôn giáo được thế giới công nhận, được Liên Hợp Quốc công nhận như vậy thì ta tổ chức cái cái ngày tu an lạc này để đón mừng cái đại lễ Phật đản đó.
[1:26:31]Và cũng từ ngày hôm nay, ta hứa với nhau những điều như thế này: sẽ hết sức tinh cần tu tập để sống xứng đáng với cái cái ý nghĩa mình là một đệ tử Phật, để làm sáng danh Đức Phật, để gây được ảnh hưởng tốt đối với loài người. Và cụ thể nhất là từng giây từng phút của cuộc sống ta luôn kiểm soát ý nghĩ, lời nói, hành vi của mình trong điều thiện để đem lại được cái lợi ích, cái hạnh phúc cho người chung quanh. Và cụ thể hơn nữa, mỗi tháng ta đều hẹn với nhau cùng về đây để tu tập một ngày an lạc.
[1:27:17]Có một số Phật tử Nha Trang và Cam Ranh muốn cuối giờ giảng xin được ngồi lại gặp nhau để làm quen cái hướng tới việc thành lập một đạo tràng thì thì bắt đầu quyết định cho thành lập cái Đạo tràng Phật Khánh ở ở Nha Trang, tức là tỉnh Khánh Hòa. Cho nên là các Phật tử Cam Ranh, Nha Trang xin vui lòng gặp lại nhau, vui lòng gặp cô Tường Phổ, gặp Huy, Nguyên Chúng để ta bàn với nhau thêm. Thôi thầy chúc cho quý Phật tử được một ngày tu an lành, vui vẻ, hạnh phúc và từ ngày hôm nay chúng ta có thêm rất nhiều niềm vui và niềm hi vọng. Cũng xin cho thầy gửi lời thăm tới các gia đình quý Phật tử cũng
[1:27:59]được nhiều phước lành, được nhiều may mắn trong cuộc sống. Và xin kính chúc cho chư tôn đức mãi mãi là cây bồ đề đại thọ cho chúng con được nương tựa, Phật pháp ở Cam Ranh, Nha Trang được phát triển, được hưng thịnh.