[0:15]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:34]Hôm nay chúng ta lại gặp nhau. Quý Phật tử ăn Tết vui không? Rồi có nhớ Tết làm cái gì không? Hôm trước mình học bài Lễ hội á, Tết là cái dịp để để thương yêu và bày tỏ cái cái cái cái thương yêu với người khác á. Hôm nay là Bát Quan Trai đầu năm, chúng ta cũng tiếp tục cái loạt bài Đạo Phật với xã hội vì những đề tài mà liên quan giữa Đạo Phật với xã hội nhiều lắm, nên chúng ta cứ từ từ, có duyên thì cứ triển khai. Thì hôm nay chúng ta nói cái bài là Vì lợi ích chung. Cái tên nghe xưa hơn trái đất rồi, Vì lợi ích chung. Nhưng mà chúng ta sẽ đặt lại vấn đề này một chút, thì sở dĩ mà chúng tôi đặt cái vấn đề này,
[1:27]vì sự thực như khi chúng ta sống thì chúng ta thường hay nghe nói là mình sống phải vì lợi ích của người khác, vì lợi ích của tất cả, vì lợi ích của cộng đồng, đừng có vì lợi ích của mình. Chúng ta luôn luôn nghe như vậy, nhưng mà sự thực là để chúng ta suy nghĩ về nó một cách sâu sắc và áp dụng được trong cuộc sống của mình thì nhiều khi còn cạn cợt lắm, cạn cợt, và cạn cợt nên nhiều khi chúng ta đã hớ hênh, chúng ta đã sai sót, làm nhiều chuyện bất lợi cho cái lợi ích chung, ví dụ như của Đạo Phật hay lợi ích chung của toàn xã hội, mà chỉ vì cái lợi ích riêng của cá nhân mình. Chúng ta đã bị như vậy nhiều lắm.
[2:12]Mà sở dĩ tôi nói như vậy vì tôi cũng quan sát nhiều, nhiều khi trong cuộc sống hay ở trong chùa, chúng tôi quan sát cái đời sống của Tăng Ni, đôi lúc tôi thấy người Tăng Ni này có những cái hành xử nào đó nó làm bất lợi cho cho Đạo Phật, hoặc là nhìn thấy người cư sĩ mình, là người đệ tử Phật mà sống trong xã hội, đôi khi đã có những hành động nó không có lợi ích cho lợi ích chung mà chỉ vì lợi ích cá nhân. Lợi ích cá nhân đó nhiều khi nó tổn hại cái lợi ích của cộng đồng. Nên nên cũng cái điều này cũng lâu, nhiều năm nhiều tháng là tôi cũng bức xúc á, cũng bức xúc. Là mình nghĩ là mình là người đệ tử Phật, mà mà mình biết Đạo Phật là một cái cái
[2:59]tôn giáo đầy đạo đức, cả thế giới ai cũng công nhận, ai cũng ca ngợi như vậy. Mà thế mà mình không có ứng dụng được giáo lý của Đạo Phật trong từng cuộc sống, trong từng giây phút của cuộc sống. Có những khi mình đã làm việc, đã ứng xử, đã nói năng mà chỉ nghĩ cho mình. Trong từng giờ phút như vậy, Đạo Phật nó không có thấm trong xương trong tủy của mình, nghĩa là dòng máu chảy trong tim mình, coi chừng coi chừng máu của ai chứ không phải máu của của Phật. Do đó, nhiều lúc mình đã quên, quên Đạo, mình đã ứng xử một cách cạn cợt, nông nổi và ích kỷ, làm tổn hại đến lợi ích của của cộng đồng. Chúng ta bị nhiều lắm, bị nhiều lắm.
[3:48]Chỉ ưm chỉ thỉnh thoảng mà tôi được gặp những vị đạo cao đức trọng, như những vị Thượng tọa, Đại đức, hoặc là những vị sư cô, Ni sư nào mà đặc biệt, tốt thì mới thấy rằng cái đời sống của vị đó là sống có tỉnh giác, có tư duy, làm việc gì cân nhắc đến lợi ích chung của Phật pháp, của cộng đồng thì tôi tôi mới thấy vui. Còn đa phần tôi hay bị một cái nỗi buồn như vậy, là thấy nhiều người tuy là đệ tử Phật, mà mà chưa có để ý điều đó, hễ làm cái gì cứ nghĩ làm cho mình, không nghĩ đến lợi ích chung. Nên hôm nay chúng ta bàn với nhau điều này để mong rằng từ ngày hôm nay chúng ta cẩn thận lại điều đó,
[4:30]là mỗi khi chúng ta làm điều gì, chúng ta không còn lấy cái mục tiêu là cái lợi ích của cá nhân mình nữa, mà phải nhìn rộng hơn chút xíu nữa. Bây giờ chúng ta bắt đầu vào.
[4:46]Thì trước hết thế này: nói tới cái chung và nói tới cái riêng là bởi vì chúng ta, con người chúng ta luôn luôn ở trong cái mối tương quan đa dạng. Không ai ở trên đời này sống một mình cô độc được. Chúng ta phải sống với ai đó. Chúng ta đã bắt đầu cuộc sống mình với cha với mẹ. Rồi trong cái môi trường đó, mình nói bình thường chứ mình không nói trường hợp cá biệt, thì chúng ta có một mái ấm gia đình để nương tựa, dìu dắt mình từ cái thuở ban sơ mới lọt lòng để lớn lên dần dần, thích ứng với cuộc sống xã hội bên ngoài. Nghĩa là từ cái môi trường gia đình ruột thịt mà chúng ta có thể nương tựa, thì để chúng ta chập chững bước
[5:28]ra cái môi trường bên ngoài xã hội của những người không phải ruột thịt. Thì giữa cái mà những người ruột thịt và không ruột thịt nó khác nhau ở điểm nào mà chúng ta phải đi từ cái môi trường ruột thịt để bước ra cái môi trường không ruột thịt? Nó khác nhau ở chỗ nào? Khác nhau ở cái chỗ là cái môi trường ruột thịt á, người ta gắn bó và có trách nhiệm bắt buộc với nhau trong đạo lý và trong luật pháp. Nghĩa là cha mẹ phải nuôi con cái, anh chị em phải tương trợ lẫn nhau. Nó là một đạo lý bắt buộc đối và là và với luật pháp nó cũng là sự tương quan bắt buộc. Nên có thể là người ngoài không cần phải nuôi chúng ta,
[6:10]không cần, chúng ta đói bụng họ muốn cho mình ăn hay không cho, không cần thiết. Nhưng mà gia đình phải cho mình ăn. Nghĩa là mình có những nỗi buồn mà có khi mình không chia sẻ được với đâu thì ở nơi gia đình là nơi mình trút hết mọi nỗi buồn xuống. Là ở bên ngoài có thể là người ta hắt hủi mình, nhưng mình có thể về tìm được cái chỗ an ủi nơi cái mái ấm gia đình của mình. Là ở đó có chỗ chở che vững chắc cho mình, là cái tổ ấm của mình. Đó là mình nói bình thường, dĩ nhiên cũng có một vài trường hợp có những gia đình bất hạnh, không hạnh phúc, không thương yêu, thì nó cũng có chứ không phải không.
[6:45]Nhưng mà trên căn bản là như vậy cái đã, vì ruột thịt mà người ta có thương yêu. Chứ còn nếu đi xa hơn trong đạo lý thì chỗ dựa vững chắc của con người là đạo đức chứ không phải ruột thịt. Nên nhớ đạo đức cao hơn cả máu mủ ruột thịt, chúng ta nhớ điều đó, đạo đức cao hơn. Tuy nhiên, chúng khi mà chúng ta chưa có đạt được cái trình độ đạo đức sâu thẳm để có thể vượt hơn ruột thịt thì tạm thời cái gia đình ruột thịt vẫn là cái chỗ chúng ta nương tựa. Rồi nơi cái nơi cái tổ ấm đó mà chúng ta sống được từ cái thuở bé, mình không thể tự lo cho mình, để lớn dần, lớn dần rồi bước ra ngoài xã hội có học đường, có thầy cô giáo, có bạn bè.
[7:30]Lớn lên đi làm thì có đồng nghiệp, rồi có đối thủ để cạnh tranh, rồi nhiều chuyện bên ngoài nữa, là những người mà bắt đầu chúng ta tập gắn bó với những người bên ngoài gia đình mình để tạo thành một sự phức tạp của xã hội. Là không phải chúng ta chỉ tương quan trong gia đình, mà còn tương quan ra bên ngoài xã hội. Thì như vậy, dù một khi chúng ta còn ở trong nhà gia đình hay bước ra ngoài gia đình thì chúng ta không bao giờ cô độc. Chúng ta vẫn phải sống, vẫn phải đối diện, vẫn phải giao tiếp với con người. Và trong cái cái cái mà đối diện, cái giao tiếp, cái tương quan với con người đó, nó xuất hiện cái lợi ích là cái đi tìm quyền lợi.
[8:14]Thật ra đó, nói chữ quyền lợi là khi mình đã nói đến cái cái cụ thể rồi, chứ nói đến trừu tượng là chúng ta sống, chúng ta đi tìm hạnh phúc. Ai cũng vậy, chúng ta sống là đi tìm hạnh phúc, mà thường là chúng ta đi tìm hạnh phúc cho bản thân mình. Chỉ những người nào mà có lý tưởng, có suy nghĩ thì mới biết nguyện đem cuộc đời mình để đi tìm hạnh phúc cho tất cả mọi người, chứ còn đa phần chúng ta tự trong bản năng, trong cái khuynh hướng ích kỷ tự nhiên của con người là chúng ta chỉ đi tìm hạnh phúc cho chính mình. Trên con đường đi tìm hạnh phúc cho chính mình đó, chúng ta gặp những người mà chúng ta thương yêu,
[8:54]đồng quan điểm, đem lại lợi ích cho mình thì mình có thương yêu thêm, có chia sẻ bớt cái hạnh phúc, cái quyền lợi đó. Còn đa phần mình cứ giành giật cái quyền lợi, cái hạnh phúc về cho chính mình mà thôi. Đó là cái khuynh hướng chung vậy. Dĩ nhiên đã có lần nào đó chúng ta cũng nói chuyện với nhau rằng, có lần chúng ta cũng đã nói với nhau rằng là Là người đệ tử Phật, chúng ta nguyện đem cuộc đời của mình để đi tìm hạnh phúc cho mọi người. Chúng ta đã nói với nhau như vậy. Bây giờ điều đó chúng ta không xoáy mạnh, bây giờ chúng ta nói trên cái ý nghĩa nhỏ hơn là trong cái cái quyền lợi chung đụng giữa cái cuộc sống phức
[9:36]tạp này thì có quyền lợi của mình đụng với quyền lợi của người khác. Ví dụ như nói cái nhỏ trong gia đình thôi, trong một mâm cơm ngồi ăn chung với nhau thì cái bữa ăn đó là quyền lợi của tất cả mọi người trong gia đình. Mà nếu mình hơi tham ăn, mình gắp hơi nhiều chút thì đúng là gia đình mình bị ăn bớt đi phải không? Đó là một cái nhỏ, đó là rõ ràng đó, vì ăn chung mâm mà. Ví dụ như mình nói còn ăn mặn đi, mình có một con cá mà mình gắp quá nhiệt tình thì rõ ràng là ba mẹ mình và các anh chị em mình cũng phải ăn bớt đi một chút, bớt đi một chút xíu. Ừ tôi thấy có những cái gia đình vậy, nhiều khi người cha người mẹ hy sinh cho con,
[10:17]những gia đình nghèo lâu lâu cái mua được một cái miếng thịt gì đó về nấu cho con cái ăn. Cha mẹ cứ giả vờ cứ ăn tầm bậy tầm bạ vậy đó, chờ cho con mình ăn cho thỏa thê rồi phần còn lại mình mới ăn. Có những bậc cha mẹ như vậy. Vì trong đó một cái món ăn chung đó là quyền lợi chung của mọi người, mà ai mà giành nhiều thì tổn người khác, mà nếu mình nhường nhịn tức là dành cho người khác. Đó là những bài học đầu tiên trong gia đình. Nhưng mà ít có người con nào nhìn ra được bài học đó của cha mẹ. Hầu hết cha mẹ trong khi ăn uống đều giống nhau như vậy. Quý Phật tử có đồng ý không? Có không? Ở đây ai cũng làm cha làm mẹ hết, chắc có lẽ là đã từng đã
[10:57]từng làm điều đó hết đối với con cái mình phải không? Trong một mâm cơm vậy. Còn những gia đình giàu thì không nói, thức ăn dư dả thì không nói, ai cũng có quyền ăn no đủ. Còn những gia đình nghèo thì như vậy. Như bản thân tôi vậy, sống từ lớn lên từ một gia đình nghèo nên tôi hiểu được điều đó rõ và tôi nhanh chóng học được bài học của ba mẹ mình liền từ thuở còn nhỏ là biết cái hy sinh của cha mẹ mình và tôi học được vậy. Khi một quyền lợi chung gắn bó thì mình biết phải biết nhường nhịn cho những người chung quanh của mình. Mà nhất là gần gũi trong gia đình vậy. Hồi nhỏ cũng có khi tôi cũng tập như vậy,
[11:33]có khi có một món ăn ngon cả buổi tôi không đụng đũa tới vì nghĩ điều đó nhường lại cho gia đình mình ăn, giả vờ ăn món khác, thí dụ vậy. Chứ tôi tuổi con heo nhiều khi cũng ham ăn lắm nhưng đôi khi cũng tập như vậy thử một chút. Rồi lớn lên trong cuộc sống thì chúng ta sẽ thấy nó có những cái quyền lợi mà mọi người gắn nhau giống như vậy nữa. Ví dụ bây giờ trong một cái công ty đi thì cái phần lãi khi mà làm ăn có lãi thì cái người chủ là người quyết định chia lãi như thế nào. Nhưng mà thật mà đa phần đây là cái đau lòng của con người là cái người chủ nhân hiếm có người nào mà mà biết hy sinh để cho cái quyền lợi được chia đều, đa phần là bóc lột.
[12:17]Cái người chủ, người mà quyết định chia lãi là đa phần là người bóc lột nên là họ sẽ quyết định cái lương của người công nhân thật thấp để họ thu được cái lãi lớn. Thì đó là giành cái lợi về mình mà không nghĩ đến lợi ích chung. Tôi vẫn nghe nhiều chuyện mới đây vậy, nghe kể một cái gia đình đó người chồng bị tàn tật, bị tàn tật không thể đi làm được, thì chỉ còn người vợ đi làm tới khuya một hai giờ mới về, vất vả mà lương tháng chỉ có ba bốn trăm ngàn. Tôi nói: "Ủa, cái ngành gì mà lương quá thấp mà quá cực như vậy?", nói: "Ngành may". Tôi nói: "Ông chủ là ai mà bóc lột quá vậy?", nói: "Cái đó là tình trạng chung rồi không nói được.
[12:58]Nói đấu tranh thì họ cho nghỉ liền, thất nghiệp liền". Nên tôi nói đây là cái điều đau lòng, mà sở dĩ chủ nghĩa Mác xuất hiện là vì thế kỷ thứ 18, 19 cũng vậy, là có những người chủ đã trả lương công nhân thật thấp để mình thu được cái lãi thật lớn, vơ vét. Nên còn có một số ít, cũng có một vài công ty mà tôi nghe được thì những người chủ họ khi mà đánh giá trên cái mức lãi, họ đã quyết định thưởng thêm công nhân. Mặc dầu khi mà nhận vào làm, họ cho cái lương vừa vừa thôi, tại vừa vừa không biết công ty làm ăn lãi hay lỗ, nhưng hễ lãi cái họ chia ra họ trả lương công nhân thêm, tăng thêm tiền thưởng liền lập tức liền.
[13:37]Thì đó là những người có đạo đức, họ không giành cái lợi ích về mình mà đã san sẻ cái lợi ích cho những người trong cộng đồng của mình như vậy. Đó là cái đạo đức. Nên ở đây cái mà quy định về cái chia nhau cái quyền lợi trong xã hội thì không có luật pháp nào làm tốt hết, không có cái không có một cái cơ cấu chính trị nào thật sự có thể làm tốt điều này hết mà nó lệ thuộc vào cái đạo đức cá nhân, lệ thuộc vào đạo đức cá nhân. Nên như chúng ta trong cái loạt bài này thì chúng ta chưa có nói kỹ nhưng chúng ta cũng nói hơi hơi trong cái bài giáo dục. Xã hội để giữ con người cho tốt thì có hai yếu tố:
[14:15]một là giáo dục và hai là luật pháp. Thì giáo dục dạy người ta đừng làm điều xấu, còn luật pháp trừng phạt người ta khi người ta đã làm điều xấu. Thì trong hai cái điều đó, nếu mà cái phần giáo dục có hiệu quả thì bên phần luật pháp, nghĩa là những nhân viên tư pháp đỡ phải vất vả, phải không? Tức là người ta tốt hết rồi thì công an có thể nghỉ khỏe được. Nhưng mà nếu phần giáo dục không hiệu quả, con người xấu thì luật pháp phải làm việc vất vả. Mà luật pháp là sự cưỡng bách, sự bắt buộc, còn cái giáo dục là làm cho người ta được cái sự tự giác, tự mình làm điều tốt, tự mình tránh điều xấu. Đây là cái lý tưởng nên cái vai trò của việc giáo dục đạo đức cực kỳ quan trọng.
[15:01]Còn cái cơ chế coi vậy chứ đóng vai trò phụ, đóng vai trò phụ và làm người ta khó chịu là phải bắt buộc phải như thế này, bắt buộc phải như thế kia, coi vậy chứ nó không hiệu quả lắm. Mà nếu mình dạy người ta được để người ta tự làm tốt được thì vẫn là hay hơn. Thì trong cái cộng đồng cái mối tương quan giữa con người phức tạp như vậy thì trong cái tương quan giữa ta và mọi người như vậy thì rõ ràng trong cái quyền lợi chung đó nó có hai xuất hiện hai cái khuynh hướng, hai cái quan điểm. Một là trong cái đấu tranh sinh tồn khốc liệt giữa cái cuộc sống này, giữa cái môi trường kinh tế này, cạnh tranh nhau từng giờ từng phút
[15:39]thì xuất hiện cái quan niệm là mình cố gắng chiếm lợi về mình càng nhiều càng tốt. Mà đa số bây giờ là bị như vậy, nhiều cái lớp trẻ khi bắt đầu rời khỏi cái môi trường đại học để bước vào cuộc sống mà làm ăn thì cũng đều mang cái quyết tâm cao độ là làm sao làm ăn thật giỏi, cạnh tranh thật quyết liệt để giành lại giành được về mình cái phần lợi tối đa. Đa phần bị như vậy. Có đúng không? Nói có đúng tim đen ai không? Hả? Còn cái quan điểm thứ hai thì ngược lại là trong cái tương quan đó, trong cái tương quan, trong cái quyền lợi chung của mọi người đó thì mình nghĩ nhiều đến cái lợi ích chung của mọi người, của xã hội, của cộng đồng.
[16:23]Dĩ nhiên mình cũng phải có lợi để mình sống cho bản thân, để nuôi nấng gia đình, mình cũng phải được cái phần lợi chứ không phải là mình hoàn toàn khước từ. Tuy nhiên mình vẫn có trách nhiệm, vẫn nghĩ đến cái lợi ích chung của cộng đồng nhiều hơn. Cái lợi ích chung của cộng đồng đó hoặc là một cái tổ hợp sản xuất chung với mình, hoặc là cái gia đình mình, hoặc cái công ty của mình, hoặc nghĩ lớn hơn là toàn cả xã hội như vậy. Đó, đây là cái khuynh hướng thứ hai. Thì giữa hai khuynh hướng đó, một là đấu tranh quyết liệt để vơ vét cái lợi về mình tối đa, hai là cố gắng là đóng góp để sinh sống, vừa là sinh sống vừa đóng góp xã hội mà trong đó mình
[17:06]nhường cái quyền lợi, tạo thành cái quyền lợi cho nhiều người khác hơn. Thì đây là hai khuynh hướng. Thì như vậy chúng ta là đệ tử Phật, mình chọn khuynh hướng nào? Chọn khuynh hướng nào?
[17:26]Mình chọn khuynh hướng nào? Vơ vét lợi về mình cho nhiều để lấy tiền đi cúng chùa, có không? Nhiều người hay nói vậy lắm: "Thầy, con ráng làm ăn lời để mà đi cúng chùa" hay là nói: "Con mua vé số để mà trúng số rồi đi cúng chùa". Tội nghiệp, không bao giờ trúng hết trơn. Ở đây thật ra cái việc mà cúng dường từ cái mồ hôi nước mắt nó có giá trị hơn. Thì cũng vậy, thì nhiều khi chưa cần cúng chùa để có phước đâu, mà chính trong từng cái việc làm của mình khi mình đi làm cái ngành nghề, hoặc mình làm nghề luật sư, hoặc làm nghề bác sĩ, hoặc mình làm công nhân, hoặc là nhân viên kế toán ở trong một cái công sở,
[18:09]hoặc làm người gác dan, bất cứ ngành nghề nào cũng vậy mà nếu mình làm trọn vẹn bổn phận, tận tụy vượt hơn cái bổn phận được giao để làm có lợi cho cái cái cộng đồng của mình, cho cơ quan, cho công ty của mình thì đó tức là cúng dường chùa, tức là cúng dường chùa. Chứ đừng có nghĩ là là là là là đi một vòng dưới đất rồi may người ta rớt xuống tiền lượm đem vô lật đật đem vô cúng chùa có phước, không phải. Chính cái mà chúng ta làm tận tụy cái bổn phận của mình đó là cúng chùa. Nên ở đây chúng ta đã là người đệ tử Phật thì chúng ta đành phải chọn cái quan điểm thứ hai là bất cứ mình sống như thế nào, làm công việc gì,
[18:53]trong mỗi lời nói của mình, trong mỗi hành động của mình đều là vì lợi ích chung hết. Đây là cái điểm mà chúng ta phải cân nhắc, khó lắm, không phải dễ đâu. Nói thì nghe dễ, có mấy chữ à: "vì lợi ích chung", câu đó nghe có mấy chữ nhưng mà làm sao chúng ta nhớ được cái cái điều này trong từng giờ phút của cuộc sống rất khó. Mỗi khi mở miệng nói một điều coi chừng đã tổn hại đến lợi ích chung. Tôi nói ví dụ thế này. Có một lần có một người Phật tử khi phát hiện ra được một ông thầy đó ổng làm điều gì sai, cái đem đi kể tùm lum. Nói: "Bữa tôi vô chùa thấy ông thầy ổng đánh bài", đem đi kể tùm lum.
[19:37]Thì cái điều này nói cho đã miệng nhưng mà có lợi gì cho đạo không? Không lợi gì hết. Mà ông thầy đó ổng có bỏ không? Ổng cũng chẳng thèm bỏ luôn. Mà làm mất uy tín của đạo mà ông thầy đó cũng chẳng thèm sửa. Như vậy cái gì mới là hay nhất? Điều này rất tế nhị. Chứ ví dụ như bản thân tôi cũng vậy, tôi nghe chuyện xấu của người này người kia nghe đầy tai. Nhưng mà bây giờ tôi chỉ đặt vấn đề là với người đó xấu như vậy, mình sửa được chỗ nào, mình có duyên để nói chuyện cho người ta sửa được hay không? Nếu được thì góp ý sửa, còn không không nói ra tầm bậy tầm bạ, nói người khác họ mất tín tâm với Đạo Phật.
[20:14]Mà người ngoài nghe chỉ làm mất danh dự của đạo mình, chẳng hay ho gì. Cho nên nghe tôi rất bình thản, bình tĩnh và giữ luôn trong lòng mình không thèm nói ra ngoài. Mà chỉ nói với cái người nào trực tiếp có duyên, mình khuyên họ, họ từ bỏ điều xấu rồi, còn không không bao giờ nói. Nhưng mà nhiều người lại mở miệng nói đại, nói đại nó không suy nghĩ, không ngờ cái đó là tổn hại lợi ích chung mà không biết. Nên đây là cái điều mà phải cẩn thận. Như có một lần vậy, có một lần tôi đến thăm cái chùa đó, cái ông thầy đó ổng đưa cho tôi xem một cái tờ giấy đánh máy rồi photo ra rải tùm lum chùa này qua chùa kia.
[20:49]Thì nội dung trong cái cái tờ lá bướm đó là... là nói xấu mấy ông thầy, mấy vị thầy nào đó, nói xấu nói xấu cực độ lắm. Thì tôi thấy đúng là... này không biết là ai, mà nếu nói làm những cái tờ này mà làm là người Phật tử mình thì đúng là người Phật tử này quá... quá... Giờ không lẽ tôi mắng là ngu, chứ thiệt cũng là ngu đó. Làm vậy là ngu.
[21:15]Có sửa được cái sai của ông thầy đó không? Mà chỉ làm xấu thêm đạo. Cho nên đó nó có nhiều việc mà chúng ta làm mà mình không cân nhắc, không có vì cái lợi ích chung mà làm không tới đâu, nó nhiều chuyện lắm. Do đó, hôm nay chúng ta nói với nhau bài "Lợi ích chung", coi vậy chứ khó làm. Trong một lúc nông nổi, một lúc giận hờn, lúc ích kỷ, chúng ta đã nói một điều gì đó hay làm một điều gì đó tổn hại lợi ích chung nữa. Hoặc là ví dụ mình đi trên xe, ăn xong mình quăng cái rác ra ngoài xe rớt xuống đường, làm điều đơn giản quá ha? Chỉ một miếng rác rớt xuống đường, nhỏ chuyện nhỏ, nhưng mà nó lớn lắm.
[21:55]Nó lớn là lúc đó lúc này thì người nước ngoài họ họ họ đến thăm đất nước mình nhiều lắm. Họ nhìn thấy một người Việt Nam mặc đồ cũng không có xấu lắm, ừ, mà gương mặt đẹp thì đẹp cũng không thua gì quý Phật tử đi chùa Từ Tân, mà đang đi trên xe ngồi ăn cây kem rồi quăng rác xuống dưới đường luôn, họ nghĩ rằng sao? Một cái dân tộc này như thế nào, trình độ tri thức văn hóa? Nên một việc làm đơn giản thôi mà ảnh hưởng đến danh dự của cả một dân tộc đó. Mà tôi đau lòng, cứ tôi cứ... lúc này có những lúc mà đi về thành phố đi giảng, thì có những khi tôi không có đi xe mà nhiều khi tôi hay đi bộ trên hè
[22:32]phố, ví dụ đến cái quán cơm chay để ăn rồi đi bộ về cái chỗ mình ở, cũng thấy thú vị. Nhưng mà đi mà buồn lắm, vì đi tới đâu là cứ đi gặp rác ở trên đường tới đó, đi gặp rác rất là nhiều. Người ta cứ quăng rác và chờ cái người phu quét đường ban đêm sẽ dọn đi. Cứ nghĩ đơn giản như vậy, đâu có biết rằng từ cái giờ mình quăng rác cho đến cái giờ mà người phu quét đường phải dọn đi, thành phố bị xấu đi, đất nước mình bị bị bị nhục nhã đi, mà không biết, không biết. Nên có những khi như vậy, chúng ta làm một việc mà không suy nghĩ, mình tổn hại lợi ích chung. Cái lợi ích đó có khi là một lợi ích vật chất, có khi là một lợi ích tinh thần.
[23:10]Nên nói tới lợi ích chung này, cái chữ vậy nó có bốn chữ à, vì lợi ích chung, nhưng mà để cân nhắc trong từng giờ phút của cuộc sống mình thực hiện cho được là khó ghê lắm, khó chứ không phải dễ.
[23:26]Bây giờ chúng ta đi vào một chút xíu. Chúng ta thấy thế này: là ừm trong cái việc mà giữ gìn cái lợi ích chung á, chúng ta để tránh cái tổn hại lợi ích chung á là có khi mình phải chấp nhận sự thiệt thòi, chấp nhận sự thiệt thòi. Hồi khoảng hơn 10 năm trước, tôi có nghe câu chuyện, nghe thì nghe buồn cười nhưng mà cảm động lắm mà tôi nhớ hoài. Thì có cái anh này ảnh ngày xưa ảnh là là là bộ đội chiến đấu trong rừng á, du kích trong rừng, ảnh cũng là đảng viên. Sau này thì ảnh bị thương binh ảnh về rồi chợt ảnh phát tâm theo Đạo Phật ảnh tu, ăn chay trường, ảnh tu thì tu cũng tốt. Anh a ảnh tên là Mậu.
[24:11]Ảnh ở trong rừng thì lúc còn ở trong rừng thì ảnh là đảng viên, thì ảnh trên đường mà đi chiến đấu ở làng này làng nọ, ảnh phải lòng một cô gái. Và ảnh giáo dục làm sao biết cái cô kia cũng xin cha mẹ bỏ nhà vô rừng ở mà theo ảnh làm vợ luôn. Nên ảnh đứng ra ảnh xin tổ chức trong rừng để mà cưới cô đó. Thì hai vợ chồng sống nhau trong rừng cũng vừa chiến đấu vừa sống. Thì không biết sao cái người những người đồng chí của ảnh có một anh đồng chí bạn của ảnh lại phải lòng với cô bạn của ảnh, rồi hai người họ họ ngả lòng với nhau, ảnh bắt gặp. Ảnh bắt gặp mà ảnh suy nghĩ thế này: bây giờ mà ảnh ảnh ảnh ảnh tố lên cấp trên
[24:49]thì cái người bạn của ảnh có thể bị kỷ luật, bị khai trừ ra khỏi Đảng, rồi có thể là bị cái gì đó không chiến đấu được nữa. Cho nên ảnh ngồi suy nghĩ điều đó cái ảnh mới báo cáo lên cấp trên, ảnh nói rằng: "Anh thật ra anh đi lấy vợ là không phải lấy cho anh mà lấy giùm cái người bạn đó". Tại chuyện đó người ta ngạc nhiên người ta hỏi: "Ủa, sao mày lấy vợ mà sao tao thấy vợ mày với thằng đó cứ gì với nhau không vậy?". Cái nói: "Dạ không". Nói: "Dạ em giả bộ đi lấy vợ chứ lấy giùm ông này, tại ông này ổng không có khó điều kiện nói". Thôi cái chuyện nó êm xuôi qua luôn, và thế là ngon lành êm dịu ảnh trao người
[25:23]vợ cho người bạn mình luôn, rồi ảnh xin qua đơn vị khác ảnh chiến đấu. Thì sau này hòa bình giải phóng hòa bình rồi thì anh anh về ảnh xin nghỉ hưu rồi ảnh đi tu luôn, ảnh theo Đạo Phật ảnh tu. Rồi ảnh cũng mất sớm rồi, nhưng mà câu chuyện đó làm cho tôi cứ suy nghĩ hoài. Tôi nghĩ trong lúc đó ảnh chưa biết Đạo Phật mà không biết sao ảnh biết vì lợi ích chung á, ảnh chấp nhận thiệt thòi về phần mình để giữ êm xuôi cho tình đồng đội luôn rồi không mất gì hết, đâu êm xuôi luôn. Cái đó cũng hơi khó làm ha, hơi khó làm. Gặp quý Phật tử trường hợp đó rồi mình làm sao? Mình làm giặc. Cũng khó lắm. Hoặc là trong lịch sử, chúng ta cũng nhớ chuyện
[26:08]chúng ta cũng nhớ chuyện trong lịch sử mình cũng đau lòng. Thì lúc đó đó, ông Trần Thủ Độ ổng mới làm lớn trong triều đình nhà Lý và ổng sắp xếp một cuộc chuyển vương quyền từ nhà Lý qua nhà Trần. Thì vợ của... thì tôi không nhớ lắm, thì lúc đó Lý Chiêu Hoàng á lên ngôi vua rồi phải lấy chồng là là Trần Cảnh. Thì ổng chuyển để rồi giao lại cái cái ngôi vua cho Trần Cảnh, mà mà lấy nhau không có con. Thì ông Trần Thủ Độ ổng buộc cái người chị của của của của Chiêu Hoàng là Lý Chiêu Thánh, Chiêu Thánh công chúa đó, là đang lấy anh của Trần Cảnh là Trần Liễu mà đang có bầu, buộc phải lấy người em trai của mình để mà đẻ đứa con không cần biết
[26:50]con ai, miễn coi như nó là con của Trần Cảnh thì nhà Trần mới có người nối ngôi. Thì là ông Trần Thủ Độ này ổng không có từ thủ đoạn nào hết, cỡ nào ổng cũng làm để mà mà bảo vệ cái vương quyền cho nhà Trần. Thì điều ổng làm mình thấy như ác, nhưng mà lại có cái lợi cho đất nước là tạo thành một nhà Trần mạnh để mà đủ sức chống quân Nguyên. Nhưng mà nó tạo thành cái mối thù giữa anh em, giữa Trần Liễu và Trần Cảnh. Sau này Trần Cảnh ổng lên làm vua là Trần Thái Tông á. Nhưng mà người anh của mình là Trần Liễu thì ổng thù đến trong xương trong tủy vì nghĩ rằng cái thằng em của mình lấy vợ của mình.
[27:24]Và ổng thương yêu vợ ổng, ổng mới ghen ổng mới căm thù. Nên ổng thù thù suốt đời. Trước khi ổng chết, ổng mới gửi gắm mối thù đó lại cho con mình là Trần Quốc Tuấn, tức là Hưng Đạo Đại vương á. Ổng mới dặn dò nắm tay dặn: "Con phải rửa mối thù này cho cha", rồi ổng mới chết. Mà Trần Quốc Tuấn là một người có hiếu, thương cha mình, thì cũng để đó nghe lời cha mình. Sau này ổng ổng ổng lớn lên thì có vợ có con. Mà gia đình dòng họ nhà Trần cũng lạ, lấy nhau trong hoàng trong dòng họ mà không lấy cho lấy người ngoài, vì sợ người ngoài vô vô đoạt cái quyền đi. Nên Trần Quốc Tuấn thì ổng lại lấy người cô ruột của mình,
[28:05]nói là người cô ruột chứ cũng còn trẻ còn nhỏ lắm, mà lúc đó thời đó thì coi vậy là đúng với đạo lý. Nên rồi ổng cũng có sinh con đẻ cái rồi, thì trong đó có người con là Trần Trần Quốc Tảng, người con mà người con này thì nhớ đến cái mối thù mà ông nội gửi gắm lại. Cho đến khi quân Nguyên sang, quân Nguyên sang lần thứ hai đó, thì lúc đó cách chừng mấy chục năm sau. Thì trước cái vận mạng mệnh đất nước thì như là mành mà treo chuông, tại vì thế lực của quân Nguyên hùng hổ lắm, là cưỡi ngựa đi bách chiến bách thắng, đánh tàn sát, sức khỏe kinh người. Người Việt Nam mình thì nhỏ thó, nên cầm thấy giống như là cầm chắc cái thua trong tay.
[28:45]Đất nước Trung Hoa lớn như vậy, người Trung Hoa giỏi như vậy, tức là cái cái võ thuật võ công của người Trung Hoa giỏi như vậy mà chịu không nổi, quân Nguyên tới chiếm hết đất nước luôn. Còn những cái quốc gia khác ở miền bắc như là Nga đánh tràn qua tới tới Trung Trung Âu, miền Trung Á, Trung Âu là quân Mông Cổ chiếm hết. Đất Việt Nam mình lúc đó có chút xíu, người Việt Nam mình đâu có lớn con bằng người Mông Cổ, nên thấy cầm chắc cái thua. Thì thì điều đó thì vua thì vua nhà Trần là vua Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông lại tin giao cho ông Trần Quốc Tuấn là chỉ huy quân đội để chiến đấu. Thì lúc nắm quyền trong tay, nắm quân đội trong tay rồi muốn trả thù rất là dễ.
[29:27]Muốn trả thù cho cha mình cứ cầm quân mà vô hoàng cung là tiêu diệt mấy ông vua là lên ngôi vua thôi, không có gì khó khăn. Nhưng chỗ này chúng ta mới thấy cái vĩ đại của Đức Trần Hưng Đạo. Thì ổng ổng mới sợ rằng những người con của ổng còn nhớ tới lời dặn của ông nội, mà trong khi chiến đấu sẽ bị phân tâm, nên ổng kêu các con ra ổng hỏi hết. Hỏi: "Ngày xưa ông nội đã dặn báo thù, bây giờ là lúc có cơ hội, các con nghĩ sao?". Thì những người con kia á thì cũng có lẽ được giáo dục đạo đức sao đó, nên không đồng không màng lòng, nói là nên bỏ mối thù đó. Chỉ có người con út là Trần Quốc Tảng mới nói là:
[30:04]"Đây là cơ hội để trả thù cho ông nội, nên đánh chiếm ngôi vua". Khi mà người con vừa nói xong, ông ra lệnh gia nhân bắt trói người con đem chém. Nghĩa là không đồng quan điểm với ông. Tức là không biết vì lợi ích chung của đất nước mà chỉ nghĩ mối thù riêng. Nhưng mà sau nhờ dòng họ lạy lục can quá ông mới tha tội chết cho. Đó là cái cái cương quyết dứt khoát của ông. Mà nghĩa là vì nợ nước quên thù nhà, đến bây giờ chúng ta vẫn ca ngợi Đức Trần Hưng Đạo là chỗ câu đó, vì nợ nước quên thù nhà. Cái lẫm liệt, cái khí tiết của ông mà chính cái tâm hồn độ lượng bao dung lớn lao đó nên ông đã làm nên được những chiến công oai hùng cho đất nước
[30:44]cho đến ngày hôm nay mà thế giới nhắc lại cái cuộc chiến tranh tàn khốc của quân Mông Cổ vẫn ca ngợi Việt Nam mà ca ngợi Trần Hưng Đạo là bởi tâm hồn của con người đó, con người vĩ đại như vậy. Cho nên chúng ta thấy trong cuộc sống cũng không thiếu những tấm gương hay như vậy là chấp nhận cái thiệt thòi của mình để mà giữ được cái lợi ích chung hoặc là trong chùa cũng vậy. Trong chùa thì có nhiều khi đâu phải là ai cũng là thánh, quý thầy quý cô vậy đâu phải ai cũng thánh, cũng là người muốn thành Phật, muốn được giải thoát, muốn thôi chứ chưa thành và xuất gia, vào chùa xuất gia, cạo tóc xuất gia.
[31:19]Cho nên tuy tóc cạo nhưng tâm thì chưa cạo xong nên vẫn còn nhiều phiền não, vẫn còn nhiều tính xấu, đó là chuyện thực tế thôi phải không? Đó là chuyện không thể tránh khỏi. Nên quý phật tử nhiều khi vào chùa nhiều khi thấy quý thầy nhiều khi nói một câu nghe không giống ai, nghe nhiều khi cũng hơi giống mấy cái ông ngoài đường xin thông cảm là mấy thầy cũng mới ngoài đường đi vô, ờ tu mới một hai năm à, chưa phải 10 năm 20 năm thì thông cảm thôi vì cái tập khí còn, cái phiền não còn vì mấy thầy đang tu mà ờ chưa thành thánh và trong chùa khi quý thầy quý cô sống với nhau vậy quý thầy cô sống với nhau là không phải quý thầy cô sống
[31:55]với nhau mà quý thầy sống với thầy, quý cô sống với cô nghe không, nói cho rõ ràng kẻo hiểu lầm ờ mang tiếng nữa. Nghĩa là khi quý thầy sống với quý thầy, quý cô sống với cô nó cũng có những cái đụng chạm, ừm nó cũng có những cái đụng chạm ở trong đó thì ở đây nè người thầy nào, cô nào đó mà nghĩ đến cái lợi ích chung của Phật pháp, của cái chùa đó thì thường hay nhường nhịn, ít có cãi cọ. Vì một huynh đệ mắng mỏ mình một câu mà nói mới nghĩ trong bụng nếu mình mắng lại thì cái chùa cứ xung đột chia rẽ hoài, thôi chi bằng mình nhường nhịn hòa vui để giữ hòa khí cho chùa. Cho nên nhịn nhường nhịn mà sự thật là không phải vì mình mà vì
[32:31]lợi ích chung thì cái người này được công đức rất là lớn. Vì cái người mà nhẫn nhục á mà nhẫn nhục vì sự tu hạnh của mình coi vậy chứ công đức còn nhỏ, là chỉ vì bản thân mình thôi vì cái đạo hạnh của riêng mình mà nhẫn nhục cái phước nhỏ. Ví dụ thế này mà cái này là tôi hay bị hoài à vì khi mà tôi tôi vào tôi tu thì tôi cũng từ bỏ những cái tự ái, buồn lắm ai nói này nói kia sẽ không tự ái, cũng cũng cũng hiền nhưng mà chỉ nghĩ đó là vì cái đạo hạnh của mình phải tu vậy thôi. Nghĩa là mình đi tu mà không lẽ ai mắng một câu cái giận thì nó sai nên ráng giữ tâm bình thản. Nhưng mà như vậy không có phước nhiều, cho nên đây là điều mà tôi nói
[33:12]cái lỗi tôi ra là là cái kinh nghiệm là tôi cố giữ sự nhường nhịn, sự nhẫn nhục trong đời sống với huynh đệ mà không phải là vì cái toàn cái chùa mà lúc đó tôi cũng hẵng còn nghĩ rằng vì đạo hạnh của mình cho nên mình nhường nhịn nhẫn nhục, nên đó là cái dở. Nhưng ngày hôm nay thì tôi thấy rằng cái tâm như vậy chưa có tốt mà cái người ví dụ như nhường nhịn, cái huynh đệ mắng mình mà mình nhường nhịn mà nghĩ rằng vì lợi ích của chùa, vì hòa khí của chùa hoặc là vì danh dự của chùa để người ngoài họ đi qua lại họ không nghe cái tiếng cãi vã trong chùa, người nghĩ như vậy công đức lớn hơn nhiều, lớn hơn nhiều.
[33:52]Hoặc là bây giờ quý phật tử đi, mình vào chùa mình tu tập, mình tụng kinh, mình thọ Bát Quan Trai rồi trong khi mình xuống bếp đi lên gì đó có cái xích mích, có cái bất đồng rồi chợt có người huynh đệ nào gắt, nạt mình một câu mà lúc đó mình nhịn, mình nhịn chỉ vì mình biết tu thì coi phước chưa lớn. Mình nhịn mà trong đầu mình nghĩ, mình nhịn để cho đừng có tiếng cãi vã, để cho cái buổi tu Bát Quan Trai này được nghiêm trang thanh tịnh, để cho mấy cái hàng xóm chung quanh họ không nghe trong chùa có tiếng cãi vã, nghĩ như vậy công đức vô lượng. Vì không phải ích kỷ, cũng nhẫn nhục mà cái thì nhẫn nhục ích kỷ như
[34:27]thôi bị, còn cái thì nhẫn nhục mà vị tha phước khác nhau liền. Mặc dù nhẫn nhục là đã tốt rồi đó mà trong đó còn có cái nhẫn nhục của ích kỷ và cái của nhẫn nhục của vị tha. Cho nên ở đây từ đây về sau chúng ta hiểu điều này vậy, quý phật tử nhớ mình nhẫn nhục là vị tha mà nhẫn nhục, đừng có vị kỷ nhẫn nhục như tôi. Cố gắng làm được không? Được, khi mình nghĩ đến lợi ích chung tự nhiên cũng tăng thêm cái sức mạnh trong lòng mình để mình có thể được cái sự nhẫn nhục như thế. Ừ. Rồi một điều nữa chúng ta nói ví dụ khi mình phải làm một điều gì đó thì mình nên nghĩ đến cái cái cộng đồng lớn hơn. Ừ để mình quyết định chọn một cái gì, một việc làm gì đó.
[35:14]Ví dụ bây giờ nào giờ mình có thói quen hút thuốc lá giờ mình thấy khi mình hút thuốc như vậy khói thuốc nó phà vào môi trường mà bên y học các nhà khoa học cảnh báo là khói thuốc lá của người này có thể gây ung thư phổi cho người khác. Mình nghĩ được điều đó thôi mình quyết tâm bỏ thuốc lá vì lợi ích của cộng đồng, như vậy. Mình quyết định làm, bỏ. Hoặc là ví dụ như người học sinh, sinh viên lớn lên phải chọn cái ngành nghề để mà theo đuổi để học và để làm ăn thì cũng đừng có nghĩ là cái nghề nào dễ kiếm tiền, đừng nghĩ như vậy. Mà phải nghĩ sao? Mà phải nghĩ rằng cái nghề đó mình có cái khiếu để phục vụ được cho xã hội nhiều nhất.
[35:57]Thì cuối cùng thì ai cũng chọn cái nghề có khiếu của mình thôi nhưng mà lúc chỉ thêm một suy nghĩ thôi mà mình trở thành con người tốt hay người xấu là chỗ đó. Cái người xấu á thì à mình có khiếu về vi tính thôi mình đi theo nghề này dễ kiếm tiền, dễ làm ăn, nghĩ như vậy rồi từ từ tới già khổ. Cái động cơ ban đầu ích kỷ về già có khi khổ. Còn cái người cũng giỏi vi tính, cũng chọn nghề vi tính nhưng mà nghĩ đơn giản, nghĩ tốt hơn là à sở trường của mình là vi tính thôi mình theo học cái nghề này, ừ cố gắng để mình tìm tòi ra rồi mình phục vụ cho xã hội bằng cái nghề này, chống lại mấy cái tay mà chuyên môn viết
[36:34]virus thả vào máy người ta làm hư tùm lum, ví dụ vậy. Nghĩa là có cái lý tưởng, có cái có cái lý tưởng khi mình chọn ngành nghề mình đã nghĩ đến lợi ích của cộng đồng chứ không có nghĩ đến lợi ích cá nhân. Thì ba cũng chọn nghề, bên ngoài nhìn vô thì cũng phải đi học cái nghề giống nhau nhưng bên trong cái động cơ đã khác, một bên là vị kỷ, một bên là vị tha. Và như vậy về già cái nhân quả khác nhau, nhân quả khác nhau liền. Giống như ông Einstein, ủa quên, ông Eiffel mình hay gọi là Eiffel á. Chúng ta nhớ bên tháp ở Paris có cái tháp nổi tiếng nhất là tháp Tháp Eiffel á, tiếng Anh đọc là Eiffel.
[37:13]Thì ông này ông là kỹ sư mà ông không tới kỹ sư, ông mới trung cấp à, mới trung cấp cầu đường chứ chưa được là kỹ sư nữa mà tâm ông tốt, ổng không có nghĩ làm việc kiếm tiền, cứ nghĩ a cứ nghĩ là làm sao mà tạo ra được nhiều cái cầu tốt cho người ta qua lại, thế còn ổng lương nhiêu lương không cần. Vậy đấy mà trở thành danh nhân thế giới. Ổng có sang Việt Nam nha, ổng xây cái cầu dưới Long An. Giờ khi mà mình sửa lại mình duy tu mấy cái cầu xưa đó, xuống dưới nhìn thấy một cái tấm bảng ghi cái tên ông Eiffel trong đó mới biết là à vào cái thời Pháp thuộc, ông Eiffel đã qua tới Việt Nam để mà cất cái cầu ở dưới đó.
[37:51]Chứ còn thôi ổng xây dựng nhiều cái cầu hay lắm như có cái cầu mà cầu cái dự án cầu treo đầu tiên là ổng cũng nghĩ ra. Hôm nọ bên nước Ý gì đó mời ổng qua để xây cái cầu qua con sông chảy xiết mà to quá, không thể nào mà mà ra giữa sông để mà đóng cái cái móng xuống. Ổng ngồi ổng suy nghĩ riết không được mới thôi, treo nó lên. Để làm hai cái móng cầu thiệt xa nhau rồi hai cái trụ cao lên rồi treo cầu lên luôn. Ổng đó là giải pháp cầu treo ổng cũng nghĩ ra. Rồi đến già thế này, con cháu ổng đông, ông sống một đời sung túc, giàu có đến năm 90 tuổi. Vào một ngày sinh nhật của ông con cháu tề tựu lại chúc tết
[38:30]xong vui ông vui vẻ, trong một khung cảnh rất vui vẻ vậy, ông nói ông vào nghỉ, ông vào ngủ và ông chết luôn. Đó, cái phước của một người suốt một đời tận tụy, hy sinh, vị tha thì chúng ta cũng vậy. Nhiều khi chúng ta sống trên đời mình ăn ngon, mặc đẹp nhưng mình rất sợ đến giờ chết, chết trong đau đớn, đúng không quý phật tử thấy không? Mình thấy bao nhiêu người chết trong đau đớn mình sợ. Bây giờ mình đang còn khỏe, mình muốn ăn gì ăn, muốn đi chơi gì chơi mình thấy sướng nhưng mà nghĩ tới những người mà chết lăn lộn, đau đớn trên giường bệnh, ai cũng kinh hãi, chết không được, sống không được, sợ.
[39:03]Nhưng mà cái kết quả một đời mà mình tu tập làm sao cho có công đức để đến khi lúc mình mất, mất trong yên lặng như ông ông Eiffel á, ông Eiffel á. Đó là cái hạnh phúc lớn nên chúng ta phải cố gắng như vậy, phải sống một đời vị tha tận tụy như vậy để được cái kết quả lúc già là như thế. Thì đó đó, chúng ta nói khi mình chọn ngành nghề hay làm điều gì cũng vậy, cũng nghĩ tới cái lợi ích cộng đồng. Chứ đừng có nghĩ đến chỉ hễ mình muốn cất ở nhà, mình chỉ nghĩ tới lợi ích mình cứ cất. Nhiều khi nó đụng chạm đến lợi ích khác, có khi phải nhường nhịn coi chừng. Rồi có khi mình nghĩ đến lợi ích chung mà mình
[39:41]từ bỏ cái quyền lợi trước mắt của mình. Ví dụ như người đó, có một lần có người đến hỏi tôi là có người rủ đi vô buôn gỗ, buôn gỗ lậu ở trong rừng ra. Tôi quyết liệt cản liền, tôi nói không được là không, không là không. Buôn gỗ không lậu cũng không buôn luôn, dù hợp pháp cũng không buôn luôn. Đừng dính tới cái nghề phá rừng. Vì môi trường sinh thái trên địa cầu quá thiếu rừng rồi. Lụt lội bão tố tùm lum hết là do bị phá rừng. Đừng bao giờ người Phật tử mình dính vào cái nghề phá rừng nữa. Rồi không biết có nghe hay không, mà hình như không nghe lời tôi, rồi sau làm ăn cũng thất bại nặng lắm. Đó là cái mà mình chỉ nghĩ đến lợi của mình.
[40:18]Thấy người ta rủ à buôn gỗ có lợi như vậy, thấy là nhà vô làm mà không nghĩ đến lợi ích chung, đó là tàn phá cái môi trường sống, hoặc là đi đãi vàng. Đãi vàng thì phải dùng cái loại axit, gọi là chất độc cực độc là xyania. Cái chất độc này á, trong cái nghề tình báo, họ hay giấu trong cái răng, hễ mà bị địch bắt họ cắn vỡ phải chết tức khắc liền. Nhưng mà những cái mỏ đãi, những cái mỏ vàng là họ đem hết tấn này tới tấn kia, xyania để mà họ đãi, để mà phân chất vàng ra, lọc lấy vàng. Thì chúng ta biết là cái chất độc sử dụng trong đó cực nhiều, mà bên Âu Châu vừa rồi bị một màn quá chừng. Nên cái khu vực ở đầu nguồn sông Danube,
[40:59]cái mỏ vàng nó bị vỡ, cái cái cái kho mà chứa cyanure nó tràn ra sông. Thì chúng ta thử tưởng tượng, một chút xíu cyanure trong răng thì mình cắn cái mình chết liền, thì bao nhiêu tấn cyanure đổ xuống sông thì con gì sống? Nghĩa là bắt đầu cái xiên đổ xuống sông thì con gì sống? Nghĩa là bắt đầu cái xiên đổ nó tan trong nước đó, từ từ nó theo dòng sông nó trôi xuống. Nghĩa là nó trôi tới đâu thì cá cái nổi đưa bụng lên tới đó hết. Mấy trăm ngàn tấn cá trên dòng sông nó chết sạch, không còn cái gì. Những vi sinh vật, những vi khuẩn nhỏ nhỏ, tôm tép, chút chút rong tảo chết sạch, không còn cái gì hết.
[41:28]Mới vừa rồi, mới tháng trước thôi. Nên chúng ta thấy con người ta có thể vì cái quyền lợi mà không nghĩ đến cái hậu quả lợi ích chung. Bây giờ bao nhiêu vàng mà đã đã đào được, đã đãi được trong bao nhiêu năm, không bù lại được cái thiệt hại mà mấy trăm ngàn tấn cá bị chết, mất hết nguồn lợi của ngư dân. Như vậy đất nước nó có có giàu lên được chút nào không? Nên dùng cái xyania mà đi đãi vàng tàn phá môi trường khủng khiếp. Việt Nam mình cũng đang bị những cái mỏ vàng người ta đào đãi trong rừng, trong núi này nọ là cũng toàn dùng xyania không. Nên mấy cái nghề đó không có tốt. Nên người nào mà chỉ vì cái nguồn lợi đó mà đâm đầu
[42:04]vào trong rừng lãi vàng về sau cũng thê thảm. Họ sống một đời cũng thân tàn ma dại không tới đâu. Vô đó rồi nhiều khi bỏ thân á, chết, giết hại, giành giật lẫn nhau trong đó. Mày xì ke ma túy, mại dâm đầy trong mấy cái khu lãi vàng. Nên không ra gì. Chúng ta lại có những quyền lợi trước mắt mà... mà tổn hại môi trường, người Phật tử mình phải cương quyết từ chối. Hoặc là có ai lại rủ mình á, nói bây giờ có cái này ngon lời lắm, bị sản xuất những cái băng đĩa lậu để không phải bị thuế, mà trong đó cái hấp dẫn nhất là những băng đĩa đồi trụy sex nữa, thì mình lén mình mua máy sang ra. Người Phật tử mình nếu lúc đó không tỉnh táo,
[42:43]mình chỉ vì cái lợi trước mắt làm thì đúng là đọa không biết bao nhiêu trăm kiếp như hết. Vì vì chứ phổ biến cái văn hóa đồi trụy, gây cái tư tưởng xấu lan trong tâm hồn con người là cái ác độc á. Con người ta khi mà cái cái dục lạc bị kích động rồi là đạo đức mất hết. Đây là cái chỗ rất là khó. Ví dụ một người đang còn đến chùa đi, để mỗi ngày một rằm thứ bảy đến chùa tụng kinh, đang tốt như vậy. Nhưng mà chỉ cần có người bạn xấu rủ rê đi coi cuốn phim tầm bậy một đêm thôi, thì tháng sau cả tháng không thấy mặt tới chùa nữa. Hễ cái xấu nó đánh được vào tâm hồn rồi thì cái tốt không còn chỗ để dung chứa.
[43:22]Đó là cái tai hại. Cho nên mà nếu người nào đó làm cái nghề mà văn truyền bá văn hóa tổng đồi trụy thì đúng là tàn phá tâm hồn không biết bao nhiêu người, và để trả cái giá cho những trường hợp đó là mình phải đọa không biết bao nhiêu kiếp. Đọa không biết bao nhiêu kiếp. Như vậy, nếu sau này có ai rủ mình đi buôn lậu mà mình giàu to, mình đi không? Thôi chớ nha. Đáng làm đóng thuế đàng hoàng cho đất nước. Vì nhà nước nào cũng cần thuế để mà trả lương công nhân viên. Mình qua Mỹ sống thì mình sẽ thấy bên Mỹ đánh thuế còn bàng độc hơn Việt Nam, đánh dữ dội hơn nữa. Xin ở đâu cũng vậy. Nên tốt nhất mình là người công dân ngoan, làm cái nghề nào đó thành thật thà.
[44:12]Rồi có những trường hợp, nhiều khi như có trường hợp này nữa, mình từ bỏ quyền lợi. Tôi có quen với anh thầy thuốc Nam, anh làm thầy thuốc cũng giỏi. Cái lần đó cái nhà nước mới phóng đường để làm đường đi qua cái khu đất của nhà anh và nhiều người khác. Thì trước khi mà nhà nước phóng đường để giải tỏa như vậy mới mời dân mà bị dính theo cái con đường giải tỏa đó mời lên họp. Thì nhà nước mới ra cái giá để đền bù, để mong làng dân thỏa thuận với cái khung giá nó đừng có cao quá, nhà nước cũng dễ làm. Tới chừng hỏi tới ảnh, ảnh nói tôi không lấy đồng nào hết, cho luôn, cho nhà nước luôn. Bị ảnh cho rồi cái mấy người dân khác đâu dám đòi tiền cao nữa.
[44:50]Mấy người kia về cứ cự lự ảnh, mày làm vậy rồi làm sao mà tao tao không đòi tiền được cái nọ. Còn ảnh thì nói tỉnh bơ, bị làm đường này cho gia đình tôi đi, cho mọi người đi, giờ không lẽ không tôi lấy tiền nhà nước. Tôi thấy lương tâm tôi không chịu và đất tôi phía sau cũng còn nhiều, còn sinh hoạt được, còn trồng trọt được. Thôi, cho nhà nước làm luôn. Thì mình là người Phật tử, mình nghe chuyện đó cái mình thấy mình thấy thích, mình thấy quý. À, cái con người hay, hay. Nói đất này xưa cũng cũng nhà nước cấp là thôi, có gì đâu. Giờ cho là nhà nước. Công lao mình đâu có nhiều lắm, đâu đáng bằng cái lợi ích
[45:21]mà mở được con đường rộng để nhiều người cùng đi. Suy nghĩ đó cũng là cái hay. Chứ mình đừng có thôi, đừng có đấu tranh mà đòi tiền đất để mà nhà nước phóng đường nha. Chứ nhà nước làm đường có cái khổ tâm nhất là đền bù, không đủ tiền đền bù, vì khung giá cao quá. Ừm. Có trường hợp khi mà nghĩ đến lợi ích chung, có khi mình mất bớt cái danh dự, địa vị. Như tôi biết có ông thầy vậy, ông thầy Nguyên Hiền, ông này ông tài ghê lắm. Mà ông cùng, ông cùng với mọi người làm cái tập san trong chùa, chùa Huệ Quang. Mà thay vì ông ký một mình tên ông cho nó nổi tiếng là một mình mình viết được nhiều bài, thì ông sợ người ngoài nhìn vào cái nói sao mà
[46:01]cái chùa này không có ai viết bài hết, có ông này cứ viết hoài. Cái thôi ông đổi ra đủ thứ tên, khi đặt tên này, khi đặt tên kia. Là lúc đó mình thấy như vậy là họ hy sinh bớt cái danh dự mà để cho người ngoài nhìn vô là khen à cái chùa có nhiều người tài, đó là khen chung cái chùa. Chứ còn nếu mình viết nhiều bài, cứ để một tên thì người ta sẽ nghĩ rằng cái chùa này không có ai giỏi, có mình ông này giỏi. Nên bây giờ viết nhiều bài, mỗi bài đổi một tên khác nhau hết cho người ngoài nhìn vô thấy đông người tài. Mình nghĩ cái lợi ích chung của Phật Pháp nó là như vậy. Nó cũng là một cái mà hy sinh danh dự của mình vì lợi ích chung.
[46:39]Như tôi cũng biết là có ông thầy chánh đại diện, ơ lúc đó ông thấy có một ông thầy khác trẻ mà giỏi. Cái ông muốn đưa ông thầy trẻ giỏi này vào ban đại diện mà chật chỗ, đâu có chỗ. Cái ông từ chức luôn, ông từ chức chánh đại diện để cho trống chỗ, người khác đôn đôn lên cái đưa cái ông thầy trẻ giỏi đó vào ban đại diện làm việc cho Phật Pháp. Đó cũng là những người mà có tâm đạo, biết vì lợi ích chung mà khước từ, hy sinh cái danh dự, cái địa vị của mình. Đó là những tấm gương mà chúng ta phải noi theo như vậy. Đừng, từ khi mà chúng ta nghe những cái tấm gương như vậy, từ đây về sau chúng ta nhớ mình làm việc gì cũng cẩn thận,
[47:19]lúc nào cũng vì lợi ích chung, còn mình chấp nhận hy sinh, chấp nhận thiệt thòi. Vì lợi ích chung có khi mình chỉ làm được những điều nhỏ nhặt, vẫn làm. Ví dụ, đi trên đường thấy rác, cúi xuống nhặt cho rồi. Chuyện chuyện nhỏ thấy không? Nhỏ nhưng mà vì lợi ích chung, cứ làm. Dám làm không? Không, coi vậy chứ không dám. Thấy rác trên đường than thở bụng, rồi thôi đi luôn. Ai quăng rác ngoài đường hoài, buồn quá, thôi đi luôn. Chứ bao nhiêu đây con người, mà một lát mình đi từ đây về tới nhà mình lụm được nhiều rác. Những việc nhỏ nhỏ, nhưng vì lợi ích chung cứ làm. Hoặc là... như cái chuyện này nhỏ, kể chuyện với gia đình nữa vậy.
[48:03]Có hai mẹ con, hai mẹ con nghèo, không có làm, chỉ lo tu không, ăn chay trường lo tu, chả làm gì ra tiền. Cái đợt nhà nước khuyến khích mua công trái. Cái tới gia đình, cái người mẹ nói, nói nói thiệt với anh chứ, nhà tôi hết tiền, lát nữa không biết lấy tiền đi chợ. Cái... cái đứa con gái nói, hồi nãy có cái chú kia cho con 100, thôi lấy mua công trái được, cái móc hết 100 ra mua luôn. Thì cái cái người mà cán bộ đi bán công trái thấy cảm động quá, thấy gia đình hai mẹ con vơ vét được có 100.000, xách đi mua công trái luôn. Cái mới làm cái giấy khen thưởng lại 50.000, 100.000 còn được thưởng 50.000.
[48:39]Thì đó là chuyện nhỏ không phải lớn, nhưng mà cái đứa bé nó có cái suy nghĩ lớn. Chuyện thì nhỏ nhưng cái suy nghĩ nó lớn, là nó biết vì lợi ích chung. Biết vì lợi ích chung. Hoặc là ví dụ thế này, chuyện nhỏ thôi. Ví dụ cái khu đất nhà mình thì nó vuông vắn, mình nằm ngay cái góc đường. Mà cái góc đường mà xe quẹo qua như vậy nguy hiểm thấy không? Mình đi tại mình đâu biết con đường kia, vừa ra thấy người ta, người ta cũng thấy mình hai xe tông nhau với rầm. Lúc đó mình có cái nhà mà nằm ngay góc đó, mình mình thay vì mình xây cho nó vuông vắn đúng với đất của mình, mình xây cho nó cong lại thụt vô một chút.
[49:12]Khi mình cách nhà nó cong để khi tới hai người đi mà gần tới cái góc đường đó họ nhìn thấy nhau để họ kịp tránh nhau. Còn nếu mình xây cho nó vuông luôn, che tầm mắt không thấy. Quý Phật tử đã gặp trường hợp này chưa? Ngay góc đường á, nhà mà xây vuông vắn lên, mình nhìn không thấy xe đi tới, dễ bị tai nạn. Còn bây giờ mình hy sinh chút, thay vì mình cất vô, mình cất chỗ đó mình khuyết vô công lại chút cho mọi người tránh tai nạn. Đó những việc nhỏ nhỏ như vậy nhưng mình cứ làm là cũng vì lợi ích chung đó, trong từng cái việc nhỏ nhỏ. Vậy chứ mà phước lớn. Và chúng ta nhìn thấy vậy, đó là những việc nhỏ.
[49:47]Còn bây giờ nhìn lại trong lịch sử dân tộc thì vì lợi ích chung của đất nước, biết bao nhiêu anh hùng đã hy sinh cả cuộc sống của mình phải không? Họ bỏ thân trên sa trường, hy sinh. Mà có nhiều người hy sinh không tên, không tuổi, không ai biết luôn, như những chiến sĩ điệp báo từ xưa đến giờ. Vì từ thời xưa, cha ông mình cũng vậy, từ thời nhà Lý, nhà Trần là nước mình mới đã thả tình báo sang Trung Quốc nặng vậy đó. Ở bên kia muốn đánh mình là bên đây đã biết rồi để mà chuẩn bị. Thì những người đó vô danh, cho tới bây giờ mình không bao giờ biết những người đã hy sinh trong cái, trong cái, trong cái cái cái lực lượng mật như vậy là ai là ai hết.
[50:24]Họ hy sinh lặng lẽ cho đất nước. Nhiều khi gia đình không biết, không biết tự nhiên sao ông anh mình ổng biến mất luôn, bỏ gia đình đi mất, mất tích luôn. Đâu biết rằng ổng đã làm nhiệm vụ lớn cho đất nước. Gia đình không biết, không ai thưởng công. Vì để giữ bí mật, nhà nước cũng không có tìm về gia đình đó khen tặng bằng thương gia đình, gia đình là liệt sĩ, gia đình cách mạng gì hết. Hy sinh luôn, mất luôn, mất hoàn toàn danh dự, tiếng tăm hết luôn. Cũng nặng.
[50:52]Ở đây chúng ta để ý này: trong cái quan điểm mà kinh tế của tư bản có một cái lý luận: khi mà người ta chạy theo cái lợi ích cá nhân, người ta vô tình đã đóng góp luôn cho lợi ích của toàn xã hội. Đây là một lý thuyết của cái chủ nghĩa kinh tế của tự do tư bản. Là vì sao? Họ nói rằng khi một người mà cố gắng làm ăn, đầu tư kinh doanh thì họ đi tìm cái lợi cho cá nhân họ, nhưng vô tình họ đã tạo nên được cái lợi ích cho xã hội. Là cái gì? Ông chủ bỏ tiền ra ổng kinh doanh thì ổng cũng đã thuê mướn được công nhân, ổng cũng đã đóng thuế được. Thì như vậy vô tình ổng cũng đã làm lợi ích cho xã hội, đó là cái lý luận của chủ nghĩa tư bản.
[51:36]Và như vậy họ khuyến khích con người cứ tiếp tục theo đuổi cái lợi ích của cá nhân mình, nghĩa là cứ tiếp tục sống một cuộc sống ích kỷ. Vì cứ sống ích kỷ, tự nhiên cũng đã làm lợi ích được cho xã hội. Quan điểm đó đúng không? Đúng không? Mới nhìn thấy đúng, mới nhìn thấy đúng là ờ họ cũng thuê được người, họ cũng đóng thuế được cho nhà nước. Nhưng mà đi sâu vào không phải như vậy, đi sâu vào đi. Đi sâu vào trong là chúng ta sẽ thấy một cái người mà hoàn toàn với quan điểm ích kỷ mà nếu họ làm chủ, chắc chắn họ bóc lột công nhân, trả lương thấp. Cái người công nhân khổ mà không dám nói vì sợ mất việc làm.
[52:15]Mà có chắc là họ đóng thuế đầy đủ nhà nước không? Bảo đảm không, thế nào cũng luồn lách trốn thuế. Và và nhiều khi nguy hiểm hơn nữa, họ tạo bè cánh mua chuộc công cán bộ, viên chức nhà nước để làm nhiều chuyện bất lợi cho xã hội. Nếu cái động cơ của họ là động cơ vị kỷ, một người đã có cái mầm mống ích kỷ trong tâm thì không chuyện gì mà không dám làm, mà những chuyện đó thật sự là tệ hại cho xã hội. Cho nên cái quan điểm mà nói rằng khi người ta sống ích kỷ đi tìm lợi ích cho mình, người ta sẽ vô tình làm lợi ích cho xã hội, quan điểm đó sai, không đúng đâu. Phải là một người được giáo dục tốt thật sự,
[52:56]một người được giáo dục tốt mà thật sự có cái tâm nguyện là sống vị tha thì người này mới có thể là làm lợi ích cho cho cộng đồng, cho xã hội được. Và ở chỗ này nó là thuộc phạm vi của giáo dục. Mà giáo dục là tự giác nên ở đây thì những môi trường khác chúng ta không có ý kiến, chúng ta không biết được. Nhưng mà riêng mình là người Phật tử thì thì chúng ta phải tự giác về điều này. Nghĩa là khi chúng ta làm điều gì thì chúng ta nghĩ đến lợi ích của của cộng đồng, chứ không nghĩ đến lợi ích của mình. Rồi có những trường hợp hồi nãy chúng ta nói là vì lợi ích chung, có khi chúng ta phải nhường nhịn, phải không?
[53:35]Chúng ta phải nhường nhịn vì sợ mang tiếng tập thể, sợ mất hòa khí, sợ chia rẽ. Nhưng cũng có khi vì lợi ích chung mà chúng ta phải đấu tranh. Có khi như vậy, chúng ta phải đấu tranh. Ví dụ như hiện nay cái tệ nạn ma túy đang tràn ngập mà cực kỳ nguy hiểm. Nó lan với cấp số nhân nên nó đi rất nhanh trong cái cộng đồng con người, từ thành thị về tràn tới thôn quê. Ở đâu cũng có hết. Những cái trường học ở mấy cái trường làng mà cũng bị cái học sinh cũng còn bị ma túy nữa. Nên chúng ta thấy cái cái vòi bạch tuộc nó nó vươn theo cấp số nhân rất là khủng khiếp. Thì ở đây mà mình nhường nhịn, hiền lành không được.
[54:10]Chỗ này là phải đấu tranh. Bản lĩnh của người Phật tử mình ở chỗ này là vậy. Vì lợi ích chung là phải đấu tranh. Là biết ở đâu mà có ma túy là phải chỉ cho công an bắt liền, không nói gì hết. Công an mà bắt thả là thố công an đó liền, không nói gì hết. Không có nhường nhịn, chỗ này đấu tranh, không khoan nhượng. Vì lợi ích chung. Rồi cũng vậy. Ví dụ như cái tình hình mà tham nhũng, hối lộ nó lan tràn nặng nề quá, có khi người Phật tử mình cũng phải phụ với nhà nước đấu tranh, chống tham nhũng. Vì tham nhũng nhiều quá thì đất nước nào cũng sụp đổ hết trơn á, bất cứ đất nước nào. Mà không biết sao nó là bệnh chung của tất cả các quốc gia ở ở Đông Nam Á.
[54:47]Từ Ấn Độ kéo qua tới Thái Lan, Miến Điện thì ít nghe, kéo qua Thái Lan, Mã Lai, Philippines, Nhật Bản, Đại Hàn, Việt Nam, Indonesia, mình thấy cái tình trạng mà viên chức nhà nước tham nhũng quá nhiều và ai cũng than. Chính vì như vậy nên đời sống người dân bị cơ cực khổ sở là do pháp luật không được thực thi. Nên chỗ này là không có nhường nhịn, chỗ này là chỗ phải đấu tranh, biết sai phải làm. Đó, có khi phải xông xáo, phải chịu cực và chấp nhận nguy hiểm để đấu tranh chuyện này. Còn nếu mình nói ờ nhường nhịn chuyện ai làm nấy chịu, mình nói vào sợ mang nghiệp thì cái mà thụ động biết mà không nói này mới là mang nghiệp, mới là mang tội.
[55:27]Có những cái chúng ta phải nhường nhịn, nhưng có những cái phải đấu tranh vì lợi ích chung. Rồi trường hợp như là mình thấy rằng cái việc mà mình tin nhân quả luân hồi nó tạo cho chúng ta một cái đạo đức sâu thẳm. Đúng không? Người Phật tử mình nhờ tin có nhân quả nên mình biết tránh điều ác và làm điều thiện, nên đây là cái nền tảng của đạo đức chung xã hội. Thì chỗ này, mình thấy những người mà chưa biết nhân quả thì mình sao? Mình sao? Mình phải suy nghĩ trong đầu là làm sao cho mọi người đều biết được nhân quả luân hồi, phải tin được điều đó. Thì chỗ này là chỗ mà không có ngồi ở nhà cầu nguyện
[56:06]được, mà mình phải dấn thân, đi đến tận nơi. Hễ mình biết cái người nào quen với mình: hàng xóm, láng giềng, bạn bè gì đó mà họ cái niềm tin nhân quả chưa vững là mình phải tìm cách tới lui, nói chuyện thuyết phục, đưa sách, đưa băng cho người ta. Để làm sao cho mọi người trong xã hội này đều tin được nhân quả luân hồi hết thì tự người ta sẽ hoàn thiện lấy đạo đức của họ. Đó, đây là cái quan trọng. Chỗ này là chỗ phải đấu tranh này, vì lợi ích của cộng đồng. Chỗ này là chỗ phải dấn thân, chứ không có hiền lành nhường nhịn né tránh, không có. Có những khi vì lợi ích mình nhường nhịn, nhưng có khi lợi ích phải dấn thân, chứ không có được.
[56:43]Ở đây chúng ta ưu tư một chút với nhau về tình trạng tội phạm trong xã hội. Đây cũng là một cái lợi ích chung. Đáng lẽ tôi nói cái này thành một bài riêng, nhưng mà thôi để tiện, gắn vào đây nói luôn một chút về tình phạt tình trạng của xã tội phạm xã hội. Là chúng ta nghe than là có nhiều người sau khi bị phạm tội, bị phạt, bị ở tù, ra họ không thay đổi, họ vẫn tái phạm.
[57:12]Hoặc là nghĩa là có những người mà lúc mới vào tù họ chưa dữ lắm, nhưng khi ra khỏi tù họ dữ hơn lúc mới vào tù. Quý Phật tử có nghe chuyện đó không? Có nghe. Là vì sao? Vì cái môi trường trong tù là môi trường dạy dỗ điều ác. Dạy dỗ điều ác. Thấy một người dữ ít nhưng vô trong cái cộng đồng ai cũng quái hung dữ, ác độc, sống mấy năm ra bị nhiễm liền, tâm hồn đen hết liền, không còn gì nữa hết. Đó là điều đáng sợ, vì đó toàn tội phạm không. Mà nhà mà nhà tù mình thì chật chội, một cái phòng giam vậy là giam hết là chật, không phải nước mình, mấy nước khác cũng bị như vậy. Thì bây giờ chúng ta thấy nên một người khi bị nhốt trong tù thì trong thời gian
[57:59]đó họ không hại ai được bên ngoài thôi, nhưng họ đang được nuôi dưỡng, được giáo dục để trở thành một cái tay tội phạm độc địa hơn hồi lúc chưa vô tù. Thì bây giờ mình nghĩ sao về cái chuyện này? Có lần tôi được xem một cuốn băng video nói về một nhà tù ở Ấn Độ thì cũng tình trạng như vậy, cái người tù nhân họ họ họ độc ác lắm. Nên khi một cái bà giám thị bà đến coi cái trại tù đó, bà băn khoăn, bà không biết làm sao cải tạo tâm hồn những người phạm nhân này. Vì bà thấy giam họ 2 năm, 3 năm rồi thả ra cũng vậy nữa, cũng bắt đầu gia nhập băng nhóm rồi đi làm bậy nữa. Nên cái ưu tư của bà là không phải giam giữ mà phải
[58:40]giáo dục, nhưng mà không biết cách nào giáo dục. Thì lúc đó có một nhân viên dưới quyền của bà, bà là giám thị là là trưởng trại giam nhưng mà có nhân viên dưới bà là người cảnh sát. Ông này mới nói rằng: "Dạ thưa bà, tôi có học thiền với một vị thiền sư mà khi tôi học thiền như vậy, tôi thấy tâm hồn tôi được thay đổi rất nhiều. Đâu bà thử mời ông thiền sư đó đến dạy thiền cho phạm nhân xem." Thì ông nói chuyện cũng dài lắm, bà chấp nhận, bà mời ông ông thiền sư đó đến. Bắt đầu cho phạm nhân tập ngồi thiền. Thì mới ban đầu họ ngồi cũng khổ sở lắm, vì họ kể lại, họ kể lại là những mối thù ngày xưa còn nung nấu
[59:19]đang còn để trong tâm, hẹn là ra khỏi tù đi kiếm thằng đó là giết liền, ha. Hoặc là nỗi nhớ nhung người yêu là ngồi nhắm ngồi xếp bằng, nhắm mắt lại là hình ảnh người yêu hiện ra. Mà không biết ngoài kia là nàng đã lấy chồng chưa, không biết. Cứ vậy, nghĩa là cũng nghĩa là ngồi thiền khó, nhưng mà ông thiền sư ông kiên nhẫn, ông dạy dỗ, hướng dẫn lần lần lần lần. Rồi nhiều năm nhiều tháng, tâm hồn họ yên tĩnh lại. Khi tâm hồn họ yên tĩnh lại thì tự nhiên cái lòng thương yêu nó phát sinh, họ đối xử với nhau tốt. Và giữa giám thị, trại cai tù đó với phạm nhân bỗng nhiên có cái tình quý mến nhau.
[59:56]Trước kia là cứ hườm hườm nhau không à, nghĩa là ông giám thị ổng đi ngang ổng lườm lườm người phạm nhân coi chừng thằng nào mà vô kỷ luật là lấy dùi cui đập liền. Còn cái người phạm nhân cũng vậy, cũng nhìn người cai tù như kẻ thù, hễ là canh hở hở là chạy trốn hay là trùm mền đánh liền. Dữ như vậy, nhưng mà sau khi qua 6 tháng, 1 năm, 2 năm ngồi thiền như vậy thì tự nhiên nghĩa là cái người giám thị họ đi vào trong tù nhân, họ đi như người anh em với nhau. Và có người thì mãn hạn tù. Thì cái ngày mà cấp giấy cho họ ra trại mãn hạn tù, thì những người mà giám thị coi tù mới đứng chào họ, nghĩa là cấp cái giấy cho họ ký tên,
[1:00:32]rồi tặng họ một ít tiền xe về xe, giao họ lại những quần áo, vật dụng cũ. Thì cái cảnh quay phim thật là cảm động, những người tù nhân họ ôm người giám thị khóc nức nở. Vì mấy năm qua, họ thấy đây là tổ ấm của họ, từ nơi đây tâm hồn họ được thay đổi, là những cái hận thù ngày xưa tan biến hết. Họ không còn nghĩ tới chuyện phải ra tù đi tìm giết ai nữa. Ừ và người yêu không biết hết nhớ không thì mình chưa nghe nói, nhưng mà cái lòng hận thù là đã giảm xuống rất là nhiều. Đó là cái mà hay. Cho nên ở đây chúng ta nhìn lại Việt Nam vậy, thì cái môi trường của những trại tù trong Việt Nam á nó chưa được cái điều kiện để mà người tù nhân được giáo dục.
[1:01:10]Nên ở đây chúng ta mơ ước với nhau. Chúng ta mơ ước là làm sao mà trong trại tù có những bài giảng đạo lý được đưa vào trong, những cuốn sách nhân quả được đưa vào trong. Hiện nay thì vì một thời gian dài qua nhà nước chưa có đồng ý với quan điểm của tôn giáo, cho nên đã bỏ qua không có giáo dục phạm nhân. Chứ ở những nước khác hoặc là trước kia cũng vậy, có nhiều tu sĩ được phép vào nhà tù thuyết pháp. Nhưng hiện nay thì mấy chục năm qua bị bỏ trống điều đó, cho nên cái vấn đề mà phạm nhân chỉ bị nhốt cái thân thể thôi, chứ tâm hồn của họ đang sôi sục. Bây giờ chúng ta mơ ước một lúc nào đó nhà nước cho
[1:01:49]phép đưa sách đạo, đưa băng nhạc vào trong nhà tù. Bây giờ quý Phật tử thử nếu mình có người thân nhân xa xa nào đó ở tù, xa thôi chứ gần mình thì chắc không ai ở tù đâu phải không? Xa xa. Thì mình đến mình xin phép đưa băng đưa sách cho người ta nghe thử coi được hay không, để mà cảm hóa. Mà nếu cái môi trường trong tù mà ở không ngồi đó cứ hậm hực nói bậy nói bạ, mở một cái băng băng giáo lý ra để mọi người nghe chung thì chúng ta nghĩ là có thể sẽ có chuyển biến tốt một vài tháng sau. Quý Phật tử tin điều đó không? Tin phải không? Nên bây giờ về ráng làm điều đó ha. Ráng. Kiểu năn nỉ mấy người giám thị cai tù á,
[1:02:26]cho mình đưa băng vô mở cho phạm nhân nghe, cho máy cho băng luôn. Thử đi. Rồi còn một cái điều này nữa. Cái điều này mà tôi cũng ưu tư lắm là ví dụ như cha mẹ hay nhà trường dạy dỗ con cái coi vậy chứ không thể nào mà kiểm soát con cái mình từng giờ từng phút được, không thể nào. Lúc nào thì nó ăn cơm có mặt nó mình biết, nó đi học rồi không thấy mặt mày, lúc nó còn đi chơi với bạn bè không thấy mặt, không bao giờ luôn luôn mình có mặt bên cạnh nó. Và chính có nhiều lúc mà không có mặt cha mẹ thì chúng đã rủ rê nhau vào những điều xấu mà cha mẹ không biết. Mà cái công khai luôn luôn thua cái bí mật.
[1:03:10]Cái gì cái bí mật nó có cái sức mạnh mạnh hơn cái công khai. Ví dụ mình ngồi trước đông người, mình nói thế này, nói là mình sống trên đời phải làm điều tốt, phải tránh điều xấu, mình nói công khai nó không có mạnh bằng có cái người khều khều mình nói nhỏ, lát ra đây thằng tao cho anh hút một điếu heroin. Nó mạnh hơn là cái lời nói công khai. Nó sự thật là vậy. Cho nên bây giờ ở trong gia đình cũng vậy, trong bữa ăn cha mẹ dạy con cái: con ráng học cho ngoan nha con, không được chơi bạn xấu nha con. Nó dạ dạ, nhưng không bằng cái thằng bạn xấu của nó lén đưa nó xem những cái xấp hình phụ nữ khỏa thân bậy bạ.
[1:03:48]Mà chuyện này nó lan truyền tùm lum, nó như là cái nọc độc, như là con vi-rút vậy đó, nó lan qua đứa trẻ này qua đứa trẻ kia mà cha mẹ không hề hay biết, tưởng con mình còn ngây thơ mà không ngờ đầu nó đầy sạn. Đây là chuyện thật. Nhà trường cũng vậy. Mà đây là chuyện người lớn không thèm nói với người nhỏ mà mấy đứa nhỏ tự nó giáo dục nhau hết trơn à. Nó lén đâu nó tìm tài liệu, tìm phim ảnh rồi nó truyền bá lén lút với nhau. Nên đây là cái gì? Cái độc cái nọc độc xấu nó làm tăm tối tâm hồn của những đứa trẻ một cách lén lút mà chúng ta vẫn không đưa cái điều này ra ánh sáng được, làm cho nhiều đứa trẻ nó nó nó quay lưng với đạo đức.
[1:04:29]Ví dụ như bây giờ gia đình mình biết đạo Phật thì mình tổ chức là mỗi tối đến chùa hoặc là mỗi tối thứ bảy đến chùa tự tâm tụng kinh, nghe thầy thuyết pháp, tập hát này vân vân. Thì thấy nó ngoan, thời gian sau tự nhiên thấy nó thờ ơ, tự nhiên mỗi lần kêu nó cái nó ừ ẹ ừ ẹ đi trong bắt buộc, mà hễ mà nó lấy cớ gì trốn được nó trốn à, thì phải biết rằng đứa bé đó đã bị cái nọc độc xấu của bạn bè nó đưa vô tâm hồn nó rồi. Thì lúc đó phải kêu nó đến mà nói chuyện, hỏi cho thật, dỗ ngon dỗ ngọt, có phải là bạn con đã đưa cho con coi những cái hình khỏa thân phụ nữ, đã đưa cho con coi những cái chuyện đồi trụy hay là dụ con coi phim sex phải không?
[1:05:06]Chính tụi nó đã bị những điều đó rồi thì tự nhiên chúng quay lưng với đạo đức liền. Đây là chỗ mà các bậc cha mẹ phải để ý, hay ông bà có cháu phải để ý. Chứ còn mà khi tâm hồn nó trong trắng bình thường á, nó đến với đạo dễ dàng lắm, nhưng mà lỡ bạn nó mà lỡ cho nó xem những tài liệu xấu rồi thì nó bị nhuốm đen liền, nó không muốn đến chùa nữa, không muốn gặp quý thầy nữa. Đây là cái dấu hiệu mình nhận ra rất là dễ. Thì chỗ này sao? Là vì cái công khai luôn luôn nó thua cái bí mật thì bây giờ mình phải moi cái bí mật cho nó ra thành công khai luôn. Tức là phải kêu con mình nói thẳng, kể ra, nói dỗ ngon dỗ ngọt để nó đưa những
[1:05:43]chuyện bí mật của nó cho mình biết hết là thằng bạn nào đã làm như vậy, đã dụ nó như vậy, đưa nó xem, nói chuyện, kể chuyện đồi trụy cho nó nghe. Như vậy, cho nên chúng ta không biết chỗ này cha mẹ bỏ trống nhưng mà cái lớp trẻ nó tự nó đầu độc lẫn nhau, tự nó đầu độc lẫn nhau. Chỉ có một ít đứa trẻ mà do cái thiện căn đời trước mạnh thì mới không bị đầu độc, nghĩa là khi bạn bè nói chuyện xấu tự nó gạt bỏ ra nó không thèm nghe, nó bỏ đi chỗ khác thì những đứa đó có thể đi tu được rồi. Những đứa đó là cái tâm hồn nó vững mạnh, chứ còn mà bình thường thường thường là bị nhiễm độc cái đó nhiều lắm.
[1:06:18]Đây là tệ trạng chung của xã hội khắp nơi mà không ai biết, nhất là thời gian gần đây, trong mấy năm gần đây, rất là mạnh. Nên chúng ta nói điều này để chúng ta cảnh giác mà chúng ta xây dựng lại tâm hồn của con cháu mình cho nó tốt đẹp. Chứ cái vấn đề vấn đề mà lén lút những chuyện đồi trụy nguy hiểm nó đang từ từ đó. Mình phải làm sao cái sự giáo dục công khai phải thắng được cái sự tuyên truyền lén lút. Rồi một cái điều nữa là hồi nãy chúng ta vừa nói tới cái thiện căn là khi mà một đứa trẻ nó được cái người khác nói cho nó cái chuyện xấu mà nó cương quyết dứt khoát không thèm nghe là đứa này nó có thiện căn mạnh.
[1:06:56]Còn một đứa nhỏ mà khi đứa đứa khác đưa nó coi cái xấp hình tầm bậy nó thích thú nó coi liền thì đứa này thiện căn nó ít. Mà nguyên nhân nào làm cho một đứa trẻ thiện căn ít, đứa nào thiện căn nhiều? Thì đây là cái gốc chúng ta phải tìm. Cái gốc chỗ nào? Cái gốc chỗ này: hoặc kiếp này hoặc kiếp trước, chính lòng kính trọng một vị thánh nào đó làm cho đứa trẻ có thiện căn. Còn nếu đứa trẻ đó không có cái lòng kính trọng vị thánh thì nó không có thiện căn. Cho nên ngày xưa đó, mà những câu chuyện cổ tích coi vậy chứ nuôi dưỡng tâm hồn của những đứa trẻ nhiều lắm, tốt lắm. Khi mà chúng ta kể chuyện về ông tiên
[1:07:36]hiện ra ban phép lành, những ông bụt hiện ra là giúp cái người hoạn nạn mà tốt qua cơn khốn khó, mấy câu chuyện đó vậy chứ làm cho đứa trẻ nó nhen nhúm trong lòng nó tin thần thánh, là nó tin có tiên có Phật, có trời, có sự công bằng mà không ngờ cái sự tôn kính thần thánh đó tạo nên cái thiện căn cho nó. Nghe thì nó giống như mê tín nhưng mà cái hiệu quả rất là lớn. Rồi có một thời gian dài chúng ta coi thường việc đó, chúng ta không muốn có cái chuyện gì mà huyền hoặc, thần bí, nhưng mà không biết rằng là chúng ta đã làm mất cái lòng kính trọng của trẻ đối với thần thánh mà nó quan trọng, nó như là cái thuốc đề kháng
[1:08:15]vậy, nó tạo thành cái sức đề kháng cho tâm hồn của trẻ đối với điều xấu. Còn nếu mà đứa trẻ không bao giờ nó tin được thần thánh thì chúng ta cứ tin chắc đi, lớn lên chút nó thành người xấu liền. Hãy tin điều đó đi. Nên luôn luôn vậy, chúng ta phải giữ cho trẻ cái lòng tin tưởng, tôn kính đối với thần thánh. Mà may mắn chúng ta có Đức Phật, có các vị Bồ Tát thì chúng ta phải tập cho trẻ điều đó, phải kể cho chúng nghe về Phật, về Bồ Tát, cho chúng đi chùa lạy Phật vân vân để giữ những cái điều đó lại. Giữ tâm hồn của chúng nhờ cái lòng tôn kính thần thánh mà chúng mới có cái sức đề kháng đối với điều xấu, còn nếu không là thua.
[1:08:55]Còn cái lòng kính trọng vĩ nhân coi vậy chứ không bằng, không bằng lòng kính trọng thần thánh. Có thể chúng ta kể cho chúng nghe về những vĩ nhân của lịch sử, kể cho chúng nghe về Đức Trần Hưng Đạo, về Lê Lợi, về Quang Trung, về Nguyễn Trãi, về Trần Bình Trọng, những tấm gương vĩ nhân thì cũng rất là tốt, cũng đều là những cái chất liệu để nuôi dưỡng tâm hồn của trẻ nhưng không có mạnh bằng, không thực sự là không mạnh bằng cái lòng tôn kính thần thánh. Cho nên ở đây mà các bậc cha mẹ, ông bà phải giữ cho trẻ cái lòng tôn kính thần thánh để cho chúng có cái sức mà một mai bạn bè của nó đưa cho nó
[1:09:31]những cái tài liệu xấu nó biết khước từ và về nó kể cho cha mẹ nghe. Nghĩa là cha mẹ mình á phải thân với con mình, thân với con mình hơn là bạn bè thì mới dụ nó nói cho mình nghe được cái điều gì bạn nó đã nói, đã rủ. Còn nếu mình thân với nó mà ít hơn bạn nó thân với nó thì bạn bè rủ nó làm điều xấu nó sẽ giấu cha giấu mẹ. Đây là cái điểm mà chúng ta để ý. Vấn đề mà lợi ích chung của xã hội mà chúng ta phải ưu tư đến cái việc giáo dục cho lớp trẻ là như vậy. Rồi chúng ta cũng nói qua một chút về cái vấn đề mà mà Ở đây có thể là cái người Phật tử của mình cũng có người làm cán bộ, viên chức nhà nước, có không?
[1:10:13]Cũng có chứ phải không? Cũng có khi mình là người Phật tử nhưng mình lại có làm một cái chức nào đó trong cái guồng máy nhà nước là cán bộ, chủ tịch, phó chủ tịch gì đó. Thì dĩ nhiên là mình là Phật tử thì đừng có ăn hối lộ nghe không? Mang tiếng đạo Phật á. Thì tôi buồn nhất là cái chuyện gì? Buồn nhất là kỳ mà mà mà cái gì đó? Phùng Quang Thất à? Phùng Quang Thất. Như vụ ông Thích ổng bị bắt vào trong tù, tức là vì cái tội mà hối lộ mà nhượng dưỡng cho cái người, cho ông Trần Đàm, chủ buôn lậu á. Mà khi ông vào tù như vậy thì ông chuyên môn tụng kinh cầu Phật. Buồn dễ sợ. Như vậy chứng tỏ ông này là người ta biết đạo Phật,
[1:10:58]biết đạo Phật mà ăn hối lộ quá chừng luôn vậy đó. Nghe thì người ta nói người ta sẽ cười cái đạo Phật của mình, nói trời đó cái người đạo Phật ông này vậy đó là vậy. Buồn hết biết luôn vậy đó. Cho nên, từ đây về sau mình là người Phật tử thì phải sao? Phải cương quyết nha, đừng có tham. Một lần khác, thì chúng ta sẽ trao đổi với nhau một bài để nói chuyện về lòng tham. Cái lòng tham coi nó đơn giản, nó nhẹ vậy chứ mà muốn vượt qua khỏi nó không có dễ đâu, nên lần khác chúng ta sẽ nói về điều này. Nhưng hôm nay, thì chúng ta chúng ta nói một chút. Ví dụ như mình là người Phật tử, rồi mình làm trong cái cán
[1:11:32]bộ viên chức nhà nước thì phải vì cái lợi ích chung. Ở đây nó có ba cái quan điểm. Giữa quan và dân, vào đời xưa phong kiến á thì người ta nói: Quan á tức là dân chi phụ mẫu, nghĩa là ông quan là cha mẹ của dân, ghê như vậy đó, đời xưa đó. Cho nên ông quan là hét ra lửa. Người dân sợ ông quan gặp đâu là lạy mọp cúi đầu quỳ xuống. Chúng ta có xem phim Bao Thanh Thiên phải không? Bao Công á. Khi mà tới trước công đường là sao? Là quỳ. Thời bây giờ có vụ đó không? Có, giờ người ta chửi chết. Nhưng mà thời xưa là vậy đó, ông quan là cha mẹ của dân, cho nên tới trước công đường là người dân phải quỳ xuống, thời xưa vậy.
[1:12:11]Và và đến cái thời mà mà mà mà Bác Hồ thì Bác Hồ mới lật ngược cái quan điểm đó lại, nói thành cái gì? Người cán bộ là là công bộc của dân, tức là mình nói là đầy tớ của dân đó, tức là nghĩa là cái người cán bộ mà đi ra mà làm việc thì phải nghĩ mình như người đầy tớ của dân. Đây là lật ngược lại quan điểm của thời phong kiến, nhưng mà cán bộ mình có làm được điều đó không? Không, không được cho nên bây giờ mới phân vân. Mà nói làm cha mẹ của dân thì không được rồi, xưa rồi, phong kiến, người ta chửi chết. Mà nói làm đầy tớ của dân thì nó không có thực tế, tại thấy vì dân đi xe đạp, đi bộ mà mà đầy tớ thì đi xe
[1:12:47]hơi mà đời mới không thì cũng cũng khó là đầy tớ lắm, cho nên bây giờ phải nghĩ tới một cái quan điểm khác. Và đây là quan điểm thứ ba mà báo chí cũng hay nói là quan hệ giữa dân đến với công sở, viên chức nhà nước là quan hệ giữa khách hàng và khách hàng và công và và và cơ quan. Tức là người dân có cái chuyện mà đến cơ quan nhà nước để làm việc hãy xem người dân như khách hàng, đó, và và họ có đóng lệ phí rồi mình có làm dịch vụ gì cho họ, họ có đóng thuế, nghĩa là nghĩ như vậy nó hơi giống thương trường mà nó thực tế hơn chút. Chứ nói mà cán bộ làm đầy tớ thì coi bộ không được rồi, tại vì tại vì đầy tớ gì đâu mà mà đi xe hơi đời mới mà
[1:13:24]dân phải phải phải phải sợ gần chết, phải không? Cho nên nó là ba cái quan điểm trong đi qua ba cái thời đại. Vào thời xưa là cha mẹ của dân. Thời Bác Hồ đưa ra cái cái cái khẩu hiệu là đầy tớ của dân. Còn bây giờ thì là người quan hệ làm ăn với dân, tức là giữa cán bộ và dân là như là làm ăn với nhau là thương trường như báo mới vừa nói. Thì trong ba cái quan điểm đó, thì chúng ta thấy thế này: Cái mà quan niệm thực tế là gì? Thực tế là như hồi xưa á, đúng là ông quan ổng có phước lớn nên coi như cha mẹ của dân, đó là thực tế, là chạy theo cái nhân quả, chạy theo cái nghiệp luôn, hễ là nghiệp như thế nào thì mình theo như cái đó luôn.
[1:14:04]Mà nghiệp như thế nào mình theo như cái đó là mất đạo đức á. À, đây là cái lạ đó, đây là cái lạ. Hễ nghiệp như thế nào rồi mình xử sự theo như cái đó là mình mất đạo đức, kỳ khôi chưa? Ví dụ bây giờ thế này, ví dụ mình là người ông chủ là được phước hơn công nhân, đúng không? Đó, và khi mình được phước hơn thì mình được hưởng nhiều hơn, đúng không? Nhân quả là đúng, nhưng như vậy là mất đạo đức á. Nên nhân quả như vậy nhưng mình phải đối xử cưỡng lại thì mới là đạo đức. Tức là tuy mình được phước nhiều hơn công nhân nhưng phải trả lương công nhân cho cao, phải san sẻ đi mới là đạo đức. Đừng có chạy theo nghiệp báo.
[1:14:43]Cái nghiệp nó cái phước cái tội nó xô mình đi, nhưng mình phải biết cưỡng lại thì mới là giải thoát á. Phải biết cưỡng lại giống như lội ngược dòng nước, thì cũng vậy, ông quan là phước lớn hơn dân, nhưng mà rồi theo cái phước đó coi mình là cha mẹ của dân sẽ thành tội lỗi. Nên đời xưa phong kiến người trở thành tội lỗi là như vậy, quan điểm như vậy. Rồi quan điểm ngày nay cũng thực tế, giờ không có vụ mà cha mẹ dân nữa thì coi như khách hàng với là công sở. Người dân đến coi như khách hàng, đóng lệ phí, đóng thuế gì đó để làm việc và nhà nước cho người dân một cái giấy phép, cái dịch vụ gì đó
[1:15:16]thì như vậy là cũng thực tế, nhưng mà thực tế không có thực tế nào đẹp hết. Cái đẹp luôn luôn nó lãng mạn hơn chút, nó lý tưởng hơn chút. Thì cái đẹp chút mà nó lãng mạn chút, nó lý tưởng chút chính là cái mà Bác Hồ nói á, là cán bộ là công bộc của dân, là đầy tớ của dân, cái đó khó làm. Đưa ra quá lý tưởng đi, nhưng mà quá khó làm. Thì ở đây, về người Phật tử mình thì mình phải chọn con đường lý tưởng mà đi vì mình lỡ là đệ tử Phật rồi. Đi theo con đường Phật là đi con đường lý tưởng, nó vượt ngoài thực tế để nó kéo cái cái thực tế phũ phàng này trở thành cái gì nó tốt đẹp hơn. Chứ thực tế thì luôn luôn phũ phàng, nên chúng ta nghe trong cải lương đó:
[1:15:54]"Thực tế phũ phàng hoài." Nên bây giờ cái thực tế thì luôn luôn phũ phàng, cho nên chúng ta phải sống lý tưởng một chút cho cái thực tế này nó bớt phũ phàng. Chúng ta phải sống lý tưởng một chút, lãng mạn một chút. Cho nên nếu mình là người đệ tử Phật, rồi mình lại có phước để làm cán bộ viên chức nhà nước thì phải nhớ không đến nỗi mình coi mình là đầy tớ đi thì mình cũng phải là một người phục vụ, là em, con em của nhân dân gì đó. Nghĩa là mình phải nghĩ mình thấp đi, đó, đó là mình nghĩ thấp xuống một chút, cho lý tưởng một chút. Còn mà lý tưởng cực độ như trong đạo lý thì phải coi mình là gì, ai nhớ?
[1:16:31]Coi mình là gì? Lý tưởng cực độ trong Phật pháp thì coi mình là gì? Cỏ rác, đúng, là cát bụi. Đó, người nào thuộc bài đó. Lát ra thầy cho mua cây cà rem cho ăn. Giỏi đó. Đó, lý tưởng cực độ trong Phật pháp là coi mình như cỏ rác, như cát vụ cát bụi. Nhưng mà bây giờ thì nói cái người Phật tử này chưa tu được đến cái cực độ lý tưởng đó thì bây giờ đối trước dân, nếu mình lỡ mình làm có chức có quyền thì hãy nghĩ mình là con là em của dân, đó cũng là cái lý tưởng được một chút. Còn nếu cái người nào là Phật tử mà có tu tập nhiều thì nghĩ mình là cỏ rác là cát bụi luôn thì cực kỳ tốt, rất là tốt.
[1:17:11]Chúng ta sống là phải lý tưởng chút, chứ đừng có theo cái thực tế quá. Rồi một điều nữa vì lợi ích chung nữa, chúng ta nhớ điều này, là
[1:17:24]lần khác á, thì chúng ta sẽ nói với nhau về cái đề tài là đoàn kết xã hội. Chúng ta sẽ đào sâu điều này: Ơ tại sao xã hội Việt Nam hay chia rẽ? Lần khác chúng ta sẽ nói. Người Việt Nam hay có thói quen chia rẽ lắm, nó có cái nguyên nhân của nó. Chúng ta sẽ tìm ra, hôm nay chúng ta nói một chút thôi vì vì cái bài vì lợi ích chung nó cũng hơi liên quan là khi thấy người khác thành công, làm được việc, chúng ta cố gắng phụ giúp, mà đừng có kích bác. Chứ mình hay có cái tật hễ ai thành công rồi mình kéo xuống à. Thấy ai mà leo lên được mình nắm nắm áo nắm quần người ta kéo xuống à, không muốn người ta đứng cao hơn mình.
[1:18:00]Đây là cái bệnh chung mà làm cho Phật pháp chia rẽ, làm xã hội phân hóa, làm cho mình cũng hết sạch phước luôn. Nên tôi hay tôi hay hối hận một điều, tại vì ngày xưa có một lần tôi soạn cái bài tài liệu trụ trì để dạy cho trụ trì, thì lúc đó tôi cũng còn nhỏ tôi chưa là trụ trì mà tôi đã soạn tài liệu để dạy cho trụ trì. Thì thì trong đó chỉ thuần dạy cho trụ trì thôi. Đến khi tôi lớn lên chút tôi mới giật mình, tôi nói mình vừa làm một điều tội lỗi có hại cho Phật pháp. Dĩ nhiên là đọc nguyên cái tài liệu đó thấy điều tốt, nghĩa là làm trụ trì phải như thế này, phải như thế kia thì không bao giờ tìm ra được
[1:18:34]điều xấu trong trong cái tài liệu đó hết. Nhưng mà chỉ có mình tôi tôi mới biết rằng khi tôi viết cái tài liệu đó tôi đã hại Phật pháp. Hỏi: "Sao vậy?" Vì tôi chỉ dạy cho trụ trì, cho nên tất cả những người nào mà đọc cái tài liệu đó, nghe giảng tài liệu đó chỉ mơ ước làm trụ trì, không bao giờ chịu làm phó trụ trì hết. Nên giành nhau, giành chùa giành đồ với nhau để làm trụ trì và gây chia rẽ đi. Phật tử đồng ý không? Nên cái cái cái tế nhị, cái khuất phía sau không ai thấy mà lại gây tác hại rất là lớn. Cho nên lật đật tôi mới lấy cái cuốn sách đó lại tôi chèn vô một đoạn, tôi nói làm trụ trì không quan trọng,
[1:19:11]mà phụ cho trụ trì quan trọng hơn, công đức lớn hơn. Nghĩa là bây giờ mình không làm trụ trì nữa, rồi mình làm tri sự nè, mình làm giáo thọ trong chùa, mình làm giám viện nè, mình coi chúng trong chùa phụ cho ông trụ trì đó mà công đức sẽ lớn. Sau này phước đủ tự nhiên mình được nhiều người đắc lực phụ tá, còn mình cứ giành cho mình lên đỉnh cao mình sẽ cô độc và hết phước vì sự tranh giành chia rẽ và ganh tị lẫn nhau và Phật pháp sẽ yếu luôn. Cho nên ở đây là nên chúng ta mày, mình nói thôi bây giờ không nói lĩnh vực trụ trì mà nói toàn lĩnh vực khác, thì người đệ tử Phật mình dù ở trong đạo hay dù ở ngoài đạo mà
[1:19:47]thấy ai làm được việc, thành công mình ráng núp phía sau phụ thêm người ta, dù người ta không biết, dù không ai biết tới tên tuổi mình, không ai biết tới công lao mình, mình vẫn âm thầm giúp đỡ, đó là vì lợi ích chung, không cần danh tiếng. Chịu không, Phật tử chịu không? Chịu đừng có khoe nha, nói: "Nói cho ông biết chứ chùa đó cất chứ là tôi bỏ tiền cũng hơi nhiều lắm đó." Nói vậy khoe. "Bà đó muốn đi chùa hả, tôi xúi đó." Cái đó là mình luôn luôn muốn người ta biết đến mình, không nên. Bây giờ âm thầm phía sau giúp cho mọi người vì lợi ích chung, không nghĩ tới mình nữa. Được không? Được ha, hứa nha.
[1:20:23]Chứ còn mà mà thấy người khác làm được việc rồi mình cứ cứ sợ người ta hơn mình, kích bác nhau làm cho xã hội suy yếu và đạo Phật cũng suy yếu luôn. Nên chỗ này là chỗ phải tỉnh táo.
[1:20:38]Chúng ta nói vài điều một chút, mọi người chuẩn bị câu hỏi, có khi là chúng ta để ít thời gian để hỏi. Là lúc nào cũng vậy, chúng ta phải biết vì một cái lợi ích chung lớn hơn. Là ví dụ khi chúng ta vì lợi ích gia đình mình thì phải cân nhắc đến lợi ích của toàn xã hội, như vậy. Là ví dụ như bây giờ người cha là muốn mở mang một cái
[1:21:05]một cái xí nghiệp, một cái công việc làm ăn để cho các con mình có điều kiện làm ăn, nhưng phải nghĩ đến là cái xí nghiệp mà mình làm ăn như vậy nó có hại gì cho xã hội hay không. Có thể là đem lại công ăn việc làm cho con mình đó, đúng đó, nhưng mà coi chừng sau này toàn xã hội bị hại. Mình muốn độc quyền một cái gì hay mở sản xuất cái gì mà nó hại cho môi trường thì đừng làm. Hén. Nên nếu vì lợi ích xã hội thì mình phải cân nhắc đến lợi ích... nếu vì lợi ích gia đình thì mình phải cân nhắc đến lợi ích của toàn xã hội. Đó là điều mà chúng ta để ý. Hoặc cũng vậy, khi mà chúng ta vì lợi ích đất nước mình
[1:21:43]thì cũng phải cân nhắc đến lợi ích của cả nhân loại. Cái câu này thì không có dành cho những người Phật tử như chúng ta, mà chúng ta dành cho những người có phước lớn, có thể làm đến những chức to trong cái bộ máy nhà nước. Thì thường thường như vậy, thường thường như vậy những người mà có chức có quyền lớn trong bộ máy nhà nước thì họ phải luôn luôn đấu tranh để đi tìm cái quyền lợi cho đất nước mình, hay là phải làm sao bán được cái sản phẩm của nước mình ra cho nhiều, là phải tạo nên một cái hệ thống quốc phòng hùng mạnh, là có khi phải phải giành một cái đảo quốc của nước khác, vân vân. Đó là vì lợi ích đất nước.
[1:22:18]Nhưng mà nếu chúng ta là Phật tử thì cũng phải nghĩ đến lợi ích của toàn nhân loại, phải mưu tìm cái hòa bình cho toàn thế giới, chứ đừng có vì lợi ích của đất nước riêng mình rồi gây chiến tranh cho thế giới giống như Hitler đã làm. Thì ông Hitler là đúng ổng đi tìm cái lợi ích cho nước Đức á, cho cái chủng tộc Đức, muốn đất nước muốn nước Đức trở thành bá chủ thế giới, rồi mà gây chiến tranh tàn khốc cả nhân loại. Hoặc là nước Nhật thời xưa cũng vậy, khi họ quá giỏi, người Nhật họ giỏi, họ tinh tế kỹ thuật từ hồi mấy ngàn năm trước, Việt Nam mình không bằng đâu. Cho đến bây giờ thế giới cũng phải chịu thua kỹ thuật của Nhật
[1:22:52]là vậy, vì người Nhật họ giỏi kỹ thuật từ hồi mấy ngàn năm trước rồi, có cái khiếu tự nhiên của đất nước của họ. Đây là điều lạ mà mấy nước khác không bằng được. Nên sau này khi mà họ giỏi quá rồi thì họ bành trướng, họ muốn họ đưa ra chủ thuyết Đại Đông Á là muốn nước Nhật lãnh đạo hết toàn bộ cái miền Đông Á Châu này rồi cũng gây thành chiến tranh thảm khốc ở Đệ nhị Thế chiến. Thì đó là họ không có vận dụng được đạo lý của Đạo Phật trong đó. Nên chúng ta nghĩ là lợi ích đất nước mình phải cân nhắc, phải gắn bó với lợi ích, với hạnh phúc, với an lạc, với hòa bình của toàn thế giới. Rồi còn nếu là Tăng Ni hoặc là một mai này kia quý Phật
[1:23:32]tử đi tu, xuất gia thì khi mà mình vì lợi ích của ngôi chùa mình hay là một tông phái của mình thì mình phải cân nhắc đến lợi ích của toàn thể Phật pháp, ha.
[1:23:45]Chứ nhiều khi có những người bị chấp tông phái nặng quá, ví dụ như mình lỡ tu trong hệ phái Khất sĩ, lúc nào mình cũng chỉ nghĩ vun vén cho cái hệ phái của mình mà coi thường các nơi khác thì đó là cái sai lầm, sẽ làm chia rẽ trong Phật pháp. Hoặc là mình ở Bắc tông hoặc mình ở Nam tông mà mình muốn cho cái tông của mình hơn, miệt thị tông phái khác thì cũng là gây chia rẽ trong Phật pháp, ha. Hoặc là mình chỉ muốn cho ngôi chùa mình lộng lẫy, làm mọi điều vun vén về thì nhiều khi vô tình là chia rẽ trong Phật pháp. Nên do đó là chúng ta là đệ tử Phật, chúng ta đi theo con đường vô ngã của Phật thì lúc nào mình cũng phải cân nhắc
[1:24:25]đến lợi ích chung của toàn xã hội, của cái cộng đồng lớn hơn chứ không có vì cái cái cái cái tập thể nhỏ nhỏ chung quanh mình, ha. Mà chúng ta ước mơ một ngày nào đó
[1:24:40]trường trên thế giới này, các trường học đều dạy về luật nhân quả và dạy về thiền định. Đó là ngày mà thế giới rất là hạnh phúc. Hôm nay thì chúng ta nói chuyện với nhau cái đề tài là Vì Lợi Ích Chung để cho người Phật tử mình mỗi khi mà chúng ta nói điều gì, chúng ta làm điều gì hãy cân nhắc lại, coi coi có vì lợi ích chung hay là mình đã làm tổn hại đến lợi ích chung. Còn lợi ích cá nhân mình, không quan trọng. Đã là người Phật tử rồi thì lợi ích cá nhân không quan trọng. Nhớ vậy. Giờ có ai hỏi gì không? Có ai hỏi gì không? Hỏi nha. Đây có miếng giấy nè:
[1:25:18]"Khi ngồi thiền thì ngồi giờ nào và có cần thiết ngồi hướng nào? Thiền bao lâu mới có kết quả? Thiền có tác dụng gì? Tâm trí không nhiếp tâm có được không?" Thường thì mình ngồi thiền á, nên vào cái giờ nào mà vắng vắng vẻ, yên lắng. Mình cần cái sự yên tĩnh chứ không có nhất thiết phải giờ Tý ngọ này nọ nhậu nhẹt gì trỏng á, không cần thiết. Còn ngồi hướng nào? Hướng nào cũng được, hướng vô nội tâm mình để kiểm soát tâm mình chứ không không cần đông tây nam bắc gì hết. Còn à thiền bao lâu mới có kết quả thì tùy thuộc cái phước duyên của mỗi người. Như có một lần có một người Phật tử ở nước ngoài viết thư hỏi tôi:
[1:25:57]"Xin Thầy chỉ cái phương pháp cho chúng con chứng được sơ thiền." Thì tôi có trả lời thế này, tôi nói: "Có người tu suốt đời không chứng được sơ thiền. Có người được cái dạng định nào đó, không phải sơ thiền. Còn phần đông chỉ được chánh niệm, tỉnh giác, an ổn, nhẹ nhàng, chứ sơ thiền cũng không phải dễ chứng. Cho nên mình cứ tu thiền đều đặn, giữ tâm đều đặn, mà cái quan trọng là phải sống rất vị tha, phải làm lợi ích cho nhiều người, phước mình đủ rồi tự nhiên tâm mình khai mở. Tự nhiên vậy." Nên có tôi hay kể có hai cô Phật tử, một cô thì dấn thân làm lợi ích mọi điều cho mọi người, cho Phật pháp, cho Tăng Ni, cho Phật tử
[1:26:36]mà thời giờ tu ít, còn một cô đi Miến Điện nhập thất 7 tháng trong cái khóa tu đó. Hai cô về cùng gặp tôi để trình bày. Một cô kia thì nói: "Con đi ở Miến Điện, tâm con thời gian con tu rất là kết quả, thanh tịnh." Nhưng bằng tâm của tôi, tôi cảm nhận cái thanh tịnh của cái cô đó cạn, không sâu. Còn cái cô mà cứ xông xáo lo dấn thân vậy, làm mọi việc công đức, vị tha không nghĩ tới mình mà mỗi khi ngồi thiền, tâm lắng rất sâu. Tôi thấy rất rõ. Cho nên rõ ràng quý vị, cái vị tha làm tâm hồn mình khai mở, mà đừng có nóng ruột chừng nào có kết quả. Thì dĩ nhiên tu là phải có nhiếp tâm, phải nhiếp tâm mới có kết quả và phải biết phương pháp cho kỹ.
[1:27:17]"Làm thế nào để hướng dẫn người khác ngồi thiền mà không phạm lỗi khoe khoang?" Câu hỏi thông minh, câu hỏi rất thông minh. Vì thường á khi mình muốn giúp người khác ngồi thiền á thì mình cũng phải chứng tỏ rằng mình đã ngồi thiền thế này thế kia có kết quả thì mình mới nói người ta nghe, đó. Nhưng mà làm sao khuyến khích người khác ngồi mà đừng để cho người ta nghĩ là mình giỏi, á thì bắt chước tôi. Thì tôi cũng rất là dở mà tôi vẫn hướng dẫn người khác ngồi thiền được, chớ đâu có hay ho gì, chứ đâu phải là tôi đã chứng đạo đâu phải không? Tôi đâu có chứng đạo, tôi vẫn còn là phàm phu,