[0:10]Hôm nay ta nghe nói về cái lần Pháp Cú lần thứ 13. Hôm nay ta học tới ba chuyện tích ha. Hai chuyện đầu thì nói phất phớt, chuyện sau đi qua phẩm Tâm thì mình nói kỹ hơn một chút.
[0:30]Bài Pháp Cú thứ nhất ta học là có cái bài kệ là: "Vui thích không phóng dật, Tỳ-kheo sợ phóng dật, bước tới như lửa hừng, thiêu kiết sử lớn nhỏ". Cái bài kệ sở dĩ mà có cái câu khó hiểu này là bởi vì một cái chuyện tích. Và thường vào thời Đức Phật á, các vị Tỳ-kheo đến xin Đức Phật một cái phương pháp để tu, rồi các ngài cứ an trú trong cái phương pháp cho đến khi mà nhập được định và chứng được quả. Thì có một vị Đức Phật cho một cái pháp môn để tu rồi, rồi ngài mới xin phép rời Đức Phật, ngài về nơi ở chỗ vắng vẻ để tu tập. Ngài tu hoài không có được gì hết, là tâm nó cứ nó yên yên vậy thôi mà nó không thể nhập định được sâu.
[1:26]Thời gian đã tốn cũng nhiều mà thấy không có tiến xa được, nên ngài mới nghĩ rằng chắc là cái pháp môn mà Đức Phật cho không có phù hợp. Nên ngài mới quay về Đức Phật để trình bày và xin một cái đề tài khác. Mà đi giữa đường thì bất ngờ là có một cái cơn cháy rừng, cháy dữ dội, thì ngài mới tránh cái cái cơn lửa đó ngài bước lên cái đồi trọc. Thì chung quanh ngài là lửa bao phủ, mà ngài ở trên đồi trọc không có sao. Ngài mới nhìn cái cơn lửa mà nó thiêu đốt tất cả như vậy, thì ngài mới có cái xúc cảm, ngài mới nghĩ rằng những cái lầm lỗi của ngài, những cái vô minh, những cái sai lầm, những cái kiết sử của ngài nó dày đặc giống như là khu rừng.
[2:17]Ước mơ làm sao nó sẽ bị thiêu đốt hết, giống như là một cái cơn cháy rừng như vậy, lửa nó thiêu hết những cái kiết sử trong tâm ngài để ngài có thể chứng được thánh quả. Thì lúc mà ngài đang có cảm xúc như vậy, thì cảm xúc mạnh bỗng nhiên làm cho ngài bất chợt nhập định, à đây cái duyên rất là lạ. Ngay lúc mà ngài đang nhập định như vậy, thì Đức Phật hiện ra. Đức Phật từ ở xa Đức Phật biết, Đức Phật hiện ra và Đức Phật đọc cái bài kệ này: là vui thích không phóng dật, Tỳ-kheo sợ phóng dật, bước tới như lửa hừng, thiêu kiết sử lớn nhỏ, thì lúc đó ngài chứng quả luôn. Ngài không cần phải quay về xin Phật đổi đề tài như là ngài đã định trước đó.
[3:06]Vì cái đề tài mà Đức Phật cho,
[3:11]đề tài mà Đức Phật cho đã hoàn toàn thích hợp, chỉ bởi vì cái nhân duyên chưa đủ. Trong cái nhân duyên chưa đủ này, nhiều lúc nó còn đợi ta có một cái bức xúc, một cái cảm xúc nữa. Và mỗi người có một cái bức xúc, có cái cảm xúc khác nhau, không ai giống ai và cũng đừng ai bắt chước ai. Rồi cũng trong thời Đức Phật vậy, có một Tỳ-kheo-ni, à bà theo Phật tu 25 năm mà không hề nhập được định, đắc được đạo. Thì lúc đó bà tuyệt vọng, bà nghĩ: "Chung quanh mình những huynh đệ ai cũng chứng quả hết, mà mình cứ lẽo đẽo làm một người phàm phu". Bà đau khổ, và trong lúc đau khổ tột cùng, bà mới nghĩ bậy.
[4:03]Bà lấy cái dây vào rừng treo cổ tự tử. Nhưng mà vừa mới đút cái cái cái đầu vô trong cái thòng lọng cái, bỗng nhiên chứng quả à. Coi thôi rút cái đầu ra. Và ngài bà mới đọc một bài kệ là Thầy không nhớ từng nguyên văn nhưng mà đại ý là: 25 năm rời bỏ gia đình để theo Thế Tôn, sống cuộc đời sống đạm bạc của người xuất gia, ta chưa bao giờ được một sát-na thanh tịnh. Tâm lúc nào cũng động, cũng động. Mặc dù rất tinh tấn, vậy mà đến khi trong cái lúc mà quá đau khổ tuyệt vọng bỗng nhiên chứng luôn. Cái trường hợp cái Tỳ-kheo-ni đó cũng rất là lạ. Nhưng mà chỉ riêng bà đó thôi, ta đừng có bắt chước nha.
[4:50]Đút đầu vô nó không có gì hết trơn cái chui vô luôn, treo tòng teng cũng không có gì nữa. Tại vì sự thật nó đã có, sự thật đã có. Có vị, có nhiều vị thiền sư, thấy mình bị bệnh hôn trầm, lúc ngồi thiền cái hay ngủ gục á, cái vị mới mới ra ngồi nơi cái bờ vực á, cái bờ vực mà cái vách đá cái lựa nó hiểm hóc cheo leo nhất, nghĩa là hễ mà gục đầu cái là rớt lộn đầu xuống dưới đó luôn. Thì do cái sợ chết nên các ngài tỉnh tỉnh tỉnh, ngài chiến thắng được cái bệnh hôn trầm rồi ngài tu chứng luôn. Nhưng rồi sau ngài cũng có người bắt chước vậy, ra ngồi bờ vực đó rồi lộn đầu dưới chết luôn. Cái việc mà cái người lộn đầu dưới chết luôn thì không được sử ghi lại,
[5:35]nên sử chỉ ghi cái người mà liều mạng, gan dạ rồi mà chứng đạo, còn những người liều mạng gan dạ mà không chứng chết luôn cũng rất nhiều. Nó giống như ta nghe: bà bên kia mua trúng tờ độc đắc, bà nọ trúng tờ độc đắc phải không? Nghe ai cũng biết hết, còn mấy người lặng lẽ không trúng tờ nào có ai nói không? Chúng ta vì đó bà bên kia mua hoài không trúng, bà bên nọ mua hoài không trúng có ai nói không? Không. Tất cả mọi người đều mua mà không hề trúng ngồi đây phải không? Tại nếu trúng đâu có ngồi đây nghe pháp mần chi nữa, phải không? Như vậy. Cho nên thử là chúng ta đừng bắt chước cái nhân duyên của người khác.
[6:08]Mình cứ tinh cần tu tập, vững chắc, chậm rãi, chắc ăn nha, đừng có thòng sợi dây. Thì đó là một cái bài kệ thứ nhất. À bài kệ thứ hai là: Có một Tỳ-kheo tên là Nigāmavāsi Tissa, ngài gia đình giàu có, sống gần cái kinh đô Xá-vệ, mà sống gần thôi chứ ngài không có sống ở trong kinh đô. Tức là người dân của một cái thị trấn ven, giờ ta cũng gọi là ngoại ô vậy, ngoại ô ví dụ như ở đây thì là nằm ở Thủ Đức hay Hóc Môn gì. Gia đình ngài cũng khá giả. Rồi sau ngài xuất gia. Mà xuất gia xong cái ngài cũng không, không biết sao ngài cũng không theo tăng đoàn, ngài ở với một cái nhóm ở gần cái chỗ quê hương của ngài.
[6:54]Mỗi ngày cái vậy ôm bát đi khất thực, thì ngài cũng chẳng đi đâu xa. Đi ra mấy ba bước cái là mấy người bà con giàu quá họ bỏ đầy bát rồi cái ngài quay về, ăn rồi ngài tu vậy thôi. Thì cái chuyện đó có nhiều Tỳ-kheo mới nghĩ xấu, có nhiều vị khác mới nghĩ sai, nói rằng: "Cái ông này ổng đi xuất gia rồi mà sao ổng còn luyến ái bà con, không có đi cho xa, cứ lẩn quẩn ở đó là nhờ bà con cúng đồ ăn cho ngon". Chúng ta hay suy luận theo cái ý của mình như vậy, mà sự thực cái tâm của vị đó không phải như vậy. Ở trên đời này chuyện này nhiều lắm, nghĩa là ta hay gán cái tội của người khác theo cái ý nghĩ của mình, ừ theo ý nghĩ của mình.
[7:32]Ví dụ như ta thấy một người giờ này không phải giờ ăn mà bước vô nhà bếp, cái mình nghĩ gì? Này vô kiếm ăn vụng, phải không? Mình cũng gán, nhưng mà tâm người ta nhiều khi không phải vậy. Nhiều khi họ là một người cư sĩ đàng hoàng, ăn mặc lèn xèn, nhưng mà họ muốn vào coi nhà bếp thiếu gì mua cúng. Ừ nhưng mà mình nghĩ: ăn mặc này cho bộ ba ngày không có cơm mà chắc vô nhà bếp chùa kiếm gì đây. Chúng ta hay như vậy, hay như vậy. Rồi ví dụ như ta thấy một cái người đi nghe giảng pháp mà mặc bộ đồ đẹp, xách cái xách đẹp, mặc cái bộ đồ đẹp, người ta liếc từ đầu tới chân cái người ta nghĩ trong đầu sao? Nói:
[8:14]"Đã đi chùa nghe pháp rồi mà còn xí xọn", ví dụ vậy người ta nghĩ. Mình gán, nhưng mà đâu phải lòng người ta đâu phải vậy. Vì lúc đó người ta không có thời gian mà người ta không muốn bỏ bài pháp, người ta có việc phải đi xa, đi dự tiệc hay gì đó mặc đồ phải đàng hoàng chút, nhưng mà người ta tranh thủ lại nghe pháp chút rồi hết thời pháp bay đi luôn. Do đó thôi đi nên mặc đồ đẹp. Nên cái lòng họ không phải vậy, nhưng mà ta luôn luôn dễ kết tội người khác theo cái ý nghĩ của mình. Này trúng tim đen của ai vậy? Trúng... trúng...
[8:46]Trời, cái cuộc đời á nó bất an, nó xáo trộn chỉ vì những lời kết tội qua lại. Mà sự thật người ta không phải vậy, rồi bắt đầu bên này thù, bên kia tức bên nọ, mọi chuyện nó bất ổn ghê gớm lắm, từ những điều trách móc và kết tội lẫn nhau. Cho nên nếu mà ta tu lâu á, ta không bao giờ vội vã kết tội ai. Và nhờ như vậy, ta cũng dễ làm cho cái hoàn cảnh chung quanh mình yên ổn lại. Và khi hoàn cảnh chung quanh mình yên ổn lại, mình cũng được cái phước, tâm mình cũng sẽ yên tĩnh và dễ tu. Ta nhớ điều đó. Cho nên cái vị Tỳ-kheo này, Nigama-vasi, sau khi mà ổng sống ổng không đi xa, ổng xuất gia rồi ổng cũng ở gần cái chỗ
[9:33]ở ổng, rồi mỗi lần đi vào thị trấn khất thực cái được bà con cúng đầy, quay về cái tiếng đồn. Thì những người Tỳ-kheo họ mới gièm pha, cái tâm họ mới tu họ cũng còn phàm phu, họ gièm pha rồi đi méc Phật. Nói là: "Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo Nigama-vasi-tissa ỷ mình là con nhà giàu có, xuất gia rồi không sống cái hạnh mà viễn ly, xuất ly, thanh bần mà cứ luẩn quẩn để hưởng cái thức ăn ngon lành của gia đình, không theo chúng Tăng vào thành Xá-vệ khất thực giống như là mọi người khác." Thì Đức Phật Ngài có cái hay là Ngài biết rồi, nhưng mà Ngài vẫn kêu lại hỏi trước mặt mọi người để cho nó đâu ra đó.
[10:17]Phật mới gọi cái Tỳ-kheo đó tới, hỏi là: "Như Lai nghe rằng là ông là người tuy đã xuất gia nhưng mà còn cái luyến ái bà con, không chịu đi đâu xa, cứ luẩn quẩn ở cái thị trấn của mình để mà được ăn ngon, điều này có đúng chăng?" Thì Tỳ-kheo Nigama-vasi này mới thưa với Đức Thế Tôn rằng, nói: "Bạch Đức Thế Tôn, con là một người sống đơn giản, thanh đạm. Con không mong cầu điều gì. Con ở lại đó bởi vì con không cảm thấy phải đi đâu xa. Với lại là con bước ra vài bước cái người ta cúng đã đầy bát, mà theo luật, bát đã đầy thì không được đi xin nữa. Mà đúng luật vậy thôi, không lẽ bây giờ con đầy bát rồi lại
[11:07]con lại cố gắng mà đi từ ngoại thành đi vô luôn trong cái kinh thành Xá-vệ để xin thêm, rồi bát đâu mà chứa? Thành thử cái duyên nó vậy. Với lại con cũng không cần nhiều và đời sống của con rất là là thanh đạm." Đức Phật khen, Đức Phật khen là: "Nigama-vasi thật là đệ tử của ta, cũng giống như ta." Đức Phật khen, Đức Phật mới khen như vậy, Đức Phật mới kể một cái chuyện tiền thân. Cái tiền thân này chúng ta nghe huyền hoặc lắm, nhưng mà thôi trong kinh nói sao thì ta cứ nói lại như vậy. Đức Phật kể vào cái thuở rất là xưa, Ngài là một con vẹt, ừ con vẹt. Ngài đậu trên một cái cành cây và Ngài sống cũng thanh đạm.
[11:52]Ừ, thì lúc đó ở trên trời có vị trời Đế Thích biết cái con đại con vẹt này là không phải là con vẹt tầm thường, giống như là một cái hiện thân của một Bồ-tát ở trong cái cõi giới đó để hóa độ chúng sinh. Mà nghe nói là con vẹt này sống đơn giản, không mong cầu, nên lúc đó Đế Thích mới thử bằng cách là đánh một cái sét đánh, đánh cho gãy cành cây mà có cành lá sum sê để chỗ con vẹt đánh gãy xuống, thì con vẹt nó lại bước qua một bên nhẹ nhàng, nó đậu nơi cành cây mà trơ trụi và vẫn đứng an ổn, không cần phải đi đâu, không cần phải lăng xăng. À, Đức Phật kể như vậy. Và Đức Phật nói là cái Tỳ-kheo này đã đi đúng con đường của ta,
[12:38]giống với ta, có cuộc sống không có ham muốn nhiều nên là rất là đáng khen. Mà cái người mà sống không ham muốn nhiều, sống thanh đạm, tri túc như vậy thì rất dễ chứng quả thánh. Nên có cái bài kệ rằng là: "Ai yêu quý tinh cần, và e sợ phóng dật, người ấy đã đến gần, bờ giải thoát an vui." Đức Phật đọc cái bài kệ Pháp Cú như vậy để khen ngợi và cũng để chấm dứt, chấm dứt mọi cái đàm tiếu, gièm pha của các Tỳ-kheo khác đối với cái vị Tỳ-kheo này. Thì ở đây, khi mà Đức Phật khen ngợi như vậy thì cái lời gièm pha tạm thời biến mất. Nhưng ở trong cái thời của ta có những người nhiều khi quá phiền não, ví dụ ngay đích thân mình là nghe thầy của mình khen một
[13:28]người huynh đệ của mình, mình cũng không chịu nữa. Như mình nghĩ rằng người đó xấu, thầy mình nói: "Không, thấy sư huynh con tốt á." Nhưng mà mình cứ khăng khăng không chịu, cứ nghĩ theo ý mình là người đó phải xấu theo ý mình. Cãi luôn lời của thầy mình. Có không? Ví dụ bây giờ thầy không nói là ở trong chùa, thầy nói chuyện ngoài đời thôi. Như trong một lớp học hay trong cơ quan mà ta nghĩ rằng người đó không tốt mà cái người thủ trưởng ở trên người ta nói: "Không, người đó tốt", ta cũng không tin. Ta vẫn nuôi cái thành kiến theo cái ý của ta là người đó phải xấu. Mà vì vậy là ta nhiều khi cái nhìn ta không chính xác
[14:12]và không độ lượng, thành ra ta mắc cái nghiệp. Ở trong thời Đức Phật thì sau khi Đức Phật kể lại chuyện tiền thân của Ngài và khen Tỳ-kheo Nigama như vậy thì mọi người tạm thời dừng lại cái sự đàm tiếu. Đó, bây giờ ta nói tới một bài Pháp Cú thứ ba. Bài này liên quan tới cái hạnh mà vâng lời và không vâng lời. Cái chuyện nó như thế này: Vào cái thời đó, ngài A-nan chưa làm thị giả của Đức Phật và Đức Phật Ngài vẫn sống lặng lẽ. Khi Ngài đi nơi này, khi đi nơi kia để giáo hóa. Có những lúc đệ tử chung quanh Ngài rất là đông, nhưng có những lúc Ngài bảo đi công việc, sắp xếp việc này việc kia và có những khi mọi người cũng vắng.
[14:56]Một lần đó, Ngài lên trên cái ngọn núi Cà-chí-ca và đem theo một vài Tỳ-kheo. Khi lên trên cái núi Cà-chí-ca đó, cái núi đó Ngài không có lên đỉnh, Ngài ở lưng lửng ở giữa có một cái hang, Ngài ở đó. Lúc đó có ba, bốn vị Tỳ-kheo kia thì có việc cũng phải đi khất thực, khất thực đem thức ăn về cho Phật. Đi thì ở lại có một người Tỳ-kheo tên là Meghiya. Ừm. Thì lúc đó Tỳ-kheo Meghiya mới xin Phật, bởi vì lúc ông đó ông đang ông ngồi thiền bên cạnh Phật, ông thấy tâm ông thanh tịnh và ông tin rằng ông chỉ cần đến một nơi vắng vẻ ở một mình, ông quyết tâm hạ thủ công phu, ngồi thiền miên mật thì chắc chừng một tuần
[15:44]hay một tháng ông sẽ chứng được quả thánh A-la-hán. Ông nghĩ như vậy, nên ông xin Phật là: "Xin Thế Tôn cho con đến một khu rừng vắng để dụng công một mình một thời gian, rồi con sẽ quay lại." Đức Phật mới nói: "Đừng, chưa phải lúc. Nhất là đừng bao giờ để cho thầy mình ở một mình như vậy." Tại vì lúc đó Phật ở một mình, các vị Tỳ-kheo kia đi vắng. Đức Phật không sợ đâu, nhưng mà Đức Phật muốn cho ngài có cái trách nhiệm. Nhưng mà vị kia cứ khăng khăng, khăng khăng là phải đi đâu đó vắng vẻ để hành thiền cho tinh tấn. Cứ khăng khăng, rồi Đức Phật im lặng không nói, rồi vị Meghiya đó cũng ôm bát ra đi.
[16:31]Ra đi thì ông tìm đến một cái khu rừng thích hợp, có dòng suối, có cây mát, cũng gần làng, có thể khất thực được. Và ông ở đó ông dụng công. Nhưng mà ông càng dụng công thì tâm cứ càng loạn lại. Thay vì trước đó, lúc còn ở bên Đức Phật thì ông thấy tâm ông rất là thanh tịnh, nhiếp được vào, nhưng mà khi rời Đức Phật về ở nơi cái làng vắng đó rồi thì ông không nhiếp tâm được, tâm nó cứ loạn loạn loạn lên. Và ông cố gắng cả một tháng như vậy, cứ bế tắc, không còn con đường để đi nữa, tâm cứ loạn, đành phải quay về với Phật xin sám hối. Phật mới rầy, Phật nói là: "Một người đệ tử phải biết vâng lời thầy.
[17:12]Nhất là trong trường hợp mà mọi người đã đi hết, ta bảo ông đừng có để ta ở lại một mình như vậy. Nói là lòng không biết thương thầy, không nên để ta một mình. Nhưng ông vẫn theo cái ý của mình mà bỏ ta một mình ở giữa núi rừng rồi lặng lẽ mà đi, đi như vậy thì kết quả không có được." Rồi Đức Phật mới quở trách bằng một bài, bằng một bài kệ Pháp Cú: "Tâm hoảng hốt, lăng xăng, khó hộ trì, nhiếp phục, giống con cá vùng vẫy khi bị quăng lên bờ. Hãy xem người thợ khéo chuốt mũi tên thật ngay, cũng vậy người có trí giữ tâm thật yên lành." Thì khi mà Phật nói bài kệ vậy, có nhiều người cũng có một cái xúc động và cũng nhập được một cái quả vị nào đó lúc đó như vậy.
[18:13]Thì hôm nay ta phân tích cái bài Pháp Cú này cũng như cái chuyện tích này. Chúng ta thấy như Meghiya đã tự thấy tâm mình được thanh tịnh, tin chắc rằng mình chỉ cần dồn nỗ lực tu tập cái là mình chứng được sâu liền. Nhưng mà rồi lại không được, lý do tại sao? Lý do tại sao? Ai biết?
[18:40]Chúng ta để ý chỗ này để mà cái đời tu của mình đừng có bị vấp ngã. Là không có phước thì không nhiếp tâm được. Nhớ như vậy giùm thầy. Không phước không nhiếp tâm được. Có rất nhiều người, kể cả thầy trong đời tu của thầy cũng đã từng bị như vậy. Là khi thấy mình tu có kết quả, cứ nghĩ rằng mình bỏ hết mọi việc dồn nỗ lực vô trong thiền định là mình sẽ được cái kết quả lớn liền, nhưng không đơn giản như vậy. Khi mình bỏ hết mọi việc, bỗng nhiên mình buông mất cái công đức mà mình đang làm, đang có. Ví dụ lúc đó mình đang vất vả công quả, nấu bếp cho chúng, lo việc cho chúng. Trong cái bận rộn đó mình tu rất là tốt,
[19:18]nhưng mình không biết rằng chính nhờ cái bận rộn lo cho đại chúng đó mà mình tu tốt. Mình cứ thấy là mình tu tốt là do mình tinh tấn, nên bây giờ mình bỏ việc, mình tinh tấn nữa chắc còn nhanh hơn. Không ngờ mình bỏ công việc, tức là mình buông luôn cái công đức của mình, tâm loạn trở lại liền. Rất nhiều người bị như vậy. Mà tại sao ta bị hiểu lầm như vậy? Tại sao ta bị hiểu lầm là khi thấy tâm mình thanh tịnh rồi cứ nghĩ là mình tinh tấn cực độ thì sẽ chứng luôn? Mà tại sao tinh tấn cực độ rồi lại không chứng? Tại sao? Tại vì ta không hiểu được Bát chánh đạo. Có một lần có một người cư sĩ tìm đến núi thăm thầy.
[19:56]Thì ông ngồi ông mới trình bày cái công phu tu hành của ông. Công phu tu hành rất là tốt, có kết quả rất là sâu. Khi mà ổng kể từng trạng thái ra, thầy công nhận hết. Từng điểm như thế này, từng điểm như thế kia, công nhận hết. Rồi sau khi dặn dò vài điều, ông mới chợt hỏi thầy một câu thế này: "Thưa thầy, có một đạo lý nào mà cao hơn Bát chánh đạo hay không?" Thầy trả lời là: "Tuyệt đối không." Thầy mới nói rằng: "Sở dĩ mà ta tưởng rằng có một đạo lý nào cao hơn Bát chánh đạo chỉ bởi vì ta không hiểu được Bát chánh đạo. Chứ còn nếu cái người hiểu đúng Bát chánh đạo rồi thì mới thấy rằng Phật đã nói một câu rất là đúng:
[20:41]Bát chánh đường duy nhất đến bình an bất tử. Ngoài con đường Bát chánh đạo này không có con đường nào khác. Mà cái nào đúng Bát chánh đạo đó là đúng đạo Phật, còn cái nào sai Bát chánh đạo là ngoài đạo Phật. Chứ không thể nào có một con đường cao hơn Bát chánh đạo. Đó là điều chắc chắn." Người cư sĩ mới hỏi tiếp: "Thưa thầy, con có nghe một vị thầy nói rằng cái bộ kinh này cao hơn Bát chánh đạo." Lúc đó buộc lòng thầy phải nói, thầy nói: "Vị đó hiểu lầm. Dù bộ kinh đó hay cách mấy, nếu hay và nếu đúng thì nằm trong Bát chánh đạo, không bao giờ ra khỏi Bát chánh đạo." Rồi cái người cư sĩ đó hỏi tiếp, nói:
[21:23]"Thưa thầy, con đi qua một vị khác, con mới hỏi thế nào là Bát chánh đạo thì vị đó mới nói rằng là: mắt, tai, mũi, lưỡi của ông là Bát chánh đạo, nên cái đó mới là cao hơn Bát chánh đạo." Thì thầy mới trả lời rằng: "Nếu mắt, tai, mũi, lưỡi là có cái phương pháp dụng công gì đó thì nó cũng chỉ nằm trong Bát chánh đạo và một cái góc rất nhỏ của Bát chánh đạo." Thầy nhắc lại một lần, trong bài giảng thầy có nói thế này: cái người mới đến với đạo Phật thì không hiểu Bát chánh đạo là gì đâu, tu lâu một thời gian hiểu sơ sơ, chừng nào chứng như Phật, như các vị A-la-hán á thì mới có thể hiểu được Bát chánh đạo.
[21:59]Cho nên đừng bao giờ nói có cái gì cao hơn Bát chánh đạo. Và bổn phận ta tu là phải tu đầy đủ Bát chánh đạo, đừng bỏ sót một chánh đạo nào. Hãy nhớ như vậy. Nếu ta hiểu không hết Bát chánh đạo, ta không thường xuyên tư duy về Bát chánh đạo, ta không thường xuyên ứng dụng về Bát chánh đạo thì ta không bao giờ đầy đủ công đức để tiến tu. Trong Tứ niệm xứ, pháp môn này gọi là niệm pháp. Trong Tứ niệm xứ có bốn cái điều ta phải tư duy và ghi nhớ thường xuyên: thứ nhất là niệm thân, niệm thọ, niệm tâm, niệm pháp. Thì cái niệm pháp này á chính là ta chiêm nghiệm Bát chánh đạo thường xuyên, kiểm chứng cái sự tu hành của mình với Bát chánh đạo thường xuyên.
[22:47]Hễ ta nghĩ điều gì đều xem nó nằm trong cái chánh đạo nào, ta làm điều gì phải xem nó nằm trong cái chánh đạo nào, phải thường xuyên như vậy. Và phải làm sao chúng ta từng ngày càng lúc phải hiểu sâu sắc Bát chánh đạo. Thầy dặn đi dặn lại quý Phật tử phải nhớ. Nào giờ rất nhiều người không biết Bát chánh đạo là gì, không thuộc Bát chánh đạo là gì, không hiểu từng chánh đạo là gì, đúng không? Ta đến với đạo Phật ta hời hợt lắm. Mà cái gốc nằm trong Bát chánh đạo, bao nhiêu điều mầu nhiệm nằm trong đó ta không biết. Thầy nói ví dụ một điều đơn giản là sự liên quan giữa chánh nghiệp và chánh mạng.
[23:24]Chánh mạng là gì? Chánh mạng nghĩa là gì? Chánh mạng là một cái nghề để nuôi sống bản thân. Mà cái chữ chánh á có nghĩa là lựa cái nghề nào sao cho nó hiền lành, đừng có gây nghiệp. Tức cái nghề đó càng làm càng có phước. Chưa cần làm phước bên ngoài, chỉ cái nghề của mình mình làm cho đúng thôi là phước tràn đầy. Đó gọi là chọn cái chánh mạng. Nhưng mà có phải là ai cũng lựa được cái nghề đó không? Có không? Ví dụ bây giờ ta thấy một người làm bác sĩ, ta nói bây giờ người này làm bác sĩ mà đừng có lấy tiền mắc, suốt đời cứ lo chữa bệnh người ta chắc là có phước, mình thích làm bác sĩ. Nhưng bây giờ làm được không?
[24:07]Không, tại mình đâu có đi học đâu, không có cái duyên đó. Hoặc mình thấy một cái người thầy giáo ngày đêm tận tụy, cặm cụi đứng trên bục giảng truyền dạy kiến thức và đạo đức cho học sinh, mình thèm. Giờ mình đi dạy được không? Không, có ai cho mình dạy đâu, tại mình đâu có biết chữ đâu cho mình dạy, phải không? Hoặc là mình thấy mấy người công an SBC, một bữa nọ trên đường phố rượt theo tên cướp, bay từ chiếc xe của ảnh bay qua chiếc xe cướp, ôm thằng cướp vật xuống đường luôn, rồi cả hai cùng ngất xỉu luôn. Mình thấy hình ảnh thiệt là oai hùng, cái mình cũng muốn là thành một người anh hùng trừ gian diệt bạo, mà làm được không?
[24:41]Mới thấy thằng cướp run tái mặt hết, nói lặp bặp không nói được tiếng nào, làm sao mà đi bắt cướp? Phải không? Cho nên là ví dụ ta thấy cái nghề đó tốt có thể tạo ra phước, nhưng không phải là ta ta chọn được như ý mình. Vậy ai mới là người có thể là muốn cái nghề nào thì được cái nghề đó? Ai? Ai? Thầy cũng không luôn, ốm nhom nhách cũng không làm được. Là cái người cực kỳ có phước á. Người cực kỳ có phước cho nên họ vừa giỏi, vừa thông minh, vừa có tiền sẵn luôn. Muốn mở cửa hàng nào mở cửa hàng đó, muốn làm kinh doanh cái nghề nào là kinh doanh cái nghề đó. Mà cái phước là cái gì? Là chánh nghiệp. Cho nên cái người mà tạo chánh nghiệp cho dày
[25:22]thì sẽ tìm được cái chánh mạng theo ý mình muốn. Có những người làm nghề mà không thích đâu, phải không? Ví dụ có cái người làm nghề hớt tóc, cứ mỗi ngày cứ phải rờ đầu rờ cổ cắt tóc. Rồi cái thấy một cái người khác họ đứng họ bán hàng trang trí nội thất, thèm, ước gì mình cũng có cửa hàng. Mà được không? Không có được. Cho nên mình không chọn được cái nghề mình muốn bởi vì sao? Bởi vì bởi vì mình thiếu phước, mình thiếu phước, đó. Ví dụ như là một cái người gánh cái gánh rau đi bán thì đi ngang qua cái nhà đó, cái nhà mặt tiền cái họ cũng bày rau, bày quả họ bán ngay trước nhà họ luôn, thì mới thèm cái gì?
[25:58]Thèm ước ao mình cũng có được cái chỗ như vậy, không đi đâu phải không, không đội mưa, đội nắng, ngồi ở nhà mà người ta vẫn tới mua. Còn giờ phải đi gánh kiểu kịch như thế này rất là vất vả. Nhưng mà đổi được không? Không, vì sao? Không có phước. Nên chúng ta thấy là cái tương quan giữa chánh nghiệp và chánh mạng chặt chẽ nên chánh nghiệp đi trước, chánh mạng đi sau. Tức là Bát chánh đạo Đức Phật sắp theo cái logic nó cực kỳ chặt chẽ luôn. Ta cứ suy nghiệm trong đời sống rồi mình thấy. Rồi sau chánh mạng mới tới bắt đầu chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Lúc đó bắt đầu mới tinh tấn quyết tâm để tu tập.
[26:30]Là có phước rồi, chúng ta có một đời sống thoải mái, dễ chịu rồi, sắp xếp được cái việc mưu sinh ăn uống mình thoải mái, không còn lo đói lo khát rồi, bắt đầu mới dồn sức vào tu tập. Thấy là cái logic mà về Bát chánh đạo là một cái điều gì đúng tuyệt đối, hay không thể tưởng luôn. Thì ở đây cũng vậy, Meghiya rời bỏ Đức Phật, nghĩa là Đức Phật ở một mình thui thủi trong rừng, các huynh đệ đi hết, còn mình mình, thì lúc đó phải hiểu bổn phận mình sao? Bổn phận phải sao? Phải ở lại mà hầu thầy mình chứ. Chứ đâu có đành đoạn lúc đó chỉ theo cái ý nghĩ của mình là không cần biết tới cái hoàn cảnh của thầy mình,
[27:10]mà nhất thầy mình là một Đức Phật chí tôn chí kính. Rồi bỏ đi. Để theo cái ý của mình thôi, theo cái ý của mình. Thầy nhắc đi nhắc lại cái chữ là theo cái ý của mình. Mà khi buông Đức Phật ra, không theo hầu Đức Phật nữa, cái phước mất liền, lập tức ngồi thiền loạn tâm lên liền. Mà nhất là Đức Phật biết, Ngài không cho đi. Ngài không cho đi là có lý do, không phải là vì Ngài ác, Ngài muốn có người hầu mình, mà Ngài biết rằng cái người này phước chưa có đủ. Bỏ Đức Phật đi, không tạo cái công đức mà hầu Phật thì không có phước, tâm không nhiếp được nữa. Nhưng mà Ngài không nói, nhưng mà Ngài chỉ nói nhẹ nhàng.
[27:47]Ngài chỉ nói theo cái đạo đức thôi, chứ Ngài không có nói cái quả báo đem ra hù. Thầy hù như vậy sợ người ta nói: "Trời, ổng đem nhân quả ổng hù tôi, ổng lợi dụng tôi." Sợ cái đó lắm chứ không phải không. Ví dụ bây giờ có một người đến gặp thầy mới nói thế này, nói: "Thưa thầy, con mới có 10 triệu đồng thì con đang suy nghĩ, con không biết là con nên cúng cho thầy hay là con nên tặng cho anh con?" Giờ hỏi: "Tặng anh con tặng gì?" Nói: "Bị ổng thua số đề đó, ổng kẹt quá, ổng xin con." Lúc bấy giờ thầy trả lời là nên cúng thầy hay nên cho ông anh? Làm sao thầy nói được? "Thôi, cúng thầy có phước hơn,
[28:25]cho ổng đi đánh số đề không phước", thầy nói được không? Không. Làm sao mà thầy đem nhân quả thầy nói kiểu đó được, phải không? Mà bây giờ thầy xúi cho ổng ăn được không? Cũng không luôn. Giờ thầy nói làm sao? Giờ thầy chỉ còn nói cách: "Thôi, đem về chùa Từ Tân cúng cho thầy Viên Giác", chứ còn biết làm sao giờ, đành chịu. Thấy không? Có những điều mà mình không thể đem nhân quả ra mình nói được, nói người ta hiểu lầm liền. Ví dụ bây giờ thầy nói thật tình, thầy nói: "Trời ơi, đem cúng cho ổng, ổng chơi số đề hết phước đi, thôi cúng thầy mới có phước." Thầy nói như vậy đúng hay sai? Quá đúng á.
[28:59]Nhưng mà thầy mà nói như vậy, cái bắt đầu họ cúng xong 10.000 xong đi ra nửa đường họ suy nghĩ á. Phải không? "Ồ, ông này ổng nói phước phước gì ổng lấy mất của mình 10 triệu à ta?" Chết tui. Nên Đức Phật cũng vậy á. Đức Phật cũng vậy, lúc đó Ngài tế nhị, mặc dù cái thần thông của Ngài, trí tuệ của Ngài là biết cái người này rời mình đi là không nhiếp tâm được đâu, nhưng mà không lẽ lúc đó Phật nói rõ ràng ra phải không? Phật nói vậy cái là càng hiểu lầm Phật. Phật không lẽ nói là: "Ông không có phước nha, ông ở đây ông hầu tui mới có phước à." Nói vậy cái là vẫn hiểu lầm. Nên chúng ta thấy trên đời có những sự thật mà không thể
[29:34]nói ra được, có những sự thật không thể nói ra được. Thành thử, bởi vì sao? Bởi vì chúng sinh quá siêu đẳng á, lúc nào cũng chấp ý mình, suy luận theo ý mình, sẵn sàng kết tội cả ông thầy mình luôn. Sẵn sàng kết tội cả thầy mình luôn. Nên Đức Phật mới thôi đành buông cho ổng đi đâu ổng đi, đi tới chừng nào tâm loạn về rồi Phật mới trách, Phật mới trách. Phật nói: "Một tỳ kheo không bao giờ nên bỏ Như Lai ở lại một mình như thế." Tâm của ông nghĩa là như con cá bị quăng lên trên bờ, cá bị quăng lên bờ thì nó làm sao? Nó vùng vẫy vậy nè. Đó là tâm ông lúc đó đang căng thẳng, nghĩa là theo cái ý của mình,
[30:07]khăng khăng theo ý mình cho bằng được, mà trên đời này không ai nói nghe nữa. Thầy của mình đó, Đức Phật chí tôn chí kính đó nói đó, mà cũng không nghe. Nên không có phước, phải quay về. Là cái chuyện như vậy. Giờ chúng ta mới phân tích cái đoạn kệ này. Cái ý nghĩa của nó là nói về cái hạnh vâng lời, nói về cái hạnh vâng lời, phải không? Giờ ta sẽ phân tích những cái khía cạnh chung quanh của cái đạo đức vâng lời để ta xem mọi điều như thế nào. Trong cái bài kệ này, cũng như trong cái câu chuyện này là khuyến khích ta phải biết sao? Ta phải biết gì? Vâng vâng lời, ta phải biết vâng lời. Cái bài kệ, ý nghĩa bài kệ này là như vậy á.
[30:50]Bây giờ ta sẽ mổ xẻ cái vấn đề vâng lời ngược xuôi xem nó như thế nào ở mọi khía cạnh. Tại sao ta phải vâng lời? Tại sao ta phải vâng lời?
[31:02]Vì nghĩ rằng người đó đúng, phải không? Đó. Mọi người đồng ý không? Đồng ý không? Ừ. Người nào mà ta tin rằng người đó là đúng hơn ta mà ta phải vâng lời?
[31:16]Những người mà đúng hơn ta mà ta phải vâng lời thế này: thứ nhất là cha mẹ ta, phải không? Thứ hai là thầy cô ta, thứ ba? Sư phụ ta. Trong đạo là sư phụ ta, đại khái là vậy. Nó còn nhiều nữa nhưng mà trước nhất là trong cái tình thân gần gũi, trong tình thân gần gũi thì có cha mẹ ta, thầy cô ta, sư phụ ta. Còn bước ra xã hội thì còn nhiều nữa, còn thủ trưởng cơ quan, còn luật pháp, còn thủ tướng, tổng thống, tổng bí thư gì tá lả hết, phải không? Mà bây giờ gần gũi với ta thì có cha mẹ ta, thầy cô ta, sư phụ ta trước. Mà tại sao ta nghĩ rằng người đó đúng hơn ta?
[32:03]Tại sao? Tại vì người đó lớn tuổi hơn ta, kinh nghiệm nhiều hơn ta và thương yêu ta, cho nên thường là không bao giờ xúi ta làm điều điều sai, điều bậy, phải không? Có bao giờ cha mẹ xúi con mình đi ăn cướp không? Có, có cha mẹ làm tướng cướp á. Nhưng bình thường thì không, con số đó nó hiếm, phải không? Bình thường cứ tổng quát vậy là cha mẹ đều là người tốt, muốn con mình nên người, nên trước hết con làm ơn nghe lời cha mẹ cái đã. Ví dụ bây giờ đứa nhỏ nó lẫm đẫm lẫm đẫm, nó biết nói bập bẹ, biết nghe bập bẹ, biết đi, rồi rồi cái nó nó đi về phía cái bếp nó cầm dao thì cha mẹ nói: "Con không được cầm dao." Thì lúc đó nếu mà nó không nghe lời cha mẹ nó thì sao?
[32:50]Nó rất là nguy hiểm. Rồi lớn lên dần dần cũng vậy, lớn lên cái những lúc nó 12, 13 tuổi, lúc đó bắt đầu bạn bè tác động, nó bướng lắm. Khoảng cái tuổi đó 12, 13, 14, 15, 16, 17 á, nó nghe bạn bè nhiều hơn, bạn bè xúi giục nhiều hơn, là những cái trò chơi bên ngoài, những cái điều lạ lùng lôi cuốn nó khác với gia đình làm cho nó thích thú, lúc đó nó có những biểu hiện bướng bỉnh, đó là do bạn bè, những bạn quậy. Nếu cha mẹ không đủ sức là giữ vững tâm hồn nó thì tâm hồn nó đã lạc ra ngoài đường hết 2/3, còn 1/3 ở trong nhà. Nên lúc đó cha mẹ phải khéo dạy, lấy phải làm sao phải được 2/3, 3/4 cái tâm hồn nó, để lỡ bạn bè có đánh
[33:29]phá, chống, có gây ô nhiễm là chỉ 1/4 hay 1/3. Để sau này khi nào có duyên thầy sẽ giảng lại cái đề tài về dạy con, đề tài đó phức tạp. Thì ta tin rằng là người đó khôn ngoan hơn ta, kinh nghiệm hơn ta, thương yêu ta nên hướng dẫn cho ta được lợi ích, nó có yếu tố thương yêu nữa. Nên thường là người nào thương mình thì người đó nói mình dễ dễ nghe, có đúng không? Đúng như vậy. Còn cái người mà đầu sáng tới cuối tối cứ chửi mình riết à, kêu mình làm gì mình làm không? Không. Nên do đó là ta chỉ vâng lời cái người thương yêu ta, đó là tâm lý, tâm lý quan trọng. Nên vì vậy là quý Phật tử muốn cho người khác vâng lời mình thì mình phải làm sao?
[34:14]Mình phải làm sao? Thương người đó trước. Nhớ, đây là quy luật bắt buộc nha, quy luật bắt buộc. Ví dụ bây giờ có một người họ lên làm vua, họ nói một tiếng bao nhiêu là hàng quan, tướng gì toàn dân phải nghe lời họ, bởi vì sao? Bởi vì sao? Họ gieo cái nhân gì? Họ gieo nhân gì? Họ gieo cái nhân gì đó không biết, nhưng mà giống như là họ đã từng thương yêu rất nhiều người, họ đã từng thương yêu rất nhiều người, giúp đỡ rất nhiều người, bây giờ cái quả báo hiện ra là họ nói gì ai cũng phải vâng lời, đồng ý không? Vì từ cái quy luật mà ta rút ra là ta chỉ vâng lời cái người thương ta. Như vậy cái quy luật nó như thế này:
[35:00]là ta muốn ai vâng lời người đó ta phải thương người đó trước, đồng ý không? Và như vậy ta suy luận qua ngược của nhiều kiếp quá khứ cũng vậy. Một người nào đã từng thương yêu rất nhiều chúng sinh, giúp đỡ rất nhiều chúng sinh thì tự nhiên người đó sẽ được đứng vào một cái vị trí mà nói một tiếng mọi người phải phải vâng lời. Nên cái quy luật thứ nhất là vậy, tại sao ta phải vâng lời? Bởi vì cái người đó thương yêu ta, khôn ngoan hơn ta. Nhớ. Mà thường người đó là ai? Là cha mẹ ta, thầy cô ta, sư phụ ta. Đó lý do thứ nhất ta phải vâng lời. Lý do thứ hai ta phải vâng lời là bởi vì ta muốn người đó vui lòng.
[35:38]Ta muốn người đó vui lòng. Ví dụ như là ta mua hai bộ đồ về, một bộ đồ modern đời mới.
[35:49]Coi ở đây có ai mặc modern đời mới mà thầy thấy đi ra nhan nhản thầy sợ hết hồn luôn. Không lẽ giờ thầy đi dưới đường thầy bịt mắt lại, chứ thầy quá đau khổ vì những cái thời trang modern hiện nay rồi. Và mua một cái bộ modern cũ, đây là modern cũ thì nó ít rùng rợn hơn modern mới, đem về thì cái đó là cái mình thích, ừ mình thích. Rồi cái mẹ nói: "Con mua đồ gì vậy con?" Cái đưa trưng hai bộ đồ, cái người mẹ nói là: "Sao con mua cái đồ modern mới này?" Nói: "Dạ, con thấy giờ ai cũng mặc với cửa hàng nó bán vậy á." Cái người mẹ mới nói rằng: "Thôi, mẹ không muốn con mặc cái đồ này. Mẹ muốn con mặc cái modern cũ nè, nó kín đáo hơn." Thì lúc đó ta
[36:27]vì thương mẹ, ta muốn mẹ vui lòng, ta mặc cái đồ modern cũ, kín đáo, không có theo chúng bạn để mặc cái modern mới nữa. Như vậy lúc đó ta vâng lời là vì sao? Vì ta ta muốn cho người đó vui lòng. Trong đây là biểu hiện là mẹ, nhưng ví dụ như trường hợp bạn ta cũng vậy. Ví dụ bây giờ là người bạn, bạn bình thường thôi, thương qua thương lại bình thường thôi, không có gì đặc biệt, người đó cũng không phải là lớn hơn ta, không gì đặc biệt với ta, nhưng là bạn. Rồi cái cái người đó vô lớp ngồi, cái người đó nói: "Sao tôi ngồi bên đây tôi khó chịu quá, thôi bạn đổi qua bên đây đi. Bạn qua bên phải tôi ngồi, tôi qua bên trái ngồi."
[37:03]Cái mình đứng lên mình dời tập, dời vở mình mình bước qua một bên mình ngồi. Thì như vậy là mình vâng lời không? Vâng không? Vâng lời đó. Mà vì sao mình vâng lời? Vì mình muốn người đó vui lòng. Đó, muốn người đó vui lòng, nên đây cũng là một trường hợp làm cho ta vâng lời. Hoặc là mình huynh đệ bạn đạo với nhau, tối đêm đi vô chùa tu cái ở lại chùa, ba bốn người ngủ chung mùng, cái có người nói: "Sao ngủ tôi khó chịu quá, chị qua bên kia chị ngủ đi, để tôi nằm mình." Cái mình cũng cười cười, rồi thôi chào đi qua bên cái mùng khác ngủ. Vậy mình có vâng lời không? Cũng vâng lời. Vì sao? Vì muốn người đó vui lòng.
[37:40]Đó, đó là lý do thứ hai là ta vâng lời vì ta muốn người đó vui lòng trong những việc mà mà nho nhỏ. Nhiều khi thấy cái nón người ta rớt, cái người ta đi rồi cái người ta quay lại: "Ê, lượm giùm tôi." Người đó xa lạ mình chả biết gì hết, nhưng mình cũng cúi xuống mình lượm mình chạy lại mình đưa họ, tại tiện đường đi tới á để họ khỏi mất công quay lại. Tức là họ chạy qua đoạn rồi, thắng cái két xe lại, cái thấy mình đi đằng sau tới: "Ê ê, lượm giùm tôi cái nón." Mình đạp thắng lại mình lượm đưa tới người ta. Vậy có vâng lời không? Vâng. Người đó có gì đặc biệt không? Không. Nhưng mà vì ta muốn người đó vui lòng, phải không?
[38:11]Đó là lý do thứ hai. Cái lý do thứ hai này á là ta không được lợi ích gì hết, nhưng mà để giúp người kia, vì người kia lợi ích, vì người kia vui. Rồi trường hợp ta phải vâng lời nữa là bởi vì lúc đó nó là cái công việc của xã hội, của đất nước, ta nằm trong cái tổ chức, trong luật pháp của quốc gia thì buộc ta phải ta phải vâng lời. Tại cái này không vâng lời là có chuyện liền. Thứ nhất là ta gây rối xã hội, và thứ hai là luật pháp chế tài ta liền, xử ta liền. Nên ở trường hợp thứ ba này là ta vâng lời bởi vì nó có một cái kỷ luật, có những sự chế tài, có những biện pháp trừng phạt, và ta phải vâng lời để giúp cho cái cơ chế đó,
[38:52]cái tổ chức đó được ổn định, cái xã hội đó được bình yên. Nên vì vậy mà mình phải vâng lời. Cho nên ví dụ thấy thấy đèn đỏ thì làm ơn dừng lại, cứ như vậy. Đừng có lố cái vạch vạch trắng, ừ. Thấy cái người đi bộ bước qua thì nhường, cứ như vậy. Cứ tuân thủ luật lệ, đừng có lấn tiếng, giành đường, vượt ẩu, là ta tuân thủ luật pháp quốc gia và giữ cho xã hội ổn định. Ừ. Vân vân, đó là những cái yếu tố vậy. Bây giờ những ai mà ta phải vâng lời? Nói câu thì nhỏ, nhưng mà nó làm cho ta thấy được cái mâu thuẫn gay gắt của hai nền văn minh, văn hóa Đông và Tây. Ở bên Tây phương á, họ có những bộ luật là bênh vực trẻ em.
[39:35]Là cái đứa nhỏ mà nó bốc điện thoại nó gọi cảnh sát, cảnh sát tới bắt cha mẹ liền. Có cái bộ luật quyết liệt như vậy, nhưng Việt Nam có không? Việt Nam không có luật đó. Việt Nam mà con nít không có dám mà gọi điện thoại mà mà kêu cảnh sát bắt cha mẹ. Bởi vì luật pháp ở Việt Nam vẫn bênh vực cha mẹ hơn, không bênh vực trẻ em. Mà luật pháp bên Tây phương thì bênh vực trẻ em hơn bênh vực cha mẹ. Nên nếu ta xem những cái phim Mỹ, ta thấy là mấy đứa nhỏ nó là thượng đế của cha mẹ, nó nạt nộ cha mẹ nó. Mà cha mẹ phải đứng đờ người ra nghe nó nạt. Không làm gì được, phải lo cho nó ăn, lo cho nó học gần chết.
[40:13]Mà nó giống như ông nội mình á, có không? Trong phim ta thấy không? Ta nghe những người Việt kiều về kể lại cũng giống như vậy. Mà tại sao vậy? Tại vì luật pháp bênh vực trẻ em, còn ở Á Đông không có chuyện đó. Luật pháp bênh vực cha mẹ, tức là con cái phải vâng lời cha mẹ. Như vậy, bên nào đúng? Tây đúng hay Đông đúng? Không phải tại mình Đông, lại mình làm cha mẹ rồi mình bênh đâu, không phải, không phải đâu. Tại vì lý do thế này, lý do thế này, lý do bởi vì bên Á Đông đó có cái đạo lý của đạo Nho, đạo Phật thấm nhuần từ ngàn xưa. Mà trong cái đạo lý của Nho, của Phật đó nó buộc cái người lớn làm cha làm mẹ phải làm sao?
[40:51]Phải sống rất là gương mẫu, đạo đức, lo cho con mình sống đàng hoàng. Chính vì cái đạo đức của cha mẹ như vậy, cho nên cha mẹ được xã hội tin tưởng, đất nước tin tưởng, nền văn hóa tin tưởng giao cái quyền gần như tuyệt đối đối với con của mình. Nên cha mẹ tổng quát là tốt, cho nên được quyền dạy bảo, hướng dẫn, buộc con trẻ phải vâng lời, là chính nằm ở cái giáo lý của đạo Nho, đạo Phật. Còn bên Tây phương thì họ không có cái nền triết lý Nho, Phật như ta, nó không có cái kỷ cương chặt chẽ như vậy, nên nó xuất hiện nhiều trường hợp mà cha mẹ vô trách nhiệm với con cái, thậm chí nhiều khi ngược đãi con cái.
[41:34]Và để chống lại cái tình trạng đó, người ta không còn cách nào khác hơn là phải lập ra những bộ luật, nhờ tới cảnh sát để bảo vệ cho trẻ. Và làm cho gia đình càng dễ tan vỡ hơn, vì con không sợ cha mẹ, đụng chuyện bốc điện thoại kêu cảnh sát bắt cha mẹ. Thì như vậy con có sợ, kính yêu, gắn bó với cha mẹ không? Không, gia đình rất là lỏng lẻo. Nên ở đây tuy nói một điểm đơn giản như vậy, mà ta thấy rõ sự khác biệt của hai nền văn hóa rất là lớn, rất là lớn. Chúng ta chỉ sợ nhất một ngày nào đó mà Đông phương bị ảnh hưởng bởi Tây phương, cũng ra cái bộ luật kiểu đó thì đúng là thế gian này không còn đáng để cho ta thương yêu, quý mến nữa.
[42:16]Không đáng nữa, bây giờ mới phân nửa bên kia thôi. Còn phân nửa bên đây vẫn còn có cái đẹp của Á Đông, nhớ như vậy. Trẻ mà tập được cái hạnh vâng lời ngay từ nhỏ đó thì cái bản ngã nó được kềm chế xuống. Chúng ta nhớ điều này, từ nhỏ mà được cái hạnh vâng lời, cái bản ngã nó xuống liền. Mà bản ngã nó xuống thì cái gì nó tăng lên? Nhớ đi, suy luận giùm thầy. Khi bản ngã mà bị khống chế xuống thì cái gì sẽ tăng lên? Đạo đức, đúng. Bản ngã mà đi xuống thì đạo đức đi lên. Cho nên trong một cái xã hội mà những đứa trẻ nó được kềm chế bản ngã từ nhỏ, ta thấy nó dễ phát triển đạo đức, phát triển đạo đức, phát triển công đức, phát triển trí thông minh.
[43:01]Đó là lý do tại sao mặc dầu người Á Đông ta nhỏ thó, bộ óc ta nhẹ ký hơn. Nhưng mà khi mà lao vào học tập và làm việc nghiên cứu, ta không thua nước nào hết. Mà chính vì từ hồi nhỏ ta đã được dạy khống chế bản ngã, hồi nhỏ ta đã được học cái hạnh vâng lời. Chứ nếu mà thả ra một cách bình thường, cái cấu trúc bộ não ta thua người Tây phương, cái gen người Tây phương họ tốt hơn ta. Cái gen của người Tây phương họ tốt về cả thể lực lẫn bộ não, gen tốt hơn ta rất nhiều. Cứ bình thường thi đi thi hai người, ta luôn luôn thua Tây phương về sức khỏe lẫn về việc nghiên cứu trí óc. Nhưng mà chỉ bởi vì là ta được cái phước là hồi nhỏ ta được cái
[43:40]vâng lời cha mẹ, ta sống ngoan ngoãn, lễ độ, khiêm tốn. Nhờ cái phước đó đạo đức ta vươn lên, phước ta vượt lên, trí tuệ ta vượt lên, nên đến khi mà bước ra cái thương trường hay là cái môi trường của thế giới, ta không thua ai. Nhờ chút xíu đó thôi. Còn nếu mà người Á Đông ta, ta thả cho những đứa nhỏ nó bướng bỉnh thì ta sẽ thấy, mấy đứa trẻ mà bướng bỉnh nó thả ra ngoài môi trường thế giới, nó thua hết người này, thua tới người kia liền vì không có cái phước. Nhớ như vậy. Nên khi mà từ nhỏ mà trẻ nó may mắn sống trong cái môi trường có người lớn tốt và nó tập hạnh vâng lời, thì lớn lên nó sống hài hòa với cộng đồng một cách, một cách tự giác, nhớ như vậy.
[44:19]Còn nhỏ mà nó bướng bỉnh rồi, lớn lên bản ngã nó càng lúc càng lớn, ích kỷ, hỗn xược, vô lễ, bướng bỉnh, sống biệt lập. Rồi nó, cuộc đời nó vất đi luôn, sau này nó dễ bị bệnh tim, nó dễ bị stress, bị trầm uất, có khi nó tự tử luôn. Chính vì cái ngạo mạn từ nhỏ của nó. Còn cái người mà biết vâng lời, nó có thể thoát ra được những cái depress, tức là bị cái áp lực trầm uất, rồi không phải bị tự tử, nó chịu đựng được hơn, nhẫn nại được hơn. Đó là như vậy. Còn trong một tổ chức kỷ luật thép như quân đội, thì vâng lời là một thuộc tính tuyệt đối. Tại vì sao vậy? Bởi vì trong chiến tranh không có thời gian để bàn, để tranh cãi.
[44:53]Nghĩa là ông khi ổng nói là bước qua bên đó đánh thì phải bò qua đó mà bắn. Nói là làm chứ không có cãi, vì sao vậy? Vì ngồi đó mà cãi, địch nó đánh mình chết. Cho nên trong quân đội vậy, nên khi một cái người lính mà bước vào quân đội á thì người đó đặt cái mạng sống mình cho cái người chỉ huy á. Người chỉ huy nắm cái mạng sống của mình trong tay, chứ mình không còn làm chủ mạng sống mình nữa. Tại mình chỉ biết vâng lời. Nếu mà gặp cái người chỉ huy trên cao mà họ giỏi, họ tốt á, họ chỉ mình ở đâu đúng đó, chính xác đó, đưa hết chiến thắng này tới chiến thắng khác, là coi như mình hên. Còn nếu mình lọt vào bàn tay của người chỉ huy dở,
[45:25]tồi, chỉ mình đâu cái mình chết đó thì coi như đời mình thua. Trong quân đội bắt buộc một quốc gia bắt buộc phải có một lực lượng quân đội mạnh như vậy, kỷ luật thép như vậy mới chiến đấu được. Còn thắng hay thua thì lệ thuộc vào cái người cấp trên rất là nhiều. Thì khi ta vào đạo cũng vậy, ta vào đạo thì đạo khác với quân đội là không có cái kỷ luật thép. Và lúc đó cái việc mà so sánh với quân đội là cái người lính đặt cái cuộc đời mình vào bàn tay người chỉ huy á, nó là điều bắt buộc. Còn trong đạo thì đó là một lý tưởng nhưng mà nó thuộc về sự tự giác. Tức là người đệ tử nào nghĩ rằng là mình cũng đặt cái cuộc đời của mình
[46:04]vào bàn tay của thầy mình, thì cái người đó được nhiều công đức lớn. Và trước khi xuất gia mình đã lựa ông thầy rồi. Và khi xuất gia rồi, mình đặt cái cuộc đời mình vào bàn tay của thầy mình, thì làm cho cái đạo mạnh lên như là quân đội liền, là đánh đâu thắng đó liền. Đạo này đánh đâu thắng đó, chùa mình đem quân đánh đâu thắng đó, là tại mình kỷ luật thép như quân đội. Nhưng mà thực ra trong đạo không quy định điều đó. Cho nên cái người nào mà cứ nghĩ rằng là mình đặt cuộc đời mình vào tay của thầy mình, tùy thầy mình nhồi bóp, quyết định sao tùy thầy mình, thì đó là phước. Nhưng mà có những người không suy nghĩ được tới mức độ đó,
[46:45]chỉ thích thì tu còn không thích thì bỏ thầy mình đi chỗ khác à. Có những người rất là hời hợt như vậy, nên làm cho đạo Phật không có mạnh, không có mạnh. Đó bây giờ chúng ta so sánh với cái giáo hội, là chúng ta thấy là giáo hội không có cái kỷ luật giống như quân đội, là không có chuyện mà ở trên mà nói xuống dưới, ở dưới phải tuyệt đối vâng lời như quân đội. Cho nên giáo hội không bao giờ mạnh được, không bao giờ mạnh. Đó là thuộc tính tự nhiên. Mà tại sao cái người lính họ phải vâng lời tuyệt đối? Vì hai lý do. Lý do thứ nhất, khi họ sống trong quân đội thì quân đội nuôi họ hết, bảo bọc họ hết mọi chuyện, từ cái quần, cái áo, miếng ăn, miếng mặc, thứ nhất.
[47:26]Cái thứ hai, họ mà không vâng lời là bị phạt nặng liền. Còn trong giáo hội, trong đạo á, ta bị thiếu hai điều đó. Là một cái ngôi chùa thì không được cái người giáo hội nuôi đâu. Và trong một ngôi chùa cũng vậy, mà nếu ông thầy mà không có chăm lo cho đệ tử, ông thầy cũng không nuôi hết hoàn toàn người đệ tử của mình. Nghĩa là nhiều người đệ tử vẫn phải tự tìm cái sự sống của mình bằng cái mối quan hệ khác, chứ không phải là từ cái viết, từ manh quần, tấm áo gì là của thầy mình đâu. Thầy không lo hết, cho nên như vậy, cái chùa lỏng liền. Và ông thầy ổng không có biện pháp trừng phạt đệ tử mạnh.
[48:01]Đức Phật còn không phạt mà, hồi nãy chúng ta nghe chuyện Đức Phật còn không phạt. Thì giáo hội cũng vậy, cũng chẳng có biện pháp gì hết. Do đó, tại sao cái giáo hội Phật giáo bị yếu, bị lỏng chính vì những cái cái điều như thế này? Từ đây về sau mà một ngôi chùa muốn mạnh thì người trụ trì phải làm sao? phải thương yêu bảo bọc người đệ tử mình và có những biện pháp kỷ luật quyết liệt. Giáo hội muốn mạnh thì sao? Thì Giáo hội phải thương yêu và bảo bọc các tăng ni sinh, các ngôi chùa và có biện pháp kỷ luật. Nhưng hai điều đó mà muốn làm thì đòi hỏi cái tâm của những cái người lãnh đạo phải cực kỳ độ lượng, cực kỳ trí tuệ.
[48:37]Còn cái tâm của người lãnh đạo mà không có độ lượng, trí tuệ thì không thực hiện nổi cái điều này là bảo bọc cho người dưới và nghiêm khắc với người dưới, không làm nổi. Nghiêm khắc không nghiêm, lo không lo thì đạo Phật nó bị ly tâm liền, như vậy. Bây giờ chúng ta trở lại vấn đề gần gần chút xíu. Hồi nãy là mình nói mênh mông để nghe cho vui để chúng ta có cái nhận định là vì ta đi theo đạo Phật ta cũng ta cũng chịu ảnh hưởng của cái sinh hoạt Giáo hội. Bây giờ ta xét lại vấn đề gần gũi mình chút. Thường thường có hai cái loại vâng lời: một là vâng lời theo một cái yêu cầu đúng và vâng lời theo một cái yêu cầu sai.
[49:13]Khi mà ta lớn lên á, ai sai ta cái gì là ta không có làm theo liền, phải không? Phải không? Không có. Ta không có làm theo liền mà ta hay xét một chút, nhiều khi có ý kiến góp ý lại cũng có nữa. Chính cái gọi là cái quyền góp ý lại, phân tích lại cái yêu cầu của người khác, nó cũng là một yếu tố của sự dân chủ, cũng là cái hay chứ không phải không. Ở đây cũng mở ra con đường là trong cái trường hợp là chúng ta xét coi người trên có đúng hoàn toàn hay không. Thì ta thấy là đúng ta mới làm, ta thấy không đúng ta không làm. Con người khi lớn lên rồi, ta được cái quyền lựa chọn trong cái sự dân chủ đó một chút nữa.
[49:51]Thì cơ chế là như vậy, lý thuyết là như vậy, nhưng mà trong thực tế ta phải hiểu điều này: là có khi ta không hiểu hết cái ý của người trên, ta không hiểu hết ý người trên. Nhiều khi ý của người trên cực kỳ sâu sắc nhưng mà vì đó không giải thích hết cho ta, chỉ nói sơ sơ và ta vâng lời làm xong rồi sẽ biết kết quả. Nhưng mà thường khi mà ta không hiểu hết thì ta không có tuân thủ hoàn toàn, không tuân thủ hoàn toàn. Thí dụ thấy cái người hàng xóm họ cứ xấu mình nhưng mà một lần đó họ kẹt quá, họ qua nhà mình họ mượn cái khoan điện. Cái là mình lạnh lùng mình không muốn cho nhưng mà ba mình lại kêu đem cho:
[50:27]"Con đem qua tới nhà, con gởi đi con." Lúc đó mình vung vằng vung vằng, mình nói nào giờ cái nhà này xấu với mình mà tại sao mượn đem qua rồi họ phá mà đâu có tốt mình đâu mà cho mượn đồ của mình. Mình nghĩ như vậy nên mình không muốn vâng lời ba mình. Nhưng mà sự thực, lúc đó cái quyết định của cha mình sâu sắc hơn, tại ba mình đi chùa nhiều, cha mình có cái độ lượng, cha biết rằng là họ ghét mình bởi vì kiếp xưa là sao? Cũng có cái oan trái, mình cũng có làm cái gì tổn thất đó, rồi bây giờ thôi kệ họ cần giúp cái gì mình cứ giúp đó, có khi cái oan trái đời xưa giải được rồi hàng xóm lại vui vẻ với nhau.
[50:58]Cái ý nghĩ sâu xa, đạo lý đó thì cha mình không có giải thích liền, chỉ kêu: "Thôi con đem cái khoan điện hồi nãy ông Tám có hỏi mượn cha thì thôi bây giờ con đem qua đi." Lúc đó mình vung vằng vung vằng, mình không chịu là vì mình nghĩ rằng cái yêu cầu đó sai nhưng không có ngờ là người lớn họ có cái nhìn sắc bén hơn ta, nên cái khoản này làm cho ta đôi khi ta không có có vâng lời vì ta không hiểu. Và trong nhân quả cũng có một điều này nữa là nếu ta làm theo một cái yêu cầu bất thiện thì sau này ta sẽ chịu chung một quả báo xấu, nếu ta thực hiện theo một yêu cầu thiện thì sau này ta sẽ hưởng chung một cái phước lành. Ừ!
[51:35]Ví dụ như là bữa đó ta đi coi hát, cái rạp hát nó sập thì ta gửi lại cái rạp hát một cái chân, ta chỉ mang về được một cái chân mà thôi, gửi lại một cái chân. Còn cái mấy người kia thì có người để lại toàn bộ cơ thể, có người để lại cái tay, vân vân, gửi lại kỷ niệm ở rạp hát sau sự cố đó. Lý do tại sao? Lý do tại vì đời trước là có một cái người nào đó họ phát hiện được một bầy hươu dưới rừng, cái họ mới rủ một nhóm bạn bè trong làng ra lấy lưới giăng bao cái bầy hươu đó lại, rồi cái vô đó cầm mã tấu mà phang chặt chân mấy con đó cho nó không chạy được đi xa mà nó vẫn còn sống lây lất, rồi sau đó mới đánh xe vô chở từng con từng con đem đi bán.
[52:20]Thì một kiếp nào đó nhiều khi nó năm chục kiếp trước á, chuyện nó xảy ra. Nhưng mà kiếp này bỗng nhiên một đám người đó đó vô trong cái rạp hát đó nó sập một cái, người này để cái tay, người kia để cái chân lại cho đúng với quả báo của mình. Nghĩa là ta làm theo một cái yêu cầu bất thiện thì sau này ta bị chung một cái cái quả báo. Còn lúc trước có ai đưa ra một cái yêu cầu thiện rồi ta làm theo. Ví dụ như là có người đó cái họ thấy dòng sông chảy xiết, con người ta đi qua lại nguy hiểm, nhiều thuyền bè đã bị lật, nhiều người bơi qua đã bị chết, cái họ đứng lên họ hô hào mọi người là chặt cây, bắc cầu đồ qua thì ta cũng tham gia trong cái nhóm đó như vậy.
[52:56]Thì chuyện đó xảy ra đâu một trăm kiếp trước à. Một trăm kiếp trước lâu lắm rồi, qua nhiều kiếp luân hồi ta cũng quên. Nhưng mà ngày hôm nay, cái nhân duyên hội tụ, cái nhóm người mà ngày xưa trong làng đổ xô đi làm cái cầu gặp lại nhau thì nhóm đó tự nhiên quý mến, rủ nhau làm ăn rồi thành lập công ty cầu đường rất là thành công, làm giàu lên luôn. Nhớ cái nghề của ta là do cái nghiệp của ta mà ra. Tại sao giờ ta làm cầu đường? Tại trước mình đi bắc cầu người ta. Tại sao giờ mình bán vải? Tại trước mình hay cho vải người ta. Tại sao giờ mình bán hàng ăn thành công? Tại trước hay mình cho người ta, cho ta ăn.
[53:29]Tại sao giờ đi hớt tóc? Tại sao giờ đi nhuộm tóc? Không biết.
[53:39]Nhớ nó còn cái nhân quả này nữa, ta để ý còn nhân quả này nữa. Ví dụ bây giờ ta biết đạo, ta tránh cái điều ác, ta muốn làm điều lành nhưng bỗng nhiên cái mình đi vô xin việc trong cái công ty đó thì cái công ty đó toàn bắt mình phải làm chuyện tầm bậy không. Bắt mình phải cạnh tranh, ức hiếp cái người này, ức hiếp người kia, trốn thuế nhà nước, trù dập những đối phương mà mình không làm thì bị đuổi việc thì không sống được, mà ở trong đó mà làm á thì toàn là cái ông giám đốc ổng ra lệnh tào lao tầm bậy không, mà mình biết đạo mình không chấp nhận. Cái người không biết đạo á thì cứ miễn làm sao cho công
[54:14]ty mình thắng thôi, còn công ty người ta chết thì kệ. Nhưng mình biết đạo rồi, lúc nào mình cũng muốn chung sống hòa bình, ai cũng sống một chút, ai cũng sống một chút. Ừ! Giống như có cái người Phật tử kể với thầy là cái mặt hàng của họ rất là thành công, bán rất là chạy, thì những người khác cũng bán chung cái mặt hàng như vậy. Thì có người mới cố vấn với cô này là: "Bây giờ chỉ cần chị hạ giá chút xíu là đám kia chết hết, chị độc quyền luôn." Thì cô này cổ là người hiểu đạo, cổ mới nói rằng là theo đạo lý Phật dạy thì ta sống được cũng phải chừa một con đường cho cho người khác sống, chứ mình hạ giá mình không chết mà bên kia chết hết liền.
[54:53]Cho nên mình chỉ cạnh tranh lành mạnh bằng cách là gì? Mình phục vụ chu đáo, mình bảo hành tốt, mình ân cần, vui vẻ, chất lượng tốt, vậy thôi. Chứ đừng đi thêm một bước nữa là triệt hết đối phương, hết những cái doanh nghiệp bạn là họ chết liền và tội nghiệp họ, rất nhiều người thất nghiệp và khốn cùng. Đó là người hiểu đạo. Nhưng bây giờ lỡ ta bước vào một công ty mà cái người ban lãnh đạo của cái công ty đó là muốn là ta phải triệt đầu này, triệt đầu kia. Thế tại sao? Tại sao ta bị rơi vào cái hoàn cảnh phải vâng lời một kẻ xấu? Tại sao? Tại sao vậy?
[55:32]Lý do vì đời trước ta mắc nợ người xấu, đúng không? Ta mắc nợ nên kiếp này ta phải chui vào đó để cho họ sai bảo. Mà lúc trước á ta mắc nợ họ đó, ta nhờ vả họ, ta có biết họ là người xấu không? Có biết chứ không phải không, có biết mới bị. Nhưng mà lúc đó kẹt quá, ta cứ nhờ và nhờ thoải mái. Rồi đời này bắt đầu gặp lại, họ sai ta, ta phải làm cái nhân viên của họ. Cũng như trong cái gia đình, tự nhiên ai cũng hiền, có một người con ngỗ ngược tùm lum à. Cha mẹ khóc ròng luôn, hỏi tại sao? Bởi vì khoảng mười kiếp trước, lúc đó có cái sự tranh chấp giữa mấy gia đình với nhau thì gia đình này đã nhờ tới một tay xã hội đen đứng
[56:14]ra để binh vực, dùng cái tay xã hội đen đó có cái sức mạnh và có cái sự bặm trợn á, nó đàn áp các gia đình kia để mình mới chiếm được phần thắng, thì mười kiếp sau nó đầu thai vô làm con mình, nó mang nguyên cái bặm trợn vô nhà mình nó sống, chịu không nổi luôn. Mà không thể bỏ đi đâu được tại nó đầu thai làm con rồi, chứ phải nó đầu thai làm đầy tớ thì nó dễ, nó chơi khôn nó đầu thai làm con luôn, tại vì mình mình đã nhờ vả như vậy. Đó có những trường hợp như vậy. Nên vì vậy ở đây khi ta hiểu nhân quả này thì người Phật tử ta cẩn thận thêm một chút nữa. Cẩn thận chỗ nào? Cẩn thận là ví dụ cái người muốn giúp ta mà ta
[56:48]thấy người đó không tốt thì ta phải làm sao? Từ chối, mặc dù lúc đó hoàn cảnh ta rất là khó khăn. Ta chấp nhận thêm khó khăn nhưng đừng để kiếp sau cái người đó xúi ta làm sai, ta làm bậy. Nhớ như vậy. Đây là cái bản lĩnh á. Cho nên nếu phải mắc nợ, ta đi tìm cái người tốt mà ta mắc nợ. Bây giờ mình kẹt quá, mình nhờ cái sự giúp đỡ thì thôi kiếm cái người tốt mình nhờ để kiếp sau họ sẽ sai mình đó, nhưng chắc chắn họ sai mình làm cái gì? "Nè, chở cái đồ này lên chùa Từ Tân cúng cho tui nha." Mình ngon không? Mình có phước, phải không? "Bữa nay là có khóa tu ở Từ Tân nè, có khóa thiền người ta đi nghe Pháp nhiều lắm nè.
[57:28]Nè đem mấy cái bánh này lại đây cúng dường cho mọi người nè", ví dụ vậy. Họ sai mình toàn làm chuyện đó không, mình càng làm càng hạnh phúc. Chỉ bởi vì đời trước mình đã lựa cái người tốt để mình mình mắc nợ. Như vậy nên từ đây về sau, chúng ta nhớ khôn một chút, dòm thấy mặt ai mà tốt tốt thì hãy hãy nhờ vả. Nhưng mà đừng nhờ thầy, vì thầy không có tiền nha. Thầy tốt nhưng không có tiền. Có nhờ thầy trụ trì ở đây á. Bây giờ ta phân tích cái chỗ mà Phật quở là tại sao ta không vâng lời, ta không vâng lời. Đây là những lý do mà ta không vâng lời một người khác nè. Thứ nhất, vì ta cho rằng người kia sai. Phải không?
[58:08]Giống như đứa con mà vùng vằng không chịu đem cái khoan điện qua cho hàng xóm mượn bởi vì nghĩ bố nó sai, nghĩ như vậy. Hoặc ví dụ như là cái yêu cầu của cái thôn trong rừng á cái ông kia ổng nói là bây giờ phải ngắt cái luồng nước này để tưới cho cái ruộng bên kia một miếng tưới ruộng bên đây một miếng mà mình không chịu, mình nói yêu cầu vậy là sai, mình nói chỉ nên nuôi một miếng ruộng bên đây cho nó sum sê thôi, đó. Một lý do đầu tiên mà ta không vâng lời bởi vì ta cho rằng cái người kia đưa ra cái lệnh hay đưa ra một cái yêu cầu sai lầm, nhưng mà có chắc là họ sai không? Cái này không chắc nha có khi ta sai. Nhưng mà đại khái lý do là như vậy.
[58:42]Lý do thứ hai ta không vâng lời vì ta không muốn làm vui lòng các bậc trưởng thượng. Nghĩa là người kia muốn ta mặc bộ đồ này, không thích ta thích làm theo ý ta, nói bộ đồ model hơn cái này nó hấp dẫn hơn, mặc bộ model kia ế, model này không ế, ta nghĩ như vậy. Hoặc là nói là: "Con đừng có nhuộm kiểu tóc đó." Mình thích nhuộm à, mình không cần phải làm vui lòng cha mẹ hay người lớn của mình, mình làm theo ý thích của mình. Mình không làm cho bậc trưởng thượng vui lòng. Lý do là vì gì, tại sao? Bởi vì mình là người vị kỷ, chỉ thích ý muốn của mình. Đây là lý do mà ta không vâng lời. Lý do thứ ba mà ta không có vâng lời là vì ta không kính trọng cái bậc trưởng thượng.
[59:26]Nghĩa là ta xem cái lời người đó rất là nhẹ. Nghĩa là nhiều khi mẹ ta kêu: "Con quét nhà đi con." Cái mình lơ lơ lén bỏ đi luôn, không quét nhà. Hoặc là mình bước vào chùa cũng vậy, cái người mà thầy đã phân công làm chúng trưởng thì người đó mới yêu cầu hôm nay là chịu khó chị đi chợ ra nấu giùm cái món này, cái mình chối mình nói: "Không, hôm nay em mắc bận em làm chuyện khác." Nghĩa là mình không tôn trọng cái người đó. Mặc dầu hệ thống tổ chức thì thầy mình đã phân công người đó làm chúng trưởng hơn mình, nhưng mình vì cái ý cá nhân mình không tôn trọng nên không vâng lời. Thì đây là mình bị cái bệnh gì? Bị bệnh gì?
[1:00:01]Kiêu mạn, bướng bỉnh nha. Lý do thứ ba như vậy. Lý do thứ tư mà ta không vâng lời, không khép mình trong kỷ luật của một tổ chức chung là vì sao? Ví dụ như yêu cầu là nói ta đi đâu ta phải đăng ký tạm trú tạm vắng, đi đường phải tuân thủ luật giao thông, làm ăn thì phải nộp thuế, vân vân, nghĩa là luật của nhà nước vậy, hoặc là ở trong tổ chức đi vào trong một cái cơ quan thì yêu cầu ta phải mặc đồng phục, phải đi đúng giờ, không được hành dân, thái độ tiếp xúc với dân phải vui vẻ. Ví dụ ta là cán bộ là ở trên thủ trưởng á thì nói rằng là người cán bộ mà tiếp xúc với dân là người đó đại diện cho cả một cái nhà nước
[1:00:39]cho nên phải rất là vui vẻ với dân lúc nào cũng nở nụ cười ân cần, người dân có khó chịu thì cũng phải kiên nhẫn mà giải thích. Chớ không được mà thấy dân vô là lạnh lùng liếc để cái giấy đó đi nha, làm gì hối dữ vậy ví dụ vậy là cái điều đó cấm. Thì cái luật lệ cơ chế như vậy nhưng mà ta không vâng lời mà ta vẫn tiếp tục hách dịch với dân thì là vì sao? Lý do vì sao? Lý do bởi vì ta ta không đặt cái lợi ích chung lên trên, ta không đặt cái lợi ích của tổ chức lên trên, mà ta chỉ biết sống theo cái ý muốn của mình. Thì đây là bốn cái lý do mà ta không vâng lời, đó. Nói chung là ta chỉ thích làm theo ý của mình,
[1:01:17]đó là trường hợp của trưởng lão Meghiya. Lúc đó ông có được một kết quả thiền định cho nên ông nóng lòng muốn chứng cho xong là muốn độc cư để tập trung thiền định ráo riết. Thoạt nhìn thì ta nghĩ là người này tinh tấn đáng khen nhưng mà không ngờ rằng là cái tinh tấn chỉ là cái ngọn thôi mà gốc là cái gì? Gốc vẫn là cái cái phước. Cho nên ở đây á là Meghiya á thì muốn tinh tấn nhưng đó chỉ là cái ý của mình thôi, mà ta phải xem lại ý của huynh đệ chung quanh mình là gì, ý của thầy tổ mình là gì, nhất là ý của Phật là thế nào. Còn ở đây ta chỉ biết ý của mình thôi mà ta không xem ý của người khác.
[1:01:59]Rồi cái lỗi của ta là chỗ này, ta không xem ý muốn của người khác mà ta chỉ cần biết ý muốn của mình. Nên có có lần một cái người Phật tử ở bên Úc về thăm thầy thì cô đó mới than thế này, nói: "Thưa thầy, con dạy con con điều này, con dạy con con điều kia thì ông chồng con người Úc ổng làm ngược lại hết. Ổng kêu mấy đứa con con ra ổng nói là, nói: "Con chỉ làm điều gì con muốn, không cần phải nghe lời mẹ con." Rồi ổng đi vắng rồi con bắt đầu đem ra con sửa lại, tới chừng về cái ổng xoá ổng làm lại, là con dạy mấy đứa nhỏ rất là cực." Nên chúng ta thấy là cái văn hoá của họ, họ có một nền giáo dục gia đình sai lầm á, con chỉ làm điều gì con muốn.
[1:02:40]Mà trong khi Phật dạy ta thì làm cái gì? Khi ta làm điều gì ta phải cân nhắc nhiều mặt phải không? Ta muốn điều đó nhưng mà người chung quanh ta muốn điều gì và đạo lý muốn điều gì, Phật muốn điều gì, ta phải cân nhắc nhiều mặt, chứ không phải hễ mình muốn là mình làm bươn bươn làm tới. Nên cái chỗ mà khi muốn làm mà ta biết nhìn lại cái ý muốn của mình, ta biết xem xét cái ý muốn của người chung quanh mình thì ta đang là người tu rất là tốt. Hãy nhớ điều đó vậy. Nên từ đây về sau là mỗi khi ta muốn điều gì thì ta phải làm sao? Phải làm sao? Phải xem ý của mọi người, phải xem ý của Phật. Phật có nói không mà mình biết ý của Phật? Phật nói ở đâu?
[1:03:25]Phật nói trong kinh, trong đạo lý nha, Phật nói qua trung gian thầy của mình. Vì vậy là cái người mà lúc nào cũng không xem ý mình là quan trọng mà còn đối chiếu với ý của nhiều người khác đó là một người tuyệt vời giữa cuộc đời này, á. Ta thấy Meghiya cũng vậy, từ một cái nội tâm bắt đầu có kết quả thiền định mà chỉ vì cãi bướng Phật, chỉ cần biết có ý của mình thôi thì ngay lập tức ổng biến thành một nội tâm hoặc loạn động đầy tham sân si liền. Khi mà rời Phật ra đi rồi ổng ngồi thiền một mình ổng tưởng yên, trong đó bỗng nhiên những niệm tham nổi lên thậm chí cả tham dục luôn, rồi những cái sân hận nhớ lại chuyện cũ bực
[1:04:07]mình dằn nó xuống rồi cái giận nổi lên, rồi những cái tham ái mình đã từ bỏ bữa nay nó nổi lên lại, rất là lạ. Ổng ổng chới với luôn không biết đường sao, chiến đấu với một tháng rồi chịu thua phải quay về với Phật lại. Nghĩa là từ một nội tâm mà có kết quả bỗng nhiên trong tức khắc biến thành nội tâm loạn động chỉ bởi vì chỉ biết có ý muốn của mình, như vậy.
[1:04:30]Lúc mà Đức Phật rầy Meghiya, Đức Phật có nói câu này: "Là một Tỳ kheo không bao giờ được bỏ Đức Phật ở lại một mình như vậy. Ta đã yêu cầu mà ông vẫn bướng bỉnh bỏ đi." Đức Phật quở rất là nhẹ nhàng. Thì ở đây ta thấy á là có phải Đức Phật sợ cô độc không? Sợ cô độc làm sao mà ngài tu chứng đạo được. Nhưng mà ngài muốn nhắc cái này là nhắc cái cái thái độ trách nhiệm của người đệ tử phải biết cái hoàn cảnh thầy mình mà biết phục vụ thầy mình để tăng cái phước, là ngài muốn vì cái phước của người đó thôi, chứ không phải là vì ngài, ngài là thần thông quảng đại ngài sợ gì nữa. Nhưng mà ngài muốn nhắc cái đạo đức,
[1:05:06]ngài muốn dạy Meghiya về cái tấm lòng cư xử với người chung quanh, với thầy tổ. Nên bỏ thầy mình một mình là cái gì nó nó bạc bẽo ghê gớm lắm, bạc bẽo khủng khiếp. Mà cho nên Phật muốn dạy thế này, trước khi mà muốn độc cư thiền định cho có kết quả thì phải biết cư xử tình nghĩa với thầy tổ mình, với huynh đệ mình, đó là như vậy. Nhiều khi thầy để cho đệ tử bưng cơm rót nước có phải là vì thầy ác không, thầy làm cao không? Phải không? Không, chính đó đều là những bài học hết á. Ví dụ á như thầy cũng vậy, thầy có thị giả, tối xuống là thị giả giăng mùng cho thầy. Có phải thầy không biết giăng mùng không?
[1:05:50]Đâu phải đâu, tại từ nhỏ thầy đi tu là thầy phải tự động mình lo hết mọi việc. Rồi khi lớn lên có thị giả rồi thì để cho thị giả giăng mùng là không phải là vì thầy làm chảnh mà mình muốn có người khác hầu hạ để cho mình ngon, không phải, mà thầy muốn đó là bài học của sự kiên nhẫn, sự nhu thuận, là sự phục vụ, sự ân cần để cho cái người đó được phước lên. Thấy nhiều khi thầy ngồi ăn cơm xong thầy mới kêu người kia rót cho thầy ly nước uống. Lúc đó thầy đứng lên thầy rót được không? Dư được chứ gì. Nhưng mà thầy vẫn sai, vẫn sai để thầy muốn người đó chu đáo, học thêm cái hạnh chu đáo và có thêm phước,
[1:06:26]chứ mà nhờ người ta rót mình ly nước là thầy bao nhiêu phước thầy phải chia qua miếng rồi. Chứ đâu phải là nhờ không đâu. Cái người có tiền thì trả tiền, mà không có tiền phải trả bằng phước rồi. Nhưng thầy làm được phước là phải trả qua những cái người đó, nhưng mà thầy vẫn muốn người đó làm để người đó được chút phước, người đó học được cái hạnh phục vụ tốt hơn, ân cần hơn vậy, chứ không phải thầy làm chảnh đâu nha, thầy không chảnh nha, mặt này không chảnh. Rồi trong chùa cũng vậy. Có những người đệ tử tu một thời gian chưa bao nhiêu tự nhiên thích, thích là bỏ đi ra ngoài đi học, bỏ ra ở riêng, à ra ngoài đi giáo hóa đi sớm
[1:07:03]và không muốn khép mình trong cái khuôn phép của thầy tổ nữa. Thì những người đó hầu hết là 99% là quyết định sai lầm và thất bại, 99%. Thầy cũng bị rời khỏi đại chúng rất là sớm, nhưng không phải là tại ý thầy muốn mà bị thầy bị đuổi. Số. Hồi lúc mà thầy những năm tháng mà thầy tu vất vả, cực khổ lắm. Lúc đó bên chính quyền họ chưa thông cảm đâu, giấy tờ khổ sở lắm. Nên thầy mới thề, thầy nói ngày nào mà con về ở đại chúng được á thì con chết ở trong đại chúng chứ không đi đâu. Hồi đó thầy thề nặng lắm nha. Nhưng mà được mấy năm cái bị ông thầy đuổi mình đi, ông thầy đuổi mình đi làm sao còn ở lại được phải không? Thôi phải vác xác mà đi.
[1:07:40]Nên cái đúng cái duyên mình thôi chứ lòng thầy không muốn, không bao giờ muốn rời thầy mình, không bao giờ muốn rời huynh đệ của mình. Nhưng hoàn cảnh khiến xui sao tự nhiên bị đuổi lãng nhách à. Thế rồi phải đi. Nên thầy thấy ai mà ở trong chùa một thời gian rồi cái thích xách gói đi ra để mà học, để mà làm việc riêng, để mà có một cái góc trời riêng, thầy rất tiếc cho người đó, vì người đó thường là quyết định sai lầm, cái bản ngã lớn. Chứ còn cứ thuận theo thầy mình vậy đó mà sau này có phước nhiều và thành công được hơn. Cho nên trong cái cái nguyên tắc của ta vậy là ta muốn tu đắc đạo, ta phải có một đời sống chuẩn mực, không phạm sai lầm.
[1:08:17]Có khi ta đúng mặt này mà ta vẫn bị sai mặt khác, do đó phải cân nhắc rất nhiều mặt khi ta muốn làm điều gì. Nhớ cái chữ muốn làm. Ví dụ bây giờ thế này, giờ có người đến nói: "Vì thưa thầy, con muốn mở một phòng thuốc nam từ thiện." Cái ý muốn mà muốn mở một phòng thuốc nam từ thiện tốt không? Nghe tổng quát là quá tốt á, không có gì phải thắc mắc hết. Nhưng coi chừng nó vẫn xấu ở khía cạnh khác. Ví dụ xấu điều gì? Bây giờ phải hỏi bây giờ muốn làm thuốc nam từ thiện thì phải lấy thuốc ở đâu ra? Lấy thuốc ở đâu ra? Ở trong rừng á phải không? Vậy cái nguồn rừng đó có vào lấy thuốc được hay không?
[1:08:53]Hay là lén vô phá rừng người ta lấy thuốc nam về cho từ thiện? Phải không? Đó, cái vấn đề phải đặt thêm như vậy. Rồi làm từ thiện nhưng mà cái người bệnh họ tới đó, họ đang bệnh đang mệt, mình cứ không có ghế họ ngồi, không có chỗ họ nằm, mà họ mệt gần chết, phải đứng đứng đứng một lát họ xỉu, họ chết luôn. Như vậy là mình làm từ thiện không chu đáo. Đó. Rồi còn cái tế nhị nữa là
[1:09:17]mình mở thuốc nam từ thiện rồi thì ở đó có hai phòng thuốc nam mà người ta chữa bệnh người ta lấy tiền, mà người ta cũng không phải lấy đắt lắm, mà người ta thất nghiệp người ta chết không? Coi chừng mở một phòng thuốc nam từ thiện xong hai cái phòng thuốc kia chết luôn, hết khách luôn, rồi họ đói luôn. Nên mình được lợi mặt này nhưng mà có người hại. Rồi khi mình mở phòng thuốc nam từ thiện như vậy, cái người chữa bệnh, ông thầy thuốc có giỏi không? Cho đâu chết đó, cho thuốc đâu chết đó, coi chừng làm sao từ thiện? Cho đâu là người ta siêu sinh tịnh độ tới đó không? Thấy không? Cho nên mới mở mới nói thì nghe nói:
[1:09:49]"À con muốn làm thuốc nam từ thiện." Mình phải cân nhắc nhiều mặt liền. Chứ không phải thấy tốt là mình tin là tốt đâu. Tốt này coi chừng coi chừng xấu mặt khác. Ví dụ bây giờ có người đệ tử lên xin thầy, "Thưa thầy, con muốn đi ra ngoài đi học." Hoặc là chính mình cũng vậy, bây giờ mình tự nhiên mình muốn đi ra ngoài đi học, nhưng mình phải xét nhiều khía cạnh khác. Thôi bây giờ đi ra ngoài học cho có khả năng hơn về phụ thầy mình, trên nguyên tắc câu nói đó là đúng hay sai? Đúng rồi đó, tốt rồi đó. Nhưng bây giờ xét mặt khác nè. Bây giờ có ai thay thế mình lo việc chùa chưa? Phải không? Mình đi rồi cái việc nó bị rớt xuống luôn là mình mang tội lúc đầu.
[1:10:24]Rồi thứ hai nữa, cái chi phí đi học lấy ở đâu ra? Thầy mình gánh nổi không? Hay là bắt đầu mình phải chạy vạy, mình kết thân Phật tử để giúp mình? Phải không? Rồi cái môn mà mình muốn học á có lợi cho cái việc tu của mình hay là lợi cho cái Phật sự sau này không? Phải không? Hay là tự nhiên đi tu vậy rồi cái khoái khoái cái đi học cơ khí, lái xe ô tô? Này học hay là đi tu một thời gian cái khoái ra ngoài học, nói: "Khoái học môn gì?", nói: "Con khoái học lái máy bay." Lúc đó chùa chưa có máy bay, chưa có lợi ích gì hết trơn á, phải không? Học lái xe còn về lái chở chở chùa, chở thầy đi được, học lái máy bay.
[1:11:02]Hoặc là khoái gì, nói: "Dạ, con khoái thầy cho con đi học.", "Học gì?", "Dạ con học vẽ thời trang." Mấy cái môn học đâu có lợi ích. Rồi cái cuối cùng mình phải cân nhắc nữa là khi mình muốn đi học như vậy, mình đã đủ phước chưa? Rồi nhiều khi mình đến mình xin thầy mình, nói: "Thầy cho con đi ra ngoài học.", ông thầy không cho. Mình nói: "Ông thầy ông ác quá, ổng cứ bắt nhốt tôi đây làm nô lệ cho ổng hoài." Nhưng mà sự thật là vì ông thầy ổng nhìn xuyên suốt những điều đó. Ổng nhìn thấy thứ nhất mình chưa đủ phước. Thứ hai mình đi là việc chùa không ai lo, mất phước càng thêm trầm trọng. Rồi chi phí mình sẽ bị lúng túng và cái môn mà
[1:11:35]mình xin ổng định học là cái môn tào lao. Ổng không cho. Nè nhưng mà mình không biết, cho do đó chúng ta thấy. Nhưng mà ông thầy ổng không cho mà mình sao? Nửa đêm ta bèn xách gói ra đi. Vì sao vậy? Bởi vì lúc đó cái tâm của ta là con cá bị quăng lên trên bờ nó vùng vẫy nè. Nó xáo động thế này nè, nó khăng khăng như thế, chỉ như thế là chân lý thôi. Chỉ bỏ chùa ra đi ta mới thấy tìm thấy được tương lai, hạnh phúc và chân lý thôi, còn ở với chùa không được. Có những cái điều như vậy. Và ta khăng khăng như thế mới là đúng. Cái khăng khăng quyết liệt á, Phật cho một cái hình ảnh minh họa như con cá bị quăng lên bờ, vùng vẫy mạnh.
[1:12:14]Phật đưa ra hình ảnh đó. Nên lúc mà ta đang bướng với thầy mình là ta muốn phải thế này, phải thế kia là coi chừng lúc đó là ta làm sao? Ta đang bị là con cá quăng lên bờ. Ví dụ bây giờ nói có hai người yêu nhau tha thiết, da diết, day dứt, yêu còn hơn ngày Valentine nữa. Ừ. Thấy hai bên cha mẹ không cho thì hai người đó bắt đầu mới rủ nhau ra bờ sông uống thuốc rầy tự tử. Khi một con người mà quyết định tự tử thì ta thấy tâm người đó làm sao? Mạnh hay yếu? Mạnh lắm chớ. Bây giờ thử tính uống thuốc tự tử thầy coi coi, có dám không? Không, không dám. Bởi vì tâm mình đâu có mạnh, mà khi đã yêu thì mơ mộng nhiều á.
[1:12:58]Cái lúc đó tâm nó mạnh khủng khiếp. Không biết có ai biết bài hát này không ta? Bài này xưa lắm, cũng sáu, bảy chục năm trước á. Biết không? À mấy người già già mới biết, mấy người trẻ giờ không biết đâu. Khi đã yêu thì mơ mộng nhiều. Cái bài hát đó xưa lắm á, sao mày hú? Hết chỗ vỗ tay, vỗ cái này. Đây nè, hồi nhỏ nhỏ thầy nghe ông radio hát vậy á. Mấy bài đó nó xưa xưa nó ứ ớ, nó sến sến cải lương mà nhiều khi nó dễ thương. Khi đã yêu thì mơ mộng nhiều, mơ ngày mai pháo nhuộm đường đi. Đại khái vậy đó. Cười. Thì hai người yêu nhau, cái tâm họ đang khủng khiếp như vậy, cái hai gia đình không cho, cái thề với nhau là:
[1:13:38]"Sống thì sống bên nhau, chết thì chết bên nhau", xách chai thuốc rầy ra bờ sông uống chết. Thì ta phải hiểu rằng lúc đó khi họ chết rồi thì gia đình hai bên làm sao? Rất là giận và rất là buồn. Vừa buồn vừa giận, tại sao nó quyết định nông nổi như vậy? Nhưng mà lúc đó không ai nói nghe nữa hết trơn, bởi vì tâm họ lúc đó làm sao? Giống như con cá bị quăng lên bờ, nó vùng vẫy mạnh thế này, nó khăng khăng như thế, không còn con đường khác nữa, mà không ngờ là đã suy nghĩ sai. Có trường hợp như vậy. Cho nên vì vậy mà Đức Phật mới rầy Meghiya, ngài mới nói trong cái lời cuối ngài nói thế này là: "Một tỳ kheo phải biết chế ngự cái ý muốn của mình."
[1:14:18]Cái lời dạy đó muôn đời chẳng những cho Meghiya mà cho ai? Cho cho tất cả chúng ta. Là một tỳ kheo phải biết chế ngự cái ý muốn của mình. Ví dụ ta muốn bỏ Phật ra đi để ngồi thiền một mình, phải chế ngự ý đó lại, coi thích hợp chưa. Một người tu muốn bỏ chùa ra đi đi học, phải chế ngự cái ý muốn đó lại coi thích hợp chưa. Rồi ta muốn khăng khăng phải đòi yêu một người như thế, phải chế ngự ý muốn đó lại, vân vân, nhiều thứ nhiều thứ nữa. Mà cái Phật mới nói rằng: "Một tỳ kheo phải biết chế ngự ý muốn của chính mình." Đó là lời dạy muôn đời cho tất cả chúng sinh. Mà để chế ngự ý muốn của mình, thứ nhất là ta phải đừng tin cái ý của mình
[1:14:59]quá, đừng tin cái suy nghĩ của mình luôn luôn đúng. Mà muốn luôn luôn ta thoát ra khỏi cái ý của mình để đánh giá lại ý của mình, ta phải biết ngồi thiền. Ý nghĩ khởi lên, buông, ý nghĩ khởi lên, mình buông. Lâu ngày như vậy nên cái ta không tin ý mình nữa, ý nào khởi lên ta xét á. Còn khi ta không biết ngồi thiền á, cái ý khởi lên là ta làm theo liền, nó sai ta, nó sai cái thân ta làm theo liền. Nên cái người ngồi thiền lâu, tự nhiên họ cũng nhuần nhuyễn, họ không có chạy theo cái ý muốn của mình một cách dữ dội như là những người khác. Cái nhược điểm của ta là ta quá tin vào cái suy nghĩ của mình,
[1:15:38]quá tin vào suy nghĩ của mình làm ta đi phạm hết sai lầm này tới sai lầm khác. Rồi ta không biết tôn trọng người khác, ta không biết tôn trọng ý nghĩ, ý muốn của bậc trên, bậc trưởng thượng của ta. Chưa chắc người kia đúng, nhưng cũng chưa chắc ta đúng. Nên ta cần một cái trí tuệ khách quan vượt ra để xét chính ta cũng như để xét mọi người. Mà cái trí khách quan vượt lên trên hết như vậy cũng là do thiền định mà có, do sự khiêm nhu mà có, do đạo đức mà có. Mà hay nhất là phải biết hoài nghi chính mình. Có người sẽ hỏi thầy: "Nếu mà hoài nghi như vậy là cái người mà không tự tin như vậy thì làm được điều gì?" Nói:
[1:16:14]"Đúng, cứ hoài nghi chính mình cho đến khi sau này mà mình vượt qua hết những sai lầm, trí tuệ nó vượt lên rồi, mình sẽ được cái tự tin, cái tự tin đó rất vững chắc. Còn bây giờ cái tự tin mình đang có không phải là tự tin mà đó là chủ quan. Đó là chủ quan, là ẩu, là liều, không phải tự tin. Cái tự tin nó chỉ có sau khi ta đi qua 5 năm, 10 năm, 20 năm hoài nghi chính mình." Nhớ như vậy. Còn trong vòng 5 năm, 10 năm, 20 năm đó ta vẫn còn bị chủ quan, phải nhớ như vậy, ừ. Cái điều cuối cùng ta nhận xét qua cái chuyện tích này là Đức Phật không dùng một biện pháp trừng phạt nào khi vị tỳ kheo nó bất tuân,
[1:16:52]không tuân lời Phật, mà Phật để cho cái gì trừng phạt? Để gì? Cái quả báo. Tức là lúc đi tu rồi ổng loạn tâm lên hết trơn rồi ổng mới biết sợ quay về. Đó là sự trừng phạt của nhân quả. Chứ còn chính Đức Phật ngài không làm biện pháp trừng phạt gì, bởi vì ngài cũng không muốn tạo thành một cái thông lệ trong đạo Phật là kỷ luật cứng quá. Cho nên làm cho thành đạo Phật mình sau này bị mềm mềm mềm như vậy. Tuy nhiên, trong một số trường hợp khác, Đức Phật cũng rất là cứng rắn nhưng mà ít ít hơn. Còn ở các tôn giáo khác hay các tổ chức khác á, ta thấy rất là cứng rắn, nhúc nhích chút bị phạt, nhúc nhích chút bị phạt.
[1:17:28]Thì như vậy họ cũng được cái hay là họ họ vững chắc hơn, tổ chức họ vững hơn. Tuy nhiên, à Đức Phật không muốn như vậy, thì ta không hiểu sao thì ta cứ vâng lời Phật đi thôi. Thì hôm nay chúng ta nghe những câu chuyện tích này, chúng ta hiểu về cái hạnh vâng lời quan trọng và chúng ta cũng dặn lòng mình từ cái kinh nghiệm của tỳ kheo Meghiya là ta đừng có tin vào ý muốn của mình, biết chế ngự ý muốn của mình, xét lại ý muốn của mình và cân nhắc với ý muốn của mọi người chung quanh mình, nhất là ý của những vị trưởng thượng đáng kính. Và mong rằng tất cả chúng ta nhờ biết chế ngự ý muốn của mình mà chúng ta sẽ xây dựng được một cái đời sống chung
[1:18:10]quanh ta hài hòa, tốt đẹp, an vui, hạnh phúc. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:18:23]Tại sao con nằm mơ thấy người đã chết mà con đã quen hay không hoài, vả lại con cũng thấy họ hiện kệ về ở các hình trên các ngôi mộ nhìn con mà cười? Có phải con hạp với người chết? Điều đó có nguy hiểm cho con không? Không có nguy hiểm nha. Họ... mình chỉ cúng thí thực, cầu siêu cho họ thôi. Người âm cũng là chúng sinh thôi, đừng có thắc mắc, đừng có sợ.
[1:18:49]Tuy rằng con có nhiều bằng cấp nhưng mà việc làm con rất là bấp bênh, mà nhà nghèo thì muốn kiếm tiền giúp gia đình. Phải, dù trong cảnh nghèo đó vẫn phải làm không công trước để phục vụ cho điều thiện gì trước nha, một thời gian để chuyển nghiệp, chuyển nghiệp. Đừng có đợi tới việc vừa ý mới làm. Hồi tết thầy có giảng cái bài Đừng chờ đợi đó, đừng chờ đợi tới việc vừa ý mới làm. Hãy làm những việc nhiều khi mình không vừa ý mà cũng chẳng có dính dáng gì với cái bằng cấp của mình, nhưng mà miễn phục vụ được cho con người cứ làm đi, rồi từ từ ta sẽ có phước leo lên.
[1:19:25]Thật ra đó, cái sự trong cái hạnh vâng lời này đó, có những trường hợp mà ta vâng lời tuyệt đối, có những trường hợp ta vâng lời tương đối nha. Ví dụ với những người mà ta vâng lời tương đối, ta xếp vào hạng vâng lời tương đối thì ta có quyền góp ý lại một cách dân chủ. Có người hỏi rằng là con luôn luôn tôn kính Phật và luôn trung thành với đạo Phật, nhưng con thấy rằng những vị thánh của các đạo khác cũng là những đấng linh thiêng đáng kính vì những vị ấy đều dạy con người sống thiện, sống tốt. Thật ra á là có một số tôn giáo bạn cũng có những vị sống rất là tốt, gương mẫu. Nhưng mà dĩ nhiên không ai tốt hoàn toàn,
[1:20:00]nhưng mà những cái cái tốt của vị ấy cũng rất đáng để cho ta đề cao, ca ngợi, và tôn giáo đó cũng đã xưng tụng rằng đó là một vị thánh. Tuy nhiên, đôi khi là cái việc mà phong thánh là khách quan, nhưng đôi khi phong thánh cũng là vì chính trị, người ta cũng ít có bàn tới. Nên do đó là hễ họ có điều tốt thì ta hãy ca ngợi điều tốt đó, chứ không phải là vì một vài điều tốt đó ta cho rằng họ đó đã là một vị thánh hoàn toàn hay là tốt hoàn toàn, nó khác nhau. Một người có thể tốt chỗ này nhưng mà xấu chỗ khác, không biết chừng. Nên cái điều vị thánh chắc chắn nhất mà Phật dạy ta á là chỉ những vị nào tu trong đạo Phật và chứng Tứ quả.
[1:20:38]Nên Đức Phật cũng hay nói nhiều lắm, chỉ trong đạo Phật mới có những người chứng quả thánh thực sự. Còn không phải đạo Phật thì những vị đó có thể là tốt, ta gọi là hiền nhân thì được, nhưng mà thánh nhân đúng tiêu chuẩn người đạo Phật thì phải tu Bát Chánh Đạo, phải có thiền định đàng hoàng, không phải dễ. Nhưng mà ai tốt thì mình cứ quý trọng, vẫn là đúng nha. Khi chết, thần thức có thể tu tập thiền định không? Tại sao lúc sống tu tốt hơn lúc chết? Lúc sống ngồi thiền bị đau ê ẩm, vậy chết rồi có cảm giác như vậy không? Lo xa thiệt! Nhưng mà kệ, lo xa vậy tốt! Thật ra á cái người mà chết á họ vẫn tu tập thiền,
[1:21:17]nhưng mà việc tu tập dễ hơn rất nhiều: thân không bị đau, ít đau và tâm dễ nhiếp, không có bị cái rối loạn nhiều, nhưng quả chứng rất lâu. Nè, quả chứng rất lâu. Còn khi ta sống như vậy, ta ngồi thiền bị đau chân, nhưng ta may mắn ta có hơi thở ra vào. Lúc chết làm gì có hơi thở. Ta theo dõi hơi thở nên cái pháp môn này thù thắng hơn rất nhiều, đó. Nên khi mình chưa chết hãy ráng ngồi thì công hạnh tiến xa hơn là là khi đã chết. Ngồi thiền đến lúc người cứng đờ, có phải ngồi tiếp không? Chưa chết cứ ngồi tiếp giùm thầy nha. Cứng chưa chết.
[1:21:58]Tại sao phải cúng trên bàn thờ thì ông bà mới dùng được, còn mình cúng ở nhà bếp, ông bà có tự vào nhà bếp múc đồ ăn hay không? Vừa phải thôi!
[1:22:10]Đồ bán ngoài chợ ví dụ như trái canh... bị vong ăn rồi, để lên bàn Phật cúng có tội không? Trái... Tại sao đồ bán vong không ăn được? Không, thì đồ bán ngoài chợ mình đem về cúng Phật được chứ đâu có gì đâu. Tại vì cái người bán họ không có khởi ý là cúng cho vong. Chỉ có mấy cái người bán mà đểu á là họ họ đồ bày đồ ra họ bán, rồi cái họ họ nói một câu thế này, họ nói là là: "Thôi thì cô mấy cái cô hồn các đảng ở đây ăn đi rồi xúi người khác lại mua giùm tui." Họ nói một câu đó là vong họ vô ăn được liền, và đồ đó đem lên không cúng Phật được. Nhưng mà thường là nó đều có dấu hiệu bị thiu, bị ôi liền, không bao lâu.
[1:22:51]Và ta có đưa lên bàn Phật rồi tự nhiên ta thấy dấu hiệu ôi thiu ta phải đưa xuống liền. Là mấy người đó đểu á. Bán bị biết người ta đem về cúng Phật mà cứ nói một câu đó là vong nó vô nó ăn liền, rất là sai. Muốn cúng vong thì phải cúng riêng ra, chứ không được mà cúng mà nói như vậy. Con đi chùa nhiều mà còn tham, sân, si nhiều, con muốn đi xuất gia. Trời ơi trời! Đi chùa còn tham, sân, si mà đòi đi xuất gia. Thầy nghe thầy hết hồn.
[1:23:21]Tham, sân, si nhiều là nhiều khi do lúc mình đi chùa mình lễ Phật cầu nguyện á mình cầu cho mình không à, thì cái càng ngày nó càng tham, sân, si. Từ đây về sau mỗi khi quỳ lễ Phật mình cầu cầu cho mọi người nha, đừng cầu cho mình nữa.
[1:23:35]Nghiệp thân, khẩu, ý nghiệp nào nặng nhất? Thì nghiệp nào mà tác hại cho người khác nhiều nhất thì nghiệp đó nặng nhất. Có khi mình không làm mà mình nói một câu thôi người ta chết luôn, về người ta tự tử chết luôn cũng có. Hoặc mình nói một câu rồi người ta mất việc làm, nhà người ta điêu đứng luôn cũng có, phải không? Ví dụ như hồi đó thầy nhớ có cái thằng bạn nó nó đi về nhà nó nó chơi với hai vợ chồng bạn của thằng kia, cái nó chọc, nó chọc để cho con vợ ghen lên chơi á, nó nói: "Ủa, sao tui thấy bữa anh đi chợ với tui anh mua một đôi dép nữ cho chị đâu phải đôi này? Đôi kia cái màu đỏ mà sao chị mang đôi màu vàng?"
[1:24:12]Chỉ nói một câu giỡn chơi thôi, rồi cả nhà tan nát liền, chén dĩa bay tùm lum liền. Đó, chỉ cần một câu nói thôi đâu cần nữa. Cho nên cái nào mà tác hại nhất thì nó sẽ gây thành nghiệp nặng nhất. Thân, khẩu còn kềm chế được nhưng về ý thì khởi rất nhanh. Như con thường có ý xấu, ác về người khác, làm sao để con loại được những ý này? Thật ra cái nghiệp mà ý muốn tu là phải tu thiền và lễ Phật rất nhiều, chứ không phải dễ đâu. Đúng là nó khởi rất nhanh nên mình làm theo liền. Thông qua người quen, con biết Phật pháp một tháng nay, nhưng gia đình con không tin, còn con thì rất là tin. Vậy phải làm sao để giữ vững đạo tâm và giúp
[1:24:44]gia đình hòa thuận và tin theo Phật pháp? Đây là cái nỗi khổ của rất nhiều người. Và ta phải phấn đấu cả một đời để làm được điều này, để giúp cho gia đình hòa thuận và tuân theo Phật pháp, tin theo Phật pháp. Mà làm được như vậy ta sẽ phước rất là lớn. Đây là cuộc chiến đấu lâu dài. Nha, thì cứ ráng chiến đấu. Nói: "Có có lần thầy giảng là nếu người nào đem đạo Phật đến cho người khác thì rất có phước. Con thấy thầy cũng có phước lắm, mà sao thầy nói thầy chọn nghề tốt không được?" Hôm qua con đi dự lễ mà lễ bên đó Nam tông gọi là lễ Ma-xi-cô... Không dám Ma-xi-cô đâu, nghe lộn tai con có, làm gì Nam tông có lễ Ma-xi-cô.
[1:25:21]Kathina hay gì đó, lễ dâng y gì đó. À, sư sãi nói sau khi chết làm lễ đó sau 49 ngày sẽ được siêu thoát. Không có, cái này 49 ngày là của bên Bắc tông, bên Nam tông không có lễ 49 ngày.
[1:25:35]Có những người con thường làm công giúp cho gia đình dì ruột của con vì con nghèo khổ, gia đình dì con rất giàu nhưng không hề biết đạo và cũng không tin, không nghe ai khuyên để làm công đức. Con là Phật tử nên rất đau khổ khi thấy họ cứ tiêu phung phí vô ích mà không nghe con. Đúng rồi, mình nghèo nói họ đâu có nghe. Mình muốn người khác vâng lời mình phước mình phải lớn hơn họ, phải có ân nghĩa với họ. Cho nên bây giờ là cứ gieo ân nghĩa trước đi. Khi nào họ thương mình, họ mắc nợ mình rồi bắt đầu mới khuyên họ được nha, không phải dễ đâu. Cái người mà giang hồ đó đầu thai vào trong lòng con thành đứa
[1:26:06]con ngỗ nghịch đó thì như vậy cái nhân quả như thế nào? Cái ngỗ nghịch của mình là cả hai đã trả nợ xong chưa? Trong luân hồi làm sao mà hết nợ. Nhân đời này là quả đời sau, mà quả đời sau trở thành cái nhân của đời đó để thành cái quả đời sau nữa. Nó cứ lộn đi lộn lại hoài. Luân hồi là vô tận mà. Cho nên khi mà ta chiêm nghiệm nhân quả sâu xa rồi chúng ta chỉ muốn tu giải thoát là vậy đó. Chứ không có muốn dính líu tới trần trần gian nhiều. Bởi vì nó cứ chằng chịt nhân quả, nhân quả, tội phước, tội phước hoài mệt lắm. Mà trong cái nhân quả tội phước nó sát sao từng tơ từng hào đó, ta lúc nào phải cảnh giác từng chút, sợ tội.
[1:26:41]Cho nên cuối cùng rồi Phật khuyên mình phải giải thoát là vậy đó, để mình thoát không có bị cái cái cái cái luân hồi nó nó nó thúc đẩy mình rất là vất vả.
[1:26:53]Nên tu theo A-la-hán hay tu theo Bồ tát? Vì nói chỉ có Bồ tát mới là con của Phật, vì Bồ tát cứu độ chúng sinh còn A-la-hán thì không, không dám đâu. Các vị Bồ tát cũng là các vị các vị A-la-hán cũng là Bồ tát đó nha, đừng có phân biệt như vậy. Nhưng có cái vị có duyên giáo hóa chúng sinh nhiều, có vị ít duyên giáo hóa chúng sinh thôi. Có người hỏi về nhân điện, nói rằng theo ông thầy kia thì rồi ngồi thấy luân xa nó quay. Cái luân xa quay nó là một loại trong những loại ảo ảnh, cái ảo giác của ngồi thiền mà khi mình tưởng tượng quá nó cũng tạo cho mình, mình hơi tâm hơi yên nó cũng tạo ra cho mình những cái ảo giác như vậy.
[1:27:27]Còn cái nhân điện mà nói là điện vũ trụ á, nó không phải sai nhưng nó không có đúng lắm. Nơi chính mình trước, nơi cái niềm tin, nơi đạo đức mình thì người đó dễ có nhân điện. Ví dụ cái người có nhân điện chữa người ta bằng nhân điện người ta hết là do cái phước mình á, đến lúc nào mình hết phước, mình hơi mất đạo đức cái mình để tay người ta không hết bệnh nữa. Cho nên cái nhân điện nó nó không ổn định, vì vậy cái không được đưa vào xem như một cái y khoa mà mà mà tiêu chuẩn được. Ví dụ như châm cứu thì người ta cũng đưa vào cái y khoa tiêu chuẩn vì thấy nó có kết quả kiểm chứng được. Thuốc thang kiểm chứng được, ví dụ cái kết quả luôn luôn là sáu bảy chục phần trăm.
[1:28:02]Còn nhân điện thì có khi nó được tới chín chục phần trăm, có khi nó được năm phần trăm. Chính vì nó dao động cái mức độ như vậy nên người ta không xếp cái nhân điện vào trong cái chuẩn của một y khoa, vậy thôi. Nhưng mà có khi nó có hiệu quả mà cũng có khi không, nha. Con muốn đi xuất gia thì phải như thế nào? Về đến gặp thầy Viên Giác xin nha. Tánh tình con rất lỗ mãng, dễ nổi nóng. Mỗi khi không kềm chế được thích đập cái gì đó cho nó đã, mắng người ta là đồ khùng. Con biết sai ngàn lần nhưng khó kềm chế quá. Xin Thầy nói nhân quả và những cách kềm chế. Muốn như vậy đó thì khi chưa mình nổi nóng lên á,
[1:28:40]mình phải lễ Phật sám hối trước cái điều đó rồi. Tức là khi mình chưa gặp chuyện nổi nóng thì mình đã lạy Phật, mình đã than đó: "Thưa Thầy con có cái cái nổi nóng như vậy, con sám hối, con sám hối những cái đã nóng phía trước mà xin sám hối những cái nóng sẽ xảy ra." Thì đến khi gặp chuyện nổi nóng bỗng nhiên mình có cái sức mạnh lạ lùng mình kềm lại bớt. Thay vì nóng một trăm phần trăm như mọi lần, mình nóng còn hai ba chục phần trăm, rồi từ từ mình thắng luôn, nha. Chứ còn đợi lúc nó nổi lên rồi thì Thầy cũng chịu thua, ha. Thầy gặp Thầy cũng chạy trốn luôn, sợ bị mắng đồ khùng á, sợ. Dì con theo đạo Phật nhưng lại tin thuyết của Thiên Chúa,
[1:29:16]nói tạo ra hai người nam và nữ, nên người nữ đã dụ dỗ đàn ông ăn trái cấm suốt đời, nên suốt đời khổ vì đàn ông. Dì con cũng là người cả đời khổ vì chồng. Con bảo vô lý không tin thì dì con nói: "Nếu không sao đàn ông bị một cục gì đó ngay dưới cổ là do ngày xưa nuốt vội vàng nên mắc nghẹn? Nếu không sao lại có cục đó?" Con bí lù. Con chỉ biết đại khái do cấu tạo xương gì đó mà con không hiểu. Thầy có giảng cái này trong cái bài "Nhớ cội nguồn" hồi mùng một năm nay, mùng một Tết năm nay, nha, về cái cội nguồn, nguồn gốc loài người á, nên lấy đĩa đó về nghe, nha. Có người hỏi là: "Trong khí công thì Thầy nói là có mấy cái điểm để mà an trú
[1:29:55]tâm khi thở, nhưng mà trong khẩu quyết tu thiền Thầy chỉ nói là không cần điều khiển hơi thở, chỉ cần biết mà thôi. Và trong câu kinh thì lại có tâm vô sở trụ, những cái này nó khác nhau con không biết là như thế nào?" Cái khí công á thì nó như vậy, nó hỗ trợ cho thiền. Còn cái mà điều khiển không cần biết á là cái căn bản của thiền và của khí công á, Phật dạy như vậy, nha. Cho nên đầu tiên là phải biết cái biết hơi thở mà không điều khiển trước, rồi sau đó hơi thở mình mới mới ổn, mới tốt rồi muốn làm gì làm, đi sâu vào định hay mình nhích qua chút khí công để mà hỗ trợ lực, ha. Còn kinh nói tâm vô sở trụ là không phải nói trong thiền đâu.
[1:30:31]Tâm vô sở trụ là ý nói mình làm được các điều công đức mà mình đừng có có tự khen mình vì những điều tốt mình làm được. Dù mình tu được có kết quả cũng đừng tự khen mình, dù mình làm được những điều thiện cũng đừng tự khen mình, thì gọi là tâm vô sở trụ chứ không phải là nói về thiền định nha. Làm sao để biết căn cơ mình thích hợp với pháp môn nào: Niệm Phật, Mật tông hay Thiền tông? Con vốn không vững lập trường, mỗi pháp môn con đều cảm nhận được một chút gì đó. Con vẫn biết tất cả pháp môn là phương tiện nhưng con muốn tập trung vào một trong ba pháp môn như đã nói ở trên. À, cái điều về pháp môn lạ lắm nha.
[1:31:08]Cái vấn đề pháp môn lạ lắm nha. Là ví dụ như cái người đó không có cái duyên giáo hóa chúng sinh nhiều á mà người đó có cái duyên đắc đạo, thì Phật cho người đó một cái pháp môn tạm thích hợp cái người đó tu cái yên luôn, thì mình dễ tu lắm. Còn người đó mà có cái duyên giáo hóa đó, Phật không có cho chấp một pháp môn nào hết, mà Phật cho đổi. Cái này qua chút, kia chút chút chút để mình có kinh nghiệm hết, để mình được quý trọng hết, rồi mình có thể hướng dẫn mọi người nó hiệu quả hơn. Nên người đó họ sẽ có khi họ theo hơi thở nhưng họ vẫn biết niệm Phật, họ vẫn biết lạy Phật, đôi khi họ bắt ấn trì chú vẫn có kết
[1:31:51]quả là bởi vì Phật muốn cho người đó biết nhiều, vậy thôi. Cho nên cái vấn đề pháp môn nó vừa tùy duyên mà tùy ý của Phật nữa, chứ mình đừng theo ý mình. Đừng theo ý mình là phải pháp môn này, phải pháp môn kia là giống như trưởng lão Meghiya bị Phật rầy á, cứ muốn theo ý mình không, nên mình tùy thuận cứ lễ kính Phật rồi Phật sẽ đưa đường dẫn lối cho mình, nha. Thôi giờ ta nghỉ, chúc mọi người an vui.
[1:32:17]Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả
[1:32:31]đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.