Transcript: Đạo Đế (Chánh Tinh Tấn)

[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:23]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:37]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:54]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nay chúng ta học tiếp Tứ Thánh Đế, ở phần Bát Chánh Đạo, qua tới phần Chánh Tinh Tấn. Học Chánh Tinh Tấn mà nói chuyện nhiều quá ha sao? Đừng nói chuyện, đừng nói chuyện. Chánh Tinh Tấn tức là sự cố gắng đúng để thực hiện cái tu hành cho đến chỗ rốt ráo. Chúng ta thấy trong Bát Chánh Đạo, hai phần cuối là Chánh Niệm và Chánh Định, nghĩa là đi sâu vào thiền định, là đi đến cái đỉnh cao của sự tu tập trong đạo Phật. Mà chuẩn bị để đi đến cái đỉnh cao đó thì Phật dạy mình phải chuẩn bị cái Chánh Tinh Tấn. Cái Chánh Tinh Tấn là ý chí đó, là sự nỗ lực, là sự cố gắng, mà Phật không có sắp xếp ở giai đoạn đầu.

[1:46]Giai đoạn đầu chúng ta thấy là mình tu Chánh Kiến, Chánh Tư Duy, Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp rất là cực chứ không đơn giản, nhất là Chánh Nghiệp. Chánh Nghiệp tức là làm phước đó, vất vả lắm chứ không phải đơn giản. Vậy mà Phật vẫn không để cái Chánh Tinh Tấn trước đó để hỗ trợ cho Chánh Nghiệp, thì cũng không để Chánh Tinh Tấn trước đó để hỗ trợ cho việc tu tập Chánh Kiến, Chánh Tư Duy, Chánh Ngữ gì hết, mà Phật để Chánh Tinh Tấn ở trước cái cửa ngõ và cho việc tu tập thiền định. Thì như vậy chúng ta phải hiểu thế này: chúng ta phải hiểu rằng khi bắt đầu bước vào tu tập thiền định thì cực kỳ gian khó, nên Phật mới để cái giai đoạn Chánh

[2:31]Tinh Tấn trước đó làm cái cửa ngõ cho chúng ta có một cái sức mạnh chuẩn bị để đi sâu vào thiền định. Và như vậy, nhìn vào cái tiến trình đó chúng ta hiểu một điều thế này: đó là dù trước đây chúng ta có tu hành vất vả như thế nào, có là đem thân ra mà dầm sương dãi nắng, phơi gan trải mật làm bao nhiêu điều công đức đối với Phật pháp, đối với chúng sinh vẫn chưa gọi là khó, mà chính cái việc mà tu tập thiền định mới gọi là khó. Phải hiểu điều này để chúng ta thấy cái tầm quan trọng của cái việc tu tập thiền định mà Phật phải để cái Chánh Tinh Tấn trước đó. Cho nên những cái khóa thiền mà chùa Từ Tân chúng ta mở

[3:16]trong những năm tháng qua như vậy, là những người mà theo đuổi để tu tập phải nói là những người rất là giỏi. Con số không tăng lên mà thường là giảm xuống. Là vì sao vậy? Bởi vì tu thiền rất khó. Ai có bước vào rồi thì mới thấy vậy. Chúng ta đánh vào một kẻ thù không hình, không tướng, không thấy đâu hết. Chúng ta chiến đấu trong một bãi chiến trường mà không biết ta là ai và địch là ai. Mơ mơ hồ hồ mà cứ phải cố gắng mà chiến đấu. Cái chiến đấu đó nó khổ tâm ghê lắm. Ví dụ như mình có một kẻ địch nào đó trước mặt để mình chiến đấu, rồi cực khổ vậy chứ mà nó dễ. Có ai đó gây lộn mình, mình chửi lại cũng dễ.

[3:53]Còn ở đây, mình chiến đấu với một kẻ thù mà hình như nó lại chính là mình. Hình như nó là chính là mình nên không biết cách nào mà đánh, mà vẫn phải đánh, tại không đánh thì không vào định được. Mà đánh thì không biết đánh ai, không lẽ cứ đưa má mình mà tự tát. Nên cái thiền định là như vậy, trừu tượng như vậy, mơ hồ như vậy, mà lại là con đường đỉnh cao, lại là cốt tủy của đạo Phật. Nên vì vậy, rất là khó. Cho nên cái người đi vào thiền định mà không chuẩn bị được cái sức mạnh, nỗ lực, cái ý chí kiên cường thì thường bỏ cuộc. Rất nhiều người vì hăm hở bước vào tu thiền vì nghe nói tu thiền có thể

[4:30]giúp người ta đắc đạo, chứng Thánh, nhưng mà theo đuổi một vài tháng hay cùng lắm một vài năm rồi đuối, buông bỏ vì không kết quả. Cho nên là để mà theo đuổi được cái tiến trình thiền định lâu dài, chúng ta phải chuẩn bị cho mình một cái ý chí kiên cường phi thường chứ không phải dễ. Và đó là nội dung của cái bài Chánh Tinh Tấn hôm nay. Cuối bài giảng á thì chúng ta sẽ tạm nghỉ vì có vài ca sĩ sẽ hát để phục vụ cúng dường cho quý Phật tử, và trong thời gian đó thì quý Phật tử đưa lên những câu hỏi. Sau khi hát xong thì chúng tôi trả lời những cái câu hỏi ha. Chúng ta biết điều này: là thiền định là con đường chính để đi đến giác ngộ giải thoát.

[5:17]Trong tu tập Bát Chánh Đạo á, trước đây chúng ta học từ cái Khổ đế là lý luận chuyện trên trời dưới đất để mình nhận định thôi, học mấy bài đó dễ. Chúng ta học về Diệt đế thì hơi trừu tượng. Chúng ta học Tập đế thì cũng chỉ là những lý luận, rồi chúng ta học Diệt đế cũng chỉ là những lý luận. Chúng ta học Đạo đế, Đạo đế là sự thực hành, bắt đầu tu tập Chánh Kiến như thế nào, Chánh Tư Duy như thế nào. Thì những cái đó đó, đủ chuyện trên trời dưới đất để nói, nên nghe còn vui tai, về làm được không làm được rồi từ từ tính sau. Nhưng mà qua tới bài Chánh Tinh Tấn, bài Chánh Niệm, bài Chánh Định thì chúng ta thấy rằng nếu mình không có thực hành, mình không hiểu.

[5:56]Vì vậy, khi mà chúng ta học giáo lý căn bản của Đức Phật về Tứ Diệu Đế, học tới Bát Chánh Đạo, mà học tới cái phần cuối: Chánh Tinh Tấn, Chánh Niệm, Chánh Định, thì đã đi lên đến cái đỉnh cao của giáo lý. Sợ hiểu không hết thôi. Chứ chúng ta phải hiểu Chánh Niệm, Chánh Định là đỉnh cao của giáo lý. Vì vậy, vì vậy xin báo trước một điều là sẽ rất dễ ngủ. Rất là khó hiểu, rất chán, rất trừu tượng, là không còn nói những chuyện mà lý thú như trước đây chúng ta nghe nữa, nên quý Phật tử chuẩn bị tinh thần. Là do đó những người mà đến đây là có hai hạng, hai hạng người: một hạng là quyết tâm tu tập để đạt đến đỉnh cao của đạo

[6:40]Phật là thiền định, là ở bài Chánh Niệm, Chánh Định; hai là hạng người mất ngủ triền miên. Đó chịu khó đến đây nghe, nghe rồi ngủ luôn một giấc chưa từng bao giờ say sưa như vậy. Đó thầy nói chuẩn bị trước tinh thần, vì những bài này khó lắm. Nó giống như cái bài Kinh Kim Cang vậy. Bài Kinh Kim Cang mà chúng tôi thường hay giảng vào giữa tháng vào sáng Chủ Nhật, mà lại rất ít người đến nghe nổi là vậy đó. Bởi vì nghe cũng sáng ngủ rồi nên không cần phải đi ngủ nữa, cho nên thôi cũng không ai đi. Nên Chánh Niệm, Chánh Định sắp tới cũng khó như vậy. Cho nên vì vậy mà trong những bài cuối của Tứ Diệu Đế

[7:14]này, là còn ba bài, hôm nay và thêm hai bài nữa, nếu quý Phật tử nghe cảm thấy chán thì đừng ngạc nhiên, bởi vì chúng ta đang đi vào cái giai đoạn khó, nói những chuyện dường như không phải của mình nữa, những chuyện của các bậc Thánh chứ không phải của mình nữa. Đây là điều có một lần có một người hỏi Đức Phật, là Đức Phật thường tuyên bố là có bốn cái quả vị Thánh là Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, là tới A-la-hán là giải thoát rốt ráo. Thì lúc đó có một người hỏi Đức Phật là: "Như vậy, nếu mà không tu theo Đức Phật, à tu theo một giáo chủ của những đạo khác, thì có thể cũng chứng được bốn cái quả vị đó hay không?".

[7:59]Đức Phật trả lời khéo léo thế này, Đức Phật nói: "Nơi nào có Bát Chánh Đạo thì nơi đó sẽ có bốn quả vị Thánh". Nè Đức Phật không nói là tu theo ngài hay tu theo đạo khác, ngài nói mít lòng đúng không? Giờ nếu mà ngài nói: "Ôi, tu theo đạo khác không bao giờ chứng được bốn quả vị", thì như vậy người ta sẽ nghĩ là ngài kỳ thị. Nên ngài nói một câu rất là khéo mà rất là chuẩn xác, là hễ không biết, không biết tu theo ai không biết, tôn giáo nào không biết, nhưng mà nếu nơi đó có Bát Chánh Đạo một cách hoàn chỉnh thì nơi đó sẽ xuất hiện bốn quả vị Thánh. Ừ như vậy. Thì Bát Chánh Đạo là một hệ thống tu tập hoàn chỉnh theo như Đức Phật dạy,

[8:40]chỉ có điều coi chừng chúng ta hiểu không hết thôi, chứ Bát Chánh Đạo là hoàn chỉnh. Trong cái hoàn chỉnh đó chia rõ ràng thành hai phần. Một phần á, nói đáng lẽ chia làm nhiều hơn nhưng mà mình tạm ngắt ra chia làm hai phần cho dễ hiểu, một phần á là từ Chánh Kiến cho tới Chánh Mạng, một phần từ Chánh Tinh Tấn cho tới Chánh Định, tức là ba phần sau. Năm phần đầu: từ Chánh Kiến, Chánh Tư Duy, Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng nhằm tạo nên một đời sống thánh thiện, cực kỳ thánh thiện. Còn từ Chánh Tinh Tấn, Chánh Niệm, Chánh Định nhằm để tạo nên, tạo nên

[9:20]Tạo nên thiền định. Đó. Và như vậy nếu dựa vào Bát Chánh Đạo, chúng ta có thể tóm tắt lại cái quá trình tu tập của đạo Phật là thế này. Giai đoạn đầu, người tu theo đạo Phật phải dọn cuộc đời của mình, phải sống cho được một đời sống hết sức thánh thiện. Đó là yêu cầu thứ nhất. Và sau đó, giai đoạn thứ hai mới đi sâu vào thiền định. À, đó là hai giai đoạn trong cái sự tu tập của đạo Phật. Hai giai đoạn này bổ sung qua lại với nhau. Nghĩa là từ một đời sống thánh thiện, chúng ta mới đủ phước để đi sâu vào thiền định. Và ngược lại, từ cái việc mà nhiếp tâm được trong thiền định sâu xa, chúng ta mới cũng có thể dựng nên được một đời sống thánh thiện.

[10:08]Như vậy giữa đời sống thánh thiện và thiền định có liên quan với nhau chặt chẽ. Và cũng vì vậy, một người đệ tử Phật, dù xuất gia hay tại gia, khi tu hành thì chúng ta phải tu song song, vừa sống một đời sống thánh thiện, vừa song song đó tu tập thiền định luôn. Vì hai điều đó hỗ trợ với nhau, chứ không phải ví dụ như nói là à kêu tu tập thiền nói: "Không, không, để tôi sống một đời sống thánh thiện cái đã." Như vậy không được, tại vì sao? Vì thiền định cũng giúp cho chúng ta làm chủ được tâm mình để chúng ta có thể có một đời sống thánh thiện, nhá. Cũng không được nói là: "Thôi, tôi không cần quan tâm tới cuộc sống này.

[10:48]Cuộc sống này là giả tạm, đối với chúng sinh là nhìn như hư ảo, tôi chỉ cần nhiếp tâm trong thiền định là để giải thoát được rồi." Thì một lý luận như vậy cũng hoàn toàn sai với đạo Phật. Vì nếu không có một đời sống thánh thiện thì vĩnh viễn chúng ta không bao giờ đắc được thiền định. Nên đây là hai cái tương quan rất là rõ ràng, mà chúng ta có thể nhìn vào cái thước đo đó để chúng ta hiểu một người tu theo Phật pháp đã đúng hay chưa. Nghĩa là làm sao? Nghĩa là nếu có một người nào gặp chúng ta mà họ nói rằng họ đã tu được thiền định như thế, chứng được như thế, đạt được những mức độ định như thế,

[11:25]chúng ta không có tin liền mà trước hết chúng ta hãy nhìn vào cái đời sống của họ. Nếu chúng ta thấy rằng người này quả thực có một đời sống thánh thiện thì chúng ta có thể tin là khi mà người này trình bày cái kết quả tu tập thiền định của mình có thể đúng. Còn nếu dù cho người này nói rằng khi ngồi thiền tâm không còn vọng tưởng, đã nhiếp được sâu, có thể có thần thông, có ánh sáng, có trí tuệ, có hào quang, nhưng mà nếu chúng ta thấy đời sống người này tầm thường, nghĩa là cái đức hạnh chưa có vững, là oai nghi chưa chỉnh, cái điều thiện chưa có phát triển nhiều thì cái mà họ gọi là tâm họ thanh tịnh

[12:05]hoặc chỉ là một sự tạm thời, một cái phước tạm thời của quá khứ, hai họ đang nói dối. Đấy, nên vì vậy chúng ta cân nhắc hai điều đó để đánh giá cái sự tu của một người đã đúng hay chưa. Cũng ngược lại như vậy, nếu có một người nào đó họ sống một đời sống rất là thánh thiện, à rất là thánh thiện, rất là đàng hoàng, rất là ổn định, điều thiện được tăng trưởng lớn và khi họ ngồi thiền ổn định, mình hỏi họ, mình nói là: "Ngồi thiền tới đâu?" thì họ nói rằng: "À, tôi ngồi thiền còn dở, tâm rất là còn loạn." Mình cũng sao? Cũng không tin luôn. Tại vì sao? Vì chúng ta biết chắc một điều là từ nơi một đời sống thánh thiện,

[12:49]khi ngồi thiền chắc chắn tâm người đó sẽ nhiếp trong yên tĩnh. Đó, chúng ta hãy nhớ hai điều đó luôn luôn gắn liền với nhau và đạo Phật là đi lên từ những căn bản thực tế như vậy. Do đó, chúng ta có thể nói thế này: ví dụ có người nào đó nói rằng đạo Phật là một đạo cao siêu, vượt thoát ra ngoài thế gian, bởi vì có con đường thiền định làm cho người ta nhiếp tâm thanh tịnh rồi từ đó tâm người ta thoát hết mọi vướng mắc cuộc đời, và người ta giải thoát. Nên nói rằng đạo Phật là một đạo siêu việt thế gian, không dính gì tới thế gian này, mình nói đúng, không sai, bởi vì đạo Phật có thiền định. Và thiền định làm người ta vượt thoát mọi điều vướng mắc.

[13:29]Hoặc là có một người nói rằng: "À, đạo Phật là một đạo rất thực tế, bởi vì đạo Phật dạy cho người ta một cuộc sống thánh thiện, làm phước hay giúp đỡ mọi người, hoàn chỉnh cái đạo đức bản thân, có lợi ích cho gia đình, cho xã hội." Mình nói: "Đúng, đạo Phật đúng là thực tế như vậy, thánh thiện như vậy, bởi vì Đức Phật cũng dạy từ cái Chánh Kiến cho tới Chánh Mạng lại giúp chúng ta dựng một đời sống thánh thiện." Vì vậy, đạo Phật có cả hai khía cạnh: một khía cạnh đầu giống như là nhập thế, vì buộc chúng ta phải sống một đời sống thánh thiện với tất cả mọi người chung quanh mình, sống cho đúng, cho thánh thiện.

[14:06]Cho nên ở khía cạnh đó, đạo Phật là một đạo tích cực nhập thế. Ở khía cạnh thứ hai thì nói đạo Phật siêu thoát, đúng, đạo Phật siêu thoát, nhưng không được nói đạo Phật tiêu cực, thụ động nha. Nếu ai hiểu rằng à đạo Phật tiêu cực, thụ động, người đó sai. Bởi vì ở giai đoạn ban đầu là đạo Phật rất tích cực, rất năng động, rất là thánh thiện. Ở giai đoạn thứ hai đạo Phật rất siêu thoát, chúng ta phải hiểu như vậy. Nên vì vậy, nếu có một người nào hiểu lầm đạo Phật, chúng ta hãy chịu khó giải thích cho họ để họ đừng hiểu lầm mà mang tội, và bản thân mình cũng phải đi theo con đường như vậy. Hồi nãy chúng ta nói với nhau vậy, ý chí tức là sự tinh tấn là một

[14:47]vấn đề cực kỳ quan trọng trong cái tiến trình Bát Chánh Đạo, là cửa ngõ để chúng ta đi vào thiền định, vì thiền định rất là khó. Ở đây, chúng ta phân biệt ra làm ba loại. Đối với vấn đề tinh tấn hay vấn đề ý chí, chúng ta có ba loại. Loại thứ nhất là hạng người giải đãi, không tinh tấn, tức là không chịu cực, không chịu khó. Có thể người này có làm một số điều thiện, à cũng có đi chùa, có tụng kinh, có nghe pháp, cũng có một số việc phước thích làm, nhưng mà chưa được gọi là người tinh tấn trong trong Bát Chánh Đạo. Đấy, cái người tinh tấn trong Bát Chánh Đạo họ có cái ý chí phi thường, không có gì lung lay được.

[15:35]Nên vì vậy là trong cái hạng người thứ nhất là giải đãi, không tinh tấn là coi chừng có chúng ta trong, có chúng ta trong. Cái hạng người thứ hai là hạng người tinh tấn khủng khiếp, dữ dội, nhưng mà lại tinh tấn một cách sai lầm, chúng ta gọi là hạng tà tinh tấn, tà tinh tấn. Còn hạng thứ ba là tinh tấn một cách chuẩn xác, chừng mực, đúng mức, đúng với ý Phật, chúng ta gọi là Chánh Tinh Tấn. À, ở đây chúng ta phân biệt ba hạng người, lặp lại: hạng người giải đãi không tinh tấn, hạng người tà tinh tấn và hạng người Chánh Tinh Tấn. Thì trong ba hạng người này, cái hạng khó nhất là Chánh Tinh Tấn vì đó là một sự nỗ lực chuẩn xác,

[16:20]đúng mức, chính xác, phù hợp với pháp môn tu tập để nhiếp tâm trong thiền định. Còn hạng người cũng hiếm hơn, khó hơn là hạng người tà tinh tấn, là những người này cũng quyết tâm tu tập tới cùng. Những người này cũng rất là đáng nể nơi cái ý chí của họ, tức là mình nhìn thấy họ quyết tâm tu hành mình cũng phải bái phục luôn, nhưng mà hoàn toàn sai lầm. Cái sự tinh tấn đó chỉ đưa đến một sự đổ vỡ thôi, vì quan điểm sai, chánh kiến sai, đường đi sai, không người hướng dẫn, cực đoan, cuồng tín thì cái sự tinh tấn của họ, càng tinh tấn chừng nào thì họ càng đi vào đọa xứ chừng nấy, càng đổ vỡ chừng nấy, càng dễ điên chừng nấy.

[17:01]Nên đây là hạng tà tinh tấn. Nhưng hạng người này cũng hiếm có lắm chứ không phải không. Giai đoạn đầu họ mới tu mình nhìn thấy mình sợ liền. Đó, tinh tấn dữ dội lắm. Còn hạng người mà đa phần mắc phải là hạng giải đãi không tinh tấn, nghĩa là làm biếng. Thì chúng ta là hạng người nào? Mỗi người xem lại mình. Bây giờ nếu nói rằng chúng ta là hạng người giải đãi không tinh tấn, mình chịu không? Cũng không, cũng chưa chắc. Tại vì sao vậy? Vì thấy mình cũng có tu, phải không? Cũng biết làm phước, cũng biết đi chùa, bữa nào đi vô chùa làm lễ Bát Quan Trai gì đó gặp cái bữa mà quý thầy dạy ngồi thiền mình cũng ngồi như ai, phải không?

[17:39]Đó, mà khi người ta ngủ mình cũng ngủ như ai, không có sợ gì hết. Đó, cho nên gọi mình là giải đãi hoàn toàn thì cũng không đúng lắm, không đúng lắm. Mình cũng không đến nỗi là giải đãi buông lung, không phải như vậy, nhưng mình mình chưa đạt được sự tinh tấn, mình chưa đạt được, cho nên đa phần ở đây chúng ta bị. Và có một phần là hoàn toàn buông lung, giải đãi. Có một phần. Là người đó như thế nào? Đó là người mà trong khi người ta làm ăn, người ta làm phước thì người này làm? Biếng. Là người ví dụ như nghe tới đạo cũng có thích, ví dụ như bây giờ ai mở một cuốn băng nghe hấp dẫn cũng khen, khen rồi thôi, không làm gì nữa.

[18:23]Rồi ví dụ như có ai rủ đi chùa mà phải bồng hết hai tay hai chân đặt lên xe rồi chở tới, chở tới rồi lôi vô chánh điện lạy thì mới lạy, rồi sau đó đi về rồi đi chơi, chớ còn nếu tự đi chùa không đi, mà tự lên lạy Phật không lạy, hoặc là bắt mà ngồi thiền là cựa duyên rồi trốn mất liền. Đó là người buông lung, buông lung. Ở đây có không? chắc không có đâu. Tại vì nếu có đó, mà tới đây nghe giảng là phải bưng hai tay hai chân để lên xe kéo lên đây mới tới. Cho nên mình ngồi đây thì đâu có ai bị kềm kẹp dữ vậy đâu phải không? Cho nên không đến nỗi là mình quá dãi đãi buông lung. Nhưng mà tuy nhiên, để gọi mình đủ ý chí nỗ lực

[18:59]mà bắt chân ngồi thiền, chiến đấu với cái đau của thân, chiến đấu với vọng tưởng của tâm thì mình chưa phải, trong số người ở đây không nhiều, không nhiều, phải không? Đó, không nhiều. Doanh vì vậy, hôm nay chúng ta học cái bài Chánh Tinh Tấn này để chúng ta biết rằng nếu chúng ta muốn đi trọn vẹn con đường của Phật trong cái Bát Chánh Đạo, đi sâu vào thiền định thì cái tu tàn tàn của mình từ trước đến giờ không xài được nữa, không xài được nữa. Hay là từ ngày hôm nay nghe bài này, mình phải biến thành con người mới, con người mới, hết sức là tinh tấn nỗ lực phi thường mới đi vào trong thiền định được.

[19:40]Chúng ta hãy suy nghĩ điều này. Là hôm nay học bài này rồi là chúng ta giống như đứng trước một cái ngã ba đường vậy đó. Đứng trước ngã ba đường, đó có người nào ngáp, người đó cũng là cũng tinh tấn lắm á. Nó bắt đầu rồi đó thấy không? Đó, bài này là vậy đó. Nghe rất là dễ ngủ, có người mới ngáp. Là chúng ta học bài này á là Phật buộc chúng ta đứng trước một ngã ba đường. Một chúng ta quẹo về bên trái, hai chúng ta quẹo về bên phải. Một là chúng ta chọn con đường là tu tàn tàn suốt đời suốt kiếp rồi thôi, không đi tới đâu hết. Là được nhiêu phước, kiếp sau hưởng; học mà tội thì kiếp sau trả, vậy thôi, cứ tàn tàn hết kiếp này tới kiếp kia.

[20:18]Hoặc là chúng ta quẹo qua cái hướng bên phải của những con người quyết sống quyết chết đạt cho được thiền định để đạt được sự giác ngộ giải thoát một ngày nào đó. Quyết tâm như vậy, chúng ta không còn con đường chọn lựa nào khác khi chúng ta học tới bài này. Đó, bây giờ chúng ta hãy suy nghĩ. Nếu chúng ta chọn con đường bên trái, nghĩa là tu tàn tàn, học tàn tàn, được nhiêu phước thì hưởng bấy nhiêu thì chúng ta không cần nghe bài này nữa, nghe bài này dư thừa. Chúng ta có quyền đứng lên mà đi. Nhưng mà đừng đi luôn, hãy đi ra kiếm vận động một số tiền về đây phụ cất cái chánh điện giùm cho Từ Tân để kiếm ít phước.

[20:52]Như vậy đó, không được đi luôn. Hoặc là chúng ta quẹo bên cái ngõ bên phải, chúng ta quyết tâm để đạt được sự giải thoát giác ngộ. Chúng ta quyết tâm trở thành một vị Thánh. Chúng ta quyết tâm tu tập xứng đáng đủ sức mạnh, đủ kinh nghiệm, đủ trí tuệ để giáo hóa chúng sinh nối tiếp con đường của Phật. Chúng ta chỉ có một trong hai con đường. Hôm nay mình đứng trước ngã ba, nên chúng tôi tạm ngưng không giảng để hỏi ý kiến quý Phật tử đa số là thích đi con đường nào. Nếu chịu đi con đường bên phải nói tiếp, còn đi con đường bên trái thì thôi, rồi mình hồi hướng, nghe hát, nghỉ. Vậy đi con đường nào?

[21:31]Nghe mới có 1/10 người nói bên phải à. Còn có nhiều người cười ruồi, cười trừ, cười xã giao không à. Đi đường phải hay trái? Chắc nha!

[21:47]Tới bài này rồi là không còn do dự được nữa, không còn do dự được nữa. Nên cái người mà nghe tới bài Chánh Tinh Tấn và quyết tâm mình sẽ tinh tấn tới cùng để đạt giải thoát giác ngộ, đó là những con người bước một ở mức độ mới rồi, không còn con người thường nữa. Có thể là chúng ta đang còn hình tướng cư sĩ, nhưng mà nếu nghe bài này, chấp nhận bài này, tu theo bài này để chuẩn bị đi vào chánh niệm chánh định là chúng ta đang trở thành một con người mới, bước lên một bước cao hơn. Khen câu này có thể làm cho quý Phật tử hơi kiêu mạn, nhưng buộc phải khen bởi vì đó là sự thật. Sự thật là từ phía trước những bài trước,

[22:24]chúng ta là một con người bình thường, một con người tốt theo Phật pháp. Nhưng mà nếu từ cái ngày hôm nay tu bài này, chúng ta bước lên một cấp độ cao hơn, không còn con người bình thường trước đây nữa. Đây là một lời khen, một lời khen chân thành, chuẩn xác, dù có khi nó làm chúng ta kiêu mạn. Vì vậy là quý Phật tử khi nghe lời khen này mà chúng ta chấp nhận cái tu hành, cái chánh tinh tấn để đi vào chánh niệm chánh định thì nhớ bỏ cái tâm kiêu mạn hay cái tâm tự hào khi nghe chúng tôi khen, nhưng mà phải biết đó là sự thật. Là từ ngày hôm nay, mình không còn được sống con người tầm thường nữa,

[22:59]mà quyết tâm tu hành, dù mình đang là cư sĩ hay là tu sĩ, mà nhất là cư sĩ. Có nhiều người vậy, có nhiều người tuy còn là cư sĩ mà ý chí ngất trời xanh, nghĩa là đã thầm thầm quyết tâm tu tập, nhiếp tâm, giữ gìn tâm, kiểm soát tâm từng giờ từng phút trong thiền định. Đó là những tấm gương đại tinh tấn, chánh tinh tấn đúng với đạo Phật. Những người đó, tuy họ sống lẫn với mọi người, đầu còn tóc, mặc đồ thế tục, nhưng mà họ không còn là của loài người này nữa. Họ đã bước trên một bước, đang đi về con đường làm Thánh rồi. Những người đó muốn xuất gia cũng không bao lâu, bởi vì cái tư cách đó, cái sức tinh tấn đó

[23:40]đã kéo họ ra khỏi những cái lớp người bình thường. Trong tiếng Anh gọi là outstanding, tiếng chữ Nho gọi là xuất chúng, Việt Nam mình thì không có cái từ đó, nhưng mình phải hiểu là họ vượt ra khỏi cái lớp người tầm thường. Từ ngày cái bài hôm nay, nếu chúng ta quyết định chấp nhận cái bài Chánh Tinh Tấn này, chúng ta đã bước ra khỏi những con người tầm thường, bước lên một lớp người mới, lớp người mà Đức Phật trông đợi để sau này làm thầy mà giáo hóa chúng sinh. Chúng tôi nói lui tới nói lui miết hoài cái bài này, bởi vì nó khó quá, khó quá. Nên chuẩn bị tâm tư kỹ là vậy nha. Bây giờ chúng ta định nghĩa:

[24:17]Ý chí là gì? Ai biết ý chí là gì? Ý chí là gì mà làm chúng ta có cái sức mạnh để vượt qua mọi khó khăn, để đeo đuổi cái sự nghiệp một cách kiên trì? Thì nếu chúng ta nghe cái bài tinh tấn trong cái bộ Tâm Lý Đạo Đức, chúng ta sẽ hiểu một điều là ý chí là cái gì không nói được, không diễn tả bằng lời được. Có đúng không? Nhớ không? Chẳng còn ai nhớ nữa hết. Ngộ ha, không còn ai nhớ hết. Có nghe Tâm Lý Đạo Đức chưa? Nghe chưa? Và cũng đã quên? Quên rồi. Nghe rồi và cũng quên rồi. Đây là điều đáng buồn, cho nên bởi vậy, có những cái cuộn băng giảng hoặc những bài pháp mà chúng ta đã xem rồi, chúng ta nghe rồi,

[25:02]đừng nghĩ rằng là đã nắm được rồi, đã thấm vào máu mình rồi, chưa đâu. Cho nên phải chịu khó nghe lại, xem lại nha. Cho nên khi mà nghe lại bài Tinh Tấn á, chúng ta sẽ nghe một cái định nghĩa rằng cái ý chí là một cái gì không định nghĩa được, không nói bằng lời được, vì nó là cái sức mạnh của tâm vô hình, không có ngôn ngữ. Nhưng là cái gì đó không biết, mà nó là một cái quyết tâm để giúp chúng ta làm được ba điều: Cái thứ nhất là vượt qua được gian khó. Cái thứ hai là vượt qua được cám dỗ. Cái thứ ba là theo đuổi được theo đuổi lâu dài một cái công trình nào đó, một công việc nào đó, một sự nghiệp nào đó.

[25:40]Nghĩa là theo đuổi lâu dài. Chúng ta nhắc lại: là ý chí là một cái gì đó không biết, định nghĩa không được, diễn tả không ra, vì ngôn ngữ không có đi sâu vào chỗ này được. Nhưng mà cái biểu hiện của nó thì chúng ta nhận thấy thế này: đó là một cái quyết tâm giúp cho chúng ta thực hiện được ba điều. Thứ nhất là vượt qua gian khó, thứ hai là vượt qua cám dỗ và thứ ba là đủ sức theo đuổi lâu dài một công trình nào đó, như vậy. Bây giờ chúng ta nói cái thứ nhất là vượt qua gian khó. Vượt qua gian khó ở đây đó thì chúng ta không nói là cái gian khó ở những chuyện trên đời, bởi vì trên đời quá nhiều cái gian khó.

[26:19]Cái gian khó mà Phật nói ở đây trong cái Chánh Tinh Tấn này là cái khó của nội tâm khi chúng ta tu tập thiền định, cái khó trong tâm mình thôi, chứ còn cái bên ngoài thì nói không hết chuyện đâu. Cái khó thứ nhất là thế này: là phải vượt qua được, chiến thắng được cái vọng tưởng từ nội tâm mình khởi lên. Đó là cái khó thứ nhất. Cái người tu á sợ nhất là sợ vọng tưởng, phải không? Tu thiền sợ vọng tưởng như không sợ gì hết trơn. Là cha mình nhiều khi mình không sợ, mẹ mình mình không sợ, tướng cướp mình không sợ, thậm chí nhiều người nghĩa là nói: "Thủ tướng tôi cũng không sợ." Vậy đó, nhưng mà phải sợ vọng tưởng của mình.

[27:01]Bởi vì sao? Bởi vì nó như là chính mình. Bây giờ tới lúc mình phải tự tiêu diệt lấy nó. Nên vọng tưởng như là chính mình. Cái chỗ mà vọng tưởng như là chính mình mà lại như là một kẻ thù, cái ý này rất là hay khi chúng ta đọc lại một cái đoạn sử của thiền sư. Lúc đó, ngài Mã Tổ gặp một người thợ săn tên là Thạch Củng, thì người thợ săn này có tài thiện xạ, bắn tên rất giỏi, sống bằng cái nghề săn thú đem ra chợ bán, mà bắn rất là giỏi. Thì Mã Tổ trên đường đi gặp cái người này, nhưng mà Mã Tổ biết đây là người đệ tử của mình, là một người có thể tu hành đắc đạo được, tuy bây giờ là đang làm cái nghiệp sát sinh,

[27:44]có vẻ là ác, nhưng mà Mã Tổ quyết tâm độ. Mã Tổ mới thấy Thạch Củng đang vác cung tên rượt theo một con thú, ngài đứng ngài chặn lại liền. Ngài chặn lại. Mà chúng ta nên hiểu ngày xưa các thiền sư ông nào cũng giỏi võ hết, Mã Tổ cũng vậy, rất là giỏi võ. Thấy một người cầm cung tên là băng băng giữa rừng, sức vạm vỡ, cũng là người có võ, Thạch Củng cũng giỏi võ. Nhưng mà thấy Mã Tổ đứng chặn ngang đường với một cái thế võ rất là nghĩa là có cái khí lực rất là mạnh, cái Thạch Củng dừng lại liền. Mã Tổ mới hỏi: "Ngươi là thợ săn à?" Nói: "Dạ thưa phải. Thưa sư phụ, tôi là thợ săn." Nói: "Một mũi tên, ngươi ngươi bắn được mấy con?" Thạch Củng thật tình thiệt nói:

[28:27]"Một mũi tên thì bắn được một con thôi." Cái Mã Tổ nói: "Ngươi không bằng ta." "Hòa thượng một mũi tên bắn được bao nhiêu?" Nói: "Một mũi tên, ta bắn được một bầy." Thì Thạch Củng mới nói câu này: "Sinh mạng của chúng sinh mà một mũi bắn được một bầy hơi ác." Chúng ta thấy người thợ săn mà có thiện căn thấy không? Coi vậy chứ họ làm cái nghề ác, nhưng mà họ lại có thiện căn, cho nên cái câu buột miệng ổng nói là: "Trời, cái sinh mạng của chúng sinh mà một mũi mà giết luôn một bầy như vậy hơi ác." Ngài Mã Tổ mới nói câu này: "Nếu ngươi biết như vậy, sao không tự bắn mình?" Cái Thạch Củng nghe câu đó đánh thức một cái gì vô hình.

[29:01]Nghe câu đó nghe mình nghe thì mình không hiểu, phải không? Nhưng mà Thạch Củng bởi vì có thiện căn nên ổng hiểu ngay cái mà tự bắn mình là cái gì. Cái là cái gì? Cái vọng tưởng á. Đó chính chúng ta đang nói đó. Vì vọng tưởng nó giống như là chính mình, cái mà mình phải tiêu diệt, phải vượt qua không ngờ nó là chính mình, nên đây là một cái rất là khó. Nhưng mà khi Mã Tổ nói một câu gợi ý như vậy, Thạch Củng bừng bừng chợt hiểu, hiểu có một cái gì cao siêu ẩn chứa trong đây. Kẻ thù, cái kẻ thù mà nào giờ mình chạy bên ngoài tìm kiếm không ngờ nó nằm nơi mình. Thì bỗng nhiên cái thiện căn trỗi dậy mãnh liệt.

[29:37]Cái Thạch Củng ngay đó lấy cái sức nội công bẻ gãy cái tên liền, bẻ gãy cái cung liền, quỳ xuống trước Mã Tổ xin đi theo xuất gia. Mã Tổ gật đầu là dắt đi theo về chùa cạo tóc xuất gia luôn, và sau này ngài ngộ đạo, ngài tu ngài ngộ đạo được. Thì cái sự giáo hóa của ngài thì không có lớn lao lắm, nhưng mà cũng là một trường hợp kỳ đặc. Có lẽ là do nghiệp sát sinh nhiều quá, cho nên ngài không phải là một thiền sư mà độ được nhiều chúng sinh. Tuy nhiên, cũng là một vị đắc đạo từ cái câu nói mà "bắn chính mình". Thì cũng vậy, ở đây chúng ta tu tập, chúng ta cũng đối diện với một kẻ thù không ngờ nó là chính mình, không ngờ là chính mình.

[30:13]Không một kẻ thù nào đáng sợ bằng chính mình là vậy. Cho nên vì vậy, ở sau này là nếu chúng ta muốn biết kẻ thù nguy hiểm nhất thì xin hãy soi gương nha, soi gương, soi gương. Ví dụ nếu có một người nào đó đến khen ngợi mình, khen ngợi mình là "bạn đẹp quá, bạn đáng yêu quá, bạn dễ thương quá", thì chúng ta đừng tin, bởi vì chúng ta hãy nhớ là mỗi sáng chúng ta soi gương thì chúng ta biết cái gương mặt này là là kẻ thù, là kẻ thù. Nhất là mấy cô đó, ví dụ ai mà khen thì đừng có tin nữa, từ đây đừng bao giờ tin ai khen mình, bởi vì mình biết cái gương mặt mà người ta đang khen á, gương mặt đó chính là kẻ thù của mình. Vì sao vậy?

[30:53]Thì trong đó vọng tưởng bốc khởi, không biết bao nhiêu điều xấu xa từ đó khởi lên. Mà bây giờ là phải tiêu diệt, nên đó là cái khó thứ nhất mà chúng ta phải tinh tấn phi thường mới vượt qua được cái khó này. Cái khó thứ hai là thế này: là từ lâu á, cái não bộ chúng ta nó quen khởi lên ý nghĩ, phải không? Là từ nhỏ tới lớn, có ai từ nhỏ tới lớn mình dừng ý nghĩ lại được chưa? Có những lúc ngủ quên thôi ha, chứ còn trong đời sống thì dường như lúc nào ý nghĩ cũng cũng xuất hiện nối tiếp ý nghĩ này sang ý nghĩ kia, phải không? Nó thành một thói quen, bây giờ dừng lại không dễ. Đó, hồi nãy á chúng ta nói cái khía cạnh khó thứ nhất:

[31:39]vọng tưởng là chính mình nên rất là khó chiến đấu. Lần này cái khó thứ hai là vọng tưởng là một thói quen, cho nên dừng lại không dễ, đó là cái khó thứ hai. Mà khổ cái thế này, khổ cái nữa là cái phương tiện, cái phương pháp mà để chúng ta dừng lại vọng tưởng á, cái phương pháp đó cũng chính là vọng tưởng luôn, đúng không? Cũng chính là vọng tưởng. À ví dụ thế này: ví dụ bây giờ cái tâm mình mình suy nghĩ lên một điều này, mình nói là ví dụ như nói là thầy trụ trì ở đây đẹp trai quá, bữa nào mình đến mình thăm thầy mình nói chuyện chút, nghe nói thầy nói chuyện hay lắm, mình đến thăm thầy nói chuyện chút, cái mình nói "Không!

[32:23]Ồ, không không, vọng tưởng, thôi để cho thầy tu với thầy lo công việc". Thì cái câu thứ hai đó nó cũng phải vọng tưởng không? Cũng là một ý nghĩ phải không? Là câu thứ nhất là một ý nghĩ mà mình cho là sai, nên mình khởi ý nghĩ thứ hai để mình mình bỏ cái câu thứ nhất, cái câu thứ hai cũng là ý nghĩ, cũng là vọng tưởng. Cho nên chúng ta thấy vậy á, nghĩa là vọng tưởng là một thói quen khó dừng lại, mà cái phương pháp, cái phương tiện để dừng cái vọng tưởng cũng chính là vọng tưởng, cũng chính là vọng tưởng. Và để minh họa cho cái rắc rối này, cái thiền sư Muju ổng viết, ổng lượm lặt trong cái bộ truyện

[32:58]"Góp nhặt cát đá" là chuyện mà bốn người thi nhau im lặng đó, thi nhau tịnh khẩu, là có bốn huynh đệ họ thi nhau tịnh khẩu. Thì họ ngồi im lặng không ai nói tiếng nào. Cái không biết sao đang ngồi im lặng tự nhiên cái đèn nó tắt, thì có cái người người nhạy quá, do tâm tâm nhạy quá không kìm, nói: "Ê ê, cái đèn nó tắt rồi!" Cái người thứ hai nói: "Ủa, sao anh nói?" Cái người thứ ba nói: "Là cả hai các anh đều nói." Người thứ tư nói: "Chỉ có tôi nãy giờ không nói." Như vậy bốn người thì sao? Người nào cũng nói. Thì vọng tưởng mình cũng vậy đó, vọng tưởng mình cũng vậy. Thế là một cái ý nghĩ thứ nhất vừa khởi lên,

[33:40]cái nói "Ê, không được suy nghĩ!" Mình nói, "Không, cái mà mình vừa ý nó cũng là suy nghĩ." Nói, "Thôi, không được ý nữa nha!" Thì cái mà dặn mình không được ý cũng là cũng là suy nghĩ. Mình nói "Chết cha! Sao nãy giờ mình cứ suy nghĩ hoài?" Thì cái mà mình nói "chết cha" đó cũng là suy nghĩ. Đó, và chúng ta thấy khó phải không? Đó, vọng tưởng khó là vậy. Tức là não bộ quen suy nghĩ, bây giờ dừng lại không dễ, và cái phương tiện để dừng vọng tưởng cũng lại chính là vọng tưởng, cái khó thứ hai trong thiền định. Cái khó thứ ba là sống trên đời này chúng ta phải tính toán đủ chuyện. Dù chúng ta có cái phước đủ ăn đủ mặc,

[34:17]nhưng mà không phải là thoát hết được ngoại cảnh hoàn toàn. Mà khi đã tiếp xúc với ngoại cảnh thì vọng tưởng luôn luôn có cơ hội để trỗi dậy hoài, phải không? Đó là cái khó thứ ba. Tức là do đó mà nhiều người cứ nghĩ rằng là thôi bây giờ tôi trốn vào thâm sơn cùng cốc, vào rừng sâu núi thẳm, không còn gặp con người để phải rắc rối với bao nhiêu chuyện buồn, thương, giận, ghét nữa, và như vậy có lẽ là tôi sẽ bớt bận tâm để tôi sẽ dễ nhiếp tâm hơn, có người nghĩ như vậy. Thì không biết, không biết là một ngày nào đó chúng ta vào thâm sơn cùng cốc, rừng sâu núi thẳm ha, thì tâm có yên được hay không mình không biết,

[34:58]nhưng mà hiện nay khi chưa vào được thâm sơn cùng cốc, mà hiện nay chúng ta còn phải sống nơi cái thành phố Hồ Chí Minh đẹp nhất tên người này thì mình phải gặp biết bao nhiêu người, phải không? Với đủ buồn, thương, giận, ghét; với biết bao nhiêu mà cái câu chuyện, công việc làm chúng ta phải toan tính vất vả. Mà khi đã tính toán như vậy thì cái đầu mình sao? Phải suy nghĩ, nghĩa là vọng tưởng luôn luôn có cơ hội để để xuất hiện. Và đây là cái khó thứ ba cho việc mà chúng ta muốn tu tập thiền định. Khó như vậy. Cái khó thứ ba này mới khủng khiếp nè, phải không? Là bởi vì chúng ta luôn luôn phải phải tính toán, phải tiếp xúc.

[35:37]Bây giờ bắt làm sao mà tu tập được? Đây là cái khó, đây là cái khó. Cho nên do đó, chúng ta mới biết là nếu mà cứ nói rằng hễ mà phải suy nghĩ thì không nhiếp tâm được thì vĩnh viễn trên đời không ai giải thoát được. Nhưng cái may mắn cho chúng ta là cái này: là phước giúp chúng ta tạo nên sức định, nghĩa là chánh nghiệp giúp cho chúng ta tạo nên sức định. Là có thể có những lúc chúng ta phải bận tâm tính toán làm việc trong cuộc sống này, có lúc chúng ta phải mưu sinh bận rộn, vất vả, nhưng nếu chúng ta có phước thì khi đêm đến à chiều lắng, chúng ta bắt chân kiết già, chúng ta ngồi lại, chúng ta điều hòa hơi thở, theo dõi hơi thở vào, hơi thở ra thì tâm lắng liền.

[36:24]Là chính nhờ cái phước chúng ta được như vậy. Do đó là chúng sinh có cơ hội để giải thoát, dù chúng ta chưa thể trốn vào rừng sâu núi thẳm, dù là chúng ta vẫn phải tiếp tục bận rộn với cái cuộc sống chung quanh mình, nhưng mà chúng ta vẫn có thể nhiếp tâm được bởi vì nếu trước đó chúng ta có nhiều cơ hội để làm phước. Đó, đây là một cái chỗ gỡ được cho chúng ta nè. Chứ còn cái khó bình thường á là do chúng ta phải bận tâm tiếp xúc mà vọng tưởng luôn luôn sống dậy. Chúng ta quay trở lại nói cái người mà đi vào thâm sơn cùng cốc. Có một người nghĩ rằng là sống ở thành phố Hồ Chí Minh này kẹt xe, bụi bặm, khổ sở quá,

[37:07]nên mình trốn lên trên rừng núi Dinh đi, lên rừng núi Dinh. Nơi đó có suối, có rừng, có chim chóc rồi đẹp vô cùng, mà không thèm ở chùa Phật Quang tại vì vô đó cũng đông người đó, trốn trong cái lùm, cái hang nào đó, rồi mình nghĩ rằng nhờ như vậy tâm mình sẽ thanh tịnh. Thanh không? Thanh không? Sao, sao chưa vô ở mà biết không thanh?

[37:32]Chúng ta cứ tưởng là ở thành phố này rối rắm, mình lên trong cái một khu rừng rậm, một cái hốc, cái hang làm bạn với chim, với thú, với suối, với rừng vậy là mình sẽ thanh thản không? Xin thưa không. Vô đó rồi nó có một triệu cái chuyện mới mình phải tính, một triệu chuyện mới phải tính. Không tin lên rừng ở thử biết à. Là sao? Trước hết là rừng thì muỗi nhiều quá, bắt đầu phải không biết làm sao cho có cái mùng đỡ muỗi, phải không? Phải tính toán. Rồi ăn đọt cây được ba bữa bắt đầu chịu không nổi, hết rồi, run rẩy bẩy, mặt xanh lè. Ngồi không biết giờ có ai đi ngang cho mình miếng gạo. Cho miếng gạo rồi không biết kiếm đâu ra cái nồi để mà nấu.

[38:14]Củi thì phải phơi chứ cây còn tươi chặt không được. Còn nước suối đem lên nấu uống coi chừng đau bụng, mà đau bụng mà ở đây ở trên núi thì không có cái Imodium á, cái thuốc mà người ta quảng cáo là tắt liền sau một liều duy nhất á, không có cái thuốc đó nữa là lại rất là khổ không phải dễ. Rồi rắn, rắn hổ mang, rắn hổ ngựa rồi nó bò qua bò lại, thì lúc đó lúc đó mình cảm thấy là nó lại có xuất hiện một triệu chuyện mới. Ở thành phố này nó cũng có một triệu công chuyện nhưng một triệu công chuyện mình đã quen và ổn định, dễ sống. Có người hàng xóm khó chịu nhưng mà nếu mình đi ngang mình hé lô một tiếng

[38:49]người ta cũng không sao, thôi cũng cười cười mặc dù cũng nóng nóng. Điện nước đồ đầy đủ, mùng màn đầy đủ, vân vân, gì đó. Chúng ta sẽ thấy không đơn giản như vậy. Cho nên cuối cùng là chúng ta không thể đòi hỏi một cái hoàn cảnh tuyệt đối như ý mình đâu. Bởi vì nếu phước chưa đủ, nó vẫn có cái bận tâm. Cái quan trọng là chúng ta có phước, có phương pháp nhiếp tâm và có một khung cảnh vừa chừng là tu được, là giải thoát được. Đừng có hiểu lầm. Đừng hiểu lầm mà trốn lên thâm sơn cùng cốc, không được gì đâu. Cái khó thứ tư là thế này: là chúng ta còn rất nhiều nghiệp quá khứ chưa sạch, cho nên đời này phải trả.

[39:28]Chính cái mà trả nghiệp quá khứ á làm cho chúng ta khổ tâm ghê gớm, không phải đơn giản. Cái nghiệp quá khứ á hiện ra trong nhiều cách. Ví dụ như là bây giờ chúng ta mắc nợ một cái người nào đó, rồi người đó bệnh, mình phải nuôi, không bỏ đi được, mà nuôi như vậy cực, bận tâm không? Bận tâm vô cùng, đó. Hoặc là mình có cái nghiệp quá khứ nào đó, cái khiến bữa nọ xe lủi tông mình một cái, thế là nằm gãy xương chân, xương tay gì mấy tháng trời. Rồi là cũng rất là khổ, phải nằm đó, đâu tu được, đâu bắt chân ngồi thiền được. Đó cũng là một cái nghiệp quá khứ. Hoặc là mình bị nghiệp quá khứ gì đó khiến,

[40:05]thế là có cái những người nào đó họ mưu hại mình, họ chửi bới mình, cứ là vây khốn mình, là mình không yên ở một chỗ để mà tu được. Đó là những cái nghiệp quá khứ. Đó, đây là cái khó thứ tư. Cho nên chúng ta thấy là nãy giờ chúng ta nêu ra bốn cái khó rồi, giờ còn muốn tu nữa không? Còn muốn tu không? Hả? Hết rồi thấy không? Nghe còn một, hai, ba người nói còn, cười cười cho vui thôi, chứ hết thiệt lòng rồi, nghe oải rồi. Đó, chúng ta thấy đó, nên nên cái bốn cái khó đầu tiên nêu ra rồi là mình thấy mình xính dính. Đó, và vì vậy chúng ta mới biết cái giá trị của chánh tinh tấn để mà tu tập thiền định.

[40:41]Nếu không có cái sức mạnh, không có ý chí phi thường thì bốn cái khó đầu tiên này vứt chúng ta ngã cái rụm liền trong một tháng đầu, mà về sau ai nghe nói tới thiền định là cười cười, trốn đi liền. Cho nên chỉ có những người mà có ý chí phi thường, có thiện căn đời xưa rất lớn, đời này mới quyết tâm theo đuổi tới cùng con đường thiền định. Đó, ở đây chúng ta nhớ nha, suy nghĩ lại, bây giờ rút lui vẫn còn kịp. Hồi nãy lỡ hứa là mình quẹo đường bên phải á, nói: "Tại thầy chưa nói bốn cái khó nên con mới hứa thôi đi đường bên trái." Giờ thầy nói bốn cái khó rồi thôi, phải không? Là đổ thừa. Bây giờ rút lui cũng còn kịp, cũng còn kịp.

[41:17]Thì ai rút lui giơ tay lên. Giơ tay lên kỳ quá ha, kỳ quá, thôi giơ tay lên mà giấu ngầm. Đó, bây giờ bắt đầu những cái hấp dẫn hơn nè: là quyết tâm vượt qua cám dỗ. Hồi nãy là những cái khó khăn ngăn trở sự tu hành, làm cho chúng ta bận tâm, khổ sở, không nhiếp tâm được. Bây giờ bắt đầu cái quyết tâm để vượt qua cám dỗ. Có ba loại cám dỗ, nhiều lắm nhưng mà nói là ba loại. Cái loại thứ nhất là những cám dỗ nơi chính bản thân mình; cái thứ hai là cái cám dỗ nơi ngoại cảnh; và thứ ba là cám dỗ do phước mình dư thừa. Cám dỗ nơi chính bản thân mình là gì? Là cái thân thể của mình á tự nhiên nó đòi đủ thứ trò vui hết trơn.

[41:57]Bỏ không vậy chứ là nó đi tìm niềm vui. Bởi vì sao? Bởi vì ở trong chúng ta, chúng ta có cái thọ uẩn hay gọi là thọ ấm. Trong cái năm ấm đó là sắc, thọ, tưởng, hành, thức, phải không? Thì chúng ta có cái thọ ấm, và thọ ấm này nó luôn luôn nó khát khao khoái cảm. Nó là như vậy. Cái sắc ấm này thì nó khát khao cái gì? Khát khao ăn, uống, thở, những nhu cầu để cho nó tồn tại, để cho nó sống. Còn cái thọ ấm á thì nó khát khao khoái cảm, nó cần có những niềm vui để cho nó nó sống, nó sống. Thật ra không có niềm vui thì cũng chẳng ai chết liền đâu. Không ăn, không uống, không thở thì sẽ chết rất là nhanh.

[42:39]Còn mà mình sống mà không có niềm vui á, không chết liền, nó chết từ từ, héo úa dần dần, mòn mỏi, còm cõi, xơ xác, hiu quạnh, thẫn thờ, đau khổ, tê tái, lạnh lẽo, cô đơn. Nó như vậy. Cái thọ ấm nó từ từ, nó giết mình từ từ. Cho nên mình nhìn thấy ai mà thất tha thất thểu thì hiểu rằng là thọ ấm chưa được cho ăn, thọ ấm chưa được cho ăn. Nghĩa là người thì mập mạp, khỏe, tức là người này ăn, uống, thở đủ, nhưng mà nhìn mặt xơ xác, thất tha thất thểu, lơ láo, rầu rĩ thì biết là thọ ấm chưa được cho ăn và đang đi ăn, coi chừng. Không biết ăn cái gì. Bởi vì nhiều cái thức mà thọ ấm nó đòi ghê gớm,

[43:20]mình không nói hết, khi giảng kinh Phật mình không diễn tả được, hiểu ngầm thôi. Hiểu không? Thấy không? Nhiều người hiểu liền, thấy chưa. Hiểu, biết hết chứ bộ. Ví dụ như cái điều đơn giản như thuốc lá, thuốc lá, không biết có ngon không, không biết mà sao cũng nhiều người ghiền. Rồi rượu bia, rồi ăn ngon, mặc đẹp gì đó, nói chung những cái mà làm cho mình mình vui. Có nhiều cái lắm, nói mà trò vui thì mình khó diễn tả lắm, khó diễn tả lắm, phải không? Mình nhìn đời, mình xem báo, xem phim thì mình chắc biết. Ma túy, ma túy cũng là một cái, cái kinh hồn, cũng cái khủng khiếp. Đó là cám dỗ nơi chính bản thân mình.

[43:57]Tự nó đòi à, không cần ai dụ dỗ gì hết, là từ cái thân mình, nơi bản thân mình cái thọ ấm nó cũng buộc mình đi tìm cái khoái cảm. Mà khi đi tìm khoái cảm như vậy, nó làm tâm mình động, làm thời gian mình mất, sức khỏe mình không còn để mà có thể tiến tu được, nên đây là một cái phải vượt qua, phải vượt qua. Chúng ta không có chủ trương là khổ hạnh, đày đọa thân xác cho khổ sở, nhưng mà phải biết vượt qua những cám dỗ, trước hết nơi bản thân, thì mới có thể tu được. Là cái thứ nhất. Cái thứ hai là cái cám dỗ nơi ngoại cảnh, là có những cái trò vui bên ngoài nó mời gọi. Vì nếu mình không thấy thì mình không có đòi, nhưng hễ thấy thì tự nhiên ham.

[44:41]Đây là những cám dỗ bên ngoài. Mà khổ một cái thế gian á là họ hay kinh doanh theo những kiểu là mở ra những cái trò vui để dụ người ta đi vào. Ví dụ như là sòng bài. Sòng bài, đánh bài không biết có vui không ta? Có ai đánh bài không, nói em biết coi, vui không ta? Không biết. Mà không biết sao người ta cứ đem tiền bạc đổ vào đó, mà đến khi thua quá, thất bại, nhiều người đã nhảy lầu tự tử, báo đăng á. Thì đó là nếu mà mình không có gặp ai rủ gì đó thì thường mình không có ấy, nhưng mà ai rủ đi, hoặc là vũ trường. Thật ra thì vì chúng tôi đi tu á, cho nên chúng tôi không có dịp tiếp xúc, không có hiểu hết, không hiểu hết.

[45:20]Nhưng mà biết rằng ở trên đời này người ta hay kinh doanh bằng cách là tạo ra những tụ điểm vui chơi gì đó để dụ con người vào, đổ tiền vào trong đó. Ở bên nước ngoài có những cái hội kín, những hội kín bí mật, đó là hoàn toàn luật pháp không biết. Trong những cái hội đó, người ta đến với nhau, có khi người ta hóa trang, người ta che mặt nạ, và vào đó người ta tổ chức những cái cuộc chơi trác táng, trụy lạc thâu đêm suốt sáng, không thể tưởng tượng nổi. Mà bảo kê cho những cái hội kín đó là những người tai to mặt lớn, có chức có quyền, nên không ai đụng vô nổi, không ai đụng vô nổi. Đây là việc, và Việt Nam cũng bắt đầu xuất hiện

[46:03]những cái hội kín như vậy, cũng ảnh hưởng của phương Tây. Nên chúng ta thấy cái thời mà thị trường tự do mở cửa này là có thể làm cho chúng ta làm ăn dễ dàng hơn, thu nhập khá hơn, nhưng chúng ta dễ là bị xâm chiếm bởi những cái văn hóa, những cái cái độc hại của tinh thần từ nước ngoài đem vào. Ở Việt Nam cũng xuất hiện những cái hội kín. Ở Việt Nam cũng xuất hiện những cái hội kín. Có những cái hội kín, khi ở Sài Gòn, có khi ở Hà Nội. Những cái hội đó như thế này: Khi họ đi vào trong cái hội đó thì họ quên mất họ là những người có chồng có vợ, và họ quan hệ tình dục bừa bãi lẫn nhau, mà họ xem là như vậy mới là văn minh.

[46:44]Những cái hội đó nó phá tan hết cái đạo lý truyền thống của người Việt Nam. Mấy người đó bí mật lắm, bởi vì nếu công an bắt, biết được là bắt liền. Cũng gọi là một hội kín. Đó, chúng ta biết là đó những cái cám dỗ nơi ngoại cảnh do con người bày ra, tạo ra để dụ dỗ con người ta rớt vào trong cái vực thẳm tội lỗi, trụy lạc đó. Thì người tu mình thì nếu cái người tu mà sống trong cái môi trường tốt, không có đến những cái nơi sa đọa thì chúng ta có thể tránh bớt được những cái cái mời gọi, cái dụ dỗ này. Phải biết tránh cái môi trường, phải giữ cái môi trường đừng để vậy. Một cái cám dỗ thứ ba nữa là do phước dư thừa. Do phước dư thừa là thế này:

[47:22]Là khi giàu lên, có quyền, có chức, có tiền nhiều lên, thì nếu, chúng ta dùng cái chữ "nếu", nếu mà cái đạo đức không lớn thì hầu hết con người ta thì hư. Đó, đây là một định luật, định luật thế này. Chỉ có những người có đức lớn thì mới bình an được khi mà có phước lớn, tức là có tiền nhiều, có quyền nhiều mà sống tốt đẹp, thánh thiện, bình thường như ngày trước, với điều kiện là đức phải rất là lớn, đạo đức phải rất là lớn. Còn cái người cái đức tầm thường, cái đạo đức thấp kém mà bỗng nhiên trở nên làm giám đốc, trở nên giàu có, sang trọng lên, thì đừng bao giờ tin rằng người đó đàng hoàng.

[48:03]Đó là một câu khẳng định chắc chắn, vì đó là quy luật của tâm lý. Quy luật của tâm lý là khi tiền nhiều mà không có một cái tâm hồn cao thượng để có thể sử dụng đồng tiền đó một cách chính đáng, thì luôn luôn họ sử dụng đồng tiền đó vào cho việc hưởng thụ, chơi bời, trác táng. Đó là một công thức đúng đến 99,99%. Cho nên chúng ta gặp một người nào đó chúng ta thấy ông này làm giám đốc đi xe hơi sang trọng, chúng ta nhìn ông này ổng không có lý tưởng, không có đạo đức, thì xin thưa bảo đảm ổng đang hư. Câu đó nói chắc chắn. Không biết bước ra lát có ai chửi không? Còn những người mà ngồi đây mà làm giám đốc thì bảo đảm không hư. Vì sao vậy?

[48:41]Cũng phải nịnh câu vậy, sợ đi ra lát ra có người cự. Bởi vì cái người đó biết đi chùa nghe nghe Pháp, tức là người đó có đạo đức, có cái đức. Thì cái đức lớn mình mới chứa được cái phước của mình ở trong đó. Cái đức nó giống như là một cái hồ vậy, một cái bồn, còn cái phước giống như nước ở trong đó. Nếu cái bồn nhỏ mà nước nhiều thì nước phải phải tràn, tức là thế nào cũng xài tầm bậy cái tiền của mình, hư hỏng, trác táng. Còn nếu cái người đó đức mênh mông lớn, mà nước quá nhỏ, thì không bao giờ sợ hư. Tức là ví dụ như là cái đức của ông đó là ổng lớn cho tới nghĩa là 100 tỷ, mà tiền ổng mới có 2 tỷ,

[49:20]thì không sợ ổng hư, chưa đủ để ổng làm phước nữa mà, lấy đâu hư, phải không? Đó, do đó là bây giờ mỗi người đó phải ráng chúng ta tạo cho chúng ta có một cái hồ rất là lớn trước, cái tâm rất là lớn, cái đức rất là lớn. Bởi vì lỡ sau này mình lỡ mình trúng số đó, thì 2, 3 tỷ rồi đó, thì nó không có tràn nha, mình giấu kỹ được. Nhớ, bây giờ phải lo chuẩn bị cái đức cho lớn, là xây dựng đạo đức, cái tình thương yêu con người, cái tâm khiêm hạ tột cùng, cái lý tưởng đối với Phật pháp, tức là mình đang xây dựng cái đức, mở cái bồn lớn dần dần, lớn dần dần ra. Lỡ một ngày nào đó mình trúng số 3 tỷ,

[49:54]thì không sao, không nhúc nhích gì hết, vì cái bồn của mình chứa được tới 100 tỷ, đó. Còn bây giờ mà không lo tu dưỡng cái đức nó trước, không mở rộng cái bồn chứa nó trước, lỡ mà trúng số 3 tỷ là bảo đảm là bỏ nhà đi chơi huyên thuyên thâu đêm suốt sáng, bậy bạ rồi dính si-đa luôn, bảo đảm thôi. Có nhiều bài báo đăng những cái điều này, chúng ta không ngạc nhiên. Ví dụ nghe nói có một cái bà đó vậy, bả làm giám đốc, bắt đầu tiền nhiều, chồng thì đi công tác xa, thế bà đi vào vũ trường chơi vui, rồi bồ bịch lung tung, cuối cùng gia đình tan nát, ly dị chồng. Phước lúc đó bắt đầu cũng hết, không còn làm giám đốc, không có tiền nữa,

[50:31]gia đình không còn chỗ nữa, không có nơi nương tựa nữa thì thân tàn ma dại. Đó thấy báo đăng cái đó cũng nhiều lắm. Do đó, chúng ta phải hiểu điều đó: đức nhỏ mà tiền nhiều thế nào cũng tiêu, nên chúng ta phải tu dưỡng đạo đức trước, đó. Đó là chúng ta nói là vượt qua cám dỗ. Và cái thứ ba của ý chí là quyết tâm theo đuổi sự tu tập cho đến vô lượng kiếp. À, đây là theo đuổi lâu dài một cái công trình, mà công trình của chúng ta nhắm tới là chánh niệm, chánh định sắp tới. Cho nên là phải quyết tâm theo đuổi sự tu tập cho đến khi nào giác ngộ mà không biết kiếp nào, không bao giờ đặt ra một thời hạn nha.

[51:11]Là không bao giờ chúng ta đặt một thời hạn nhất định. Ví dụ có người nói thế này, nói: "À thưa thầy, tôi quyết tâm tu một kiếp này phải đắc đạo." Mình biết ngay người này không có chánh tinh tấn, không có tinh tấn. Vì sao vậy? Vì họ ra một kỳ hạn là biết sai lầm liền. Quan điểm như vậy đối với ý chí, đối với tinh tấn là sai lầm. Bởi vì trong cái định nghĩa của ý chí nghĩa là theo đuổi một công trình cho tới khi thành công hoàn toàn, không đặt ra thời gian. Có người nào đó nói, nói: "Kỳ này con vô thất, con nhập thất ba năm là phải đắc đạo", biết ngay người này ba năm ra không có chuyện gì xảy ra hết, mà một năm bỏ ra rồi.

[51:48]Bởi vì cái quan điểm mà đặt ra một kỳ hạn là không phải thuộc về ý chí, quyết tâm không có đủ. Chúng ta phải nghĩ thế này: chúng ta sẽ quyết tâm quẹo con đường bên phải, đi về nơi giác ngộ cao thượng và chấp nhận con đường này đi đến vô lượng kiếp. Vậy đó, phải nghĩ trong đầu như vậy. Được không? Chịu không? Buồn không? Không. Chắc nha. Nhiều người trả lời mạnh quá mà không biết thiệt giả.

[52:20]Cái tâm lý con người thế này, cái việc mà theo đuổi sự tu tập lâu dài nó có cái khó là thế này: là chúng ta thường làm một cái gì lâu, hoài thì hay chán và thích thay đổi cái khác. Đây là cái tâm lý này nó mới đánh cái ý chí của chúng ta, đánh vào ý chí chúng ta là cái chỗ là hễ mình làm cái gì lâu, mình thấy chán. Có không? Có, đó. À ví dụ như là mình đến chùa thôi, ví dụ thầy cho tụng bài kinh, tụng hoài cũng bắt đầu buồn ha, nói: "Thôi thầy ơi, hôm nay hát." Ừ, hay hát cái bài Em Đến Chùa rồi đó thấy không? Là về đây quỳ dưới Phật đài vân vân, đỡ buồn chứ có một bài kinh cầu an tụng hoài buồn thấy mồ.

[52:59]Đó, là những cái tâm lý như vậy. Hoặc là nếu mình nói là đi chùa, mình cứ đi từ nhà mình đến cái chùa Từ Tân tới lui hoài, cái nói: "Thôi buồn quá, bữa nào mình đi chùa khác cho nó đỡ buồn." Thế là cái tâm lý người ta vậy, làm cái gì làm hoài cũng chán, làm hoài chán. À nhưng mà cái tí, cái sự chung thủy là thường hay đòi hỏi mình, hay quy định mình, buộc mình là cứ phải làm hoài. Ví dụ như ở thế gian cũng vậy, nhiều khi đời sống vợ chồng á thương người bắt phải thương hoài, mà đó là đạo đức. Và trong cái sự tu tập, à ví dụ như kiên trì đi một con đường giải thoát, đi hoài, không có nói: "Mình đang đi con đường giải thoát được ba năm,

[53:38]ba năm rồi buồn quá, thôi bây giờ nhảy ra chơi ba năm rồi vô tu lại ba năm", không được, không được. Nên cái đạo đức là đạo lý không cho phép mình thay đổi, nhưng mà cái tâm lý mình á lại ép mình phải thay đổi cho vui. Đạo lý thì không cho phép mình thay đổi, mà tâm lý mình thì cứ khoái thay thay đổi. Và đó là một cái khó, đó là một sự chiến đấu giữa tâm lý và đạo lý. À bây giờ không biết ai thắng. Do đó, là để chiến thắng được cái tâm lý thích thay đổi, chúng ta phải có một ý chí phi thường, phải có một ý chí phi thường. Đó, đó là cái chỗ đó. Nên chúng ta phải vượt qua điều này là không thay đổi,

[54:17]đã chọn con đường tu giải thoát rồi, trong thiền định rồi là đi tới cùng, đi tới cùng, không bao giờ dừng lại nếu mà chưa đắc đạo. Đó là khó thứ nhất. Cái khó thứ hai trong cái cái quyết tâm theo đuổi sự tu tập là thế này: là tu lâu mà không được gì thì nản. À, tu lâu mà không được gì thì nản. Ví dụ có người nghe quý thầy nói con đường thiền định đưa đến giác ngộ, đưa đến thánh trí, thế là mình theo thầy mình tu ba năm. Ba năm rồi thấy ủa, sao chưa chứng gì hết trơn? Bắt đầu nản. Đó, đây cái tâm lý làm cho chúng ta không theo đuổi được lâu dài. Và chỗ này là chỗ mà chúng ta phải vượt qua, phải vượt qua tới cùng.

[54:59]Là chúng ta tu ba năm chưa thấy kết quả, ba năm nữa; chưa kết quả, ba năm nữa. Và cứ như vậy, cứ ba năm hoài cho tới vô lượng kiếp, cho tới ngày đắc đạo. Có nhiều người nhiều khi xuất gia tu hành 20 năm, 20 năm rồi nhìn lại cuộc đời mình không thấy gì hết, cái bắt đầu mơ mộng về chuyện thế gian. Đó là chỗ mà cũng không đủ ý chí, không đủ tinh tấn. Mà chuyện xuất gia, cái đời sống xuất gia coi vậy chớ so với cái thiền định nó vẫn là một cái gì thấp, mà quyết tâm trong cái thiền định á, cái đó mới là giai đoạn cao, là giai đoạn tinh ròng của sự tu tập. Mang hình thức xuất gia chỉ là một cái giai đoạn thô của sự tu tập,

[55:39]mà nhiếp sâu trong thiền định mới là giai đoạn tinh ròng của sự tu tập. Mà có người đã bám theo được cái thiền định rồi, là đi vào sự tinh ròng, chuyên sâu của sự tu tập rồi, qua năm năm không kết quả, mười năm không kết quả, nản, bỏ cuộc, rất là phí. Nên cũng không gọi là đủ cái tinh tấn. Vì vậy, chúng ta phải vượt qua điều này là không kỳ hạn thời gian, tu hoài tu hoài. Để được như vậy, cái ý chí phải lớn không? Lớn không? Nãy giờ chúng ta nêu ra bao nhiêu điều khó, phải không? Đó, chúng ta thấy chưa, khó vô cùng, không phải đơn giản. Nên vì vậy mà Phật đặt cái chánh tinh tấn ngay cái then chốt này để chúng ta chuẩn bị tinh thần,

[56:18]hễ muốn quẹo vào con đường bên phải là cái ý chí phải phi thường như vậy. Nãy giờ chúng ta nêu ra vô số điều khó khăn. Bây giờ chúng ta trị cái bệnh dãi đãi nha. Ví dụ như là chúng ta thiếu quyết tâm vì không có lý tưởng. À có những người nói sao không chịu tu? Vì thấy không biết đạo Phật đi về đâu, cũng không có mong muốn giác ngộ giải thoát, cho nên không chịu quyết tâm tu. Thì nếu trị cái bệnh này, dãi đãi vì lý do thiếu lý tưởng thì phải làm sao? Phải có lý tưởng, đó. Phải có lý tưởng, phải có trí tuệ để hiểu rằng đạo Phật đưa mình về đâu, đến chỗ tuyệt đối vô hạn, cao siêu, thánh thiện như thế nào mà quyết tâm tu,

[56:55]mà có lý tưởng, có lý tưởng rồi mới có quyết tâm. Rồi trường hợp nữa là mình không quyết tâm bởi vì mình thiếu phước lễ kính Phật. Cái người nào mà tu một thời gian mà không chịu lạy Phật là bắt đầu dãi đãi, làm biếng à. Cho nên để trị cái bệnh dãi đãi vì vì thiếu lễ kính Phật thì mỗi ngày chịu khó phải siêng lạy Phật. Chúng ta lạy Phật thiết tha, rồi chúng ta tự nhiên có cái sức mạnh tinh tấn, đó. Có khi chúng ta thiếu quyết tâm vì ít dấn thân rèn luyện trong gian khó, nghĩa là thấy việc nào khó khó cái là tránh mất. Thì phải tập, nghĩa là hễ chuyện gì khó thì mình xung phong mình làm để rèn luyện ý chí, đó.

[57:34]À ví dụ như hôm nay mình ngồi nghe pháp, có những chỗ nắng, nắng thế mình thấy mình nản, nhưng mà nếu mình tránh vào một chỗ mát thì mình giành một chỗ của một người khác. Thôi mình hy sinh ra chỗ nắng ngồi thì cái chỗ mát á có thể một người khác được ngồi. Thì vì vậy là dấn thân làm những cái việc khó cũng là một cách rèn luyện ý chí. Nói như vậy là để khen mấy người ngồi mà ánh nắng đang rọi vào mặt, nha, khen. Thấy mồ hôi đang lấm tấm mà ánh nắng rọi vào mặt, à nhưng mà cái nét mặt đó đẹp vô cùng, nên lần sau nhớ phải ngồi ngoài nắng nữa nha, vậy. Chúng ta thiếu quyết tâm vì thiếu ít làm việc thiện giúp người.

[58:11]Chúng ta nhớ một điều là cái phước cũng tạo nên ý chí nữa. Nghĩa là cái người nào mà hay siêng làm những việc từ thiện, tự nhiên người đó cũng có cái sức mạnh ý chí. Thế nếu thấy mình tự nhiên cứ lười lười hoài không biết tại sao thì xin hãy tham gia vào một cái hội đoàn từ thiện nào đó, hay là nghĩ ra những cái việc làm phước nào đó cứ ráng làm hoài, làm hoài. Rồi một thời gian sau, tự nhiên mình có cái sức mạnh lên liền, có cái sức tinh tấn liền. Đó, nhớ như vậy, đó là cái để trị bệnh dãi đãi. Bây giờ chúng ta nói về cái tà tinh tấn. Tà tinh tấn là thế nào mà chúng ta phải tránh? Tà tinh tấn là thế này, tức là cái người đó quyết tâm tu

[58:50]dữ dội lắm, nhưng mà khổ nỗi là hễ tu cái gì thì chỉ biết cái đó mà không thấy sự phối hợp đồng bộ của nhiều yếu tố, nghĩa là cực đoan trong một phương pháp duy nhất. Ví dụ như là có người dạy mình niệm Phật, thế là mình chỉ niệm Phật thôi, không làm chuyện gì nữa, không làm phước, không lễ Phật, không quán cái lý không, không xem cái lý vô thường, à không giúp đỡ người chung quanh mình thì đó gọi là tà tinh tấn. Là chỉ niệm Phật, không làm gì nữa, là tu cái gì biết một cái. Là như vậy là không bao giờ có một cái gì toàn diện từ một cái khía cạnh duy nhất. Giống như một viên kim cương, để gọi là đẹp, có giá mà bán được thì phải làm sao?

[59:31]Phải mọi mặt đều đều đẹp, phải không? Khi người thợ kim hoàn mà họ giũa một viên kim cương vậy, họ phải tạo ra nhiều cái góc lấp lánh và khi đưa vào cái kính hiển vi nhìn thì không thấy méo, tức là mặt nào cũng là một cái có một cái hình rất là đẹp, chuẩn, bên trong không có vết nứt. Đó thì chân lý cũng vậy, Phật pháp cũng vậy, là cái đẹp của đạo pháp là cái đẹp toàn diện trên nhiều phương diện. Không thể mà ỷ là nói: "Tôi không cần đối xử tốt với con người, tôi có quyền chửi mắng con người, à tôi không cần lạy Phật, tôi không cần tụng kinh, bởi vì tôi chỉ tu một cái một là niệm Phật", đó là một cái sai lầm, gọi là tà tinh tấn.

[1:00:10]Hoặc là có người ừm tu theo phương pháp hơi thở là chỉ biết hơi thở, còn ngoài ra mọi chuyện trên đời không cần quan tâm nữa, không còn quan tâm người chung quanh mình khổ sở như thế nào, là không còn quan tâm là Phật pháp đã hưng suy như thế nào, thì người như vậy cũng gọi là tà tinh tấn. Hãy nhớ điều đó như vậy, hén. Hoặc là ví dụ có người à học được cái lý Không, thì cứ nói rằng à thấy cái gì cũng không hết, mà không còn quan tâm đến nhân quả nữa, thì đó cũng gọi là tà tinh tấn. Lúc nào cũng tinh tấn, lúc nào cũng xem mọi chuyện trên đời là không, đi, đứng, nằm, ngồi đều xem tất cả là không.

[1:00:48]Mà không biết rằng trong cái thế gian hư vô này, huyễn mộng này thì mọi điều đều biến thiên sinh hóa theo luật nhân quả chặt chẽ. Không có một điều gì mà không đi theo nhân quả, dù cuộc đời là một giấc mộng. Phải thấy như vậy. Dù cuộc đời là huyễn mộng, nhưng mà mọi điều trên cuộc đời này đều biến thiên, đều sinh hóa theo luật nhân quả. Chứ nếu mà thấy rằng cái gì cũng không, đi, đứng, nằm, ngồi đều nhìn mọi cái là không, đó là tà tinh tấn. Nên phải thấy rằng vừa cuộc đời vừa là không mà vừa là nhân quả. Cho nên tuy thấy mọi việc là không, mà không một việc thiện nào mà không làm, không một điều ác nào mà không tránh.

[1:01:28]Là như vậy. Rồi ví dụ như là sợ bị bận tâm, thì mỗi khi gặp duyên giúp người mình lảng tránh. Bởi vì mình đang dồn cái sức mình vào trong việc tu tập, cho nên thấy ai cần cái việc gì cần giúp mình không giúp, lảng tránh coi như không thấy, không nghe, để dồn cái sức vào việc tu tập, đó là tà tinh tấn. Rồi một cái tà tinh tấn nữa là mình nỗ lực tu tinh tấn ghê lắm, nhưng mà hay phô trương cho nhiều người biết. Ví dụ như có người khách đến chơi nhà, à đến viếng chùa hay là viếng nhà, mình bước ra mình chào, cái người kia hỏi: "Sao à anh đang làm gì mà thấy mồ hôi mồ kê vậy?" Nói: "Tôi vừa mới ngồi thiền ba tiếng xong." Không ai đánh mà khai liền.

[1:02:10]Đó là tinh tấn, ngồi ba tiếng là giỏi, nhưng mà lật đật gặp người khoe liền, nổ liền, thì cũng là tà tinh tấn. Rồi một trường hợp tà tinh tấn nữa thế này, nghĩa là hết sức tinh tấn, hết sức cố gắng vì ao ước cái địa vị làm Thánh. Ao ước địa vị làm Thánh. Tại vì thấy Thánh á thấy người ta lạy, người ta cung kính quá. Nói: "Nội chưa chứng Thánh, mới làm thầy tu thôi mà thấy người ta cũng quý mến, mình mà làm Thánh, làm thiền sư chắc ngon à ta, chắc nhiều người lạy, nhiều người cung kính người ta cho tiền xài mệt á." Cái ráng tu, ráng ngồi thiền cho siêng. Thì như vậy tinh tấn vì một động cơ một động cơ sai lầm, vì một động cơ sai lầm, một sự tham vọng sai lầm.

[1:02:54]Cho nên đó cũng gọi là tà tinh tấn. Rồi một cái tà tinh tấn nữa là thế này, nghĩa là mình nôn nóng muốn tiến nhanh nên bỏ qua những giai đoạn căn bản như là điều thân, quán thân vô thường, thấy lỗi nơi tâm. Đó, hoặc là căn bản hơn nữa là lễ kính Phật, quán từ bi, là tác ý khiêm hạ. Đó là những cái căn bản, là nôn nóng quá mà không chịu dựng cái căn bản. Là sao? Ví dụ nghe nói là vào thiền là ngồi nhiếp tâm, đề cử một câu thoại đầu, quên hết mọi việc là nhanh chóng đắc đạo. Thế là không chịu... Trước đó chưa hề có công đức lễ kính Phật, trước đó chưa hề tu tập từ bi, trước đó chưa hề tác ý khiêm hạ mà cứ vô nôn nóng dùng một pháp môn để hy vọng

[1:03:44]rằng nhanh chóng đắc đạo, đó cũng gọi là tà tinh tấn. Tức là ham leo cao mà không có căn bản. Hình như hồi sáng là Thầy trụ trì có giảng về cái nền móng phải không? Đó đó, đó là như vậy. Cho nên có cái nền móng vững chúng ta có tinh tấn mới gọi là chánh tinh tấn được. Nên cái người mà đốt giai đoạn, đi cho nhanh là tà tinh tấn. Còn khi đi vào thiền cũng vậy, muốn nhiếp tâm sớm cũng là một cái tà tinh tấn đó. Vì sao vậy? Là bởi vì muốn nhiếp tâm á chúng ta phải đi qua giai đoạn điều thân, phải quán thân vô thường và phải thấy lỗi trong tâm mình thì mới gọi là những cái căn bản. Điều thân là thế nào? Điều thân là ngồi cho đúng tư thế,

[1:04:23]giữ thân mềm mại, bất động, hơi thở ra vào biết rõ. Đó gọi là điều thân. Rồi quán thân vô thường là thế nào? Quán thân vô thường thì trong kinh Nikaya Đức Phật có dạy rất kỹ. Mà nhiều khi chúng ta đọc cái đoạn kinh mà Phật dạy, chúng ta cứ tưởng là Phật dư thời gian nói dài dòng. Nhưng không ngờ Phật không có nói chữ nào thiếu hết, chỉ vì mình không thấy cái hay, không chịu áp dụng. Đức Phật dạy quán thân vô thường rất là tỉ mỉ, mà nếu ai vâng lời Phật thì sẽ đạt được kết quả rất lớn trong thiền định. Đức Phật dạy cái thân này gồm bao nhiêu bộ phận từ trên xuống dưới, một ngày nào đó nó sẽ chết, nó chết bắt đầu nó sình trướng nó trước.

[1:05:01]Nó sình trướng ra, dòi bọ ăn rồi từ từ nó khô, nó xẹp lại. Nó xẹp lại, nó thâm đen rồi nó mục rã, cái thịt đó nó sẽ rời khỏi, rớt ra khỏi cái xương. Rồi lúc còn lại cái xương, cái xương theo năm tháng dài bắt đầu cái xương đó nó cũng khô, nó giòn, từ từ nó bở rã ra thành tro, thành bụi, gió thổi bay mất luôn. Phật diễn tả đoạn đó rất là kỹ, rất là dài. Khi mình đọc đoạn đó mình cứ nghĩ Phật nói chi dài dòng vậy, mắc lo thiền định là nhiếp tâm không suy nghĩ, vậy mà Phật buộc mình phải suy nghiệm cái điều đó rất là dài. Mình cứ tưởng Phật dài dòng, không phải. Chúng ta phải suy nghiệm điều đó rất kỹ

[1:05:34]thì tự nhiên mình phá tan cái chấp thân mà tâm nhiếp được yên, về sau rất là vững vàng. Nên Phật không nói gì dư hết, do mình không hiểu Phật và do mình ngạo mạn không vâng lời Phật, cho nên những cái giai đoạn căn bản như vậy bỏ qua vội vã, nên đời tu mình không có vững. Nên những cái đoạn điều thân nè, quán thân vô thường phải thực hành cho kỹ. Rồi cái thấy lỗi tự tâm. Thấy lỗi tự tâm là một giai đoạn cực kỳ căn bản và quan trọng, Đức Phật dạy rất là rõ: Tâm có tham biết tâm có tham, tâm có sân biết tâm có sân. Thì kỳ tới chúng ta sẽ nói về những điều này. Nhưng mà đó là những giai đoạn căn bản mà kết quả rất là lớn.

[1:06:13]Cái câu nói của Phật nói nhẹ nhàng nhưng mà người nào ứng dụng cho kỹ thì kết quả rất là lớn. Thấy lỗi từ tâm. Đó. Cái người mà tà tinh tấn là người không chịu tu những căn bản này, cứ muốn nhiếp tâm theo một cách nào cao siêu đó rồi đắc đạo lẹ. Đó là tà tinh tấn. Rồi một cái tà tinh tấn nữa là dằn ép. Dằn ép ví dụ như là khi ngồi thiền thấy vọng tưởng nhiều cái gồng cái bộ não lên để dằn cái vọng tưởng lại, thì lâu ngày hư bộ não, điên liền. Đây cũng gọi là một cái tà tinh tấn. Nên chúng ta tu tập thân tâm rất là nhẹ nhàng, thoải mái. Ví dụ vọng tưởng còn thì có những phương pháp nhẹ nhàng để đối trị, chứ không được mà gồng cái bộ não,

[1:06:54]dằn ép để hy vọng là nhiếp được tâm, không được như vậy. Chúng ta nhớ tu trong thiền định là mọi chuyện rất nhẹ nhàng, còn nếu dằn ép là rơi vào tà tinh tấn liền, mà đã tà tinh tấn rồi thì sẽ hư, sẽ điên. Bây giờ chúng ta nói về chánh tinh tấn. Thứ nhất đó là một cái ý chí sắt đá, một quyết tâm vô tận nhưng giấu trong một cái vỏ hiền lành, điềm đạm, không phô trương, không nôn nóng. Đó là cái dấu hiệu của một người chánh tinh tấn. Ý chí vô tận vô biên, ý chí sắt đá không có gì có thể lay chuyển được, không một cái khó khăn nào làm cho người đó nản chí, không một cám dỗ nào làm cho người đó rời khỏi sự tu hành.

[1:07:35]Là như vậy, nghĩa là dù và theo đuổi tới cùng con đường tu tập. Nhưng nhìn vào vẻ mặt thấy hiền lành như mây như gió, không biết, không bao giờ phô trương về sự tu hành của mình, không bao giờ nôn nóng mong cho mau đắc đạo. Đó là dấu hiệu của chánh tinh tấn, chúng ta nhớ như vậy. Nên một cái người mà mình thấy tu rầm rầm, nghiêm nghiêm, khắc khắc coi chừng lại là tà tinh tấn. Bởi vì bị lộ ra ngoài, cái sự siêng năng của người đó bộc lộ ra ngoài, người khác thấy được. Còn cái người nào á mà mình thấy đời sống họ thong dong, nhẹ nhàng, gặp mình họ vẫn mỉm cười chào chứ không có đăm đăm, không gầm gầm.

[1:08:11]Họ đi tới đi lui giữa sân nhẹ nhàng họ kinh hành, hoặc họ ở trong cốc họ đóng cửa lại nhẹ nhàng, đó, rồi giao tiếp với ai cũng bình thường, coi chừng người đó chánh tinh tấn. Họ ít nói, không khoe khoang, không nôn nóng, hiền lành, coi chừng người đó đi đúng con đường của Phật, những người đó sẽ là những vị Thánh tương lai. Bởi vì họ chánh tinh tấn, đi đúng đường. Nếu mà việc nhiếp tâm của chúng ta gặp trục trặc, ví dụ như đang nhiếp tâm an ổn vậy bỗng nhiên có cái trục trặc, thì biết ngay là có cái nghiệp nào đó vừa xuất hiện. Thì nhanh chóng là sám hối nè, tạo phước nè, kiểm tra lại phương pháp liền, chứ không có liều mạng mà

[1:08:52]cứ bước tới, không có dằn ép bước tới, không có liều lĩnh. Tức là người chánh tinh tấn là người không có liều, không bao giờ liều mạng tu. Dù có người nói: "Thôi tôi chết tôi cũng tu." Coi chừng người đó không biết là ý chí sắt đá hay là tà tinh tấn, ẩu. Ẩu là tà tinh tấn. Còn người chánh tinh tấn họ điềm đạm và khôn ngoan. Ví dụ như nhiếp tâm mà trục trặc cái là không có bươn tới hoài mà kiểm tra lại, coi mấy ngày nay mình có làm điều gì lỗi, có gì sai trong phương pháp hay không? Bắt đầu check lại, lạy Phật sám hối, kiểm tra phương pháp, tham vấn lại những vị đi trước mình rồi dọn mình tu tiếp.

[1:09:28]Đó, đó là con đường chánh tinh tấn. Họ điềm đạm, khôn ngoan, vững chắc, cẩn thận như vậy, không có liều lĩnh. Một cái dấu hiệu của chánh tinh tấn đó là họ cố gắng không gián đoạn từng giây từng phút ngay cả trong đời sống bình thường, dù họ chưa có cơ duyên nhập thất. Vì nhập thất tức là tránh duyên, lát nữa chúng ta sẽ nói phần nhập thất. Nhập thất là hoàn toàn mình dồn sức vào sự tu tập, không bận tâm gì hết khi có cái phước đó, khi có cái duyên đó. Còn đối với người chánh tinh tấn á, dù chưa có nhập thất được, chỉ sống trong đời sống bình thường, vẫn phải tiếp xúc với con người, vẫn phải làm việc này việc kia,

[1:10:03]nhưng mà luôn luôn cố gắng giữ tâm, cố gắng nhiếp tâm. Người đó Phật thương vô cùng, người đó Phật thương vô cùng. Chư Bồ Tát đang nhìn xuống, chư Thiên tử đang nhìn xuống người đó. Chúng ta đừng tưởng là chúng ta nghĩ gì không ai biết, làm gì không ai biết nha. Đức Phật nhìn thấy mọi chuyện hết, chư Thánh nhìn thấy mọi chuyện hết. Cho nên là đối với người mà nhất là những người đang còn phải bận rộn trong cái cuộc sống này, đang bận rộn với nhiều cái công đức phải gây tạo, với nhiều cái bổn phận đối với cuộc sống, đối với gia đình, mà rảnh được chút nào là luôn luôn quay lại tìm cách nhiếp tâm, giữ tâm thanh tịnh, người đó Phật thương vô cùng.

[1:10:44]Chúng tôi nói câu này không nói đùa, không có nói cường điệu, không nói cho vui. Chúng tôi nghiêm chỉnh nói câu đó là người nào trong cuộc sống rất bận rộn, vậy mà luôn luôn tranh thủ từng giờ từng phút để nhiếp tâm mình trong thanh tịnh, người đó được chư Phật, chư đại Bồ Tát thương yêu vô cùng. Người đó trước sau gì cũng đi dần tới cái địa vị làm Thánh. Người đó được chư Phật hộ niệm, chư Thiên tử hộ niệm. Hãy nhớ điều đó. Rồi cái chánh tinh tấn có một dấu hiệu này nữa là cân đối với sức khỏe với cái thời khóa dụng công. Tức là mỗi người chúng ta có một cái sức khỏe khác nhau, cho nên mình cân đối với sức khỏe của mình chứ không có liều.

[1:11:25]Ví dụ có cái người đó họ khỏe mạnh, họ có thể ngồi thiền lâu hơn, dụng công vất vả, cực khổ hơn, vì sức họ chịu đựng được, thì họ ngồi như vậy, họ tu như vậy, họ cực khổ như vậy là họ đúng. Nhưng mà nếu mình yếu hơn thì mình lui bớt cái sự dụng công lại một chút để dưỡng sức, tu cho bền bỉ, lâu dài, đó là chánh tinh tấn. Chứ không phải là dồn sức để tu cho được sáu tháng rồi bứt bỏ luôn, đó là tà tinh tấn. Cho nên cái chánh tinh tấn trong đó có cái khôn ngoan là tu ở cái mức độ mà có thể mình đi được lâu dài, giữ cái sức khỏe để đi được lâu dài, không lười nhưng mà không có liều, không ẩu. Đó, đó là cái người khôn ngoan.

[1:12:05]Và cân đối với công đức, à cân đối với công đức. Cân đối với công đức là sao? Là nếu mà biết cái phước mình nhiều á thì mình dồn nỗ lực nhiếp tâm trong thiền định nhiều hơn. Còn nếu biết phước mình ít á thì mình dành thời gian tu một phần, dành thời gian làm phước một phần. Tức là cân đối qua lại giữa cái việc làm phước và việc nhiếp tâm, đó là cân đối, đó là chánh tinh tấn. Chứ không có liều lĩnh, nhiều khi phước chưa đủ mà ham dồn sức tu cho nhanh để mau đắc đạo, đó cũng là một cái sai lầm không có trí tuệ, cũng rơi vào tà tinh tấn. Cho nên chánh tinh tấn là khôn ngoan biết nhận định, biết cân đối sức khỏe của mình, công đức của mình với cái việc mà dụng công tu tập.

[1:12:47]Đó. Và một cái dấu hiệu của chánh tinh tấn nữa là bỏ bớt những việc không quan trọng để dành nhiều thời gian tu tập thiền định hơn. Vì trong cuộc sống chúng ta sẽ có nhiều việc, có những việc rất là thiết yếu, quan trọng, có những việc tào lao. Thì để ý coi việc gì tào lao mình bỏ bớt đi. Ừ, ví dụ như mình có thể sang nhà hàng xóm, mình à nói chuyện kết thân gì đó, nhưng mà thấy không phải quan trọng lắm, thôi ở nhà ngồi thiền. Đó, có những cái như vậy. Còn những chuyện gì cần làm thì làm, những chuyện gì cảm thấy nó rườm rà, nó dư thời gian, bỏ, không cần. Đó. Cái đó thì tự mỗi người suy nghĩ,

[1:13:24]chứ nêu ra ví dụ thì nhiều lắm, nhưng mà nói đơn giản mọi người biết. Có những giai đoạn có những người phát tâm là độc cư, sống một mình mà tự phục vụ, tức là họ chuẩn bị một cái cốc, họ mang gạo, nước gì đó trong đó, họ vừa nấu ăn, vừa tu, không tiếp duyên nữa. Tức là ngoài những thời gian mà tập luyện, lễ Phật, nấu ăn, tắm rửa thì bao nhiêu là dành để ngồi thiền, để đi kinh hành. Đó, những giai đoạn như vậy. Thì cái độc cư như vậy rất là khó chịu, phải là những người có sức định mới bình an trong cô độc. Còn đa phần chúng ta mà sống cô độc, chịu không nổi. Hãy nhớ như vậy. Về, ví dụ thử là một ngày mình không tiếp xúc,

[1:14:00]nói chuyện với ai hết, tự nhiên mình thấy trống trống, vắng vắng, hơi khó chịu, đúng không? Đúng không? Đó. Nhưng mà nếu mình định, tự nhiên thấy bình thường liền, không cần nói chuyện với ai vẫn thấy vui. Đó, cho nên sức định mới làm cho chúng ta chịu đựng được trong cô độc, trong cô đơn. Vì vậy mà Đức Phật hay khen những người sống cô độc là vậy đó. Khen người sống cô độc không phải là Đức Phật kêu mình cứ xúm nhau mà sống một mình. Nhiều người hiểu lầm. Nhiều người hiểu lầm cứ tưởng là Đức Phật hay ca ngợi độc cư là cứ kéo nhau một người ở một chỗ, một chỗ rồi thôi đạo Phật còn cái gì nữa đâu, phải không?

[1:14:32]Đạo Phật tiêu hết. Mình không tiếp xúc làm sao mình giáo hóa, mình mở mang Phật pháp được? Phải tiếp xúc, phải giáo hóa. Còn Đức Phật ca ngợi sự cô độc có nghĩa là ca ngợi cái mức định của người đó, cái sức thiền định của người đó đã đủ chịu đựng được cô đơn. Hiểu như vậy để đừng có hiểu lầm. Nha. Chúng ta tránh duyên chỉ là để dành nhiều thời gian cho thiền định thôi. Còn độc cư chỉ là cái thước đo đạo lực chứ không phải là mục tiêu của đạo Phật. Vì sao? Bởi vì khi mình ở một mình thì phước không có tăng, phước không có tăng trưởng. Là khi mình ở một mình, mình đâu có giúp ai được nữa. Không tiếp duyên thì mình đâu giúp ai được nữa, thì phước không có tăng.

[1:15:11]Cho nên độc cư chỉ là một giai đoạn nào đó trong cuộc đời tu hành của mình chứ không phải là toàn bộ cuộc đời, mà đó cũng không phải là mục tiêu đạo Phật nhắm đến. Mục tiêu đạo Phật nhắm đến là những người con của Phật, những người đệ tử Phật trong lòng tràn đầy từ bi trí tuệ, mang cái giáo pháp của Phật đi trên mọi nẻo đường nhân thế mà truyền bá chánh pháp. Đó là mục tiêu của đạo Phật, chứ không phải mục tiêu đạo Phật là kêu mình giam mình trong hiu quạnh, không phải như vậy. Ừ. Đó là có những giai đoạn độc cư, rồi có những giai đoạn nhập thất, tránh duyên nhưng mà được hỗ trợ, nghĩa là cái người này vào thất chỉ tu

[1:15:46]thôi, tới giờ ăn có người mang cơm vào cho ăn, à mang nước vào cho uống. Chỉ mình chỉ là có bổn phận mình vệ sinh, mình giặt quần áo đấy của mình thôi. Nghĩa là còn thời gian là hoàn toàn là đi kinh hành, ngồi thiền, dồn hết cái sức để có tiến bộ, có một bước tiến nhanh hơn trong thiền định. Mà muốn như vậy mình phải có phước. Tức là phải có phước thì giai đoạn đó mới xuất hiện, chứ còn mình không có phước thì không ai tạo điều kiện, không ai giúp đỡ cho mình để mình có thể mà được giai đoạn nhập thất mà hỗ trợ như vậy. Mà nếu cái người nào mà đạt được đến cái nhập thất mà có người hộ thất như vậy thì

[1:16:24]thường là phải tịnh khẩu, nghĩa là khi vào thất không nói chuyện, không nói. Cái người họ mang cơm đến cho mình, mình chỉ ra dấu, cười, chứ không có nói, chứ không phải là ở trong thất buồn quá, cái người ta bưng cơm tới kéo người ta xuống ngồi nói chuyện đã đời, ở ngoài đó làm sao, lúc này có gì vui không, kể nghe coi, sao nay thời trang tới đâu rồi, cái chuyện gì, lúc này ca sĩ nào nổi tiếng, không được, không có. Nghĩa là tịnh khẩu luôn. Vô gặp chỉ cười cười, chắp tay chào nhau, giống như là mình cảm ơn cái người đã hộ thất cho mình rồi thôi, không nói chuyện. Có nhiều vị tôn túc đã ước mơ về một cái tu viện chuyên tu cho đạo Phật.

[1:16:58]Tức là Giáo hội sẽ tổ chức một cái tu viện, ở trong đó có nhiều phòng ốc, thanh quy chặt chẽ, và tu sĩ mọi miền đất nước được quyền về đó đăng ký để tu hành một giai đoạn nào đó. Ví dụ có người đến xin tu một tháng, người xin tu hai tháng, người xin tu ba tháng. Rồi sẽ được hướng dẫn vào những phương pháp căn bản và bất cứ pháp môn nào. Nghĩa là người đó dù ở một cái chùa nào, ở một thiền viện nào cũng vậy, tịnh viện, mật viện nào cũng vậy, nhưng về đó đều được hướng dẫn lại căn bản và được hỗ trợ, được nhập thất, à được hết. Có nhiều vị tôn túc đã mơ ước như vậy, nhưng mà Giáo hội của chúng ta vẫn vẫn

[1:17:33]chưa có điều kiện, vẫn chưa đủ duyên để thực hiện cái tu viện như vậy. Là bởi vì sao? Bởi vì nếu mà có tu viện như vậy đòi hỏi là cái đường lối nó phải thống nhất được mọi pháp môn để cho mọi chùa đều chấp nhận. Nó rất là căn bản, rất là tiêu chuẩn, rất là khoa học. Một cái người ngoài đạo Phật cũng phải chấp nhận cái pháp môn đó, và mọi cái tông phái đều phải chấp nhận pháp môn đó. Và người tu sĩ vậy, nhiều khi họ trên bước đường làm Phật sự dài ngày mệt mỏi, thèm được chuyên tu là tìm về cái tu viện đó, đưa trình giấy tờ, à nói thưa à tôi là một tăng sĩ chùa đó, giấy tờ như thế này này, và nay tôi phát tâm xin nhập thất ba

[1:18:10]tháng, là được đăng ký, người ta nuôi ba tháng cho tu. Sau ba tháng rồi rời khỏi tu viện đi đâu đó, trở về chùa mình để làm việc Phật sự tiếp. Là nhiều vị tôn túc, nhất là Hòa thượng Huệ Hưng ở chùa Huệ Quang trong Đầm Sen, Hòa thượng đã tịch rồi đó, Hòa thượng ngày xưa ước mơ một cái tu viện như vậy, nhưng đến khi Hòa thượng tịch thì cái chương trình này vẫn chưa thực hiện được. Chúng tôi nhắc lại điều này là ý chí và bản ngã. Thường á, ví dụ khi chúng ta khởi một quyết tâm tu hành, ví dụ như mình quyết tâm là mình sẽ tu mãi, tu mãi, nhưng mà có lúc tự nhiên quyết tâm mất tiêu. Muốn quyết tâm mà không quyết tâm được nữa, ý chí biến mất.

[1:18:49]Lý do là tại sao? Lý do tại vì phước đã mất, hãy nhớ điều này. Ngày nào phước chúng ta còn thì ngày đó ý chí chúng ta còn. Ngày nào phước chúng ta hết, ngày đó ý chí chúng ta mất. Chúng ta sẽ trở thành con người dãi đãi, tầm thường, bạc nhược. Vì vậy là luôn luôn tạo phước, luôn luôn lễ kính Phật, luôn luôn thương yêu chúng sinh, luôn luôn khiêm hạ thì cái phước chúng ta tồn tại, phước tồn tại thì ý chí chúng ta tồn tại để chúng ta đi mãi trên con đường tu tập. Một ngày nào đó mà nếu chúng ta nhìn vào nội tâm mình, tự nhiên thấy mình trở nên bạc nhược, tầm thường thì phải biết mình thiếu phước rồi.

[1:19:24]Lúc đó đừng gượng gạo mà khởi ý chí lên. Vì sao? Vì khi phước hết mà gượng gạo khởi ý chí lên thì bản ngã bốc lên liền, trở thành con người ngạo mạn, kỳ lạ. Chỉ nên quay lại làm phước ngay từ đầu thì ý chí sẽ xuất hiện trở lại, chúng ta bình an tu tiếp. Tinh tấn mà giấu trong một vẻ hiền lành, điềm đạm, đó là chánh tinh tấn. Nhớ như vậy. Ừ. Còn nếu mà mình không đủ phước mà làm ra vẻ tinh tấn, có ý chí thì bản ngã sẽ dấy khởi, làm cho chúng ta trở nên kiêu căng hơn, ngạo mạn hơn, và thành tà tinh tấn. Đó. Chúng ta có nhiều điều thử thách cái tâm tinh tấn của mình, cái sức tinh tấn của mình là trong đời sống ví dụ mình đang tu tập ổn định,

[1:20:09]nhưng mà vì công việc hôm đó mệt quá, cái làm cho mình có thể bỏ dở cái thời ngồi thiền, thì đó là chỗ mà lúc mà chúng ta thử thách cái tinh tấn của mình. Đi hôm nay đi về mệt quá, làm việc mệt quá thôi thôi nghỉ một bữa không ngồi thiền nữa mai ngồi, thì đó bắt đầu chúng ta bị ma nhập rồi đó. Nó phá từ từ cái sức tinh tấn của mình. Nên cái người tu dù bữa đó có mệt, thấy không? Không thể ngồi quá nhiều vẫn phải ngồi để duy trì không bao giờ mất cái thời khóa. Hoặc bữa đó bệnh, trừ bệnh liệt giường nằm không nổi thôi, hễ mà bệnh còn ngồi nổi vẫn bắt chân lên vậy ngồi thiền đúng giờ đúng giấc. Đó là sự tinh tấn.

[1:20:43]Vì có những cái xuất hiện bất ngờ nó thử thách cái lòng tinh tấn của mình. Hoặc là tới giờ ngồi thiền bỗng nhiên có chuyện, có việc phải làm. Thế là bỏ cái thời ngồi thiền đó làm, làm xong cái nói thôi quá giờ rồi thôi, thôi nghỉ một bữa xả hơi. Đó cũng là những cái thử thách lòng tinh tấn mà mình không vượt qua được, nên phải tinh tấn. Rồi những cuộc vui bất ngờ. Ví dụ như là chuẩn bị tới giờ ngồi thiền tự nhiên có người gọi điện thoại tới: "Ha anh qua tôi chơi, trời có chuyện này vui lắm có cái này có cái phim này hay lắm nè", đó là những cuộc vui bất ngờ lúc phải vượt qua để giữ cái thời khóa của mình.

[1:21:18]Thường thường á khi một người tu á ở giai đoạn đầu là lúc nào cũng tinh tấn nhiếp tâm từng giờ từng phút, đó là nguyên tắc của tinh tấn. Như nãy chúng ta nói đó, dù lúc đó mình bận công việc hay không bận công việc, luôn luôn tìm cách nhiếp tâm từng giờ từng phút, rất là cực. Đó là tinh tấn. Nhưng mà khi một ngày nào đó chúng ta tu tập có kết quả, nghĩa là tâm bắt đầu nhiếp được vào trong thiền định, thì một điều kỳ lạ xuất hiện là tâm chúng ta tự động duy trì cái định mà mình không cần phải cố gắng nữa. Lúc trước á là lúc nào mình phải cố gắng kiểm soát tâm từng giờ từng phút mà khi thì nó quên tới quên lui,

[1:22:00]nhưng mà khi có kết quả rồi không cố gắng nữa mà tâm lúc nào cũng ở trong định. Cái người như vậy người ta gọi là đạt được cái mức độ đại tinh tấn là thường xuyên từng giờ từng phút. Nhiều vị thiền sư đã nói đến cái giai đoạn này. Các vị nói đạt đến giai đoạn này rồi mà lơi lỏng là hư luôn cuộc đời tu hành. Lúc đó rất là nhẹ, không phải dụng công nhiều mà tâm vẫn yên yên. Thì các vị thiền sư nói lúc đó là lúc mà như đi trên dao bén, như đi trên băng mỏng. Là nếu mình không cẩn thận thì sao? Dao đó đứt chân mình, hoặc đi trên băng mỏng mà mình mình đi một cách không cẩn thận thì sao? Nó bể cái băng mình chìm luôn dưới nước. Cái chữ băng mỏng là vùng mình không có,

[1:22:41]nhưng ở các nước hàn đới cái mùa đông đến thì cái mặt nước hồ hay mặt nước sông đó thì nó đóng thành lớp băng phía trên, nhưng mà phía dưới thì nước vẫn còn. Nhiều người không biết chạy tràn giẫm trên băng chơi, nhưng mà nhằm cái chỗ băng nó mỏng quá cái bụp vỡ một cái mình chìm luôn xuống dưới người ta tìm không ra. Tại vì mình trồi lên không được đúng cái chỗ mà hồi nãy nó vỡ, mình trồi lên cái đụng ngay cái băng trên đầu mò mò không ra rồi ngợp chết luôn. Thì cái vị thiền sư cảnh giác đó, khi mà bắt đầu tâm có kết quả trong thiền định, lúc nào tâm cũng nhiếp yên tịnh, lúc đó còn phải cẩn thận hơn nữa.

[1:23:12]Nếu không lúc đó mình mất ý chí, mình nói: "Ờ bây giờ mình được rồi, mình tự tại, mình thoải mái rồi ha, không cố gắng nữa", thì cuộc đời tu lại hư trở lại, lúc đó giãi đãi trở lại. Nên phải nhớ cái câu mà các ngài dặn mình, những lúc mà tâm đã nhiếp được rồi, nó tự động trong yên tịnh rồi, hãy nhớ đó là lúc mà đi trên dao bén, đi trên băng mỏng để cảnh giác. Bài Chánh tinh tấn chúng ta nói đến đây, ngủ được giấc ngon chưa? Ngon rồi phải không? Dạ. Bây giờ đó chúng ta tạm ngưng vài phút để chúng ta nghe là các Phật tử cúng dường những bài hát đến Phật, đến Tăng và đến những cái pháp hội này. Xin mời.

[1:23:53]Ca sĩ Tố Lan có cái phát tâm cúng dường bài thơ và một bản nhạc gởi đến thầy cũng như đại chúng. Xin mời thầy và đại chúng nghe.

[1:24:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay con đến đây để nhân dịp cúng dường lên mười phương chư Phật, chư tôn hiền đức tăng ni, chư vị Phật tử một bài thơ xuân.

[1:24:33]Xuân này xin chúc cho nhau

[1:24:43]niềm tôn kính Phật dâng cao tột cùng.

[1:24:56]Lòng từ bi

[1:25:00]thật mênh mông,

[1:25:07]tâm khiêm hạ thấy mình không là gì.

[1:25:18]Chúc nhau vững một đường đi, dù khi bão tố hoặc khi sóng

[1:25:31]dồn.

[1:25:36]Đạo mầu không thể gì hơn,

[1:25:46]dẫu bao gian khó lòng son chẳng sờn.

[1:25:56]Chúc nhau năm mới nhiều hơn, việc từ thiện lớn lòng nhân ái

[1:26:09]đầy.

[1:26:15]Chúc cho nhân loại từ đây,

[1:26:22]dựng nền đạo đức đắp xây thái

[1:26:32]bình.

[1:26:36]Mai này Phật pháp quang minh, chiếu soi khắp cả

[1:26:46]hành tinh đẹp ngời.

[1:26:54]Trước khi câu chúc dứt lời, chúc nhau khoẻ đẹp giàu vui suốt đời.

[1:27:08]Trước khi câu chúc dứt lời,

[1:27:15]chúc nhau khoẻ đẹp giàu vui suốt

[1:27:24]đời.

[1:27:29]Bài thơ này là bài thơ của thầy Chân Quang.

[1:27:37]Âm nhạc.

[1:27:45]Hôm nay mùa xuân sao lá rơi rơi nhiều thế? Hôm nay vì đâu bao cánh hoa phai tàn úa? Bình minh hoa tươi thắm khoe màu, chiều xuống đã phai tàn sắc hương.

[1:28:13]Trần gian thì quá vô thường, tựa mưa rồi nắng thay mùa.

[1:28:23]Tiếc thay đời người như lá hoa rụng rơi.

[1:28:33]Hôm qua người thân còn thấy nhau nay biệt ly. Hôm qua nụ cười tươi đến nay giọt lệ héo. Niềm vui sao không mãi lâu dài? Sầu đắng mãi vấn hoài khổ đau.

[1:29:00]Tìm hương của đóa sen lành, để cho thanh thoát tâm hồn.

[1:29:11]Cuộc đời như giấc mơ mà thôi.

[1:29:19]Dưới ánh huy hoàng nhiệm mầu tỏa lời kinh sáng soi, dắt lối con về nẻo đường tràn ngập muôn ánh dương.

[1:29:42]Lời kinh đã cho niềm tin,

[1:29:50]tình thương với tâm bình yên.

[1:29:57]Dù sóng gió hay thời gian,

[1:30:04]lòng luôn giữ tâm yên lành,

[1:30:11]bước qua giấc mộng vô thường tự tình.

[1:30:21]Dâng lên Phật đài niềm ước mơ chân thành nhất. Xin hoa từ bi đưa ngát hương đi ngàn nơi. Trần gian thôi không mãi phai tàn, tìm thấy với ánh trăng tối tăm.

[1:30:48]Tử sinh thì hóa chân thường, sầu đau nở đóa sen vàng, cuộc đời thôi hết cơn mộng mơ.

[1:31:27]Này mùa xuân, sao lá rơi rơi nhiều thế? Hôm nay vì đâu bao cánh hoa phai tàn úa? Bình minh hoa tươi thắm khoe màu, chiều xuống đã phai tàn sắc hương.

[1:31:54]Trần gian thì quá vô thường, tựa mưa rồi nắng thay mùa.

[1:32:05]Tiếc thay đời người như lá hoa rụng rơi!

[1:32:15]Hôm qua tình thân còn thấy nhau, nay biệt ly. Hôm qua nụ cười tươi, đến nay giọt lệ héo. Niềm vui sao không mãi lâu dài, sầu đắng mãi vần xoay khổ đau.

[1:32:42]Tìm hương của đóa sen lành, để cho thanh thoát tâm hồn.

[1:32:53]Cuộc đời thôi hết cơn mộng mơ!

[1:33:00]Dưới ánh huy hoàng nhiệm mầu của lời kinh sáng soi, dắt lối con về nẻo đường tràn ngập muôn ánh dương.

[1:33:24]Lời kinh đã cho niềm tin,

[1:33:32]tình thương với tâm bình yên.

[1:33:39]Dù sóng gió hay thời gian,

[1:33:46]lòng luôn giữ tâm an lành,

[1:33:53]bước qua giấc mộng vô thường tử sinh.

[1:34:02]Lên Phật đài niềm ước mơ chân thành nhất, xin hoa từ bi đưa ngát hương đi ngàn

[1:34:14]nơi, để trầm thương nhân thế phai tàn, để ánh sáng lấp tràn tối tăm.

[1:34:28]Tử sinh thì hóa chân thường, sầu đau nở đóa sen vàng.

[1:34:39]Cuộc đời thôi hết cơn mộng mơ!

[1:34:46]Cuộc đời thôi hết

[1:34:52]cơn mộng mơ!

[1:35:02]Nam Mô A Di Đà Phật. Bài này là nhạc phẩm cũng không có tựa đề, nhưng mà Diệu Tố Lan xin đặt là Hết Cơn Mộng Mơ.