[0:19]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Do dịch bệnh nên thầy hơi trễ hẹn chút. Đến bây giờ thì mới về đây để thăm quê, thăm đạo tràng, thăm chùa ta, làm Phật tử được thì ta có cái bài đạo lý đầu năm, rồi chiều nay ta có cái lễ phóng sinh ở cái bãi nào gần đây ha anh Vinh ha? Cũng ở huyện mình á. Ở huyện mình. Thì sáng nay có cái lữ đoàn của công binh đã đưa xe cầu phao xuống để chiều nay hỗ trợ cho lễ phóng sinh của ta. Nếu ai về đó sẽ thấy. Lần đầu tiên công binh hỗ trợ chùa phóng sinh. Rất vui. Hôm nay ta chia sẻ nhau một chút triết lý vơ vẩn của cuộc đời một chút.
[1:09]Hôm nay mình làm triết gia, làm thi sĩ thơ thẩn giữa cuộc đời một chút. Là thế này, nếu ta có ký ức, ta nhớ ngược lại vào cái thuở tuổi thơ à mà lúc ta rất bé, bé rất bé rất bé, khi ta bắt đầu mở mắt chào đời ừ ta vẫn chưa biết gì. Mẹ sinh ra là ta khóc cái tiếng khóc chào đời nhưng sự thực ta không biết gì cả. Hoàn toàn bây giờ hỏi lại không ai nhớ cái cái cái khoảnh khắc đó cả. Vì cái cái tinh thần, cái đầu óc của ta lúc đó cực kỳ
[1:46]yếu kém, không biết gì cả. Chỉ biết khóc, khi có cảm giác đói thì đòi bú, à vậy thôi. Còn muốn ị thì cứ tự do mà ị thì bố mẹ xử lý sao đó xử lý. Cho đến khi dần dần ta có ý thức lên một chút, bắt đầu biết đây là cha, đây là mẹ, đây là ăn, đây là uống, đây là nhà, đây là cửa, hơi biết thì thực sự tất cả chúng ta đều không biết mình vì sao có mặt giữa cuộc đời này. Đúng không ạ? Không biết vì sao. Rồi cứ thế mà sống, cứ đói thì phải ăn. Bố mẹ rầy la thì sợ, lớn lên thì phải đi học theo một cái chương trình mà người lớn đã sắp xếp cho ta như vậy, chứ ta hoàn toàn không biết tại sao ta có mặt ở trên cuộc đời này.
[2:38]Mà đã không biết tại sao ta có mặt trên cuộc đời này thì ta cũng không biết mình sống để làm gì. Đúng không ạ? Ta không biết mình sống để làm gì. Vì vì câu câu hỏi đầu tiên đã ta đã không trả lời được tại sao ta ta xuất hiện giữa cuộc đời này? Và không trả lời được, nên cái câu kế tiếp theo, vậy ta sống để làm gì? Ta cũng không trả lời được. Không biết vì sao ta có mặt giữa cuộc đời này? Đây là một bí ẩn rất là lớn, không ai trả lời được. Rất nhiều tôn giáo cũng tìm cách trả lời cái câu hỏi này à cho mọi người. Khi lớn lên một chút thì ta mới bắt đầu thắc mắc điều này: Tại sao ta có mặt giữa cuộc đời?
[3:22]Và mỗi tôn giáo cho ta một cái câu trả lời khác nhau. Ví dụ như các tôn giáo thần quyền thì họ gán cho một vị Thượng đế nào đó. À ta sinh ra đời vì ông trời sinh ra, Thượng đế tạo ra, rồi xong, hết trách nhiệm, đổ thừa hết mọi trách nhiệm cho một vị thần linh nào đó rồi ta không cần trả lời nữa. Đó, như vậy vào cái thời xa xưa mà để tìm ra được cái câu trả lời mà đổ thừa cho một ông Thượng đế, phải nói cái người đó rất khôn, rất thông minh để khỏi phải trả lời nữa. Nghĩa là cái gì ta không biết thì cứ đổ thừa cho ông ông trời là xong việc. Và cái đó gọi là lém lỉnh, khôn lỏi, chứ không giải quyết được vấn đề.
[4:12]Vậy mà cái lém lỉnh đó đến ngày hôm nay vẫn còn nhiều người áp dụng. Vì tại sao ta có, ta xuất hiện giữa cuộc đời này? Câu hỏi đó không hề dễ để được trả lời. Và ban đầu ta không biết cho đến khi ta có một câu trả lời là do ông trời, thì câu trả lời đó dĩ nhiên quá đơn giản, nhưng cái đơn giản đó cũng là một câu trả lời hết sức khôn ngoan, hết sức lém lỉnh, mặc dù không, quá đơn giản với ngày hôm nay, nhưng quá khôn quá lém lỉnh, và người ta cứ yên tâm để khỏi hỏi nữa, đừng hỏi nữa, hỏi nữa bí, đừng hỏi nữa. Cho đến khi mà thế giới càng lúc càng phát triển, tư duy con người càng tiến bộ, thì có nhiều người họ không thỏa mãn với cái việc cái gì cũng đổ thừa cho ông trời.
[5:03]Nó phải nhiều nguyên nhân sâu xa hơn, phức tạp hơn, không có đơn giản như vậy. Và trong vô số các câu trả lời của các tôn giáo đó, chúng ta tìm câu trả lời đó nơi Đạo, Đạo Phật của chúng ta. Là một câu trả lời cực kỳ phức tạp, cực kỳ thông minh, cực kỳ chuẩn xác, không còn có một câu trả lời nào có thể hay hơn câu trả lời của Đạo Phật nữa. Mà cũng không hề dễ hiểu. Câu trả lời của Đạo Phật: Vì sao ta xuất hiện trên cuộc đời này? Vì sao ta sinh ra giữa cuộc đời này? Đạo Phật cho ta câu trả lời, nhưng mà để hiểu được câu trả lời đó thì ta cũng phải rất là có trí tuệ. Mà khi ta có trí tuệ để hiểu được câu đó rồi thì
[5:53]ta đã chọn cho mình con đường để sống, tại sao ta sống, ta sống vì cái gì? Ta trả lời được cái câu thứ hai luôn, ta sống vì cái gì? Tại sao ta phải sống? Còn nếu câu thứ nhất mà ta trả lời sai, ta đổ thừa à ông trời ổng sinh ta ra, thì cái câu thứ hai: Ta sống để làm gì? Ta không trả lời mà trả lời loanh quanh, trả lời tầm phào, trả lời không có hướng đi. Nhưng mà vì câu thứ nhất mà ta trả lời được tại sao ta có mặt trên cuộc đời này thì ta trả lời được luôn câu thứ hai: Ta sống để làm gì? Thì cái câu thứ nhất: Tại sao ta có mặt trên cuộc đời này? Đức Phật cho ta câu trả lời cực kỳ khó hiểu, nhưng phải ráng hiểu. Thứ nhất:
[6:41]Vì vô minh. Vô minh là cái gì? Đó thêm câu hỏi nữa. Vô minh, ngu si, nghiệp chướng, luân hồi sinh tử bao nhiêu kiếp ta tạo nghiệp một cách rất phức tạp, nên ta phải cứ tái sinh mãi để hưởng những cái điều tốt đẹp mình đã làm ở kiếp trước, nhưng cũng phải trả cái quả báo xấu mà ta đã làm ở những kiếp trước. Là ta có vay nên phải có trả, mà vì ta phải trả nên ta phải có mặt. Ta phải có mặt, cũng giống như vậy, ví như anh đã phạm tội rồi, trốn đâu đó kệ anh, nhưng đến ngày anh bị bắt rồi thì anh phải có mặt trước tòa để anh bị, bị bị chế, bị xử phạt cho đúng với luật pháp. Thì chúng ta cũng vậy, ta có mặt trên cuộc đời này giống như mình xuất
[7:30]hiện trước tòa để nhận lấy những quả báo mà ta đã gieo từ kiếp trước. Trong kiếp trước ta cũng làm nhiều điều thiện, nhưng ta cũng làm nhiều điều ác. Bây giờ cái cuộc đời của chúng ta không ai giống ai, không ai giống ai. Cái thiện ác của mỗi người đem đong đo đếm từ nhiều kiếp không ai trùng với ai cả. Đó là lý do mỗi một con người ta sinh ra cái gương mặt ta khác nhau hết, vì số phận ta khác nhau, nhân quả ta khác nhau, cuộc đời tương lai ta sẽ khác nhau, rồi mọi thứ không ai trùng ai, vân tay ta cũng không giống nhau, nét mặt ta, cấu trúc xương của ta không bao giờ có sự trùng khớp tuyệt đối.
[8:16]Nên cái việc mà khám, nghĩa là xác định, định danh con người bằng cái dấu vân tay ngày hôm nay thấy không phải là cái duy nhất, cái mống mắt của ta cũng không ai giống ai, cấu trúc xương sọ ta cũng không ai giống ai, cấu trúc toàn bộ cái xương con người không ai giống ai. Chỉ vì nghiệp duyên không ai giống ai. Nên khi ta hiểu rằng vì vô minh, vì nghiệp chướng mà ta có mặt trên cuộc đời này để nhận lấy bao nhiêu là khổ, bao nhiêu là vui thì ta trả lời được cái câu thứ hai: Ta sống để làm gì?
[8:50]Ta sống để giải quyết cái bài toán
[8:55]của sự vô minh, của nghiệp chướng. À. Vì vô minh mà ta tái sinh, vì nghiệp chướng mà ta tái sinh, nên ta cũng sẽ sống để giải quyết cái câu trả lời này, cái câu hỏi này, để chấm dứt vô minh, để thay đổi cái nghiệp chướng của chính mình. Chấm dứt vô minh nghĩa là từng bước ta phải tu tập để ngày càng có trí tuệ sáng tỏ. Ta thay đổi nghiệp chướng để làm cho cuộc đời mình càng lúc càng hạnh phúc hơn, phát triển hơn, tiến bộ hơn, chứ không còn như ngày xưa, vì ngu si mà khi làm điều sai không biết, làm điều ác không biết để rồi phải thọ quả báo rất là đau khổ. Còn ngày hôm nay, ta có con đường của Phật dạy
[9:50]rồi, ta biết chọn lựa cái hành vi của mình. Ta biết chọn điều điều thế nào là sai, thế nào là đúng và quyết tránh điều sai, chỉ làm điều đúng mà thôi. Ta thay đổi được nghiệp chướng của mình, thay đổi được cuộc đời của mình cho muôn kiếp về sau. Cứ mỗi một ngày đi qua là một ngày tiến bộ, phát triển. Cứ mỗi một kiếp đi qua là một kiếp vượt lên trên cái thân phận tầm thường để trở thành cái thân phận cao quý giữa trời đất. Cái thân phận cao quý giữa trời đất mà trong từ trong kinh điển gọi là một bậc thánh đó. À. Hiện nay ta là những người phàm phu với nhiều si mê và nhiều đau khổ, nhưng từ khi có con đường của Phật dạy,
[10:41]ta sống đúng, tu đúng, mỗi ngày ta phát triển lần lần, mỗi ngày ta đi lên lần lần cho đến khi ta thành tựu được cái thân phận cao cả, cao quý trong trời đất này mà mọi người gọi là thánh vị là như vậy. Cái thánh vị này cũng khác với những cái địa vị ở trong xã hội. Cái địa vị trong xã hội thì có lúc phải nghỉ hưu. Ví dụ như anh Long vậy, làm Trưởng ban Tôn giáo tỉnh, nhưng mà rồi có lúc tới tuổi buộc anh phải nghỉ hưu vì luật quy định như vậy. Cái địa vị ta có thể bị hết, nhưng cái thánh vị thì không bao giờ hết. Thánh vị không bao giờ hết vì nó thuộc về gì? Về nhân quả. Nên trong cái cuộc đời mà làm cán bộ của anh Hùng,
[11:30]anh Long vậy, cái công đức của anh mà làm phục vụ cho nhân dân, cái đó không bao giờ hết, không bao giờ hết. À. Còn cái địa vị anh có thể hết, tới tuổi anh phải hết, nhưng những gì anh đã đóng góp cho nhân dân rồi, cái phúc đó nó tồn tại mãi trong trời đất này, nó theo anh hết kiếp này tới kiếp kia. Mà người dân yêu quý các anh, à, nhưng mà cái yêu quý của người dân thì cũng chưa phải là quả báo. Ví dụ bây giờ anh về hưu rồi được mọi người yêu mến, thì đó là một chút tấm lòng thôi, chứ còn cái phước báu rất nhiều ở mai sau. Ví dụ như ta có anh Vinh là Trưởng ban Tôn giáo trước anh Long vậy, thì khi mà anh về hưu rồi thì anh vào trong chùa Phật Quang, anh thăm thầy.
[12:20]Thầy tặng anh một món quà cũng long trọng
[12:26]để bày tỏ cái lòng biết ơn của thầy đối với anh, vì trong bao nhiêu năm mà anh phục vụ nhân dân, phục vụ cho tôn giáo và riêng cho đạo pháp và nhất là chùa Viên Quang. Không bao giờ anh vắng mặt một buổi cái sự kiện nào của chùa Viên Quang, làm rất là lo lắng. Cái tấm lòng đó nên là thầy bày tỏ cái tấm lòng, mà anh cũng rất ngạc nhiên, tại vì thường thường cái tâm lý á, hễ về hưu rồi cái mọi người lơ. Nhưng không, đối với đạo đức thì cái giây phút mà người ta về hưu, đó là giây phút mà cảm động nhất, cảm động nhất. Vì cái công đức của anh làm nó mãi mãi đi theo trong trời đất này. Đúng vậy. Giống như hôm qua anh Quế là Chủ tịch huyện Nam Đàn,
[13:06]anh anh trước Tết thì anh báo với thầy là anh nghỉ hưu. Thầy nói vì dịch bệnh thầy không thăm anh được liền, nhưng mà khi bớt thầy ra đây thầy xin được thăm anh. À, thì hôm qua lại không đợi thầy thăm, anh lại vào đây anh thăm thầy, rồi ngồi nói chuyện rất là tương đắc. À, mà thấy anh về hưu rồi nhưng mà cái phong cách rồi vẫn cũng của ông chủ tịch, không không giảm, không sút tí nào, vẫn lo cho dân, cho nước, rồi lo cho đạo, cho chùa. À, thầy cũng vậy, thầy có một món quà cũng long trọng để bày tỏ cái lòng biết ơn thay cho nhân dân của huyện Nam Đàn đến với anh và riêng cái chùa Viên Quang đối với anh.
[13:44]Và khi anh phát hiện ra là ngày hôm nay ta có lễ phóng sinh, anh bốc điện thoại anh gọi Lữ đoàn Công binh liền. Anh nói yêu cầu là bên công binh đưa cái cầu phao xuống hỗ trợ cho nhân dân, cho chùa Viên Quang phóng sinh ngày hôm nay cho mọi việc được rất an toàn. Tại vì sông nước á thì sợ này kia.
[14:05]Tức là anh nghỉ hưu rồi mà anh vẫn điều động vèo vèo cái quân đội, hay thiệt. Thì nhưng mà cái điều đó ta thấy cái tấm lòng của các anh. Địa vị các anh hết, nhưng mà thầy chưa gọi là thánh vị thì anh cũng chưa tu gì, nhưng mà cái công đức của các anh đối với nhân dân thì không bao giờ hết, tấm lòng của các anh đối với nhân dân là không bao giờ hết. Điều đó mang theo qua nhiều kiếp luân hồi sau nữa. Thì ở đây vậy, khi ta hiểu rằng ta vì sao ta xuất hiện dưới cuộc đời này, vì vô minh và vì nghiệp chướng, thì ta giải quyết câu thứ hai: Vậy ta sống để làm gì? Vậy ta sống để làm gì? Cái câu mà sống để làm gì đó làm cho ta,
[14:48]nếu ta trả lời đúng, ta trở thành một nhà triết gia, một nhà đạo học. Mà cái câu này đó, Bác Hồ trả lời rất là hay. Bác Hồ trả lời rất là hay. Vì vậy, thường dường như hiếm có một lãnh tụ nào trên thế giới mà sống như một nhà đạo học, một nhà triết học. Lạ lùng Bác Hồ là như vậy. Hồi nãy có ai hát cái bài mà: "Thế gian này chỉ riêng Bác mà thôi", cũng ca ngợi cái phong cách của một lãnh tụ sao mà kỳ lạ như vậy, đơn giản đơn giản kỳ lạ. Mà cái đơn giản để kềm chế mình mà sống đơn giản, cái đó có cái bản lĩnh lớn lắm, trí tuệ lớn lắm, còn người thường ta làm không được. Người thường như chúng ta vậy, tất cả ta đều bị một cái
[15:31]bản năng tự nhiên là hưởng thụ cái phước báo của mình. Phước báo chứ không phải phước báu đâu nha, người nhiều người cứ ghi phước báu phước báu là sai. Phước báo, O chứ không phải U. Ta bị một cái bản năng tự nhiên là ta có phước tới đâu, ta hưởng tới đó. Hễ ta có tiền, ta phải xài, trừ trường hợp một người có tiền giấu vì hạnh phúc với cái số tiền nó tích lũy được, còn đa phần ta có tiền tới đâu ta hưởng tới đó. Và cái cái khuynh hướng, cái bản năng mà phước tới đâu hưởng tới đó, đặc biệt nhất là cái phước lên cõi Trời. Đây là điều mà Đức Phật dạy, chứng tới quả Tam quả A-na-hàm, tức là một vị thánh rất cao rồi, vậy mà vẫn bị bản năng đó chi phối.
[16:17]Hễ mà tới lúc sinh cõi Trời là sinh cái rẹt, đi mất liền, bỏ thế gian này liền, lên cõi Trời liền, không có một chút do dự, ngần ngại. Đó gọi là bản năng, bản năng thụ hưởng. Cái bản năng thụ hưởng này chỉ có Phật mới nhìn thấy để mà trách khéo các vị A-na-hàm. Tới các vị A-na-hàm rồi là một bậc thánh vĩ đại rồi, thần thông phép lạ dễ sợ lắm rồi, nhưng mà hễ chết vèo lên cõi Trời liền, không một giây phút ngần ngại, cũng là cái khuynh hướng gì? Phước tới đâu, hưởng tới đó. Còn có những cái con người rất bản lĩnh, rất trí tuệ, rất kềm chế mới có thể khước từ cái phước của mình, không hưởng. Và đây đặc biệt, ta có Bác Hồ là người như vậy.
[17:02]Ở địa vị lãnh tụ, mặc dầu đất nước còn nghèo, nhưng mà ở địa vị lãnh tụ rồi Bác phải được rất nhiều điều ưu tiên, nhưng Bác cứ kềm chế giữ mình trong một đời thanh bạch. "Một đời thanh bạch chẳng vàng son, hơn tượng đồng phơi những lối mòn" chứ. Cái bốn câu thơ tự nhiên em quên, nhưng đại khái là như vậy đó: "Một đời thanh bạch chẳng vàng son" là: "Mong manh áo vải hồn muôn trượng, hơn tượng đồng phơi những lối mòn" đó. Ừ, những bài những bài bài thơ đó phải nói là Bác vĩ đại tới đâu thì Tố Hữu cũng đi theo tới đó đó. Thì nói nhỏ nhỏ lại, Bác cũng Nghệ An và Nam Đàn nhé, đúng không?
[17:50]Thì cái cái kiềm chế đó là một bản lĩnh rất là lớn. Hôm thời gian gần đây trong những bài giảng gần đây về ở trong miền Nam thì sư phụ có hay nói với các Phật tử điều này: Nếu mọi người tu cho đúng á thì
[18:07]sẽ được một số nhiều khi chết có thể lên cõi trời đấy, chứ không phải không đâu. Nếu ta tôn kính Phật, từ bi, khiêm hạ, làm các điều công đức, tu dưỡng đạo đức kỹ lưỡng, tinh tấn thiền định kỹ lưỡng, thì rất nhiều người bỏ thân này sẽ lên cõi trời. Nhưng thầy chỉ yêu cầu một điều: Đừng! Kiềm chế lại. Quay lại đây để cùng nhau mà xây dựng cái thế giới này tốt đẹp hơn. Vì cứ người tốt rồi bỏ cõi này đi lên cõi trời, cái thế giới này cứ mãi mãi nằm trong tay những người xấu mãi. Ta không xây dựng một thế giới thành thiên đường được, ta không xây dựng được. Phải có rất nhiều người tốt chịu ở lại đây
[18:54]thì ta mới xây dựng cái thế giới này trở nên tốt đẹp được. Nên vì vậy là ta khắc phục cái bản năng của mình, phước tới đâu hưởng tới đó, ta kiềm chế lại, từ chối. Và sẽ tới một cái ngày mà cái phước rất lớn buộc ta phải từ chối, đó là phước lên cõi trời. Phải từ chối luôn. Còn những cái phước nhỏ nhỏ trong cuộc sống này, ví như được may mắn, được tiền bạc, được tài sản, được vinh quang, thì cũng cứ mà tập từ chối từ từ, tập từ chối từng chút từng chút để học cái gương của Bác Hồ đấy. Học cái gương của Bác Hồ, một đời thanh bạch chẳng vàng son, để mà giữ cái sự thanh bạch đó, kiềm chế cái phước đó,
[19:39]làm được những điều vĩ đại hơn cho cái cái thế giới này. Hôm rồi về thì thì có phải kiểm tra trước một hội đồng của trường luật, tại vì thầy cũng đang học luật. Trước một hội đồng, trong đó có nói về cái cơ chế tổ chức của nhà nước mình, nhiều cái quan điểm tổ chức của nhà nước mình. Thì trước các vị giáo sư đó thầy mới nói thế này, thầy nói là: "Cái chủ nghĩa Mác thực sự chưa đủ thành công, phải đợi tới Lênin. Lênin bổ sung rất lớn ta mới có cái Cách mạng Tháng Mười. Năm 90 tan vỡ, chỉ Việt Nam tồn tại. Tại sao vậy? Tại vì Việt Nam có tư tưởng Hồ Chí Minh bổ sung thêm." Vì sao? Khoan, thầy nói chưa nói xong!
[20:35]"Bởi vì cái lý luận của Mác - Lênin đưa đến cái quyền lực cứng của quốc gia. Và Bác Hồ đã bổ sung thêm cái quyền lực mềm cho quốc gia. Chính vì nhờ có cái quyền lực mềm từ nơi tư tưởng Hồ Chí Minh, chế độ ta bền vững, ổn định, có thể nói là sẽ là hình mẫu cho thế giới này. Mà trong đó nó ứng với lời sấm của Trạng Trình đó: 'Hưng tổ diên trường ức vạn xuân', ta tồn tại mãi.
[21:10]Ta tồn tại mãi." Đây là có quyền lực mềm, có quyền lực cứng. Mà cái quyền lực mềm mà tư tưởng Hồ Chí Minh để lại nằm nhiều ở trong đạo đức của cán bộ nhiều. Vì ví dụ như ta có thể sợ cái quyền lực của Đảng và Nhà nước theo luật pháp, theo luật định. Nhưng đây ta kính yêu, ta yêu quý cái người đảng viên vì cái đạo đức của họ, tạo thành cái quyền lực mềm. Đây người dân không còn phải chỉ là sợ người cán bộ nữa, mà người dân yêu người cán bộ. Cái yêu này tạo thành quyền lực mềm, làm cho quốc gia ta bền vững. Nên ở đây cái sự gọi là cái sự bổ sung đóng góp lớn lao của của tư tưởng Hồ Chí Minh. Sư phụ thuyết trình bài đó xong, cái các vị giáo sư đó nói:
[22:00]"Cho sư phụ 10 điểm tuyệt đối luôn bài đó luôn!" Thôi ta trở lại vậy.
[22:10]Ta nói vòng vo vậy, nhất là về Bác Hồ để hiểu một điều thế này: Ta sống để làm gì? Để trả lời cái câu thứ hai này:
[22:21]Ta sống để làm gì? Dĩ nhiên, giống như cái câu thứ nhất: Vì sao ta có mặt giữa cuộc đời này? Cái câu hỏi rất khó, câu trả lời rất phức tạp. Thì cái câu thứ hai ta trả lời được: Ta sống để làm gì? Nhưng câu trả lời đó cũng rất là phức tạp, không đơn giản chút nào, không đơn giản chút nào. Đó là cả một lý tưởng lớn nếu ta hiểu được. Cả một lý tưởng lớn. Vì đa phần khi ta không biết tại sao mình có mặt trên cuộc đời này, thì ta cũng không biết ta sống để làm gì. Và khi ta không biết ta sống để làm gì, ta sẽ sống rất tầm thường. Rất tầm thường. Chỉ sống cho mình là chính, chỉ sống cho mình là chính, cực kỳ ích kỷ.
[23:07]Đói thì ăn, mệt thì ngủ, thấy tiền thì tham, thấy chức thì giành, thấy danh tiếng thì vơ vào, nhận lấy. Đó là ta sống vì mình là chính, ta trả lời sai câu hỏi ta sống để làm gì. Đến khi nào ta hiểu được Phật pháp thì ta trả lời cái câu này: Ta sống để làm gì? Cái hiểu được Phật pháp này thật ra cũng rất giống như là một người mà giác ngộ lý tưởng cách mạng vậy, cũng khá giống như vậy. Ta sống vì mọi người, vì cái câu đó như vậy. Ta sống vì có một lý tưởng để phấn đấu vì hạnh phúc của nhân dân, những điều cực kỳ rất gần với nhau. Nhưng mà đạo Phật thì ta khai thác trên khía cạnh tâm linh, còn con đường của Đảng thì khai thác trên khía cạnh chính trị.
[23:59]Nhưng hai con đường cực kỳ rất là gần nhau, lạ lùng như vậy. Đó là một điều mà khiến cho khi ta nói cái câu là "Đạo pháp và Dân tộc", "Chủ nghĩa xã hội", ta nói không ngượng miệng vì nó cực kỳ hòa hợp, cực kỳ đẹp là như vậy. Giống như hôm nay vậy, anh Quế ảnh kêu lữ đoàn công binh tới hỗ trợ chùa phóng sinh, lữ đoàn công binh đem xe tới liền. Vì cái cái cái cái cái sự hòa hợp giữa đạo pháp và dân tộc là như vậy. Thì cái hôm nay vậy, ta nói chuyện với nhau về ta sống để làm gì. Cái câu mà sống để làm gì này thì thầy cũng đã nói nhiều trong các bài giảng khác, đúng không ạ? Cũng lác đác nơi này nơi kia: Ta sống để làm gì?
[24:41]Vì ta sống để làm gì, ai biết? Đâu câu trả lời, không ai nói?
[24:49]Ta sống để làm gì? Nếu ta không biết thì cuộc sống này là một điềm thảm họa, một địa ngục. Trong đó đầy cái khổ, vui, thăng trầm, thương, ghét, cực kỳ phức tạp.
[25:05]Nhưng nếu ta biết thì cuộc sống này là một cơ hội, là một cơ hội. Cơ hội để cho ta tu hành và cống hiến. Cuộc sống này là một cơ hội. Còn nếu ta không biết thì cuộc sống này là một hoàn cảnh.
[25:30]Ta rơi vào cái đời sống này, ta rơi vào một hoàn cảnh. Và trong cái hoàn cảnh đó ta xoay xở, ta bươn chải, ta bơi lội, ta khổ đau, ta dằn vặt. Còn nếu ta biết thì mọi điều của cuộc sống này đều trở thành cơ hội để cho ta tu hành và cống hiến. Nhớ giùm thầy: Tu hành và cống hiến.
[25:59]Tu hành là sao? Khi ta được điều vui thì ta tu như thế nào? Khi ta nhận điều khổ thì ta tu như thế nào? Đó là cơ hội để ta tu hành. Rồi cống hiến là sao, thì chút nữa nói. Bây giờ nói ta: Cuộc sống này là cơ hội để ta tu hành. Thì cuộc sống này nó thường nó có hai mặt, nó phức tạp hơn nhưng ta nói cứ hai mặt là khi được, khi mất, khi vui, khi khổ, khi thăng, khi trầm.
[26:34]Cuộc sống này như vậy, nó cứ dao động giữa hai điều đó: Khi được thương, khi bị ghét, khi được khen, khi bị chê, khi hát hay, lâu lâu cũng hát dở một bữa. Cuộc sống là thăng trầm là như vậy. Thì lúc mà được vui thì tâm ta nên như thế nào? Khi bị khổ thì tâm ta nên như thế nào? Nếu ta nắm được điều này thì được gọi là ta biết tu hành trong cuộc sống này. Khi ta được vui thì tâm ta nên làm sao?
[27:10]Tức là được những điều thuận lợi, những điều thành công thì tâm ta nên như thế nào? Ai biết? Lấy cái micro ra cho sư phụ, để sư phụ bắt trả lời, chứ không ngồi nghe hoài. Ai giơ tay trả lời?
[27:28]Không ai giơ thì sư phụ chỉ định á. Thiện Tâm! Khi ta được vui thì tâm ta nên như thế nào? Nên suy nghĩ điều gì, nên tác ý điều gì? Dạ thưa sư phụ. Kính thưa sư phụ. Thì nếu như ta có được một cái thành công nào đó, có cái niềm vui thì chúng ta phải nghĩ rằng đây là một cái cái duyên phước, cái sự kết tinh, sự ủng hộ của rất nhiều người, của nhiều cái duyên lành đến với chúng ta. Vì vậy cho nên là cái đó nó không phải là cái sự cố gắng chỉ riêng ta mà nó là của rất là nhiều. Cảm ơn, vỗ tay! Ai nữa? Đây đây bác này đi. Nam Sư... Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Bạch à Sư phụ, khi chúng ta có những thành công thì có niềm vui.
[28:35]Nhưng phải biết là nén bớt niềm vui lại. Không nên vui quá bốc à làm là mất cái tư duy bình thường, mất cái sáng suốt. Kiểm soát cảm xúc. Dạ. Nghĩa là kiểm soát được cái cảm xúc quá vui của mình. Thứ hai là biết khiêm nhường. Khiêm nhường. Việc thành công ấy chỉ là nhỏ và so với người khác chưa là gì. Chưa là gì. Vâng, vâng, cảm ơn bác. Vỗ tay đi. Ai nữa?
[29:13]Ai nữa? Xa quá ha, xa quá.
[29:26]Cầm cái micro nói nè. Nói ngắn gọn giùm thầy thôi, đừng nói nhiều. Con xin kính bạch Sư phụ. Khi ta vui, theo như con nghĩ thì khi ta vui tức tức là ta đã có những việc làm mà có được hưởng những cái phước lành thì ta nên hồi hướng cho những người còn chưa chưa được niềm vui như mình. Con xin hết. Rồi, cảm ơn. Ai nữa?
[29:55]Cương Thành tính muốn nói gì hả? Được rồi đứng lên đi, nói cái gì?
[30:05]Phó Tổng đạo tràng vùng miền Bắc đấy. Dạ, con kính bạch Sư phụ, kính thưa huynh đệ. Dạ khi mà có một niềm vui, một cái thành công nào đó thì bản thân ta phải hiểu rằng một điều là do cái chúng ta đã gieo được một cái nhân nào đó mà chúng ta đang tu hành đúng hướng nên được gia hộ và được có cái thành công đó thôi, chứ không phải là của chúng ta đâu ạ. Dạ con xin hết ạ. Cảm ơn. Ai nữa? Con có tính nói không? Phúc Tính Giác hả tính nói gì? Dạ thưa Sư phụ là
[30:40]con xin góp một ý là khi mà mình có niềm vui và thành công thì mình cũng ước mong sao là mọi người cũng được vui, được thành công như mình. Và phải xoay xở tìm cách làm sao mà lấy nhờ cái thành công của mình có để mình giúp đỡ được nhiều người hơn nữa cũng được thành công hơn mình nữa. Dạ. Very good! Thôi được rồi, thôi được rồi. Đó, đó là những tác ý đúng khi ta có niềm vui thấy khi ta có thành công. Tất cả những câu trả lời đều đều hay, đều đúng cả. Ta tổng hợp điều đó lại là ta có biết tu hành. Nó khác với những con người không biết tu là khi ta thành công, ta có niềm vui rồi ta kiêu ngạo. Kiêu ngạo hơn, ích kỷ hơn.
[31:23]Còn khi ta biết tu là ta có những tác ý như là các huynh đệ vừa mới chia sẻ. Cứ giữ những cái tác ý như vậy. Rồi bây giờ khi ta chịu khổ, có một thất bại, à có một sự sụp đổ, có một sự tan vỡ nào đó làm cho ta đau khổ thì ta tác ý điều gì, ta suy nghĩ điều gì?
[31:46]Trả lời đi. À trong cuộc sống này như vậy, ừ khi được khi mất, khi khổ khi vui, ta cố gắng tác ý cho đúng với đạo lý. Đừng để tác ý sai. Tác ý sai rồi ta ta sụp đổ, khổ sẽ khổ hơn và vui sẽ mất.
[32:08]Và để có cái tác ý mà siêu đúng, đúng nhất đối với mọi khổ vui của cuộc đời thì ta phải an trú trong thiền định. Ha! Thiền định vẫn là bờ bến cuối cùng để ta đi qua cuộc đời đen bạc, khổ đau này.
[32:33]Đức Phật đắc đạo nhờ thiền định. Cả một đời Đức Phật cũng dạy thiền định. Nhưng mà thiền khó quá! Nên sau Đức Phật thì cái số người chứng đạo giảm dần, giảm dần. Cho đến ngày hôm nay thật là rất khó tìm được người chứng đạo. Và do vì thiền định khó quá nên từ từ đạo Phật biến qua các cách tu khác không ngồi thiền nữa, mà tu cách nào khác nó dễ hơn, cũng mất luôn cái bản sắc đặc biệt của đạo Phật. Vì đạo Phật là đạo của thiền định, nhưng vì người ta tu không nổi, không có kết quả, cái người ta bỏ thiền định luôn. Cả tu sĩ cũng bỏ, mà tu sĩ bỏ rồi cư sĩ cũng bỏ, không còn ai biết tu thiền nữa. Nhưng mà cái lý thuyết về thiền, những lý tưởng về thiền
[33:22]nó cứ âm ỉ âm ỉ nó cháy trong lòng của đạo Phật và trong lòng của thế giới, nên đây đó nhiều người lâu lâu ta thấy xuất hiện một con người nói về thiền, lâu lâu lại nơi này nơi kia xuất hiện một con người giảng về thiền, cũng làm gợi lại những cái cảm xúc, những cái niềm yêu thích đối với thiền. À vì cái lý thuyết kinh điển Đức Phật để lại toàn bộ là thiền định. À nên nơi này nơi kia trên thế giới vẫn có nhiều nơi dạy thiền. Tuy nhiên chỉ có một điều là không mấy người thành công. Làm ta cứ phân vân mãi, ta yêu thiền đó nhưng mà bước vô không nổi. Ngồi nhiếp tâm không được, à khó khăn vô cùng.
[34:05]Nên vì vậy, khó thì khó, đừng nản, vì lúc nào đó bình minh sẽ trở lại với chúng ta. Nhớ nha. Đó là lý do mà chùa Viên Quang ta, vậy cũng giống như hệ thống Phật Quang ta vậy, kiên trì con đường thiền định. Bởi vì thiền định là bản sắc của đạo Phật, thiền định là bờ bến cho ta đi giữa cuộc đời khổ vui, đen bạc này. Như vậy dù khó khăn, kiên trì con đường đó, nhưng rồi từ từ ta sẽ tìm thấy, điều chỉnh cái cách tu hành cho nó đúng. Đúng rồi ta sẽ đi vào thiền định dần dần, tâm ta sẽ an tĩnh từ từ và niềm hạnh phúc sẽ xuất hiện, nha. Đó là nãy ta nói vậy. Khi ta hiểu, xin đón mừng Thượng tọa Châu Phong,
[34:58]Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Nghệ An vừa đến thăm đạo tràng chúng ta, nha quý vị. Kính mời thầy lên đây ngồi thầy, thầy ngồi đây. Thầy rất là khiêm tốn giống Bác Hồ đó nha. Thầy ngồi Thầy ngồi với cho vui. Đó là ta nói nói vậy đó. Cuộc đời này là một cơ hội để ta tu hành. Tu thì nhiều việc, nhưng cuối cùng vẫn phải an trú trong thiền định. Thứ hai nữa, cuộc đời cuộc sống này là cơ hội để ta cống hiến. À. Cái người không hiểu thì xem cơ hội cuộc đời này là nơi để ta vật lộn, bươn chải và hưởng thụ. Nhưng cái người hiểu thì xem cuộc đời này là cơ hội để ta cống hiến. Có nghĩa là hễ sống trên cuộc đời này là phải sống có ích
[35:52]cho cộng đồng, cho mọi người, cho quốc gia, cho thế giới là như vậy.
[36:01]Thầy nhắc lại, cái người hiểu đạo thì xem cuộc sống này là cơ hội để tu hành và cống hiến. Tu hành nãy ta vừa nói với nhau rồi. Bây giờ nói cuộc sống này là cơ hội để ta cống hiến, có nghĩa là đem lại điều ích lợi cho mọi người. Nha, tức là ta sống có ích cho cuộc đời, cho mọi người. Vậy ta cống hiến nghĩa là gì? Ta sống có ích cho mọi người nghĩa là gì? Sư xin câu trả lời đó. Bữa nay Sư làm biếng giảng rồi, mời mọi người giảng giùm. Ai có câu trả lời xin vui lòng giơ tay. Sống cống hiến nghĩa là gì?
[36:52]Nhớ là ta bị một cái bản năng tự nhiên là sống cho mình. Bây giờ hiểu đạo rồi, ta sống cho mọi người. Sống cho mọi người nghĩa là đem điều ích lợi đến cho mọi người, gọi là sống có ích á, sống cống hiến á. Nhưng cống hiến là làm cái gì? Đó, câu câu hỏi là như vậy: cống hiến nghĩa là làm gì? Sống cống hiến là đem cái mình có
[37:17]giúp cho người khác để người ta nâng lên giá trị và hạnh phúc của người ta.
[37:27]Cái mình có gồm 10 điều.
[37:33]Nhớ đem cái mình có để giúp cho người, giúp cho cộng đồng làm nâng lên giá trị và hạnh phúc của mọi người. Nhớ rồi lặp lại. Cái mình có là gồm 10 điều gồm có: sức khỏe, kiến thức, tài sản, nghề chuyên môn, thiện chí, đạo đức, quyền lực, đạo lực, tâm linh. 10 điều. Nhắc lại, nhắc lại: 10 điều chúng ta có mà có người cũng chưa đủ có 10 điều. Ví dụ nói quyền lực thì chỉ có anh Long, anh Hùng có. Đây là có cái quyền lực. Mà có người có tâm linh vì họ tu chứng thì chúng ta cũng chưa có. Ờ rồi có cái người có tài sản. Chắc anh Vinh có chứ mình cũng không có. Ví dụ vậy. Nên trong 10 điều, nhưng mà người ta nhớ vậy,
[38:28]thì có ai có điều gì thì ta đem điều đó để giúp cho người khác, làm cho người khác, nâng cái giá trị người khác và nâng hạnh phúc của người khác lên. Nhớ đem 10 điều của mình có, không phải có, không phải luôn luôn đủ 10 điều, nhưng một điều nào cũng được, giúp cho người khác để nâng giá trị và hạnh phúc của họ lên. Thứ nhất, sức khỏe; thứ hai, kiến thức; ba, tài sản; bốn, chuyên môn, thiện chí, đạo đức, quyền lực, đạo lực và tâm linh. Ví dụ như quý thầy thì có cái gì? Quý thầy thì có cái đạo đức và đạo lực. Đạo đức và đạo lực khác nhau như thế nào? Ví dụ đạo đức nó là điều phổ quát, ai cũng phải có, nó bình đẳng giữa mọi con người.
[39:17]Còn cái đạo lực thì nó đặc biệt cho những người tu tập. Khi họ tu tập chân chính rồi thì họ có cái sức ảnh hưởng lên mọi người, không phải ra uy quyền mà ai cũng yêu mến và nghe theo, đó gọi là đạo lực. Còn tâm linh là gì? Tâm linh là khả năng phi thường của trí tuệ, nhìn sâu thăm thẳm vào mọi điều trong cuộc sống này, nhìn sâu vào tâm hồn của người khác và nhìn sâu vào quá khứ, nhìn vào tương lai, nhìn hết cả những điều mắt không thấy, tai không nghe vẫn có thể biết được. Đó là cái tâm linh nó dễ sợ lắm, nó ở đỉnh cao nha. Thì từ cái đạo đức, đạo lực, tâm linh nó hơi khang khác nhau một chút như
[40:00]vậy, nhưng đó là một trong, đó là những cái trong 10 điều ta có thể có. Và ta phải trau dồi cho mình có thì ta mới giúp người khác được, ta mới cống hiến cho cuộc đời được. Trong đó, ví dụ như sức khỏe, không có sức khỏe ta không làm gì được. Vì vậy, bổn phận ta phải có sức khỏe thì ta mới giúp đời được chứ. Mà để có sức khỏe thì phải làm sao? Rèn luyện, sống lành mạnh, ăn uống lành mạnh nha, rồi đó. Mà bây giờ phải có tài sản thì ta mới giúp người khác được chứ. Vậy làm sao có tài sản? Thì đây cả một bài toán khó nha, không phải dễ, nhưng phải làm ăn, lao động cần cù và biết làm phúc thì ta mới có tài sản vậy.
[40:43]Rồi nhiều lĩnh vực khác nữa. Nhưng mà có cái 10 điều như vậy, nếu ta có 10 điều này hoặc là một trong 10 điều này, vài trong 10 điều này thì ta cố gắng đem mà giúp đời, giúp người. Giúp đời, giúp người là cái gì? Nâng cái giá trị và nâng hạnh phúc mọi người lên, đó là ta sống cống hiến. Mà ta nói mọi người là ai? Gia đình ta là nhỏ bé nhất, cộng đồng của ta, tổ quốc ta và thế giới của ta. Nhớ từng tùy duyên, ở trong môi trường nào, ở trong cái phạm vi nào thì ta cống hiến trong phạm vi đó. Ví dụ ta đang ở trong gia đình thì ta sẽ là một cái người mà đem lại hạnh phúc, niềm vui cho gia đình ta nhất.
[41:28]Ta ở trong cái cộng đồng làng xóm của mình, phường xã mình, ta đem cọ đem niềm vui, hạnh phúc, giá trị cho phường xã ta nhiều nhất. Là gì? Thấy rác là nhặt, thấy người khổ thì ta giúp, thấy karaoke kêu vặn nhỏ lại. Tức là, rồi đối với tổ quốc thì tùy cái phạm vi, tùy cái scale mà ta có được, ta đang tham dự được, ta ta cống hiến đem lại lợi ích, đem lại giá trị. Nha, cái câu này nó nghe đơn giản, mọi người có thể hiểu nhưng phân tích ra thì cũng vài ba năm mới hiểu hết mọi điều. Nhưng căn bản là như vậy thôi nha. Thì thế này,
[42:10]nếu nói rằng là sống cứ lo cho người có cực không? Cực không? Cực. Cực vất vả. Sống cho mình sướng. Có tiền cứ ăn, à có xe cứ đi, có nhà cứ ở, có mọi điều kiện cứ hưởng thụ, cứ sống cho mình nó hết sức là tự nhiên, dễ chịu, khỏe. Nhưng cuối con đường đó là đau khổ, là mất hết tất cả. Còn ta sống để cống hiến, để phụng sự, để hy sinh, để giúp đời, để giúp người, ta rất là cực. Nhưng mà cuối con đường đó, I am sorry, không có chữ cuối con đường của cái đời sống vị tha.
[43:08]Thầy dùng cái chữ cuối con đường nghe cứ tưởng là con đường nào cũng có một cái ending, một cái chỗ cuối. Nhưng mà ta sống ích kỷ thì đúng là có một cái ending, có một cái cuối con đường của cái sự ích kỷ là đau khổ. Còn ta sống vị tha, phụng sự, cống hiến thì không có ending. Con đường đó không có chỗ dừng. Con đường đó là vô tận. Con đường đó sẽ đi đến tuyệt đối. Và những người nào biết quỳ dưới chân Phật, đảnh lễ Đức Phật, tôn kính Đức Phật thì ta có cơ hội để đi trên con đường vị tha đó, không có điểm dừng và đi mãi cho đến tuyệt đối vô biên. Như vậy. Thầy nói lại điều này: Ta đứng ở phạm vi nào, ta đang tham dự ở phạm vi nào
[44:09]thì luôn luôn cống hiến, hy sinh, phụng sự trong phạm vi đó, dù là phạm vi nhỏ hay là phạm vi lớn. Ví dụ như anh Long thì phạm vi ảnh nhìn cả tỉnh về lĩnh vực tôn giáo thì ảnh phải cống hiến cho cả tỉnh này. Anh Hùng đứng ở xã này thì phải lo cho cả xã này. Rồi tùy cái vị trí của ta mà ta cống hiến, mà ta phụng sự. Nhưng nhớ một nguyên tắc: Người đệ tử Phật ở đâu phải đem lại lợi ích cho nơi đó, dù chỉ là nhặt một mảnh rác mà thôi. Thầy nhắc lại câu này: Người đệ tử Phật ở đâu thì phải đem lại lợi ích cho nơi đó, dù là một việc rất nhỏ nhặt như là nhặt một cọng rác mà thôi. Nhớ như vậy.
[45:03]Và cái cụ thể là thế này,
[45:07]có một điều nó dễ làm cho ta có phúc,
[45:13]dễ cho ta có phúc nhưng cũng không dễ làm, đó là làm sao đem được cái đạo lý Đức Phật đến với những người chưa biết. Vì ta tìm thấy con đường, ta tìm thấy lẽ sống, ta tìm thấy lý tưởng, ta có niềm tin, ta có ánh sáng thì đừng giữ điều đó lại cho riêng mình, mà luôn luôn tìm người để chia sẻ. Nhất là những người chưa biết, chưa thấy, chưa có cơ hội, chưa có duyên. Ta có duyên với họ, hãy đem đạo lý chia sẻ cho cho họ. Đó là việc có phúc. Và thầy ra cái chỉ tiêu: Làm sao cố gắng mỗi tháng đưa được một người về với đạo. Một tháng một người, được không? Không dễ đâu. Vì ta quen, tính ra chứ số người ta quen có vài
[46:12]chục người à, mà không phải ai cũng nghe lời. Nên buộc ta phải biết làm quen. Nên một trong những kỹ năng của Phật tử là làm quen, làm quen trên mạng, làm quen trong online và offline để gieo duyên Phật pháp đến với mọi người. Mỗi tháng làm sao độ một người, giúp người tìm thấy ánh mặt trời, cùng kết duyên lành theo nhau mãi, hạnh phúc lan dần khắp nơi nơi. Danh lợi trần gian đáng gì đâu, chết rồi bỏ lại ở đằng sau, chỉ có hạnh lành gieo Chánh Pháp, hành trang công đức sẽ bền lâu. Ai hỏi đời ta sự nghiệp gì, mỉm cười xin nói: "Chẳng có chi, có chăng đồng đạo cùng chung lối, muôn kiếp theo về Đấng Từ Bi".