[0:19]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Hòa thượng Viện chủ Vạn Hạnh, Phó Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Lâm Đồng. Kính bạch trên chư tôn đức Tăng Ni, kính thưa quý Phật tử. Hôm nay theo thời tiết, chúng ta
[0:42]cũng chịu một cái cơn bão ở Biển Đông, cho nên có mưa dầm.
[0:51]Thì ra thì khắp nơi, ở đâu cũng hân hoan đón mừng Phật đản. Chùa Thiền Tôn Phật Quang ở Bà Rịa - Vũng Tàu cũng vậy. Tuy nhiên, vì vâng lời của Hòa thượng dạy bảo, cho nên chúng tôi cố gắng về đây để đến hầu thăm Hòa thượng và có vài lời đạo lý chia sẻ.
[1:22]Cũng do cái nhân duyên vậy, cái nhân duyên cái nhân duyên của việc chùa Huệ Lâm được hoàn thành, nên chúng tôi về đây để kính tạ ơn các vị tôn túc, là những vị đã thương xót, quản lý, sắp xếp, mở đường để cho hàng hậu học được tiến lên. Cái ân nghĩa của các vị thật là lớn lao. Hôm nay cũng là dịp Phật đản, là một cái lễ thiêng liêng quan trọng của những người con Phật. Tuy nhiên, quan trọng hay không, thiêng liêng hay không là do nhận thức của từng người chúng ta.
[2:07]Ta sẽ thấy ví dụ như lễ Giáng sinh vậy, cả xôn xao cả thế giới và biến thành cái truyền thống. Người không có đạo Thiên Chúa họ cũng vui. Tại thấy người ta vui quá, cái mình vui theo, ăn theo rồi vui. Nhưng riêng đạo Phật đản lễ Phật đản thì chúng ta rất là trầm lắng. Các chùa cũng cố gắng tổ chức, nhưng mà không chưa trở thành một cái cái việc của chung của xã hội, chưa có xã hội hóa lễ Phật đản được. Ta cũng nghĩ đất nước Việt Nam mình đạo Phật là chính. Nhưng mà lễ Phật đản thì cũng không bằng lễ Giáng sinh. Lý do ở đâu vậy? Lý do ở đâu vậy? Lý do là bởi vì cái lời Phật dạy chưa thấm vào lòng ta, chưa thấm vào cuộc đời ta.
[3:05]Ta chưa có cái lòng biết ơn sâu sắc đến với Đức Phật. Và vì vậy, cái sự xuất hiện của Đức Phật với đến với cuộc đời này chưa trở thành một điều mầu nhiệm cho tâm hồn của ta.
[3:27]Nên vì vậy bây giờ nói mà nếu mà ta dùng một cái thủ thuật, dùng một phương pháp gì đó để làm sinh động cái lễ Phật đản, làm cho mọi người nghĩ tới lễ Phật đản, làm cho mọi người hân hoan, vui mừng trong lễ Phật đản, thì cái thủ thuật đó nó chỉ là bề ngoài và tạm thời. Cái quan trọng là cái cái giá trị, cái lợi ích của đạo lý từ nơi Đức Phật đi vào cuộc đời ta, đi vào tâm hồn ta đã đến mức độ nào. Nếu lời Phật dạy đến với cuộc đời ta toàn bộ thay đổi hết suy nghĩ ta, con người ta.
[4:15]Cái không khí ta thở là của Phật, cơm ta ăn là của Phật, mọi cái cư xử, mọi cái suy nghĩ, mọi lời nói của ta là của Phật. Chúng ta sống vì Phật mà sống, chết vì Phật mà chết, cuộc đời ta đặt vào bàn tay của Đức Phật, thì lễ Phật đản sẽ là một điều khác hẳn. Lúc đó, ta sẽ nhắc nhau, sẽ nói với nhau, cùng nhau hân hoan, vui mừng để đón chào cái kỷ niệm ngày Đức Phật đến với trần gian. Nhưng mà nếu cái đạo lý của Phật dạy chưa chưa thấm nhuần hết cả tâm hồn và cuộc đời ta, thì ta không có cái cảm xúc, ta không có cái cảm hứng, ta không có cái inspiration để chúng ta lan truyền cái điều đó vào tâm hồn của mọi người chung quanh ta.
[5:10]Nên chúng ta cũng lặng lẽ, rồi mọi người cũng không nghe ai nhắc gì rồi cũng lặng lẽ. Chỉ có các thầy như cái con chim cô đơn bay giữa đêm màu hồng vậy đó. Bơ vơ kêu lên những tiếng kêu ngại ngùng. Là quý thầy cũng cố gắng hết sức để cho mọi người hãy nhớ đến: Trong cái thế giới này, trong hành tinh này, hai ngàn năm trăm năm trước đã có một bậc vĩ nhân siêu tuyệt đến với trần gian này, thắp lại ánh sáng giác ngộ cho cái thế giới này. Các thầy cũng rất là cố gắng, nhưng mà do lòng người, do lòng của các Phật tử chúng ta chưa hân hoan đón chào cái điều đó chỉ bởi vì ta ít tu quá, ta ít tu quá. Mà tại sao ta ít tu?
[6:00]Thì thôi, ngồi mà trách móc thì tùm lum nó ra nhiều việc, thì ta không nói nữa. Ngang đây, ta thôi không trách móc nữa. Ta chỉ thôi nói trở lại thế này là:
[6:12]Hằng năm, cứ vào ngày từ mùng tám tháng tư đến ngày rằm tháng tư, các chùa chúng ta hân hoan làm lễ đón mừng lễ Phật đản. Và ai cứ nhìn vào cái thái độ của ta, cái tấm lòng của ta đối với lễ Phật đản thì hiểu ta phước nhiều hay hay phước ít. Cái người mà tôn kính Đức Phật, tự nhiên lòng mình rộn rã, vui mừng hướng về ngày đản sinh của Đức Phật. Và biết ơn cái con người mà đến với trần gian để làm thay đổi cuộc đời của của ta. Còn nếu ta không đủ lòng tôn kính Phật, thì ngày Phật đản cũng sẽ đi qua hờ hững, nhẹ nhàng. Cứ nhìn cái thái độ đó là biết ta sẽ có phước hay không. Hồi nãy, Hòa thượng có nói cái câu này rất là cảm động.
[7:09]Hòa thượng, Hòa thượng Thích Viên Thanh đó, Hòa thượng có nói câu này: Là "Ta nghe Pháp để chuyển hóa tâm thức của mình". Cái câu nói rất là hay.
[7:25]Bình thường, cái tâm thức của ta là là xấu xa, là tội lỗi, là tầm thường, là ngu si, là ích kỷ. Giờ ta nghe được giáo pháp của Phật qua cái lời giảng của các vị tôn túc, ta xoay ngược cái cái khuynh hướng của tâm thức ta lại. Từ cái ngu, ta khôn ra một chút. Từ cái ích kỷ, ta vị tha một chút. Ừ, từ cái sân si, ta hiền lành đi một chút. Rồi từ cái tham lam, ta buông xả đi một chút. Đó gọi là sự thay đổi. Mà để có thể thay đổi được tâm hồn của ta, chuyển hóa được tâm hồn của ta, thì đây là từ hai phía. Một, các vị giảng sư phải cố gắng giảng cho hiệu quả, nói làm sao đó để mọi người hiểu, chấp nhận, hân hoan, đón mừng, tiếp thu được hết.
[8:26]Và cái thứ hai là người nghe, người nghe bằng toát tất cả cái tâm hồn, tất cả lý trí, tất cả cái sự thiết tha của mình để hiểu và để để hành. Cái quan trọng là để hành đó. Hiểu thì nghe qua ta hiểu liền, nhưng mà hành thì không mấy người hành. Vì sao vậy? Ta cần trí khôn một để hiểu và ta cần trí khôn gấp mười lần để thực hành. Ví dụ như vậy: Ai ở đây ta cũng đều đi qua cái thời gian học phổ thông,
[9:03]Ta cũng học toán học, đại số, vật lý, sinh học, ta cũng học hết rồi phải không ạ? Nhưng mà những cái đó đi đâu hết rồi? Những cái đó nó theo mây theo gió rồi, không còn ai nhớ gì hết. Bây giờ hỏi lại một bài toán hình học, hai cái đường song song một cái đường cắt ngang hai cái đường song song thì nó có những tính chất gì? Giờ đố ai nhớ khen hay á. Trừ người nào dạy toán mà thôi, còn không bay sạch hết trơn, không còn nhớ gì. Điều đó có nghĩa là gì? Điều đó có nghĩa là những cái môn khoa học mà ta học được ở phổ thông á, ta không bao giờ đem áp dụng vào trong cuộc sống được. Nên ta quên mất nó luôn. Nói:
[9:47]"Ủa, áp dụng sao thầy?" Nói ví dụ bây giờ ta ngồi đây cũng vậy, hai cái cây chống đó ta nhìn hai cây đó song song thì ta biết rằng cái cái đường ở trên và đường ở dưới của nó vậy. Đó, cái khi mà lực thổi vào, hai cây nó sẽ chịu đều nhau hơn. Hoặc là ta nhìn cái cái mái nhà, hai cái hai cái đường dây điện đó mà ta nhìn thấy nó song song thì thì ta hiểu là cái mái đó nó song song với nhau. Còn hai cái cột mà một cây nghiêng một, hai cây không song song tức là có một cây nghiêng, một cây đúng dây dọi và một cây không đúng dây dọi. Rồi cái bậc cấp, vì cái bậc cấp ta bước lên, nó gắt cái chân hay là không gắt
[10:31]cái chân, bởi vì cái độ dốc nó đã được tạo ra như thế nào làm cho ta thoải mái hay không, cái người bước lên an toàn hay không, dễ dàng hay không. Tức là toán học hay vật lý nó đi vào trong mọi điều của cuộc sống. Nhưng ta học ở lớp rồi, không bao giờ ta nhìn thấy những cái toán học hay vật lý đó trong cuộc sống của ta. Ta không áp dụng vào được, nên ta không có lý thú và ta quên mất. Mà điều đó cũng có nghĩa là lúc học toán, học lý ta dở á, điểm thấp á. Còn cái người mà học giỏi á, nhìn thấy toán, thấy lý trong cuộc sống của mình hết trơn. Nhìn thấy hết. Thấy không cái ông ông kỷ ông kỹ sư đó,
[11:04]nhìn thấy hết mọi điều trong cuộc sống của mình. Những điều gì ta học ở trong trường không bao giờ thừa, nếu cái người đó trong cuộc sống này nhớ ờ cái hoa này, cái trái này, cái gen nó như thế nào, cái sự tồn tại, cái sự đa dạng sinh học thế nào. Mình những cái điều mình học ở nhà trường, mình nhìn thấy nó trong cuộc sống và áp dụng được trong cuộc sống. Cũng vậy, ta nghe dạy ta hiểu liền. Ví dụ nói Phật dạy ta sống một đời vị tha, rồi các vị tôn túc, các vị giảng sư nhắc ta sống một đời vị tha, đừng có ích kỷ. Nghe hiểu không ạ? Hiểu không? Hiểu liền á. Kêu nói lại đi, nói lại được liền á. Nhưng bắt đầu để cho cái điều đó đi vào cuộc sống của
[11:47]ta thì khó gấp một ngàn lần chứ không phải mười lần. Mà vì sao vậy? Quý vị nói: "Đừng ích kỷ, hãy sống vị tha, vì người đừng vì mình." Câu này nghe xong hiểu liền. Nhưng bây giờ để cho điều đó đi vào cuộc sống của ta, đi vào suy nghĩ của ta, ta phải nỗ lực gấp một ngàn lần và nỗ lực phải trên mười năm, bắt đầu ta mới thay đổi, mới chuyển hóa được cái tâm thức của mình, không hề dễ chút nào. Không hề dễ chút nào. Tôi nói ví dụ bây giờ đó, mọi suy nghĩ ta vừa nhốm lên một cái thì ta ta nghĩ về cái lợi ích cho mình trước hết. Ví dụ bây giờ nói: "Hôm nay vì mình rất là có đạo tâm, mình đến chùa mình nghe giảng
[12:35]thì trời mưa, mình nhìn qua một loạt, mình tìm cái chỗ nào mà tốt lành nhất mình ngồi để nếu mưa mình không bị tạt." Nhưng mà do mình suy nghĩ như vậy nên thế nào mình cũng ngồi đúng cái chỗ bị lủng cái lều.
[12:55]Nhưng mà nếu mình có cái tâm vị tha, khi mình thấy trời mưa và thấy lều che như vậy, mình sẽ suy nghĩ chung quanh là bao nhiêu người sẽ ngồi, rồi những chỗ ngồi nào sẽ bị mưa tạt. Lúc đó mình nói chuyện trao đổi với nhau làm sao cho trong cái đêm Phật Đản này, trong cái đêm nghe thuyết pháp này mọi người được yên lành được nghe, ít có ai bị bị mưa tạt, bị ướt át. Đó, nghĩa là từ cái suy nghĩ là tìm một chỗ ngồi cho tốt để mình nghe cho nó yên và thay đổi thành cái chỗ ngồi thành một cái suy nghĩ là đừng để ai bị ướt trong đêm mưa. Hai cái đó có có có có có cách xa nhau lắm không? Không xa lắm đâu.
[13:35]Từ cái chỗ mà ta tìm một suy nghĩ tốt cho tới cái suy nghĩ đừng để cho ai bị ướt lúc nghe pháp, hai cái ý nghĩ nó cách nhau bao xa? Cách nhau trong một một 1 cm thôi. Nhưng mà để bước qua 1 cm đó ta cần 10 năm tu. 10 năm để tu.
[13:58]Hồi nãy vậy, trên con đường đi từ cái bảo tàng hội họa, nhà khách của Hòa thượng
[14:07]chúng tôi cùng bước ra đây, chúng tôi đi sau lưng Hòa thượng. Tôi mới suy nghĩ vầy nè, có một suy nghĩ này khởi lên trong tâm chúng tôi. Nói theo kiểu trong kinh á, khi đang đi thì có một suy nghĩ nghĩ lên trong tâm chúng tôi. Thật ra thì Hòa thượng là một người nghệ sĩ, Hòa thượng sưu tập nhiều cái đồ cổ, bây giờ tự tay vẽ nhiều bức tranh. Đẹp hay không đẹp thì tùy mỗi người đánh giá không dám nói. Thì Hòa thượng ít thuyết giảng, nhưng mà hồi nãy những lời Hòa thượng nói thì rất là gọn gẽ và rất là hay. Hòa thượng ít thuyết giảng, Hòa thượng chuyên về về tụng cúng. Ví dụ như khi ta có cái nhu cầu về cầu siêu,
[14:53]cầu an rồi Hòa thượng sẽ điều động các thầy, nhiều khi đích thân Hòa thượng làm chủ lễ, đích thân Hòa thượng ngồi chẩn tế, vân vân như vậy. Thì một điều thế này: "Vậy cái lợi ích mà Hòa thượng đem đến cuộc đời này là gì?" Chính là một cái đời sống tu hành 10 năm, 20 năm, 30 năm, 40 năm á. Một người mà sống theo đạo 40 năm rồi, mỗi một ý nghĩ, mỗi một lời nói nó tác động vào cái thế gian này, nó làm thay đổi cái thế giới thế gian này, nó thay đổi cả cái cõi siêu hình chứ không phải là không. Đó là có những lý do mà ta thấy có những vị hiền lành nhiều khi ít nói năng gì nhưng mà lại công đức rất là lớn, chính là cái chỗ này.
[15:38]Chúng ta cũng vậy, ta đến với đạo trong một, hai năm, ta nghe một vài cái đạo lý nhiều khi mình chưa áp dụng được đâu. Ví dụ nói cái ích kỷ, cái vị tha thôi. Để chuyển từ cái ích kỷ sang cái vị tha, ta nghe hiểu liền, nói lại được liền, nhưng để áp dụng được điều đó trong từng cái suy nghĩ nhỏ nhỏ của mình trong cuộc sống ta mất ít nhất 10 năm. Mà 10 năm phải tinh tấn kìa, chứ 10 năm mà hời hợt tâm chúng ta cũng không thay đổi, 10 năm rồi vẫn ích kỷ như thường. Chỉ khi nào ta rất quyết tâm, ngày đêm lễ Phật sám hối, thay đổi từng suy nghĩ của mình, sám hối từng cái ý nghĩ xấu của mình, 10 năm sau ta mới có thể thay đổi một con người từ vị kỷ sang sang vị tha.
[16:21]Mà khi ta đã vị kỷ sang vị tha, ta đang đứng mấp mé ở cái quả vị Tu Đà Hoàn chứ không phải là bình thường. Nhưng mà phải 10 năm, mà 10 năm quyết liệt tinh tấn, thực hành không phải là dễ. Nên cái cái đầu tiên của mọi điều tốt đẹp chính là suy nghĩ, thay đổi cái suy nghĩ của mình. Thay đổi cái suy nghĩ từ sai lầm sang đúng đắn, từ cái tà kiến sang chánh kiến, từ cái bất thiện sang cái thiện, thuần thiện. Và điều đó là một đòi hỏi cái sự quyết tâm rất là lớn. Nên hôm nay vậy, ta cũng nói với nhau vậy, cái đề tài hôm nay là "Vì nghĩ đến những cái cái chung". Cũng là đề tài ta đón mừng Phật Đản tại nơi cái thiền viện Vạn Hạnh này:
[17:07]"Vì nghĩ đến những cái chung". Chứ trong cuộc sống này vậy, có một cái khuynh hướng nó tự nhiên nó lôi kéo ta là ta luôn luôn đặt cái lợi ích của mình trên hết. Ví dụ như bây giờ có trong hàng xóm mà gia đình ta với gia đình khác có xung đột thì ta bênh gia đình mình trước. Và ta nhìn vô thấy ồ hai gia đình đang gây gổ nhau là vì giành cái ranh đất. Cả cái gia đình này đứng lên, cả gia đình kia đứng lên hai bên gây gổ xô xát rồi thưa kiện tùm lum để mà mà mà tranh giành thì ta nghĩ rằng cái gia đình này rất là đoàn kết. Nhưng mà sau khi ranh đất mà đã ổn định xong rồi thì gia đình đó rất đoàn kết, có đoàn kết không? Không.
[17:51]Bắt đầu trong gia đình đó lại gây gổ nhau tiếp, lại xô xát, lại xung đột vì giành nhau cái gì? Giành nhau gia tài. Nghĩa là ông bố thì chưa chết nhưng mà các con nói: "Bố, bố chia gia tài con. Chứ ít bữa bố chết đột ngột ngang tụi con khó chia." Nói: "Tao còn sống đây tụi mày đòi chia gia tài." "Trước sau bố cũng chết mà. Bố chia luôn giờ cho rồi." "Rồi bây giờ tụi bây chia là sao?" Nói: "Dạ, con anh cả con lấy cái cục này, thằng đó là em nó lấy cục kia." Nói: "Không, mày phải lấy cục này." Bắt đầu ta lại thấy trong gia đình sao? Con người ta vẫn nghĩ cho riêng mình. Thì ra lúc họ đoàn kết là họ bênh vực cái quyền lợi của mình ở trong đó đó,
[18:29]có cái dấu vết quyền lợi của mình ở trong đó nên tạm thời họ họ có vẻ đoàn kết. Nhưng đến khi mà nó qua cái xung đột rồi thì khi trở về với cộng đồng nhỏ nhất là gia đình thì họ bộc lộ ra họ vẫn nghĩ cho mình là hơn hết. Bố sống chết kệ bố, anh chị em trong gia đình kệ anh chị em trong gia đình, lợi ích của mình trên hết tất cả. Con người cứ là như vậy. Cứ đi trong cuộc đời ta cứ cứ cứ cứ bị cái ích lợi của mình chi phối, dẫn dắt. Cái tâm hồn của mình như vậy, làm cho chúng ta làm sao? Tâm hồn chúng ta càng lúc càng xấu xa, càng đen tối và tội lỗi. Rồi nhưng mà luật nhân quả không tha chúng ta.
[19:16]Với cái xấu xa, cái đen tối, cái ích kỷ tội lỗi đó, nghiệp đẩy chúng ta vào đọa xứ liền. Là cái con đường mà sau khi chết chúng ta ba có có ba chỗ để đi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, khó rất khó tránh khỏi. Giờ ta ngồi đây khỏe mạnh thế này, thấy ai cũng tỉnh tỉnh với nhau thế này, ai cũng đẹp đẽ thế này, thực sự ẩn chứa trong cuộc đời chúng ta ta có rất nhiều cái ác nghiệp đang tích trữ ở đó, ta không biết đâu, không biết đâu. Coi chứ nhiều người ngồi mặt đẹp đẽ vậy chứ có cái nghiệp làm thú mình không hay, hoặc cái người có gương mặt đẹp đẽ với mình ẩn cái nghiệp chết đọa địa ngục mình không hay.
[19:55]Ta đang tàng ẩn với những cái ác nghiệp ở trong cái cuộc đời của mình, chúng ta không biết đâu. Nói: "Thấy đâu có gì đâu, đâu có làm gì ác đâu." Không có. Như thầy cứ hay nhắc lại cái chuyện ông già chồn, ổng nói có một câu ổng đọa 500 kiếp làm chồn. Nhưng ta cứ tưởng ta không có lỗi. Giống như ông già Chồn, ổng là một vị cao tăng giống như đắc đạo. Nói bậy một câu, đọa 500 kiếp làm chồn. Chúng ta cũng vậy, cứ thấy mình không có làm lỗi gì, nhưng không biết rằng cứ âm thầm, lặng lẽ, tiềm tàng, từ từ trong cuộc sống này ta cứ sai bữa nay một chút, ngày mai ta sai một chút, ngày mốt ta sai một chút, tích lũy cái điều đó rất nhiều,
[20:33]ta không hề hay, mà hầu hết tất cả những sai lầm đó đều bắt đầu từ vì nghĩ cho lợi ích của chính mình, tất cả đều bị như vậy hết. Nên nếu hôm nay nói như Hòa thượng, ta nhân cái dịp Phật đản này ta ngồi lại với nhau, ta ngồi lại với nhau ta lắng nghe giáo pháp, ta nhìn vào tâm hồn nhau và ta nhìn vào tâm hồn mình, quyết tìm cho ra được những cái sai lầm này để chuyển hóa tâm thức ta đi, như Hòa thượng nãy dạy đó, chuyển hóa tâm thức ta đi, quyết tìm cho ra những lỗi lầm còn sót lại trong tâm hồn ta. Để sang năm, rồi ngày Phật đản lại về, rồi chúng ta lại về tề tựu với nhau, lại nhìn nhau, và sang năm, ta nhìn vào đôi mắt nhau sẽ nhìn thấy nhiều yêu thương
[21:21]hơn trong đôi mắt đó, sẽ nhìn thấy nhiều cái đạo đức vị tha hơn trong đôi mắt đó. Hôm nay vậy ta cũng ngồi đây với nhau, cũng nhìn nhau, nhưng mà trong cái tâm thức của ta nó ẩn chứa qua cái đôi mắt đó ta vẫn còn nhiều cái sai lầm, nhiều cái vị kỷ. Thì quyết vậy, hẹn với nhau một năm sau, nếu có dịp gặp lại trong một lễ Phật đản nữa, ta sẽ thấy trong đôi mắt ta yêu thương nhau nhiều hơn. Phải quyết tâm chuyển hóa tâm thức như vậy, mà phải quyết tâm, chứ còn nếu không quyết tâm rồi ta nghe bài pháp này xong bước ra ngoài kia bay mất liền. Ta sẽ trở về với cuộc sống bình thường và để cho cái khuynh hướng ích kỷ
[22:02]dẫn dắt tâm hồn ta, dẫn dắt cuộc đời ta, và cánh cửa ác đạo lại mở ra trở lại. Còn nếu ta quyết tâm thay đổi tâm hồn mình mà đầu tiên vậy, chặn đứng cái ích kỷ lại cái đã, cứ nghĩ đến cái chung cái đã là cánh cửa của ác đạo đóng lại, thiện pháp bắt đầu mở ra. Đầu tiên cái đó cái đã, nghĩ đến cái chung cái đã. Chứ còn ta không nghĩ đến cái chung thì cái khuynh hướng của sự riêng tư, vị kỷ trỗi dậy, khống chế, thống trị tâm hồn ta liền. Nó tiềm tàng thấy không thấy gì, nhưng sự thực nó rất là mạnh. Cái khuynh hướng, cái bản năng của sự ích kỷ rất là mạnh, mà khi nào ta đánh vỡ được nó, ta mới đặt chân vào vị trí của thánh.
[22:52]Nên trong cái trong cái điều kiện, trong cái phẩm chất, trong cái tính chất của vị thánh Tu-đà-hoàn có một điều kiện là không còn vị kỷ nữa. Và để từ phàm trở thành thánh là điều không hề dễ dàng. Để ta đánh vỡ cái vị kỷ trong lòng mình để trở thành một cuộc đời, một con người sống hoàn toàn vị tha là điều không hề dễ dàng, nhưng dù khó gì khó vẫn phải quyết tâm làm cho bằng được. Vì ngày nào cái ích kỷ còn tiềm tàng trong lòng ta, ngày đó cái ác đạo còn chờ chực ta ở đàng xa, ở trong tương lai xa kia. Hễ ích kỷ còn, ác đạo còn chờ ta. Còn ta đánh vỡ được ích kỷ rồi thì cánh cửa ác đạo đóng lại.
[23:39]Thì trong Phật Phật nói rất rõ: một vị chứng Tu-đà-hoàn rồi thì dứt khoát không có đọa ba ác đạo địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Vị đó có thể thể trở lại với cuộc đời này trong thân phận con người và nhiều khi con người rất khổ sở, rất te tua, rất thê thảm, rất vất vả, nhưng vị đó vẫn là một vị thánh. Vì thế, lý do tại sao mà đã là thánh Tu-đà-hoàn rồi mà trở lại cuộc đời vất vả, chỉ bởi vì những kiếp trước vị đó chưa có thần thông. Vị thánh Tu-đà-hoàn họ chưa có thần thông, nên họ không biết được mọi chuyện một cách chính xác. Do đó trong cái cư xử của họ vẫn còn bị nhầm. Bị nhầm, bị hiểu lầm, bị xử lý sai, cái ác nghiệp nó còn, mà họ phải quay lại để trả.
[24:24]Đó là lý do mà một vị Tu-đà-hoàn phải trở lại rất nhiều lần trên cuộc đời này là vì lý do đó, là vì do xử lý nhầm, xử lý sai. Ví dụ con người đó họ người này vu oan người kia, người kia vu oan người nọ họ không biết, họ không biết hết. Thấy cái người này đến nói: "Nè nè, anh ơi, cái bà đó bả bả bả bả ác độc lắm, anh anh đừng cho bả vô." Thế mình: "Vậy hả?", cái mình không cho bả vô, không cho bả được dự một cái điều tốt đẹp gì đó. Không ngờ đó là điều sai, người ta vu oan nhau, nhưng cái vị Tu-đà-hoàn không đủ sức để biết điều đó. Vị Tu-đà-hoàn biết đúng sai trong đạo lý rất chính xác, nhưng lại không đủ biết cái sự thật giấu phía sau của cuộc đời gian trá này.
[25:04]Cho nên nhiều khi vị Tu-đà-hoàn vẫn bị xử lý lầm. Chính vì xử lý lầm cái nghiệp rớt lại, quay trở lại cuộc đời mà trả nghiệp, và cũng thê thảm lắm, có khi cũng nghèo khổ, cũng vất vả, cũng te tua, cũng bị hành hạ, đày đọa đủ thứ chuyện, nhưng dứt khoát không bao giờ đọa ác đạo, dứt khoát không bao giờ đọa là địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Bởi vì sao? Bởi vì cái tâm vị kỷ đã biến mất hoàn toàn. Thì chúng ta cũng vậy, có thể chúng ta chưa chứng được quả vị Tu-đà-hoàn, nhưng chúng ta phải quyết không để cho cái tâm vị kỷ dắt mình về ác đạo. Và phải quyết diệt trừ cái tâm vị kỷ này đi, quyết diệt trừ cái tâm vị kỷ này đi.
[25:49]Mà muốn diệt trừ cái tâm vị kỷ này đi thì ta nói: "Diệt nó đi, diệt nó đi", nó không hết, mà chỉ thay thế nó, nhớ như vậy. Để diệt trừ tâm vị kỷ là không phải ta chăm chăm nhìn vào cái tâm vị kỷ để diệt nó mà là thay thế nó.
[26:15]Thay thế nó bằng cách gì? Là nghĩ đến những cái chung, đó là phương pháp, đó là bí quyết. Nghĩ đến những cái chung thì cái vị kỷ của ta từ từ biến mất, nên ta thay thế chứ ta không diệt nó được đâu. Không phải ngồi đó là: "Đừng vị kỷ nữa nha, đừng vị kỷ nữa nha, đừng vị kỷ nữa nha" thì mình nói ngàn năm nó cứ còn hoài. Nhưng mà ta thay thế nó, không có nói là mình đừng vị kỷ mà hãy nghĩ rằng: "Hãy thương yêu mọi người, hãy đem đến lợi ích cho mọi người", đó là ta thay thế. Ta không diệt cái tâm vị kỷ mà thay thế cái tâm vị kỷ, cái lợi cho mình bằng việc nghĩ đến những cái chung, những cái lợi ích chung.
[26:58]Thì tâm vị kỷ ta đang bị thay thế, cho đến khi nào, đến ngày nào tâm ta cái tâm vị kỷ, những suy nghĩ lợi ích cho mình biến mất hoàn toàn, bị thay thế hoàn toàn, chỉ còn những cái suy nghĩ vì cái chung thì lúc đó ta đã trở thành người vị tha và chân ta đặt vào cái thánh vị Tu-đà-hoàn. Nên ở đây vậy, mỗi trường hợp,
[27:25]mỗi giây phút trong cuộc sống, mỗi tình huống ta phải xử lý, ta đánh giá coi cái này là suy nghĩ cho riêng ta hay suy nghĩ cho điều chung.
[27:37]Ta tự đánh giá và ta chọn lựa, chọn lựa tức là ta thay thế.
[27:43]Trở lại, ví dụ như vậy: chiều nay à nhiều Phật tử ta đến Thiền viện Vạn Hạnh từ rất sớm, ta ăn cơm ở đây.
[27:57]Thì cái gì là lợi ích của mình và cái gì là lợi ích của mọi người?
[28:04]Lợi ích của mình là ta đến đây ăn cơm chùa, coi như ta có được bữa cơm, cùng với huynh đệ ăn cơm ở đây vui vẻ, ngon. À rồi gì nữa? Ráng sao ăn cho ngon ngon, gì nữa? Ráng ăn nhiều nhiều, rồi gì nữa? Rồi sẵn đó ngồi chỗ nào cho nó dễ chịu để ăn cho ngon. Ăn xong rồi liếc qua liếc lại coi có cái gì tráng miệng, được được thì mình cất trước. Tức là đó là những suy nghĩ cho mình, một việc rất là nhỏ. Đây là một tình huống bình thường trong cuộc sống, nhưng cái khuynh hướng vị kỷ nó cứ vậy, nó cứ sai sử ta, ta cứ nghĩ gì cho ta, cứ vậy. Bây giờ bắt đầu ta đổi cái suy nghĩ đó. Ta nhìn thấy nó, ta nhìn thấy nó:
[28:53]"À, cái cái cái cái suy nghĩ vị kỷ sao nó cứ xuất hiện?" Bây giờ ta bắt đầu thay thế, ta đổi lại, coi vậy bao nhiêu huynh đệ sẽ đến đây, và những người đó cái số lượng bao nhiêu và cái cơm có đủ cho mọi người ăn hay không. Và nếu đủ rồi, dư thiếu không biết, vậy còn bao nhiêu huynh đệ nó sẽ về cái Thiền viện Vạn Hạnh này để để dự lễ nghe pháp mà chưa có chỗ ăn, đang còn trôi dạt ở đâu chăng, hay ghé tạm ở đâu ăn, ta có thể liên lạc mời về đây cùng ăn. Nếu về đông ăn về đông quá thì thiếu thức ăn thì sao? Thiếu thì ta nhịn, ta chia ra, cứ chia sẻ nó thêm chút để ai cũng có miếng ăn, và ăn cho vui với nhau, ta ăn cho vui là chính,
[29:36]chứ mấy chục năm qua ăn nhiều quá rồi, đói một bữa cũng chẳng sao. Nhưng mà nếu mà huynh đệ về đây đông thì cơm đủ không, chỗ ngồi ăn đàng hoàng không. Ta lúc nào ta thay thế cái suy nghĩ cho mình, cho mình, bây giờ bắt đầu nghĩ cho huynh đệ, nghĩa là ta thay thế, chứ ta không có diệt cái tâm vị kỷ, mà cứ tìm cách từng trường hợp, từng tình huống khi cái ý nghĩ vị kỷ nó nổi lên thì ta dựa vào nó để thay đổi lại. Nhớ phải dựa vào cái vị kỷ để đi tìm cái vị tha, chứ ta không bỏ hẳn cái vị kỷ đâu. Ví dụ nãy cái vị kỷ nổi lên là mình ăn cho ngon, thì dựa vào cái đó, ta đổi qua thành cái vị tha, làm sao cho mọi người cùng có ăn, nhớ như vậy.
[30:21]Bây giờ vậy, rồi ví dụ vậy: ví dụ bây giờ một người à đi
[30:28]đi a đi trồng rẫy, người ta tìm được một cái giống giống rau cải thành công có thể xuất khẩu được, có thể đem đi có nhiều nơi tiêu thụ được. À và một cái ý nghĩ ta khởi lên trong đầu: "Nếu ta giữ được cái giống này cho riêng mình thì nhiều nơi sẽ sẽ mua ta, à ta không bị ế. Chứ còn nếu nhiều người cùng có cái giống này quá thì người ta họ mua mấy người khác mất, họ không mua của mình nữa." Đó là ý nghĩ vị kỷ, mà tất cả các thương trường đều suy nghĩ như vậy hết: ta trở thành độc quyền, ta độc hàng, ta độc đáo thì ta không bị ế. Nhưng mà sự thực mà khi mà ta suy nghĩ vị kỷ như vậy, coi chừng bị trúng vào quả báo, về sau ế trơ...
[31:23]Bây giờ ta suy nghĩ ngược lại: với cái món hàng này đang được thị trường ưa chuộng, ở các thành phố khác các nhà hàng họ đang tiêu thụ món này, mà nếu ở đây nhiều làng xóm của mình họ cũng đang trồng cái món này, họ đang trồng rẫy mà họ không biết cái giống này, bây giờ ta có thể chia sẻ cái giống cho họ và giúp cho họ gì? Bán được nhiều hàng hơn, có tiêu thụ hơn. Và nếu mà họ bán được, họ cạnh tranh với ta, người ta mua của họ, không mua của mình thì sao? Đây là chỗ thử thách giữa vị kỷ và vị tha. Khi ta giúp cái này gọi là ta chỉ đường cho người khác làm ăn, mà chỉ đường cho người khác làm ăn coi chừng ta mất mối, ta bị ế.
[32:05]Đây là một sự thử thách rất lớn luôn! Nó khác với hồi nãy là ta ăn cơm chùa. Ta ăn cơm chùa mình chỉ thay đổi là làm sao, ờ tại cơm của chùa mà, cho nên cũng chả thiệt hại gì, cứ càng nhiều người ăn thì càng tốt, chỉ chùa nghèo chứ ta không nghèo, thấy không? Hồi nãy ta... ta ăn là ta vị kỷ, nghĩ tới mình ăn. Bắt đầu ta thay đổi cái suy nghĩ vị tha: làm sao cho Phật tử về đây ai cũng có ăn trước khi nghe nghe Pháp. Suy nghĩ rất vị tha, còn việc tốn kém nấu ăn, chùa chịu, mình đâu chịu đâu mình sợ. Cho nên cái thử thách nó rất là ít, chỉ thay đổi từ vị kỷ sang vị tha một cách êm ái, nhẹ nhàng, dịu dàng, gọn gàng, không sao hết.
[32:46]Nhưng bây giờ bắt đầu tới cái việc làm ăn, nếu ta chia sẻ cái giống, một cái sản phẩm này thì người khác lấy mất mối của ta, ta mất quyền lợi. Cái chỗ này mới là cái thử thách rất lớn giữa vị kỷ và vị tha. Thì đây, chúng ta làm con Phật hay không làm con Phật là chỗ này.
[33:15]Nếu ta suy nghĩ rằng mình cũng cũng nghĩ cái vị tha, là nếu mình chia sẻ cái giống, cái sản phẩm này nhiều người, nhiều người sản xuất, họ bán, cũng một tư tưởng vị tha, nhưng bị thử thách bởi cái lợi ích về kinh tế: nhiều người có giống này họ bán quá, ta mất mối. Lúc đó ta đứng trước cái sự phân vân: lợi ích của gia đình mình, lợi ích bản thân mình, ta rất khó mà chia sẻ bí quyết trồng và cái giống tốt này cho người khác. Nhưng nếu ta tin vào Đức Phật, ta yêu kính Đức Phật, ta tin vào cái lòng từ bi vô lượng của Đức Phật, và Đức Phật chết vì chúng sinh, Ngài xả bỏ thân mạng vì chúng sinh trong vô lượng kiếp, bây giờ ta nguyện đi theo bước chân Người.
[34:01]Thôi kệ, mình có thể là mất lợi ích, nhưng mà thôi trời Phật nuôi mình, không sợ. Kêu hàng xóm lại, giải thích cho họ biết: "Hiện nay là thị trường đang thích cái loại giống rau này mà tôi đang có giống rau này đây. Vừa rồi tôi bán được rất là là nhiều, bây giờ tôi chia sẻ cho hàng xóm". Lúc đó mọi người vui không? Mọi người vui. Rồi sau đó ta bị mất mối không? Có thể bị mất mối, nhưng trời cho ta mối khác, trời cho ta mối khác, cứ tin vào điều đó đi. Như hồi xưa vậy, khoảng mấy chục năm trước, có một cái vị ở Nepal trẻ trẻ tuổi, mười mấy tuổi, ổng ngồi thiền đâu 9, 10 tháng. Ta có nhớ cái chuyện đó không kìa? Nhớ không? Nhớ vậy đó.
[34:43]Báo chí đồ theo dõi, đặt máy đồ quay quá chừng, coi ban đêm ổng có lén đi ăn cơm không, tại ổng ngồi hoài ổng không ăn uống gì á, ổng ngồi ở gốc cây vậy. Nhưng mà mọi... lúc đó là chuyện nổi lên, người ta xem giống như một vị Phật tái sinh vậy. Và... và Thầy cũng vậy, Thầy cũng giới thiệu hiện tượng, Thầy nói: "Đây cũng là một điều rất là đặc biệt, một vị có thể ngồi mãi như vậy. Và nếu sau này vị đứng lên mà đi thuyết Pháp mà nói đúng với đạo lý về Tứ diệu đế, Bát chánh đạo, về nhân quả, về vô ngã thì ta hãy yên trí rằng thực sự có một vị Bồ Tát đã đến với trần gian để cứu độ chúng sinh". Thì lúc đó Thầy hay giảng, Thầy hay ca ngợi cái vị đó.
[35:22]Thì lúc đó có một người đệ tử mới nói câu này: "Thầy cứ giới thiệu ca ngợi hoài cái người ta theo vị đó, người ta không theo Thầy nữa à?". Thì Thầy trả lời thế này: "Theo Bồ Tát tốt chớ theo Thầy làm chi? Nếu thật sự đó là một vị Bồ Tát thì cả thế giới hãy theo vị đó, chứ theo Thầy làm chi Thầy? Thầy là cái ông thầy ốm ốm, xấu hoắc này mắc mớ chi theo Thầy, trên rừng trên núi hoang sơ có gì hay ho? Theo những vị Bồ Tát mới đúng. Nhưng ta phải chờ đợi, tại vì việc ngồi lâu cũng chưa chắc đánh giá đó là một vị Bồ Tát. Và cái quan trọng nhất là giáo lý vị đó nói lên có đúng với Phật hay không?". Dĩ nhiên phải đúng với Phật. Nói:
[35:56]"Nếu đúng với Phật thì cần chi nói nhiều không?". Đúng với Phật rồi nhưng mà nói bằng ngôn ngữ mới, bằng cảm xúc mới, bằng cái làm mới, cover lại sẽ sao? Sẽ rất lợi ích cho chúng sinh. Nhưng mà không biết tại sao rồi vị đó đâu mất, không thấy không nghe lại nữa, không nghe báo chí nhắc tới. Chứ từ bao nhiêu năm qua Thầy cứ ngồi chờ cái vị đó xuất hiện lại không, cứ mong mỏi có một vị Bồ Tát đến với trần gian. Nhưng mà sao không thấy, không biết giờ đi đâu mất, không biết. Mình ở Việt Nam thì thôi mình không có cơ hội để tìm hiểu, chứ mỗi khi mà mình biết có cái vị nào mà mà mà tu hành chân chính rồi chứng ngộ cao siêu, lòng mình rất là vui mừng.
[36:37]Biết đâu có những vị chân sư, những vị Bồ Tát đến với trần gian giáo hóa, thế gian này sẽ bớt u tối, thêm được nhiều an lạc, nhiều hạnh phúc. Nó như vậy. Vì vậy trong cuộc sống này cũng vậy, khi ta thay đổi từ cái vị kỷ sang cái vị tha, đó thứ nhất là điều không dễ dàng, bởi vì ta ta thay đổi thói quen của mình và ta thay thế cái suy nghĩ vị tha, ta thay thế cái suy nghĩ vị kỷ bằng cái suy nghĩ vị tha. Dễ không? Không dễ, bởi vì nó phải thành hành động, thành hành động mà có khi là nó đụng tới cái lợi ích của ta. Đụng tới lợi ích của ta, đụng tới lợi ích mà thấy nguy hiểm luôn á! Nhưng lúc đó liệu ta đủ sức để giữ chắc cái quan
[37:22]niệm vị tha để bước tới cuộc đời này hay không? Hay lúc đó ta ngần ngại bước lui lại, thà sống vị kỷ một chút, coi vậy chứ nó vẫn an toàn hơn? Thì lúc đó thật ta rời xa Đức Phật một chút, nhớ như vậy! Nếu ta cứ nghĩ an toàn cho mình, lợi ích cho mình, ta không dám quyết liệt sống một cuộc đời vị tha trọn vẹn thì ta vừa lui đi xa Đức Phật một chút. Đức Phật vẫn đứng đó, Ngài vẫn yêu thương ta, chờ đợi ta, nhưng ta đã lui lại, chỉ bởi vì ta không dám sống một đời vị tha trọn vẹn. Thấy không nè? Và bây giờ ta quyết tâm đây là sự chọn lựa sinh tử, chọn lựa sinh tử. Trong những lúc thử thách như vậy về lợi ích, về sự an toàn, về mọi thứ,
[38:15]ta sẽ chọn vị tha hay hay vị kỷ? Và nếu ta lo sợ, lo sợ cho bản thân mình, ta không dám bước thẳng tới cuộc sống vị tha thì xin thưa, đúng chúng ta là đứa con lạc loài, tự mình rời xa Đức Phật. Còn nếu lúc đó chúng ta quyết liệt, can đảm bước tới, chọn đời sống vị tha, chấp nhận mình thiệt thòi, nhưng miễn chúng sinh được ích lợi, được đạo đức, được giác ngộ, được hạnh phúc thì ta chấp nhận cái thiệt thòi của mình, thì lúc đó ta vừa bước thêm được một bước gần, gần với Phật hơn. Tùy ta chọn lựa! Tùy ta chọn lựa!
[39:05]Tuy nhiên, có hai điều mà làm cho ta yên tâm: Điều thứ nhất là luật nhân quả, ta sống một đời vị tha, có thể ta... nghiệp xưa ta phải trả, nhưng chắc chắn ta có những quả báo lành chờ đón đâu đó. Cái thứ hai, thần thánh ở trên cao, chư Thiên, chư Phật ở trên cao, các Ngài vì có nhiệm vụ quan sát thế gian này và nếu Ngài các Ngài phát hiện chúng ta vừa thắp lên trái tim yêu thương, vị tha, các Ngài nhìn tới liền, theo dõi liền. Và khi các Ngài đã theo dõi rồi thì ta đừng hòng mà chạy thoát. Lúc nào các Ngài cũng nâng đỡ bước chân ta, che chở ta, gia hộ ta, không để ta rơi vào khốn cùng. Thấy không?
[40:03]Có những... như chính Thầy cũng vậy, để có thể mà đi tu được cũng phải quyết tâm sống vị tha lắm, chứ nếu còn cái ích kỷ nhen nhúm mình không xuất gia được. Để để có thể xuất gia được từ khi còn cư sĩ cũng phải hết sức cố gắng mà tập sống đời vị tha.
[40:22]Và nhớ như vậy, để diệt cái vị kỷ ta thay thế nó chứ không phải diệt nó, nha, thay thế nó. Bỗng nhiên nó thành thói quen và cái vị kỷ biến mất, chỉ còn lại cái tâm vị tha mà thôi, nghe.
[40:42]Ta nghĩ đến cái cái chung, lợi ích của chung, lợi ích của cộng đồng. Nhưng mà cái chung đó là những gì? Thì ta phân ra nhiều loại. Thứ nhất là gia đình, là một cái chung rất là nhỏ, vài người thôi. Hai vợ chồng, vài đứa con, hoặc thêm ông bà, thêm chút cô dì cậu chú gì đó, đại khái cái gia đình đó. Và trong cái môi trường gia đình này cũng gọi là một cái chung này, cái cái cơ bản này, ta cố gắng là đừng nghĩ đến cái lợi ích của mình, mà cố gắng thương yêu, phục vụ cho người trong gia đình mình trước. Cho vợ mình, cho chồng mình, cho con mình, con cái, cho cha, cho mẹ mình trước. Đó gọi là lợi ích, nghĩ đến cái lợi ích chung trước.
[41:30]Mà đạo lý ngàn xưa của Á Đông cũng đặt cái này là nền tảng. Ta phải có nhân có nghĩa, có hiếu có đễ. Hiếu tức là đối với cha mẹ, đễ đó là đối với anh chị em. Cái lòng tốt của mình, cái sự phụng sự, sự cống hiến, sự yêu thương, sự tôn trọng của mình đối với cha mẹ gọi là lòng hiếu, đối với anh chị em gọi là lòng đễ. Vậy đó, thì cái cộng đồng này là căn bản.
[41:56]Trong gia đình vẫn có những cái xung đột về lợi ích, nhưng ai sung thì sung kệ họ, còn phần ta chọn lựa con đường hy sinh, không giành giật cái đó, vậy đó. Rồi bây giờ cái cộng đồng lớn hơn gia đình là gì? Tức là cái xóm làng mà ta sống, vậy đó. Nó chung nhau một cái môi trường, chung nhau một cái luật pháp, chung nhau một cái cái cái không gian gần gũi, rồi chung nhau về cái cái an ninh trật tự của địa phương, của thôn xóm. Thì cũng vậy, những người đó họ không phải là ruột thịt ta, nhưng họ sống gần bên ta. Cái lợi ích có liên đới, nên cái tâm ta, đôi mắt ta lúc nào cũng để ý, cũng để ý cho mọi người.
[42:42]Đừng để có những người nghèo, người đói trong xóm ta, đừng để có những đứa trẻ em cơ nhỡ, có những người già cô độc. Tức là lúc nào cũng gắn bó với cái cộng đồng trong khu vực của mình. Có nhiều khi ta chọn lựa là
[43:01]là ta ta ta yên tìm cái yên phận mình, tìm yên phận mình. Miễn thôi gia đình mình đừng đụng chạm tới ai là không có mít lòng ai, là giữ an toàn, nghĩa là không mít lòng ai, không đụng chạm ai, không xung đột với ai, là ta được an toàn, như vậy. Nhưng đó là gì? Vị kỷ hay vị tha? Là vị kỷ. Ta nghĩ tới an toàn cho mình, sống giữa cộng đồng trong xóm làng, nhưng mà là ta đừng đụng chạm tới ai để cho mình được an toàn. Ý nghĩ đó rất là ích kỷ. Ta phải thay thế ý nghĩ đó đi. Thay thế ý nghĩ đó bằng cái nghĩ đến rất nhiều người trong xóm, trong làng của ta. Coi xóm làng ta còn ai quá khổ,
[43:53]có em trẻ em nào phải bỏ học, có người già nào nghèo khổ, neo đơn, cô độc, có những cái tình cảnh nào mà thất nghiệp mà cả nhà phải đói ăn. Nghĩa là chính quyền họ cũng lo rồi, nhưng mà chính quyền có cái lo của cái tổng quát chính quyền, còn ta là những người ở tại chỗ, ta có cái nhìn của ta, có cái lo của ta đối với cộng đồng của ta. Ta tập suy nghĩ như vậy, tập lo như vậy, tập quan sát như vậy để thay thế cái lo cho mình thôi. Thay thế nó. Đó là cái cộng đồng đó. Sống mà bắt đầu biết mở lòng ra đối với làng xóm đã là con người đặt một bước chân lên gần thiên giới, chưa tới đâu nhưng gần rồi.
[44:35]Còn mình lo cho gia đình mình mà là mình đứng ở cái phước báu của của cõi người thôi, nhưng mà vượt ra khỏi gia đình là bắt đầu ta đặt một chân lên về phía đi về cái bậc thang đi về thiên giới. Khi ta nghĩ tới những người không có máu mủ với mình, mình không có cái trách nhiệm phải lo cho họ, nhưng vẫn lo cho họ là ta đặt một bước chân về phía thiên giới. Chưa tới đâu, thiên giới còn cao, nhưng đã đặt được một bước đi về hướng đó. Rồi một cái cộng đồng lớn hơn nữa là gì? Là quốc gia ta. Quốc gia ta là chuyện đại sự, nằm ngoài cái trách nhiệm của ta. Ta cũng không biết gì để lo. Ví dụ bây giờ ta nói
[45:17]ta nói ví dụ cái công ty điện lực EVN đang bị thiếu điện, mấy ổng tính chứ mình tính gì được, mình có biết gì đâu mà tính. À hoặc là nói năm nay cái mùa có nhiều cái hồ thủy điện đang bị cạn, trơ đáy, mấy cái đó phải làm sao? Ông trời tính với nhà nước tính chứ mình biết gì đâu mà tính. Rồi cái gì, đang có nguy cơ về lạm phát, thì nói nhà nước tính chứ mình cũng không tính nổi. Nhưng mình là người dân, mình phải có cái quan tâm đến những cái sự tình của quốc gia. Có thể mình không xử lý được, nhưng lúc nào cũng để tâm vào đó một chút để có thể xem mình làm gì được thì làm cho lợi ích cho quốc gia, chứ đừng bao giờ vô tâm, hờ hững,
[46:05]cứ nghĩ chuyện đó ngoài trách nhiệm của mình thì mình không cần lo. Đây là chỗ khác nhau giữa người vị kỷ và vị tha. Cái người vị kỷ, khi nào mà trách nhiệm của tôi, là bị bắt buộc, obligation, bị bắt buộc thì tôi sẽ lo. Nhưng mà cái người vị tha là cái người gì? Không phải trách nhiệm của tôi, tôi không bị bắt buộc phải làm điều đó nhưng tôi vẫn lo. Đây là chỗ khác nhau. Nên ta xem trong cuộc đời của mình có bao nhiêu lần ta biết lo những điều không phải trách nhiệm của mình? Là ta đã đang trở thành con người vị tha. Còn ta chỉ khi nào mà thuộc trách nhiệm của mình thì mình mới lo, còn không phải trách nhiệm của mình không có đâm hơi đâu mà đi lo cho
[46:49]nó phiền toái, phiền phức, nặng lòng thì ta vẫn còn là vị kỷ. Nên ta đây cũng là một cách để ta đánh giá mức độ vị kỷ, vị tha của mình, và ta chuyển hóa được cái tâm thức của mình, hãy để ý lại: Chuyện gì thuộc trách nhiệm của ta thì ta lo, đó là vị gì? Vị gì? Vị kỷ. Còn có những chuyện không phải trách nhiệm của ta mà ta vẫn quan tâm, vẫn lo là ta đã bắt đầu có những suy nghĩ vị vị tha. Đây là điều ta phải tập, mà ta phải thông minh để tìm ra những điều này. Chứ cái điều này nó ẩn sâu trong tâm thức, chả ai nhìn thấy mình mà nhắc nhở mình đâu, chỉ tự mình cô đơn ở trong tâm thức của mình đi tìm, đi lục lọi những điều đó.
[47:40]Lục lọi coi nếu mình chỉ luẩn quẩn với những gì của trách nhiệm thì mình vẫn còn là vị kỷ, còn mình vượt ra khỏi những cái trách nhiệm, lo những cái không phải của mình, bắt đầu vị tha. Mà cái điều này là ta nhìn rõ lắm, trong cuộc sống cộng đồng, tập thể, ta thấy mấy cái đó rõ lắm. Như trong một ngôi chùa, trong một cơ quan, trong gia đình, trong xóm làng thì ta được phân công. Ví dụ trong cơ quan người này là kế toán, người kia là lau quét, người nọ là bảo vệ, ông kia là là nhân sự, nghĩa là mỗi người có một cái phần việc của mình, ta được giao trách nhiệm, và ta lo ráng hoàn thành cái trách nhiệm của mình
[48:19]được giao thì người đó vẫn là người vị kỷ. Còn cái người á được lo việc này nhưng coi vậy vẫn để tâm có gì hỗ trợ những người khác, những việc khác, đó là người vị tha. Trong ngôi chùa cũng vậy. Trong ngôi chùa ví dụ bây giờ ta xuất gia rồi thầy cho ta học giáo lý nà, tới giờ đó làm công quả, giờ đó đi tụng kinh, giờ đó đi ngồi thiền, rồi có khi đi bước ra ngoài làm việc bên ngoài, à thầy giao việc gì ta làm việc đó, ta vẫn là con người vị vị kỷ.
[48:50]Bắt đầu ta lại ta xin thầy để làm chứ không phải đợi thầy sai là ta đã bắt đầu thoát ra rồi. Ta bắt đầu đến với thầy: "Thưa thầy, à sắp tới lễ Phật Đản, à nhiều người dân quanh đây con thấy vẫn chưa biết đến chùa. Con xin phép thầy cho chúng con nấu một ít bánh, bánh chưng bánh tét gì đó, con đi con tặng vòng vòng mấy xóm đây để mời họ về chùa dự lễ Phật Đản." Ông thầy ổng thấy ý kiến hay, "Ờ làm được đi con. Nhưng mà tiền đâu làm bánh?" "Thì thầy cho." Đại khái vậy. Nhưng mà nghĩa là từ cái con người đợi thầy sai mới làm đến con người đề xuất ý kiến để xin thầy làm, đó là một quãng đường 10 năm của một người biết tu hành.
[49:38]Khác liền. Là bắt đầu tâm ta đã vị tha, ta đã vượt khỏi cái trách nhiệm của mình, biết đề xuất ý kiến, biết nghĩ đến những người khác, biết có... Nên cái người vị tha là người sáng tạo, là người sáng kiến là vậy đó. Họ không đợi sai, mà tự họ nghĩ ra những cái điều có lợi cho người khác, chứ không phải là là đợi thầy sai, vậy đó. Mà nơi nào mà trong chúng có những người vị tha như vậy, biết xin thầy như vậy, nói: "Thưa thầy, cho con ừ làm bánh đem đến tặng mấy người kia, mời họ tới chùa dự lễ", chùa đó sẽ hưng thịnh liền, Phật tử sẽ đông liền. Vì nơi sao? Vì đến rồi chắc chắn mấy ông thầy trong chùa đó sẽ là những người giáo dục số một.
[50:22]Vì tâm ổng đã thay đổi rồi. Từ con người đợi sai mới làm cho đến con người biết đề xuất để được làm, thì ông thầy này đã từ vị kỷ sang vị tha. Trong bụng ổng đã chắc chắn có một đống giáo lý trong đó rồi, có một đống đạo lý trong đó rồi, và ổng sẽ là người giáo hóa chúng sinh rất là tốt. Ta cho tràng pháo tay.
[50:51]Rồi bây giờ vậy ví dụ nói tới cái cộng đồng mà lớn nhất là nhân loại, nhân loại thật sự hoàn toàn vượt khỏi tầm tay của ta. Nhưng nếu cái tâm vị tha ta đủ lớn, vậy chứ ngồi ở trong cái góc nhà nhỏ, tâm mình vẫn nghĩ cho thế giới. Đầu tiên người ta nói là từ bi là yêu thương nhưng khái niệm yêu thương là một bài đạo lý khác, hôm nay ta không nói, nhưng mà liên quan tới yêu thương là tâm vị tha, lo cho người khác, quan tâm tới những điều ngoài trách nhiệm của ta. Kìa thế giới có chiến tranh, thế giới dịch bệnh, có xung đột, có thiên tai, ô nhiễm môi trường, đạo đức xuống cấp. Ờ và kỹ thuật tiến quá nhanh mà đạo đức thì đứng yên hoặc là lui sụt.
[51:41]Biết bao nhiêu điều bất cập của thế giới này, biết bao nhiêu điều mà thế giới này không chưa hề tốt đẹp làm cho ta trăn trở, làm cho ta ray rứt. Nhưng những điều này nó vượt ngoài tầm của ta, ta không không lo nổi nhưng đừng bỏ ra khỏi tâm của mình. Hãy để những điều đó cứ ủ đó trong tâm của mình. Vậy chớ sẽ có một ngày ta làm được một điều gì cho thế giới. Làm được điều gì? Lấy chồng đẻ con. Nói đùa.
[52:23]Ai ủa, lấy chồng đẻ con mà sao gọi là lo cho thế giới? Vậy đó. Nếu ta lo cho thế giới ngay cả việc lấy chồng đẻ con cũng sẽ rất có lợi cho thế giới này. Nghĩa là sao? Ví dụ ví dụ trước đây đó ta có thương yêu ta lấy vợ, lấy chồng, đẻ con mà vì ai? Vì mình, vì hạnh phúc của mình, vì tình yêu của đôi lứa mình. Nhưng bây giờ khi ta trăn trở những vấn đề của thế giới, thế giới cứ xung đột, cứ chiến tranh, cứ dịch bệnh, cứ tai họa, con người ta vẫn còn đau khổ quá. À khoa học kỹ thuật thì tiến bộ quá mà đạo đức thì không tiến bộ mà thậm chí bị lui mà còn bị đánh phá nữa. Tức là mình kêu mọi người yêu thương nhau không hết,
[53:13]lại có những cái thằng nào nó kêu yêu chính mình. Rồi cái thế giới này cái đạo đức càng ngày càng bị đánh phá tơi tả, rất là nguy hiểm. À ví dụ như cái lễ nghĩa là con người con cái phải biết kính trọng cha mẹ, học trò phải biết kính trọng thầy cô giáo làm cho cái thế giới này nó nề nếp, đó, nhưng mà có những cái tên nào đâu không biết nó kêu đừng lễ nghĩa nữa. Mấy cái thằng thiệt là phá hoại cái thế giới này. Mình làm mình rất là ray rứt, mình rất lo lắng và mình không biết làm sao. Vì ngoài tầm tay của mình, thế thì mình đành lấy vợ, nha, nhịn nhục mình lấy vợ. Ủa, sao mình lo cho thế giới rồi mình lại đành lấy vợ? À để đẻ con chứ làm gì chứ.
[53:50]Nhưng mà khi mình lấy vợ mình mình mới nói là: "Em có lo cho thế giới không?" Cái cô kia ngơ ngơ không biết: "Ủa sao mình lấy nhau mắc gì phải lo thế giới?" Rồi, anh đang đi tìm người đó để anh lấy. Nghĩa là sao? Phải quỳ trước Phật xin là cuộc đời mình mình không làm được gì nhưng xin để mình được nuôi những đứa con là những vị họ tái sinh, họ đến với trần gian này để họ đem cái đạo đức, đạo lý cho thế giới này mai sau. Đây là cái mánh mới mới tiết lộ nha.
[54:29]Có nhiều người hiếm muộn, hôm nay thầy nói thật ra luôn á, nay mở ra cái bí quyết này đó. Nên những người mà hôm nay có thể nghe cái bí quyết này xong chữa được bệnh hiếm muộn. À có thể mở bảng xin chữa bệnh hiếm muộn. Có nhiều người hiếm muộn đến nhờ thầy chú nguyện. Thầy đâu có biết chú nguyện gì đâu, thầy đâu có phép đâu mà chú nguyện. Thầy cũng chú nguyện thôi. Cho hai vợ chồng này mở tâm biết lo cho thế giới, để có thể là cảm ứng cái vị nào đầu thai vào gia đình này để cái người đó sau này lớn lên đem đạo đức cho thế giới này. Và thầy bắt hai vợ chồng cầu nguyện đúng cái câu đó. Mỗi đêm hai vợ chồng cầu nguyện đúng cái câu này
[55:13]là mình không đẻ những đứa con của của ích kỷ, của tình yêu đôi lứa mà chỉ xin đẻ những đứa con mà là những vị rất đặc biệt tái sinh vào đây để sau này lớn lên những đứa con đó đem đạo lý, đạo đức cho thế giới này, chứ không phải đẻ đứa con để sau này nó nuôi mình. Chùa nuôi mình chớ đứa con không nuôi mình, đừng lo, don't worry, nha. Nửa nghèo, nửa già, cô đơn về đây thầy nuôi. Đừng lo chuyện đó. Mà đẻ con ra để đứa con của mình nó lo cho thế giới. Phải suy nghĩ như vậy. Và khi thầy chú nguyện như vậy những cặp đó tự tự có con hết trơn. Lạ như vậy. Tự nhiên họ có con. Đúng có vẻ là những cái lời cầu nguyện của hai vợ
[55:52]chồng đã ứng nghiệm, ứng nghiệm hay sao đó. Và yên trí đi, đứa con nó không phải của mình, đứa con đó của của thế giới này. Đó, nên là nói ngay cả việc đẻ con cũng là một điều mình một cách mình lo cho thế giới. Nó vậy. Rồi các điều nhiều điều khác lắm. Chúng ta đang sống trong một môi trường mà mình không hề riêng tư. Ví dụ người tu thì có cái giáo hội, có chùa, có môn phái, có tông môn. Ta ở trong ở đời ta có cái công ty, có hội đoàn, có công sở. Tức là ngoài những cái cộng đồng rất là lớn thì ta có những cộng đồng thực tế liên quan tới cuộc sống của mình, tới kinh tế của mình, tới việc làm của mình thì cũng vậy.
[56:38]Trong cái công sở ta đi làm vì điều gì? Vì đồng lương. Nếu ai đi làm vì đồng lương người đó là vì cái gì? Vì vị kỷ. Nhưng nếu ta đi làm vì cái sự thịnh vượng chung của công ty, của công sở đó là vì vị tha. Nên có những người vậy, có những người trẻ họ được dạy ở trong trường, trong các cái cái trường kinh doanh đó là nếu bạn làm bao nhiêu giờ, mỗi mỗi giờ bao nhiêu tiền, tính ra là mỗi tháng vậy bạn có thu nhập bao nhiêu. À như vậy là người ta đã đã đã đánh giá đúng khả năng bạn chưa, nếu chưa bạn qua cái công ty này, bên công ty này với cái ngành nghề của bạn như vậy thì người ta sẽ trả lương cho bạn một giờ
[57:18]bao nhiêu và một tháng thu nhập bạn bao nhiêu. Trong đó dạy toàn tư tưởng vị kỷ không à. Và thế giới này sụp đổ vì những cái lối dạy kiểu đó. Bởi vậy nhiều khi ta yêu quý chủ nghĩa xã hội là vì điều đó. Vì với chủ nghĩa xã hội, ta tập suy nghĩ cho tập thể. Nên trong cái cái cái cộng đồng, trong cái tập thể mà ta bị gắn cuộc đời mình vào đó và khi ta gắn vào cuộc đời mình vào đó thường là vì đồng lương là trước. Vì đồng lương, vì lợi ích vật chất là trước. Tập ta suy nghĩ, tập ta suy nghĩ là làm việc đừng vì đồng lương. Lương thì họ phải trả cho mình thôi, nhưng mà khi làm đừng vì đồng lương mà
[58:04]vì lợi ích của của cả cái tập thể của ta, sự phát triển chung của ta. Như có nhiều em vậy, đi học ra trường rồi bắt đầu nghĩ tới việc khởi nghiệp, startup. Nghĩ tới việc khởi nghiệp thì khởi nghiệp bằng cách gì? Có nhiều em vậy, bắt đầu khởi nghiệp, suy nghĩ khởi nghiệp thì có hai loại: một kiếm công ty nào xin đi làm thuê, có cái đồng lương mình chấp nhận được thì thôi bước vào công ty đó và mọi cái công việc gì đó là do công ty giao ta thực hiện hoàn thành. Xong, sống một cuộc đời như vậy, an lành như vậy. Nhưng mà có những người lại chấp nhận rủi ro, mạo hiểm hơn, tự lập ra cái công ty. Mà khi tự lập ra công ty như vậy cần vốn
[58:47]và có cái sự phiêu lưu là không biết lãi hay lỗ. Lãi thì sống được, nếu lỗ thì phá sản, phá sản thì nợ nần, mất hết vốn liếng. Nhưng vậy nhưng mà nhiều người thì cứ tự tin vào cái cái cái cái cái thông minh của mình, cái sở học của mình mà startup với làm lập cái business riêng, cái cái cái cái doanh nghiệp riêng của mình, chấp nhận liều lĩnh mà nghĩ như vậy cái phiêu lưu mạo hiểm như vậy nó hứng thú hơn đối với người trẻ vậy. Nhưng mà tất cả đều sai. Sai ở chỗ là ta vì sự thành công của mình không à. Hầu hết mọi startup đều sai vì đều lấy cái thành công của mình làm trung tâm. Còn nếu chúng ta chu...
[59:35]muốn startup, muốn lập một cái khởi nghiệp, đầu tiên nghĩ mình làm gì có lợi cho cuộc đời, cho xã hội trước. Nghĩ cái đó cái đã rồi hãy tính tiếp. Nhưng mà thường không ai nghĩ điều đó hết. Không ai nghĩ là xã hội cần gì và cái nghề mình đang có là đóng góp được cái phần lợi gì cho xã hội, rồi hãy nghĩ đến chuyện khởi nghiệp, bằng cách nào đó ta khởi nghiệp. Thường là không. Chỉ nghĩ là à mình sẽ thành công, công ty mình sẽ thành đại gia, à thành tập đoàn, rồi đó mà lương mình cao, toàn là mình mình không à. Cho nên ta để ý sẽ thấy cái số thành lập công ty và số giải thể công ty nhiều lắm. Thất bại, vỡ nợ, phá sản nhiều,
[1:00:16]vì cái khởi cái khởi tâm ban đầu bị nhầm của vị kỷ. Còn nếu ta khởi tâm ban đầu với cái nghề của mình với điều gì xã hội đang cần, thì ta có thể làm. Và khi ta khởi nghiệp điều đó có khi không thấy lãi lắm nhưng điều này thế giới cần, cuộc đời cần, mọi người cần, ta cứ mạnh dạn làm, cứ đủ sống thôi nhưng sẽ cống hiến được rất nhiều cho cuộc đời này. Vậy chứ sau này cái phước lành nó tới là thành công không hay á, là thành công mà không hay. Cho nên nếu ai cũng vậy, lớp trẻ mà khi ra trường khởi nghiệp cứ nghĩ về điều đó trước, nghĩ về cái ta đóng góp được gì cho cuộc đời, rồi hãy quyết định. Hoặc ta phải đi làm với công ty vì ta thấy cái công ty này hay,
[1:01:02]những cái việc của công ty này kinh doanh nó có lợi cho xã hội, ta bước vào làm để ăn lương, thì thấy ta vẫn đi làm ăn lương nhưng mà thẳm sâu trong tâm hồn ta là đạo đức vị tha. Công ty này làm có lợi cho cuộc đời, ta bước vô đó làm, chọn công ty đó. Hoặc là nếu ta khởi nghiệp một cái gì thì khởi nghiệp một công ty có lợi cho đời. Nên trong đó nếu tụi con khởi nghiệp ai mà chưa có việc làm á, đầu tiên ta khởi nghiệp công ty gì? Đi lượm rác. Nói: "Vậy đi lượm rác lấy tiền đâu mà sống?" Vô chùa đây kiếm cơm ăn, xong rồi rồi cái ban ngày cứ đi lượm rác, tới chiều về đây ăn cơm thôi. Nói đùa, nhưng mà khi ta nghĩ tới một cái doanh nghiệp
[1:01:44]vậy, nghĩ ta đóng góp được gì cho cuộc đời. Cái suy nghĩ cứ trăn trở, trăn trở đi tìm, đi tìm giải pháp, đi tìm cái phương hướng làm ăn, cái cách đầu tư. Vậy chớ bỗng nhiên ngày nào đó nó mở ra một cái, ta start-up được một cái business rất là thành công sau này. Và giữ chắc cái quan điểm đó là cái công ty của ta là, cái sự xuất hiện của công ty ta là một điều cống hiến cho xã hội, vậy mà sẽ thành công rất là, rất là nhiều. Còn có những cái công ty mà trường hợp thấy không đóng góp được nhiều lắm mà chỉ có lãi thôi, ví dụ: công ty kim hoàn, đá quý, à làm cái gì có lợi đời không? À, kim hoàn, đá quý thì không có lợi gì hết á. Chỉ có cái gì?
[1:02:27]Lấy lãi đi làm phước, là chỉ có đó thôi. Ừ. Còn thời trang may mặc, thì thôi thì thì cố gắng là ta đem đến cái đẹp, cái lành ha, cái kín đáo, cái cái văn hóa, cái văn chương nghệ thuật cho cuộc đời. Nhưng mà rồi cũng kèm thêm những cái gì về cái văn hóa đạo đức trong cái cái cái nghề của mình. Nhớ vậy, làm nghề gì cũng kèm thêm cái đạo đức ở trong đó, ta sẽ thành công. Ví dụ đi làm cô giáo, thầy giáo, dạy môn gì vậy, làm ơn ngày đó cũng phải nói một vài câu về đạo đức, dạy đạo đức cho học trò thì thầy cô giáo đó sau này vinh quang đi. Rất nhiều thầy cô giáo nghèo, lý do: chỉ dạy môn học chuyên môn mà quên dạy đạo đức.
[1:03:11]Thầy cô giáo đó từ từ về sau nghèo. Còn nếu khôn vậy, cứ lợi dụng buổi học ngày học nào, môn học nào, cuối cùng cũng chêm một vài câu đạo đức vô. Mỗi ngày một ít một ít vậy đó, nhưng cả cuộc đời của mình sẽ gieo rắc được rất nhiều đạo đức cho học trò qua nhiều thế hệ. Rồi nó cũng bỏ mình đi luôn, chả bao giờ nó tìm lại đâu. Nhưng những điều mình nói gieo rắc vào lòng nó, rớt vào tâm nó, rồi sau này nó cứu được một ai đó, thực ra cũng chính từ cái điều đạo đức mà mình đã đã gieo vào lòng nó. Đến lúc đó nó thấy nó thương cảm ai khổ quá, nó móc tiền nó cho người ta, cứu người ta vậy, vậy chớ mà cũng là từ cái lời dạy của của mình.
[1:03:49]Giống như có cái anh đó, ảnh là công an, ảnh cũng thượng tá công an, mới khoe, mới khoe với thầy, nói là: "24 năm qua, kể từ ngày đệ tử nghe lời dạy của thầy, của sư phụ, có một điều làm đệ tử nhớ nhất. Hôm đó có cái cô đó bỗng nhiên cổ, cổ có bầu. Thực ra có bầu thì không có bỗng nhiên đâu, nhưng mình nói theo cái ngôn ngữ cho nó kịch tính đó mà, bỗng nhiên cô có bầu. À thì khi mà gia đình phát hiện con gái mình bỗng nhiên có bầu hỏi: 'Tác giả là ai?' thì cô cũng chỉ liền thôi. Nhưng mà khi mà kêu nó tới thì nó trốn, trốn mất, nó nói không phải của nó. Các con nghĩ đau không? Đau không? Đau lắm rồi ha.
[1:04:33]Mình thương yêu mình mới trao cuộc đời, thậm chí chấp nhận có con. Nó trốn mất nó không nhận trách nhiệm, chối bỏ: 'Nó đây không phải bào thai của tôi', trốn mất luôn. Và cô này tuyệt vọng và tự tử, quyết định tự tử. Gia đình phải cột trói lại để sợ cổ làm bậy, cổ nhảy xuống sông, vân vân. Nhưng mà rồi cái cổ không biết sao cổ kiếm được cái dao lam. Cổ chuẩn bị đêm đó là cổ cắt đứt tay cổ, cổ chết luôn. Vì quá đau lòng. Thì không biết sao cái chuyện đến tai của anh này, ảnh mới đến ảnh khuyên. Ảnh khuyên ảnh nói đủ thứ, mà ảnh thì công an cũng nghèo thấy mồ đi. Hôm đó trong túi ảnh còn 200.000đ,
[1:05:08]200.000đ ngày xưa cũng lớn, 24 năm trước cũng lớn, móc ảnh cho cổ luôn. Mà không biết là nhờ lời ảnh nói hay là nhờ 200.000đ mà cái cô đó cô không tự tử. Bây giờ thì hai mẹ con đã qua nước ngoài sống và cái đứa con gái trong bụng nay 24 tuổi, học ngành y luôn, à thành một bác sĩ. Cho nên khi rồi cái họ, hồi xưa thì không có liên lạc nhưng bây giờ bắt đầu cái có Face, nick này nọ đó, dòm thấy mặt ảnh cái lật đật cái người mẹ liên lạc liền, cho người con liên lạc liền, à làm cho ảnh rất là hạnh phúc. Hạnh phúc là 20 năm, 24 năm trước cũng là một việc thiện, nhờ cái đạo lý của Phật. À mình cũng mất 200.000đ nhưng mà ngày nay có một bác sĩ,
[1:05:49]rất là hạnh phúc." Thì cũng vậy, ta chọn ngành nghề gì đó không biết, nhưng mà nghề nào cũng phải phục vụ cho xã hội và gài cái đạo đức vô trong đó. Thật ra tiện nhất là thầy cô giáo, hoặc là giám đốc, trưởng phòng gì cũng vậy, khi mình nói chuyện với nhân viên của mình về vấn đề công việc, gài đạo đức vào trong đó một chút. Vậy mà sau này phước lành của ta rất là lớn. Nên khi để chọn cái điều để khởi nghiệp như vậy, nhớ đừng nghĩ đến lợi ích của của mình, mà nghĩ đến cái cái chung. Rồi hãy bắt đầu, hãy bước đi.
[1:06:33]Trong trong đạo Phật, ta đi vào chùa, ta sẽ hay thấy có cái bảng là mười điều tâm niệm, có không? Có, ai cũng thấy. Trong cái mười điều tâm niệm đó có một câu là: "Thấy lợi, đừng nhúng tay vào, vì nhúng tay vào thì hắc ám tâm trí." Có nhớ không ạ? Trong các chùa hay có ghi mấy cái đó, à: "Làm việc đừng mong dễ thành, vì việc dễ thành thì lòng thường kiêu ngạo", đó, đó. "Ở đời đừng cầu không bệnh, vì không bệnh thì kìa là là cái dễ vui phát sinh", đại khái là có mười điều tâm niệm. Trước các nghịch cảnh, trước các khó khăn, ta ta đừng có cầu không nghịch cảnh, đừng cầu không khó khăn. Có câu như vậy.
[1:07:15]Trong đó có cái câu mà ta dễ thấy nè: "Thấy lợi thì đừng nhúng tay vào, vì nhúng tay vào thì hắc ám tâm trí."
[1:07:25]Cái câu đó chỉ đúng phân nửa thôi. Nếu ta thấy lợi cho mình, mà nhúng tay vào thì đúng là hắc ám tâm trí. Nhưng nếu lợi cho cộng đồng thì làm sao? Phải nhanh chóng mà nhúng tay vào. Thấy cái gì có lợi cho nhiều người thì nhúng tay vào. Trong mọi cái suy nghĩ của ta vậy, hễ hễ mà thấy cái gì lợi cho mình thì cẩn thận liền, vì nó sẽ gợi ý cái điều vị kỷ. Còn nếu ta thấy lợi cho mọi người thì ta có thể mạnh dạn mà mà tiến hành.
[1:08:06]Ví dụ bây giờ hỏi các thầy: "Vì sao các thầy đi tu?"
[1:08:16]Cũng là một thử thách, một sự chọn lựa rất là lớn. Nếu người nào đó nghĩ đi tu để cho mình được giác ngộ, giải thoát thì vẫn là vị vị kỷ. Còn nếu người nào đi tu để tìm sự giác ngộ cho chúng sinh, đó phát chánh phát tâm để đi tu, mình vì chúng sinh mà đi tu, chứ không phải vì bản thân mình mà đi tu, dù sự giác ngộ là cực kỳ cao quý. Bây giờ trong đời sống nè, vậy ta khen mình là vị kỷ hay vị tha?
[1:08:49]Vị kỷ, nhưng chưa chắc. À. Có khi ta khen mình là điều vị kỷ, vì ta vinh danh cái bản ngã của mình. Nhưng có khi ta khen mình bởi vì cái câu chuyện đó có lợi cho mọi người, nó là vị tha. Cho nên ta không cần cái, ta không cần vinh danh mình, nhưng ta biết cái câu chuyện của mình vừa kể ra có lợi cho nhiều người, thì phải kể ra, dù có vẻ như khen mình. Vậy ta khen người khác là vị kỷ hay vị tha? Bắt đầu sợ rồi nha, không trả lời. Vậy ta khen người khác là vị kỷ hay vị tha? À, nghe có vẻ là vị tha, nhưng coi chừng, vẫn vẫn vị kỷ. Ví dụ như mình gặp sếp mình mà mình khen, vị kỷ hay vị tha? "Trời ơi, sếp nay đẹp trai quá!
[1:09:43]Ồ, dáng đi của sếp sang sang quá! Ôi trời ơi, cái miệng của, thấy sếp thơm quá!", ổng hút thuốc mấy gói mà nói miệng thơm. Vậy đó, cái gì ổng cũng hay hết trơn, thì cái đó là vị kỷ hay vị tha? Nịnh thấy mồ mà, nịnh sao vị tha được, cho nên là vậy. À, nhưng mà có trường hợp ta khen mà là vị tha, vì ta khen một người để giúp cho người đó có động lực mà bước tới, vượt qua; ta khen người này để làm gương cho người khác, nghe. Ví dụ ta kể chuyện một cái đức hy sinh, ta kể chuyện về có trên Đà Lạt đây có một hòa thượng tên là Thích Viên Thanh, nha, một đời tu hành chân chính, hóa độ chúng sinh, đem đến niềm tin cho bao nhiêu người.
[1:10:23]Thật ra nghe nghe cái điều đó rồi cái mọi người có cái xúc động, có lợi ích, có phát tâm, họ thêm được cái tâm đạo, thì đó là điều vị tha, thấy chưa.
[1:10:36]Nên thật vậy, cho nên vậy. Cho nên là, ta nhìn cái hành vi ta rất khó đánh giá là vị kỷ hay vị... vị tha, mà quan trọng là lợi ích. À. Cái lợi ích cho ai thì ta sẽ đánh giá điều đó. Ví dụ ta khen mình thấy vị kỷ, nhưng coi chừng có khi khen mình lại khơi mở được cái điều tốt cho người khác. Và ta khen người có vẻ giống như vị tha, coi chừng thành ra nịnh bợ cũng vị kỷ thấy mồ chứ có gì đâu. Nhưng mà nếu khen người để gợi mở những điều tốt đẹp trong tâm của những người khác lại cũng là rất vị tha. Hằng ngày, rồi khi ta tu hành, khi mà nói tới bước vào đạo Phật tu hành thì luôn luôn ta phải nói tới Tam Vô Lậu Học là Giới - Định - Tuệ.
[1:11:23]Giới là đừng làm điều gì sai, chúng ta biết rồi. Định là nhiếp tâm trong thiền định. Tuệ là đạt được cái trí tuệ, thần thông, vô ngã, nhiều lắm, nói hoài không hết. Nhưng mà cái cái lõi của sự tu hành đó là phải làm sao nhiếp được tâm thanh tịnh. Mà tâm ta là cả một thế giới gì rối ben ở trỏng. Rất là khó để nhiếp tâm, để lắng tâm cho thanh tịnh. Đó là điều mà mơ ước của biết bao nhiêu con người trên trần gian này. Những lúc mà ta quá đau khổ, những lúc ta quá căng thẳng, nhiều khi ta chỉ cần tâm mình yên một chút trong một cái góc nhỏ đó à với một cái tách trà nè, giữa cái rừng cây, gió thổi,
[1:12:04]quên hết sự đời, lắng xuống và ta thấy thật là hạnh phúc. Cái hạnh phúc khi tâm mình được thanh tịnh, không còn phải vướng bận nhiều. Còn nếu cái người tu mà không phải là cái giây phút thanh thản đó mà sự thực ngồi bắt chân kiết già nhiếp tâm vào trong định được thì thực là tuyệt vời không gì bằng. Nên cái người tu nào vậy, nhất là tu theo Phật, thì càng phải cố gắng tu tập thiền định, nhiếp tâm. Tuy nhiên vậy, giữa cái thiền định nhiếp tâm với cái tâm hồn vị tha nó có một cái connection strongly, có một mối liên hệ rất là mạnh giữa một cái tâm thanh tịnh và tâm vị tha. Nếu ta muốn tâm ta thanh tịnh, thì tâm ta phải rất vị tha,
[1:12:49]ta phải sống một đời rất vị tha thì ta sẽ đạt được cái thiền định. Đó, vì hai cái điều đó nó đi song song với nhau. Không bao giờ có chuyện có một người sống ích kỷ, chỉ tìm cái lợi cho mình mà đạt được thiền định cả, không bao giờ có. Vì sao vậy? Bởi vì trong nguyên tắc của tâm lý, trong cái cấu trúc của não bộ, tâm lý vị kỷ chỉ đưa đến sự động loạn mà thôi. Còn tâm lý vị tha, buông lỏng mình ra, không màng tới lợi ích của mình nữa, nó khởi động, nó kích động, nó khuyến khích cái tâm tâm thanh tịnh. Nên vì vậy, những người mà tu hành đi tìm sự giải thoát trong đạo Phật lại càng hết sức chú trọng về đạo đức vị... vị tha.
[1:13:36]Vì chính nhờ vị tha này ta mới tìm được mà nội tâm thanh tịnh trong thiền định, đúng là như vậy. Thế còn một điều này nữa, còn điều này nữa thôi ha ha.
[1:13:52]Khi tâm ta thanh tịnh, thì ta sẽ rơi vào một trạng thái thụ động. Lúc đó cái tâm thanh tịnh nó giữ ta trong cái thụ động nhìn vô giống như lười biếng, không màng việc gì, không muốn điều gì và cũng không nghĩ ra chuyện gì để làm. Tại vì tâm nó nhiếp trong trong thanh tịnh. Đây là giai đoạn mà rất khó của các hành giả. Nếu hành giả không vượt qua được giai đoạn này thì cho tới ngày chết mình sẽ là một người ở không, lười biếng. Tại vì cái tâm thanh tịnh nó giữ mình trong cái thụ động, à. Và nếu người nào không hiểu rõ, đem cái tâm thụ động đó mà dạy cho mọi người thì giết sạch chúng sanh luôn. Nghĩa là sao?
[1:14:39]Khi được tâm thanh tịnh, mình rớt vào một trạng thái thụ động, cái mình tưởng đây là hay, thế là mình dạy mọi người thôi đừng làm gì nha, đừng muốn gì, phải vô hành, vô trụ, cái gì vô hết trơn á, không làm gì hết, đó mới là giải thoát. Ta đem cái trạng thái thụ động trong giai đoạn đó đem dạy cho chúng sinh, chúng sinh họ bắt chước theo, cái họ trở thành con người gì? Lười biếng, vị kỷ, không tạo được công đức, chết hết chúng sanh, sau kiếp đó rồi mình đọa liền. Tại mình nói bậy, tại mình đem một cái tà kiến dạy. Mà tại sao tà kiến đó xuất hiện? Bởi vì trong thiền định ai cũng đi qua cái lúc đó.
[1:15:15]Khi có tâm thanh tịnh rồi ta bị đi qua một giai đoạn thụ động giống như lười biếng. Nên cái chỗ này hành giả phải hiểu, nếu lúc tâm bắt đầu thanh tịnh mình bị rơi vào trạng thái thụ động rồi thì phải hiểu rằng đây chỉ là một một giai đoạn mà thôi, không phải là tất cả, không phải là Phật pháp. Mà Phật pháp phải là vị tha, hy sinh, phụng sự, cống hiến. Ta đợi đi qua giai đoạn này rồi, ta đứng lên, cất bước chân đi về muôn nẻo đường, đem ánh sáng Phật pháp soi rọi cho thế gian này, không bao giờ từ nan trước những cái khó khăn, vất vả, khổ sở, miễn làm sao cho tất cả chúng sinh đều được giác ngộ.
[1:15:58]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.