[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Như vậy là chúng ta đang ở trong cái trường hạ của Ni, quý Phật tử được ăn theo trong cái thời pháp này, nên thôi cố gắng lắng lòng thanh tịnh, chứ còn trong ba tháng hạ, chư Tăng Ni là thúc liễm tu hành để mong tăng trưởng được đạo lực, đạo tâm, mà thăng tiến được đạo nghiệp mà mới làm chỗ nương tựa cho Phật tử được. Thì à cái người xuất gia như vậy thường là mỗi năm là có ba tháng an cư theo truyền thống, bây giờ thì do cái hoàn cảnh đã thay đổi, nhưng mà dù hoàn cảnh thay đổi thế nào, cái khung cảnh nó không giống thời Ấn Độ thế nào, thì Giáo hội vẫn cố gắng duy trì ba tháng an cư
[1:02]để cho Tăng Ni thúc liễm thân tâm tu tập. Và ta biết rằng cái việc tu hành là cực kỳ gian khó. Ta cũng biết rằng đời là bể khổ, chúng sinh sống trong trầm luân, đau khổ, mà muốn hết khổ thì ta phải làm sao? Muốn hết khổ thì ta phải... phải... phải tu, phải tu, à. Tu mà để chứng được đạo quả, chuyển tâm mình từ phàm lên thánh thì hết khổ dần dần. Khi nào mà chứng được tới cái quả, tứ quả A-la-hán thì hoàn toàn hết khổ. Còn cứ mỗi một bước tiến đạo thì ta bớt đi một số khổ. Ý là như vậy, cho nên ta phải tu để cho bớt khổ. Nhưng mà có cái hay là trong khi mình đang tiến tu, mình bớt khổ thì mình cũng đã dạy được cho người khác cũng tiến tu, bớt khổ với mình.
[2:02]Bây giờ việc tu là khó hay dễ ạ? Ai nói dễ, thầy bái làm sư phụ liền.
[2:11]Tu không dễ chút nào phải không? Tu rất là khó. Ai đã bước vào đường tu, mới ban đầu rất là hy vọng, nghĩ rằng mình với cái quyết tâm của mình có, với cái trí tuệ mình có, có lẽ mình tu không khó, không lâu. Nhưng mà rồi thật sự bước vào đường tu, bắt tay vào hạ thủ công phu, hôm sớm vất vả, kinh kệ, thúc liễm thân tâm rồi mới hiểu một điều: tu quá khó. Tu quá khó. Để chuyển từ phàm lên thánh là quá khó. Mà đi được một bước nhỏ, từng bước nhỏ cũng quá khó. Nhiều khi tiến được một bước mà lui lại hai, ba bước cũng không biết chừng. Ai cũng vậy, người xuất gia cũng vậy và người tại gia cũng vậy.
[2:57]Cho nên tu rất là khó. Nên khi mà biết rằng tu là khó thì ta sẽ
[3:06]cần phải có hai cái tâm niệm. Cái tâm niệm thứ nhất á thì phải hết sức cố gắng, bền chí, lâu dài. Vì biết tu rất là khó, nên nếu mình cái phát tâm của mình chỉ trong mười năm hay trong một kiếp thì không bao giờ đủ là mình thoái liền. Hễ nói đã tu rồi, không định thời gian, đời đời kiếp kiếp, mà tiến mãi. Đó là cái tâm niệm thứ nhất. Cái tâm niệm thứ hai, khi mình nhìn thấy một người tu khác mà còn có những cái sai lầm, còn có những khuyết điểm, mình không có xem thường, vì biết rằng người đó cũng chỉ đang tu, chưa có thành thánh. Đó là tâm niệm thứ hai. Cái quý của con người là chỗ gì? Chỗ là chịu tu, phát tâm tu, muốn tu là quý, đó là bước đầu á.
[4:04]Còn ở trên đời này, mỗi ngày ta tiếp xúc với không biết bao nhiêu người, nhưng mấy người đã phát tâm chịu tu đâu, không mấy người. Nó cả một cái rừng người trên Trái Đất này, cả bảy tỉ con người trên Trái Đất này, mấy người chịu tu? Giống như ngày hôm nay là ngày hôm nay ngày Chủ nhật nè, bao nhiêu người chịu đi chùa tu? Hay là giờ này là đi ăn, đi nhậu, đi làm đủ thứ chuyện khắp nơi? Cho nên cái đầu tiên là ai chịu tu đã là quý rồi, đã là người coi như là con một nhà rồi, cùng coi Đức Phật là cha, là thầy, phát tâm tu tập, phát tâm vô thượng Bồ-đề, có lý tưởng giác ngộ, giải thoát thì đã trở thành
[4:44]anh em rồi, chỉ cần cái tâm ban đầu đó thôi. Chớ còn trên đường tu thì ôi thôi, đủ thứ khó khăn, đủ thứ vất vả, đủ thứ vấp ngã, đủ thứ sai lầm. Nhưng mà cái ban đầu để ta yêu quý được nhau chính là chịu tu, phát tâm tu. Còn đối với người xuất gia thì sao? Đối với người xuất gia thì quá chịu tu mới xuất gia phải không? Đó, hồi nãy ta vừa nói là đối với người mà chỉ phát tâm tu thôi, ta đã yêu quý rồi, biết người này là con một nhà rồi, là con cùng cha rồi, cùng thờ Đức Phật làm cha rồi, là người cư sĩ với nhau á. Còn đối với người xuất gia thì sao? Thì đã xác định là người này rất chịu tu mới xuất gia.
[5:30]Trong đạo Phật ta gọi là phát tâm vô thượng Bồ-đề, có nghĩa là khởi được cái lý tưởng tu hành giác ngộ. Mà cũng phải khởi tâm đến mức độ nào đó mới dám vào chùa tu. Có thể là người này cũng chưa phải là người giỏi, có thể là đôi khi có một vài hoàn cảnh khó khăn để đi tu, nhưng mà chịu vào chùa tu đã là giỏi rồi. Hôm trước, chúng tôi cũng đến nói chuyện với cái khóa bồi dưỡng trụ trì ở Long An, chúng tôi có nói câu này, nói rằng: "Quý thầy, quý cô phải dạy cho Phật tử đừng bao giờ mà hạch sách, bắt lỗi cái người xuất gia nhiều quá, không nên. Là vì sao vậy? Là bởi vì có được cái người xuất gia giữ chùa,
[6:19]giữ gìn nghi lễ, giữ gìn giềng mối cho Phật pháp là quý lắm rồi, đừng có bắt lỗi. Đừng có bày đặt mà mình chê người xuất gia thế này, chê người xuất gia thế kia, Phật tử bắt chước chê theo là Phật tử mang tội. Mà cũng làm cho đạo Phật mình lỏng lẻo. Vì thực sự á, có những vị thầy khi mà họ tu, họ thấy họ giỏi, cái họ hay chê, là chê sao ông Hòa thượng này chưa được cái này, ông Thượng tọa kia chưa được thế kia. Phật tử thì cũng đâu có được gì đâu, Phật tử nghe ông thầy mình chê, bắt chước chê theo, và như vậy làm cho đạo Phật lỏng lẻo. Cho nên mà cái lỗi này là lỗi do quý thầy, quý cô mình, bày đặt chê.
[6:57]Phật tử bắt chước chê nên tuyệt đối không được, mà phải dạy cho Phật tử phải quý trọng người xuất gia, có người chịu xuất gia tu hành đã là vàng, là ngọc rồi, nên đừng có bắt bẻ quá. Còn quý thầy, quý cô trên đường tu thì có sai lầm, nhưng rồi quý thầy, quý cô cũng sẽ sửa, vì đã tu rồi, từ từ sẽ sửa mặc dù cũng còn lỗi." Đúng không ạ? Đúng là thế nào cũng vậy. Thí dụ nói đơn giản nhất là thấy quý thầy hút thuốc, cái Phật tử nói: "Trời, sao lại đi tu mà còn hút thuốc?", thấy không? Nói: "Thôi, từ từ, quý thầy cũng bỏ nhiều lắm, còn có điếu thuốc thôi, đừng có đừng có trách móc quý thầy", thấy không?
[7:37]Tội nghiệp, nói chớ quý thầy cái ghiền thuốc nó cũng đâu có sướng ích gì đâu, mà tại nhiều khi nó cũng là cái thói quen. Quý thầy hút thuốc chớ nhưng mà bao nhiêu việc khác quý thầy cũng còn làm tốt lắm. Ví dụ như bây giờ có ngon vô đó giữ chùa giùm thầy đi. Thầy ổng xuất gia, ổng chịu ổng giữ chùa là mừng thấy mồ, có nhiều chùa không có người tu, không có người giữ nữa. Đây mình đi tạt tạt ra ngoài Trung, ngoài Bắc á, có những ngôi chùa không có người xuất gia giữ. Cho nên mình thấy có người xuất gia mà giữ chùa được là mừng lắm á, thôi đừng bắt bẻ. Ờ, thấy... mà thấy quý thầy hút thuốc kỳ quá?
[8:08]Không sao đâu, từ từ quý thầy cũng bỏ. Với lại hút thuốc thật ra nó cũng có lợi. Nói: "Ủa, có lợi sao?" Là người hút thuốc không bao giờ già. Nói: "Sao không già?" "Tại trẻ bệnh chết hết rồi đó, cho nên không có già, đừng có đừng có..."
[8:25]Nói đùa cho vui, nhưng mà sự thật thì cái người Phật tử mình á, tu á thì thật ra cũng chưa tới đâu, nhưng mà hay bắt bẻ. Vô chùa thấy phát hiện quý thầy, quý cô này còn cái này, còn cái kia cứ hay bắt lỗi, cái đó không nên, phải hiểu một điều: tu rất là khó. Và vì tu khó, cho nên chính mình phải hết sức nỗ lực, đó là tâm niệm thứ nhất. Và tâm niệm thứ hai, mà thấy người tu dù là Phật tử bên cạnh mình, hay là cả quý thầy, quý cô xuất gia rồi cũng vậy, mà còn lỗi, mình phải thông cảm. Đó là cái tâm niệm như vậy để đừng có chướng cái duyên tu hành của mình. Chớ còn mình mà cái đời tu mình mà mình cứ bắt lỗi,
[9:05]bắt bẻ người khác rồi tự nhiên mình bị chướng duyên tu không được, đây là điều rất là lạ. Mà đây là điều có thật. Mặc dù rằng cái việc mà nói lỗi người khác cũng giúp cho người ta tiến bộ chớ không phải không, nhưng mình cứ bắt bẻ, chê bai, chính mình bị chướng duyên. Mà chúng tôi cũng bị cái này chớ không phải không. Hồi xưa mình cũng vậy. Hồi xưa mình hiểu đạo, mình thấy đạo lý tưởng quá, đẹp quá, các vị thánh cao siêu quá, cái mình lấy cái tiêu chuẩn đó mình đi mình đo quý thầy. Đo ai chịu đời cho nổi? Đem mấy vị thánh ra mình đo hết quý thầy coi quý thầy này có bằng ông thiền sư kia chưa, quý thầy nọ có bằng ông thiền sư kia chưa?
[9:42]Ai mà chịu đời cho nổi, phải không? Cái lúc đó thật ra mình rất là có lỗi, tới chừng đi xuất gia rồi mới hiểu những ý nghĩ đó sai lầm. Như chúng tôi kể, hồi nhỏ vậy, cái đến chùa, vô chùa thì ông thầy trụ trì ổng làm phước thiện, ổng có làm thuốc, ổng ở phía sau ổng đang loay hoay ổng đang giúp người ta thì chánh điện bỏ trống. Cái mình chạy vô, thấy chánh điện bỏ trống, mình chạy vô cái mình tự động gõ chuông, thỉnh chuông ba tiếng rồi lạy Phật. Cái ông thầy ổng ra ổng la lên: "Vô chùa không biết trụ trì là ai sao mà tự động gõ chuông rứa?" Ổng ổng la lên, cái lật đật quăng cái chuông, đâm đầu chạy mất luôn.
[10:15]Chạy ra, nhảy lên xe đạp chạy mất luôn, không dám tới chùa đó nữa. Nhưng mà trời bất dung gian, sau này xuất gia, thọ Tỳ-kheo rồi cái có duyên sự phải về lại chùa đó, thăm chùa đó. Thì lại thấy ông thầy ổng rất dễ thương. Mà hồi nhỏ ổng, một lần ổng la mình, ổng sợ tới bao nhiêu năm trời không dám quay lại chùa đó. Khi xuất gia rồi, hiểu đạo rồi mới biết cái chuyện đó chuyện vặt, chuyện không đáng. Nhiều khi quý thầy, quý cô la mình á chuyện bình thường, chớ trên đời còn nhiều cái khủng khiếp hơn nhiều. Cho nên hiểu một điều là tu rất là rất là khó, nhớ như vậy, nên ta cần hai cái tâm niệm đó trước.
[10:48]Bây giờ quý Phật tử đến chùa có mái chùa là trang nghiêm, đẹp đẽ như thế này là cái công lao của ai? Công lao quý thầy quý cô, quý thầy quý cô đứng chịu cực chịu khổ rồi mới xây được cái chùa này. Dĩ nhiên tiền là của bá tánh, nhưng quý thầy quý cô mà không vận động, không chủ trì, không có thao tâm tổn sức thì làm gì có ngôi chùa đẹp như thế này để cho mình về mình tu tập phải không? Cho nên làm gì làm cũng phải yêu quý người xuất gia trước cái đã. Thấy người xuất gia là mình phải yêu, phải kính, đó là cái bổn phận của Phật tử. Đừng bao giờ để cho ai nói ra nói vào cái gì làm mình mất niềm tin với người xuất gia.
[11:33]Đôi khi mình thấy người xuất gia có lỗi lầm nhưng mình hiểu cái bước đi từ phàm đến thánh cực kỳ khó. Và hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau về cái khó này trong việc tu hành mà ta thường nghe nghe câu nói là: "Giang sơn dễ đổi, bản tánh khó khó dời". Cái đó là nói cho ai đó? Nói cho cho tất cả chúng ta: "Giang sơn dễ đổi, bản tánh khó dời". Bây giờ ta nói chữ tu tức là thay đổi, từ xấu thành tốt, vì tu nghĩa là sửa mà, sửa từ xấu thành tốt, phải không? Muốn sửa từ xấu thành tốt thì ta phải biết ta xấu chỗ nào, phải không? Và cái tốt là cái gì để mình đổi lên đó từ từ, đổi lên từ từ. Giờ ví dụ như bây giờ nói rằng cái ích kỷ là xấu, cái vị tha là tốt.
[12:32]Mà bây giờ mình hiểu mình ích kỷ như thế nào chưa? Không, nhiều khi mình không thấy. Rồi mình hiểu đời sống vị tha là thế nào chưa? Mình chưa hình dung ra. Chỉ nhiêu mà chưa biết cái đó thôi là không bao giờ tu được. Vĩnh viễn 50 năm sau chưa đổi từ cái ích kỷ trở thành vị tha được. 50 năm, tại vì mình không biết. Còn cái người nào mà đến lúc nào đó mà thấy được rằng là: "À, như vậy là mình là ích kỷ. À, như vậy phải đổi", thì người đó bắt đầu tiến. Ví dụ thế này. Ví dụ như bây giờ nói như quý người xuất gia thôi, trong cái mùa hạ an cư như thế này, rồi có Phật tử mới phát tâm cúng dường tứ sự, ví dụ cúng dường vải.
[13:13]Cúng dường vải từng xấp, từng xấp xấp lên để xấp đầy lên bàn hết cúng dường. Thì có một người vậy thì cũng ngồi trong chúng thì mình cũng sẽ được một phần. Nhưng mà cái liếc qua cái mình coi coi cái xấp nào nó hơi dày, xấp nào mỏng, coi cái tới phiên mình cái xấp nó đưa tới nó hơi to hơn hay là nó mỏng hơn, cái vải nó tốt hay không tốt mà so sánh. Khởi cái niệm nó lên một cái cái phát hiện ra mình có cái gì? Vừa khởi niệm thôi biết mình còn cái gì? Ích kỷ. Ích kỷ là vẫn tiềm tàng muốn rằng cầu sao cho cái xấp vải tới chỗ để chỗ bàn mình là xấp vải tốt, xấp vải dày hơn, phải không? Cái tâm niệm nó bí mật, nó thầm kín nó lóe lên một cái thấy liền:
[13:54]"À, thì ra mình vẫn còn tâm ích kỷ". Đó là cái người mà tu giỏi rồi đó, cái niệm nó vừa lóe lên thấy. Còn những người bao nhiêu người không thấy, không thấy rằng nó là sai thì làm sao? Cả đời tiếp tục như vậy, cả đời tiếp tục ích kỷ, mong rằng cái gì tốt là về phần mình, còn cái gì không tốt để cho huynh đệ. Thì tu 50 năm chưa thay đổi, qua kiếp sau chưa nhúc nhích, vẫn tiếp tục là phàm phu thôi. Là vì không thấy, không thấy cái niệm nó khởi lên nó là một niệm sai lầm. Còn cái người nào mà tu cái niệm vừa khởi lên thấy: "À thì ra mình vẫn còn cái tâm so đo ích kỷ, còn đang muốn giành phần tốt, tâm nó còn, giờ phải diệt". Diệt làm sao?
[14:40]Diệt thôi kệ không để ý nữa. Nhưng mà đợi đợi thử coi, một lát coi ví dụ khi mà bên Ban chức sự trường hạ người ta mới xắp vải, xắp vải xắp xắp xắp xắp tứ sự, tới phần mình mình nhìn thấy xắp vải đó. Nếu mình thấy cái xắp vải nó mỏng, vải nó xấu mà mình vui. Vui là vì sao? Vì may là phần xấu đã về mình thì người khác sẽ không bị phần không bị phần xấu này. Mà hễ mừng được là mình đã vừa sửa được rồi, vừa chuyển được cái tâm phàm thành tâm thánh, vừa sửa được một phần ích kỷ thành vị vị tha là đã vừa tiến bộ. Nhưng mà có ai biết không? Ở ngoài không ai biết hết. Mọi người cứ thấy cái sư cô đó cứ ngồi im lặng,
[15:22]nhưng mà đâu biết rằng cái sư cô đó vừa qua vừa chiến đấu với chính mình và đã chiến thắng. Nhưng Hộ Pháp biết, chư Thiên biết, Bồ Tát biết, Phật biết chứng minh cho cái tâm niệm, mới tâm niệm. Đó là cuộc chiến đấu với chính mình đó, âm thầm, lặng lẽ. Chỉ một cái niệm bí mật, bên ngoài vẫn bình yên, mọi chuyện vẫn diễn ra theo đúng tiến trình, nhưng vừa có một người chuyển được tâm phàm thành tâm thánh không ai biết hết. Mà đây chính là sự tu hành. Tu hành chính là chỗ này không ai thấy. Chứ không phải là ngồi tụng cốc cốc cốc cốc mà tụng hay, mùi mẫn, không có đâu, không có. Tại vì tụng là nghi lễ, nghi thức, thời khóa, thấm nhiêu đó thấm không biết.
[16:04]Nhưng mà cái chiến thắng được chính mình đó mới là ấy. Hoặc ta trở lại cái ví dụ hồi nãy, cái xấp vải đưa tới đưa tới đưa tới, đưa nhằm đúng cái cái cô mà hồi nãy vừa khởi tâm niệm so đo đó, đưa cho cổ một xấp vải to hơn, dày hơn mà cái chất liệu vải nó tốt hơn. Thì mọi người cứ xắp xắp xắp xong hết rồi, thì cổ vừa mới biết rằng mình vừa khởi tâm niệm so đo, mong cái điều tốt giành về phần mình, điều tốt nó tới thiệt, cái này là ma thử mình đây nè. Ác ma thấy được cái tâm niệm sai lầm của mình nên đưa tới liền để cho mình chìm mãi trong vô minh, trong hơn thua, trong ích kỷ nè. Bây giờ ta phải thắng.
[16:44]Cái sư cô cứ ngồi yên lặng. Ngồi yên lặng mà liếc qua liếc lại cái thấy cái xấp vải xấu này lại lọt qua cách đó mấy người. Cứ để yên. Khi đứng lên chắp tay quá đường, đứng lên xong ôm xấp vải mình chạy lại cái người mà có xấp vải xấu đổi. Nói: "Dạ, sư huynh sư tỷ cho em đổi xấp vải này, tại em thích cái xấp vải này hơn". Người kia chắc cũng không hiểu, không hiểu tại sao đem cái xấp vải đẹp mà đổi xấp vải xấu. Nhưng mà người kia đổi để làm gì? Đổi để chiến thắng chính mình, chiến thắng cái tâm ích kỷ, so đo, hơn thua của chính mình. Đó là người tu mà làm được điều đó là đã thành thánh chưa? Cũng chưa.
[17:23]Mới chiến thắng được một tâm niệm trong một lần, còn ngàn lần nữa à, chưa biết thắng hay không à. Nay mới thắng một lần à, ngàn lần nữa có thể bị thua trở lại, một lúc nào đó có thể bị thua trở lại. Ví dụ, thầy già tới lúc thầy ngỏn tịch. Thầy ngỏn tịch cái ổng ngồi mới kêu hết đệ tử lại ổng nói. Nói: "Coi ngày thầy đi về với Phật không còn bao lâu, ờ thôi chùa phải sắp xếp lại. Thầy có tất cả là mười mấy đệ tử, nhưng mà trụ trì thì chỉ có một mà thôi". Nghe câu nói đó là biết ông thầy ổng muốn nói gì? Thầy mình muốn nói gì? Ổng tìm người ổng giao giao trụ trì lại. Thầy mình vừa mới nói câu đó thì trong lòng mình là sao?
[18:05]Rộn ràng, xôn xao, lao xao, xao xuyến, hy vọng, chờ đợi là vái ông thầy ổng chỉ định mình. Có ngôi chùa sẵn đỡ mất công xây. Thì ông thầy ổng xây hết rồi, giờ ổng chỉ định mình trụ trì cái khỏe re. Rồi thôi, còn mấy người huynh đệ thôi đi đâu đi, kiếm chùa mà xây đi, thấy không? Lòng khởi cái niệm nó lên, nhưng mà khởi niệm xong biết làm sao? Mình vừa mới thua lại một lần nữa, tâm ích kỷ vừa vừa trỗi dậy một lần nữa. Và sao? Phải thắng nó nữa. Phải cứ để nó khởi lên kiểu này hoài đời đời cứ chìm trong trầm luân sinh tử. Cái thôi mới chiến thắng, nói: "Không nha, cầu nguyện làm sao cho thầy mình
[18:48]chỉ định những huynh đệ khác, mình chỉ sao? Mình chỉ là người phục vụ các huynh đệ, ai làm trụ trì mình ở lại đây mình phục vụ giúp người đó, không trụ trì". Khởi được cái tâm đó rồi, mình chiến thắng, bỗng nhiên mỉm một nụ cười như Ca Diếp. Mọi người không biết, nói thầy mới nói thầy sắp chết cái con nhỏ này nó cười. Thầy đang than, thầy nói thầy sắp tịch về với Phật, dòm qua dòm lại cái thấy con nhỏ huynh đệ mình tự nhiên nó mỉm một nụ cười như Ca Diếp mà nhìn hoa sen vậy. Con nhỏ này có khùng không? Thầy thì nói thầy sắp chết, ai cũng buồn gần chết tự nhiên nhỏ này nó cười. Mà nó cười vì cô đó vừa mới chiến thắng được
[19:23]cái tâm tâm giành giựt, hơn thua của mình. Ở ngoài không ai biết tưởng khùng, nhưng trên Phật biết, Bồ Tát biết, chư Thiên biết, Hộ Pháp biết giữ gìn cho người này. Đó, ta thấy cái cuộc đời tu hành là vậy. Hết kiếp này kiếp kia chiến thắng từng tâm niệm, từng tâm niệm, từng sự kiện nhỏ như vậy để mà đi lên, để mà đi tới dần dần. Mà chiến thắng bao nhiêu lần nữa mới đủ? Chưa biết được. Nhưng mỗi lần chiến thắng như vậy, công đức vượt lên một cái, mỗi lần chiến thắng như vậy, công đức vượt lên một cái và được Phật ghi nhận, chư Bồ Tát ghi nhận. Nơi người đó đang bước dần trên con đường Thánh. Mà đó là ta vừa nói cái người thắng á,
[20:04]còn biết bao nhiêu người đã đã thua, biết bao nhiêu người trên đời này đã thua. Tu được một bước, vô lạy Phật không biết bao nhiêu lạy, sám hối một bài sám hối rất hay, nhưng mà đụng chuyện trong cuộc sống thì không thắng được cái tâm ích kỷ, hơn thua của mình. Chỉ muốn giành phần hơn về mình và gọi là lên công phu thì bước được tới một bước, nhưng mà đụng chuyện xử sự thì thua lui lại được cả 10 bước luôn, cứ tu hoài không tiến. Nên ta gọi cái tu nó khó là như vậy. Và dĩ nhiên là quan trọng là ta phải biết mình xấu như thế nào, cái phần này thì chúng tôi đã nói trong những bài khác nên hôm nay không không nói lại.
[20:43]Hôm trước giảng ở chùa cũng Thầy cũng nói cái bài Biết Lỗi Chính Mình rồi, nên hôm nay không nói lại. Hôm nay là coi như mình biết mình có lỗi đó và phải sửa cách nào? Thì phải sửa bằng cách là sám hối. Sám hối, việc sám hối rất là hay. Khi ta biết ta có một cái lỗi là nóng nảy, hơn thua, ích kỷ, tham lam, dãi đãi gì đó mà phải nhìn cho ra là phải lên lạy Phật cứ sám hối lỗi đó hoài, mà có khi phải sám hối 3 năm cái lỗi đó nó mới dứt, chứ không phải là một hai lần mà được. Trong chùa mình có một cái thế này, ví dụ ai có cái lỗi cứ lên quá đường đắp y sám hối một lần rồi thôi. Nhưng sám hối một lần chưa hết.
[21:24]Cái lỗi đó mình phải quỳ trước Phật mình sám hối đi sám hối lại cả 3 năm trời. Đó là người xuất gia đó, còn người cư sĩ thì còn nhiều hơn nữa. Ví dụ như nói một cái người cư sĩ lỡ mình mắc cái tật là nghiện rượu thôi. Lỡ mình mắc cái tật nghiện rượu, bây giờ cái mình thấy cái nghiện ngập này nó không có tốt cho đời mình, nó gây nghiệp và khổ cho người chung quanh, nhưng bỏ không được à. Nó đã lên cơn nghiện rồi bỏ không được. Cái gì nghiện rồi đều đều có cái sức mạnh của nó, bỏ không được. Nên khi mà tỉnh dậy rồi á thì rất là đau khổ, nhưng mà tới khi bạn bè rủ cái là lại đi nữa. Biết như vậy cho nên phải sám hối, cứ quỳ lạy Phật thôi. Nói:
[22:07]"Con bị cái tật nghiện rượu, đây là cái lỗi si mê, nên con thành tâm xin sám hối". Đó là cái thứ nhất, mà lỗi nào cũng vậy, cứ đem sám hối là tự nhiên mình chặn lại nó được liền, nó bớt bùng phát lên. Nó còn, chưa hết, nhưng nó không khởi lên thành nghiệp. Ví dụ như ta nóng tánh vậy, mình nóng tánh mình hay trừng mắt, hay gắt gỏng người này, nạt nộ người kia, biết đó là lỗi, mình cũng đem đó ra sám hối. Thì khi sám hối được 3 tháng trở lên, 6 tháng trở lên thì bắt đầu nó cái công đức của sám hối nó chặn cái cái nóng lại nó không khởi, mặc dầu nó chưa hết nhưng nó không khởi nữa. Mà không khởi tức là ta không tạo nghiệp nữa,
[22:47]là bớt tạo nghiệp rồi, chứ cái khối nóng nó còn nằm ở trong tâm. Chưa hết, nó vẫn đỡ hơn là cứ đụng chút khởi lên, đụng chút nó la oác oác, tạo thành nghiệp thì không nên. Đó là cái thứ nhất là phải sám sám hối. Cái thứ hai là phát nguyện. Phát nguyện cũng vậy, phát nguyện ví dụ người người có một cái tật như là ích kỷ, nóng nảy, nghiện ngập, ví dụ vậy thì cũng nên phát nguyện. Nói: "Trên Phật chứng minh cho con, xin cho con đời đời con được sinh ra trong Phật Pháp. Từ khi mới chào đời, mở mắt là được sống trong gia đình của Phật Pháp. Xin cho con không còn tham sân si, không có những cái nghiện
[23:31]ngập, không có những cái ích kỷ, không còn tâm hơn thua. Xin cho con lúc nào cũng biết nhường nhịn cho người, lúc nào cũng sống vì người, lúc nào con cũng trầm tĩnh". Đó là lời phát nguyện. Thì cái câu phát nguyện này á mình phát bao lâu thì ứng thành? 3 năm trở lên, chứ một hai tháng chưa xong. Cứ đêm nào cũng quỳ trước Phật mà lạy Phật mà xin như vậy, phát nguyện như vậy thì qua khỏi 3 năm, bắt đầu cái nhân quả đó nó định hình trong tâm mình, trong cuộc sống của mình, trong vô lượng kiếp về sau luôn. Thì cái người này dù chưa chứng Thánh nhưng sẽ không nóng tánh, sẽ không ích kỷ, và chờ cái ngày chứng Thánh thôi.
[24:17]Dù nó sinh ra tái sinh là kiếp này kiếp kia không bị nữa. Mà quan trọng là phải 3 năm liên tiếp, ngày nào cũng phải phát nguyện như vậy. Ví dụ như một người dãi đãi, ví dụ bây giờ tới giờ phải lên ngồi thiền, thấy ngồi đau chân quá, ngồi một lát ngồi động tâm đồ, cứ không muốn ngồi, tới giờ ngồi thiền không muốn ngồi. Cái ngồi mới suy nghĩ lại: Cái này đúng là con ma dãi đãi. Tại sao huynh đệ mình ngồi tốt, tới giờ gõ chuông báo chúng cái là mọi người y áo lên chỉnh tề hết, lạy Phật rồi ngồi răm rắp, còn mình ở trong lòng mình sao nó cứ o è à, nó cứ nó cứ rỏ rại, nó cứ muốn tìm cách bước lui. Ai hỏi nói:
[24:54]"Sao nhức đầu quá, mỏi lưng quá", cứ tìm cách né. Cái xong mới phát hiện: Đây là con ma dãi đãi. Bắt đầu mới quỳ phát nguyện sám hối: "Sám hối con sám hối cái nghiệp dãi đãi con từ từ nhiều kiếp. Nay con biết lỗi rồi, xin Phật tha thứ cho con. Con xin phát nguyện đời đời con tinh tấn tu hành. Dù có khó khăn, gian khổ, vất vả, nóng, lạnh, giông bão, mưa gió gì, xin cho con một lòng kiên cường, bền chí, không bao giờ lui sụt, dãi đãi trong công phu tu tập. Lúc nào con cũng tinh tấn, tinh tấn và tinh tấn". Cái lời phát nguyện đó như vậy bao nhiêu lâu thì bắt đầu thành? Cũng vậy, khoảng 3 năm trở lên, chứ một hai tháng chưa thành.
[25:39]Ngày nào cũng đọc cái lời đó, cũng nói cái lời đó, qua 3 năm rồi cái nó định hình cái nghiệp đó trong tâm mình và trong vô lượng kiếp về sau luôn. Tức là vô lượng kiếp về sau cái người này tái sinh đời nào cũng là người hết sức tinh tấn tu tập. Mà lúc đó ví dụ như trời mưa thì mặc trời mưa, trời nắng thì mặc trời nắng, dù thân đang bệnh, người đang mệt vẫn lúc nào cũng tinh tấn ngồi. Mưa gió là sao? Ví dụ như mình thấy trời nóng quá thì ra sân mình ngồi thiền, ngồi dưới gốc cây. Đang ngồi thiền cái mưa đổ xuống bất ngờ, mà đúng là cái mùa hè nó hay có cái tật vậy, thấy đang nóng nóng cái bất ngờ đổ mưa xuống không lường.
[26:19]Đang ngồi vậy trời đổ mưa xuống, mưa kệ mưa, cứ bắt chân ngồi, nó ướt gì đó kệ nó ướt, không để gián đoạn công phu. Ngồi vậy mình có cái dũng mãnh mà đồng thời nó có cái an lạc trong công phu tu tập. Cho nên cái ngoại cảnh không làm mình mình động tâm, không làm mình mình mình xao xuyến, phải lay động là như vậy. Do đâu mà được như vậy? Là do trong kiếp này hoặc kiếp nào đó mình đã phát nguyện suốt 3 năm cái việc tinh tấn. Nên cái thứ nhất là cái sám hối, cái thứ hai là cái cái phát nguyện, hai cái đi đầu. Ta phải biết lỗi mình rồi phát nguyện và sám hối, từ từ ta thay đổi cái bản chất của mình.
[27:05]Tức là giang sơn dễ đổi, bản tánh khó dời, nhưng mà nếu ta biết sám hối, ta biết phát nguyện thì sẽ thay đổi, thì sẽ thay đổi. Mà phát nguyện được 3 năm rồi ta định hình được nhân quả của mình trong vô lượng kiếp sau luôn, cho tới cái ngày đắc đạo luôn, không thay đổi nữa. Mà ít nhất phải 3 năm, còn nếu không là cứ 10 năm cũng sao. Hoặc là ví dụ nói như tâm từ bi, khi mình học nơi đạo Phật mình thấy rằng Phật dạy ta phải yêu thương chúng sinh, vạn loài, nhưng mình ngồi mình ngẫm lại trong tâm mình sao thấy mình ít thương ai, thấy ít thương ai. Thấy con chó ghẻ chạy qua trước mặt mình cũng chả thương, để con chó ghẻ kệ nó.
[27:51]Nhưng mà cái người có tâm từ bi, con chó ghẻ mình nó lở lác nó chạy ngang cái là lòng xót xa liền, bi tâm khởi lên liền. Còn ví dụ cứ nhìn thấy chúng sinh là từ tâm khởi lên liền, là tâm yêu thương tự nhiên khởi ra. Còn thấy cái người đau khổ thì bi tâm khởi lên, thương xót liền. Còn thấy cái người mà được hạnh phúc, hỷ tâm mình khởi lên liền, vui mừng vì người ta liền. Còn thấy cái người lầm lỗi thì xả tâm khởi lên liền, tha thứ và muốn cho người ta hết lỗi. Tức là từ, bi, hỷ, xả tùy theo đối tượng cứ khởi lên. Lúc không gặp, không có đối duyên tiếp cảnh, không gặp chúng sinh thì tâm mình thanh tịnh.
[28:31]Còn khi đối duyên tiếp cảnh, tiếp xúc với chúng sinh thì tùy trường hợp mà từ tâm khởi lên, bi tâm khởi lên, hỷ tâm khởi lên, xả tâm khởi lên. Đó là một bậc mà tu hành được Tứ Vô Lượng Tâm. Ta biết điều đó nhưng mà bản thân ta nhìn lại không thấy. Thầy ví dụ bước vô chùa mình nhìn huynh đệ, thấy ai cũng như ai kệ, người trong chùa cũng như người ngoài đường mà, không có gì, không thấy thương ai. Rồi cái người họ đau khổ mình cũng chẳng thấy xót, rồi thấy ai thành công mình chả mừng, còn thấy ai lầm lỗi mình thấy ghét. Thấy là ngồi ngẫm lại: Ủa, như vậy Phật dạy là từ bi hỷ xả mà sao mình chưa có?
[29:13]Sao mình chưa có? Thì bắt đầu mới phát nguyện, cứ quỳ trước Phật phát nguyện là: "Xin Phật gia hộ cho con để con tu tập được Tứ Vô Lượng Tâm. Xin cho con yêu thương được muôn loài. Xin cho con được từ tâm, bi tâm, hỷ tâm, xả tâm đối với tất cả chúng sinh". Mà cái lời phát nguyện này bao lâu bắt đầu thành? Cái lời phát nguyện này bao lâu? Mấy năm? Mấy năm ạ? 10 năm. Đúng như vậy, 10 năm mới bắt đầu có một chút xíu, một lai. 3 năm chỉ mới có một sợi tóc thôi. Tứ vô lượng tâm nó khó, khó như vậy đó. Phải 10 năm trở lên phát nguyện như vậy, rồi bắt đầu mới xuất hiện chút chút. Mà đồng thời ta phải biết như lý tác ý nữa.
[30:10]Như lý tác ý là gì? Như lý tác ý là ra lệnh cho chính mình. Ví dụ bây giờ, mình đi ra bước ra ngoài đường, ngoài chợ, mình đang đứng trước cảnh chợ, mọi người lao xao lao xao đông đúc như vậy nè, người xách giỏ, người xách xe rồi đủ thứ. Mình đứng nhìn, mình thấy tự nhiên mình không thương ai hết á, lòng mình chưa có tình thương. Lúc đó ta như lý tác ý, bắt mình phải thương mọi người. Tự mình buộc trong lòng mình, nói: "Phải thương mọi người nghe không? Phải thương mọi người nghe không?" Tự mình ra lệnh cho chính mình, đó gọi là như lý tác ý. Thì khi mình ra lệnh như vậy, bắt đầu cái cái tâm thương yêu nó khởi lên được một chút, chút xíu.
[30:50]Cứ như vậy, vừa phát nguyện quỳ dưới chân Phật, vừa biết như lý tác ý để khởi cái tâm từ bi, phải qua 10 năm, cái tâm từ bi mới bắt đầu xuất hiện. Mà cái tâm từ bi xuất hiện một lai thôi, mới lớn bằng ngón tay út thôi. Nhưng mà xin thưa, một lai đó thôi, một ngón tay út của tâm từ bi nằm trong tâm mình thôi, đã trở thành viên ngọc mà chư thiên đều nhìn xuống. Lạ như vậy. Còn bậc thánh á, tâm từ bi đã trở thành vô hạn thì thành một ánh mặt trời chói rực cả thế gian. Nói ví dụ như một bậc A-la-hán hay một bậc A-na-hàm, chứ đừng nói tới Phật nữa, mà khi tâm từ bi đã vô hạn rồi thì như một ánh mặt trời đang nằm ở giữa thế gian
[31:38]này, mà chư thiên, chư Bồ Tát ở trên trời nhìn xuống thấy vị đó chói lọi như ánh mặt trời. Còn ta, ta chưa được như vậy. Nhưng mà 10 năm qua, ta đêm nào ta cũng phát nguyện yêu thương chúng sinh, mỗi khi nhìn thấy con người trước mắt mình đều buộc mình phải yêu thương mọi người. 10 năm như vậy, bắt đầu ta xuất hiện một chút xíu từ bi trong tâm. Chỉ một chút xíu đó thôi, nó giống như một viên ngọc giấu ở trong tim mình, và nó lấp lánh lấp lánh ánh sáng mà nó chiếu lên tới trên cõi trời. Trên trời, các vị nhìn xuống biết rằng ở dưới đó, nơi cõi này, ở nơi cái nơi huyện Bình Minh này, ở tỉnh Vĩnh Long này, nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt
[32:22]Nam này, có một người vừa lấp lánh một viên ngọc từ bi trong tim. Mặc dù mới có một chút à, nhưng mà thấu lên cả các đấng cõi trời. Vì tâm từ bi nó quý đến như vậy, mà phát nguyện tu tập phải 10 năm trở lên bắt đầu ta mới có, còn không, đời đời kiếp kiếp không có. Đời đời kiếp kiếp, ta chỉ khô khan như cây như đá mà thôi. Nên ta thấy việc tu dễ hay khó? Rất khó. Nhưng cái sức mạnh nào mà làm cho ta cứ phải mãi mãi bước đi trên đường tu tập? Cái sức mạnh nào mà làm cho ta nhìn được lỗi mình? Cái sức mạnh nào làm cho ta cứ phải sám hối, phải phát nguyện, phải tu tập mãi mãi như vậy? Sức mạnh nào?
[33:15]Đây, cái sức mạnh ban đầu tạo nên mọi điều tốt đẹp chính là lòng tôn kính Phật. Không có lòng tôn kính Phật, ta không có đủ sức mạnh để tiến tu bất cứ điều gì cả. Người có lòng tôn kính Phật ít thì tu được ít. Người có lòng tôn kính Phật nhiều sẽ tu được nhiều. Người có lòng tôn kính Phật vô biên thì chắc chắn phải tu cho đến đắc đạo hoàn toàn viên mãn. Đó là như vậy. Vì vậy, nói gì thì nói, nói xa nói gần gì thì nói, ban đầu ta phải tu làm sao để được lòng tôn kính Phật vô biên trước nha. Mỗi ngày ta đều lạy Phật, ta đều tụng kinh, nhưng mà có khi lòng ta hờ hững, hời hợt, cạn cợt. Đọc một lời kinh Phật chưa thấy xúc động, lễ Phật chưa có thiết tha tôn
[34:11]kính thì phải biết rằng cái sức mạnh tu hành của mình còn rất là kém. Chỉ khi nào mỗi một thời kinh, đọc một lời kinh Phật mà ta thấm thía, xúc động, lạy Phật mỗi một lạy là tràn ngập cái lòng tôn kính thì biết rằng sức mạnh đã đủ để đưa ta đi qua vô lượng kiếp luân hồi cho tới ngày viên mãn được Phật đạo. Nhớ như vậy, lòng tôn kính Phật là sức mạnh ban đầu của mọi sự tu tập. Nếu không có lòng tôn kính Phật, ta chỉ là thân phận cỏ rác, bọt bèo, vô nghĩa và mãi mãi trầm luân trong đau khổ mà thôi. Nên ban đầu phải là tôn kính Phật, rồi sau đó mới nói tới chuyện chuyện tu. Mà cũng chính vì có lòng tôn kính Phật này
[35:03]mà ta đi qua biết bao nhiêu cám dỗ của cuộc sống, ta vượt qua hết. Ta đi qua biết bao nhiêu khó khăn, vất vả, nghịch cảnh cuộc sống, ta vượt qua hết. Còn nếu thiếu lòng tôn kính Phật thì giống như một khúc bè trôi trên sông, Đức Phật nói, tắp vào một cái bờ kẹt ở đó luôn, dính vào một cái hòn đảo kẹt đó luôn, không bao giờ ra được tới tới đại dương. Đó. Thấy có một sự cám dỗ là dừng lại để hưởng thụ, thấy có nghịch cảnh là thoái tâm, lùi bước liền, không bao giờ tiến tu được. Còn khi mà ta có lòng tôn kính Phật tột độ rồi, có cám dỗ động tâm, vượt qua đi tới, có nghịch cảnh khó khăn, vượt qua đi tới để cho cái chiếc
[35:49]bè đó trôi mãi, thể nhập vào cái đại dương Phật đạo mênh mông, bao la. Bắt đầu bằng lòng tôn kính Phật trước. Nên nói tu là khó, nhưng sẽ không khó nếu ta đầy đủ lòng tôn kính Phật. Và sẽ vô cùng khó khăn nếu ta chưa đầy đủ lòng tôn kính Phật. Nên vì vậy, mỗi một ngày ta đều quỳ xuống dưới chân Phật, nguyện lòng tôn kính Người thiết tha, vô hạn. Dù thân mạng này có phải chết, dù có phải chịu bao nhiêu đau khổ thì chỉ có một điều để ta sống và để ta mang đi theo vào cõi chết, đó là lòng tôn kính Phật. Còn trên đời, bất cứ điều gì ta không cần nữa. Ta chỉ cần một điều để sống và để chết là lòng tôn kính Phật.
[36:42]Hiểu được điều này rồi thì đường tu hành không còn gọi là khó nữa, dù phải đi qua vô lượng kiếp luân hồi, chẳng sao nữa. Một cách để sửa cái lỗi nữa là thiền định. Muốn tu, muốn sửa, phải có thiền định. Không có thiền định, cái lỗi của ta ta không bứng được tận gốc. Ví dụ như bây giờ ta tham, ta phát nguyện, ta sám hối thì nó không khởi, nhưng nó còn cái gốc ở trỏng. Mà nếu ta có thiền định, ta chứng được chánh niệm tỉnh giác trong chiều sâu, chưa phải nói chánh định nha. Chánh định là thôi là tới A-na-hàm rồi, thoát hẳn ngũ dục rồi. Mới chánh niệm thôi, nhưng mà chánh niệm tỉnh giác có chiều sâu là ta bứng được cái gốc tham lên liền.
[37:30]Là cái gốc tham nó bị bứng rồi thì bây giờ á, một núi vàng để trước mặt không làm ta động tâm. Đây là điều ta phải xác định đó. Ví dụ bây giờ khi mình cái lòng tham mình còn, mình thấy người có chiếc xe mà đi đẹp mình cũng thích, thấy người mặc cái áo đẹp mình cũng ham, ai rớt đống tiền là mình muốn chạy lại lượm liền. Hoặc là thấy sự giàu sang của người khác cái mình mình cũng muốn được như vậy, tức là lòng tham nó cứ khởi cả ngày, khởi lúc này, khởi lúc kia. Đó là cái tham. Còn mà khi ta tu thiền định mà chứng được chánh niệm tỉnh giác rồi, vào chiều sâu nó bứng được cái gốc tham lên rồi, bây giờ có ai đem đến một núi vàng chất một đống đầy cái sân chùa này, nói:
[38:18]"Thôi con cúng dường cho thầy." Nhưng mà nhìn mặt mình không hề biến sắc. Chỉ mỉm cười: "À, thầy cảm niệm công đức." Nhận, nhận không? Mắc mớ gì không nhận, cho nhận chứ. Vậy mà mà mình nhận mình có xài không? Có chuyện gì đâu mà xài. Mỗi ngày ăn có mấy chén cơm, vàng ăn vô cái gãy răng liền, phải không? Nhưng mà cho thì nhận để chi? Làm điều công đức cho đời, chả giữ lại cho mình cái gì. Có mấy cái bộ y đó mặc được rồi, ngày ăn mấy chén cơm ăn nhiều quá nó tiểu đường nó còn khổ nữa. Còn nếu ví dụ người ta đem một đống tiền nhiều tới người ta nói: "Bây giờ con cúng dường thầy số tiền này, nhưng với điều kiện..." Hễ vừa nói tới chữ điều kiện, mình nói:
[39:00]"Thôi con đem tiền về đi con." Nói chữ điều kiện là kêu đem tiền về liền. Tại vì sao? Đó là phi pháp cúng dường, không phải thanh tịnh cúng dường. Cái người mà cúng dường thanh tịnh, đúng với chánh pháp là gì? Không có điều kiện. Chỉ vì lòng tôn kính Tam Bảo mà cúng thì đúng pháp cúng dường. Nhiêu cũng nhận hết, một đồng mình cũng quý, một triệu mình cũng quý, mà một đống vàng mình cũng quý. Còn mà hễ mà: "Con cúng thầy số tiền, dạ đây là 100 ngàn đô la USD đàng hoàng, à con cúng thầy nhưng với điều kiện..." Chưa nói hết câu, mình nói: "Ngừng lại, con không nói nữa, đem tiền về." Cúng dường không có điều kiện,
[39:39]vậy phi pháp cúng dường, không thanh tịnh cúng dường. Mà vì sao mình được cái bản lĩnh đó? Vì lòng mình hết tham. Mà do đâu mình hết cái gốc tham? Vì mình tu thiền, mình chứng được luôn tới chánh niệm tỉnh giác trong chiều sâu rồi, bứng được cái gốc tham rồi thì thôi, đừng ai nói chuyện của cải vật chất thế gian nữa. Quyền chức cũng vậy. Cả cái quyền cái chức cũng không tham. Ví dụ như phải duyên mà phải nhận một trách nhiệm gì trong đời thì làm hết trách nhiệm, chứ không ham, không không cần. Cái đó đó, đó là sửa lỗi bằng thiền định. Mà cứ càng tu tới thì nó lại xuất hiện những cái lỗi mới. Cứ càng tu tới thì nó lại càng xuất hiện những lỗi mới.
[40:26]Ví dụ như cái kiêu mạn là cái mà một vị A-na-hàm vẫn còn bị. Lạ như vậy.
[40:35]A-na-hàm là đã diệt xong ngũ dục. Đừng có bao giờ mà đem nghĩa là danh, tài, sắc, thực, thùy mà đến mà mà dụ một người A-na-hàm, vì cái vị A-na-hàm là đã thoát khỏi ngũ dục. Nhưng vị A-na-hàm lại còn cái mạn, kiêu mạn. Vẫn thấy rằng mình hơn người khác. Đây là chỗ mà khác nhau giữa A-na-hàm và A-la-hán. Một bậc A-la-hán á là siêu việt thế gian. Mà lạ một điều là vị A-la-hán đó đứng cạnh chúng sinh vô minh, vị đó không thấy mình hơn chúng sinh đó. Lạ như vậy. Mặc dầu biết rõ cái người bên cạnh mình là còn tham, còn sân, còn si, còn vô minh, còn đủ thứ chuyện, còn mình đã thoát rồi. "Tâm ta nay sáng chói như ngàn ánh mặt trời",
[41:24]nghĩa là "ba minh ta chứng được, lời Phật dạy làm xong". Nghĩa là vị A-la-hán biết rõ mình được như vậy và biết luôn cái người đang ngồi đối diện nói chuyện với mình là còn tham, còn sân, còn si. Nhưng mà lạ một điều: không hề thấy mình hơn người đó. Lạ như vậy. Nhưng mà A-na-hàm là còn à, thấy à. Nghĩa là A-na-hàm còn thấy rất rõ gì? A-na-hàm còn thấy rằng à mình đã thoát khỏi ngũ dục, thần thông mình đã có, đạo nhãn mình đã có, còn cái người đang đến ngồi nói chuyện với mình đây, tham còn, sân còn, si còn, mình hơn người này. Cái A-na-hàm như vậy, nghĩa là tâm cực kỳ thanh tịnh, có thần thông, nhưng mà thẳm sâu vẫn thấy mình hơn cái người phàm phu.
[42:04]Đó Phật gọi là còn kiêu mạn. Còn A-la-hán rất là lạ, tâm siêu việt thế gian, hơn vượt chúng sinh mà chẳng bao giờ thấy mình hơn ai. Cái chỗ này là chỗ mà chênh lệch nhau giữa A-na-hàm và A-la-hán. Mà cái lỗi này chừng nào mới chứng mới hết? Phải chứng đạo mới hết thôi, chứ không còn cách nào khác. Nên đây là ta sửa lỗi bằng cách đi trong thiền định. Mà thiền dễ hay khó ạ? Cũng cực kỳ, rất là khó. Nên cái người mà bắt chân vào tu thiền, phải 30 năm trở lên, bắt đầu mới cảm thấy mùi vị của thiền thực sự đến với mình, không phải dễ. "Thưa thầy, con tu thiền 3 năm rồi mà chưa thấy gì." - "Nói ráng
[42:45]năm nữa đi con." - "Nói thầy, 4 năm rồi." - "Ráng năm nữa đi con." Cứ kêu ráng năm cho tới khi mà 30 năm rồi đến gặp thầy: "Thưa thầy, thầy đã nói con thêm năm thêm năm, nay đã được 30 năm rồi." Nói: "Con thấy gì chưa?" Nói: "Dạ con thấy được chút chút." - "Đúng rồi. Phải 30 năm mới bắt đầu thấy được chút chút, bắt đầu hưởng được thiền vị và bắt đầu vững được niềm tin đối với Phật pháp." Còn những bậc mà họ tu 6 tháng, 1 năm, 2 năm họ được liền thì là đời trước tái lai. Hầu hết đó là những vị tái lai trở lại tu nên họ tu rất nhanh. Trong vài năm, ta đừng so bì với những vị đó. Mà ta biết mình là phàm phu, cứ yên tâm tu 30 năm ta sẽ được hưởng một
[43:28]chút xíu thiền vị, để ta vững niềm tin đối với con đường giác ngộ. Còn nếu không bắt đầu tu thiền từ hôm nay thì đời đời kiếp kiếp chỉ là trầm luân sinh tử. Nhớ nha. Có người hỏi: "Thưa thầy, con không tu thiền, con tu Tịnh độ, con niệm Phật thì sao?" Thầy không biết, cái tu gì thầy không biết. Tu gì miễn sao mà phải đến gần với vô ngã. Như hôm trước vậy, là chúng tôi cũng gặp mấy vị trong Giáo hội rồi vừa rồi cũng nói trong cái khóa trụ trì, đi nơi này kia giảng. Tôi nói thế này: "Đạo Phật hiện nay đang có nhiều tông phái, mà mỗi tông phái hỏi, nói khác nhau. Ví dụ gặp người Tịnh độ hỏi: "Anh tu để làm gì?" Nói:
[44:13]"Tôi niệm Phật để vãng sinh." Gặp người tu thiền nói: "Anh tu làm gì?" Nói: "Tôi tu để chứng được, để kiến tánh." Gặp người Mật tông nói: "Anh tu để làm gì?" Nói: "Tu để có quyền năng." Ba câu trả lời khác nhau hẳn. Vậy đạo Phật là cái gì? Vậy đạo Phật là cái gì mà hỏi ba ông đạo Phật, ba ông trả lời ba đường khác nhau hết trơn? Vậy là ba ông đó là ba ông đạo Phật hay là có không phải đạo Phật? Phải không? Cho nên đạo Phật phải có một điểm chung cho tất cả tông phái. Tu tông gì tông, không biết, nhưng phải có một điểm chung để hướng về, đó là vô ngã. Nếu không hướng về vô ngã, ta là ngoại đạo liền, dù anh tu bất cứ tông nào.
[44:55]Ví dụ nói tu Thiền tông để làm gì? Kiến tánh. Kiến tánh có vô ngã không? Nếu không vô ngã, anh là ngoại đạo. Giờ anh tu Tịnh độ niệm Phật để vãng sanh phải không? Anh vãng sinh rồi anh có được vô ngã không? Nếu không vô ngã, anh cũng ngoại đạo, nói thẳng câu không sợ, không sợ mít lòng. Rồi anh tu Mật tông, anh niệm chú, anh có quyền năng rồi anh có được vô ngã không? Nếu không vô ngã, nói thẳng anh, anh là ngoại đạo, tà giáo, không sợ mít lòng. Vì vậy, tất cả những bậc thầy, tất cả những bậc tông sư yêu cầu xác định lại mục tiêu chung của đạo Phật là vô ngã. Và như vậy, càng tu cao lên chừng nào thì càng gặp nhau một điểm.
[45:36]Và đạo Phật như vậy mới được nhất thống, không bị phân hóa, chia rẽ. Vì nói: "Nghe anh tu ở đâu vậy?" - "Tu Tịnh độ." - "Anh tu gì?" - "Tu thiền, tu Mật tông, tu Nguyên thủy, tu Đại thừa." Tu gì cũng được hết, vì sao? Rồi cuối cùng sẽ được vô ngã. Thì như vậy không sợ, không sợ đạo Phật chia rẽ. Còn bây giờ ta cứ nơm nớp sợ đạo Phật chia rẽ. Nói: "Tu gì?" - "Tu Tịnh độ." - "Thôi, tôi tôi không chơi Tịnh độ, tôi tu thiền." Thấy khác nhau liền, thấy đạo Phật phân hóa liền. Còn bây giờ, khi ta xác định được các bậc tông sư phải dạy đệ tử mình, phải dạy môn đồ mình: "Tụi con tu gì tu, cuối cùng cũng phải là vô ngã."
[46:17]Thì như vậy người Tịnh độ gặp người Thiền tông, gặp người Mật tông đều vui vẻ, tay bắt mặt mừng. Vì sao? Vì ai rồi cũng phải vô ngã hết. Đó. Mà chính thiền định mới đưa đến được điều này, tâm ta phải thanh tịnh thì mới đến được điều này. Tu Mật tông tâm cũng phải thanh tịnh, tu Tịnh Độ tông niệm Phật cũng phải thanh tịnh, tu thiền cũng phải thanh tịnh để sao? Để đến với vô ngã. Đó là tu sửa bằng thiền định. Nãy ta nói sám hối, nói phát nguyện mà rồi phải có thiền định ta mới sửa được nội tâm mình tốt lên. Và bây giờ thế này: sự giằng xé đáng yêu. Ta sẽ nói về một cái sự giằng xé đáng yêu, nghĩa là sao?
[47:04]Thế này: một người từ nào giờ chưa biết đạo Phật, cho đến khi vào chùa gặp quý thầy, quý cô dạy cho biết đạo Phật, giảng cho nghe, đưa kinh cho đọc, rồi làm lễ quy y, có pháp danh, giữ giới. Trong cuộc sống thì bắt đầu là thầy mình dạy mình không được nói dối. Nhưng mà sống trên đời thì sao? Nhiều khi phải phải nói dối. Thì lúc đó là lúc sao? Lúc cái lương tâm mình sao? Nó cắn rứt, nó cắn rứt. Cái cắn rứt đó gọi là sự giằng xé đáng yêu của những người mà bắt đầu tu tập. Còn cái người mà không tu họ có cắn rứt, có giằng xé không? Không, nó dối là dối tỉnh queo à, nó dối còn nó dối cho hay nữa, nó càng hay càng giỏi nữa.
[47:53]Nhưng mà cái người biết tu rồi, thấy lương tâm mình cắn rứt khi mình phải nói dối một điều gì. Rồi thấy bao nhiêu cái lỗi lầm trong tâm mình cứ cắn rứt, cứ giằng xé mãi. Đó, cái con đường đi từ người xấu lên trở thành người tốt nó phải đi qua một giai đoạn ta gọi là một giai đoạn giằng xé đáng yêu. Không có cái giằng xé này, ta không thành người tốt được. Ta không tu được, ta chưa biết tu. Nên cái người biết tu nào cũng đi qua một giai đoạn đấu tranh giằng xé với chính mình, ray rứt từng ngày từng đêm vậy á. Chứ còn cái người nào bước vô chùa tu mà cứ phơi phới phơi phới, không bao giờ mà thấy lương tâm cắn rứt,
[48:29]chẳng bao giờ thấy giằng xé điều gì thì phải coi chừng cái người đó nha. Thấy phơi phới vậy coi chừng tu chả được gì hết, chưa hề tiến chút nào hết, vì chưa bao giờ giằng xé điều gì với chính mình, chưa chiến đấu gì với chính mình. Cho nên cái người nào mà vô chùa, mới ban đầu vô chùa thấy mặt vui vui, tu vài năm cái thấy mặt cứ buồn buồn buồn buồn mà coi chừng cái người đó lại là người tu tốt á. Vì sao buồn sao? Buồn vì chính mình. Buồn vì chính mình còn nhiều lỗi lầm, buồn vì thấy sao mình vượt qua một cái lỗi cũng khó khăn quá, rồi cứ buồn buồn, cứ giằng xé, cứ phải chiến đấu mãi. Cái ray rứt, cái ăn năn đó, cái đó là cái đáng yêu,
[49:06]đáng quý của một người đi từ phàm lên thánh. Còn nếu mà cứ tỉnh queo, cái người này tu sai. Ví dụ như tu sao? "Ồ tu là gì? Thiền là một tách trà nồng trên tay." Hỏi nghe trên mây xanh không? Nói: "Dạ con muốn tu thiền." Cầm ly trà lên: "Nè, con thấy gì không?" - "Dạ, thì ly trà." - "Đó, thiền là vậy đó con. Thiền là một tách trà nồng trên tay, uống đi, uống trà đi." Rồi có biết đường tu không? Nói trên mây ai biết đường mà tu! Mà cứ làm vẻ như mình tự tại, làm ra vẻ như mình không bao giờ ăn năn, không bao giờ ray rứt điều gì hết, cái người đó coi chừng tu sai. Ví dụ ta đến ta gặp một ông thầy, mặt mày ổng tươi tỉnh, thanh thản thì một:
[49:53]ông này ổng đắc đạo rồi, hai: ông này ổng tu sai. Sao vậy? Vì khi nào mà ổng vượt hết lỗi lầm, hết kiết sử, ổng đắc đạo rồi thì ổng ung dung tự tại giữa trần thế khổ đau. Ông này ổng đắc đạo rồi, mình tôn thờ ổng là đúng. Còn nếu ổng chưa phải đắc đạo, nghĩa là ổng vẫn còn lỗi lầm mà ổng cứ ung dung phơi phới, ổng không hề giằng xé với chính ổng, ổng không hề chiến đấu với chính ổng, ổng chẳng ăn năn, chẳng ray rứt, mặt ổng tỉnh queo, ông này ổng tu sai. Ổng chưa hề biết tu, coi chừng mấy ông thầy đó mình không học được điều gì nhiều. Còn mình đến gặp một ông thầy, ổng chưa đắc đạo và mình thấy gương mặt ổng có những cái nỗi buồn cao thượng.
[50:38]À, đây là cái nét buồn buồn của một con người cao thượng. Vì sao vậy? Vì ổng đang chiến đấu với chính mình, ổng biết ổng còn lỗi và ổng chưa vui vì thấy mình chưa vượt qua được nhiều lỗi lầm. Con người đó coi vậy chớ là người tu chân chính. Đó là sao? Đó là vì ổng có một sự giằng xé đáng yêu, đáng quý trong tâm. Cái nỗi buồn buồn của ổng là nỗi buồn cao thượng. Còn cái người ngơ ngơ chẳng bao giờ biết ăn năn, ăn cỏ gì cả, chẳng bao giờ ray rứt, cắn rứt lương tâm gì cả là người đó tu sai, chưa biết tu, chẳng hề tu. Mà nhớ, vì việc tu khó, cho nên con đường từ phàm đến thánh là vô cùng gian nan, vất vả.
[51:23]Mà gọi là gian nan vất vả là phải đầy mồ hôi, nước mắt. Mà đầy mồ hôi nước mắt là sao? Mình nhìn nét mặt người đó mình thấy: không có ung dung phơi phới, lúc nào cũng đăm chiêu, cũng có cái nét trăn trở. Mặc dù giữ được cái vẻ bình thản bên ngoài, nhưng trong thẳm sâu nội tâm người này luôn luôn có cái sự trăn trở. Vì biết rằng sao? Cuộc chiến này mình chưa chiến thắng, bãi chiến trường chưa yên, kẻ giặc vẫn còn rất là mạnh. Mà kẻ giặc đó là ai? Kẻ giặc đó là ai? Là chính chính mình. Đó, kẻ thù lớn nhất đời mình là là chính mình, chẳng ai cả. Nha. Nên chúng ta thấy là cái người mà thật tu á, họ chiến đấu với chính mình vất vả.
[52:18]Mà hễ vất vả thì nhìn gương mặt chẳng bao giờ là ung dung phơi phới hết, vì đang chiến đấu mà. Còn cái người mà ung dung phơi phới, một là đắc đạo rồi, hai là tự thỏa mãn với chính mình, tự nuông chiều với chính mình. Mà nhớ, sự nuông chiều đó là tai hại. Tự cho mình hay rồi, tự cho mình giỏi rồi, tự cho phép mình làm những điều sai lầm, tự cho phép mình hưởng thụ thì đó là tai hại, vì chẳng tiến được, phước cứ mất dần dần, mất dần dần. Khi mà ta biết rằng việc tu là khó rồi, thì bây giờ ta thấy một người, ví dụ như họ đi qua pháp hội này đến pháp hội kia để họ nghe giảng, họ thỉnh hết đĩa này tới băng kia về
[53:04]nghe giảng, đọc hết cuốn sách này tới sách kia để hiểu được giáo lý, hiểu rồi nói lại vanh vách, thì người đó làm sao rồi? Cao siêu chưa? Cao siêu chưa? Chưa chút nào cả, nhớ như vậy. Nghe, hiểu, nói lại vanh vách chưa là cái đinh gì cả. Chưa là gì cả. Vẫn còn rất nguy hiểm, vẫn còn rất sai lầm. Nhớ như vậy. Cho nên, nhiều khi Phật tử mà lại gặp chúng tôi nói rằng, nói: "Thưa thầy, con đã nghe được của thầy tới 300 cái bài giảng." Thầy cười cười. Thầy biết sao? Chưa là cái đinh gì cả. Chưa là gì. Phải tu tới khi nào mà phải khổ đau, gương mặt phải buồn rười rượi, là phải ray rứt, phải trăn trở thì mới biết rằng người này đang có chiến đấu với chính mình.
[53:59]Tức là đang từng bước vượt qua lỗi lầm. Còn mà tự hào vì: "Thưa thầy, con đã nghe được 300 cái bài giảng của thầy. Bây giờ con nói lại bài, cái cuốn kia thầy nói thế này, cuốn nọ bài giảng kia thầy nói thế kia", nói vanh vách vanh vách, chưa là gì cả. Mai mốt người đó coi chừng mang họa. Cái người đó coi chừng là quậy mà bất ngờ mà không ngờ không trở tay kịp. Cho nên là khi ta hiểu đường tu là khó thì ta biết rằng cái học hiểu được giáo lý chưa là gì, mà cái quan trọng là từng ngày chiến đấu với nội tâm mình mới là giá trị, mới là giá trị cao quý, chứ còn cái nghe, cái hiểu chỉ là bước đầu mà thôi.
[54:38]Cho nên, ta không tin ai hết á. Thấy một người có vẻ hiểu giáo lý: không tin. Và cái quan trọng ta cũng không tin chính mình luôn. Nhớ người tu đừng bao giờ tin mình đã tốt. Mình cũng đừng bao giờ tin ai đã tốt, nhớ như vậy. Ai thì mình cũng thương, nhưng không phải ai mình cũng tin. Đó là cái phương châm của người đệ tử Phật á. Ai mình cũng thương. Nói nhăng nói cuội gì mình cũng thương hết, kể cả người lầm lỗi mình cũng thương, nhưng không phải ai mình cũng tin hết. Vì sao? Vì mình biết chính mình cũng chưa tốt, và người khác cũng không phải dễ để vượt qua vô minh của mình, không phải dễ. Kể cả những người hiểu vanh vách,
[55:25]nói lại vanh vách cũng chưa phải là người đã chiến thắng được chính mình. Vì người chiến thắng được chính mình rồi phải đi qua rất nhiều khổ đau, gian khó trong sự tu hành. Hôm trước vậy, chúng tôi gặp Thượng tọa Tấn Đạt, thì ông là phó ban Hoằng pháp Trung ương. Ông ray rứt ông muốn lập một cái nơi tu hành cho các giảng sư đi hoằng pháp, vì ông thấy rằng một vị giảng sư đứng trên pháp tòa đại Phật tuyên hóa là thay Phật mà giảng giải, mà nếu trong nội tâm trong tâm linh mình cái đường tu nó cạn thì không có sức thuyết phục chúng sinh, không có sức nhiếp phục chúng sinh. Chúng sinh nghe rồi lòng họ không lay động.
[56:10]Nghe tai này qua tai kia mất tiêu, không lợi ích. Còn nếu cái vị thầy đó ổng có tu tập tâm linh, ổng có chiến thắng được lỗi lầm, ổng có hướng về vô ngã thì mỗi lời ổng nói ra lay động lòng người. Người ta nghe ổng nói xong người ta muốn tu, chứ không phải nghe hiểu rồi cười rồi thích, không có. Nghe xong nhìn lại mình, thấy mình còn lỗi và muốn tu. Nên ông muốn có một chỗ để cho các vị giảng sư được tu tập. Thì chúng tôi đánh giá rằng Thượng tọa Tấn Đạt ổng có cái nhìn rất là là sáng, nhìn rất là tới. Cái người càng hiểu đạo, càng nói được đạo thì chính là những người càng phải thúc liễm tu hành.
[56:52]Chứ không phải thỏa mãn ngang cái mình học, thậm chí học có bằng cấp cao, có thể nói lại vanh vách, có thể đi giảng dạy lại, chưa hề chắc ăn chút nào, chưa hề có giá trị chút nào trên đường tu tập. Mà cái giá trị là gì? Chính là sự giằng xé trong nội tâm mình, sự chiến đấu vất vả với chính mình trong từng tâm niệm. Mà sự chiến đấu vất vả đó chỉ mình biết mình, chẳng ai biết mình. Chỉ Phật biết mình á, chẳng ai biết mình. Giống như cái chuyện hồi nãy ta ví dụ một cô sư cô vậy. Khởi một tâm niệm ích kỷ, thế là phải tự chiến đấu để thắng. Thắng xong rồi, cũng chỉ tự mình biết mình, nhưng đó là giá trị của sự tu hành.
[57:37]Người ngoài không biết, nhưng Phật biết. Nên vì vậy là trên đường tu gian nan khó khăn này, ta không được chủ quan, không được tin rằng mình đã tốt. Cái người nào có ý nghĩ rằng: "À, mình theo thầy mình đã 15 năm rồi, mình có bề dày rồi, mình khá rồi", đó là ý nghĩ sai lầm. Hoặc mình gặp một huynh đệ, nói: "Dạ, cái huynh đó ổng theo ông thầy 20 năm rồi đó, tốt rồi đó", cũng là ý nghĩ sai lầm. Vì nhớ sao? Vì việc tu hành rất là khó. Một chục năm, hai chục năm chưa là gì cả, mà một chục kiếp liên tiếp tu hành, hai chục kiếp liên tiếp tu hành mới bắt đầu có hơi hám. Nên khi chúng tôi gặp một người phát tâm xuất gia, chúng tôi nói câu này:
[58:27]"Khi anh phát tâm xuất gia thì hãy nhớ một điều này: đã đặt chân vào chùa xuất gia rồi là đời đời kiếp kiếp làm người xuất gia, không bao giờ còn có ý nghĩ trở lại đời. Chứ không bao giờ nghĩ là thôi tu trọn kiếp này, thế kiếp sau không tu hả?" Cho nên cái việc mà nói: "Dạ, con phát nguyện xuất gia tu trọn kiếp này" là mình biết trong lòng người này còn cái ăn gian, còn hẹn kiếp sau không tu, thì mới trọn kiếp này. Phải không? Phải vậy không? Hễ một lần xuất gia rồi là đời đời kiếp kiếp, vĩnh viễn làm người xuất gia. Vì sao? Vì việc tu hành là gian khó, là lâu dài. Một, hai chục năm chưa là gì cả, một, hai chục kiếp chưa là gì cả.
[59:14]Nên ta hiểu điều này ta mới thấm thía những điều mà trong kinh Pháp Hoa nói. Ta đọc trong kinh Pháp Hoa, ta thấy à vị Bồ Tát đó tu hành qua trải qua bao nhiêu số kiếp như là số cát sông Hằng, mới được thọ ký thành Phật. À một vị Bồ Tát đó, từ thời cái Phật quá khứ trải qua bao nhiêu triệu triệu năm, đến ngày nay được gặp Phật Thích Ca để thọ ký thế này thế kia, con số kiếp vô lượng ta ngợp. Ta nói mình tu theo thầy mình 3 năm là thấy cực quá rồi, mà sao trong kinh mà nói tới số kiếp như số cát sông Hằng, ta ngạc nhiên, nhưng không ngờ đó là đúng. Như vậy mới là đúng. Nên vì vậy là con đường ta đi là con đường của vô lượng,
[59:59]chứ không phải là con đường hữu hạn, tạm thời. Đã một lần theo Phật, đời đời kiếp kiếp theo Phật. Một lần đã xuất gia là muôn kiếp xuất gia, không bao giờ có chuyện trở lại. Nhớ như vậy. Nên vì vậy quý Phật tử mà muốn xuất gia thì hãy nhớ điều mà thầy vừa nói vừa rồi. Hễ xuất gia rồi là đời đời kiếp kiếp xuất gia, không được trở ra. Như vậy chịu xuất gia không? Thấy sợ hết trơn rồi thấy không?
[1:00:34]Ở đây ai chịu xuất gia? Có hai người giơ tay lận đó. Nhớ nha, giơ tay cái rồi là trên trời đã ghi vào sổ rồi. Mắc cái lời hứa rồi, mà không thực hiện lời hứa thì sao? Nãy lỡ xui giơ tay rồi là không ngờ trên trời ghi danh liền, vì trên trời có cái máy vi tính siêu mạnh, mình giơ tay lên là trong đó vô sổ bộ liền. Rẹt rẹt rẹt xong, tên tuổi nằm đâu đó hết trơn, hết rút lại được rồi. Mà nếu mà bây giờ mình thất lời hứa, không xuất gia, sau này không xuất gia thì sao? Sổ bộ đã ghi rồi và phải chịu phạt. Kiếp nào sinh ra cũng khổ sở, không có con đường để sống, chỉ một con đường để tu thôi. Thầy cho biết mấy người lỡ giơ tay, thầy báo tin buồn.
[1:01:28]Thầy nói thiệt, cái người mà đã phát tâm xuất gia rồi thì Phật đã chứng minh rồi, sau này không có con đường nào để đi, không có con đường nào để sống, chỉ một con đường phải xuất gia. Mà xuất gia rồi thì không được là chỉ một kiếp xuất gia mà phải đời đời kiếp kiếp xuất gia. Tại sao? Xuất gia rồi mà trở ra làm đời á, khổ vô cùng, vì mình đã ăn cơm đàn na tín thí, hưởng được bao nhiêu sự cung kính của người mà ra làm người thế tục sống không nổi. Cho nên đã xuất gia rồi là đời đời kiếp kiếp xuất gia. Vì sao? Vì đường tu rất gian khó, không có kỳ hạn trong vài chục năm hay vài chục kiếp mà là vĩnh viễn, vô hạn.
[1:02:17]Khi mà ta nghe nói rằng đường tu là khó khăn, là gian khổ, là lâu dài thì ta phải làm sao? Ta phải hết sức là hết sức là tinh tấn, hết sức là cố gắng. Nhưng cái tinh tấn, cái cố gắng á, nó khác với cái dằn ép, vội vàng, ham mau. Khác nhau nha, chỗ này khác. Bởi vì ta trịch chút xíu ta sai, mà ta dằn ép, ta ham mau, ta vội vàng, ta điên liền. Đó là lý do tại sao mà có một số người tu một thời gian phát điên, phải đem vào bệnh viện tâm thần chữa, là vì cái chỗ ham mau này. Nên ở đây cái tinh tấn không phải là ham mau, dằn ép, mà tinh tấn là gì? Là bền bỉ, kiên trì, lâu dài, đi chậm, thanh thản và không ngừng nghỉ.
[1:03:15]Quyết tâm rất cao, nhưng mà đặt từng bước chân rất cẩn thận, đó là tinh tấn. Còn quyết tâm cao mà lại vội vã chạy là người này sẽ té, sẽ phát điên liền, phát bệnh tâm thần liền. Còn cái người mà không biết việc tu là khó, không cố gắng, không nỗ lực, không tinh tấn thì giống như người không chịu đi, chẳng bao giờ đến. Không đi thì chẳng bao giờ đến, đi nhanh cũng chẳng bao giờ đến. Đi với tất cả quyết tâm nhưng đi từng bước rất cẩn thận thì sẽ sẽ đến. Đó là cái cách ta ta tu như vậy. Nên vì vậy phải cân đối cái sức khỏe của mình, cân đối cái trí tuệ của mình, cân đối với cái công đức của mình mà mình làm.
[1:04:05]Ví dụ, mình biết rằng lễ Phật sám hối là công đức nền rất là quan trọng, cho nên mình muốn lễ Phật được nhiều để cho có công đức nền cho chắc. Như mình muốn phát tâm là một ngày mình lạy được 500 lạy, nhưng mà sức khỏe không đủ, mà cứ ráng, nó ráng: "Dạ không, con đã phát tâm là 500 lạy rồi là không bỏ", rồi nửa chừng ngã bệnh, thì cái đó gọi là chạy trong khi sức mình chưa đủ. Nên cái người khôn lui lại liền, thấy 500 mình đuối, lạy Phật rồi không làm những công quả khác được, bao nhiêu việc không học được, lui lại 300. Vậy đó mà đi được lâu, hoặc là lui lại 200, thậm chí 100 thôi, nhưng mà rồi đi được bền bỉ, vừa sức thôi.
[1:04:49]Hoặc mới nói là vào chùa mình phải công quả cho có phước, càng công quả phục vụ cúng dường đại chúng thì mình càng có phước dễ tu, cho nên kiếm việc nặng mà mà làm. Thấy củi thì chẻ, thấy nước thì gánh, thấy cơm thì nấu, thấy nhà cầu vệ sinh thì lau dọn, tức là việc gì vất vả nhất mình giành làm hết để chi? Cho có phước. Nhưng mà rồi sao? Ít lâu sau đổ bệnh liền, không làm nổi, bắt đầu nằm một chỗ người ta nuôi mình lại, hết phước trở lại. Cho nên cái đó gọi là người chạy sẽ không đến, đi từng bước cẩn thận mới đến, là sao? Biết rằng công quả là việc có phước, công quả cho đại chúng rất là có phước, nhưng lúc nào cũng theo dõi sức khỏe của mình.
[1:05:32]Thấy cái đống củi ham muốn chẻ. Thầy nói là nói chuyện đời xưa, chứ giờ ở đây chả bao giờ có ai chẻ củi nữa, giờ nấu bằng gì há sư? Nấu bằng ga. Ga đâu chẻ, ga bật cái nút nó xì xì ra nó cháy rồi. Mà còn cái thời thầy mà đi tu là phải chẻ củi, mà chẻ củi nặng nhọc lắm, chẻ củi là hết cơm hết gạo hết mồ hôi luôn á, mà công việc đó mới có phước. Thì thấy củi ham chẻ, nhưng mà nhìn lại cái sức khỏe nói thôi, chẻ ngang đây vừa rồi, không ráng nữa. Và hôm nay là được nấu được, vậy trên chùa mình nấu được một tuần, thôi ngưng lại, dưỡng sức lại để mà bớt bớt rồi được năm ngày rồi sắp sửa hết củi mình lại chẻ tiếp.
[1:06:09]Vậy đó mà chẻ được hoài, sức khỏe được giữ bền và công hỏa quả được hoài. Còn ham quá chẻ cho hết đống củi để chùa nấu cho được ba tháng, cái mình bệnh cũng đúng ba tháng luôn, người ta nuôi mình ba tháng luôn, hết chuyện huề, chẳng có tí phước nào cả. Nên vì vậy là trên con đường tu đầy gian khó thì cái người mà không chịu tu là không bao giờ chứng, là người không chịu đi chẳng bao giờ đến. Mà cái người ham đi cho nhanh, cho nhiều nên chạy cũng sẽ té và cũng không bao giờ đến. Nên cái tinh tấn ở trong đạo là cái gì nó trầm trầm, nó bình thản, bền bỉ, lâu dài, đó mới gọi là tinh tấn. Quyết tâm thì rất cao, nhưng mà bước đi thì rất cẩn thận.
[1:06:56]Và khi ta nhìn thấy một người tinh tấn đúng nghĩa như vậy, ta nhìn mặt ta không biết. Vì sao? Vì người đó bình thản, nhẹ nhàng, hoan hỷ, nhưng họ đang rất cố gắng. Còn cái người mà ta bước vào chùa, mặt lúc nào cũng chăm chăm chăm chăm, không nói chuyện ai, không, ai nói chuyện: "Không, ừ, để tôi niệm Phật", "Thưa thầy, ngày mai có lễ gì?", "Hứ, tịnh khẩu", cứ vậy. Nhưng mà mấy người đó tu ít bữa à, tu vài bữa bắt đầu tới chừng mà quậy, quậy không ai chịu nổi. Đó gọi là vội vã, ham mau và tham vọng. Còn cái người họ đang rất tinh tấn, ví dụ như khi đang tụng kinh cái có người đến chạy là: "Thầy thầy thầy, con gấp quá có chuyện nhà con có người chết,
[1:07:41]thỉnh đi tụng đám giùm chút", cái không có giận, ngưng ngưng lại: "À, thôi thôi. À vậy hả, lại đó ghi tên giùm thầy, để thầy tụng hết thời kinh cái đã". Không giận, lòng bình thản ngồi tụng hết thời kinh, ông kia cũng vừa ghi xong cái tên tuổi, địa chỉ gì đó, rồi vậy mình ngồi mình sắp xếp. Mình thấy cái người đó rất là thanh thản, nhưng mà đó là người tinh tấn. Còn cái người mà mình thấy chằm hăm chằm hăm làm coi quyết tâm ghê gớm lắm, người không đi tới đâu. Nên ta biết rằng việc tu rất là khó khăn, rất là lâu dài, nên ta phải hết sức là là tinh tấn. Nhưng cái hết sức là tinh tấn đó không có nghĩa là dằn ép, vội vàng, ham mau.
[1:08:24]Cũng vậy, ví dụ một người tu thiền mà theo dõi hơi thở mình ra, theo dõi hơi thở mình vào, mà sao thấy biết hơi thở mà tâm không định, tâm không có hết vọng tưởng, cái vừa theo dõi hơi thở mà vừa kềm kềm cái đầu mình cho nó đừng khởi vọng tưởng, ít bữa nổ cái đầu điên liền. Đó là tu sai. Nên cái người tu đúng thì sao? Kiên nhẫn, Phật đã dạy rồi không sai: vừa cảm giác toàn thân tôi thở vào, cảm giác toàn thân tôi thở ra, cứ như Phật dạy vậy mà rõ ràng theo dõi hơi thở. 5 năm chưa xong, 10 năm, 10 năm chưa xong, 20 năm, cứ như vậy, vậy mà có ngày chứng, có ngày chứng đạo. Còn mà kềm, ham mau, sao thấy tu hoài chưa có gì hết cái ép, cái dằn, phát điên liền.
[1:09:15]Cũng vậy, như cái người niệm Phật cầu vãng sanh, cứ niệm Phật hoài sao chưa thấy Phật rước, trong lòng cứ nôn nôn nao nao, ma hiện ra. Ma hiện ra nó nói sao? Nói: "Rằm tháng sau Phật sẽ đến rước con".
[1:09:31]Cái người này lật đật dừng niệm Phật lại chạy báo cả chùa, nói: "Dạ thưa thầy, là Bồ Tát vừa báo cho con biết là rằm tháng sau Phật rước con về Tây Phương Cực Lạc." Lại gặp Phật tử thông báo: "Rằm tháng sau sư cô đi nha, mọi người ráng tới đây tiễn cô cô đi. Rằm tháng sau cô đi." Tin đồn ra rần rần rần rần khắp nơi kéo về, rằm tháng sau họ kéo về. Rồi có gì xảy ra không? Cô vẫn sống nhăn răng. Mà lúc đó không lẽ rồi cô tự tử? Đành phải chịu. Mà tại sao có chuyện xảy ra vậy? Thấy người ta nói cô làm sao? Người ta nói cô khùng, phải không? Người ta nói cô bị ảo tưởng. Mà tại sao phải bị một cái chịu cái hậu quả tai tiếng như vậy?
[1:10:12]Đáng lẽ mình tu là mình được tiếng thơm, mà tại sao bị cái tai tiếng người ta nói mình khùng? Bởi vì cô ham mau. Cô niệm gấp gấp gấp gấp gấp để cho được vãng sanh. Thì ma nó biết cái tâm niệm đó cái nó nó đến nó nói bên tai liền, nói: "Rằm tháng sau cô được vãng sanh." Đâu có ngờ rằng đó chỉ là gì? Ma nó gạt do cái tâm mình dằn ép, ham mau. Vậy thôi. Nên vì vậy, đó, cái đường tu là là khó khăn, ta phải cẩn thận từng từng bước lại. Một cái điều nữa để ta sửa được cái nội tâm mình nữa đó là làm các công đức mà hồi hướng trong việc trừ diệt tập khí, huân tập thiện tâm. Ví dụ như bây giờ mình là một người cư sĩ,
[1:10:58]à mình biết rằng mình dãi đãi, thế mình đi phóng sanh, mình mua rất nhiều cá thả xuống sông. Mà lúc thả xuống sông đó đó, mình lại không cầu giàu sang, không cầu sống lâu, mà chỉ cầu cái gì? Cầu: "Con hồi hướng công đức này cho con được tinh tấn" thì sẽ được liền. Vì ta nhớ nhân quả là vậy, ta làm công đức, ta hồi hướng cho việc diệt trừ tập khí. Tức là giang sơn dễ đổi, cái tánh xấu khó dời. Nhưng nếu ta làm công đức mà ta hồi hướng, ta cũng chuyển được tánh xấu rất là nhanh chứ không phải là không. Hoặc là ta thấy cái chùa đó cất, ta cúng dường để cất chùa mà không cầu gì hết, chỉ cầu một điều là:
[1:11:46]"Con còn cái tật là ganh tị. Con thấy ai hơn con, con khó chịu, trừ hoài chưa được. Hôm nay con đem 100 bao xi măng lại con cúng chùa để mà xây, thì con cầu trên Tam Bảo cho con diệt được cái tâm ganh tị đó. Thấy ai hơn con, cho con được vui mừng." Thì khi mình cúng xong 100 bao xi măng đó rồi đi về nhà, chùa xây lên tới cái ngày mà chùa khánh thành, ngày đó cái tâm ganh tị mình biến mất luôn. Vì cái công đức mình hồi hướng được để mà có thể diệt trừ tập khí được chứ không phải là không. Cho nên vì vậy, cái người mà siêng làm phước có thể hồi hướng cái phước đó trong việc sửa cái tâm phàm thành
[1:12:27]tâm thánh, nếu mình không muốn hưởng cái phước báu của nhân thiên hữu lậu. Ví dụ bây giờ ta thấy cái người nghèo, ta cất cho họ cái nhà tình thương, ta thấy người nghèo ta giúp bố thí gạo, rồi thấy chùa ta phụ cất, ta tìm được việc làm cho người này, ta đào tạo nghề cho người kia, à vân vân, ta sống trong đời rất là vui, mà ta không hồi hướng gì hết thì nhân quả tự con đường nó sẽ đi. Nó tự gây nhân nó nhân nào nó sẽ theo quả đó. Tức là cuối đời của kiếp này bỗng nhiên ta thành công sung sướng, qua kiếp sau sinh vào nhà giàu, hưởng được mọi điều hết sức là hạnh phúc. Thì nhân quả tự nó đi do ta không có hồi hướng.
[1:13:14]Còn bây giờ, nếu ta cũng làm tất cả những điều phước lành đó nhưng mà ta hồi hướng vào trong tâm, không cho nó hưởng qua cái phước nhân thiên hữu lậu, không cần giàu, không cần sang mà chỉ cầu làm gì? Cầu cho ta diệt được cái ích kỷ, diệt cái tham lam, diệt cái nóng nảy, diệt đi cái dãi đãi để được cái tinh tấn, được cái yêu thương con người, để được gặp minh sư thiện hữu mà tu hành thì ta sẽ không giàu. Không giàu, không sang, không đẹp. Nói đùa thôi chứ sẽ rất đẹp. Đừng lo, hễ làm công đức rồi là sẽ rất đẹp. Nhưng mà sẽ không giàu, sẽ không sang. Nhưng mà tính tình cực kỳ tốt. Vì ta hồi hướng về cái đó mà, cho nên tính tình đã cực kỳ tốt,
[1:14:01]không ích kỷ, lúc nào cũng sống vị tha, thương người, tận tụy, nhẫn nại. Đó những phẩm chất của gì? Của thánh, dù ta chưa chứng thánh. Thì chính vì ta đời trước ta làm bao nhiêu công đức mà ta chỉ hồi hướng cho cái việc tạo thành cái phẩm chất thôi, nên đời sau ta được những phẩm chất như thánh á, mà tâm thì chưa chứng thánh. Nhưng mà sao? Ta làm mô phạm cho đời được rồi. Chưa chứng thánh, nhưng mình nói lời nào người khác phải tin, phải nghe vì mình đã làm được như thế, mình đã sống được như thế. Mình đã nói không tham, bởi vì sự thật lòng mình không tham. Mình dạy người ta không sân, bởi vì lòng mình hết sân.
[1:14:44]Mình dạy người ta sống vị tha, người ta phải tin vì mình thật sự mình sống vị tha, dù mình chưa chứng thánh. Mà mình được quyền nói. Được quyền nói, vì sao? Vì mình làm được, mình sống được. Mình làm một bậc mô phạm cho đời thì cái công đức người đó ra sao ạ? Công đức trùng trùng điệp điệp luôn. Vì mình từ nơi cái tốt của mình, mình đem dạy được người khác, làm cho bao nhiêu người tốt theo, công đức đó là không thể tính kể. Đó là cái nhờ phước mà tạo thành một nội tâm tốt đẹp. Do vì sao? Do ta khước từ cái phước hữu lậu nhân thiên mà cầu cái nội tâm thôi, nội tâm đạo đức thôi. Mà từ cái nội tâm đạo đức tốt lành này,
[1:15:32]ta bước vào thiền để đi sâu vào tâm linh luôn thì việc chứng đạo không phải là khó nữa. Không phải là khó. Vì phẩm chất thánh có rồi thì chỉ còn chờ cái định nó xác nhận thôi. Nhập trong thiền định để xác nhận lại một lần nữa là ta chứng thánh luôn. Nhớ, thánh là gì? Thánh kết hợp bởi hai điều: Một là tâm nhập được vào trong thiền định. Hai là đạo đức tràn đầy. Hai điều đó hợp lại là ta chứng quả thánh. Còn thiếu một trong hai thì chưa phải là thánh nhân. Ví dụ như người nhập được định mà đạo đức chưa thành tựu thì chưa phải chứng thánh, chỉ là người nhập được định thôi. Nhập được định thậm chí có khi có thần thông,
[1:16:20]biết được quá khứ, vị lai nhưng cũng chưa phải là thánh, vì đạo đức chưa sung mãn. Còn ngược lại cũng vậy, một người rất có đạo đức mà chưa nhập được vào thiền định cũng chưa phải là bậc thánh. Chỉ khi nào có đủ cả hai: tâm nhập được vào thiền định và đạo đức sung mãn thì mới gọi là thánh. Nhớ như vậy. Trong đạo Phật ta là như vậy. Hiểu được điều này để ta phân biệt được với các vị mà họ tu tập ở các giáo phái khác. Ví dụ một người tập khí công họ nhập được định đúng không? Tập yoga nhập được định đúng không? À, nhưng mà không phải thánh. Tại vì họ không có cái đạo đức vô ngã như đạo Phật. Mà tại sao chỉ trong đạo Phật mới có thể có thánh là
[1:17:04]bởi vì vừa có đạo đức vô ngã mà vừa có nhập định. Đó là hai yếu tố. Nên ta phải lấy hai tiêu chuẩn này để kiểm soát mình và để đánh giá được người khác luôn. Ví dụ ta gặp một người nói đạo lý rất hay, chứng tỏ rằng có tâm linh thiền định nhưng mà ta phát hiện có một số đạo đức chưa chỉnh, ta khoan nói người này là thánh. Vì để làm thánh phải đầy đủ cả cả hai. Đó. Nên ở đây là ta biết rằng đường tu để chuyển cái tâm từ xấu thành tốt, từ phàm lên thánh rất là gian nan, khó khăn. Ta phải sám hối rất nhiều, ta phải phát nguyện rất nhiều, ta phải đi sâu trong thiền định và cứ phải ăn năn, ray rứt, dằn xé, đấu tranh với chính mình rất là vất vả.
[1:17:57]Ta cũng chẳng được tin mình là đã tốt rồi dù có một vài bước tiến bộ. Ngoài những điều đó, ta còn một cái công cụ để mà chuyển hóa nội tâm của mình nữa, đó chính là làm các điều công đức lành mà hồi hướng lại cho cái việc chuyển đổi nội tâm. Đó. Điều này rất là quan trọng. Ta không có làm phước để cầu phước nhân thiên hữu lậu, mà làm phước để hồi hướng cho việc chuyển hóa nội tâm mình từ phàm tâm thành giống như thánh tâm, từ cái tâm bất thiện thành trở nên tâm tâm hiền thiện. Còn cái thiền là công đức của cõi trời, cho nên đòi hỏi công đức rất là lớn. Ví dụ ta tu tập ít ít, làm phước ít ít chỉ bao nhiêu
[1:18:47]năm đừng đòi hỏi là phải chứng thiền cao siêu. Vì sao? Vì thiền là phước của cõi trời, mà nó chuyển từ cõi này qua cõi kia không hề dễ chút nào. Nhớ như vậy. Đi từ cõi này qua cõi kia không dễ, khó lắm. Giống như bây giờ vậy. Một người nghèo mà muốn thành người giàu, dễ không? Không dễ chút nào. Mà cùng là con người đó. Mà cái người số người đó sinh ra đã nghèo, làm cực cả đời vẫn nghèo nghèo nghèo nghèo. Giỏi lắm khá khá lên chút xíu, không thể trở thành một cái người mà cái phước đâu từ đời trước sinh ra mở mắt đã giàu, lớn lên làm đại gia phây phây. Giữa hai cái đẳng cấp khác nhau, mà chuyển từ người nghèo lên người giàu không hề dễ.
[1:19:38]Đó là nói cùng là con người, mà bây giờ chuyển từ một con chó lên thành con người, cực kỳ khó, không phải dễ chút nào. Từ cõi này qua cõi kia rất là khó. Giống như mình bây giờ, mình muốn làm chó dễ không? Không dễ chút nào. Vì sao vậy? Vì mình không làm ác được. Mình biết đi chùa, biết lạy Phật, biết tụng kinh, biết giữ giới. Bây giờ kêu mình phải ra ngoài đường mình đứng mình chửi bậy chửi bạ như một con chó sủa bậy, mình làm không được. Chứ còn nếu mình đứng ngoài đường mình chửi bậy được thì đọa làm chó liền, rất lẹ. Không tin làm thử đi, đọa làm chó liền, coi thấy thầy nói đúng hay không.
[1:20:14]Muốn làm chó dễ lắm, cứ ra đứng ngoài đường gặp ai cũng chửi, giống như con chó gặp ai cũng sủa, không biết được người tốt người xấu, đọa làm chó liền. Nhưng mà ta không làm được, vì miệng mình là để làm gì? Niệm Phật, tụng kinh, nói những lời tốt lành, không có gặp ai cũng chửi bậy được, nên ta không làm chó nổi. Chuyển từ cái cõi này qua cõi kia rất khó, từ trên chuyển xuống rất khó và từ dưới chuyển cõi cao hơn cũng rất khó. Như bây giờ mình muốn xuống địa ngục dễ không? Không dễ đâu. Mình làm sao mà đi ra mà cầm dao mà giết người tầm bậy tầm bạ được? Không làm được. Cho nên khó đọa địa ngục lắm, không phải dễ đâu.
[1:20:49]Còn muốn đọa thì nghe lời thầy cứ ra xách dao đâm người ta đi, xuống địa ngục liền à, nhưng mình làm không được. Tại sao? Tâm mình đã thiện rồi, giữ giới đã quen giữ rồi, một con vật nhỏ mình không nỡ giết nữa làm sao mà giết được con người, phải không? Cho nên không phải dễ, thì ngược lại cũng vậy, địa ngục lên làm người cũng không dễ chút nào. Và từ người lên cõi Trời không dễ chút nào. Mà ta nhập được thiền định là gì? Nghĩa là ngay nơi kiếp người đã là hưởng phước của thiên tử. Mà thiên tử này cõi Trời Sắc giới chứ không phải cõi Trời Dục giới, cao vô cùng. Nên vì vậy, khi một người phát tâm niệm Phật,
[1:21:29]trì chú, hay thiền định, đừng bao giờ nghĩ rằng mình sớm đạt được kết quả. Vì sao? Vì cái sự mà chứng đắc của tâm linh, nó đúng là một cõi này bước qua một cõi khác á. Khi mình chứng được cái tâm linh rồi, tuy mang thân người, mình không còn là con người nữa. Thực sự mình ở cõi khác, nên không dễ chút nào. Và vì vậy là đừng vội vàng, đừng tự mãn. Cái tự mãn là ta ngưng lại hết mọi công đức lành. Tu bao nhiêu vẫn còn thấy thiếu. Làm bao nhiêu phước vẫn còn thấy thiếu. Chuyển sửa được nội tâm biết bao nhiêu lần, thắng được nội tâm xấu biết bao nhiêu lần, vẫn còn thấy thiếu. Nhớ như vậy. Nhớ đường tu là như vậy, dù được biết bao nhiêu điều lành rồi, vẫn còn thấy thiếu.
[1:22:22]Đó là người biết tu. Vì sao? Vì ta biết từ cõi này chuyển qua một cõi kia là thiên nan vạn nan, chứ đừng có nói tới mà thành Phật hay thành A-la-hán nha. Nói thành Phật, thành A-la-hán là phải nói như trong kinh Pháp Hoa á: "Số kiếp như số cát sông Hằng". Nghĩ như vậy, hiểu như vậy, nha! Mệt chưa ạ? Nghe mệt chưa? Chán chưa? Nói thiệt tình đi, nói thiệt lòng đi thầy nghỉ. Nó có cái này nữa, cái cảm giác tự tin. Cái cảm giác tự tin này nó rất là lạ. Ví dụ như ừm... một ni sư, một thượng tọa trụ trì ngôi chùa, cái đến lúc muốn xây cái chùa lại. Xây chùa lại thì có mấy người đệ tử mới nói, nói: "Thưa thầy, chùa mình không có tiền.
[1:23:16]Nào giờ có nhiêu tiền cái thầy nuôi tụi con đi học, rồi thầy làm từ thiện hết, đâu có tiền đâu mà xây chùa. Chùa tổ sư để lại thì thấy hư rồi. Thì tụi con cũng muốn cất, mà tụi con biết thầy đâu có tiền, làm sao cất?" Nhưng ông thầy ổng nói: "Không sao đâu con, vậy chứ lại cất được." Ông thầy ổng có cái tự tin. Mà đúng ổng cất được. Tới chừng ổng phát bày ra ổng cất, cái tự nhiên người này cúng miếng người kia cúng miếng rồi lên thành ngôi chùa mới. Thì cái người đệ tử mới nhớ lại cái thái độ của thầy mình rất là tự tin khi mà mở ra kế hoạch cất chùa. Ông thầy ổng nhớ ổng nói: "Không sao đâu con, vậy chứ cất được." Cái tự tin đó ở đâu ra?
[1:23:59]Mà ông thầy mình ổng đâu có phép, ổng chưa có thần thông, ổng không biết trước. Ổng cũng là một ông thầy tốt vậy thôi chứ ổng chưa đắc đạo, ổng không biết trước quá khứ vị lai. Nhưng mà lúc đó ổng có cái tự tin để có thể biết rằng chùa cất được, dù lúc đó chùa không có tiền. Cái tự tin đó ở đâu ra? Cái tự tin đó là do phước mà ra. Khi ông đã tới lúc ông có cái phước cất chùa mới rồi, khiến trong tâm ông nó có cái tự tin khó giải thích. À, cái tự tin khó giải thích, đệ tử không hiểu, chính ông cũng không hiểu, nhưng ông có cái niềm tin rất là lạ là sẽ cất được. Cũng không ai hứa, lúc đó cũng chẳng ai hứa,
[1:24:42]mà hứa nhiều khi người ta còn nuốt lời à, chẳng ai hứa là giúp ông cất, nhưng khi ông khởi niệm muốn cất chùa, bỗng nhiên ông có cái tự tin là sẽ cất được. Mặc dầu trong tay chưa có gì. Cái tự tin đó là do phước nó tạo thành. Mà trong đời ta, đã nhiều lần ta làm thành công mà trước đó ta đã có cái tự tin này, đúng không ạ? Đúng không ạ? Quý thầy có phải không? Có thì người ta thành công. Nhưng mà cái tự tin này nó khác với cái gọi là tự huyễn hoặc, tức là tự ám thị. Tự ám thị là sao? Tự ám thị nghĩa là: "Không sao đâu con, mình cứ cất chùa, mình cứ dở chùa ra mình xin phép rồi mình làm lễ đặt đá, mình kêu gọi đầu này đầu kia là chắc được."
[1:25:31]Thì cái đó là lối tự ám thị mà trong lòng thì lại còn hoang mang, trong lòng chưa đủ tự tin, nhưng mà nghĩ rằng thôi mình liều, làm đại, nhưng mà sự thật không thành. Chùa lại cất không thành công là vì phước chưa đủ. Còn phước đủ rồi, tự nó có cái tự tin lạ lùng. Nó khác với người liều mạng, mà hai người rất giống nhau. Một người liều mạng cũng nói: "À, tôi dở chùa ra tôi cất, chắc được." Người tự tin cũng nói là cũng cất được. Cách nói hai người giống nhau, nhưng một bên là tự tin do đủ phước, một bên do liều mạng nói đại. Hai cái khác nhau. Và bây giờ trở lại cũng vậy. Khi một người tu tập chuyển đổi cái nội tâm
[1:26:14]từ xấu lên tốt, từ phàm lên thánh, con đường đó rất khó. Nhưng mà cái người mà họ chuyển được thật sự rồi, họ cũng xuất hiện cái tự tin. À, họ cũng xuất hiện cái tự tin rằng là không ai có thể làm cho họ xấu trở lại được nữa. Họ có cái tự tin rất là chắc. Ví dụ khi mà họ đã thấy lòng họ diệt được cái tham rồi, họ có cái tự tin rất là chắc, bây giờ đổ một đống vàng trước mặt họ không lung lay. Cái tự tin đó nó không phải là một sự khoe khoang hay một sự kiêu mạn, mà nó là một cái tự tin của một người đã thật sự là chín muồi trong đạo đức, đã diệt được cái tham rồi, nó khác. Còn cái người mà tự kiêu tự mãn, vỗ ngực nói rằng:
[1:26:59]"Ơ không, tôi hết tham rồi." Nói cũng rất giống với cái người đã hết tham thật, nhưng mà coi vậy chứ vẫn còn. Đụng chuyện rớt liền, ai thử cái là bị vấp liền. Còn cái người mà họ diệt được cái tham, họ có cái tự tin. Nên ta nhìn bên ngoài, ta sẽ rất khó phân biệt giữa cái tự tin bởi một người đã đủ phước, một người đã đủ đức, khác với cái người liều mạng, khoe khoang, kiêu mạn nói đại. Hai cái đó rất giống nhau, nhưng bên trong khác nhau. Chính ta phải tinh tế để thấy điều này mà đề phòng cái người họ nói liều, họ không phải tự tin mà họ nói bậy. Cũng đề phòng chính ta chưa đủ mà liều mạng nói bậy, rồi thành ra tổn phước.
[1:27:46]Nhớ như vậy. Đã sáu giờ rồi, trời đã chiều, bụng đã đói. Trăng nghiêng nghiêng góc trời sắp lên nha, đường thì hãy còn xa, mà cơm thì không biết chùa đã nấu chưa? Cho nên thôi thì nhân mùa hạ, cũng là ngày giỗ của Hòa thượng trụ trì ở đây, rồi được chư tôn đức sai bảo chúng tôi về có vài lời đạo lý cũng gọi là cúng dường chư tôn đức tăng ni nhân cái mùa hạ này, cũng là cúng dường đạo lý, chia sẻ đạo lý với quý Phật tử, ngưỡng mong cho tứ chúng tinh tấn tu hành để Phật pháp được hưng thịnh. Và đây cũng làm cái trường hạ, chúng cũng đang vân tập để tu hành. Vì vậy nếu mà ai mà phát tâm cúng dường cho trường hạ,
[1:28:40]cho đại chúng tu hành cũng rất là rất là có phước nha! Nên có bao nhiêu tiền móc hết, móc hết. Cúng dường hết cũng rất là có công đức. Và khi cúng như vậy không cầu phước báo nhân thiên hữu lậu ha, mà cầu gì? Cầu gì? Cầu diệt được tham sân si để mà tiến về vô ngã, để đạt được thánh quả vô thượng. Chúng con xin kính chúc cho chư tôn đức một mùa hạ tinh tấn, an lành. Chúng tôi kính chúc cho quý Phật tử được nhiều may mắn, phước lành trong cuộc sống, và cũng hết sức là là tinh tấn. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:29:46]Ráng ngồi thiền để biết được rằng, người xưa tu khó khăn là bao. Siêng ngồi thiền để nghe lòng mình, còn đang mang biết bao lầm lỗi. Dù chân đau vẫn cố, mặc áo chưa kịp khô. Lòng đôi khi vẫn nhớ, nhưng quyết tâm làm lơ. Buông duyên trần trôi theo bóng hư vô. Xem hơi thở vào ra cũng như mơ. Nhìn toàn thân vô thường cơn gió cuốn. Và nội tâm an vui không còn buồn.
[1:30:39]Ráng ngồi thiền để cõi lòng mình, vượt qua bao đắng cay buồn lo. Siêng ngồi thiền để cho cuộc đời, tình yêu thương với nhau đầy ắp. Dù đêm khuya sáng sớm, mặc gió thu chiều đông. Trời phong ba bão tố, nhưng quyết không bỏ quên. Ai vui đùa theo hơi nóng men say. Ta vui cùng dòng kinh giữa mây bay. Ngồi lặng yên âm thầm như thế đấy. Lời Phật đưa ta đi qua từng ngày.
[1:31:56]Ráng ngồi thiền để biết được rằng, người xưa tu khó khăn là bao. Siêng ngồi thiền để nghe lòng mình, còn đang mang biết bao lầm lỗi. Dù chân đau vẫn cố, mặc áo chưa kịp khô. Lòng đôi khi vẫn nhớ, nhưng quyết tâm làm lơ. Buông duyên trần trôi theo bóng hư vô. Xem hơi thở vào ra cũng như mơ. Nhìn toàn thân vô thường cơn gió cuốn. Và nội tâm an vui không còn buồn.
[1:32:50]Ráng ngồi thiền để cõi lòng mình, vượt qua bao đắng cay buồn lo. Siêng ngồi thiền để cho cuộc đời, tình yêu thương với nhau đầy ắp. Dù đêm khuya sáng sớm, mặc gió thu chiều đông. Trời phong ba bão tố, nhưng quyết không bỏ quên. Ai vui đùa theo hơi nóng men say. Ta vui cùng dòng kinh giữa mây bay. Ngồi lặng yên âm thầm như thế đấy. Lời Phật đưa ta đi qua từng ngày.