[0:01]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Cái sự kiện mà Đức Phật thành đạo đó, mới là một cái nhân duyên lớn của thế giới này. Coi vậy chớ cái việc Đức Phật đản sinh cũng là việc nhỏ, mà việc Đức Phật đắc đạo mới là chuyện lớn. Sinh ra đời thì ai cũng sinh ra cả, nhưng mà để đắc đạo thành Phật thì chỉ có một con người đó thôi, nên đó mới là chuyện lớn của cái thế giới này. Và ta tôn vinh được cái sự kiện Đức Phật thành đạo thì ta đạt được cái đại công đức cho cuộc đời của mình, nên vì vậy cứ cố gắng về đây nha, dự lễ thành đạo trong tháng sau. Ừm, hôm nay thì Sư Phụ nói về đề tài là cái chỉ số động tâm hay chỉ
[0:50]số tịnh tâm của một con người trong cái giá trị của một con người. Thật ra tu theo Đạo Phật là dễ hay khó?
[1:03]Khó, đúng như vậy. Cái người nào mà hiểu rằng tu theo Đạo Phật là khó là người có trí tuệ. Còn người nào mà nghĩ rằng tu theo Đạo Phật dễ thì người đó chưa có trí tuệ. Khi Đức Phật đắc đạo, Ngài chiêm nghiệm cái quả chứng của Ngài, Ngài im lặng vì thấy nó khó quá. Từ cái tâm phàm phu mà cho tới cái tâm giác ngộ nó khó quá. Ngài thấy cái ngôn ngữ của thế gian không nói được.
[1:39]Lúc Ngài im lặng đó thì Trời Phạm Thiên trên trời mới hiện xuống quỳ đảnh lễ Phật, xin Phật chuyển bánh xe pháp luân, tức là giáo hóa chúng sinh. Vì Phạm Thiên nói rằng cái sự chứng ngộ quá cao siêu, nhưng mà sự thực có rất nhiều chúng sinh cái tâm hồn như một hoa sen nằm chìm dưới nước nhưng mà chỉ cần có nhân duyên ló lên mặt nước là nở liền, rất nhiều người có thể chứng ngộ được chứ không phải là không. Đức Phật gật đầu nhận lời, từ đó bắt đầu Ngài dấn thân 45 năm cuộc đời để đi thuyết pháp. Mà thuyết pháp giáo hóa rất vất vả. Ví dụ như Sư Phụ bây giờ đi giáo hóa còn đi bằng máy bay được. Có máy bay rồi mà Đức Phật ngày xưa đi bộ,
[2:33]chỉ trừ vài lần bí mật Ngài dùng thần thông Ngài bay thôi, hoặc là biến mất chỗ này hiện ra chỗ kia, một vài lần bí mật như vậy, còn đa số Đức Phật cứ thanh thản đi bộ, ráng đi đâu được Ngài cứ đi, để thuyết pháp rất là vất vả. Nhưng mà cũng vào cái thời đó, nhiều vị đệ tử của Phật cũng là những người đại căn đại cơ, nên khi nghe Phật thuyết pháp, người ta nhanh chóng chứng ngộ.
[3:05]Trong 45 năm Đức Phật thuyết pháp á, Ngài đã thuyết vô số các bài pháp, bài ngắn, bài dài, bài ít, bài nhiều, rất là nhiều. Có những bài dễ hiểu và có những bài cực kỳ khó hiểu. Có những bài mà đến bây giờ người ta vẫn hiểu lầm, vẫn chưa hiểu hết được, khó như vậy. Vì sao? Bởi vì để tháo gỡ được cái vô minh, cái si mê, cái phiền não, cái phức tạp, cái chấp ngã của tâm thức của chúng ta là một điều không hề dễ dàng. Và lúc đó ai tu theo Phật cũng phải chiến đấu với chính mình một cách vất vả. Có một số vị đại Thánh tăng thì do nhiều kiếp tu hành, cho nên đời này khi gặp Phật, các Ngài nhanh chóng hiểu ngộ, thực hành rồi chứng đạo luôn.
[4:11]Còn những chúng sinh nào mà không phải là bậc đại căn cơ thì thực sự cái con đường đi mà thanh lọc nội tâm vẫn hết sức là vất vả.
[4:24]Nhưng cái thế giới này tồn tại được chính là nhờ sự hiện diện của những bậc Thánh.
[4:34]Nếu không có những bậc Thánh nối nhau xuất hiện trên cuộc đời này, thì Trái Đất này cũng sẽ trở thành giống như Sao Hỏa, tận thế, chết hết, sự sống không còn. Bởi vì sao? Bởi vì cái tham, sân, si của nơi mỗi chúng sinh tự nó tiêu diệt lẫn nhau, tiêu diệt sự sống thôi. Tự nó như vậy. Ta nói ví dụ như nếu mà đừng có những người tốt, đừng có những người có ý thức kêu gọi bảo vệ rừng thì con người tự động phá sạch rừng hết. Và khi rừng hết rồi thì sự sống của hành tinh này nó tụt dốc xuống, biến mất luôn. Đó là nguyên tắc: rừng còn thì sự sống còn, rừng hết thì sự sống hết. Nhưng mà khi tại sao rừng hết?
[5:26]Cái rừng mọc cả mấy trăm ngàn năm, mấy triệu năm, những cái cây mà đơn giản nhất cũng là mấy trăm năm. Nhưng mà chúng ta chỉ sử dụng cho hết trong cái thời đại này, không có để dành rừng lại cho con cháu ta mấy nghìn năm sau. Cứ giết cho hết, phá cho hết thì Trái Đất này sụp đổ luôn. Nhưng mà may mắn, may mắn là có những nhà khoa học, những người ý thức về môi trường họ gào thét, kêu gọi, vận động để bảo vệ rừng, kìm hãm lại cái sự phá rừng mà giữ gìn cái sự sống này. Đó là điều thầy nói một một mặt thôi, còn những mặt khác nữa. Nói ví dụ bây giờ ta đọc tin thấy mấy đứa nhỏ nó nghiện game. Nó nghiện game cứ ngày đêm bỏ học, từ những đứa học giỏi trở thành những
[6:14]đứa học kém, sa sút, rồi lén lấy tiền bố mẹ để đi chơi game. Mất hết cả tương lai. Rồi có những đứa bé mà vì nghiện game giết luôn ông ngoại, bà ngoại mình để mà lấy tiền đi chơi game. Thì nghĩa là cái tội lỗi từ cái nghiện game nó đã được báo cáo, phản ánh đầy khắp nơi. Ai cũng phải biết sợ. Nhưng cái người nào mà vận động trẻ đừng nghiện game, cái người nào thuyết trình cho mọi người nghe thấy game cũng là một dạng ma túy tinh thần, thì người đó trở thành đối tượng mà bị tiêu diệt, bị giết chết. Vì sao vậy? Vì các tập đoàn mà nó sản xuất game á, lợi nhuận nó cao. Nó không cho ai tuyên truyền, quảng bá,
[7:03]giáo dục cái việc mà chống lại game, tức là chống lại quyền lợi của nó.
[7:11]Rồi ví dụ như ta quảng bá một phương pháp chữa bệnh đơn giản mà hiệu quả, không cần phải tốn tiền mua thuốc, thì ta đụng chạm ngay tới cái tập đoàn nó sản xuất thuốc. Mà cái thuốc đó uống thì không hết nhưng phải uống hoài cả đời. Ví dụ ta bị tiểu đường, ta phải uống 5 năm, 10 năm, 15 năm, 20 năm rồi ta chết luôn, biến chứng chết luôn, nghĩa là hoàn toàn không chữa được. Ta vào bệnh viện rồi, một thời gian rồi cứ cưa chân, mới đầu cưa lấy bớt ngón chân cái thôi. Rồi vài tháng sau là tháo luôn cái bàn chân, rồi đâu vài tháng sau nữa tháo luôn cái đầu gối, bỏ lên tới háng rồi chết luôn. Mà vẫn vào trong bệnh viện, vẫn phải uống thuốc tây,
[7:52]chích thuốc tây mà không hết, rồi phải chết. Nhưng mà nếu ai phổ biến một phương pháp trị bệnh đơn giản thì đụng ngay tới cái tập đoàn nó sản xuất thuốc trị tiểu đường liền, và nó sẽ trở thành đối tượng mà nó tiêu diệt liền. Nên ta thấy là ở thế giới này vẫn là một thế giới mà mạnh được yếu thua. Rồi những người mà nó sản xuất vũ khí nó bán thì nó cần cái gì? Cần cái gì? Cần chiến tranh. Không có chiến tranh làm sao bán súng được? Mà cái lợi nhuận nó khủng khiếp lắm. Cho nên phải có chiến tranh. Nếu không chiến tranh thì súng bị ế, và họ phải gây chiến tranh. Nên người nào mà bảo vệ hòa bình, kêu gọi mọi người sống hòa bình,
[8:37]sống yêu thương, người đó là kẻ thù của những tập đoàn buôn bán vũ khí, và họ phải tiêu diệt. Đó, ta nói như vậy. Hoặc bây giờ nói thế này: là thấy Đạo Phật, một tôn giáo hiền lành, thánh thiện, chả bao giờ đụng chạm tới ai, chỉ muốn tu giải thoát thôi. Và trong cái hiền lành, thánh thiện của Đạo Phật đó, cái được mọi người yêu mến, vì người dân sống bình thường, người ta cũng muốn đi tìm một cái đạo đức hiền lành, thánh thiện để người ta nương tựa, nương tựa cái tinh thần, nương tựa tâm linh, nương tựa trong cái cuộc sống mà đã quá nhiều mệt mỏi này. Thì Đạo Phật mình hiền lành như vậy, nhưng mà lại được quần chúng yêu thương.
[9:23]Quần chúng yêu thương vì thấy họ cần cái sự hiền lành để họ sống yêu thương nhau. Nhưng mà khi mà được nhiều người yêu thương, thì cái ông thầy đó làm sao? Ông ấy trở thành vấn đề, trở thành vấn đề của xã hội. Tức là ông không còn, ông không phải trở thành một con người bình thường mà được đi giảng dạy nữa, ông bắt đầu bị săm soi, bị quan sát, bị để ý. Mà trong cái việc mà ông bị săm soi, bị quan sát, bị để ý á, thì có nhiều thành phần. Ví dụ cái người mà họ tốt á, thì thấy à, ông này ổng giảng dạy nghe đạo đức, thì thôi cứ để yên, chừng nào ổng sai phạm gì thì nhắc. Đó là chuyện mà tốt nhất trên thế giới này.
[10:05]Còn không á, thì có những người họ nói phải quản lý ông này cho chặt. Quản lý ông này và nắm hết quần chúng của ông, để bảo đảm gì đó, mình có cái quần chúng đi theo.
[10:21]Thì cái tâm linh nó lần lần phai nhạt, nhạt nhòa, biến mất liền.
[10:28]Thì ta thấy vậy, tức là cứ bởi cái tham, sân, si, tham vọng, kiêu mạn, ham hố quyền lực muốn nắm muốn kiểm soát muốn có nhiều, mà con người phá hoại hết những điều tốt đẹp trên cuộc đời này. Cứ vậy thôi, rồi thế giới tự diệt vong. Cứ như vậy. Nhưng chỉ may mắn lâu lâu có một bậc thánh xuất hiện. Những con người mà họ cao thượng, đạo đức, dẫn dắt được chúng sinh, giữ gìn được cái chính kiến, chính pháp. Thế là thắp lại cho mọi người cái đạo lý, cái đạo đức, cái niềm tin, cái sự sáng suốt. Và con người sao, lại tiếp tục tồn tại để mà đi tới. Nhưng những vị thánh như vậy hiếm hoi quá, ít quá. Cho nên cái sự cân bằng giữa thế lực hai bên,
[11:24]giữa người tốt và người xấu, thì người tốt, người biết đạo lý đạo đức vẫn luôn luôn là người thiểu số. Còn những người chìm trong tham sân si, tranh giành hơn thua giành giật nhau vẫn là người đa số. Nên thế giới này vẫn là một thế giới bấp bênh, mong manh, bất ổn. Chúng ta là những người may mắn vì trong cái đa số của thế giới tham sân si, hơn thua, tranh giành, đấu đá, tham vọng giành giật đó, chúng ta là những người một số rất là ít, được về đây dưới mái chùa yêu thương, tu tập theo đúng đạo lý của Phật dạy. Và ta tự đi tìm con đường thoát ra khỏi cái bóng đêm âm u tăm tối của thế giới này.
[12:22]Khoa học thì cứ càng lúc càng tiến bộ. Và ta ta cứ nhìn cái sự tiến bộ của khoa học và ta cứ tưởng là thế giới đang phát triển. Ta thấy nhiều cái tòa nhà cao tầng mọc hơn, phải không ạ? Phi thuyền bắn đi xa hơn, bom nguyên tử nổ mạnh hơn, những cái nòng súng pháo câu đi được rất là xa hơn, vũ khí giết một người việc nhiều hơn,
[12:51]và thực phẩm bị nhiễm độc nặng nề hơn, bệnh ung thư tràn ngập khắp trong các bệnh viện. Và như vậy có phải thế giới tiến bộ không? Không. Nhìn bên ngoài thấy như vậy chứ thế giới này không hề tiến bộ. Và thế giới được dẫn dắt đi tới dần đi tới dần, nhưng cái đi tới dần đó là đi tới đâu? Có thể đi tới vực thẳm. Thấy mình đi tới đi tới nhưng cuối con đường sự thực là cái vực thẳm, có thể rơi rơi xuống.
[13:25]Ta nói lại vậy, trong cái thế giới mà sự thực nhìn cái bề ngoài giống như là tiến bộ, phát triển, nhưng ẩn đằng sau nhiều điều bất ổn, khổ đau.
[13:40]Và trong cái thế giới bất ổn khổ đau đó, chúng ta may mắn có được một nơi để nương tựa là chính pháp của của Đức Phật.
[13:52]Mà trong cái thế giới bất ổn đó, thực sự giờ này chúng ta may mắn, chúng ta được là công dân của nước Việt Nam, thực sự như vậy. Lâu lâu thì vài cơn bão rồi trút đỉnh cho vui, tốc mái vài mái nhà để trút đỉnh, nhưng mà tính ra, Việt Nam ta hạnh phúc hơn rất nhiều so với nhiều nước như vậy. Ví dụ như thầy nghe người ta ca ngợi các nước Bắc Âu, đời sống rất là cao. Ít có tội phạm như Đan Mạch, Hà Lan, Thụy Điển, những nước Bắc Âu đời sống rất là cao, rất là thanh bình. Thì nghe mình cũng ngưỡng mộ. Nhưng đến khi thầy tiếp xúc một vài người đó thì mới té ngửa ra. Thứ nhất, các nước đó đời sống tình dục là hỗn loạn.
[14:44]Người ta chung chạ bừa bãi.
[14:48]Lúc đó ta thấy người Việt Nam mình hạnh phúc hơn. Coi vậy chứ mặc dầu cũng có những cái sai sót, nhưng cuối cùng gia đình ta vẫn ổn định, đầm ấm hơn. Đó là một cái hạnh phúc, đúng không ạ? Đó là một hạnh phúc, gia đình hạnh phúc. Rồi cái người Đan Mạch chuyên bắt cá voi về giết,
[15:10]chuyên bắt cá voi về giết ăn. Và đó là điều nó động đến cái tâm linh của cả cái trái đất này. Vì sao vậy? Vì cá voi là một loài linh vật. Cái đầu của cá voi có tâm linh. Hôm qua thầy giảng ở khóa thiền ở Pháp Vân thầy có nói điều này. Những loài cá heo, cá voi nó có tâm linh, nó biết được tâm người. Có những ngư dân đi ra biển, trong lúc bão tố cầu nguyện, cá voi nổi lên nâng chiếc thuyền lên đưa vào bờ, đừng nói ngẫu nhiên nha. Đừng có ác ý tàn nhẫn mà nói à vô tình nổi lên. Không có vô tình nổi lên mà đỡ một chiếc thuyền lên mà trầy cả người của mình, đưa vào bờ an lành rồi bơi ra biển lại. Đừng nói là ngẫu nhiên.
[15:54]Cho nên tại sao dân ta thờ cá Ông, cá voi là vì vậy. Cái người dân ta chứ nhạy cảm. Ai chê gì chê, dân mình cứ thờ cá Ông vì cá Ông là một loài linh vật. Nhiều loại nhưng mà ở các nước như nước Nhật, coi văn minh vậy mà nó chuyên giết cá voi nó ăn, Đan Mạch giết cá voi, hoặc có số nơi giết cá heo nữa.
[16:18]Bởi vậy mình thấy họ cái nhận thức của họ coi vậy kém. Người Việt Nam ta thấy mình nghèo nghèo vậy chớ mà mình tinh tế, mình nhạy cảm. Những cái gì thiêng liêng mình biết tôn trọng. Chính vì những cái gì thiêng liêng mình biết tôn trọng mà dân tộc ta mình có cái sức mạnh tiềm tàng, mà ta chiến thắng được bao nhiêu kẻ thù hùng mạnh là chính vì cái điều này. Chính vì những điều tinh tế này, ta biết tôn trọng những điều thiêng liêng trong cuộc sống này. Như vậy. Và thầy nói vậy, ta may mắn ta có được Phật pháp nữa.
[16:55]Thì ta nương tựa vào Phật pháp để ta đi qua cái cuộc đời đầy nhiễu nhương, tăm tối, vô minh này. Trong cái thế giới mà con người ta mưu mô, thủ đoạn, xảo quyệt, hiểm độc, giành giật, khống chế, giết hại lẫn nhau này.
[17:14]Nhưng mà từ cái thế giới đen tối cho đi đến một cái thế giới mà có ánh sáng chuyện không tưởng, không phải dễ. Cũng như nội tâm của ta, từ một nội tâm vô minh phiền não mà đi đến được cái nội tâm giác ngộ, sáng suốt là điều không hề dễ tí nào. Nên hồi nãy, khi thầy hỏi tu theo đạo Phật dễ hay khó, mà người nào biết rằng việc tu hành khó khăn là người đó tương đối hiểu đạo lý. Vì đạo lý là khó, không dễ. Nên ai đến với đạo Phật mà chọn cái con đường dễ đi, coi chừng ta bị nhầm, đi nhầm đường. Tại con đường của đạo Phật đi không dễ. Nên khi đến với đạo Phật, ta phải
[18:07]chuẩn bị một cái tâm thế là ta đi trên một con đường khó khăn. Nhớ như vậy. Nhiều cái chỗ ta không biết, nhiều đạo lý ta chưa hiểu. Nên cứ vừa đi, cùng với huynh đệ cùng đi và được thầy tổ dẫn dắt để để đi. Và con đường đó sẽ rất là dài. Đi hết kiếp này còn phải tái sinh lại để đi tiếp tục. Đó, nhớ như vậy. Ta chưa đủ phước để bỏ thân này lên cõi trời liền. Nếu ta đủ phước bỏ thân này ta lên cõi trời thì trên đó rất nhiều bậc thánh, ta có thể ở trên đó mà học hỏi tiếp. Còn nếu ta chưa thể lên cõi trời thì ta phải sớm tái sinh trở lại làm người mà tu hành tiếp. Chỉ sợ nhất là ta bị ít phước đến nỗi không được đầu thai làm người,
[19:08]rồi vất va vất vưởng đâu đó, ta gọi là ma đói, đó là cái sợ nhất. Mà 95% chúng sinh chết xong là ma đói cả. Thầy nói câu này nha, 95% chúng sinh chết xong là không đầu thai được, vất va vất vưởng làm ma đói, vì sao vậy? Vì hết phước. Chết xong rồi cũng hết phước luôn, là cứ vất va vất vưởng đói đó, có khi 50 năm sau mới đầu thai, và có những cái vong 500 năm sau mới đầu thai.
[19:40]Vì đâu ai cho mình vô nhà họ làm con họ đâu. Họ đâu thương mình đâu mà họ nhận mình làm con. Mình đầu thai vào nhà ai là họ phải thương mình, mình mới vào được. Nhưng không dễ. Còn mình ráng mình đầu thai vào thì được vài tháng họ cũng trục bỏ ra, tàn nhẫn như vậy, hoặc sinh ra rồi họ đem vứt. Tại vì mình không đủ phước và họ cũng chẳng yêu thương mình. Khó như vậy. Nên cái con đường tu hành là con đường mà đi qua nhiều kiếp vất vả, nhất là những vị nào mà tuổi đã lớn, ngày hôm nay mới gặp Phật pháp thì phải yên trí rằng ta tu thế nào để sớm chết rồi tái sinh trở lại liền, trở lại gặp chùa Viên Quang liền.
[20:24]Sẽ tiếp tục mà hướng dẫn, dẫn dắt ta tu hành tiếp vậy. Hôm qua vì ở chùa Pháp Vân, thầy có dặn các Phật tử phải phát nguyện là tái sinh lại nhớ lại kiếp này liền, nhớ lại tiền kiếp liền. Nhưng nếu ta xin riết là được đó. Ta cứ đêm nào ta cũng phát nguyện xin Phật gia hộ cho con kiếp sau con sinh ra con nhớ lại tiền kiếp liền, để con biết rằng con đã từng phát tâm tu tập và con nhanh chóng trở lại tìm được đạo pháp để con tu hành tiếp, để không bị mất cái thời gian mà bị quên quá lâu. Ví dụ như ta ngồi đây đâu phải là ta không biết Phật pháp đâu, đâu phải kiếp xưa ta không biết Phật pháp đâu. Những người ngồi đây đều là những người kiếp xưa đã từng biết
[21:06]Phật pháp nhưng quên quá lâu, bây giờ mới mới gặp lại. Cái lỗi đó của ai? Lỗi đó của thầy. Thầy giáo hóa chậm quá, chứ nếu thầy giáo hóa nhanh hơn, mọi người đã sớm biết được Phật pháp hơn. Nhưng lỗi đó của ai? Cũng tại ta bị quên. Nên vì vậy mà trong kiếp này tu tập, nhớ mỗi người về quỳ trước Phật: Xin cho con khi tái sinh lại con lập tức nhớ lại tiền kiếp liền, để con nhanh chóng mà tìm về chánh pháp mà tu tập cho đỡ mất thời gian. Mỗi người đều phải phát nguyện như vậy, nha. Chỉ trừ một vài người mà từ đây cho tới cuối đời sẽ làm được nhiều công đức đủ để sinh lên cõi trời thì không cần, tại lên cõi trời rồi là nhớ hết, biết hết.
[22:01]Còn đa phần ta còn phải tái sinh, nhưng mà nhớ tái sinh mà nhớ tiền kiếp được đã là một điều vĩ đại đấy, ta sẽ đỡ mất bao nhiêu thời gian. Thầy trở lại thầy nói vấn đề mà dễ và khó vậy. Đi theo đạo Phật là ta chọn con đường khó đi. Mà ở trong đạo Phật có nhiều tông phái, ta chọn cái tông khó đi.
[22:27]Thầy nói lại một lần nữa nha, ta chọn con đường khó đi. Tại vì trong đạo Phật cũng nhiều tông phái chứ không phải đạo Phật chỉ có một tông, và ta can đảm chọn con đường khó đi. Tại sao? Đạo Phật có nhiều tông, có những tông dễ tu và có những tông khó tu. Ta chọn con đường khó tu mà đi. Vì sao? Vì cái con đường khó đi đó mới làm cho ta có trí tuệ. Còn tu theo cái con đường dễ đó, không có gì phải động não, không phải tìm tòi, không phải đấu tranh, không phải vất vả. Và lúc đó khi ta tiếp xúc với những con người mà họ không có tín ngưỡng, những con người bên ngoài xã hội, những con người học thức,
[23:20]thì họ phát hiện ta đơn giản quá, những con người tu theo đạo Phật tâm hồn quá đơn giản, và họ coi thường cả đạo Phật của ta. Đạo Phật của ta là một đạo Phật cực kỳ trí tuệ mà. Đến nỗi mà nhà bác học lỗi lạc nhất thế giới là ông Einstein còn phải ca ngợi mà, ca ngợi là đạo Phật luôn luôn đi trước khoa học.
[23:43]Nên thầy ngồi đây thầy nói nhất là các o già, các mệ già nha, đừng vì mình già mà chọn con đường dễ tu.
[23:56]Thì nếu ta nói lấy cớ là thôi con già rồi, thôi con tu vậy cho nó dễ, thì ta làm mang tiếng lây cho cả đạo Phật. Cho nên dù mình lớn tuổi rồi nhưng với cái gì? Với truyền thống kiên cường, cách mạng, trí tuệ của dân Nghệ An, ta chấp nhận chọn con đường khó tu mà đi. Đồng ý không các o?
[24:24]Nên hôm nào mà có ai lại dụ ta, nói rằng tu thiền như bên chùa Viên Quang nó phức tạp, khó lắm, già rồi mình tu ri cho nó dễ, thì ta trả lời là vì con đường khó mới làm cho tôi thao thức, trăn trở, đấu tranh, chiến đấu mà khai mở được cái trí tuệ của tôi, cho nên tôi về chùa Viên Quang, không đi đâu
[24:53]hết. Thế nhiều người nói đơn giản, dễ dàng để dụ ta, không, ta chấp nhận con đường khó đi, mà nhất mình là dân Nghệ An nữa.
[25:12]Ừ, con đường khó đi đi, dễ không chơi, khó đi. Đồng ý heng? Đồng ý heng.
[25:23]Thì trong cái khó đi đó, nó có cái khó là tu tập thiền, thiền định để nhiếp tâm.
[25:33]Cái tâm chúng ta lúc nào nó cũng suy nghĩ, đúng không ạ? Bây giờ mình muốn nó dừng suy nghĩ được không? Không. Như vậy dễ hay khó? Khó, đúng, đó. Còn bây giờ nó động, cho động luôn. Nó động rồi ta kiếm một câu niệm Phật ta cứ niệm, mày động tao cũng động luôn, dễ hay khó? Dễ vô cùng, thấy không? Nó suy nghĩ quá chừng ở trong, à mày động hả, thôi tao cũng động, tao cũng Nam mô gì đó, Dược Sư Phật hay là đại khái tao cũng động luôn. Vậy cho hai cái động cùng đi rồi coi thằng nào thắng cho biết. Thì nó dễ tu vô cùng. Còn ta chọn con đường mà trong cái suy nghĩ lung tung đó, ta tìm cách bao vây nó, hóa giải,
[26:14]khống chế nó, để bắt đầu vọng tưởng tan dần, tan dần, tâm ta thanh tịnh dần, thanh tịnh dần, thành một cái cõi tâm an nhiên, tự tại, sáng tỏ, thì rất là khó.
[26:29]Đúng không ạ? Rất là khó. Cho nên những cái người mà ngồi đây hôm nay, thì đừng đến đây vì vui nha, mà hãy đến đây vì chúng ta chọn con đường khó đi và quyết đi cho tới cùng, nhớ như vậy. Ta đem cái máu của người Nghệ An ra, bước vào trong sự tu hành để xây dựng lại Phật pháp cho tỉnh Nghệ An ta, là một cái tỉnh mà sau này có một cái nền chánh pháp sáng rỡ, làm tiêu bản cho cả nước mình và có thể cho thế giới luôn. Thầy nói câu này có phải là tham vọng không? Không. Thầy nói câu này để thầy đền ơn cụ Nguyễn Sinh Sắc, vậy thôi. Tại vào trong cái thời mà lúc đó đạo Phật ở trong đất nước ta đã bị suy tàn hết,
[27:24]không còn gì, vì cái người Pháp họ cai trị và họ dùng nhiều cái thủ thuật bí mật để làm cho đạo Phật suy yếu, yếu hết, không còn gì, không còn gì. Vậy mà có một ông già từ Nghệ An đi ra, đi vô miền Trung, đi vào trong miền Nam, sau đó ông đến từng chùa ông kêu gọi: Phải đứng lên! Các vị hòa thượng phải đứng lên chấn hưng Phật pháp. Từ cái con người đó mà bắt đầu ở miền Nam khởi xướng cái việc chấn hưng Phật giáo trước, rồi tới miền Trung, rồi tới miền Bắc. Thế nên ta đọc lại những cái năm từ năm 1930, kéo dài dài dài dài tới những năm sáu mươi bảy mươi sau này, Phật giáo được chấn hưng, nên nhớ cái việc Phật giáo được chấn
[28:09]hưng đó được phát động bởi một người con của Nghệ, Nghệ An, hãy nhớ điều đó. Cho nên Nghệ An không được quyền để cho Phật pháp suy, suy tàn. Mà Nghệ An đền ơn Người phải cố gắng xây dựng một đạo Phật hùng mạnh tại tỉnh của mình, nha, mà một
[28:32]đạo Phật gọi là đạo Phật khó chơi. Con đường khó đi, nhưng đó là con đường của trí tuệ. Ta chọn con đường của trí tuệ mà mà đi. Con đường khó đi là gì? Khắc phục được bản ngã của mình, chiến đấu với sự tham lam, thù hận, ích kỷ trong lòng mình và nhiếp được tâm mình lại trong thanh tịnh. Ta chọn con đường đó ta đi, dù con đường đó rất là khó khăn, nhưng quyết đi con đường đó, nha. Đồng ý vỗ tay một lần nữa.
[29:09]Ừ mai mốt ai dụ con đường nào dễ đừng có nghe lời, nói: "Tôi khoái con đường khó à." Và trên con đường khó đi đó là ta chọn con đường thiền định và thiền định tức là nhiếp được tâm vào trong yên tĩnh. Rồi ta mới phát hiện ra một điều là
[29:29]cái trí tuệ của con người, cái công đức của con người, cái giá trị của con người lại lệ thuộc vào cái mức độ
[29:39]động tâm hay tĩnh tâm của ta, à.
[29:44]Cái con người mà tâm càng động loạn là con người có giá trị thấp.
[29:52]Con người tâm yên tĩnh là con người có giá trị cao.
[29:59]Đây là định nghĩa chính xác nhất. Nên sau này nếu có ai hỏi ta: "Loại người nào là loại người có giá trị trong trần gian này?" Thì ta đừng định nghĩa là người có giá trị vì người có nhiều tiền. Đừng định nghĩa là vì người đó chức quyền lớn. Cũng đừng định nghĩa vì người đó đẹp trai. Đừng định nghĩa vì người đó mặc đồ sang trọng. Đừng định nghĩa là vì người đó có nhiều người theo. Không. Ta định nghĩa một câu mà chư thiên cũng phải chấp nhận, người có giá trị chính là người tâm được yên tĩnh. Nhớ giùm thầy câu đó, đây là định nghĩa chính xác nhất. Cái câu này cái câu định nghĩa này chư Phật cũng hoan hỷ, chư thiên cũng tán thán.
[30:46]Và ta chọn con đường đó ta đi, đi tìm giá trị cho mình và cho chúng sinh. Đó, cái tâm yên tĩnh mới là một cái tâm hồn đầy giá trị. Vì ta nói tại sao vậy? Ta để ý ta sẽ thấy, trong cái cấu trúc của tâm lý của tâm thức, cái người mà tâm càng động loạn thì nó sẽ phát sinh ra những điều như thế này nó tăng cao lên, nhớ giùm thầy nhé. Cái người mà tâm càng động á cứ tâm động động động suy nghĩ liên tiếp liên tiếp không giữ lại được thì nó sẽ phát sinh những điều này: rất dễ nổi nóng, đúng không ạ? Rất dễ nổi nóng, dễ nổi nóng rồi dễ làm bậy để phạm tội. Nhá, đó lý do tại sao mà ta đừng uống rượu, uống rượu làm ta nóng.
[31:41]Như mới có câu chuyện á dưới Sóc Trăng, ông chồng ổng nhậu nhẹt xong cái khuya rồi ổng kêu bà vợ dọn cái bàn nhậu. Bà vợ bả trả lời: "Thằng nào nhậu thằng đó dọn." Thế ổng lấy cây ổng đập bả chết luôn, đập chấn thương sọ não chết liền. Mà vì sao vậy? Thì bà vợ bả cũng giận lại cứ ngồi nhậu nhẹt hoài, nhà thì nghèo mà cứ hễ được chút tiền mua rượu uống với bạn bè. Còn ổng thì uống rượu vô rồi nổi nóng, bị vợ kêu bằng thằng: "Thằng nào nhậu thằng đó dọn." Tự ái lên, lấy cây đập vợ chết liền. Rồi bắt đầu vô tù, bà vợ chết, chồng vô tù, con thì không nghe nói tới. Cái nóng á mà cái nóng là do đâu? Do tâm loạn động.
[32:22]Tâm càng động càng rất dễ nổi nóng. Còn người tâm tĩnh thì sao? Người ta giữ được không nổi nóng. Như vậy giữa cái người mà đụng chút nổi nóng và cái người trầm tĩnh thì ai có giá trị? Rõ ràng người trầm tĩnh có giá trị. Thầy có một cái cô Phật tử, cô làm trong cái nghề mà trực tổng đài của những cái chuyện mà chuyển vận chuyển hàng hóa ở cảng á thì cô là người nghe tổng đài, nghe khách hàng báo cáo để xử lý thôi. Cô nói: "Con làm việc 9 tiếng đồng hồ mà toàn nghe chửi không à." Tại không có khách hàng nào mà họ không sốt ruột về cái lô hàng của họ. Lúc nào họ cũng muốn là lô hàng của họ phải được giải tỏa
[33:02]nhanh ra khỏi cảng để mà họ đi tiêu thụ, vân vân sau đó. Nhưng mà công việc cực kỳ phức tạp, không bao giờ dễ được. Mà mình đâu phải là người có quyền để xử lý, mình chỉ là người nhân viên. Nghĩa là tiếp điện thoại rồi sau đó báo cáo lại để để cho mọi người xử lý thôi chứ mình không phải là người xử lý, nhưng mà người mà nghe chửi là mình. Tại mình là người trực tiếp nghe điện thoại của khách hàng. 9 tiếng đồng hồ con chỉ nghe chửi, nghe cằn nhằn. Mà lúc nào cũng phải sao? Hiền lành, trầm tĩnh, không bao giờ được cự lại. Tất cả những nhân viên khác họ vô làm 3 ngày trốn liền, chỉ có mình con trụ được.
[33:36]Lý do? Vì con là đệ tử của sư phụ. Ngày nào cũng lạy Phật, ngày nào cũng ngồi thiền, ngày nào cũng tập Âm Dương Khí Công, cho nên đủ sức chịu đựng mỗi ngày nghe chửi 9 tiếng đồng hồ.
[33:53]Rồi cái được vinh danh đây là nhân viên của năm, được treo hình tùm lum trong công ty. Nhưng mà rồi cứ bắt đầu nghe chửi tiếp. Nhưng mà đưa cổ lên làm vị trí ở chỉ huy, cổ làm được 1 tháng cổ năn nỉ xin xuống lại. Nói vì sao? Vì khi lên làm chỉ huy rồi không đi chùa được mà đời con thì yêu đi chùa hơn hơn mọi thứ danh vọng của thế gian này. Cho nên cứ thích xuống làm nhân viên, mình làm có ca rồi rảnh chạy về. Trên đường về nhà cái tạt qua một ngôi chùa lạy Phật chút rồi về nhà cái nghỉ ngơi rồi ngồi thiền rồi vậy hạnh phúc hơn. Còn làm sếp rồi là không còn ca nữa rồi không còn đi chùa nghe pháp tu tập được nữa. Cái người rất là hay. Nó vậy.
[34:35]Cho nên ta thấy cái công ty tồn tại được cuối cùng nhờ một cái cô nhân viên mà có tu thiền, chịu đựng được cái lời chửi mắng của khách hàng, còn không ai chịu nổi hết. Mà cái tâm loạn động làm cho người ta nóng nảy, người ta xung đột, còn cái tâm trầm tĩnh người ta nghĩ xa hơn, tha thứ hơn, chịu đựng được hơn và thế giới này bình yên hơn. Cái rõ ràng vậy. Rồi cái người mà cái tâm mà loạn động á nhớ điều này nó kích động sự dâm dục hơn, nhớ giùm đây mới là cái họa này. Cái nóng nảy vậy mà chưa có phải là cái họa mà cái dâm dục mới là cái họa. Cái người mà tâm loạn động loạn động, xin thưa đó là người dâm dục nặng hơn người khác.
[35:24]Cái điều mà thầy vừa nói đây đó là quy tắc của năm uẩn, cấu trúc trong tâm lý của đạo Phật. Thí dụ như có một người đến gặp thầy nói: "Con muốn tu quá." Nhìn vào gương mặt thì thấy người này tâm lung tung xèng, thầy nói liền, thầy nói: "Con nặng ái dục quá chưa tu được." Gật đầu chịu liền. Bắt trúng mạch liền. Tâm loạn là dâm dục nặng. Mà dâm dục nặng rồi chuyện gì xảy ra? Chuyện gì cũng có thể xảy ra. Ta đọc trên báo ta thấy cái ông bảo vệ trường học lén lôi đứa bé học sinh mười mấy tuổi lén vô trong nhà vệ sinh rồi bị bắt là tù. Chỉ bởi vì tâm loạn quá, nó kích động sự dâm dục. Và cái sự dâm dục này nó không có tuổi.
[36:16]Đừng nghĩ là à bé này nó mới ba tuổi chắc nó chưa biết gì. Đừng nghĩ 13 tuổi mà tâm nó loạn dục, nó xem phim bậy bạ nó vẫn làm bậy được. Nói trời ơi ông già đã 7 80 tuổi gần chết rồi có gì, không. Cái người mà đừng nghĩ mình lớn tuổi là mình hơn người. Cái quan trọng là tâm mình thanh tịnh thì mình mới hơn người. Nhớ như vậy. Vì sao? Vì ta vừa định nghĩa cái giá trị của con người nằm ở nơi gì? Mức độ định tâm, tĩnh tâm. Nên xem cái chỉ số động tâm hay tĩnh tâm mà ta biết cái người đó có giá trị hay không. Như vậy. Nếu tâm ta không thanh tịnh ta không giữ được giá trị của mình đâu dù tuổi mỗi ngày một lớn.
[37:00]Tuổi lớn, mọi người kêu mình bằng cụ bằng kỵ nhưng mà sự thực mình không có giá trị chỉ bởi vì tâm mình cứ loạn hoài. Nên vì thế, bắt đầu bước vào trung niên ta phải lo tu rồi để giữ tâm thanh tịnh.
[37:17]Ta giữ tâm thanh tịnh thì khi ta càng già càng lớn tuổi tâm càng thanh tịnh thì đức độ ta càng sáng, không làm điều gì bậy, mà đạo đức càng lúc càng vững vàng, có thể răn có thể dạy con cháu được vì tâm ta thanh tịnh. Nhớ điều đó. Nên cái giá trị con người là nằm ở chỗ thanh tịnh nội tâm.
[37:41]Và cái nữa, cái tâm người mà động loạn
[37:46]nó thêm cái nữa là ích kỷ.
[37:50]Cái người mà tâm rất động, suy nghĩ suy nghĩ hoài, thì người đó luôn luôn là người ích kỷ. Nhớ như vậy. Và cái người ích kỷ thì sao? Sống trong cuộc đời này luôn luôn đụng chạm, xung đột quyền lợi với mọi người chung quanh của mình. Con cũng giành quyền, giành tài sản với cha. Anh chị em cũng giành gia tài lẫn nhau. Vì ích kỷ. Và ta thấy đó, họ ruột thịt đó, cùng huyết thống đó, nhưng mà sẵn sàng kiện tụng nhau, thậm chí nóng quá cầm dao chém nhau luôn chỉ vì giành một cái rẻo đất nho nhỏ nào đó, đưa tới cái thảm kịch. Tại sao như vậy? Chỉ bởi vì ích kỷ. Tại sao ích kỷ? Vì tâm loạn quá, tâm động quá.
[38:34]Nên cái người mà tâm thanh tịnh, tự nhiên cái ích kỷ nó tan dần, tan dần. Mình dễ bao dung, dễ vị tha. Ví dụ bây giờ ông bố ổng để lại miếng đất vậy đó, thì cái nhà có ba anh chị em. Cái ông anh cả thì ổng là nhìn là ổng nhấp nhổm là ổng muốn lấy hết rồi. Nhưng mà cũng phải bàn. Thì cái người chị là cũng phải giành quyền lợi cho mình, vì mình còn có chồng có con mà, phải giành. Còn thằng em út thì nó lại đi chùa Viên Quang. Cũng có vợ có con nhưng mà nó biết đi chùa Viên Quang, nó có tu thiền, tâm nó thanh tịnh. Nó thấy hai mặt ông anh bà chị mặt gườm gườm lầm lầm khi bước vào cái cuộc họp mà để chia tài sản của bố mẹ để lại miếng đất,
[39:15]nó thấy mặt người nào cũng là hầm hố, nặng nề, mà nó đi chùa rồi nó biết. Nó cứ cười cười, nó nói: "Thôi, anh chị tính sao tính". Thì hai anh chị nói: "Thì thôi miếng đất chia ba". Tưởng chia ba cho đều, không, ông anh giành phần lớn, bà chị giành phần lớn, cuối cùng cho thằng nhỏ có miếng đất bé xíu, con chó ngồi ló cái đuôi ra. Cái nó cười cười, nó nói: "Để cái miếng đất này nó xấu miếng đất của chị đi, thôi cho chị luôn". "Mày đi đâu?". Nó nói: "Thôi, em ra ngoài em tự làm ăn được". Vì nó có cái niềm tin rằng ví dụ bây giờ nó không có nhà, nhưng mà nó cứ vừa làm ăn vừa làm phước, vừa làm ăn vừa làm phước, coi vậy chứ năm năm sau
[39:52]nó sẽ kiếm được miếng đất cất cái nhà. Nó tin vào nhân quả và niềm tin vững chắc. Có cái niềm tin vững chắc vì sao? Vì nó không có ích kỷ. Nó thấy mọi người thích thôi, nó cứ nhường. Nó cứ nhường rồi sao? Rồi... và nó tin vào nhân quả, và nó tin rằng có trời, có Phật soi sáng tấm lòng này. Nó cứ yêu thương, nhường nhịn. Mà đúng thiệt, năm năm sau hai người kia đứng ở gần nhà nhau đó là chửi nhau ngày không biết mấy bận vì cứ quăng rác qua, này giành cái trái ổi của tao, kia giành trái xoài của mày, cứ chửi lộn hoài. Còn nó đi ra ở thật xa, thanh thản, thuê nhà làm việc, cần cù, vừa làm ăn vừa làm phước,
[40:30]cứ chút chút, rồi năm năm sau cất được cái nhà ở bình an, thanh thản, lòng để tu hành ngon lành vô cùng.
[40:39]Hoặc là có một bà cụ, có một bà cụ ngoài Hà Nội,
[40:45]và cụ này mẹ của một người, thì bà ở Hà Nội cho nên người này cũng ở Hà Nội, mà cái người đó cũng đang có mặt ở đây.
[40:56]Bà phát hiện chồng bà có tình cảm với một cô khác,
[41:02]nhưng mà họ không dám đến với nhau vì ai cũng có cái... ổng có hôn nhân mà, gia đình. Nên bà mới lập mưu, bà mới tuyên bố rằng cái người con út của bà là không phải con của ổng mà do bà ngoại tình mà có. Khủng khiếp chưa? Hồi xưa mà cái điều đó là một điều khủng khiếp lắm nha, còn bây giờ người ta ví dụ chửa hoang rồi người ta đem đăng báo người ta khoe. Chứ hồi đó là điều đó là khủng khiếp, trốn làng mà đi luôn á, không dám nhìn mặt ai á. Còn bây giờ mà chửa hoang là phải đăng báo khoe khoang: "Tôi vừa mới chửa hoang, không biết cha là ai". Còn thời xưa cái đó là trốn làng bỏ xứ đi biệt luôn á.
[41:41]Nhưng còn bà thì trong cái thời đó mà bà vẫn tuyên bố bà do bà ngoại tình bà mới đẻ cái cậu út này chứ không phải con của ông. Vì bả khăng khăng bả cứ nói như vậy thì đành phải chia tay. Chia tay xong ông lập tức lấy cái bà kia liền, cái bà mà hai người lén lén thương nhau, đó. Thì ai hỏi bà cũng nói như vậy, để làm chi? Bà giành lỗi cho mình mà cho ông được thanh thản lương tâm mà đi lấy con người mà ông yêu thương. Bà nghĩ rằng là ông mà lấy được người đó chắc ông sẽ hạnh phúc, nên bà muốn ông hạnh phúc, chứ không muốn cho ông mà sống với bà mà cứ ray rứt người kia, nên bà dựng lên một câu chuyện để giành hết cái
[42:17]lỗi về mình, mà cho, cho ông được đi lấy cái người ông yêu thương. Hai người sống với nhau chắc là thôi cũng hạnh phúc, còn bà vậy. Thì bà cứ ai hỏi thì bà cứ nói là không, cái cái cậu con út này là bà ngoại tình bà lấy. Trời ơi, cả dòng họ biết là chuyện đó không phải, tại bà là người đạo đức, chẳng bao giờ có chuyện đó được. Nhưng bà cứ cãi, trả lời kiểu đó, mà trả lời cứ tưng tửng, mà đi tìm cái người mà nhân tình của bà thì tìm khắp thế giới không thấy, nhưng bà cứ nói câu đó vậy. Thì đến khi cái người con út lớn lên mới nói với mẹ: "Con biết đây là chuyện không phải, mà sao mẹ cứ nói như vậy hoài vậy?". Bà trả lời:
[42:52]"Ờ, thì mẹ nói như vậy để cho ông đi lấy vợ, rồi nữa mẹ con mình ở nhà tu".
[43:00]Thì ra là bả một mũi tên mà bắn hai con chim. Cái lợi thứ nhất á là cho ông được mãn nguyện đi theo cái người ông yêu. Hai, để cho bà với người con trai út này được sống cuộc sống tu hành bao nhiêu năm sau, mà bà biết rằng cái người con trai út sau này sẽ gặp được một vị thầy có thể dẫn dắt được. Ta mới thấy cái bà mới khủng khiếp chưa! Mà Bồ-tát giữa đời thường là vậy. Mà đó là chuyện có thật, xảy ra ở Hà Nội á. Nên cái người đó họ tâm họ thanh tịnh, họ không còn cái ích kỷ và không còn: "À, đây là chồng tôi, đây là con tôi", vậy đó. Mà bà này đặc biệt, nghĩa là con cháu đem đến cho bà bất cứ thứ
[43:43]gì thì nó chỉ ở trong nhà không quá 24 tiếng đồng hồ, nó phải tìm người khác là đem đến bà tặng liền, bất cứ thứ gì. Bất cứ thứ gì quý giá nhất, mà hễ có một người mà mới sáng con mắt lên nhìn cái thứ bà có, bà cầm bà cho liền. Ví dụ bà đạp chiếc xe đạp đi ra chợ, cái người bán hàng nhìn chiếc xe đạp tấm tắc khen ngợi là bà mua hàng, bà lấy hàng, bà để chiếc xe lại bà cho luôn. Ta làm vậy được không? Sống vậy được không?
[44:18]Mình có ông chồng mình nhường chồng cho người khác được không? Đó, thấy chưa? Thấy chưa? Thấy chưa?
[44:33]Mình thì biết chồng mình mà có tình cảm với cô nào á thì mình sao? Mình tới mình nói chuyện phải quấy nha, ha, tay cầm theo con dao giết lợn, ví dụ vậy.
[44:47]Nên ở đây vậy, khi tâm ta thanh tịnh thì tự nhiên cái ích kỷ nó, nó tan dần, nó xa dần, nó vắng dần. Thì rõ ràng khi tâm ta thanh tịnh, ta rời xa cái sân hận, cái tham dục, cái vị kỷ, thì ta là người gì? Ta là người gì? Ta đang trở thành một bậc, bậc thánh giữa cuộc đời này. Bây giờ đừng nói tiền bạc, đừng nói danh vọng, mà chỉ nhìn cái nhân cách đạo đức đó thôi thì rõ ràng đây mới là con người có, có giá trị lớn, đúng không ạ? Nên bây giờ ai hỏi ta: "Thế nào là một người có giá trị trong cuộc đời?", ta trả lời một câu mà phải động lòng cả trời đất, đó là: "Con người tâm thanh, thanh tịnh". Câu trả lời đó cực kỳ chính xác và động lòng tới trời đất liền.
[45:43]Nếu ta nói được cái câu đó, ta được thiên thần bảo hộ liền, nhớ như vậy.
[45:53]Rồi bây giờ, giữa cái người tâm động loạn và cái người tâm thanh tịnh, ai là người khổ đau, ai là người hạnh phúc?
[46:05]Rõ ràng người tâm thanh tịnh là người hạnh phúc, đúng không ạ? Mình không cần suy nghĩ gì mình cũng biết ngay nữa. Hồi đó năm đó thầy học lớp chín, có cái ông thầy giáo dạy tiếng Anh, mà nhìn mặt ông hào hoa, nó phong nhã, rồi đi khắp nơi, vậy. Thì ông dạy tiếng Anh, cái cách ông dạy cũng lạ, nhưng mà nhờ ông cái thầy cũng nắm được căn bản rất là vững nên cũng biết ơn ông. Nhưng mà bỗng nhiên ông bật lên cái câu, cái câu ông nói chả ăn nhập gì với bài học hết trơn á, giống như ông tâm sự lúc đó như là ổng không nói được với ai nên ổng vô lớp ổng nói học trò. Ổng nói đại, ổng ngó một lớp vậy đứa nào hiểu hiểu, không hiểu thì thôi.
[46:44]Ông nói thế này: "Một phút hoan lạc để nghìn đời nuối tiếc. Hạnh phúc thật sự trên đời chỉ là một nội tâm thanh tịnh". Mà cái thời đó học sinh lớp chín, chả đứa nào biết câu gì, mọi đứa nó ngơ ngơ như nghe câu thần chú rồi nó quên luôn, thầy nhớ tới bây giờ. Và sau này thầy hay viết cái câu đó lại trong cái vở của thầy, nhiều khi ngồi buồn buồn thì viết lại cái câu nói của ông: "Một phút hoan lạc để nghìn đời nuối tiếc". Là ông mới thấy rằng trên cuộc đời này người hoan lạc, hoan là vui, mừng á, lạc cũng là lạc thú á, khi mà người ta đi tìm những cái thú vui trên cuộc đời này, coi vậy kéo theo sau nó nhiều cái hệ lụy khổ đau, hối hận, mất mát, rồi tiếc nuối.
[47:32]Còn cái người mà giữ được tâm hồn thanh tịnh, coi vậy chứ họ lại là người hạnh phúc á. Nên có cái câu của ai nói trên mạng mà nghe nó buồn cười mà cực kỳ chính xác, là: "Cứ vui chơi cho hết đời trai trẻ, rồi sau này lặng lẽ đạp xích lô", cũng cực kỳ chính xác.
[47:59]Thì đúng cứ vui chơi đi, banh hết phước luôn. Rồi sau này ôm chiếc xe mà già rồi mà ngồi đạp chiếc xe xích lô cọc cạch. Mà đến ngày nào mà thành phố mà ra lệnh cấm xích lô nữa rồi mình nhảy xuống cầu luôn là xong. Hết phước rồi. Là do cứ mãi vui chơi. Mà nhớ cái mãi vui chơi đó là gì? Là cái loạn động, nhớ nha. Khi ta loạn động, ta cứ đi tìm trò vui, tìm cái trò giải trí.
[48:25]Còn khi ta tâm thanh tịnh rồi, ta cái hạnh phúc của ta nằm ở một chỗ khác, đố ai biết.
[48:33]Buổi sáng ta nhìn ánh mặt trời lên, chim kêu líu lo, giọt sương rơi ở mái hè, trên cành lá, đó là hạnh phúc á.
[48:45]Thầy nói câu này mọi người ngạc nhiên. Còn ta không thấy nó hạnh phúc. Ta mãi ta tưởng niềm vui là cái gì nó ghê gớm lắm. Nhưng cái người tâm thanh tịnh rồi cái niềm vui họ là những điều chút chút, vặt vặt trong cuộc sống. Bác Thụy hiểu đó, gật đầu là hiểu ngay đó. Đó. Đó. Tâm thanh tịnh ta mới thấy là à ta bước ngang thấy một đứa bé nó nó mặc đồ mới nó vui, nó vui cười ta vui vì niềm vui của bé. À. Ta thấy một người đi về thăm nhà, người mẹ chạy ra ôm con mừng, ta vui vì cái niềm vui của người mẹ.
[49:24]Rồi đứa bé nó chưa biết đạo gì, nó chạy vô chùa, à cái mẹ nó bắt: "Quỳ lạy Phật đi con." Nó quỳ lạy mà nó ngơ ngơ nó không biết, nó quỳ chân xuống nó đập đầu rất là ngộ nghĩnh, ta vui vì cái ngộ nghĩnh của trẻ thơ. Niềm vui của chúng ta tràn ngập trong cuộc đời này chỉ bởi vì tâm ta thanh tịnh, ta nhận ra biết bao nhiêu là những cái hạnh phúc tràn ngập trong cuộc sống này. Một ngày đông giá lạnh, sương mù, ta ngồi co ro trong chiếc áo ấm.
[49:57]Bên ngoài kia sương giăng phủ, vắt qua từ cành cây này lên cái ngọn đồi nọ, cuộc đời đẹp biết bao nhiêu. Ta hạnh phúc vì điều đó. Hạnh phúc đơn sơ mà giản dị vô cùng. Tất cả đều làm cho ta hạnh phúc. Nhưng nếu tâm ta không thanh tịnh, ta không thấy. Ta không thấy ta ngồi co ro, ta chờ đợi một cái gì, ta chờ đợi có ai cho ta tiền để ta đi chơi, nên ta chờ, cái chờ đó làm cho ta không hạnh phúc. Đúng không ạ? Ta cầu được điều này, ta tìm điều kia, do tâm ta loạn động nên ta không thấy được hạnh phúc trong cuộc sống này. Còn khi tâm ta thanh tịnh rồi, cái gốc nó bản chất đã là hạnh phúc như hồi nãy là bác Thụy và vài người nói.
[50:44]Hoặc người nói mình phụng sự được người khác là hạnh phúc, rất đúng. Có người nói tụng kinh gõ mõ là hạnh phúc, rất đúng. Những câu trả lời không sai, nhưng mà sư phụ muốn nói một cái điều nó nó lạ lùng đấy. Tất cả mọi điều đều làm cho ta hạnh phúc cả. Hiểu không ạ?
[51:07]Thấy một cụ già lom khom đi chùa, ta lòng ta rất yêu thương và rất hạnh phúc. Thấy hai vợ chồng bồng bế con cháu đi chùa, đó, vào chùa, ta rất hạnh phúc, rất yêu thương. Và mong cho mọi người đến chùa tìm thấy được nơi chùa này cái tình yêu thương với nhau. Là đó ta ví dụ chùa nấu cơm không biết nhiều ít, đủ thiếu không biết, nhưng mà mong rằng cho ai cũng được ăn một miếng cơm chùa cho nó ấm áp nghĩa tình, đó là hạnh phúc. Lúc đó ta mới thấy hạnh phúc tràn ngập trong cuộc đời này không hề thiếu. Nhưng khi tâm ta loạn động một cái ta không thấy, ta đi tìm. Nó không phải ở đây, nó ở đâu á, ta cứ phải đi tìm.
[51:50]Và ta đổ cuộc đời mình vào những cái trò vui tầm phào, vô nghĩa. Cuối cùng ta hết phước. Ta hết phước rồi thì nó có hai cái hiện tượng xảy ra. Một là ta rơi vào hoàn cảnh khó khăn, bi đát, bế tắc, không làm gì được cả, không tìm gì để có thể làm ra tiền được cả. Là cái thứ nhất. Cái hệ quả thứ hai, tâm ta khởi lên nỗi buồn vô cớ.
[52:23]Cứ buồn mà không biết tại sao. Vì sao vậy? Vì ta đã hưởng hết niềm vui ở các trò khác rồi, ở trong các chầu nhậu rồi, ở trong các bar, trong các vũ trường, trong các game. Ta tìm niềm vui hết trong đó rồi. Cho nên cái nguồn vui của ta ở trong tâm nó cạn rồi. Lúc đó chỉ còn cái nỗi buồn mà thôi. Mà cái lúc buồn vô cớ đó ta gọi là gì? Ta gọi là bệnh gì? Bệnh trầm cảm, buồn vô cớ. Và cuối cùng cái người bệnh trầm cảm chấm dứt cái cơn bệnh bằng cách gì? Tự sát. Như vừa rồi vậy, có một cái diễn viên gì nổi tiếng Hàn Quốc á mới tự sát á, thì người đó là bị bệnh trầm cảm. Khi người đó bị như vậy thì có một cái người
[53:13]Phật tử ở bên Hàn Quốc mới hỏi sư phụ, nói: "Nguyên nhân tại sao bị bệnh trầm cảm?" Sư phụ mới trả lời là: "Bởi vì họ cứ đi tìm những trò vui giải trí, cho vui. Đi tìm vui à, cái gì vui nhào vô vui, cho đến khi cái nguồn vui trong tâm ta nó cạn rồi thì chỉ còn lại nỗi buồn."
[53:35]Và bệnh trầm cảm xuất hiện, vậy thôi. Thì cô đó mới nói: "À, ở bên Hàn Quốc này người ta thích đi tìm những trò vui giải trí lắm. Cứ đi tìm vui vui, lập hết hội này hè kia để cho vui vui vui, rồi cuối cùng mắc bệnh trầm cảm rất nhiều."
[53:53]Thì đây một cái điều bí mật nữa mà hôm nay thầy nói, thầy chưa có giảng cho ai nghe, hôm nay thầy nói lần đầu, mọi người để ý giùm thầy điều này. Khi ta sinh ra, phước cho chúng ta một số tài nguyên nằm núp trong con người của mình. Nhớ, khi ta sinh ra, phước của chúng ta từ đời trước cho chúng ta một số tài nguyên nằm núp trong con người của mình. Tài nguyên thứ nhất là sức khỏe.
[54:27]Cái phước quy định cho ta ta sẽ mạnh cỡ nào, ta sẽ khỏe cỡ nào đó. Và nếu ta phí phạm hết cái sức khỏe đó, bắt đầu ta tới lúc ta suy yếu và bệnh tật lấy không lại. Cả vua cũng bị như vậy. Khi ông đó ổng có số làm vua, ổng sinh ra ổng làm thái tử, sẽ được lên ngôi vua, nhưng mà cái tài nguyên về sức khỏe của ổng chỉ chừng ấy thôi. Ví dụ chỉ con số là 85. Nhưng mà ổng tiêu xài nhanh quá, cuối cùng ổng bệnh, ổng bệnh rồi bây giờ vua là có cả một cái đất nước này tài sản mà, vàng bạc vô số mà. Ngự y, thầy thuốc vô số mà. Nhưng rồi cũng phải chết, khoảng năm ba mươi mấy tuổi chết, bốn mươi mấy tuổi chết sạch. Vì sao vậy?
[55:09]Vì cái tài nguyên sức khỏe đó tiền không mua được, thuốc không thay đổi được, vì nó là cái phước. Tài nguyên ổng có bấy nhiêu xài bấy nhiêu, hết chết liền. Còn người nào không tiêu phí sức khỏe thì cũng chỉ số 85 đó, sống tới già, tại họ không tiêu phí sức khỏe. Đó là cái nguồn đầu tiên là nguồn sức khỏe. Cái nguồn thứ hai, đáng lẽ thầy nói về trí tuệ, nhưng nói trí tuệ sẽ mênh mông, thầy nói về tình cảm. Ta có một cái nguồn cái tình yêu nằm giấu trong tim mình. Nằm đó. Nếu ta tiêu phí nó sẽ hết. Tiêu phí nghĩa là sao? Là ta gặp một người yêu, gọi là mối tình đầu thơ mộng. Ta yêu tha thiết, ta yêu quấy quắt thì ta đang tiêu
[55:54]xài cái nguồn tình cảm trong lòng ta, ta tiêu đi. Đến khi mối tình nó tan vỡ, không thành, nó dở dang, người yêu ta đi lấy chồng, rồi ta đi không biết có đi tu không ta... đại khái như vậy. Nó dang dở. Cái cái sau đó ta gặp người khác cái ta yêu, ta không bao giờ yêu được nồng nàn bằng cái người yêu đầu nữa. Mà trong khi cái người thứ hai đó mới là con người tuyệt vời hơn con người thứ nhất. Mà ta không yêu được nữa, vì sao? Vì cái nguồn tài nguyên tình yêu trong lòng ta nó cạn, nó vơi bớt rồi. Đó là thảm kịch của người đến sau. Ta hay hơn người đến trước, tuyệt vời hơn nhưng mà không bao giờ được yêu thương bằng cái người trước.
[56:41]Không phải gì hết trơn á, tại vì cái tài nguyên tình yêu trong lòng của ông kia hết rồi, ổng cạn rồi. Nhớ, đây là một điều bí mật của tâm lý. Bây giờ thầy nói cái thứ ba nữa là niềm vui, hạnh phúc cũng vậy. Khi ta sinh ra trong đời này, ta đều có một nguồn tài nguyên cái niềm vui giấu ở trong tâm hồn mình. Mà cái người cứ đem xài cho hết, cứ kiếm cái gì cho vui, ờ chơi cho vui, giải trí cho vui thì cái nguồn niềm vui đó mất dần, mất dần, mất dần. Cho đến khi mà ta vui quá, vui quá rồi nó cạn. Nó cạn rồi, cuộc đời ta không còn thể nào gợi lên được niềm vui nữa, chọc cười cái gì cũng không cười được nữa,
[57:21]múa may quay cuồng đi dẫn dắt đi chơi vui gì cũng không bao giờ vui được nữa. Vì sao? Vì cái nguồn cảm xúc vui của ta cạn rồi. Và lúc đó làm sao? Cái gì nó chiếm chỗ? Chỉ còn lại nỗi buồn mà thôi. Lúc bệnh trầm cảm tới liền. Đó, đây là một bí mật. Hôm nay thầy nói về một cái điều bí mật về cái tài nguyên của tâm lý, sinh lý, của tình cảm, tâm thức của chúng ta. Hôm nay thầy nói sơ sơ để lý giải về cái gọi là niềm vui, về hạnh phúc. Cho nên ta đừng khờ dại tiêu xài hết những niềm vui giấu trong tâm hồn mình. Đừng khờ dại nha, đừng khờ dại, đừng đi tìm các trò vui, các giải trí cho vui, đừng vào vũ trường, nhậu nhẹt rồi tào lao tầm bậy tầm bạ, đừng.
[58:09]Giấu niềm vui lại để dành. Để dành để làm gì? Dành cho muôn đời sau. Cho tâm hồn của ta lúc nào cũng được nhẹ nhàng, thanh thản, vui vẻ. Như đó, và cái niềm vui của ta là gì? Là nơi cái tiếng chim hót ở đầu cành, là nơi ánh ban mai vừa lên sáng sớm, là nơi cái gì? Nơi tiếng mẹ ru con văng vẳng ở làng xóm xa. Những niềm vui đó nó không hao mất của ta cái tài nguyên hạnh phúc, mà nó làm cuộc đời ta ý vị hơn, thanh tịnh hơn. Đồng ý không?
[58:49]Nên là nếu mà nói giữa khổ đau và hạnh phúc thì rõ ràng cái người tâm thanh tịnh họ hạnh phúc hơn, còn người tâm loạn động sẽ khổ đau hơn. Nó là như vậy. Giờ thầy nói qua một cái ý khác nữa. Giữa người tâm động và tâm tịnh, ai ngu hơn, ai thông minh hơn?
[59:14]Này nghe nói biết mình có câu trả lời liền phải không ạ? Là người tâm thanh tịnh sẽ thông minh hơn, người tâm loạn động sẽ ngu hơn. Tại sao? Ta cứ tưởng rằng ta phải suy nghĩ nhiều ta mới tìm ra điều này, ta mới khám phá ra điều kia. Xin thưa không phải, càng suy nghĩ càng ngu.
[59:35]Mà đừng suy nghĩ thì mới phát hiện, mới tìm thấy.
[59:43]Lạ như vậy.
[59:48]Ví dụ như thầy vậy, nhiều khi thầy soạn một bài giảng, có những lúc cái thầy tới ngang đó thầy không không soạn tiếp được nữa. Vì thầy cảm thấy: "Ủa, sao cái cái đề tài này lớn nhưng mà thầy triển khai tới chừng này ý rồi sao nó lại cạn?" Rồi thầy bỏ đó, thầy đi, thầy không suy nghĩ nữa. Thầy bỏ cái viết, bỏ vở xuống, thầy đi xuống, thầy chống gậy đi ra vườn chùa, thầy đi dạo chơi. Thầy đi nhìn các đệ tử làm việc, đi kiểm tra công việc nhẹ nhàng, thanh thản thì bất ngờ tìm ra được những cái ý rất quan trọng của cái bài giảng đó. Mà nếu thầy ngồi hoài thầy nhìn không ra. Đấy. Hoặc là thầy soạn một bài nhạc cũng vậy.
[1:00:26]Như thầy viết một cái tứ nhạc, cái dòng nhạc đầu tiên nghe hay nhưng mà viết cái dòng thứ hai nó bế tắc liền. Từ cái nốt này nó qua cái dòng nữa để cho nó hay nữa không được. Cứ loay hoay ngồi lên cái đàn gõ tới gõ lui hoài nó vẫn không ra. Mà cứ ráng mà viết tiếp nó ra một bài nhạc dở. Một bài nhạc dở rất là tội nghiệp cho người nghe. Bắt người ta nghe một bài nhạc dở là sự tra tấn. Vì vậy thầy phải cố gắng viết bài nhạc thầy viết cho nó hay. Mà viết không được thì bỏ xuống, bỏ cây đàn đi chơi. Đến lúc nào đó quay trở lại cây đàn lên ngồi đánh nó phát hiện ra một cái dòng nhạc nối tiếp cái kia sẽ rất là hợp lý, rất là hay.
[1:01:06]Cứ mong rằng mọi người nghe được một khúc nhạc hay cho vui, đừng để bắt mọi người nghe một khúc nhạc dở tội nghiệp. Chỉ nghĩ vậy thôi, đơn giản chỉ vậy nên cứ cố gắng tìm tòi, tìm tòi chứ không bao giờ mà mãn nguyện với cái bài nhạc, cái dòng nhạc của mình là vậy. Rồi có nhiều bậc cha mẹ đến than phiền: "Thầy ơi cái thằng con con nó không tập trung được. Nó học không được vì nó không tập trung. Ví dụ cô giáo kêu nó viết, nó viết được mấy chữ nó buông viết ra nó nhảy đi chơi. Nó không thể nào tập trung mà viết được hết một cái câu đó." Thì như vậy nó lên lớp được không? Không, học học không được mà lấy gì. Còn cái đứa kia tại sao nó học được?
[1:01:45]Nó tập trung, nó ngồi nó viết hết cái câu viết hoặc nó làm hết cái bài toán mà cô giáo cho. Nó ngồi nó tập trung được. Còn cái đứa kia ngồi nghĩ mấy cái là bắt đầu trong đầu nghĩ game rồi nghĩ chuyện này chuyện kia xong rồi cái nó không tập trung để làm hết bài toán. Mà vì sao nó không tập trung? Bởi vì tâm nó loạn động.
[1:02:05]Rõ ràng như vậy người loạn động với người thanh tịnh, người nào khôn, người nào thông minh? Người thanh tịnh thông minh hơn. Rõ ràng là như vậy. Nên ta muốn con mình thông minh, học giỏi, hãy cho bé tập ngồi ngồi thiền. Đây là một bí quyết rất quan trọng. Ta nhớ một điều này, những cái người mà lãnh tụ lớn của thế giới,
[1:02:31]những người lãnh tụ lớn của thế giới, những thiên tài của thế giới, người nào cũng nhiếp được tâm cả. Nhớ như vậy. Thấy họ vậy á họ muốn nhiếp tâm là tâm họ thanh tịnh liền. Thầy tìm hiểu thầy mới thấy phát hiện ra điều này rất là lạ, mặc dù họ không ý thức rằng đó là con đường để tu hành giải thoát. Thầy nói lại vậy, những cái người mà lãnh tụ lớn, những vĩ nhân, ai cũng nhiếp được tâm. Thầy tìm hiểu ra thầy ngạc nhiên điều này. Ví dụ như nói vào cái Hy Lạp cổ đại, có một nhà triết gia nổi tiếng là ông Socrates á mà nói ảnh hưởng cái văn minh phương Tây cũng từ cái ông Socrates ra tới bây giờ.
[1:03:16]Ổng tạo ra cả một cái nền văn minh Tây phương tới bây giờ luôn nhờ triết gia Socrates. Mà ông là ai? Là một cái con người gì đó không biết. Mà có một lần ông đi trên phố, bỗng nhiên có một điều gì cái ông đứng yên lại. Người ta cứ nghĩ là ông đứng ông suy nghĩ nhưng mà sư phụ nghĩ không phải là ông suy nghĩ, hình như ông nhập định. Ổng đứng đúng một ngày một đêm không nhúc nhích. Qua đúng ngày hôm sau ổng mới nhúc nhích trở lại ổng đi về nhà. Như vậy là cái gì? Rõ ràng là nhập định. Mà trí tuệ cực kỳ và những cái triết học của ổng để lại để lại gây ảnh hưởng Platon, ảnh hưởng đến Aristote và dựng nên cả một cái nền văn minh Tây phương luôn. Khiếp như vậy.
[1:03:54]Hoặc Khổng Tử hoặc Lão Tử đều là những người mà nhiếp tâm rất là vững vàng. Sắp tới thầy sẽ giảng một bài về Khổng Tử ở trong cái chùa Phước Huệ ở Sài Gòn, sắp tới vậy. Những cái điều mà ông giảng rất nhiều điều phù hợp với Đạo Phật lắm, như vậy. Có những cái con người mà họ có khả năng nhiếp tâm rồi họ mới làm lãnh tụ, thiên tài được. Những vĩ nhân đều như vậy cả. Nên rõ ràng là mà Việt Nam mình cũng vậy, những người lãnh tụ giỏi đều là những người nhiếp được tâm. Sư phụ gặp nghiên cứu nhiều đều thấy như vậy. Cho nên giữa cái thanh tịnh và cái loạn động thì cái người tâm thanh tịnh thông minh hơn.
[1:04:36]Và thầy gặp cái nhiều người giỏi trên cuộc đời này, những người có học vị cao, những người tài giỏi, khi thầy tiếp xúc với họ, thầy nhìn vào đôi mắt họ, thầy đều phát hiện ra một điều, tâm họ rất thanh thản. Thầy tiếp xúc với nhiều người giỏi á, à học vị cao, họ thành công, thầy đều phát hiện một điều rất là lạ, nhìn vào đôi mắt họ rất thanh thản.
[1:05:02]Đó, hễ là dấu hiệu của sự thanh thản đều làm cho người ta thông minh lên cả. Còn nhìn cái người nào mà mắt chập chờn chập chờn, loạn động loạn động thì phải biết rằng người đó không thông minh. Mà cái dấu hiệu là thế này: con người tâm thanh tịnh họ cư xử đúng. Mà cái cư xử đúng của họ ta gọi họ là trí tuệ, nhớ như vậy. Cho nên khi ta chọn con đường tu tập thiền định cho tâm mình thanh tịnh thì như hồi nãy có ai nói đó thanh tịnh là trí tuệ đó. Đúng như vậy, ta đang đi trên con đường của trí tuệ. Bây giờ cái người thanh tịnh với cái người loạn động thì người nào là người thiện và người nào là người bất thiện? Rõ ràng phải không ạ?
[1:05:54]Người tâm thanh tịnh là người có đạo đức, còn người tâm loạn động cực kỳ khó đạo đức. Như hồi nãy chúng ta đã phân tích: cái tâm loạn động nó kích động cái sự nóng nảy, kích động ích kỷ và kích động sự dâm dục. Còn người tâm thanh tịnh thì những điều đó nó giảm dần, giảm dần. Nên rõ ràng cái người tâm thanh tịnh là người đạo đức hơn. Như hồi nãy ta nói vậy là
[1:06:21]sẽ có người tới dụ ta chọn cái con đường dễ mà tu, ha, nhưng vì máu ta là máu người Nghệ An, thích cái gì khó để mà đương đầu. Và ta chọn con đường khó vì con đường khó này mới là đúng với Chánh pháp của Phật. Cái con đường chiến đấu với chính mình mới là con đường khó khăn vất vả. Con đường nhiếp được tâm thanh tịnh mới là con đường khó khăn, vất vả. Nhưng nơi cái con đường khó khăn vất vả đó vô số điều cao đẹp hiện ra, nha, vô số điều hạnh phúc, trí tuệ, thiện lạc hiện ra. Và chúng ta đi con đường này, ta đi con đường này để ta xây dựng Phật giáo Việt Nam của ta, ta xây dựng Phật giáo Nghệ An của ta có chiều sâu tâm
[1:07:12]linh hơn, không phải là một Đạo Phật tầm thường, bình thường, ờ ừm dễ dàng, sơ sài mà làm cho người khác ta coi thường. Nhớ.
[1:07:27]Nhưng ta chọn con đường khó khăn, con đường thiền định là ta nâng cái giá trị của Đạo Phật ta lên một bước rất là cao. Nên hôm nay khi Phật giáo Nghệ An đang được phục hồi, phục hưng thì ngay từ buổi đầu ta đặt cái nền tảng cho Phật giáo Nghệ An ta luôn là con đường khó đi, con đường thiền định để làm cái mẫu mực cho cho cả nước mình, ha, đền ơn cái người mà từ Nghệ An ra đi phát động được cuộc chấn hưng Phật giáo cho cho cả nước mình từ ở những thế kỷ trước như vậy, ha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.