[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa quý đại biểu, khách dự cùng toàn thể quý phật tử. Ngưỡng bạch Chư Tôn đức, kính thưa quý liệt vị. Tinh thần của đạo Phật là cứu khổ, ban vui, đem tình thương an lạc đến với mọi người, làm tiêu tan những hận thù, những phiền não, khổ đau. Đức Phật là một con người như bao nhiêu con người khác, Ngài đã đau khổ trong khổ đau chung của toàn thể nhân loại. Tình thương của Ngài đã được thể hiện trên khắp mọi nẻo sống của kiếp người. Đời sống của Ngài là một biểu tượng tình thương vô hạn. Lời nói của Ngài là ngọn gió lành thơm ngát tuôn qua, bởi vì bản chất của Ngài vốn được nuôi dưỡng bằng tình thương, từ bi và trí tuệ.
[1:02]Ngài dạy rằng: "Phục vụ chúng sanh là thiết thực cúng dường chư Phật". Vì thế hôm nay, Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Đồng Tháp, Hội Khuyến học tỉnh Đồng Tháp, Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc cung thỉnh Thượng tọa Thích Chân Quang, Viện chủ Chùa Phật Quang, Bà Rịa - Vũng Tàu quang lâm về đây để triển khai và truyền đạt tinh thần khuyến học. Mong rằng nơi đạo tràng trang nghiêm thanh tịnh này, toàn thể chúng ta để cố gắng tiếp thu những lời truyền đạt của Thượng tọa. Trong buổi tham dự hôm nay, chúng con nhận thấy có Hòa thượng Thích Thiện An, thành viên Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam,
[1:47]chứng minh Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Đồng Tháp, trân trọng giới thiệu. Thượng tọa Thích Thiện Cảnh, Phó Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Đồng Tháp, trân trọng giới thiệu. Cùng Chư Tôn đức trong Ban Trị sự, các ban đại diện, chư tăng ni các tự viện cũng trở về tham dự trong buổi lễ hôm nay. Về mặt chính quyền, chúng tôi kính mời Hội Khuyến học giới thiệu. A Di Đà Phật. Kính thưa các vị hòa thượng, thượng tọa, đại đức, tăng ni, quý phật tử, quý khách dự. Ban tổ chức chúng tôi xin trân trọng giới thiệu đến dự buổi nói chuyện hôm nay có các ông, bà sau đây: Bà Nguyễn Thị Nhàn, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Đồng Tháp.
[2:36]Ông Nguyễn Hải Quân, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Đồng Tháp.
[2:44]Ông Võ Hồng Nhân, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Đồng Tháp, Trưởng Ban Vận động Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc tỉnh Đồng Tháp. Ông Nguyễn Đắc Hiền, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy, thành viên Ban Vận động Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc tỉnh Đồng Tháp. Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu ông Nguyễn Thanh Tùng, nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Tháp. Cùng tất cả các thành viên trong Ban Vận động, Ban Chấp hành Hội Khuyến học tỉnh Đồng Tháp có mặt hôm nay. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thay mặt ban tổ chức, chúng con thành kính cung thỉnh Thượng tọa Thích Chân Quang
[3:24]quang lâm pháp tòa để triển khai và truyền đạt tinh thần khuyến học hôm nay. A Di Đà Phật.
[3:34]Chúng con xin thỉnh Chư Tôn đức đứng dậy, xin thỉnh chư quan khách cùng đứng dậy, mời quý phật tử cùng đứng dậy. Để thay cho buổi lễ chào cờ, chúng con xin cung thỉnh tất cả đại chúng chúng ta một phút mặc niệm để tưởng nhớ cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc và tất cả các anh hùng liệt sĩ đã vì nước quên thân. Một phút mặc niệm bắt đầu.
[4:03]Một phút mặc niệm chấm dứt. Con kính thỉnh Chư Tôn đức, các vị quan khách và quý phật tử an tọa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa Chư Tôn đức, chư quan khách và quý phật tử yêu mến. Hôm nay, Ban Trị sự tỉnh Đồng Tháp, Thượng tọa trụ trì chùa Hòa Long đã cùng nhau phối hợp tổ chức một buổi nói chuyện này để giới thiệu về Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc. Vậy Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc là gì và tại sao ta phải phát triển cái quỹ này? Thưa, gần 100 năm trước có một con người từ đất Nghệ An xa xôi, rồi trên con đường quan trường hoạn lộ vất vả của mình đã đi dần về Trung rồi đi về Nam.
[5:01]Người đã là thân sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại đã giành lại được độc lập cho đất nước ta. Nên vì vậy, cái con người đã sinh ra, đã giáo dục, đã nuôi dưỡng nên một vĩ nhân của đất nước này khiến cho chúng ta mang ơn Người biết bao nhiêu. Nhưng mà điều đặc biệt là Người đã chọn cái mảnh đất Cao Lãnh này thành quê hương thứ hai của mình, là nơi dừng chân cuối cùng và vĩnh viễn của mình, để lại nơi đây biết bao nhiêu là kỉ niệm, biết bao nhiêu là ân tình. Và cũng chính vì Người đã ở lại đây mãi mãi mà đất Cao Lãnh ta trở nên một miếng đất tình, miếng đất nghĩa. Mà chúng ta ngồi đây với nhau trong ngày hôm nay cũng vậy,
[5:55]chúng ta cũng sống trong cái tình nghĩa của Người. Mà tại sao ta lại chọn Người để là đứng tên cho quỹ học bổng này, hay quỹ khuyến học này? Thì có cái tình tiết sự thực á, cái người mà nếu mà nói rằng là để ông tổ của cái việc mà khuyến học á, thực sự lại không phải là cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, mà chính là ông bố vợ của cụ chứ không phải cụ. Đó là cụ Hoàng Xuân Đường, đó mới là ông tổ của cái ngành khuyến học. Vì sao như vậy? Bởi vì từ cái thuở còn thiếu thời, cụ Phó bảng sinh trong gia đình mồ côi và nghèo, người anh giao cho coi việc đồng áng và phải chăn trâu. Nhưng mà cụ vốn là người thông minh,
[6:43]hiếu học, cứ đi lượm lặt một cái cuốn sách, một tờ giấy. Vừa đi chăn trâu, đi cày ruộng á mà vẫn vừa cầm sách học. Có khi ngồi trên lưng trâu mà cầm sách mà tự học như vậy, hoặc là có khi học lõm bõm đâu vài ba chữ ở đâu là cứ ngồi viết trên đất mà ôn như vậy. Một con người nghèo mà rất thông minh và rất hiếu học. Nhưng cái con người đó sẽ có thể không bao giờ đậu thành một ông quan Phó bảng, con người đó cũng có thể sẽ không bao giờ sinh cho đất nước này một lãnh tụ vĩ đại nếu không có một con người khuyến học vĩ đại phía sau đó. Cái người khuyến học vĩ đại phía sau đó chính là nhà Nho, cụ đồ Hoàng Xuân Đường.
[7:28]Ở một cái làng cách đó vài cây số chút, có một nhà Nho là Hoàng Xuân Đường, hay ta gọi ngắn là ông Hoàng Đường, thấy một đứa bé mặt mũi nghèo quá thì chắc ốm chắc cũng không đẹp trai lắm, nhưng mà nhìn coi thông minh và đặc biệt là thấy có cái nhân cách đạo đức và hiếu học, ông mới thương, ông hỏi: "Con nhà ai?". Hỏi ra cái gia cảnh thì ông mới thấy thương tình và ông đến tận nơi cái gia đình gặp người anh, gặp người anh là Nguyễn Sinh Nhậm, nói rằng: "Tôi thấy đứa bé tôi thương và bây giờ là thấy nó hiếu học, thôi tôi nhận về làm con nuôi đem về nhà tôi nuôi luôn". Ông anh nghĩ sao đó, ông đồng ý,
[8:09]thế là giao ông em của mình giao cho một nhà Nho xa lạ. Ông kia đem về nuôi, dạy đàng hoàng. Thế là có miếng ăn, có miếng mặc rồi được dạy học. Thế là cụ Phó bảng ta đã tăng trưởng thành rất nhanh trong tri thức, ta nói lại một lần nữa là đã phát triển, đã trưởng thành rất nhanh trong tri thức, thành một con người nắm được cái học thuật của cái vùng Nghệ An đó. Mà nếu nói rộng hơn là bắt đầu nắm được cái cương lĩnh, cái cốt lõi của cái việc học thuật của Việt Nam thời bấy giờ. Vì Nghệ An là đất văn vật, biết bao nhiêu nhân tài cũng được sinh ra, được nuôi dưỡng từ miếng đất Nghệ An đó. Nên cụ Hoàng Đường là nhà Nho tượng trưng cho cái tinh hoa của cái học
[8:56]thuật của Việt Nam thời đó, mà nói riêng là của Nghệ An thời đó. Thì ở nơi cái người thầy của mình cũng là người cha nuôi của mình, cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc được lớn lên, được trưởng thành và nắm vững thứ nhất là bốn cái tiêu chí của nhà Nho là Nho, y, lý, số. Nhớ như vậy, ta nhớ nhà Nho ngày xưa không có phải học chữ, văn chương không, mà phải biết: Nho tức là chữ nghĩa, y là y học, lý... Lý là Dịch lý, nói chung là mọi cái địa lý, thiên văn, những học thuật để làm tướng là phải biết. Và số, số tức là đoán số, Tử Vi, Dịch số, bói độn biết hết. Đó là cái nhà Nho ngày xưa rất là lạ, nói là tấn vi quan, thoái vi sư.
[9:46]Với cái mà họ học được, Nho - Y - Lý - Số, bước ra ngoài đời có thể làm một ông quan giỏi vì biết nhiều học thuật, mà nếu lui lại làm một ông thầy của cuộc đời. Thoái vi sư là làm thầy, thầy này chưa hẳn là thầy tu, chưa hẳn là một ông thầy trong đạo Phật, mà là cứ ngồi đó, đĩnh đạc ở giữa làng đó, cả làng ai cũng phải cung kính. Có chuyện gì thắc mắc phải đến hỏi, đó là ông thầy, ông thầy tinh thần của cả một ngôi làng, của cả một cái vùng, vừa dạy học mà vừa là ông thầy cố vấn cho người dân làng ở chung quanh đó. Nên cái học của nhà Nho vậy, nếu có phước, có thời cơ, các ngài bước ra tấn vi quan.
[10:26]Mà nếu đã già yếu, lui lại, thời cơ không thích hợp, thoái vi sư, trở lại làm thầy của thiên hạ. Cái cách ngày xưa là vậy. Và cụ Phó bảng ta là được học với cụ Hoàng Đường rất nhiều cái học thuật đó. Tuy nhiên cũng chưa đủ, cụ Hoàng Đường với tấm lòng độ lượng đã giới thiệu cho cụ Phó bảng đến học với nhiều người hơn nữa, với nhiều nhà Nho khác. Nên vì vậy, ở trong tâm trong trí của cụ Phó bảng lúc bấy giờ vào thời trẻ là đã đạt được cái học thuật rất là cao. Nhưng mà tuy nhiên khi mà đi thi, mấy lần mà đi thi đó, cụ lại rất là vất vả, lận đận chỉ bởi vì cái quan điểm của mình không hợp với triều đình.
[11:10]Vào cái thời đó, có hai cái bài văn mà không hợp với quan điểm của triều đình: Một là bài văn thi của ông Hồ Sĩ Tạo, ông là Giải nguyên của Nghệ An. Khi mà thi Cử nhân ở Nghệ An ông đậu đầu, tới chừng khi vào kinh thành Huế thi Tiến sĩ ông bị đánh rớt luôn, chỉ bởi vì cái quan điểm không hợp với triều đình lúc bấy giờ. Lúc bấy giờ, nước ta bị Pháp đe dọa, đánh nơi này, phá nơi kia, thì triều đình rất là lo sợ vì cái thế lực của Pháp, cái vũ khí, cái khí tài của Pháp nó mạnh quá, tài tổ chức nó giỏi quá. Mình thì không hiểu sao, sau cái thời Minh Mạng, bỗng nhiên cái thế lực mình bị xuống, nên vua Tự Đức rất là lo.
[11:52]Thì ông Hồ Sĩ Tạo, một cái nhà Nho xuất sắc của vùng Nghệ An, trong một bài mà thi Tiến sĩ, khi mà triều đình đưa ra một cái đề thi để hỏi là với tình hình vận nước như thế này, thì các thí sinh, các sinh đồ có ý kiến gì? Thì mọi người phải dâng lên vua cái kế hoạch dựng nước, trong đó vừa kế hoạch xây dựng cái kinh tế, là an bang tế thế, vừa phải xây dựng kế hoạch quốc phòng, và đặc biệt là mối đe dọa trước mắt mình là giặc Pháp đang bước vào. Thì triều đình thì lúc nào cũng do dự vì mối đe dọa rất là nặng. Riêng cụ Hồ Sĩ Tạo, cái bài văn cụ, cụ nói quyết đánh tới cùng, hy sinh tới giọt máu cuối cùng, phải giữ vững được độc lập quốc gia.
[12:35]Bài văn ấy bị đánh rớt liền, và cụ không được đậu Tiến sĩ. Cụ về, cụ mới nói thế này: Nếu cụ sinh gặp thời thì cái việc mà Trạng nguyên là nằm trong tay cụ, cụ Hồ Sĩ Tạo cụ nói như vậy. Thì cũng nơi mảnh đất Nghệ An đó, cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc cũng cùng một cái quan điểm đó. Trong cái bài thi cũng thi Tiến sĩ, nhưng mà cụ Phó bảng ta làm văn nhẹ nhàng hơn, không có mạnh, quyết liệt như cụ Hồ Sĩ Tạo. Cụ đưa ra một bài văn cũng nói việc mà đất nước phải kiên quyết đứng lên chứ không thể khiếp nhược ngồi xuống, nhưng ta có cái ngoại giao khéo léo, đi bằng nhiều con đường chứ không phải chỉ một con đường quân sự.
[13:15]Ta đi bằng nhiều con đường để giữ được độc lập cho nước mình. Thì chính vì cái quan điểm có một chút là phải chiến đấu, cho nên đụng chạm đến một thế lực nào bí mật mà họ thân Pháp trong triều đình, đánh rớt cụ xuống. Đáng lẽ rớt luôn đó, không cho đậu Tiến sĩ đâu, nhưng mà sau đó người ta mới cảm thấy đã đánh mất một Hồ Sĩ Tạo rồi, bây giờ đánh luôn mất một Nguyễn Sinh Sắc nữa thì đất nước này thiệt thòi, nên đã có vài ý kiến cuối cùng vớt cụ lên là Phó bảng. Đúng ra cái văn tài đó là phải đậu Tiến sĩ và phải đậu hàng đầu, rồi đáng lẽ phải bị đánh rớt luôn, nhưng rồi vớt lên làm Phó bảng, nên đậu Phó bảng, ta có cái chữ "Phó bảng" muôn đời
[13:53]mà cái Phó bảng đó thật sự á mới nhìn nó giống như là một sự thua sút của một cái sinh đồ đi thi, nhưng mà sự thực nó là một bản án của chế độ phong kiến thời đó. Một con người tài hoa đến cái mức độ như vậy, không thể đậu Tiến sĩ, không thể đậu Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa, mà chỉ đậu Phó bảng chỉ bởi vì cái quan điểm yêu nước và cái cách nói thẳng thắn của mình, nên cái chữ "Phó bảng" đời đời thực sự là bản án đối với chế độ phong kiến. Thì khi mà cụ làm quan, rồi cụ Hoàng Đường thì mất, cụ làm quan cũng cái tánh thẳng thắn của mình, bênh vực cái người nghèo mà ghét cái người giàu ăn hiếp cái người nghèo, mà cụ đã phạt
[14:38]một phú ông mà cái người lính dưới đánh quá tay cái ông kia mất. Cái triều đình ra lệnh là trảm giam hậu, giam chờ chém, tức là tử hình luôn, chứ không phải là chỉ là cách chức. Trong tài liệu ta ghi là cách chức thực sự không phải, là cụ bị tử hình luôn. Nhưng mà lúc đó vận nước rối ren, tình hình Pháp đánh tơi tả khắp nơi, triều đình không nhớ, cụ bị giam, giam nó không chặt lắm, rồi một người bạn thả trốn đi mất. Thực sự cụ Phó bảng ta là người tù vượt ngục, nếu mà nói cho đúng theo sử liệu là người tù vượt ngục. Nhưng vào thời đó, đất nước dần mất chủ quyền, không ai truy cứu lại cái bản án đó nữa,
[15:18]và cụ đi vào trong Nam để làm một thầy thuốc. Nhưng mà không, cái trí tuệ của con người đó, cái tấm lòng của con người đó không bao giờ an phận làm một thầy thuốc. Những điều gì mình đã dạy cho các con mình, mà trong những người con của cụ, cụ nhìn thấy được nơi đứa bé Nguyễn Sinh Cung mà sau này cụ đặt tên lại là Nguyễn Tất Thành, đó là một niềm hy vọng của cuộc đời cụ, của lý tưởng cụ đối với đất nước này, cụ truyền hết những học thuật. Đó là lý do tại sao mà bây giờ ta thường nghe những giai thoại rất là kỳ đặc về Bác Hồ, ví dụ cái tài tiên tri của Bác Hồ, cái khả năng phán đoán, dự đoán, sự khéo léo, sự nho nhã, sự uyên thâm của Bác Hồ.
[16:02]Dĩ nhiên là trên con đường mà đi qua nhiều nước, Bác Hồ cũng được học hỏi nhiều nơi, nhưng mà cái căn bản, cái sâu sắc, cái nền tảng ban đầu vẫn là từ người cha mình mà cũng là người thầy của mình. Thì cái người con có chí lớn như vậy, có tấm lòng như vậy, có sự sâu sắc như vậy, thì cái người cha phải là như thế nào để nuôi dưỡng và dạy dỗ thành một người con như thế? Nên cụ vào Nam, cụ không ở yên. Trong lòng cứ như một ngọn lửa day dứt, âm ỉ về cái vận mệnh của đất nước, về cái nền độc lập, tự do của nước nhà. Nhưng mà cụ có cái nhìn của cụ, cái nhìn của cụ lúc đó cụ đưa ra một cái chủ trương thế này:
[16:41]Muốn giành được độc lập, ta phải có ba yếu tố: Một là lực lượng nông dân, hai là lòng yêu nước, và ba là đạo Phật. Cụ lại đưa yếu tố đạo Phật làm yếu tố quyết định, một trong ba yếu tố quan trọng để giành độc lập cho đất nước này. Thì ngày hôm nay, sau khi cụ mất đến nay gần 100 năm, cái vấn đề này ta vẫn chưa mổ xẻ, ta vẫn chưa mổ xẻ là tại sao cụ lại đưa yếu tố đạo Phật vào là một yếu tố rất quan trọng trong việc giành độc lập cho quốc gia như thế này. Ví dụ nói lực lượng nông dân ta hiểu, vì thời đó giai cấp công nhân ta chưa hình thành rõ ràng, nền công nghiệp ta chưa phát triển, ta chưa có giai cấp công nhân nhiều, mà nông dân là chủ yếu.
[17:18]Cho nên là cụ nhắm vào giai cấp nông dân thì hoàn toàn đúng. Lòng yêu nước, hoàn toàn đúng. Sở dĩ mà cụ đưa yếu tố lòng yêu nước vào bởi vì cụ thấy rằng là thật sự rất nhiều người chưa có ý thức rõ về lòng yêu nước, chưa có một cái lòng yêu nước sâu đậm, nồng nàn để phân biệt được ta và địch. Khi cái kẻ địch đến mang miếng mồi đỉnh chung, mang giàu sang, phú quý đến, nhiều người đã lạc lòng, đã sa ngã, và thậm chí không nắm vững được lòng yêu nước, họ đưa một cái một cái tôn giáo mà đi ngược lại với lợi ích của dân tộc mình cũng chấp nhận luôn. Nên cái lòng yêu nước là quyết định, nhưng mà triển khai lòng yêu nước
[18:02]như thế nào, phát triển như thế nào, ta chưa có người làm, và chính vì cái sự thiếu sót đó mà cụ đưa yếu tố lòng yêu nước vào trong cái chủ trương của cụ, trong cái phương châm hành động của cụ. Mà còn cái yếu tố là phải Phật giáo nữa, thì đây là điều mà ta chưa nghiên cứu ra. Dĩ nhiên ngày hôm nay ta không nói điều này, vì cái vấn đề mà tại sao cụ đưa yếu tố Phật giáo là một trong ba yếu tố để giành lại độc lập dân tộc, thì hôm nay ta không phân tích, vì vấn đề nó lớn quá, cho nên ta không phân tích, nhưng mà ta chỉ biết như vậy. Rồi lúc đó, ngoài cái thời gian mà đi làm thuốc, cụ bắt đầu gặp gỡ các đồng chí,
[18:41]đi khắp hết miền Tây nơi này nơi kia, đi vào các chùa nơi này nơi kia để vận động hình thành một lực lượng chuẩn bị để mà mà làm thành lực lượng chính trị, lực lượng cách mạng để giành độc lập cho dân tộc. Nhưng mà lúc đó cái thời cơ chưa phải là nhiều, mà bên ngoài thì Bác Hồ đi ở các nước bên ngoài. Có nghĩa là hai cha con mỗi người đi một con đường, còn người con thì tung đôi cánh chim bằng của mình đi khắp các bầu trời trên thế giới, nhìn hết bao nhiêu vấn đề lớn lao của thế giới để rút lại một cái cốt lõi đem về xây dựng, gìn giữ, giành lại độc lập cho đất nước mình. Còn người cha quê mùa nghèo khổ, cũng đi khắp nơi trong đất nước này
[19:23]định làm một cái gì đó mà tiếp tay với cái người con của mình. Phải nói cái mối tình cha con, cái mối tình cha con này thực sự là vĩ đại, đằm thắm, nghĩa tình và hết sức là cảm động, trên thế giới thật là hiếm có như vậy. Thì khi cụ dừng chân nơi miếng đất Cao Lãnh, thì cụ mới nhận thấy rằng nơi cái miền quê này vào hồi xưa rất là hẻo lánh, từ nơi nhà này đi qua nhà kia ta đi bộ rất là xa, mà cụ nhận thấy nơi đây có một cái địa linh và có những con người có thể là chuẩn bị ươm mầm vì cho cái cái tương lai của dân tộc, nên cụ đã định cư ở đây. Tuy nhiên như vậy là thực sự nói là ở đây chứ cụ vẫn đi
[20:11]tới đi lui nhiều nơi, có khi qua tới Cam-pu-chia. Có một lần chúng tôi được cái vinh dự ra ngoài Nghệ An giảng bài, giảng trên cái đền thờ Quang Trung ở núi Quyết, đó là công trình của quốc gia, thì chúng tôi có nói thế này: "Sở dĩ Phật giáo Việt Nam được chấn hưng bởi vì có một con người từ Nghệ An đi ra, đó là cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc. Thời đó, cả Phật giáo cả nước bị suy tàn, chìm mờ mịt, các chùa điều hiu, heo hút và vắng lặng, thì có một con người của Nghệ An đi hết chùa này tới chùa kia vận động phải chấn hưng Phật giáo." Cụ đi hết nơi này tới nơi kia gặp những chí sĩ từ cái Phật thầy
[20:53]Tây An lên tới cụ Huệ Đăng ở bên Thiên Thai Bà Rịa, về cụ Khánh Hòa ở Bến Tre, lên tới cái chùa chùa ở Bình Dương, vân vân, đi các nơi. Nhưng mà rồi cụ gặp một người đồng chí nhiệt tâm như mình đó là Hòa thượng Khánh Hòa ở chùa ở Bến Tre thì chùa Tuyên Linh Bến Tre, thì hòa sau khi cụ mất thì Hòa thượng bắt đầu mới theo cái chí nguyện đó, đứng lên chấn hưng Phật giáo ở Nam Kỳ. Đến khi Phật giáo Nam Kỳ được chấn hưng mạnh mẽ rồi, cái ngoài Huế bắt đầu mới nối tiếp, đứng lên chấn hưng Phật giáo miền Trung, rồi sau đó ngoài Bắc thấy vậy mới đứng lên chấn hưng Phật giáo miền Bắc. Tức là ba miền Phật giáo đều được chấn hưng,
[21:33]nhưng bởi cái ngòi đầu tiên, bởi ngọn lửa đầu tiên đốt bừng lên chính là cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc. Hôm đó, chúng tôi về Nghệ An, chúng tôi đã kể lại điều này và nói rằng: "Người Nghệ An không bao giờ ngờ rằng ngày hôm nay Phật giáo như thế này chính là từ một con người của Nghệ An đi ra đã làm nên được việc vĩ đại đó." Cũng vậy, đất nước ta ngày nay như thế này, hòa bình, thịnh vượng, độc lập, từng bước phát triển đi lên như thế này cũng bởi từ một con người từ Nghệ An đi ra như thế. À và hôm nay, nơi cái đất Cao Lãnh này, nơi quê hương thứ hai của người, cũng là nơi người ở lại mãi mãi và chúng ta mang cái tấm gương của người,
[22:15]cái lòng hiếu học của người, cái tri thức của người, ta vinh danh những điều đó để là đặt tên cho cái Quỹ Khuyến học của tỉnh Đồng Tháp. Và cái điều này làm chúng ta hết sức là cảm động. Thì chúng tôi hôm nay vậy, nhận được cái lời yêu cầu của Ban Trị sự tỉnh, cái lời mời của Ủy ban tỉnh và của Thượng tọa trụ trì, chúng tôi về đây thứ nhất là bày tỏ cái sự ủng hộ của mình đối với Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc này. Nhưng mà chúng tôi nghĩ rằng cái Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc mà theo như quy mô của quý vị trong Ủy ban tỉnh đề xuất, quý ban trong cái Hội Khuyến học tỉnh đề xuất, Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc của tỉnh Đồng Tháp thì chúng tôi
[23:04]thấy mình chưa thỏa lòng lắm, mình chưa thỏa lòng, chưa thỏa lòng bởi vì chỉ là tỉnh Đồng Tháp mà chúng tôi mong mỏi thế này: thực sự từ nơi cái Quỹ Khuyến học của tỉnh Đồng Tháp này, cái điều này nó sẽ lan ra được nhiều tỉnh nữa, lan ra nhiều tỉnh nữa, cũng đều mang tên là Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc, mà bắt đầu từ nơi tỉnh Đồng Tháp phát động và lan tràn và ảnh hưởng. Hôm nay cũng vậy, ngồi đây chúng ta có những Phật tử từ nhiều nơi về đây để tham dự buổi nói chuyện này. Thực sự thì do cuối năm với vừa rồi cũng là lễ Thành đạo nên nhiều người cũng đã đã mệt, vất vả và còn phải lo cái việc Tết nên hôm nay chúng ta đến không phải là đông.
[23:48]Nhưng tuy nhiên là những điều mà chúng ta được nghe hôm nay, chúng ta hãy mang theo để về với cái cái địa phương của mình mà nuôi dưỡng, mà ủng hộ để làm sao cho cái Quỹ Khuyến học này được phát triển. Mà tại sao ta phải giúp cái Quỹ Khuyến học này phát triển? Bởi vì đây là cái nhân quả của chính cuộc đời của ta. Nhân quả của chính cuộc đời của ta là như thế nào? Ta phải trở lại cái ông cụ tổ Hoàng Xuân Đường chút. Ta vừa nói ông là ông tổ của ngành khuyến học. Khi thấy một đứa bé nghèo khổ, thông minh, hiếu học mà ông đã đem về nuôi dạy, ông đâu có ngờ rằng cái việc mà ông làm trong lúc đó bởi cái lòng nhân từ, bởi cái tâm khuyến học
[24:35]khiến cho tên tuổi của ông tồn tại vĩnh viễn với đất nước này. Khiến cho ông có một người con gái trở thành mẹ của một lãnh tụ vĩ đại của đất nước này. Khiến cho ông có một người cháu ngoại trở thành lãnh tụ vĩ đại của đất nước này. Mà không ngờ rằng chỉ bởi cái tâm nhân từ ban đầu, chỉ bởi cái tâm khuyến học ban đầu. Nên ở đây, chúng ta nói theo nhân quả của nhà Phật là cái gì có nhân thì cái đó có quả lành. Mà cụ Hoàng Xuân Đường ông gieo một cái nhân là cái nhân của sự khuyến học thôi, thế mà ông gặt được một cái vinh quang đời đời, cái tên tuổi ông mãi mãi được người ta thương yêu, nhắc nhở, quý mến.
[25:22]Thì tất cả chúng ta ở đây cũng vậy, chúng ta không hy vọng rằng mình bây giờ đi lang thang ngoài đồng kiếm đứa trẻ chăn trâu nào về nuôi, mai mốt mà nó đẻ ra lãnh tụ. Cái chuyện đó vì nó hiếm quá, không hy vọng như vậy nữa. Chứ hôm nay chúng ta không thể bắt chước cụ Hoàng Xuân Đường lát nữa nghe xong bài nói chuyện hôm nay, dự buổi lễ này, bắt đầu đi lang thang ngoài đồng kiếm mấy đứa trẻ chăn trâu, hết rồi. Giờ cũng hết mấy đứa trẻ chăn trâu kiểu đó rồi. Nhưng chúng ta học được cái nhân quả đó. Cái nhân quả là khi ta khuyến học, khi ta khuyến khích cái nhân tài cho đất nước này, thực sự cái vinh quang đã thuộc về chúng ta.
[25:59]Thuộc về chúng ta là cái nhân quả nó nhiều thứ lắm, nhưng mà bây giờ ta sẽ triển khai từng bước như thế này: Thứ nhất là vì sao mà cái việc khuyến học đưa đến một cái nhân quả lớn? Là vì thế này: một đất nước muốn cường thịnh, muốn phát triển phải có người tài. Không có hiền tài, đất nước đó mãi mãi chìm trong nghèo đói, tối tăm. Vì vậy, để thắp sáng được đất nước mình thì phải thắp sáng tri thức của đất nước đó, phải thắp sáng được hiền tài cho đất nước đó. Ta biết cách ta không xa, có một cái đảo quốc rất là nhỏ là Singapore, không có tài nguyên, không có diện tích rộng, không có gì cả. Chỉ một cái đảo quốc lớn bằng đâu bằng thành phố Hồ Chí
[26:47]Minh, nhưng lại là một đất nước cực kỳ giàu mạnh, ảnh hưởng được, tiếng vang được đối với thế giới này. Vì sao vậy? Vì trong đất nước đó chỉ có một cái mỏ duy nhất, chỉ có một cái tài nguyên duy nhất là con người, là con người mà thôi. Vậy mà nó là một đất nước hùng mạnh, giàu có. Bây giờ, do cái đất nước họ nhỏ quá, họ muốn mở rộng diện tích ra, họ cứ lang thang qua các nước nghèo họ mua cát. Mấy nước nghèo thì cứ bơm cát lên, họ chở từng cái sà lan tới, họ bơm kéo về Singapore họ đổ ra biển, nới rộng diện tích dần dần dần dần ra. Chưa từng bao giờ mà có cái chuyện như vậy trên thế giới mà Singapore làm được.
[27:26]Tức là thay vì đi mua đất của ai không được nữa, thôi mua đất về đổ lên biển của mình, mở rộng cương thổ ra, vì họ giàu quá. Mà tại sao họ giàu mạnh? Chỉ bởi vì có con người giỏi và tài. Tại sao có con người tài giỏi như vậy? Bởi vì chính sách quốc gia. Đến bây giờ người ta vẫn còn nhắc tới lãnh tụ Lý Quang Diệu là vì điều đó. Khi ông giành được độc lập cho cái đảo quốc sư tử đó - chữ "Singapore", "Singa" có nghĩa là sư tử, Singapore là đảo sư tử. Khi ông giành được độc lập, cái điều ông vạch ra cái là biết cái đảo quốc này không có tài nguyên, ông chỉ xây dựng con người mà thôi, chỉ con người mà thôi.
[28:04]Trong cái con người đó, ông xây dựng cái tinh thần của cái Nho học cổ điển của Trung Hoa. Là cái đất nước của Singapore đi theo cái văn hóa cổ điển của Trung Hoa là nhà Nho và nhà Phật, cái tam giáo của Trung Hoa: Nho, Phật, Lão. Rồi cái tri thức của thời đại, kết hợp cái văn hóa cổ đó với tri thức thời đại, vậy mà xuất hiện không biết bao nhiêu là nhân tài của Singapore. Rồi những con người mà nhân tài đó mới tính ra đủ chuyện trên đời, tính ra để mà xây dựng cái đất nước của mình giàu mạnh. Thì ta cũng vậy, Việt Nam ta cũng là một đất nước đang phát triển. Ta dùng chữ "đang" có nghĩa là còn kém lắm.
[28:44]Nhưng mà trên thế giới người ta dùng cái chữ khéo, đất nước đã phát triển - "developed", nước đã phát triển tức là nước giàu. Còn "developing country", "developing" là đang phát triển, sự thật là còn nghèo. Ta cũng vậy, thuộc cái nước developing, tức là đang phát triển, còn rất là nghèo. Thì cái điều ta rất là dư là người. Dân số ta rất là đông, xấp xỉ tới 90 triệu người, ta rất là đông dân. Nhưng cái điều ta thiếu: tài. Người thì có mà tài thì thiếu, đất nước ta sẽ mãi mãi nghèo. Chừng nào hai cái đó dính lại: người tài, nhân tài mà nhiều lên rồi thì đất nước ta sẽ giàu. Tôi nói ví dụ thôi, ví dụ như cái nông dân ta tay lấm chân bùn quanh
[29:33]năm chỉ biết miếng ruộng, miếng rẫy của mình, rồi đến khi mà những công trình đô thị mọc lên, những công trình công nghiệp mọc lên, nhà nước phải quy hoạch và lấy đất đền bù, rồi dân cũng bán bớt cho mấy người họ xây nhà, biến thành đất thổ cư, người nông dân ôm một đống tiền trong túi không biết làm gì. Nào giờ chỉ biết làm rẫy, làm ruộng, bây giờ có đống tiền không biết đầu tư cho mình cái gì, mình phải học thêm cái gì, mở mang cái gì, đầu tư vào cái gì, nên chỉ còn có hai việc thôi, cầm số tiền chỉ có hai việc để làm cho hết cái số tiền đó là gì ạ?
[30:10]Tiêu xài hưởng thụ rồi bỏ ngân hàng lấy lãi. Mà bỏ ngân hàng cũng không bền nữa, hễ muốn tiêu xài thì vô rút ra xài cho lẹ, và ngân hàng cái tiền gửi cũng không bảo đảm bởi vì trượt giá. Thế là nông dân ta không có tri thức, không có nghề chuyên sâu, ôm đống tiền trở thành đống giấy lộn không bao lâu, mất hết liền, và trở lại người làm thuê trắng tay nghèo khổ như ban đầu, như thời xa xưa, như vào cái thời mà ta bị áp bức bóc lột bởi ngoại bang, y như vậy. Mà ngay trên mảnh đất của mình, ngay vào thời quốc gia mình đã độc lập, thì đó là điều rất là đau. Nhà nước đã ý thức điều này, nên mở nhiều cái trung tâm dạy nghề, nhưng vẫn chưa đâu đủ đâu. Vì sao vậy?
[30:59]Vì những người đó chưa được học từ căn bản từ nhỏ. Nên chính vì vậy, thì chính sách quốc gia, chính sách giáo dục của Bộ Giáo dục của quốc gia là một việc, là mở trường học, dạy cho con em, trả lương giáo viên, con em bắt buộc đi học tới mấy tuổi, tới mấy lớp, rồi vân vân, rồi cái những lớp lên cao là có trường, có giáo viên đồ chính quy. Nhưng đó là luật pháp, đó là nguyên tắc, đó là quy định. Bên cạnh đó còn rất nhiều mảnh đời nằm ngoài luật pháp, ngoài quy định, ngoài nguyên tắc. Có những người nghèo không thể đến trường, có những người giỏi không có cơ hội để được học hỏi, những nhân tài, những cái mầm mống của sự giàu mạnh quốc
[31:41]gia nằm nơi từng cái đầu của những em bé đó, từng cái trái tim của các em bé đó mà không được ai thắp sáng. Không được ai thắp sáng, cho nên đứa bé đó mãi mãi là đứa bé của gia đình nghèo, mãi mãi là cứ chỉ biết là lội xuống bờ ao bắt miếng con cá, lên bờ ruộng cắt miếng lúa. Nhưng đâu biết rằng với đứa bé đó nếu được đầu tư học tập đàng hoàng, đứa bé đó có thể ngày nào trở thành nhân tài của đất nước và góp phần xây dựng đất nước lại. Giờ ta cũng trở lại cái người nông dân nghèo ban đầu vậy. Khi đất được bồi thường ôm đống tiền, nhưng nếu đó là một người nông dân có tri thức, được học cái nghề nghiệp gì đó,
[32:23]họ có thể mở ra một cái kinh doanh liền, chứ không để số tiền đó bị đốt cháy trong những cái quán cà phê, bia ôm, đánh bài bạc bậy tầm bạ, bốc thành khói mất hết, không. Họ vì họ có tri thức, họ ôm cái đống tiền đó họ đầu tư liền. Và khi đầu tư như vậy, sự thật, chính họ đã góp phần làm giàu cho đất nước, ổn định cho xã hội. Vì sự ổn định của từng cá nhân, từng gia đình chính là sự ổn định của toàn bộ cái xã hội này. Nên vì vậy, ta thấy cái tri thức rất là quan trọng. Tri thức quyết định vận mệnh của con người, tri thức quyết định vận mệnh của cả một quốc gia. Nên do đó, khi ta tham gia vào cái Quỹ Khuyến
[33:04]học này, dù 5.000, dù 10.000, dù 100.000, dù 1 triệu, 2 triệu, 3 triệu, 10 triệu tùy khả năng của ta, ta góp vào cái Quỹ Khuyến học này, thực sự là ta đang làm một công việc rất là quan trọng, là xây dựng đất nước này, đem lại cái hòa bình, phồn vinh cho xã hội này. Mặc dù cái số tiền ta có thể nhỏ, nhưng cái ý nghĩa của nó rất là lớn. Cũng giống như cụ Hoàng Đường ngày xưa, thấy một đứa bé nghèo hiếu học đem về nuôi, cụ nghĩ cụ làm một việc rất nhỏ, việc rất nhỏ, thấy đứa bé nghèo đem về nuôi, chẳng kỳ vọng gì, chẳng mơ ước gì, chẳng tham vọng gì. Nhưng mà cụ không ngờ cái kết quả của nó là gì?
[33:45]Là Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất. Cụ không ngờ điều đó. Cụ không ngờ đứa bé cụ mang về nuôi chính là Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất.
[33:58]Thì ta cũng vậy. Bây giờ nơi cái Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc này, ta bỏ vào đó 5.000, ta bỏ vào đó 5 triệu, ta cũng không kỳ vọng gì lắm, ta chỉ tin rằng những vị mà điều hành cái Quỹ Khuyến học đó, ở đây có anh Nguyễn Thanh Tùng đúng không ta? Đúng anh Tùng. Anh là người điều hành cái Quỹ Khuyến học này, con người đẹp trai, mang mắt kiếng, tóc con quăn đó, và nguyên là Phó Chủ tịch của tỉnh ta, phải không? Ta chỉ tin vào cái tấm lòng của anh, rồi nên ta góp vào đây 5.000 đồng hay 5 triệu đồng, ai giàu thì 50 triệu. Thầy Thiện Xuân nhiêu ta? Thiện Xuân ổng giỏi lắm á, ổng... Đó, rồi ta tin vào cái sự điều hành của anh Tùng thôi.
[34:38]Ta tin rằng anh sẽ cầm số tiền này anh giúp cái đứa trẻ này, anh giúp đứa trẻ kia, rồi những đứa trẻ đó nó qua được cái khó khăn, nó nắm vững được con chữ, nó phát triển được tri thức, cuộc đời nó nó bình yên. Và ta cũng không ngờ rằng cái sự bình yên của một đứa bé, cái sự phát triển của một đứa bé mà bây giờ ta có công đóng góp trong đó, rồi anh Tùng ảnh đem cho nó, giúp nó qua khó khăn. 30 năm sau, 30 năm sau ta có đứa cháu nội, đứa cháu nội của ta nó đi xin việc làm, xin không được. Thì cũng 30 năm sau, cái đứa con của cái đứa mà anh Tùng ảnh cho nó Quỹ Khuyến học á, nó nhận cái đơn đó, nó nhận cái đứa cháu nội ta
[35:25]vô làm, mà nó nâng đỡ, không ai biết điều mối quan hệ này cả. Không ai biết cái mối liên hệ nhân quả bí mật này cả. Không ai biết cái mối liên hệ nhân quả bí mật là 30 năm trước ta có bỏ trong quỹ này 5 triệu đồng, 30 năm sau đứa cháu nội ta bị thất nghiệp, tìm việc làm không ra, thì cái đứa bé mà nó nhận được số tiền đó nó lớn, có đứa con của nó thôi chứ chính nó cũng qua đời mất rồi, chính nó cũng không phải làm, đứa con nó nhận đứa cháu nội ta đi vô làm công việc rất là tốt, không ai biết. Cũng như ngày xưa cụ Hoàng Đường á bưng đứa bé về nuôi không ngờ trở thành cả một đất nước Việt Nam ta ngày nay sánh vai cùng với
[35:59]năm châu thế giới, không ai biết chuyện đó cả, không ai biết. Nên cái nhân quả có cái đường đi bí mật của nó. Nên vì vậy, khi ta nói tới nhân quả là một sự mầu nhiệm, sự khó suy lường, chỉ bởi những bậc mà có đạo nhãn sâu xa mới nhìn thấy hết được cái đường đi của nhân quả nghiệp báo. Nhưng mà tuy nhiên, ta tin vào nhân quả, ta tin vào sự kỳ diệu, sự phép lạ của cái luật nhân quả này. Và ta tin rằng là có thể ngày hôm nay ta đã già, tuổi ta đã lớn, ta không còn làm được nhiều điều cho đất nước mình nữa, nhưng ta hy vọng thế hệ tương lai của đất nước ta có nhiều cái con người đứng lên xây dựng đất nước này, rồi xây dựng thế giới này.
[36:47]Vì trong tương lai, cái sự hội nhập với quốc tế là điều không tránh khỏi, cái khuynh hướng toàn cầu hóa là điều không tránh khỏi. Nhưng mà ta bước vào với thế giới, ta bước vào với thân phận gì? Việt Nam ta hội nhập với thế giới với thân phận gì? Với thân phận là một đất nước nghèo khổ phải ngửa tay đi xin tiền người ta? Hay ta bước vào với thế giới với thân phận của một đất nước giàu mạnh, đóng góp được rất nhiều cho nền hòa bình, thịnh vượng của thế giới? Ta muốn Việt Nam ta bước vào với thế giới với thân phận nào là bây giờ ta quyết định. Nhưng mà để một ngày nào đó ta hội nhập với thế giới
[37:27]với cái thân phận của một đất nước giàu mạnh, vẻ vang, vinh quang, thì bây giờ cái điều ta cần là tri thức cho lớp trẻ. Tri thức, có tri thức, lớp trẻ phát triển, đất nước ta sẽ giàu mạnh, giống như Singapore chỉ đầu tư cho tri thức con người mà đất nước nó giàu mạnh. Ta cũng ý thức điều đó, và mong làm sao cho toàn dân ta cùng ý thức điều đó. Nhà nước đã làm, cố gắng làm bổn phận của mình trong cái hệ thống giáo dục, nhưng còn một cái hệ thống mềm đi bên ngoài. Cái hệ thống giáo dục của Bộ Giáo dục, của các trường lớp, của Bộ Giáo dục - Đào tạo nè, các trường các lớp ta gọi là hệ thống cứng. Còn cái hệ thống mà từ thiện mà tiêu biểu là cái Hội Khuyến
[38:11]học của ta gọi là một hệ thống mềm đi bên ngoài. Cái cứng ở bên trong, cái mềm bảo bọc đi bên ngoài. Cả hai cái hệ thống cứng và mềm đó giúp làm nên được cái sự phát triển tri thức cho dân tộc ta. Nên vì vậy, bây giờ trong cái hệ thống cứng của Bộ Giáo dục - Đào tạo để dạy dỗ con em nên người ta không làm được điều gì nữa, vì đó có các giáo sư, có các hiệu trưởng, có các trường lớp tổ chức đâu đó rồi, ta không phải giáo viên, không giáo sư, ta không phải là người có bằng cấp, nhưng ta đóng góp vào hệ thống mềm. Cái hệ thống mềm là hệ thống từ thiện đi bên ngoài, chăm sóc những mảnh đời lạc loài, bất hạnh, nhưng có rất nhiều tiềm năng.
[38:53]Vì vậy là ta đi trong cái hệ thống mềm thì ta cũng đóng góp vào được cái việc mà phát triển tri thức cho cho dân tộc ta. Như vậy, ta đã gieo vào cái đời ta, gieo vào tâm ta, gieo vào cái dòng luân hồi bất tận của ta một cái nghiệp rất là thiện, đó là sự phát triển tri thức, đó là những cái vinh quang bất ngờ mà ta không ngờ được. Cũng giống như cụ Hoàng Đường chỉ khuyến học cho một đứa bé, thế rồi vinh quang của cụ là gì? Tên tuổi cụ đồng hành cùng với đất nước mãi mãi luôn. Thì cũng vậy, ta cũng không ngờ, ta cũng không ngờ đâu, mỗi cái sự đóng góp của ta ngày hôm nay đối với cái nhân tài, khuyến học của đất nước, biết đâu rằng trở thành vinh
[39:41]quang của chính chúng ta vào một lúc nào đó. Thầy nói cái này thầy không có dụ đâu nha, thầy nói thiệt á. Vì nhân quả rành rành, thấy cụ Hoàng Đường như vậy á, thì ta làm nhỏ ra nhỏ, làm lớn thì ra lớn, vậy. Ở đây, ta sẽ nói sơ về tri thức chút xíu, bởi vì tri thức có nhiều phương diện. Thế tri thức là cái gì? Tri thức là hiểu biết, nói thẳng vậy, đơn giản vậy là hiểu biết. Cái hiểu biết là cái gì? Tức là ta có khả năng tiếp thu được những cái thông tin, ta biết cái điều này, ta hiểu được cái kia, ta học điều nọ, ta tiếp thu tiếp nhận những thông tin và ghi nhớ lại. Tại vì học xong mà quên thì coi như bỏ, không có tri thức.
[40:21]Yếu tố của tri thức là gì? Tiếp thu và ghi nhớ. Học xong rồi quên không gọi là tri thức, học nhiều mà quên uổng công nên phải có khả năng ghi nhớ. Sau khi tiếp thu vào, ghi nhớ rồi ta còn phải biết suy luận, biết phân tích, biết sáng tạo. Đó là cái cấp độ thứ hai của tri thức. Tôi nhắc lại nè: cái cấp độ thứ nhất của tri thức là tiếp thu và ghi nhớ; cấp độ cao hơn thứ hai cấp độ thứ hai của tri thức là gì? Là biết suy luận, biết phân tích, biết đánh giá rồi biết sáng tạo. Đó là cấp độ thứ hai của tri thức. Cấp độ thứ ba của tri thức là gì? Là ứng dụng được vào cuộc sống. Nhớ, tri thức có ba cấp độ.
[41:02]Nếu ta học quá chừng học, ta suy luận đủ thứ chuyện nhưng mà không đưa được điều gì vào trong cuộc sống hết thì đó vẫn chưa gọi là một tri thức hoàn chỉnh, đó chỉ là mới tri thức nửa chừng. Nửa chừng bởi vì từ cái điều ta học không biến thành cuộc sống. Từ cái điều ta học mà không biến thành cuộc sống mới là cái gì? Ví dụ như một cái người nông dân cho con mình đi học, thế rồi cái lúc đó cái do bờ sông đất bồi tự nhiên miếng đất trong nhà mình nở phình ra, rồi miếng đất bên kia sông nó khuyết lại. Thì bây giờ cũng chẳng ai kiện ai, giống như bây giờ trời cho mình tự nhiên đất cái miếng ruộng mình tự nhiên nó cứ nở lần lần lần ra.
[41:43]Rồi lúc đó là do cái đất ruộng nó nở ra mà giấy mình khai ở trên xã đó ví dụ nó chỉ có năm công thôi hay là nó có 10.000 mét vuông là một hecta, nhưng mà mình nhìn miếng đất này thấy nó xấp xỉ hai hecta rồi. Mà thuế trên xã đóng thì chỉ có một hecta theo như giấy tờ, nhưng mình thực sự mình trồng trọt gần nó thành hai hecta. Bây giờ bắt buộc mình phải khai báo, khai báo để làm chi vậy? Để mình đóng thuế tăng lên. Đóng thuế tăng lên là đau khổ hay sung sướng ạ? Xin hãy sung sướng vì ta được đóng thuế nhiều. Đóng thuế cũng là một việc làm phước nha, nhớ như vậy. Bố thí là làm phước, đóng thuế cũng là làm phước.
[42:23]Thứ nhất khi ta đăng ký miếng đất rộng lên theo đúng thực tế ta phải đóng thuế nhiều hơn. Nhưng đó là niềm vui. Thứ hai ta đăng ký lại cái giấy, nhà nước buộc là phải điều chỉnh cái giấy thêm. Thì thay vì trước là một hecta bây giờ cái giấy mình hai hecta, nửa mai mốt mình lỡ có bán thì được nhiều tiền hơn, phải không? Tốt vô cùng! Thì ông cha mới nói thằng con: "Nè con, bây giờ mình phải khai lại miếng đất cho nó đúng thực tế mà khai báo như lên đăng ký lên xã thì con tính giùm cha coi nó bao nhiêu?" Thì thằng con đi học ở trường nó học tới diện tích hình vuông, diện tích hình chữ nhật, diện tích hình tròn gì đó.
[42:57]Nó ngồi nó mới đem dây đem nhợ ra nó cắm cọc đầu này, nó giăng đầu kia, nó đo kéo đầu nọ, tính à đây góc này cái tam giác này thì diện tích nó là gì? Đáy nhân cao chia hai; góc kia nó cắt thành cái hình chữ nhật thì dài nhân rộng là ra diện tích; góc nọ hình vuông thì cái góc này nó là cạnh nhân cạnh là diện tích; cộng ba thứ lại nó là tổng diện tích của miếng đất nó mới phát sinh ra mấy năm nay. Thì cái việc mà nó học trong trường chỉ là đơn giản nhưng ứng dụng được vào cuộc sống ta gọi là một tri thức hoàn chỉnh. Còn vì miếng đất nó nở ra: "Ê, ra tính giùm ba coi miếng đất nhiêu để ba khai báo." "Không
[43:31]biết ba ơi." "Vậy chứ trong trường mày học cái gì?" Nói: "Trường học cũng được có năm điểm bốn điểm như quay không à." "Tự sao mày lên lớp?" "Thì nhờ con quay thằng bạn nó cho lên lớp chứ còn tính không biết." Thì cái đó không gọi là tri thức. Có đi học mà không biến thành tri thức bởi vì không tiếp thu, không suy luận phân tích sáng tạo và không ứng dụng vào cuộc sống được. Nên vì vậy thứ nhất là tri thức là hiểu biết nhưng mà cái sự hoàn chỉnh của nó là gì? Là phải ứng dụng được vào vào cuộc sống thực tế. Và cái tri thức này nó lệ thuộc vào trí thông minh bẩm sinh nữa. Có một điều gì đó bí mật mà ta cho là nhân quả.
[44:12]Khi cha mẹ sinh con ra có đứa rất thông minh và có đứa không thông minh lắm, nó thuộc về nhân quả. Cái đứa thông minh tự nhiên học giỏi, nó đạt được tri thức và ứng dụng được vào cuộc sống. Còn đứa không thông minh lắm thì phải lệ thuộc rất nhiều sự chỉ dạy, kèm cặp, nhắc nhở đủ thứ thôi thì ta không biết. Đó là thuộc nhân quả đời xưa. Vậy ta hỏi chứ vậy nhân quả đời xưa là như thế nào mà tại sao đứa bé sinh ra được thông minh lớn lên làm phó chủ tịch? Như anh Nguyễn Thanh Tùng. Mà có đứa sinh ra không thông minh lớn lên làm phải đi tu như tui? Không thông minh lắm.
[44:52]Thì nhân quả đời trước là như thế này: bởi vì đời trước anh Nguyễn Thanh Tùng đã góp tiền cho quỹ khuyến học. Không biết lúc đó chưa có quỹ khuyến học Nguyễn Sinh Sắc không biết nữa. Chính vì đời trước anh góp tiền cho quỹ khuyến học hồi xưa, kiếp xưa bây giờ anh sinh ra anh làm phó chủ tịch. Và như ông Võ Hồng Nhân của ta là nguyên ủy viên Trung ương Đảng cũng vậy, đã từng là bí thư tỉnh Đồng Tháp. Kiếp xưa anh làm gì bây giờ anh thông minh anh làm tới bí thư à? Cũng đóng góp vào quỹ khuyến học. Kiếp trước anh cũng góp tiền cho ai đi học á nên tự nhiên bây giờ kiếp này tri thức mình mở ra. Còn tại sao tui không thông minh
[45:30]lớn lên không làm chủ tịch, bí thư gì hết mà đành phải đi vô chùa tu? Vì kiếp trước không chịu đóng tiền vô quỹ khuyến học.
[45:41]Ta nghe mấy câu chuyện người nông dân, có lần lâu đăng báo nói à ông nông dân ổng nghèo mà ổng góp bảy sào đất để xây trường, ta có nghe chuyện đó không ạ? Lúc này không biết rất nhiều người người ta phát tâm, ta yên tâm đi, đó cũng là một hình thức khuyến học. Và ta chắc chắn một điều: ông nông dân đó sau này con cháu ông sẽ hưởng được cái đức đó, con cháu ông sẽ rất nhiều người học giỏi. Và bản thân ông chết rồi đầu thai lên, ông cũng sẽ là một người có tri thức giỏi, học giỏi và thế nào cũng làm bí thư hay là phó chủ tịch giống như anh Hồng Nhân và anh Nguyễn Thanh Tùng ta. Hổng chạy đường nào hết, hổng chạy đường nào!
[46:17]Nên vì vậy ngày hôm nay mà ta nghe được có cái gọi là Hội Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc thì ta phải hết sức mà nhiệt tình mà tham tham gia. Hôm nay có lẽ là có ai đem tiền theo không ạ? Mới vô mà nghe thầy dụ thì kỳ quá! Nhưng một lát nữa một lát nữa mà khi các anh đưa cái sổ vàng xuống, mình cứ nhiệt tình mà ký nha. Dù mình không có tiền cứ ký rồi sau đó ta trả góp. Dạ. Cái đời này nó vậy đó, đời này cái gì cũng có thể trả góp, làm từ thiện cũng trả góp được luôn, dạ. Nhưng mà miễn miễn là ta có phát tâm, à ta có phát tâm có đăng ký rồi từ từ mình đóng góp. Đó cũng là một việc việc thiện rất là lớn.
[47:02]Thì ta trở lại, ta nói về vấn đề tri thức chút xíu, ta nói về vấn đề tri thức. Hồi nãy ta nói tri thức là hiểu biết, nhưng mà tri thức nó có mấy loại là có tri thức từ cái bản năng sơ khai. Bản năng sơ khai là sao? Là không cần ai dạy cũng biết. Nó có những loại tri thức nó gài ở đâu trong não ta đó. Ví dụ như khi ta đói thì ta đi tìm cái ăn, nhưng mà không phải đụng cái gì cũng ăn. Trong tâm ta nó có cái linh cảm gì đó, ta nhìn cái loại trái nào ta biết ăn được mà cái loại nào đó không ăn được. Có đúng không ạ? Đâu có ai đói đâu biết! Này ở đất này ruộng không, đâu có ai đói. Nhưng mà nếu ta thử á, ta là một người
[47:42]nguyên thủy hay ta bị quăng vô rừng, đói và khát á, đừng đói lắm, đói quá thì đúng là cái gì cũng ăn, thuốc độc cũng ăn luôn rồi chấp nhận chết. Nhưng mà đói vừa vừa, tự nhiên ta đi tìm miếng ăn, ta nhìn cái lá đó ta có linh cảm là ăn được. Thật sự ngày hôm nay ví dụ như ta ăn được miếng rau muống, ăn miếng rau lang, ta ăn rau bồ ngót bởi vì sao? Bởi vì ông bà mình có ăn, nấu cho mình ăn, mình nối tiếp mình ăn. Nhưng mà ngay ban đầu cái ông bà đầu tiên, tổ tiên ban đầu ta ai ăn cái đó? Cũng đói đó, mà đi tìm ăn và bằng cái trực giác, bản năng của mình đã chọn được cái rau này ăn được, cái trái kia ăn được và dạy lại con cháu ta. Nhưng bây giờ ta nói:
[48:20]nhìn cái cây kiểng mọc ngoài kia, ta nhìn vô ta có linh cảm liền thứ này ăn không được, ăn vô đau bụng ói mửa, nhiễm độc rồi, trúng độc liền, không ăn. Nhưng mà có cái ta nhìn, ta có linh cảm thứ này ăn được, thứ này ăn ít độc, thứ này ăn hoàn toàn tốt, vân vân. Cái linh cảm của ta vẫn có được, đúng không ạ? Đúng không ạ? Còn chưa! Chưa ai đói hết trơn nên không biết vụ này, đói cái biết liền à. Đó, cái rồi hễ mà đói tự nhiên tìm ăn, khát ta tìm uống, đó là bản năng tự nhiên như vậy. Rồi như cái bản năng nữa là nam nữ ái luyến. Bây giờ á mấy đứa nhỏ bây lớn là được dạy hết trơn rồi, đứa nào hôm nay nó rành yêu hết trơn rồi.
[48:57]Thậm chí có đứa mới lớp mầm về khoe mẹ: "Con có người yêu." Mà nó học mới lớp mầm à, trời ơi trời! Rồi sao vậy? Bởi vì ca sĩ dạy trong mấy bài hát, rồi phim ảnh dạy trong các phim, kịch đủ thứ á nên... Chứ còn bây giờ ví dụ như có hai người lạc ở trong rừng, một nam một nữ, không ai dạy không biết gì về tình yêu nam nữ, lớn lên chút xíu tự động yêu nhau liền, tự động thành vợ chồng liền, người ta đã thí nghiệm rồi. Vì sao vậy? Cái đó không ai dạy mà biết vì nó là bản năng, bản năng. Đó, có những cái tri thức mà không cần học, chỉ cần bản năng mà thôi. Rồi một cái loại bản năng nữa, ví dụ như là ta sống với cộng đồng chung quanh,
[49:36]có những người ghét ta từ từ ta biết liền, họ không cần nói. Ví dụ gặp ta họ không hề nói là: "Tôi ghét anh." Nhưng mà ta gần chút xíu ta biết liền. Còn ai thương mình mình gần mình cũng biết liền, có không ạ? Nó cũng là một loại bản năng, không cần ai giải thích, không cần ai nói. Còn cái người nào mà khéo che đậy thì một thời gian sau ta mới biết, chứ còn bình thường thì từ từ bỗng nhiên ta biết hết, đó là bản năng. Còn cái tri thức từ học hỏi thì đây là cái ưu điểm vượt trội của loài người so với loài thú. Một ít loài thú có cái sự dạy từ thế hệ này sang thế hệ kia, nhưng đa phần tất cả loài thú đều sống theo bản năng.
[50:15]Riêng con người thì cái tri thức từ bản năng rất ít mà tri thức từ cái việc dạy và việc học là phần lớn. Chính vì cái tri thức do dạy và học này mà nền văn minh của loài người vượt lên rất là xa. Có những điều ví dụ có một ông đó ổng phải tốn 30 năm ổng mới tìm ra được một cái công thức. Nhưng mà ta học cái công thức đó ta học hai ba tiếng đồng hồ hết liền. Rồi khoảng thời gian mấy chục năm còn lại để làm gì? Ta đi tìm ra những điều mới để lại cho đời sau. Nên vì vậy loài người cứ càng lúc càng tích lũy được rất nhiều tri thức của người đi trước, tạo thành cái nền văn minh khủng khiếp như hiện nay.
[50:55]Từ ban đầu quý vị nghe nói như cái chùa Hòa Long ta đây thôi, từ cái thời mà cụ phó bảng, cụ về đây cụ ở, cụ làm thuốc, nó chỉ là một ngôi miếu Trời Sanh nhỏ nhỏ có thờ Phật, một cái miếu bên cạnh gì đó, cụ tới lui gặp cái vị hòa thượng trụ trì sống cái chùa rất là đạm bạc, nghèo khổ nơi này. Nhưng mà thoắt đi gần 100 năm sau biến thành một ngôi chùa nguy nga, tráng lệ có một vị trụ trì cực kỳ đẹp trai. Nếu mà vị trụ trì đi thi mà hoa hậu nam thì đoạt giải liền không nói tiếng nào. Mà vị trụ trì đó là Thượng tọa hình như tên là Thích Chân Thành, đẹp trai khủng khiếp luôn, không biết tại sao Cao Lãnh kỳ quá, đẹp trai quá.
[51:34]Thì ta thấy cái sự phát triển: từ một ngôi chòi nhỏ vươn lên một cái biến thành ngôi chùa nguy nga tráng lệ. Không, ở dưới này cũng nhiều vị đẹp trai lắm, nói bỏ mấy vị ở đây hơi kỳ, ở đây ai cũng đẹp trai, ai cũng đẹp trai, dạ. Cả mấy cô ngồi phía sau cũng đẹp trai luôn. Dạ. Thì cái mà phát triển vượt bậc từ một cái ngôi miếu thành ngôi chùa nguy nga tráng lệ cũng là biểu tượng cho cái văn minh của loài người được phát triển là do con người có dạy có học, nên ta tốn rất ít thời gian để đi học cái mà người trước ta phải tốn rất nhiều thời gian mới tìm ra. Như vậy, ví dụ như bây giờ mình nói như cái
[52:13]bây giờ nghe nói là cái cây lược vàng nó chữa được nhiều bệnh phải không ta? Cây lược vàng chữa rất nhiều bệnh, viết thành cuốn sách, ta đọc cuốn sách đó trong ba tiếng đồng hồ đọc hết. Nhưng để có cái tri thức mà đủ viết cái cuốn sách về cây lược vàng đó thì cái người dược sĩ họ phải trồng cây, họ nghiên cứu, họ cho hết người này uống thử, người kia uống thử bao nhiêu năm, rồi ghi chép: à, ông này uống ngày thứ nhất kết quả ra sao, ngày thứ hai kết quả ra sao; cái bà kia uống ngày thứ nhất kết quả ra sao, một tháng sau kết quả ra sao. Tức là họ phải tổng hợp đó gần hai chục năm trời nó mới biết được cái dược tính của cây lược vàng,
[52:46]viết thành cuốn sách mình đọc ba tiếng đồng hồ hết trơn. Và trong ba tiếng đồng hồ, mình có thể dùng cây lược vàng mình tự chữa bệnh cho mình và những người chung quanh mình. Vậy còn khoảng thời gian còn lại làm gì? Ta đi tìm những tri thức khác cho nhân loại, cho người đời sau. Và chính vì như vậy mà cái việc dạy và học là một cái ưu điểm vượt trội của loài người so với với các loài khác. Các nước họ rất chú trọng vào ngành giáo dục, và nhờ có ngành giáo dục tốt mà tri thức của quốc gia được phát triển. Mà tri thức quốc gia phát triển thì đất nước đó sẽ giàu mạnh, không còn cách nào khác hết.
[53:23]Nên muốn phá hoại tương lai một quốc gia thì phải làm gì? Cứ gài người vô trong Bộ Giáo dục, phá nát cái Bộ Giáo dục, làm sao đưa ra cái chương trình bất hợp lý, đưa ra thời gian học bất hợp lý, đưa ra việc đào tạo những giáo viên bất hợp lý thì ta cứ yên chí rằng mười năm sau, hai mươi năm sau đất nước đó nghèo mạt luôn. Cứ nhìn vào ngành giáo dục ta biết tương lai của đất nước. Cho nên vì vậy, ví dụ như cái người bên an ninh, cái người bên Bộ Quốc phòng cứ lo bảo vệ đất nước, nhưng phải coi chừng có một kẻ phá hoại đất nước ta mà ta không bao giờ nhìn thấy. Kẻ giặc á, không chịu gài ở đâu hết,
[54:02]thay vì nó vô đánh phá ta ở biên giới, cầm vũ khí nó bắn hay gì đó không có, nằm trong Bộ Giáo dục để làm cho những việc làm, kế hoạch, chương trình của Bộ Giáo dục hoàn toàn bất hợp lý thì ta tin rằng đất nước ta sẽ tiêu tan. Nên cái giáo dục là quan trọng như vậy. Và cũng chính vì giáo dục quan trọng như vậy mà cái việc ta góp vào cái Quỹ Khuyến học này là một công đức rất là lớn, cũng là một cái ý nghĩa trong việc xây dựng đất nước rất là lớn. Tuy số tiền ta góp có thể là nhỏ, nhưng tầm quan trọng của nó rất là lớn và tấm lòng của ta rất là lớn. Trên mạng Internet nó có một câu chuyện vui là:
[54:45]Ăn mày có tri thức. Có một anh chàng đó ảnh đi vào cái tiệm một cái cửa hàng plaza đó, tức là một cái loại siêu thị rất là hiện đại, sang trọng, ảnh mua. Khi ảnh đi ra cái trời mưa, cái ảnh đứng ở cửa, thì có người ăn mày lại xòe tay: Cho tôi xin ít tiền. Cái anh này vừa mới ra mà trời thì mưa, trong túi vừa mới có tiền lẻ thối, móc ra cho liền. Thì cũng đứng đó, hai người đứng cạnh nhau, trời bên ngoài mưa, cái bắt đầu mới bắt chuyện, nói: Anh đi ăn xin như vậy khá không? Nói: Dạ, tôi đi ăn xin nhưng mà tôi có tính toán rất là kỹ. Và tại sao tôi đến tôi xin anh? Bởi vì tôi biết chắc chắn anh sẽ cho tôi.
[55:23]Còn tại sao tôi không xin cái cô kia? Tôi biết chắc chắn cổ không cho. Cái anh mà ảnh cho tiền nói: Ủa, sao anh biết vậy? Nói: Bởi vì, thưa ngài, bởi vì có tri thức. Có tri thức là sao? Bởi vì anh vừa trong cửa hàng bước ra, chắc chắn anh được thối tiền, có tiền lẻ, mà anh không có vướng bận chuyện gì, anh không bận tâm trời đổ mưa. Trong lúc anh rảnh rỗi, tiền có trong túi thì tôi xin làm gì anh không cho. Còn cái cô kia, cổ đang chăm sóc nhan sắc của cổ, sửa soạn lên xe chạy, mặc áo mưa đồ, lúc mà xòe tay ra là cổ chửi cho một tiếng liền. Cổ gấp cái chuyện gì cổ đi về, cổ phải đang mặc áo mưa lùm sùm lùm
[55:57]sùm mà xòe tay xin để cổ mà phải chậm công việc, cổ chửi liền. Cho nên, đừng xin cổ. Ông này nói: Ủa, người này hay, biết suy luận. Nói: Rồi sao nữa? Cũng vậy, ví dụ tại sao tôi chỉ xin ở đây mà không xin ở nơi khác? Ví dụ tôi đứng ở ngoài đường cũng được, nhưng ngoài đường thấy đèn đỏ nằm lăn bò lóc ở đó được nhưng mà không. Tại cái thời gian mà đèn đỏ nó nhảy á trong bao nhiêu giây đó, không kịp để người ta lục túi móc móc ra tìm số tiền cho tôi. Mà cái người có thể có tiền họ đậu xe ở ngoài hơi xa, còn cái người sát trong lề để có thể họ thò tay họ móc tiền cho mình thì họ lại không sẵn tiền. Vâng, nhưng phải tính toán.
[56:32]Như vậy cái việc mà đi xin ngồi ngoài lề đường ở góc đèn đỏ coi vậy thu nhập không cao bằng cái mà đứng ở cửa hàng. Tức là ổng ngồi ổng phân tích, ổng nói một ngày đi vô cửa hàng, đi ra bao nhiêu người, bao nhiêu ngàn người, mà nếu mỗi người cho tôi bao nhiêu đồng thì một tháng mấy trăm triệu, nhưng mà thôi. Nói một tháng mấy trăm triệu, người kia nói: Trời, dữ vậy anh? Nhưng mà không, sự thực thì chỉ bao nhiêu phần trăm con người cho, mà trong bao nhiêu phần trăm con người cho đó thì tôi xin được bao nhiêu? Trong trường hợp nào cho, trong trường hợp không cho tôi phải phân tích rất là kỹ. Và ổng nói luôn nguyên một bài về cái cách ăn xin hiệu quả mà thu nhập cao.
[57:05]Cái ông mà ổng cho nãy: Anh cho tôi theo làm đệ tử anh với. Thấy ông này ổng quá hay, quá hay.
[57:14]Tức là ăn mày mà có tri thức cũng là ăn mày xịn, ăn mày ăn mày thu nhập cao. Còn người ăn mày mà không có tri thức gặp ai cũng vật vờ vật vờ nằm đập đầu dưới đất vậy nè: Cho con tôi một đồng. Không ai cho hết trơn, ngày không được bao nhiêu tiền. Còn ông này sạch sẽ, nói: Tại sao anh sạch dữ vậy? Không, tôi phải sạch để không tạo cảm giác ghê tởm khi xin mấy bà. Mấy bà sợ dơ lắm, nên đến gần mà dơ mấy bà tránh liền, không ai cho tiền. Nhưng mà đến gần mà thấy người này có cảm giác sạch, họ không lảng tránh, họ có thời gian để móc tiền cho. Tức là ổng ngồi ổng tính toán, chỉ ăn mày thôi. Còn nếu ta không phải ăn mày, mà ta là người bán hàng,
[57:49]ta là người kinh doanh, mà tri thức ta cao thì chắc chắn ta thành công. Mà từng con người ta thành công là cả đất nước ta thành công. Cho nên vì vậy, cái tri thức rất là rất là quan trọng. Mà tri thức này do thông minh, do học hỏi. Và muốn phá hoại một quốc gia cũng làm sao cứ phá hoại cái tri thức này. Mà muốn xây dựng một quốc gia, cứ làm sao phải xây dựng được cái tri thức này. Mà muốn xây dựng cái tri thức quốc gia thì ta đóng góp vào Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc.
[58:22]Ta có một loại tri thức nữa là tri thức từ thiền định, tri thức từ thiền định. Là trong đạo Phật có nói câu này: Giới sinh Định, Định sinh Tuệ. Cái người mà sống tốt đẹp, không làm điều ác, chỉ làm điều lành, gọi là giới, thì người đó tu vào thiền định dễ đắc được định. Mà cái người đắc được cái định, tâm phẳng lặng, không có vọng tưởng thì sẽ phát sinh trí tuệ. Nên nó còn một loại tri thức nữa là tri thức do thiền định phát sinh. Tri thức do thiền định nó phát sinh là phát sinh cái gì? Ví dụ thế này, ví dụ như là một người công an họ bắt được một người tội phạm đi buôn lậu mà buôn ma túy. Mà buôn ma túy thì buôn bao nhiêu thì tử hình đó? Anh Mông hả?
[59:11]Nhiêu thì tử hình ta? 100 gram hả? Trời ơi, 100 gram tử hình. Thôi, không dám đi. 100 gram là tử hình à. Nhưng mà bây giờ có một anh công an ảnh tu thiền, ảnh tu thiền, nên ảnh có cái trực giác rất là nhạy. Thì hôm đó một phụ nữ đi qua cái đường, bỗng nhiên ổng linh cảm cái cô này là đi buôn lậu tội phạm là ảnh chụp bắt, lôi trong người ra là 200 gram ma túy, tử hình. Nhưng mà cũng cái trực giác đó, tại ổng mỗi ngày ổng về nhà ổng có ngồi thiền, cũng cái trực giác đó ổng biết rằng cô này trong tâm không phải là người ác và vì hoàn cảnh bị lừa, bị gài. Nghĩa là cái người chồng mình bị bệnh, người mẹ thì hấp hối, con thì đói,
[59:57]mà bị khống chế, nếu mà không đưa giùm cái món hàng đi qua, chứ không phải là người buôn thực sự, không phải là người buôn lấy lãi, chỉ là người chuyển hàng giúp rồi nó trả cho món tiền để về chữa bệnh cho chồng mình. Ổng phát hiện ra cái cô này không phải là cái tay mà chủ buôn. Tay chủ buôn mới là người đáng tội để tử hình, còn cái người không phải chủ buôn chỉ là người mang thuê, nên anh đã tìm cách là giảm nhẹ tội cho cô này để cứu gia đình đó. Tại vì nếu bắt cổ đó là nguyên gia đình chết hết: mẹ chết, chồng chết, con không biết đi ăn xin hay là đi ăn cướp luôn, không biết. Anh phải cứu gia đình này bằng cách cứu cái người phụ nữ này.
[1:00:33]Cứu người phụ nữ này xong thì anh mới đưa về cho gặp ông Nguyễn Thanh Tùng ở Đồng Tháp, nghe nói ông đó coi cái Quỹ Khuyến học, nói có mấy đứa nhỏ này nó học được, gia đình nghèo, nhờ anh giúp cho nó học, thế là anh Tùng ta giúp cho em bé nó học. Thì cái việc nè, cái tri thức của anh mà từ cái nhận định một con người đó nó không do học hỏi. Tại vì nếu theo quy định pháp luật là cứ bắt cô này đem ra bắn cái đùng xong chuyện. Nhưng mà vì tri thức từ thiền định, anh biết rằng không phải, phía sau cái người phụ nữ này là biết bao nhiêu con người và còn biết bao nhiêu điều hy vọng được. Cho nên anh đã cứu, anh luồn lách pháp luật.
[1:01:07]Cái việc anh luồn lách pháp luật là anh sai, nhưng với lương tâm, với đạo lý anh đã đúng. Đối với đất nước này, đối với tổ tiên này anh đã đúng và anh cứu được một con người. Vừa rồi cũng vậy, chúng tôi ra ngoài Bắc có gặp anh ảnh làm trong Viện kiểm sát. Anh làm trong ngành trinh sát anh mới kể câu chuyện là anh bắt được một cái tay buôn ma túy buôn mấy chục bánh gì đó, buôn mấy chục bánh và anh nói thế này: "Bây giờ tao bớt cho mày năm bánh. Tao ghi trong hồ sơ tao bớt cho mày năm bánh để mày thoát được án tử hình. Nhưng mày phải thật lòng khai cho tao hết mọi điều. Tao cứu mày đó." Rồi vì thằng kia mới vô tử tù nói là:
[1:01:44]"Em biết chắc là em dựa cột nên không còn gì phải thắc mắc nữa." Nói: "Không, tao cứu mày. Tao gạt ra ngoài cho mày hồ sơ mày năm bánh, tao cho mày án chung thân thôi, nhưng mày phải nói cho hết." Và cái điều mà anh làm vậy thật ra đối pháp luật trật đó nha. Nhưng mà đối với con người, đối với đất nước, đối với điều lớn hơn anh lại đúng. Và ngồi anh phân tích rất có tình có lý. Lý do tại sao vậy? Lý do tại sao mà nói anh có thể xử lý linh động? Nói: "Dạ tại bởi vì ở nhà vợ con chuyên đi chùa, đem băng giảng về cho con nghe." "Nên hôm nay con cũng đi theo để gặp thầy luôn, đi nghe giảng và con biết rằng mình xử sự
[1:02:22]ngoài cái luật pháp còn một cái nữa là đạo lý. Tại vì luật pháp thì rất là khô, luật pháp thì rất là khô. Nhưng mà cái đạo lý mới là cái quan trọng." Và ta cho rằng cái tri thức đó, tri thức từ cái trực giác của một con người nhiều khi cực kỳ đáng quý giá. Rồi cũng vậy có những cái người học sinh mà sinh viên khi đi tìm đề tài nghiên cứu vậy mà người này ở nhà có tu thiền cho nên có những khám phá vượt bực mà thầy mình không ngờ luôn. Bởi vì cái thông minh này đến từ thiền định. Do đó một loại tri thức nữa là tri thức đến từ thiền định. Do đó khi ta phát triển cái quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc này ta cũng mong rằng các vị lãnh đạo
[1:03:08]điều hành cái quỹ này xin quan tâm đến thêm một cái mảng tri thức nữa của con người, đó là tri thức từ tâm linh. Đây là điều mà tất cả các quốc gia trên thế giới đang nghiên cứu rất là nhiều mà Việt Nam ta có sẵn. Việt Nam ta có sẵn vì sao? Bởi vì từ đạo Phật. Đạo Phật đã dạy cái thiền định và thiền định đem cho con người một trí tuệ. Có lẽ chính vì yếu tố đó mà ngày xưa cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc đã đưa đạo Phật vào là một trong ba yếu tố để phát triển giành được độc lập cho đất nước. Vì cái thiền định này, đây là điều ta không ngờ nhưng có lẽ chính điều này cụ đã nhìn thấy. Do đó khi ta đóng góp vào quỹ Khuyến học ta sẽ nói với anh Tùng rằng:
[1:03:54]"Xin anh hãy quan tâm thêm một lĩnh vực nữa là tri thức từ tâm linh." Đồng ý không ạ? Đồng ý không ạ? Anh Tùng. Đó là đạo đức và là tâm linh. Vỗ tay nhưng mà một lát biết có bỏ tiền vô không đó nha. Vỗ tay phải bỏ tiền, ai vỗ tay phải bỏ tiền vô ạ. Rồi có một loại tri thức từ vay mượn tâm linh. Tại sao tâm linh mà gọi là vay mượn? Là do thần thánh hay ma quỷ mách bảo. Cái loại này không có bền và dễ rơi vào mê tín. Ví dụ như là ta đến gặp ông thầy, ông thầy đó ổng phán một câu liền: "À cái dưới nền nhà bà có một bộ hài cốt đó nha, người ta dưới người ta ám cả nhà làm cái nhà cứ lộn xộn trong nhà hoài.
[1:04:35]Về đào lên đem chôn người ta đi." Về đào lên đúng là có bộ hài cốt thiệt. Lúc mình mua nhà mình không biết, mà ông thầy đó ổng biết. Vậy ông thầy ổng đắc đạo hay là ổng có thiền định? Không, không có, ổng vay mượn tâm linh. Ổng nuôi một loại ngải, cái ngải đó mách bên tai ổng hoặc là ổng được cái vong hồn nào đó phù hộ mách bên tai ổng. Ổng không biết gì về mình cả, nhưng mình vừa bước vô cái vong nó mách bên tai liền. Vong nó nói bên tai ổng thì thầm thì thầm nói rằng: "Cái gia đình người này có một cái bộ hài cốt dưới nền nhà." Thành thử ta rất nể ông thầy, rất phục ông thầy. Nhưng sự thật ông thầy không có gì hết,
[1:05:08]hoàn toàn không có khả năng gì về tâm linh mà đây là sự vay mượn. Mà cái vay mượn tâm linh vậy thời gian ông thầy hết, ví dụ cái ngải đó nó hết, cái vong đó nó bỏ đi rồi là ông thầy không biết gì nữa. Bắt đầu ông thầy nói bậy, tới gặp ổng nói dối không à, mà nói đâu trật đó rồi người ta bỏ. Nên tri thức từ sự vay mượn tâm linh thì nó không bền và dễ đưa người ta trở thành mê tín nên thường là ta không thích điều này. Nhà nước cũng không khuyến khích cái vụ này và đạo Phật ta là rất kỵ cái vụ này. Cho nên ta vậy, tri thức ta từ học hỏi chính quy, tri thức của ta từ cái đạo đức, tri thức ta từ thiền định,
[1:05:43]còn việc mà vay mượn tâm linh như những kiểu nó: bùa ngải, đồng bóng không thích hợp, không thích hợp. Ta không nói nó phản khoa học nhưng mà nói rằng thật sự không thích hợp vì dễ đưa vào vào mê tín. Còn cái tri thức của một bậc thánh là gì? Tri thức của một bậc thánh là gì? Tri thức của một bậc thánh là biết hết mà không chấp. Cái tri thức của một bậc thánh là biết mà không chấp. Tại sao biết mà không chấp mà là thánh? Tại sao khác với ta là cái tri thức của phàm phu vì ta biết tới đâu ta chấp tới đó, ta biết tới đâu ta chấp tới đó. Ví dụ điều gì? Ví dụ thế này, ví dụ như rằng là bữa đó ta đi chơi ở đâu đó,
[1:06:25]cái ta gặp cái ông hàng xóm của ta ổng vô quán bia ôm thì ta biết phải không? Là tri thức đó, ta biết. Nhưng sau khi ta biết điều đó xong rồi ta làm cái gì? Ta le te ta chạy qua nhà bà vợ ổng: "Bà bà, đi theo tôi, tôi mới thấy ổng vô quán bia ôm." Thế bà kia hung hổ bả chạy, bả dắt theo cả một cái sư đoàn vô tới nơi đó bắt tại ổng tại quán bia ôm, làm một trận quá chừng. Sau đó gia đình ly dị, những đứa con hư luôn. Ta le te á, biết đâu chấp đó. Còn bậc thánh không có biết kiểu đó. Bậc thánh biết con người có lầm lỗi nhưng tha thứ khoan dung. Vì thế lỡ thấy một người phạm tội phải suy nghĩ coi họ phạm vì lý do gì, trước sau.
[1:07:03]Giống như cái ông công an mà hồi nãy bắt ma túy vậy, biết nhưng mà tính tới tính lui, cân nhắc, tha thứ. Chứ không phải là biết là khoe, biết là kiêu mạn và biết là quậy. Còn ta biết tới đâu ta khoe tới đó, ta biết tới đâu ta quậy tới đó, chịu không thấu. Trong cái phim Hàn Quốc cũng vậy, có một phim Hàn Quốc vậy. Trong một cái xóm nhà nghèo vào cái thời xưa, cái bà hàng xóm bả nhiều chuyện, bả phát hiện ra một người vợ ngoại tình, bả đi gọi điện thoại cho ông chồng. Ông chồng ổng ổng làm cái vũ trang gì ổng có súng, về ổng bắn chết người tình nhân rồi sau đó là bà vợ tự tử và đứa con mồ côi luôn.
[1:07:38]Cái bà đó bả ân hận suốt cả cuộc đời cho đến cái ngày mấy chục năm sau cái đứa con đi tìm trở lại hỏi tung tích thì gặp bả. Bả ngồi bả kể hết câu chuyện và kể trong nước mắt. Bả nói: "Nếu lúc đó tôi đừng có le te, tôi bình tĩnh lại một chút xíu nữa tôi đã xử lý một cách khác. Nó đẹp hơn." Và nhiều điều trên đời này cũng vậy, nên bậc thánh biết mà không chấp cái biết của mình. Biết mà như không biết nên các ngài làm thánh. Còn ta biết tới đâu ta khoe tới đó, biết tới đâu ta chấp tới đó, biết tới đâu ta quậy tới đó nên ta mãi mãi là phàm phu. Nên cái biết của một bậc thánh có cái từ bi, nhân hậu, độ lượng.
[1:08:15]Còn ta biết mà ta không có cái nhân hậu, không có cái cái độ lượng. Biết các ngài biết điều nào hay, biết điều nào dở và biết trong tinh vi trong từng sợi tóc á. Chẻ sợi tóc ra làm tư, các ngài có thể biết cái sai, cái đúng trong từng sợi tóc nhỏ, trong từng hạt bụi. Còn ta, cái gì sai rõ ta mới thấy đó là sai, cái gì hay rõ ta mới thấy đó là hay. Còn bậc thánh nhúc nhích trong tâm là biết sai biết đúng rồi. Nhưng mà sao? Biết điều gì nên nói hay không nên nói nên có cái trí tuệ, có cái sâu xa khác với khác với chúng ta là là như vậy. Bây giờ ta nói trở lại cái vấn đề này. Để cho một đất nước phát triển được cường thịnh thì ta phải có nhân tài.
[1:08:57]Nhưng mà cái chữ nhân tài là chữ ngày nay ta dùng nó cạn. Người xưa dùng chữ gì? Hiền tài. Là: "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia." Thân Nhân Trung đã nói như vậy, hiền tài là nguyên khí quốc gia, tức là cái nguyên khí, cái linh khí, cái sức mạnh tiềm tàng của một quốc gia bởi hiền tài, ông không dùng chữ nhân tài. Chữ hiền là tượng trưng cái gì? Đạo đức. Tài là tài năng, tri thức. Người xưa đã biết rằng tài năng cái tri thức phải đi đồng hành với đạo đức thì người này mới khả dụng, mới là người có lợi cho cộng đồng, cho con người. Cũng vì vậy, cái quỹ Khuyến học của ta là ngoài cái việc mà ta giúp cho trẻ được tiếp thu
[1:09:41]tri thức, giúp cho trẻ được học để phát triển tri thức, ta còn phải có một cái gì đó bên cạnh để mà khuyến khích đạo đức của trẻ, anh Tùng ạ, anh Nhân ạ. Cho nên trong cái quỹ Khuyến học này ta có cái cách để vận động điều đó nữa. Ngoài cái tri thức học hỏi, còn có cái dạy đạo đức cho trẻ, làm sao cho trẻ biết hiếu kính cha mẹ, tôn trọng thầy cô, tử tế bạn bè và yêu nước. Tại đứa trẻ mà không yêu nước lớn lên nó thành ăn cướp hay là gì không ai ngờ được, nó vong bản, nó vọng ngoại thì lại là càng nguy hiểm. Giỏi mà phản quốc thì cực kỳ nguy hiểm cho đất nước mình. Nên giỏi phải yêu nước. Yêu nước được rồi anh mới yêu cái nhân loại này.
[1:10:23]Không thể có một người tôi phản đất nước tôi, tôi không yêu đất nước tôi mà tôi có thể yêu được cả nhân loại, đó chỉ là lời nói dối. Nên vì vậy thế giới tương lai sẽ hội nhập, con người dần dần đi hết đến khuynh hướng toàn cầu hóa. Nhưng đi bắt đầu từ cái tổ ấm của mình trước. Phải yêu thương được cái tổ ấm của mình trước, anh mới nói anh yêu thương được cả loài người này. Nên vì vậy, trong cái gọi là phát triển tri thức, ta khuyến khích cái học tài, ta phải xây dựng khuyến khích cái đạo đức cho trẻ để lớn lên chúng sống hài hòa, tốt đẹp với cộng đồng của mình. Chúng xây dựng được cái tổ ấm gia đình mình từ trong
[1:11:04]cha mẹ, anh chị em, bạn bè, hàng xóm láng giềng, thân quyến và chúng phải yêu thương được đất nước này. Một đất nước mà cả dân tộc này với bề dày lịch sử này biết bao nhiêu thăng trầm, bao nhiêu tủi nhục nhưng cũng hết sức là vinh quang, biết bao nhiêu máu của tiền nhân đã đổ xuống để cho ngày nay cả đất nước đứng lên, trẻ nó phải biết yêu thương điều này, nó phải biết tự hào về điều này và nó phải biết gánh vác tiếp cái trách nhiệm mà tổ tiên nó đã truyền trao lại cho nó. Đó mới là khuyến học, đó mới là xây dựng tri thức, xây dựng hiền tài cho đất nước của ta. Rồi ta nói tới cái việc mà xây dựng một thế giới hòa bình cùng phát triển.
[1:11:48]Thế giới ngày nay vẫn tiếp tục bất ổn, ta nghe nơi này chiến tranh, nơi kia loạn lạc, nơi nọ có thiên tai, dịch bệnh, con người vẫn tiếp tục đau khổ. Ở Bắc Triều Tiên và Hàn Quốc vừa mới đổi lửa với nhau. Tiếng Anh nó gọi là exchange fire. Đổi lửa nhưng mà hai bên bắn nhau á, bắn qua bắn lại gọi là đổi lửa. Đe dọa hòa bình thế giới mà như cái bà tiên tri Vanga Bulgaria Bà nói rằng, năm 2010 bắt đầu chiến tranh thế giới, thì vừa đúng cuối năm 2010, Bắc Hàn và Nam Hàn bắn nhau, làm thế giới lo ngại, có thể nào bởi vì cái sự manh động của nơi bán đảo Triều Tiên này mà lôi cả thế giới vào chiến tranh hay không?
[1:12:37]Làm thế giới hết sức là kiềm chế. Vì cái bà tiên tri Vanga bà nói một câu như đinh đóng cột, làm ta rất lo sợ. Tuy nhiên, cho đến ngày hôm nay sự tình nó chưa có nghiêm trọng nữa, tạm thời kiềm chế lắng đọng lại làm cho thế giới hơi thở phào. Tuy nhiên, đây đó vẫn còn những thế lực cứ muốn gây hấn, cứ muốn chém giết, muốn chiến tranh. Đây đó vẫn còn những thân phận, những phận đời vô cùng nghèo khổ, những em bé mà nó ỏng bụng vì còm, xách từng miếng nước bẩn để uống để sống, để có thể tồn tại, không mất cái sự sống của mình, chứ không còn cái gì của giá trị con người nữa. Khắp nơi trên thế giới, bên cạnh những tòa nhà chọc trời
[1:13:17]đó, có những con người ăn xin lê lết ở ngoài lề đường. Ta thấy thế giới này vẫn tiếp tục, vẫn bất ổn, vẫn đau khổ. Mặc dù, cái doanh thu, rồi là mức GDP các nơi cứ báo cáo là cứ năm nay tăng, năm kia tăng. Nhưng thực sự nhìn vào bức tranh thế giới, ta thấy ảm đạm. Mỹ tuyên bố in thêm 600 tỷ đô la đổ vào ngân sách, làm cho giá của đô la trên khắp thế giới tuột xuống, Trung Quốc lên tiếng phản đối. Nói đồng đô la của anh gần như đồng quốc tế, mà anh cứ cho lạm phát kiểu này anh giết hết, anh cướp tiền của thế giới. Bởi vì toàn bộ những người mà cầm cái đồng đô la của anh vậy á, hôm nay họ mua được ví dụ một một bao gạo,
[1:13:54]nhưng bây giờ sau khi anh in ra 600 tỷ đô la, anh bỏ vào trong quỹ rồi, thì cái họ cái tờ đô la của họ không mua được bao gạo nữa, mua được một phần bao gạo. Tức là anh cướp của toàn thế giới. Thế là Trung Quốc phản đối, các nước phản đối. Và ta thấy các nước bây giờ liên đới, liên kết, ảnh hưởng hỗ tương lẫn nhau quá chừng, nhưng mà vẫn tiếp tục mất ổn. Nơi đây vẫn kinh tế vẫn nghèo nàn, bên kia nổi loạn họ biểu tình, họ đình công, chả có gì đẹp cả. Và như thế, chính vì điều đó, ta sống trong cái cộng đồng thế giới này ta vẫn bị liên lụy, vẫn bị ảnh hưởng. Nên trách nhiệm của ta là vậy, là ta ở đây nơi quê hương Cao Lãnh nhỏ bé đầm
[1:14:33]ấm này, nhưng trái tim ta và trái tim của những đứa con của ta sau này phải lớn như thế giới. Quê hương của ta đầm ấm, êm đẹp, từng ngày từng giờ vậy, những cánh đồng ruộng lúa xanh tươi, trĩu vàng, những cánh chim bay qua bầu trời, những con cò đậu trên lưng trâu, sông lờ lững mang phù sa về bù đắp. Từng ngày ta đi qua, tuổi thơ ta lớn lên, tuổi già ta êm ả. Nhưng cả thế giới này đang nóng bỏng, ta không quên điều đó. Và ta cũng dạy con cháu ta không quên điều đó. Ngày nào đó nó lớn lên nó phải mang cái trái tim này, nó mang cái trái tim của Cao Lãnh này, nó mang trái tim của Việt Nam này đến với thế giới, cùng góp tay mà xây dựng cho một thế giới hòa bình, phát triển.
[1:15:20]Làm sao cho thế giới bớt khổ đau vì chiến tranh, xung đột, loạn lạc, bắn giết; bớt khổ đau vì những nghèo nàn, lạc hậu, đói khổ; bớt khổ đau vì những dịch bệnh, những thiên tai; bớt khổ đau vì con người cứ phân hóa, phân biệt rồi gây chia rẽ, hận thù với nhau. Nên ta ở đây nhưng trái tim của Việt Nam ta, con mắt của Việt Nam ta nhìn thấy cả thế giới và ta nhìn thấy bằng cả trái tim, bằng cả tấm lòng của mình. Và đó là người Việt Nam của tương lai. Người Việt Nam của tương lai là gì? Ở nơi quê hương yên bình của mình, nhưng nhìn thấy cả thế giới và sẽ làm điều gì đó, dù nhỏ dù lớn, để góp phần xây dựng thế
[1:16:04]giới này được hòa bình, được phát triển, được hạnh phúc. Đó là người Việt Nam của tương lai. Vì vậy, khi ta thành lập cái Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc, là không phải là à tôi nghe nói vận động rồi tôi bỏ vào đó 10.000đ hay 1.000.000đ hay 10.000.000đ, không phải. Tôi bỏ vào đó cả trái tim của tôi. Cùng với cái bao thơ tiền này tôi bỏ vào đó, tôi bỏ luôn cả trái tim của tôi, tôi bỏ cả ước mơ của tôi cho nhân loại, cho thế giới này mãi mãi về sau này được hạnh phúc, được hòa bình, được phát triển.
[1:16:37]Và nhân loại cũng vậy, nhân loại phải tiến hóa. Sở dĩ con người cứ làm khổ nhau vì con người chưa vượt lên được cái thân phận của mình, chưa vượt lên được cái suy nghĩ tầm thường của mình, cho nên cứ thù nhau, ghét nhau, làm khổ nhau. Con người phải vượt lên khỏi cái thân phận tầm thường của mình, khỏi cái tâm hồn hẹp hòi tầm thường của mình, làm con người mới. Nhân loại phải tiến hóa thành một con người mới để không còn làm khổ nhau nữa. Cái con người mới đó là con người như thế nào đó mà không làm khổ nhau nữa, chỉ đem lại niềm vui, đem lại hạnh phúc cho nhau mà thôi. Cái con người cách gì mà không làm khổ nhau? Một loại người mới.
[1:17:21]Mà cái loại người mới đó ta xây dựng từ bây giờ. Trong từng suy nghĩ của ta, trong từng cái việc làm của ta, nó đều mang theo cả cái đạo đức gì đó, một cái sự hướng thượng nào đó, trong cái tâm linh của quê hương ta, của đất nước Rồng Tiên này, của một đất nước với cái tâm linh của Phật giáo này, để ta chuyển hóa chính tâm hồn của mình trước. Từng con người chúng ta ở đây, trên đất nước này, sẽ nguyện lòng sẽ chuyển hóa cái tâm hồn mình trước, để làm cách nào đó trong tâm ta không còn điều ác độc, không còn điều ngu si. Vì cái ngu si cộng với ác độc, ta sẽ làm khổ người khác. Còn nếu ta không còn ác độc và ta
[1:18:08]mẫn tiệp lên, ta thông minh, trí tuệ hơn, lòng ta độ lượng, đạo đức hơn, thì ta chỉ sống để đem hạnh phúc đến cho con người. Chính chúng ta sẽ tu dưỡng được điều đó trước, và cả thế giới này cũng phải làm như thế, làm sao cả thế giới này phải thoát ra khỏi hết sự ác độc, sự ngu si trong tâm hồn mình, để con người sống chỉ để làm gì? Chỉ để yêu thương nhau. Trên đời có đẹp gì hơn thế, người yêu người, sống để yêu nhau.
[1:18:43]Và để có thể hiểu được điều đó, để có thể ước mơ lớn được đến điều đó, ta phải có tri thức, ta phải hiểu biết. Mà muốn có tri thức là phải góp vào Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc.
[1:18:57]Nói tới nói lui cũng câu đó ha quý vị. Còn 5 phút nữa. Ta trở lại vấn đề là cái nhân quả của tri thức chút xíu. Trong đạo Phật có hai nhân vật ngược nhau, cùng là đệ tử của Đức Phật. Một là ngài Ananda, là một con người mà có một trí nhớ siêu tuyệt. Những điều gì Phật đã nói rồi suốt đời ngài không quên. Vì thời đó chưa có sách, chưa có chữ viết, ngài như là một cái thư viện ghi nhớ lời của Phật dạy. Đến khi Đức Phật mất, ngài mới tụng lại cho mọi người cùng nghe, kiểm tra và ghi nhớ lại truyền đời. Cho đến mấy trăm năm sau bắt đầu viết lại thành chữ và truyền đến ngày hôm nay ta là qua kinh sách.
[1:19:41]Nhưng mà thuở ban đầu không có kinh sách, chỉ bằng trí nhớ. Và ngài Anan là người có thông tuệ đến cái mức độ là Phật nói gì ngài nhớ hết và ngài có thể giảng lại cho người khác để người khác tu theo mà đắc đạo luôn. Dù ngài đắc đạo rất muộn, nhưng mà nhiều người nhờ nghe ngài thuật lại lời của Phật mà đã tu hành đắc đạo, đó là ngài Ananda. Ngược lại với điều đó là có tôn giả là Châu Lợi Bàn Đặc, học đâu quên đó. Bốn câu kệ, đọc được tới câu thứ tư thì câu thứ một, câu thứ hai bay. Sau này ngài cũng chứng A-la-hán và trí tuệ mở ra trở lại. Đức Phật mới giải thích cái nhân quả như thế này: Vì đời xưa ngài Anan á ngài mới thấy có một người tu sĩ
[1:20:29]à học kinh nhưng mà điều kiện thiếu thốn, lúc đó ngài chỉ là một người gia chủ thôi chứ không phải là một tu sĩ ở kiếp xưa, nhưng mà ngài thấy cái người tu sĩ đó hiếu học, ngài đã đem gạo, đem tiền, đem cơm đến giúp cho cái người kia được yên tâm mà chỉ lo học. Vì cái nhân quả khuyến học đó mà vào thời Đức Phật, ngài Anan đã sinh vào dòng hoàng tộc, sống một đời giàu sang, sung sướng và trí tuệ vượt bực. Còn ngài Châu Lợi Bàn Đặc, vào một thời xa xưa, vào kiếp xưa, trong một cái trường học thì ngài là một người sư huynh rất là giỏi, mà thấy mình giỏi quá rồi ngài mới chê cái đàn em. Đứa nào mà học không được cái ngài nói, "Sao mày ngu như bò, học hoài không nhớ."
[1:21:13]Chính vì cái lời mắng trách đó, chính cái sự chê bai, khinh thường đó, ngài bị nhiều kiếp ngu si luôn. Học đâu quên đó, học đâu không nhớ gì hết. Nên là bị rầy, bị trách quá chừng. Lúc mà ngài đầu thai làm ngài Châu Lợi Bàn Đặc mà để đi tu dưới thời Đức Phật, ngài cứ bị mọi người rất là phiền, phiền vì người ta dạy ngài cực quá mà cứ không nhớ. Đó là cái nhân quả. Sau này ngài phải sám hối, phải đau khổ hết sức vì cái quả báo của mình, ngài mới thoát được cái quả báo đó, ngài bừng tỉnh trở lại, lấy lại được cái nhân quả ngày xưa là ngài rất là giỏi. Đó là cái nhân quả. Còn tất cả chúng ta ngồi ở đây, mọi người hồi xưa lúc đi học có học giỏi không ạ?
[1:21:51]Ai là người học giỏi đâu? Giơ tay lên thử coi. Vậy ai là người học dở?
[1:21:59]Dạ, chúng ta có một điều rất là mừng hầu hết mọi người đã học dở ngồi ở đây. Vậy cái nhân quả là đâu ạ? Nhân quả ở chỗ là vì đời trước ta đã không đóng góp vào quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc.
[1:22:18]Cho nên bây giờ ta không lặp lại điều đó nữa, ta sẽ đóng góp vào quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc để làm chi? Để kiếp sau ta được thông tuệ, tri thức giỏi giắn nha. Đây là từ nhân quả là như vậy. Ta sẽ hoan hỷ với cái quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc này. Trong quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc này, chắc là lát anh Tùng, anh Ninh giới thiệu chi tiết hơn nha. Dạ vâng. Thì ta biết rằng là có nhân có quả của cái tri thức, của trí tuệ. Ta cũng biết rằng là đất nước ta cần tri thức. Ta cũng biết rằng là biết bao nhiêu nhân tài còn nằm đây đó bị che lấp lại chỉ bởi vì thiếu điều kiện mà nhiều khi chỉ một ít tiền của ta đã giúp cho em đó vượt qua được khó khăn.
[1:23:04]Và ta khi ta đóng góp vào cái quỹ khuyến học này, ta gửi vào trong đó cả cái tấm lòng lớn lao của chúng ta đối với đất nước, đối với cả nhân loại này. Là để có buổi nói chuyện hôm nay là chúng tôi hết sức là cảm động, biết ơn cái tấm lòng của Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp, của Mặt trận tỉnh Đồng Tháp, của Hội Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc của tỉnh Đồng Tháp, biết ơn Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam của tỉnh Đồng Tháp, biết ơn Thượng tọa trụ trì chùa Hòa Long. Tất cả mọi điều đã cho chúng ta có buổi gặp gỡ hôm nay trong cái tình thân này, trong cái buổi giao lưu này. Chúng ta tưởng nhớ về một con người ngày xưa ngồi trên lưng
[1:23:50]trâu nhưng rồi đã để lại cho đất nước này một điều vĩ đại. Chúng ta ngồi đây để chúng ta nhìn nhau và ước mơ về một đất nước hùng mạnh ở mai sau, cùng ước mơ về một thế giới hòa bình, thịnh vượng ở mai sau. Xin tất cả chúng ta chắp tay nguyện cầu cho trái đất này mãi mãi là một hành tinh tươi đẹp, an vui, hạnh phúc. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Xin kính mời anh Nguyễn Thanh Tùng lên. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa. Công danh nào sánh bằng công đức vị tha, sự nghiệp nào hơn sự nghiệp hoằng truyền chánh pháp. Nhìn lại ngược dòng lịch sử Đức Thế Tôn với một mảnh áo thô, một bình bát đất, nhà cửa là cội cây,
[1:24:45]chiếu màn là sương gió, những vết chân in dấu khắp lưu vực sông Hằng, trên những miền núi non hiểm trở, bên mảnh đất khô cằn mênh mông Ấn Độ, đem tiếng chuông cảnh tỉnh, đánh thức nhân thế hôn trầm qua khẩu hiệu "Pháp luân thường chuyển, tuệ tâm khai". Hôm nay Thượng tọa cũng trên tinh thần đó, thượng hoằng Phật đạo, hạ hóa chúng sanh. Nơi nào chúng sanh mời, Thượng tọa đến; đạo pháp cần, Thượng tọa đi, không quản gian lao, chẳng từ khó nhọc. Thay mặt Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Đồng Tháp, Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc, toàn thể Ban Tổ chức, chúng con thành tâm bái tạ thâm ân. Nguyện cầu hồng ân Tam Bảo gia hộ cho Thượng tọa được pháp thể
[1:25:29]khinh an, tuệ đăng thường chiếu để lèo lái con thuyền chánh pháp Đức Thế Tôn mãi mãi trường tồn trên thế gian này. Chúng con cũng vô cùng tri ân Hòa thượng Thích Thiện An - thành viên Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam, chứng minh Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Đồng Tháp, chư tôn giáo phẩm trong Ban Trị sự các huyện, thị đã trở về tham dự trong buổi lễ nói chuyện khuyến học hôm nay. Chúng tôi cũng xin chân thành tri ân các cấp lãnh đạo chính quyền của tỉnh Đồng Tháp nhiệt tình trở về tham dự và ủng hộ trong buổi nói chuyện về khuyến học hôm nay. Chúc toàn thể quý Phật tử cũng như trong đạo tràng hưởng trọn mùa
[1:26:12]xuân an bảo, vô lượng an lạc, vạn sự kiết tường và luôn luôn sống an lành trong ánh hào quang của chư Phật mười phương. A Di Đà Phật. Nhân buổi lễ triển khai về khuyến học hôm nay, thì Thượng tọa giảng sư ủng hộ 10 triệu đồng. Xin cho tràng pháo tay.
[1:26:36]Hòa thượng Trưởng ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Đồng Tháp Thích Thiện Huệ ủng hộ 5 triệu đồng.
[1:26:46]Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Đồng Tháp ủng hộ 2 triệu đồng. Hòa thượng viện chủ chùa Kim Huê, chứng minh Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Đồng Tháp ủng hộ 5 triệu đồng. Chùa Phước Huệ, thị xã Sa Đéc ủng hộ 2 triệu đồng. Tổ Từ thiện Bệnh viện Sa Đéc ủng hộ 5 triệu đồng. Lò hỏa táng từ thiện của Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Đồng Tháp ủng hộ 5 triệu đồng. Chùa Đại đức Thích Thiện Hương, chùa Pháp Quang ở Tam Nông ủng hộ 500 đồng. Và còn lại mời toàn thể quý Phật tử cũng như cung thỉnh chư tôn thiền đức, mỗi vị chúng ta đều góp một phần ủng hộ vào quỹ khuyến học Nguyễn Sinh Sắc hôm nay. Có hai bàn thư ký hai bên, mời toàn thể quý vị từ từ chúng ta tiến về bàn thư
[1:27:39]ký để ủng hộ quỹ khuyến học Nguyễn Sinh Sắc cho được thành tựu viên mãn. Nam Mô A Di Đà Phật. Và tiếp theo, tiếp theo là chúng tôi kính mời anh Nguyễn Tấn Tùng là Chủ tịch Hội Khuyến học tỉnh Đồng Tháp xin lên có đôi lời cùng toàn thể đạo tràng. A Di Đà Phật. Kính thưa toàn thể quý vị. Xin thay mặt cho Hội Khuyến học tỉnh Đồng Tháp, Ban Vận động Quỹ Khuyến học tỉnh Đồng Tháp, chúng tôi hết sức là chân thành bày tỏ lòng biết ơn của chúng tôi đối với Thượng tọa Thích Chân Quang trong một cái buổi nói chuyện về khuyến học, khuyến tài hết sức là sâu sắc. Chúng tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn về cái sự nhiệt tình của Thượng tọa đối với sự nghiệp
[1:28:32]khuyến học, khuyến tài của đất nước ta nói chung và của Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc nói riêng. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng đọc lời kêu gọi đối với vận động cái Quỹ Khuyến học, Khuyến tài Nguyễn Sinh Sắc. Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam Độc lập - Tự do - Hạnh phúc Hội Khuyến học Việt Nam tỉnh Đồng Tháp Lời kêu gọi Kính gởi các nhà tâm huyết với sự nghiệp khuyến học, khuyến tài. Phát huy truyền thống hiếu học, khuyến học, khuyến tài của nhân dân Đồng Tháp, thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người". Ngày 5 tháng 8 năm 2010, Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp ra quyết định
[1:29:18]cho phép thành lập Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc nhằm mục đích khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập của tỉnh nhà. Nhiều năm qua, tỉnh Đồng Tháp tuy còn nghèo nhưng đã ưu tiên đầu tư kinh phí cho sự nghiệp giáo dục, đào tạo tăng dần theo từng năm. Đồng thời, Hội Khuyến học trong tỉnh đã vận động được khoảng 80 tỷ đồng để giúp đỡ các em học sinh, sinh viên vượt khó, học giỏi hoặc có hoàn cảnh quá khó khăn. Tuy nhiên, vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu khuyến học, khuyến tài, đào tạo nguồn nhân lực của tỉnh. Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc ra đời nhằm góp phần đáp ứng yêu cầu đó. Ban vận động tài trợ gồm những người hoạt động cách mạng
[1:30:01]đã hưu trí, các doanh nghiệp thành đạt, các nhân sĩ, trí thức, chức sắc tôn giáo đã tự nguyện đóng góp cho quỹ. Nay, thiết tha kêu gọi và mong được sự ủng hộ của các tổ chức, doanh nghiệp, những nhà hảo tâm và bà con trong tỉnh, ngoài tỉnh và ở nước ngoài để quỹ ngày càng lớn mạnh, góp phần đào tạo nguồn nhân lực, nhiều nhân tài cho tỉnh Đồng Tháp và cho đất nước. Thay mặt ban vận động tài trợ quỹ, tôi xin chân thành cảm ơn sự ủng hộ của quý vị. Thay mặt ban vận động, Trưởng ban đã ký, Võ Hồng Nhân, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp. Xin cám ơn.
[1:30:47]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Buổi lễ triển khai khuyến học của Quỹ Khuyến học Nguyễn Sinh Sắc đến đây đã hoàn mãn. A Di Đà Phật.
[1:31:22]Con như là bông hoa thắm sương trong vườn hồng. Bông hoa nhỏ ngây thơ ấp ủ những yêu thương. Con như là chim non hót ca trên đầu cành. Nơi khu vườn êm êm con vui đùa thanh thản.
[1:31:45]Bên cha mẹ bao la sống như thiên thần nhỏ. Bên cô thầy chăm lo con là búp măng non. Nghe chuông chùa vang vang thắp hương bên Phật đài. Tâm con là hoa sen tinh khôi và trinh nguyên.
[1:32:07]Tương lai hồng mai sau sáng tươi như mặt trời. Con yêu cả quê hương con sẽ gắng vươn lên. Con sẽ vì quê hương đứng lên xây cuộc đời. Con đem về yêu thương cho mọi người yên vui.
[1:32:53]Con như là bông hoa thắm sương trong vườn hồng. Bông hoa nhỏ ngây thơ ấp ủ những yêu thương. Con như là chim non hót ca trên đầu cành. Nơi khu vườn êm êm con vui đùa thanh thản.
[1:33:15]Bên cha mẹ bao la sống như thiên thần nhỏ. Bên cô thầy chăm lo con là búp măng non. Nghe chuông chùa vang vang thắp hương bên Phật đài. Tâm con là hoa sen tinh khôi và trinh nguyên.
[1:33:38]Tương lai hồng mai sau sáng tươi như mặt trời. Con yêu cả quê hương con sẽ gắng vươn lên. Con sẽ vì quê hương đứng lên xây cuộc đời. Con đem về yêu thương cho mọi người yên vui. Con đem về yêu thương cho mọi người yên vui. Con đem về yêu thương cho mọi người yên vui.