[0:11]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
[0:22]Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:37]Mời quý Phật tử ngồi xuống. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay thì thầy có duyên về để dự cái trại Hạnh của tụi con. Và cũng theo như những cái điều trăn trở của các chị trưởng thì thầy về thì thầy nói về đề tài hôn nhân của người cư sĩ Phật tử. Đề tài này thì nó hơi hấp dẫn. Nhưng mà thầy giảng thì không hấp dẫn, vì thầy không có kinh nghiệm lắm cái ba cái chuyện này. Ví dụ như tụi con cứ nhìn trong 1.000 người sống trên đời này thì chừng mấy người đi tu? Tụi con đánh giá, chừng mấy người? Bây giờ ở trong cái trại tụi con đây nè, bao nhiêu người thì chừng mấy người định đi tu? Hử? Thì chúng ta thấy rõ ràng là cái số người mà đi
[1:32]tu, đi xuất gia thì không nhiều, phải không? Dạ. Và nếu như vậy, tụi con không đi tu thì tụi con sẽ đi đâu sau này khi lớn lên? Hử? Đi đâu? Thì hầu hết tụi con cũng phải là đi lấy chồng, phải không? Dạ. Chỉ có một số ít vì cái duyên sự gì đó mà ở vậy nuôi heo. Chứ còn đa số tụi con phải đi lấy chồng. Cho nên cái vấn đề mà gọi là chúng ta bước vào cái cuộc sống hôn nhân là cái điều của số đông con người chúng ta phải đối diện. Cho nên chúng ta phải biết về nó. Vì nó là một cái cuộc sống phức tạp. Như khi mà tụi con còn sống ở gia đình với cha với mẹ, thỉnh thoảng tụi con đi chùa, rồi học tập với các anh chị
[2:16]trưởng, cuộc sống nó có vẻ nó đẹp, nó nên thơ, hồn nhiên. Nhưng mà khi lớn lên đến cái tuổi trưởng thành chút, bắt đầu tụi con bị dụ. Bị dụ để bước vào cuộc sống mà mình nghĩ rằng hạnh phúc hơn, hạnh phúc hơn. Nhưng mà không ngờ rằng là chúng ta bước vào cuộc sống hôn nhân giống như là mình bước vào một cái đại dương đầy sóng gió mà mình không biết. Mà chỉ khi mà mình đặt chân lên cái tàu đó dong thuyền đi ra thì thấy biển trời bát ngát, mênh mông, đẹp đẽ. Nhưng mà khi dong buồm đi được nửa đường rồi mới không ngờ là trong đêm tăm tối thì dông bão nổi lên, đất trời mờ mịt, và cái sống cái chết thật là mong manh vậy.
[2:57]Chúng ta mới hiểu như vậy chứ không ngờ rằng cái cuộc sống hôn nhân nó quá phức tạp. Nói như vậy là bởi vì do thầy cũng quan sát nhiều lắm. Mà cuộc sống hôn nhân nó khó. Đa phần những người mà thầy quan sát hoặc là thầy nói chuyện hỏi thăm thì ai cũng có vấn đề trục trặc trong cái chuyện hôn nhân hết. Không có cuộc hôn nhân nào mà suôn sẻ suôn sẻ trọn vẹn hết. Và khi thầy tìm hiểu là tại sao mà người ta sống một đời hôn nhân bấp bênh như vậy? Thì một lý do thầy tìm thấy là người ta không được chuẩn bị kỹ về nó. Người ta không biết gì về nó hết. Trong khi nó rất là khó. Ví dụ trên đời này đó, một người mà muốn làm cái nghề chụp ảnh phải đi học cái chứ.
[3:44]Cũng học vài tuần, vài tháng để biết chụp ảnh. Một người đi làm thợ mộc cũng phải theo đuổi học cái nghề đó vài năm. Còn những cái nghề khác phức tạp hơn: kỹ sư, điện tử, điện toán, thư ký, đủ thứ hết thì càng phải học nhiều hơn nữa rồi mới có thể làm việc được. Nhưng mà có một cái cũng phức tạp, khó khăn không kém là cuộc sống hôn nhân thì không ai dạy chúng ta cả. Rất ít gia đình biết dạy con cái để bước vào cuộc sống hôn nhân. Cứ lớn lên sống trong gia đình như thế nào, rồi tới lớn lên thương ai hoặc vừa ý với ai, thuận tiện gì đó thì cha mẹ gả đi mất. Gả rồi con mình sống ra sao tùy nó. Đôi khi cũng nhắc nhở vài điều mà không kỹ lưỡng lắm.
[4:27]Còn lại hầu hết là con cái cứ nhìn cuộc sống của cha mẹ rồi rút ra được bài học gì đó thì rút. Chứ còn tự mình không biết. Tự mình không biết. Bây giờ hỏi ngay những cụ già đi, hỏi: "Các cụ có dạy con cái mình để đi lấy chồng hay lấy vợ? Có dạy không?". "Có dạy không?". "Không", thấy không? Con mình rút gì được rút. Và tụi con cũng vậy, đến cái tuổi như thế này rồi là cái tuổi tụi con đã lớn và phải đối diện với vấn đề hôn nhân rồi, tụi con vẫn không được ai dạy về điều này. Đúng không? Có ai dạy không?
[5:01]Có ai dạy không, giơ tay lên thầy coi. Không, phải không? Tụi con không được dạy, phải không? Hầu hết thì tụi con tự biết và nhiều khi vấn đề nó là vấn đề cấm kỵ nữa. Vấn đề là không ai nói tới ai nữa. Có những trường hợp lạ lắm, như thầy nghe kể có những đứa nhỏ gọi là những đứa nhỏ ranh á, mới 10 tuổi biết hết chuyện người lớn hết trơn. 10 tuổi, 11 tuổi, người lớn sao biết hết trơn à. Nhưng mà có những trường hợp có những người đến khi lấy chồng rồi vẫn không biết chuyện gì hết. Cứ thấy như lấy chồng là nghe nói ờ lớn lên có chồng có vợ không biết, rồi tới khi vào thì ông chồng mới dạy cho bà vợ,
[5:35]coi là lấy chồng lấy vợ là chuyện vậy, chuyện vậy, nói: "Ủa, vậy hả? Không biết gì hết trơn". Nên có những người như vậy. Nên trường hợp thầy hy vọng tụi con không thuộc loại con nít ranh, mới mười mấy tuổi biết hết, nhưng mà thầy cũng không hy vọng rằng tụi con chưa biết gì hết. Chắc trong đây là biết sơ sơ hết rồi chắc. Cũng nghe kể qua kể lại biết tùm lum chuyện rồi, đại khái vậy. Mà trong đó, thanh niên hầu hết là không được chuẩn bị, hướng dẫn đầy đủ cho nên nhiều chuyện đổ vỡ đã xảy ra. Tức là cái lỗi hoặc là ở nơi người vợ hoặc ở nơi người chồng rồi làm cho cuộc hôn nhân không hạnh phúc.
[6:09]Và vấn đề giải toan không kỹ lưỡng thì trong cái cuộc hôn nhân không hạnh phúc đó hoặc là theo cái trào lưu mới người ta phải ly dị, thì trong cái cuộc hôn nhân không hạnh phúc đó hoặc là theo cái trào lưu mới người ta phải ly dị, hoặc là người ta theo cái truyền thống cũ là chịu đựng cho tới già. Tới già rồi đến khi mà không còn ai còn hơi, còn sức gì nữa thì ráng chịu đựng với nhau rồi thôi, nó quen rồi. Có một lần thì thầy cũng gặp với hai vợ chồng già. Tới già rồi vẫn không sống chung với nhau được. Cả một đời cứ gây gổ mãi à. Nhưng mà họ có văn hóa thì họ không có đánh đập nhau nhưng cứ gây gổ mãi,
[6:50]mà tới già rồi vẫn khắc khẩu, gặp nói chuyện nhau lát cũng gây lộn. Mặc dù con đàn cháu đống, có cháu ngoại, cháu nội, cháu cố rồi hết rồi, vẫn không. Đó là trường hợp hơi lạ. Còn đa phần thì người ta có thể là xung khắc ở tuổi trẻ nhưng đến già thì thôi, mọi chuyện mới bỏ qua. Nhưng mà như vậy, hôn nhân nó là như vậy đó. Bây giờ thì bắt đầu bước qua đạo Phật, chúng ta thấy thế này. Thì đầu tiên á, nói chuyện mà hôn nhân, chuyện tham ái, chuyện ái dục đối với trong đạo Phật còn cấm kỵ nhiều hơn nữa. Vì sao vậy? Vì cái tiền đề trong đạo Phật là muốn cho con người thoát khỏi ái dục để đi tìm được sự giải thoát.
[7:29]Và vậy trong kinh Phật cũng nói rõ, nguyên nhân của mọi đau khổ trên trần gian này là do ái dục. Có thương yêu và người ta có đau khổ. Chỉ trừ tụi con thương yêu bằng lòng từ bi thôi, lòng từ bi phủ trùm chúng sinh không điều kiện thì chúng ta mới có hạnh phúc. Còn đa phần, thương yêu rồi sẽ đưa đến đau khổ. Mặc dù ở buổi đầu thương yêu làm người ta hạnh phúc, ở buổi đầu. Cho nên cái tình thương yêu gọi là tình yêu, nó như miếng mồi ngon. Mà con người đã nói tình yêu nhìn xa như một hạt kim cương, nhưng đến gần chỉ là giọt nước mắt. Ở xa thì thấy hạnh phúc nhưng rồi đến gần thấy nó đau khổ. Mà những buổi đầu á, vì nó như một hạt kim cương nên không ai tránh khỏi.
[8:16]Ví dụ như tụi con lớn lên, tụi con gặp một người thanh niên. Thanh niên nào đó có thể hơi đẹp trai, khéo ăn nói một chút. Con đi đâu cứ đeo lẻo lẻo đằng sau, quay lại tụi con: "Hứ, người gì kỳ khôi. Người ta đi đâu đi theo hoài à". Nhưng anh này cứ lì cứ đeo theo hoài. Đến ngày nào đó tụi con không hứ ngoáy được nữa mà quay lại cười duyên, là bắt đầu có chuyện. Mà cười duyên xong rồi về nhà bắt đầu nhớ, là lộn xộn. Mà người này lại khéo nói nữa: "Anh thề yêu em suốt cuộc đời. Anh nguyện cuộc sống này của anh là của em. Anh sẽ bảo bọc em suốt cuộc đời, không bao giờ làm buồn em". Thì làm tụi con bị dụ.
[8:55]Tụi con thấy nếu mà mình bỏ cha bỏ mẹ mình mình về sống với cái người thanh niên này có lý hơn. Cha mẹ mình nhiều khi còn rầy la, em út nó còn cự nự. Nhưng mà cái người này thề đều có bộ hay. Có bộ tin được, có thể hạnh phúc. Đó, tụi con bị dụ buổi đầu như vậy. Cái nỗi thương, nỗi nhớ rồi đến khi gặp thì vui mừng, xa thì mong gặp lại là từ lúc mà tụi con yêu thương của cái tuổi trẻ chỉ thấy hạnh phúc thôi, chỉ thấy hạnh phúc. Nên mình nghĩ rằng là bước vào tình yêu cũng giống như là bước vào cuộc sống gia đình, có nhiều cái hạnh phúc xảy ra. Nhưng đến khi lấy rồi thì không phải chuyện như vậy.
[9:31]Thì có cái câu chuyện có hai người bạn gái gặp nhau mới hỏi: "Hà, lúc này chồng bạn như thế nào rồi? Có khỏe không? Mập, ốm?". Thì cái người bạn kia mới trả lời: "Từ lúc cưới nhau tới bây giờ, tôi không có thấy gương mặt của ảnh nữa". Nói: "Ủa, sao kỳ vậy?". "Tại lúc nào cũng có tờ báo che ngang cái mặt". Nghĩa là ổng không còn ngó ngàng tới vợ con nữa, lúc nào cũng đọc báo, hờ hững mọi chuyện. Nhưng lúc trước khi cưới thì ổng nói ngon ngọt lắm. Ổng nói là lấy ổng thì thiếu điều như là bằng như lên thiên đường. Nhưng mà khi lấy ổng rồi không thấy mặt ổng đâu, chẳng bao giờ ổng ngó tới vợ con nữa.
[10:02]Thì đó là một câu chuyện vui, nhưng mà nó cũng nói lên một sự thật như vậy. Là người đàn ông như vậy, họ dụ được rồi bắt đầu khi đem về rồi bắt đầu mình mới trả nợ họ. Nhưng mới ban đầu thì họ dụ. Như có một vài người biết vậy, hỏi chứ: "Con thấy chồng nghĩ là cái hạnh phúc kéo dài được bao lâu?". Nói: "Dạ, được 3 tháng." Sau đám cưới được 3 tháng rồi bắt đầu đổ vỡ. Giật mình nói: "Trời, 3 tháng? Mới 3 tháng mà đổ vỡ?" - "Dạ, mới 3 tháng đổ vỡ." Hỏi người khác thì à cũng được 6 tháng là bắt đầu thất vọng về nhau rồi. Thấy cái con người mà con đánh giá trước kia là thần tượng, là lý tưởng của con, mà con chấp nhận là từ bỏ hết niềm vui của gia đình,
[10:44]của cha mẹ để đi theo con người này thì 6 tháng sau con thấy không phải. Không phải là con người mà như con tưởng tượng, con ước mơ. Nó là một con quái vật gì đó. Tới chừng về rồi mới phát hiện ra, nói: "Trời đất ơi trời!" Rồi cũng thầy kể nó, có một người Phật tử đến kể với ông thầy, nói: "Dạ, ngay đêm tân hôn là đã đổ vỡ thưa thầy. Nhưng mà không lẽ bỏ, tại vì đám cưới mới lớn quá, giờ bỏ không được. Nhưng mà ngay đêm đó đã biết cái con người thật của anh ta rồi." Nên cái chuyện đời nó khủng khiếp như vậy. Dĩ nhiên cũng có những cuộc hôn nhân hạnh phúc, cũng có những người chồng có trách nhiệm,
[11:18]biết lo cho vợ, cho con, nhưng mà số người đó hơi hiếm. Số người đó hơi hiếm. Số người mà biết thương vợ, thương con, có trách nhiệm, sống tốt với họ hàng, hàng xóm là... nghĩa là một người thanh niên lý tưởng hình như họ đi tu rồi. Đi tu rồi, chắc vậy.
[11:35]Bây giờ nói trở lại thì đạo Phật không có đặt cái vấn đề hôn nhân nhiều vì Đức Phật vậy muốn tránh cho chúng ta khỏi cuộc sống ái dục để có thể tu tiến. Tuy nhiên, vì rất nhiều người trên cuộc đời này phải sống đời hôn nhân nên Đức Phật cũng dạy cho chúng ta biết sống một đời sống hôn nhân chân chính. Trong rất nhiều bài kinh, Đức Phật đã dạy người chồng phải có bổn phận đối với vợ như thế nào, một người vợ phải có bổn phận đối với chồng như thế nào. Còn trường hợp mà những người nào có thể xuất gia thì xuất gia, còn không thì phải biết bổn phận làm cha, làm mẹ, làm vợ, làm chồng cho đúng. Trong kinh Phật cũng dạy rất nhiều.
[12:13]Thì hôm nay vậy, chúng ta cũng sẽ trao đổi với nhau về vấn đề đó. Ở đây trên cái căn bản thế này, là chúng ta hiểu cái ái dục luôn luôn đưa đến đau khổ, đó là công thức, đó là nguyên tắc của đạo Phật nha, không tránh khỏi. Mà do chúng ta có cái nghiệp duyên từ đời trước, chúng ta không thể từ bỏ ái dục mà phải bước vào đời sống hôn nhân, thì mình biết là mình bước vào cuộc sống phức tạp, rắc rối và thường có nhiều chuyện xung đột, khổ tâm xảy ra. Hạnh phúc thì ít mà khổ thì nhiều. Đó là căn bản, đó là nguyên tắc. Nghĩa là thầy không có bi quan, thầy không có bi quan, vì ngày xưa là thầy đi tu hồi thầy chưa biết gì về chuyện
[12:55]hôn nhân, cho nên thầy không có bi quan về nó đâu. Nhưng mà nó là sự thật, nó là nguyên tắc trên đạo lý rồi. Bây giờ dù cho tụi con chưa biết gì về hôn nhân, tụi con không biết chuyện yêu thương, vân vân, thì tụi con phải thuộc cái nguyên tắc mà Đức Phật đã dạy, đạo Phật đã nói này: ái dục luôn luôn đưa đến đau khổ, chỉ có từ bi mới đưa đến an lạc, giải thoát. Đó, cho nên trên căn bản thì tất cả những người đệ tử Phật chúng ta, dù là người xuất gia hay tại gia, đều phải phát triển lòng từ bi thương yêu tất cả chúng sinh. Đó là nguyên tắc, là đạo lý mà chúng ta phải tu tập, tụi con phải tu tập.
[13:30]Tuy nhiên, là trong số tụi con ở đây, có những người nào mà có thể phát tâm xuất gia được thì đó là điều đáng mừng, thì thôi thầy không có ý kiến, thì tụi con có thể không cần nghe bài này. Hoặc là tụi con có thể nghe để sau này tụi con giảng lại cho Phật tử. Còn đa phần nếu tụi con vì cái duyên nghiệp mà phải đi lấy chồng thì tụi con phải hiểu: ái dục là nguyên nhân của đau khổ, mặc dù bước đầu tụi con có thể nhìn nó giống như hạnh phúc, nhưng đừng bị gạt nữa, vì nhiều người đã bị như vậy và kinh Phật cũng đã nói như vậy. Do đó cái nguyên tắc thế này: là đặt vấn đề tụi con phải lấy chồng thì ngày hôm nay tụi con phải hiểu thêm điều này,
[14:14]là tụi con phải cùng với vợ chồng tụi con tu tập tâm từ bi để phát triển, để chuyển cái luyến ái riêng tư thành cái lòng từ bi trên đại thể, phổ quát hết tất cả chúng sinh. Đó là nguyên tắc. Nguyên tắc đó thực hiện rất khó, thầy chưa có nói tới, điều đó nó thuộc về lâu dài, sự tu tập lâu dài. Nhưng mà đây là nguyên tắc căn bản thôi, tụi con cứ thuộc cho thầy như vậy, còn thực hành như thế nào từ từ thầy sẽ nói sau. Nhưng mà thầy nhắc lại cái nguyên tắc thế này: nếu tụi con phải bước vào cuộc sống hôn nhân, nghĩa là nếu tụi con phải có một người để thương yêu rồi thành lập gia đình, thì phải nhớ điều này:
[14:54]là con sẽ cùng với chồng của mình tu tập tâm từ bi để chuyển hóa cái tình thương riêng tư của hai vợ chồng trở thành cái lòng từ bi thương yêu khắp tất cả chúng sinh. Đó là nguyên tắc. Tụi con nhớ chưa? Nhớ chưa? Nhớ điều này cho thầy. Còn thực hành như thế nào thì đó là chuyện về sau, bây giờ phải thuộc nguyên tắc đó trước vì chúng ta là đệ tử Phật. Có lần thầy viết một cái cuốn truyện tiểu thuyết tình cảm,
[15:26]tụi con có tin thầy viết truyện tiểu thuyết tình cảm không? Nhưng mà vì thầy viết chuyện tiểu thuyết tình cảm nên thầy không có dám đứng tên. Tại vì sợ người ta đọc thấy: "Ủa, sao chuyện tình cảm yêu đương mà ông thầy ổng viết?", nên thầy mới để tên người khác đứng. Nhưng mà rồi cũng xì ra, rồi người ta cũng biết là thầy viết chuyện tiểu thuyết tình cảm. Thầy cũng viết chuyện về một mối tình của người thanh niên rất là lý tưởng và yêu một người con gái cũng rất là lý tưởng. Đó là mối tình cực kỳ đẹp, mối tình rất là đẹp. Nhưng rồi cái người thanh niên đó tìm được đạo lý, nên người thanh niên đó mới chuyển cái tình yêu riêng tư của
[16:02]hai người biến thành cái lòng thương yêu tất cả mọi người. Cái câu chuyện đó thì nó dài dòng, rắc rối, nhiều chuyện hay lắm. Khi nào tụi con có điều kiện tụi con sẽ đón xem. Thì đó là nguyên tắc, thầy đưa cái nguyên tắc của đạo Phật vào trong cái câu chuyện đó. Đó là nguyên tắc thứ nhất. Còn thứ hai, là ở đây, thầy mong mọi các chùa là tổ chức những buổi tọa đàm về hôn nhân, những lớp giáo dục về hôn nhân cho thanh thiếu niên Phật tử trẻ. Trong chương trình Gia Đình Phật Tử có dạy về hôn nhân không ta? Mấy anh chị trưởng đâu mất hả? Có không? - "Dạ, bốn bậc không có." - Không, thấy không? Bây giờ thầy yêu cầu là phải bổ sung cái điều đó vào trong chương trình
[16:45]dạy Gia Đình Phật Tử, dạy về hôn nhân cho tụi con biết điều đó. Thì dạy về hôn nhân á, tổ chức những buổi tọa đàm đó thì có hai đối tượng, hai thành phần mà mình mời đến giảng. Thứ nhất là tu sĩ, ví dụ như thầy vậy, có thể mời thầy đến để nói về hôn nhân trên nguyên tắc của đạo Phật cho tụi con nghe. Thứ hai là mời những cư sĩ, những cư sĩ mà có trình độ ăn nói, đã đi qua đời sống gia đình, những người lớn tuổi một chút, là cũng yêu cầu soạn bài rồi giảng cho tụi con nghe về phải đối xử với vợ chồng như thế nào, rồi dạy con như thế nào. Có nhiều điều tụi con phải học trước khi tụi con bước vào đời sống hôn nhân.
[17:23]Như có cái câu chuyện vậy, là có người vợ, người này thì sâu sắc, tế nhị, tình cảm, lấy nhằm người chồng hời hợt, vô tư, không quan tâm tới vợ, mà người vợ như vậy đau khổ lắm. Tại vì thường thường người phụ nữ thì sống với tình cảm nhiều, người nam thì hời hợt, mà hời hợt vừa vừa thôi đừng có hời hợt quá, người phụ nữ chịu không nổi. Nhưng mà cái người phụ nữ này thì sống tình cảm, tế nhị từng chút, còn người chồng thì bất cần, không quan tâm tới vợ. Ví dụ như ngày sinh nhật của vợ không để ý, rồi lâu lâu không có mua quà cho vợ, nhiều khi một bó hoa không biết đem về tặng vợ. Nhiều khi vợ buồn bệnh bỏ ăn, nói cái: "Vậy hả?
[18:04]Bệnh hả?", rồi thôi không biết là tìm thuốc gì nữa. Rồi có một lần có người Phật tử, người nữ, người vợ kể cho thầy nghe, nói: "Có lần con bệnh quá, con nói ảnh nói: 'Em bệnh quá!' Ông chồng nói: 'Thì mày chết như con chó chết vậy chứ có gì đâu mà...'" Thì lúc đó thầy trợn mắt lên, thầy nói: "Sao trên đời có thể có một người chồng như vậy?" Mà chưa nói tới những người chồng đánh vợ. Đó. Nên những điều này phải được dạy. Nghĩa là người cư sĩ mình dù nam hay nữ phải được học những lớp về hôn nhân. Thì mời quý thầy, quý cô dạy là một, phải nhờ những người cư sĩ trẻ mà đã đi qua cuộc sống hôn nhân, những người đó họ có kinh nghiệm,
[18:41]họ biết hòa nhã vậy để cho chúng ta biết đời sống hôn nhân. Nên từ đây chùa về sau hãy mở những lớp như thế này. Nếu mà quý thầy, quý cô không có mở thì quý Phật tử phải đến yêu cầu, đến thỉnh, nói: "Xin Ni sư tổ chức giùm cho chúng con một cái lớp hôn nhân hai tuần, là đi vào những ngày Chủ Nhật và Thứ Bảy, cứ Chủ Nhật, Thứ Bảy. Và Ni sư tổ chức giùm cho chúng con, mời quý thầy, cô và mời những cư sĩ có trình độ đến dạy giùm để cho các em thanh niên, thiếu nữ đến học." Đó là cái về lâu về dài chùa phải tổ chức như vậy. Thì bây giờ qua phần thứ hai là chọn bạn trăm năm. Là ừm lớn lên tụi con phải lấy vợ, lấy chồng, bây giờ biết cách để chọn ai.
[19:27]Vì có những trường hợp á, có những người không ai tới với mình để mình lựa hết thì thôi mình không thèm lấy ai luôn. Nghĩa là không ai mà thèm lấy mình, mình cũng sẽ không thèm lấy ai luôn. Rồi có những trường hợp mà có một người tới với mình thì có một người đó để mình chọn lựa, hoặc là mình chọn người đó hoặc là mình không thèm lập gia đình nếu người đó không có đủ tiêu chuẩn nào đó. Còn có những trường hợp mà nhiều người tới theo đuổi mình, mình phải chọn ai trong số những người này. Và như vậy chúng ta có thể thế này: hoặc là chúng ta có nhiều người để chọn lựa, trong đó những người đó mình lựa ai
[20:04]là phù hợp với những tiêu chuẩn để làm người chồng, người vợ tốt sau này chứ; rồi hoặc trường hợp là ví dụ như chỉ có một người theo đuổi thì mình có thể quyết định là chọn người đó hoặc là quyết định không chọn người đó để ở vậy luôn; hoặc là không có ai tới với mình hết thì mình cũng không thèm tới với ai hết luôn, không cần luôn, cũng được. Còn bây giờ trong trường hợp mình đặt vấn đề mà chúng ta phải chọn lựa giữa nhiều người, thì ở đây chúng ta phải chọn như thế nào, dựa vào những tiêu chuẩn nào? Thì chúng ta biết cái này, thật ra đó, nếu mà nói theo đạo Phật á, người vợ chồng nó có cái duyên số, có cái nghiệp với nhau,
[20:44]cái nợ nhau từ cái đời nào chứ không phải là tự nhiên không không mà lấy nhau được. Chính duyên số nó đã quyết định cái phần lớn. Tuy nhiên, nếu mình đổ thừa duyên số thì nó không thực tế. Chúng ta phải chọn lựa, mà trong sự chọn lựa chúng ta nó có nghiệp duyên nó bí mật nó chi phối trong trỏng. Nhưng mà trên thực tế chúng ta phải chọn lựa. Ví dụ như bây giờ có hai người theo đuổi mình, mình thấy hai người thì người nào cũng có những cái ưu, cái khuyết, chứ không ai hoàn toàn. Tụi con có thấy trên đời có ai hoàn toàn không? Có? Không phải không? Vì cái người mà gần như hoàn toàn đi tu mất rồi. Thầy báo cho tụi con tin buồn đó.
[21:25]Người gần như hoàn toàn... Thầy tu không hoàn toàn đâu nha. Thầy tu cũng chưa chắc hoàn toàn. Nhưng mà cái người gần như hoàn toàn là vô chùa mất rồi. Cho nên tụi con đừng có trông những người đó làm chi mất công. Nhưng mà bây giờ thế này nè. Thí dụ như bây giờ có hai người đến, mình không biết chọn ai, cái mình đến hỏi ý kiến ni sư hoặc hỏi ý kiến thầy, nói: "Thưa thầy, có hai người. Người thì cao, người thì lùn. Người thì đẹp, người thì xấu. Người thì mũi đẹp, người thì miệng dẹo. Người thì nói hay, mà người thì hát hay. Người thì hát hay thì nói chuyện dở, à người thì nói chuyện hay thì hát dở, vân vân". Kêu là:
[22:04]"Bây giờ xin thầy lựa giùm con". Tự nhiên ông thầy ổng không có lựa giùm đâu. Vì trong cái giới, cái giới của tu sĩ là không có cho lựa giùm, không làm mai mối, không có lựa giùm vợ chồng. Nhưng mà khi mình hỏi ông thầy á, rồi nếu ông thầy ổng trả lời: "Thôi thì duyên với ai con lấy người đó". Thì tụi con biết đường để chọn không? Biết không? Nếu mình đổ thừa nhân quả thì biết đường chọn không? Không, phải không? Đó, mặc dầu mình có tin nhân quả, nhưng mình sẽ không biết đường để chọn nếu mà nói đổ thừa duyên số. Cho nên vì vậy mình vẫn phải dùng cái lý trí của mình để chọn. Dùng cái lý trí của mình để chọn.
[22:40]Bây giờ giữa hai người, một đi xe Super Dream, một người đi xe nghĩa là Suzuki đời mới, mình thấy... phải biết, phải phân tích coi. À Spacy thì nó quá ngon. Thì ở đây, chúng ta vẫn phải dùng cái lý trí để mà chọn lựa, mình phải nhận định trên cái một số tiêu chuẩn nào đó. Thì ở đây là thầy sẽ nói tiếp tục một số tiêu chuẩn để tụi con cân nhắc tụi con lựa chọn. Tuy nhiên, cái lựa chọn cuối cùng nó vẫn thuộc về phước. Hễ có phước thì chọn đúng, mà không có phước thì chọn trật. Thì đây là cái chỗ, cái chỗ mà tại sao mình thấy mình rất ưng ý, nhưng mà lấy nhau được vài tháng đổ vỡ liền. Cái con người mà mình tưởng tượng tô vẽ ngày xưa,
[23:25]không ngờ mới sống ba tháng thành con người khác. Tức là ngày xưa như là một thiên thần đến với mình á, đến lúc nào đầu tóc cũng chải, đến nơi là chào hỏi lễ phép ba mẹ mình, thương yêu các em của mình, săn đón, lo lắng mình từng chút. Nghĩa là như một thiên thần. Anh đến với em như một thiên thần của cuộc đời. Lấy nhau ba tháng, anh trở thành con quái vật. Thì cái này nó thuộc về nhân quả. Nhân quả nên không biết đường đâu. Nhưng mà ở bước đầu, mình vẫn cố gắng hết sức dùng cái lý trí của mình rồi cầu nguyện Phật gia hộ thêm để mà mình chọn cho đúng. Nay chúng ta phân biệt là người tốt hay xấu trước.
[24:03]Tốt xấu như thế nào thì mình chưa nói, nhưng mà mình đánh giá tốt xấu thế này trước. Thầy có nói mà có đụng chạm cái người mà tụi con lỡ thương rồi, cũng bỏ qua cho thầy, thầy thông cảm... thông cảm cho thầy. Ở đây trong cái số tụi con là ai đã có người về canh rình rồi thì giơ tay lên thầy biết để thầy tránh. Mấy người lớn lớn nè. Có chưa? Có rồi phải không? Chưa hả? Giờ đặt vấn đề: Đặt vấn đề tụi con là người tốt, ha. Tụi con biết đi chùa, tụi con biết lễ Phật, biết làm phước, tin nhân quả, lòng tin kính Tam Bảo, biết tu tập, biết tụng kinh. Đặt vấn đề tụi con là người tốt. Và tụi con gặp người chồng cũng là người tốt.
[24:50]Thì như vậy hợp không? Hợp. Bởi vì cái tốt nó là chân lý, mà chân lý là nó là một à. Cho nên nếu hai vợ chồng là người tốt, sẽ có rất nhiều điểm giống nhau trong cư xử, trong cuộc sống. Có thể có một vài cái sở thích có thể khác nhau một chút. Ừ ví dụ như là mình mình thích đọc thơ, ổng thì thích đọc truyện. Thì có thể sở thích nó khác. Phải mình thích nghe Lam Trường, ổng thì khoái Phương Thanh, có thể khác nhau điều đó. Nhưng mà ví dụ như mình có lòng thương người thì ông chồng mình phải có lòng thương người vì tốt và tốt nó giống nhau. Tự nhiên. Ví dụ như là mình có hiếu với cha mẹ mình, mà mình thương quý cha mẹ chồng,
[25:34]thì ông chồng đó ổng phải ổng hiếu với cha mẹ ổng và ổng thương quý cha mẹ bên vợ. Những điểm đó phải giống nhau. Và giống như vậy cuộc sống dễ chịu không? Dễ chịu. Cho nên nếu mình gặp được một người tốt như vậy, thì cuộc sống rất dễ chịu, hợp với nhau. Và chuỗi hôn nhân đó hy vọng là tụi con được hạnh phúc. Chỉ trừ những lúc đau khổ, những lúc đau khổ là nó thuộc về bất trắc về hoàn cảnh thôi. Ví dụ như là tụi con rơi vào cảnh nghèo túng một thời gian, hoặc là lúc có con mà con nó bệnh nặng mà mình lại đang không có tiền ví dụ, thì đó là khổ mà thuộc về hoàn cảnh. Nhưng mà trong cái lòng tin cậy đối với nhau giữa hai vợ chồng,
[26:10]trong lòng thương quý nhau giữa hai vợ chồng, thì nó là hạnh phúc, nó vẫn là nơi nương tựa tâm hồn của nhau. Dù lúc đó cái hoàn cảnh gia đình trong sóng gió thì người ta vẫn dìu nhau đi qua được. Nghĩa là vợ chồng dắt dìu nhau đi qua được cái sóng gió đó. Mà đó là một cuộc sống lý tưởng. Mà tình yêu nó là vậy đó. Nó có cái lãng mạn, nó có thể nó vượt qua được những cái khó khăn trong cuộc sống được. Hoàn cảnh có thể là... Hồi trước thầy hay nghe một cái ông già ổng không lấy vợ. Ổng sống tới chết không lấy vợ. Hỏi ổng: "Tại sao?". Ổng nói: "Tôi sợ cái cảnh là vợ đẻ, con đau, nhà hết gạo". Ổng sợ những hoàn cảnh bất trắc của hôn nhân mà
[26:49]ổng từ chối không lấy vợ, ổng sống tới già. Mà tới già thì ổng cô độc một mình. Thì cũng có duyên thầy về ở với ổng là thầy lo cho ổng lúc ổng bệnh, ổng chết luôn, thì thôi xong. Nhưng mà ổng sợ cái hoàn cảnh. Nhưng mà nếu trong cái cuộc hôn nhân hai vợ chồng cùng tốt, nhưng mà do cái nghiệp xưa nào đó có những lúc đi qua khó khăn thì vẫn nhờ cái tình yêu với nhau như vậy, nhờ niềm tin với nhau, quý với nhau mà vẫn vượt qua được những cái lúc sóng gió đó, mình không quá đau khổ. Như trong một bài hát ngày xưa á: "Anh hứa đưa em về nơi chân trời tím. Gom hết mây hai đứa xây lâu đài yêu". Xây lâu đài bằng mây, đúng là tưởng tượng chuyện trên cung trăng.
[27:28]Nhưng trong thực tế cuộc sống thì cơm áo gạo tiền nó phức tạp. Nghĩa là nói yêu thì yêu chứ mà hết gạo là yêu hết nổi. Nhưng mà nên phải yêu yêu chứ phải có gạo một chút. Nhưng mà lúc yêu thì người ta quên chuyện đó. Mà thôi, thì tốt cũng là một tiêu chuẩn. Bây giờ, hai người cùng xấu thì sao? Chuyện gì xảy ra? Tụi con thì không xấu, nhưng thầy đặt vấn đề ví dụ một người vợ xấu tính, ích kỷ, nóng nảy, tham lam, ganh ghét, gian dối, rồi ông chồng cũng nhậu, quậy, bồ bịch, lăng nhăng tùm lum, thì hai người đó làm sao, sống với nhau làm sao? Ngộ cái thế này: Tốt á thì giống nhau mà xấu thì không giống nhau, mà làm khổ nhau.
[28:14]Mình thích đánh bài tứ sắc thì ổng lại thích đi nhậu. Nghĩa là khi mà sung lên thì mình thích chửi bới, ổng thì thích oánh. Nên hai cái sở thích nó không giống nhau, mà không có điểm chung và làm khổ nhau. Cho nên hai người mà cùng xấu thì cái gia đình đó không ai dám bén mảng tới đi chơi, thăm viếng. Thì thôi mình không đặt vấn đề đó, mình bỏ qua. Nhưng mà đặt trường hợp người xấu với người tốt thì chuyện gì xảy ra? Đặt vấn đề như ông chồng ổng tốt, tụi con xấu hoặc là đặt vấn đề ngược lại tụi con là thật sự tốt lấy nhầm người xấu, đổ vỡ. Mình cũng ráng lựa nhưng mà mình đã chọn nhầm, thì sống nhau rồi mới biết ổng xấu.
[28:55]Thì một người xấu người tốt thì cái gia đình nó như thế nào? Đây là điều đáng lo đó. Ở cái trường hợp thứ nhất mà hai người cùng tốt thì không có gì để nói, phải không? Thì hai vợ chồng tự sẽ tìm tới đạo, tự sẽ tu hành, tự sẽ làm phước. Mọi việc cứ tốt đẹp, để lại phúc đức cho con cháu. Hai người cùng xấu thì nó là một bi kịch mà ở đây mình cũng không bàn, vì hy vọng rằng tụi con không phải là người xấu lắm. Xấu hơi hơi thôi. Nhưng đặt trường hợp thứ ba mà dễ xảy ra, tụi con biết đi chùa, tụi con là người tốt. Nhưng gặp cái người thanh niên đó họ không biết đi chùa. Mà mới đầu mình tưởng là người tốt.
[29:37]Mới ban đầu tự nhiên đến thăm mình nói: "Chiều nay em đi chùa, anh đi không?", "Ờ, anh đi". Đi để lấy lòng thôi. Thật sự trong lòng không mộ đạo. Thì mình cứ tin là người này cũng biết đạo, cũng mộ đạo, nhưng không ngờ là lúc mà đang còn tán tỉnh thì lấy lòng đi chùa lấy lòng, nhưng mà lấy được rồi thì không đi chùa nữa. Mà nhiều khi chống, ghét mấy ông thầy, ghét mấy bà cô nữa. Lúc đó rất là khổ tâm. Giống như có câu thơ mà của người đi theo đuổi một cô gái Thiên Chúa giáo vậy: "Con quỳ lạy Chúa Ba Ngôi, con lấy được vợ con thôi nhà thờ". Thì cũng vậy, giả bộ đi chùa để tán tỉnh lấy được rồi bỏ chùa.
[30:19]Đây trong trường hợp người tốt người xấu thì chuyện gì xảy ra? Hôn nhân rất là mâu thuẫn. Vì tụi con đã biết đạo lý rồi, biết đây là điều phải điều trái, nhưng mà cái người chồng của mình cứ luôn luôn đi ngược lại. Là hôn nhân này cũng là một cái nỗi khổ tâm, dằn vặt suốt đời. Vì tụi con có thể là biết đạo con nhẫn nhục chịu đựng được những cái xấu, những cái ổng ăn nói bậy bạ, những đối xử không tốt với gia đình bên vợ, vân vân. Mình ráng mình chịu đựng nhưng nó là một nỗi khổ ngấm ngầm, nỗi khổ ngấm ngầm, một sự đòi hỏi bất công. Đó là trường hợp về cái đạo đức tốt xấu. Bây giờ nói về cái tài năng.
[30:55]Ví dụ bây giờ hai người cùng giỏi thì chuyện gì xảy ra? Hai người cùng có tài thì chuyện gì xảy ra? Thì đây là điểm tụi con phải lựa. Hai người cái tài năng phải tương đối gần bằng nhau, dễ sống. Đừng có chênh lệch quá. Ví dụ như người chồng họ quá giỏi mà người vợ quá dở thì ông chồng thế nào cũng khinh thường. Ổng coi thường thời gian, tình thương mất hết.
[31:23]Như hồi đó lúc mà thầy còn chưa đi tu thì ở cái xóm của thầy, thầy có nghe kể cái ông chồng ổng mắng vợ ổng thế này. Thì bà vợ bả quá khờ đi. Bả thối tiền bả không biết thối, thì nhà làm ăn buôn bán nên ông chồng phải gánh vác hết tất cả mọi việc. Có một lần ổng giận quá ổng la lên, mà ông chồng này có vẻ cũng tốt. Nói: "Thôi em ơi, em ngu vừa vừa, chừa cho hàng xóm người ta ngu với, sao em ngu quá?" Thì ổng nói cũng nhã nhặn, tức ông này không phải là người thô lỗ. Nhưng mà tuy nhiên, cứ như vậy cái lòng thương yêu của người chồng đối với người vợ mất dần đi. Tình thương yêu chỉ có khi mà nó còn có lòng kính trọng. Tụi con phải nhớ điều đó.
[32:07]Tụi con để ý lại, tụi con chỉ thương người nào mà khi tụi con đã kính trọng người đó. Đúng không? Đúng không? Có nể phục mình mới có thương yêu. Chứ còn một con người không tài không năng không gì hết, tụi con thương yêu nổi không? Không. Nên thường thường như vậy là khi mình gặp người đàn ông mà họ phải có cái bản lĩnh, có cái tài gì đó mình mới thương được. Tức là trước hết mình phải nể phục, phải kính trọng mới thương được. Thì ở đây cái tài năng của hai vợ chồng thì tương đối bằng bằng nhau một chút, dễ sống. Tức là ông chồng ổng thấy vợ mình có cái khả năng, có cái tài ổng cũng nể, vợ cũng nể ông chồng mình có cái tài.
[32:43]Chứ còn mà chênh lệch nhau, khinh thường nhau tình yêu sẽ biến mất. Do đó, chính bản thân mình mình phải rèn luyện, phải trau dồi cái bản lĩnh trong cuộc sống. Tụi con phải có một cái nghề để sống, chứ đừng có làm rẫy hoài. Đừng làm rẫy hoài. Thấy tụi con mà đi cuốc đất hoài thầy chịu không nổi đâu, dù ở đây là miền thôn quê. Tụi con phải nghĩ đến một cái nghề ngoài cái rẫy. Mà nếu làm rẫy tụi con phải biết lái máy cày. Biết không, biết lái không? Tức là mình phải có một cái nghề chứ không phải là chỉ có cây cuốc là công cụ. Tụi con phải có cái công cụ khác, chiếc xe máy cày. Hoặc tụi con phải biết đi học may, thậm chí tụi con học vi tính,
[33:22]thậm chí tụi con có thể đi học để làm cô giáo, vân vân. Tức là mình phải có một cái nghề gì mà có cái tinh thần nó cao một chút. Đừng tới già chỉ cầm cái cuốc là một điều sai lầm. Sẽ không có hạnh phúc trong hôn nhân vì người chồng sẽ từ từ coi thường mình khi mình không có một cái bản lĩnh. Rồi ngược lại, ông chồng cũng vậy. Mình lựa cái ông đó mình phải đánh giá rằng mình có thể nể ổng suốt cuộc đời. Chứ có những người này, nhiều khi lấy chồng mà ông chồng ổng dở quá, cái nhiều khi phải bỏ, họ chịu không được. Mà có trường hợp như vậy rồi, mấy trường hợp thầy thấy rồi. Tức là người vợ quá giỏi, ông chồng quá dở,
[34:00]thế là một lúc nào đó chịu không nổi mâu thuẫn rồi phải bỏ nhau. Khinh thường nhau rồi không thương nhau được nữa. Mà không thương rồi là phải xa. Cho nên về tài năng thì bằng nhau, đừng để chênh lệch quá. Mà còn trường hợp như hai người dở hết thì sao? Hai người dở hết thì sao? Chuyện gì xảy ra?
[34:23]Hai người mà dở hết thì chắc là nghèo cả đời. Mình dở lấy ông dở nữa thì thôi, có nước là khổ cả đời phải không? Đâu có làm gì được. Đó là thầy nói về tư cách về tài năng, bây giờ nói về cái phước vô hình của quá khứ nữa. Mình phải lựa cái người nào cái phước cũng phải tương xứng mới ăn đời ở kiếp. Còn phước mà không tương xứng cũng sẽ chia tay. Có lần thầy gặp hai vợ chồng thế này. Thầy nhìn hai vợ chồng sao thầy thấy người chồng không có phước nhiều, nhưng mà nhìn thấy người vợ phước lớn quá. Thầy bắt đầu hoài nghi, thầy cảm thấy hai vợ chồng này không thể sống đời với nhau được, không thể sống đời.
[35:02]Nhưng mà thầy không thể nói, nói thì người ta ghét mình. Mà đúng một năm sau ly dị. Đúng một năm sau cái người vợ có một cái cơ hội để giàu hẳn lên, bỏ ông chồng liền. Phước không tương xứng và bỏ không có hối hận. Đó là cái như vậy. Còn phước mà tương xứng với nhau, thấy nhìn hai vợ chồng mình thấy họ phước họ đều đều đều với nhau thì biết là người này có thể sống đời. Tại vì sao vậy? Vì đã là vợ chồng thì giàu cùng hưởng nghèo cùng chịu phải không? Cho nên cái phước nó phải tương xứng thì biết rằng người này ăn đời ở kiếp được. Thì bây giờ vầy, là mình không biết là cái phước tương lai mình sẽ nghèo hay không nghèo nhưng mà mình có thể đoán được.
[35:44]Thấy mình là con người có phước trong cuộc sống mình dễ có những cái may mắn nho nhỏ. Nhưng mình gặp một người quá chật vật, đụng đâu hư đó đụng đâu hư đó, đừng có rờ tới. Phước quá chênh lệch không ăn đời ở kiếp được. Đó là chuyện như vậy. Nó phải vừa vừa chừng chừng chút. Còn cả hai người phước cùng ít quá thì sao? Hai người mà phước cùng ít quá thì sao?
[36:11]Hai người phước cùng ít quá thì thì nghèo, rất là nhiều khổ. Nhưng có một cái điều thế này, cái phước nó không đánh giá trong một giai đoạn mà có khi nó phải đi qua nhiều giai đoạn. Là vì biết đâu ở trong buổi đầu á là nghèo nhưng về sau giàu. Lúc mới lấy nhau nghèo nhưng về sau có thể hai vợ chồng làm nên lớn ra luôn. Là vì sao vậy? Vì tuy lúc đầu nghèo nhưng mình nhìn người đó có phước. Mà trường hợp như vầy, có một lần thầy đi với mấy sư cô đó đi ủy lạo để tặng quà cho người nghèo ở cái vùng miền quê, miền sâu miền xa. Lúc đó thầy ngồi thầy xem là từng người dân nghèo lên rồi quý thầy quý cô mới đưa từng cái món quà
[36:50]để tặng, thì trong đó có một người phụ nữ trẻ, nghèo, bồng đứa con lên để nhận món quà về. Nhưng mà thầy nhìn tự nhiên cái thầy lúc đó đột xuất làm sao cái thầy làm thầy bói một chút xíu. Thầy quay sang thầy nói mấy sư cô, thầy nói: "Cô này sau này không không nghèo nữa, sẽ giàu đó." Thì thầy không biết cái thầy bói đó đúng hay không, tại vì thầy cũng không bao giờ gặp lại nữa. Nhưng mà có những người như vậy, giai đoạn đầu họ nghèo nhưng về sau có thể giàu nếu họ có phước. Thì cái phước này thầy bói họ nhìn được, thì thầy không biết nhìn nhưng thầy bói nhìn. Vì vậy tụi con cũng phải tập coi tướng chút xíu trước khi lựa người.
[37:24]Căn tính chứ. Là mình nhận định mình nhìn một con người biết cái người đó xấu hay tốt, phước hay không phước, có tài không có tài, tập nhìn tướng mà biết trước, nhận định con người trước. Ở đây á thường thường người phụ nữ có cái trực giác thoáng nhìn con người cái đánh giá được liền, biết người tốt xấu. Đúng không? Tụi con có không nè? Có không?
[37:46]Người nam thì ít có chứ người nữ thường hay có cái này nhiều, là nhìn một người lạ cái biết người ta ra sao liền. Tuy nhiên biết cho sâu thì phải học. Như những người công an họ học coi tướng hết á. Vì lần lần nó là một khoa học. Tại sao coi tướng mà thầy không coi nó là mê tín mà phải coi nó là một khoa học? Nó như một cái ngôn ngữ nói về chính mình, một ngôn ngữ. Giống như hồi nhỏ này, khi mà tụi con chưa đi học tụi con đọc chữ không được, nhưng tụi con đi học rồi, nhìn chữ tụi con biết trong cái cuốn sách đó nói cái gì. Thì gương mặt chúng ta vậy là một cuốn sách đó. Nhưng mà nếu mình không biết mình nhìn vô mình không biết ai
[38:23]là ai, nhưng nếu mình có học, nhìn vào cái mình biết liền. Từng cái nét đó, cái ánh mắt đó nói lên cái điều gì nơi con người này, cái lông mày nói điều gì, cái tai nói cái gì, miệng nói điều gì, cái nụ cười đó nói lên điều gì nơi con người đó, mình biết được. Vì vậy, thầy có khuyên tụi con một điều nhỏ phụ là trước khi tụi con quyết định chọn bạn trăm năm, tụi con phải đi học coi tướng ba tháng. Thầy nói đùa đùa chứ mà cũng là sự thật. Nên cái người công an á họ học coi tướng để làm chi? Ví dụ như họ bắt một người vô, họ bắt một người tình nghi tội phạm vô, thì đầu tiên họ nhìn tướng cái đã. Họ đánh giá là bao nhiêu phần trăm người này là tội phạm.
[39:04]Thấy nhìn gương mặt biết ngay đó là tướng tội phạm thì họ đấu tranh tới cùng luôn, dù cho người đó chối. Tức là người đó chối quyết liệt, nói: "Ồ, em không có, đâu có đâu có, đâu có ăn cắp, đâu có đâu có." Nhưng mà nhìn vào biết tướng ăn cắp, bắt đầu là quyết tâm theo đuổi điều tra vặn cho ra, thế nào cũng ra. Nhưng mà nếu nhìn vô cái tướng mà thấy cái người này không phải là người xấu, nếu thật là có ăn cắp thì có một lý do khổ tâm gì đó, thì họ sẽ xử lý tốt, họ sẽ lách lách qua giùm. Mà nếu người này không ăn cắp thì có thể là bị oan, bị tố oan, nên họ điều tra theo cái hướng là loại người này ra.
[39:38]Vì họ nhìn tướng mà, họ nhìn tướng. Nên có cái trường hợp như thầy nghe mấy lần á, có ông công an bắt quả tang cái người đó phạm tội ăn cắp xe đạp, rồi bắt vô liền. Bắt vô cái người công an này vì học ở trong trường biết coi tướng mà, nhìn vô thấy tướng người này không phải là người xấu, mà bị quả tang nè bắt, nên có tội, có thật tội. Nhưng mà nhìn vô cái mặt thì không phải người xấu, nên anh này anh không có vặn vẹo hỏi để mà theo kiểu điều tra tội phạm, hỏi: "Em nói thật, tại sao em ăn cắp?" Thì ra là hoàn cảnh. Nói là sinh viên ở ngoài Trung vô đây học. Ngoài đó nghe tin là thất mùa cha mẹ không còn tiền gửi vào,
[40:16]mà tiền học đã tới lúc đóng, bí quá không còn cách nào, không xin không vay không mượn ai được nữa, định trong một đời mình sẽ làm liều một lần này và tâm nguyện sau này lớn lên khi mà thành tài ra nghề thì em sẽ tìm cách làm phước để bù lại cái tội lỗi mà em ăn cắp xe này, nhưng mà không ngờ là không có kinh nghiệm nên ăn cắp không thành công bị anh bắt. Ông công an ổng nghe ổng tin liền. Nhưng mà nếu cái tay mà giòm tướng nó là thằng tội phạm chuyên môn nói dối nói câu đó ổng không tin, nhưng mà ổng nhìn tướng biết người tốt ổng nói ổng tin, thế là ổng thả, thả bổng luôn. Ém hồ sơ, hủy hồ sơ bỏ luôn, để cho người này còn điều kiện đi vô học tiếp.
[40:50]Chứ giờ truy tố là bị đuổi học liền. Cho nên ta thấy cái người công an họ biết coi tướng để xử cho có tình có lý là vậy. Thì tụi con cũng vậy. Tức là có thể là mình không biết nhiều lắm nhưng trên tổng quát mình đánh giá cái người nóng tính hay tự kiêu hay ích kỷ, hay là tàn nhẫn hay không, cái người này có phước phần nào hay không để mình có thể sống được hay không. Nên những cái đó tụi con phải biết tổng quát và tụi con có thể đến xin Ni sư trụ trì ở đây, chùa Bảo Lâm với chùa Bảo Quang: "Xin vui lòng Ni sư dạy chúng con coi tướng trong vòng ba tháng vì tụi con đang muốn lấy chồng."
[41:25]Chịu chưa? Với một điều nữa là nãy giờ thầy nói cái vài điểm đó, nhưng mà có một cái điều nữa là tụi con cũng bình thản chọn lựa, chứ đừng có mà sốt ruột quá, đừng sốt ruột quá. Chịu không? Có cái miền quê trên đất nước Việt Nam mình là họ rất sợ mang cái tiếng là bị ế. Để tới cái tuổi nào đó mà không có chồng, họ cảm thấy như xấu hổ với hàng xóm là nói mình bị ế. Nhưng mà Việt Nam ở cái miền quê khác thì lại không có cái quan niệm đó, họ tỉnh bơ à, hổng lấy chồng tôi ở vậy hổng cần. Họ tỉnh bơ, họ không có bị, họ không có sợ, nhưng có cái miền quê mà thầy không muốn nói ra sợ mích lòng. Nên thầy không có nói, nhưng mà có hai cái miền quê ngược
[42:08]nhau trên đất nước mình á mà thầy đã đối diện rồi. Mà ở đây cái miền mà có cái tiếng sợ ế mới làm khổ nè. Khổ là sao vậy? Nhiều khi lựa cái người không vừa ý, nhưng mà vì tới cái tuổi rồi, buộc phải chọn, không ngờ cái người đó không vừa ý, về sống khổ. Đó là một cái quan niệm, cho nên vì vậy là nếu mình theo đạo Phật là mình theo cái miền quê mà không sợ ế, tỉnh queo, không cần. Không có chồng tôi ở vậy nuôi heo hay ở vậy rồi đi tu. Nhất là mình là đệ tử Phật là nếu ở vậy mình đi tu liền, không có sợ, nên không cần thiết phải lấy chồng. Do đó, trong cái việc mà chọn lựa, tụi con có cái gọi là bình thản, không sốt ruột.
[42:49]Tụi con chịu không? Chịu ha, nhớ là đừng sốt ruột, đừng có hối ba mẹ mình. Thì trong các tiêu chuẩn của hôn nhân, có một tiêu chuẩn cũng quan trọng nữa là vấn đề tín ngưỡng. Tín ngưỡng rất quan trọng, là một yếu tố cực kỳ quan trọng. Vì khi mà khác đạo với nhau á, sống rất là khó sống. Đạo là cái gì? Đạo là cái gì? Thầy nói khác đạo rất là khó sống với nhau. Tại sao vậy? Mà muốn hiểu như vậy thì phải hiểu đạo là cái gì cái đã. Ví như tụi con theo đạo Phật, thì tụi con phải hiểu đạo là cái gì, lỡ mai mốt có người hỏi mình như vậy mình biết trả lời không? Giờ thầy trả lời nha. Đạo là cái cách để sống trong cuộc đời. Thầy lặp lại:
[43:42]Đạo là cách để sống trong cuộc đời. Chớ đạo không phải là cái gì ở ngoài cuộc đời. Chúng ta không tìm đạo trên mây cao, trên đỉnh núi xa, trong rừng vắng, không có. Chúng ta phải sống giữa cuộc đời mà chúng ta sống cho đúng, cho tốt, tức là đạo đó. Tức là đạo đó. Tụi con hiểu điều này nha. Có tụi con đồng ý với thầy điều này không? Đồng ý không? Ví dụ như bây giờ tụi con gặp người nghèo khổ tụi con thương, cái lòng thương đó là tụi con đang ứng dụng đạo trong cuộc sống đó. Rồi khi ví dụ như khi ba mẹ mình rầy la, mình chịu đựng không giận, thì cái chịu đựng không giận đó đó là đạo lý để sống trong cuộc đời, đó là đạo.
[44:30]Rồi ví dụ khi có một người đến hẹn hò với con và nói tối nay đi xi nê với anh, đi coi hát với anh, và con nói phải xin phép ba mẹ, thì cái tụi con biết kềm chế đó, không có dễ lạc lòng đó, giữ cứng được lòng mình đó, đó là đạo trong cuộc sống, đó là đạo. Cho nên đạo không phải ở mây xa. Còn thế thì quý thầy, quý cô đi tu để làm cái gì? Tìm đạo ở đâu? Quý thầy, quý cô đi tu là để thực hiện đạo kỹ hơn, nhiều hơn, để hướng dẫn lại cư sĩ. Và người cư sĩ ứng dụng đạo là ứng dụng trong cuộc sống của mình, chớ không có đi tìm đạo ở một nơi khác. Đó, và như vậy, nếu đạo là cách để sống trong cuộc đời thì tụi con sống
[45:14]trong gia đình nè, phải đối tiếp hằng ngày với biết bao nhiêu con người, đối phó xử lý biết bao nhiêu công việc, bây giờ tụi con gặp người khác đạo, mình xử cách này họ xử cách khác, khó chịu lắm. Ví dụ, bây giờ có chuyện tranh chấp đất đai với bà con thì con rằng giờ cái tình nghĩa là quan trọng, mình nhường một bước cho gia đình mình đi, nhường cái khu đất đó cho gia đình đó, mình nhường, chấp nhận hẹp. Vì đó là cái nhẫn nhục, vừa tình thương, vừa là nhẫn nhục, vừa là không tạo nghiệp mà có khi nó là một cái nợ cái nghiệp kiếp trước, mình lui một bước, xóa cái oan trái của kiếp xưa, hiểu nhân quả.
[45:53]Nhưng mà cái người kia họ khác đạo, họ nói là ông đã dạy là mọi chuyện đã ban cho, không có để mất, giành cho tới cùng cái miếng đất này, đánh lộn cũng phải giành. Thì đó là một cái cách mà họ quan niệm cái đạo của họ, ví dụ cái đạo như vậy, họ hung hăng, bạo lực và hơn thua, mà họ coi cái việc mà chiến thắng đó đó là cái tốt của đạo. Thì hai quan niệm, hai cách sống khác nhau như vậy. Bây giờ thầy hỏi: Tại sao tụi con theo đạo Phật? Nó có nhiều lý do. Thứ nhất là nhiều khi vì cha mẹ, tổ tiên mình đã theo đạo Phật, phải không? Ở đây là chắc hết, đúng không? Đúng không? Cái thứ hai nữa là mặc dầu đó là truyền thống của cha mẹ nhưng tụi con khi đến với
[46:39]đạo, tìm hiểu học hỏi rồi mới thấy đạo Phật là lẽ phải, là chân lý, đúng không? Có thấy đạo Phật vô lý không? Không. Phải không? Đó, đạo Phật là đạo chân lý khách quan. Thì hôm nay bài thầy sẽ giảng lần tới cho Tăng Ni, hôm nay thầy kể một chút xíu. Có một lần có mấy người cư sĩ đến gặp Đức Phật nói thế này: "Thưa Tôn giả, người ta nói Tôn giả có bùa dụ khiến cho các bao nhiêu đệ tử của những đạo khác đổ dồn về để làm đệ tử của Tôn giả. Như vậy có phải Tôn giả có bùa đó hay không?" Đức Phật mới nói: "Đừng có tin, đừng bao giờ tin bất cứ chuyện gì người ta nói tới." Thì bài kinh nó dài. Rồi sau đó Đức Phật mới hỏi:
[47:20]"Bây giờ ông hãy tự xét điều này để đánh giá đúng sai, đừng tin ai. Ví dụ như người có tham, có sân, có si thì sẽ được đau khổ hay hạnh phúc?" Cái người cư sĩ trả lời: "Dạ nếu có tham, sân, si thì sẽ đau khổ không hạnh phúc." "Giờ nếu không tham, không sân, si thì đau khổ hay hạnh phúc?" Nói: "Dạ không tham, không sân, không si thì sẽ hạnh phúc chứ không đau khổ." Đức Phật nói: "Đó, đó là điều tự ông nhận định nha, chớ ta không có bắt buộc ngươi phải tin. Hãy bằng cái lương tâm khách quan, tôi nhìn thấy điều đó." Cái ổng khi ổng nghe xong ổng thấy à thì ra Đức Phật là như vậy, Ngài nói lên một lẽ phải khách quan, Ngài không áp đặt, không buộc mình phải tin.
[48:01]Ổng xin quy y Đức Phật, xin làm đệ tử liền. Đức Phật cũng hỏi: "Khi ông xin làm đệ tử ta, có phải ta bắt buộc hay tự ý ổng?" Nói: "Dạ tự ý con." Có Đó như vậy đừng tin người khác, hãy tự mình nhận định, tự mình đánh giá cho kỹ. Thì ở đây cũng vậy, mặc dù là truyền thống gia đình tụi con theo đạo Phật, nhưng mà khi tụi con đến với đạo Phật tụi con cũng đã thấy được trong đó có những cái chân lý, những lẽ phải khách quan, tụi con mới đi theo, phải không? Chớ nếu bây giờ cha mẹ mình bắt mình theo, mà mình thấy trong đó nhiều điểm vô lý thì mình cũng sẽ không tin được. Đó là một điều như vậy. Cho nên ở đây mình biết đạo Phật là lẽ phải,
[48:40]cho mình một cái cách sống tốt trong cuộc đời. Mình gặp cái người khác đạo họ sống trong đời, họ xử cách khác, thấy mình nhân ái họ gắt gỏng, ích kỷ. Là mình lễ Phật họ chống đối, những cái đó khổ sở cả một đời. Cho nên tín ngưỡng là một vấn đề lớn. Người nghĩ rằng là thôi đạo nào cũng tốt, có nhiều người cha mẹ mà đệ tử Phật á, con mình khi mà lấy vợ lấy chồng phải theo đạo người khác, cũng dễ dãi trả lời là thôi đạo nào cũng dạy ăn hiền ở lành, lấy đạo nào cũng tốt, miễn có vợ có chồng mừng chết, không ế là mừng thấy mồ. Có những trường hợp như vậy, không đơn giản đâu. Ở bề mặt bên ngoài thì mình nghe nói tới đạo mình cứ nghĩ
[49:23]là đạo nào cũng dạy ăn hiền ở lành, nhưng sự thật đi vào chiều sâu khác nhau hẳn luôn, khác nhau rất nhiều. Vì cái mức độ đạo đức của cái mỗi đạo, mỗi tôn giáo nó có sâu cạn khác nhau. Có những tôn giáo cái bề sâu đạo đức rất sâu giống như đạo Phật. Đạo Phật dạy mình từng cái tế hạnh, từng cái sâu sắc từng trong tâm niệm nhỏ nhỏ, từng cái đối xử tốt với con người, sự tử tế từng chút. Nhưng có những tôn giáo họ rất cạn, họ chỉ nói tốt trên miệng sơ sơ thôi. Tức là chỉ tôn thờ cái thần linh của họ là chính thôi, còn đối với con người coi vậy mà hời hợt, cạn cợt. Mà thậm chí có những tôn giáo họ dùng bạo lực để nói chuyện với nhau nữa.
[50:04]Có một lần vậy, thầy gặp mấy người Phật tử, thầy mới hỏi họ ở đâu, họ nói: "Dạ con ở nơi cái khu phố chung với cái nhóm của một cái đạo, một cái đạo khác, và cái đạo này rất là dữ. Trong cái xóm đó họ chém lộn, đánh lộn nhau hoài nên con không có giao du với ai hết." Thì lúc đó thầy mới trả lời: "À thì ra là vậy." Thầy đã nghe đồn rất nhiều về cái đạo đó là hung dữ, mà mình tưởng là họ chỉ hung dữ vì chuyện lớn, không ngờ là những chuyện lặt vặt nhỏ trong hàng xóm mà cũng hung dữ với nhau được. Thì đó là một điều rất là khổ, nếu mình lấy nhầm phải cái người mà có đạo như vậy. Vì sao vậy? Đạo Phật mình hiền lành, nhân ái,
[50:43]nhưng mà gặp cái đạo họ không phải như vậy, rất là khó sống, khó xử. Cho nên đừng có nghĩ rằng đạo nào cũng dạy ăn hiền ở lành, không phải đâu, trong bề sâu đạo lý khác nhau nhiều lắm. Với hơn nữa là không có một đạo nào có con đường đưa đến sự giải thoát tuyệt đối, nhất như cái giáo lý về vô ngã của đạo Phật để đạt được cái lòng từ bi vô hạn tuyệt đối thương yêu khắp tất cả chúng sinh thì không có một đạo nào bằng như đạo Phật. Cho nên các bậc cha mẹ đừng bao giờ nghĩ rằng đạo nào cũng tốt, mà phải hiểu như vậy. Ở đây chúng ta đặt vấn đề, ví dụ như là mình lấy nhầm phải một người của đạo khác, mà nếu mình là người yếu, tức là đối với đạo lý đạo Phật
[51:27]mình không giữ vững, rồi mình không hiểu sâu đạo lý, mình không có lập trường vững với đạo, rồi từ từ thì mình sẽ bị đồng hóa. Đó là một trường hợp. Mình đồng hóa rồi mình cứ đi theo đạo kia hẳn, từ trong tâm hồn mất luôn cái gốc luôn. Bây giờ trường hợp như là mình là người vừa vừa, nghĩa là mình hiểu đạo lý đạo Phật, kính quý Đức Phật, tin sâu nhân quả, nhưng mà mình không quá cứng rồi mình lấy nhầm cái người đạo khác thì chuyện gì xảy ra? mâu thuẫn. Tức là trong cuộc sống vợ chồng, cái người kia người chồng, vợ mình họ giữ cái đạo của họ, mình giữ cái đạo của mình, hai cách sống khác nhau, cứ mâu thuẫn suốt cuộc sống như vậy.
[52:09]Mà nhiều khi mâu thuẫn cũng căng thẳng lắm. Bây giờ đặt trường hợp nếu mình cứng, bây giờ mình lỡ có duyên mình lấy một cái người chồng thuộc đạo khác, nhưng mình là người đối với đạo lý đạo Phật mình là người quyết tâm, một người Phật tử thuần thành, thì chuyện gì xảy ra? Chuyện gì? Thì mình sẽ đồng hóa được, giáo hóa được cái người chồng của mình luôn. Mà điều này thầy đã gặp rồi. Thầy gặp cái cô Phật tử đó, cô lấy ông chồng người Thiên Chúa giáo, nhưng mà lấy rồi là ông chồng theo đạo luôn, theo đạo Phật luôn. Tại vì bà này bà quá bản lĩnh, tức là lòng bả thương kính Đức Phật quá mạnh, hiểu đạo lý đạo Phật quá mạnh, sống trọn vẹn cho đạo.
[52:53]Rồi ông chồng mới theo luôn. Thế là ông chồng cũng phải đi chùa, phải tụng kinh với bà, phải lạy Phật với bà luôn, không dám hó hé luôn. Quá mạnh. Cho nên ở đây là trong ba trường hợp như vậy tụi con thích làm trường hợp nào nếu lấy lỡ nhầm một ông đạo khác? Cuối cùng phải không? Phải cho cứng phải không? Thấy coi bộ tụi con hơi có quyết tâm là lấy đạo khác đó.
[53:19]Đây cái tín ngưỡng mà nó có cái điều này nữa nè, là ở các đạo khác họ có một cái âm mưu họ truyền miệng với nhau, họ nói như thế này: Lấy người cùng đạo không hay, lấy người đạo khác dụ đem về đạo mình là mới có công với đạo, sẽ được tức là được đạo thưởng. Cái ông những tu trong đạo đó ông thưởng. Thầy không có nói chữ ông cha nha, mắc mít lòng à. Mà như vậy á, đó là bí mật của họ họ truyền nhau. Cho nên vì trong cái xóm đạo họ họ không có đi tìm cái người yêu trong đó đâu, họ đi tản qua mấy xóm khác. Mà khi bắt gặp được một người nào hơi vừa ý rồi, họ bám tới cùng. Nếu là họ là người thanh niên, họ bám theo người con gái đó
[54:02]tới cùng, chiều chuộng hết mức cho tới khi nào người đó gia đình đó phải xiêu lòng cho con mình theo đạo đi lấy luôn. Mà đó là lập được cái công đối với đạo của họ. Và trường hợp nếu họ là người phụ nữ, họ bám theo cái người thanh niên của đạo Phật tới cùng, chiều chuộng hết mức, cái gì cũng cho, tới cùng để dụ đem về cho bằng được thôi. Nhiều khi họ cho tới cái mức mà tức là có những chuyện mà gọi là trước hôn nhân họ dám cho luôn, rồi để lỡ chuyện buộc phải cưới là phải theo đạo nữa. Có những trường hợp dữ dội họ chiều tới mức luôn. Mục đích của họ là vậy, là vì đã được dặn rồi là phải đem người
[54:40]ngoại đạo vô trong đạo bằng cái phương pháp hôn nhân. Cho nên hôn nhân đối với họ nó là một cái âm mưu để bành trướng tôn giáo, bành trướng tín đồ. Và như vậy một ngày nào đẹp trời tụi con được một người nào đó theo đuổi mà tụi con thấy lấp lánh trên cổ họ cây thánh giá, thì phải hiểu một điều này là tụi con đang là đối tượng của một âm mưu lớn của cái tôn giáo đó, họ thích bành trướng tín đồ. Thì ở đây cũng không chắc là người đó xấu, có khi người đó cũng có thể làm cái người phối ngẫu của mình được chứ không phải không, có thể được chứ không phải không. Nhưng với điều kiện, với điều kiện là tụi con đủ cứng để kéo người đó theo đạo Phật.
[55:21]Tụi con đủ cứng không? Nhắm coi. Chừng nào mà tụi con đủ cứng để kéo người đó qua thì con hãy lấy người đó. Còn nhắm không đủ cứng thì gặp người đó đâu trốn đó, vì họ sẽ quyết tâm bám tới cùng à. Họ sẽ gởi thư, họ sẽ đứng ở đầu ngõ, đi đâu họ lẽo đẽo đi theo. Rồi thậm chí là mình vừa mới đi té xe cái họ đâu xuất hiện bên cạnh đỡ lên chiếc xe giùm, đưa khăn lau người giùm, về là mình cứ chịu không nổi. Nhưng không ngờ đó là một âm mưu. Nên tụi con phải hiểu như vậy, nó có những âm mưu của tôn giáo bên ngoài. Rồi ở đây, trường hợp như là cái chủ trương là đạo ai nấy giữ, người Tây phương bây giờ họ theo cái lối này nhiều: đạo ai nấy giữ.
[56:01]Vì đạo Phật bây giờ tràn qua bên Âu châu rất là mạnh. Những người trí thức họ rất quý đạo Phật nên lần lần họ đang ngả theo đạo Phật từ từ. Như bên nước Pháp vậy, hồi xưa đó, cách đây khoảng ba thế kỷ là 95% người dân Pháp theo đạo Thiên Chúa. Ngày hôm nay chỉ còn 25% thôi, nên đa số người Pháp bây giờ bỏ đi nhà thờ mà họ đang đi tìm ở các đạo khác, trong đó đạo Phật chiếm một vai trò quan trọng, vì đạo Phật là đạo của trí tuệ, mà cái nền văn minh hiện nay là nền văn minh trí tuệ, nên người ta đang theo đạo Phật rất là nhiều. Thì có những người họ lấy nhau rồi họ mới biết là khác đạo, nhưng mà thương rồi phải chấp nhận, cái văn hóa chung của họ chấp nhận.
[56:44]Nhưng mà rồi vì cái bình đẳng của bên đó nên đạo ai nấy giữ chứ không có bắt theo đạo như Việt Nam, Việt Nam còn phong kiến. Chứ bên đó đạo ai nấy giữ. Nếu nói là làm lễ cưới phải đến nhà thờ làm lễ, thì họ buộc cái người thanh niên đó: Thôi được, em chiều anh đến nhà thờ làm lễ, nhưng sau đó yêu cầu anh phải vô chùa làm lễ với em lại. Chịu thì cưới, không chịu thôi. Bên kia cũng phải chịu. Còn ở mình là cứ một biên bên nhà thờ. Nên vừa rồi có cái người đến hỏi thầy, nói: "Thưa thầy, bây giờ con con nó thương cái người theo Thiên Chúa, mà nói là muốn làm đám cưới thì buộc phải vô nhà thờ vì nó là cái tục lệ không thể tránh được.
[57:24]Nếu không vô nhà thờ thì không có đám cưới." Được, tốt. Yêu cầu phải vô chùa làm lễ lại. Chịu thì chịu, không chịu thôi, không cưới, con cứ lì cho thầy. Cái thầy mới nói với đứa con gái: "Con cứ lì cho thầy, không cưới cứ ở đó, lên đây tu thầy nhận cho con." Mà nếu bắt mình vô nhà thờ làm lễ thì vô chùa làm lễ lại. Thì con kiếm cái chùa nào đó. Cái nó: "Thôi bây giờ thầy làm lễ giùm con." Được, mà con lên núi nổi không? Nói được, à lên thầy làm luôn. Cho nó huề, chứ không cứ bắt qua một bên nhà thờ không được. Đó là gọi là cái khuynh hướng bình đẳng tôn giáo mà cái này tụi con phải cứng. Quý thầy quý cô cũng phải vậy, phải dặn Phật tử mình,
[58:01]nếu mà lấy cái người cùng đạo thì đến chùa làm lễ bình thường, quý thầy quý cô phải làm lễ cưới cho Phật tử. Còn trường hợp mình lấy người khác đạo, họ buộc mình đem về nhà thờ làm lễ, mình cũng phải buộc đem về chùa làm lễ cho nó huề. Mà có khi buộc về chùa làm lễ trước, về nhà thờ làm lễ sau. Nó như vậy. Nó chịu không chịu thôi, xù. Nhưng mà sợ tụi con không đủ lì để xù. Vì con gái hay mềm lòng. Cho nên từ ngày hôm nay tụi con phải lì giùm thầy nhớ không, tụi con phải lì. Rồi trong một trường hợp nữa, trường hợp bây giờ là ví dụ gặp người khác đạo, tụi con đã nghe lời thầy bây giờ đạo ai nấy giữ.
[58:43]Rồi khi làm lễ cưới làm cả hai bên, đến nhà thờ làm lễ rồi về chùa làm lễ, tức là tụi con đã làm được đúng như thầy dặn. Rồi sau đó, khi về với nhau rồi chuyện gì xảy ra? Về với nhau rồi tụi con còn phải tiếp tục lì để độ cái người kia luôn. Làm cho họ phải hiểu đạo Phật, phải tin đạo Phật, phải tin có cái luật nhân quả, phải biết lạy Phật, biết ngồi thiền. Chứ nếu mà nói buộc người ta biết lạy Phật ngồi thiền có quá đáng không? Không quá đáng. Vì sao? Vì hiện nay rất nhiều linh mục, nhiều sơ cũng tập ngồi thiền luôn. Cho nên cái việc mà một người con chiên, tín đồ của đạo Thiên Chúa mà ngồi thiền
[59:23]là chuyện tốt thôi, vì các linh mục đã nghiên cứu thiền rất là nhiều. Cho nên không có gì nên chúng ta phải lì để độ luôn. Đó, đặt điều kiện. Cho nên từ đây về sau tụi con phải cảnh giác nhớ không, khi thấy có ai mà lẽo đẽo theo đằng sau đuôi mình thì phải quay lại nhìn kỹ coi trên ngực họ đeo cái gì. Nếu họ đeo tượng Phật thì không có gì để nói, phải không? Thì đúng mình chọn theo tiêu chuẩn khác. Mà nếu lấp lánh một cái khác thì tụi con phải bắt đầu phải chuẩn bị tư thế rồi, bao nhiêu chuyện để đối phó không phải dễ. Và bây giờ tụi con phải được học về hôn nhân. Trong cái hôn nhân đó, thấy cái điều này là bổn phận làm
[1:00:01]vợ, làm vợ là làm bao nhiêu chuyện, tụi con biết không? Biết không? Biết chưa? Chưa, thầy cũng chưa. Cái điều đau khổ.
[1:00:15]Rồi nên cái chuyện này thì tụi con hỏi cho, phải hỏi ai đây? Khi nào mà ni sư tổ chức lớp hôn nhân á, nhờ các các quý Phật tử lớn tuổi dạy cho các điều đó nha. Chứ thầy chịu thực, thầy thua, thầy không thể nào biết được bổn phận làm vợ là đâu. Rồi cái người thanh niên ví dụ như là tụi con là thanh niên nam á thì phải học cái bổn phận làm chồng là mình đối xử với vợ như thế nào. Biết? Tụi con có biết điều đó không? Dĩ nhiên tụi con không biết, thầy cũng không biết luôn. Thầy có đọc qua kinh Phật dạy về những điều đó. Đọc tới đâu cái bị thầy nghĩ là thầy không có phải như vậy, cái thầy đọc lướt lướt rồi thầy bỏ qua chỗ khác.
[1:00:57]Thì bây giờ nói về cái bổn phận thì thầy không có nói chi tiết được. Tuy nhiên là thầy quan sát trong cuộc sống và thầy có thể nói một vài điều nào đó, ừ điều nào đó thôi. Ví dụ như thầy nói một cái người chồng tốt là như thế nào, phải thương vợ mình, thì phải thương mới cưới chứ không. Nhưng mà quan trọng là thương lâu hay không thương mau? Thương mau. Ví như hồi lúc mà có đeo đuổi người ta thì thương nhớ nói đủ điều hết trơn á. Cái là đến nỗi mà đang nói chuyện với nhau đó mình thì mấy tụi con e ấp cầm cái khăn tay nó rớt xuống, lật đật cúi lượm lên, phủi phủi rồi đưa lại liền, đi giặt đồ, xà bông thơm giặt.
[1:01:37]Mà tới chừng về cưới rồi mình té cái ạch, giòn đi luôn mà không không đỡ. Thì đó là là chẳng được. Cho nên cái quan trọng cái bổn phận của người chồng đối với người vợ là người vợ là thương lâu dài và thương sâu sắc. Cái khó của người đàn ông là người đàn ông hay hời hợt, thương lâu dài và thương sâu sắc. Thì người vợ, người phụ nữ tình cảm, đụng chuyện cái khóc, đụng chuyện khóc, hay mũi lòng, còn đàn ông thì khô khan, hời hợt, nên chỗ này là người đàn ông phải bổ sung, thương vợ, thương lâu, thương sâu sắc. Thương lâu là sao? Tức là mình phải nhìn lòng mình là trước khi cưới đã thương, sau khi cưới giữ tình thương và sống 5 năm, 10 năm vẫn phải giữ tình thương.
[1:02:17]Nhưng mà lúc đó cái tình thương nó bằng lý trí, nó bằng cái nghĩa nè, phải biết suy, lúc đó thương bằng cái suy nghĩ, không bằng cảm tính nữa. Thương bằng suy nghĩ là làm sao mà thương bằng cảm tính là sao? Thầy phân tích, tụi con nhìn lại coi có đúng hay không. Thương bằng cảm tính là thế này, cái lúc mà ngày đầu mới gặp nhau đó, "Phút đầu gặp em, tinh tú quay cuồng. Lòng đang giá băng bỗng ngập tràn muôn tia nắng." Tụi con nghe bài đó chưa? Chưa. Dạ không lẽ thầy hát kì quá ha. Nó có cái bài hát ngày xưa như vậy, là cái đó thương bằng cảm tính á. Cứ thương, cứ nhớ, rồi cứ chú ý. Nhưng mà đến khi mà lấy nhau rồi cái tình cảm từ từ nó nó hết, cái cảm tính nó hết.
[1:02:57]Lúc này phải thương bằng cái suy nghĩ, phải nghĩ thế này, đây là một cái người mà họ đã trao cả cuộc đời cho mình, họ đã bỏ cha bỏ mẹ để đi theo mình, họ đã sinh cho mình những cái nối tiếp cái dòng máu mình bằng những đứa con mang cái họ của mình, tức là bằng cái suy nghĩ, đã cực khổ với mình trong những lúc nghèo khổ, đã chia sẻ với mình trong lúc lận đận. Phải suy nghĩ như vậy để tiếp tục thương vợ, vì lúc đó cái cảm tính hết, lúc đó tình yêu hết mất tiêu, mà người đàn ông phải biết suy nghĩ. Chỗ này là bổn phận làm chồng, gọi là biết thương vợ lâu dài. Tức tuổi đời càng lớn phải biết suy nghĩ về những điều đó để
[1:03:31]thương vợ, gọi là thương bằng cái suy nghĩ, bằng lý trí. Và thương sâu sắc. Sâu sắc là sao? Sâu sắc nghĩa là phải để ý từng chi tiết nho nhỏ để làm vợ mình vui. Như là thầy nói cái chi tiết hồi nãy mà nàng rớt khăn lượm mà tới chừng bả té cái ạch mà không đỡ, thì bây giờ phải vẫn phải để ý từng điểm nhỏ chút. Nhỏ nhiều khi nhìn nét mặt người vợ mình thấy có cái không vui, phải tìm nguyên nhân liền: vì bệnh hay có điều gì buồn? "Anh có lỡ nói điều gì cho em buồn chăng? Hay hôm nay em bị mệt điều gì chăng? Hay có cái cái gió cảm gì chăng?" Phải biết, chứ không có mà nhìn mà thờ ơ được. Rồi ví dụ như khi người vợ nấu cơm đem lên cái bàn cho người chồng
[1:04:15]thì người chồng ấy có khi ăn không ngon nhưng mà phải hiểu cái công lao nó cực. Công lao nó cực thì cũng là thì cũng phải khen, nói: "Hôm bữa nay nấu ăn ngon hơn." Nói: "Nấu ngon hơn cái nấu ngon hơn bà nội anh nấu hồi xưa nhiều lắm." "Hồi xưa bà nội anh nấu sao?" Nói: "Hồi xưa mỗi lần bà nội anh nấu anh trốn ra ngoài ăn phở không à. Giờ em nấu ngon hơn một chút." Thì thật ra nó có những cái điều vui như vậy, cái điều mà chút chút để ý, nhưng mà cái người chồng mà như vậy là người chồng tốt cũng hơi khó kiếm. Cái người đó phải là Phật tử thuần thành và thiếu điều đi tu kìa thì mới có tốt như vậy, mới có được lâu dài và sâu sắc.
[1:04:58]Và nhiều cái lắm. Cái cư xử với nhau để đối xử với vợ với chồng rồi cái bổn phận làm vợ làm chồng là đối xử với họ hàng hai bên. Ví dụ mình là người vợ, mình phải đối xử với bên chồng như thế nào, ha đối xử với cha mẹ chồng. Rồi bên chồng có khi người ta thương mình, có khi người ta không thương, người ta hắc ám. Tự nhiên em chồng chuyên môn nói xấu chị dâu thì sao? Mẹ chồng chuyên môn là nói xấu con dâu thì chuyện gì xảy ra? Làm khó làm khăn thì sao? Nó bao nhiêu điều phải đối phó tụi con phải học trước. Tụi con phải đi hỏi, tổ chức những buổi tọa đàm để học biết những điều này, chứ chuyện nó không đơn giản.
[1:05:34]Đó là cái mà mẹ chồng nàng dâu là cái thảm kịch muôn đời của nhân loại. Nhưng tụi con phải học, thầy thì không quan tâm chuyện đó lắm. Thầy không rành việc. Rồi có những cái điều này nữa. Rồi có những khi mà khổ cực thì cái thái độ mình phải sống như thế nào đối với vợ, với chồng mình? Vì người ta hay nói giàu đổi bạn sang đổi vợ. Là lúc mà có khi cực khổ quá chịu không nổi, thấy có ai vừa ý mình bỏ, hoặc có khi vừa giàu cái mình bỏ cái người kia. Đó là cái không có đồng cam cộng khổ. Nên đây là cái gọi về đạo đức là khi cực khổ vẫn phải chịu đựng vui với nhau, cùng giúp nhau, cùng an ủi nhau đi qua, vừa biết làm phước mà vừa vượt qua cái cực khổ.
[1:06:20]Vì không có gì quý bằng lúc nghèo mà làm phước á. Lúc giàu làm phước thường, phước không lớn, lúc nghèo mà biết làm phước, phước mới lớn. Cho nên hai vợ chồng hễ trong lúc mà nghèo là phải biết làm phước. Rồi những lúc sang giàu phải đối xử với nhau như thế nào, phải đối xử với họ hàng, phải biết làm những điều công đức gì đối với mọi người như thế nào, những điều đó tụi con phải được học hết, gọi là trong cái bài học về hôn nhân phải được chuẩn bị trước những điều đó. Nên đây là những vấn đề lớn mà thầy không có thời gian để nói, chứ nếu mà có cái lớp mà hôn nhân mà lâu dài đó thì thầy sẽ triển khai
[1:06:53]từng điểm từng điểm này thì nói nhiều hơn, nó kỹ hơn một chút. Nhưng mà ở đây thầy chỉ nêu ra một số điểm để tụi con suy nghĩ và cũng để cho quý thầy, quý cô ở các chùa suy nghĩ mà tổ chức những cái lớp tập huấn về hôn nhân cho thanh thiếu niên, Phật tử mới lớn lên. Rồi còn cái điều nó tế nhị, khó nói nữa mà thường thường không ai dám nói tới là đạo đức về tình dục nữa. Vì sao? Vì cái cuộc sống vợ chồng là nó buộc phải có cái gọi là quan hệ tình dục. Thì trong cái đó thường cha mẹ không nói cho con cái, không biết con cái không biết gì hết. Rồi sách vở thì nói tầm bậy tầm bạ, nói những điều tào lao.
[1:07:34]Trong đó nhưng mà nó có cái gọi là ứng xử gọi là đạo đức của tình dục thì cái đó là không biết ai biết mà nhờ nó nói nữa. Mấy thầy mấy cô thì thua rồi, mà cư sĩ không biết ai biết chuyện đó không. Nên cái điều này thì có lẽ là mình cũng phải nhờ để mà dạy về cái đó nữa, nó cũng là một vấn đề tế nhị lắm. Vấn đề rất là tế nhị chứ không phải không. Tuy nhiên là thầy cũng không thể nói được nhiều cho tụi con, thầy có biết chứ không phải không. Thầy có đọc sách thì có hỏi han, thầy có nói chuyện. Tại vì có một lần thầy bị bí chuyện này dữ hết trơn á. Hồi đó một lần thầy giảng cho cái nhóm sinh viên
[1:08:13]thì cái em sinh viên nó hỏi thầy đủ thứ chuyện, hỏi đâu thầy trả lời đó, hỏi đâu thầy trả lời đó, cái bắt đầu hỏi tới chuyện nam nữ tình yêu ái dục cái thầy bí. Thầy bí thầy mới quyết tâm thầy rửa hận. Cứ thầy mới mới gặp những người Phật tử già đó, thì nói: "Xin cô, xin bác xem thầy như con. Xin vui lòng trả lời hết tất cả mọi điều thầy hỏi về tình dục." Thế là thầy hỏi, những vị đó cũng thương thầy trả lời hết mọi cái cặn kẽ, ngóc ngách, cho nên thầy rành một cây. Thấy đủ chuyện, nhưng mà được biết rồi ngán ngẩm, mệt. Rồi à nhưng mà mới biết rằng nó có vấn đề khó, sau này tụi con phải được học nhiều hơn.
[1:08:54]Có một lần thầy gặp một cái người Phật tử thì người Phật tử nói: "Dạ, khi mà con lấy chồng về thì chồng con mới dạy con chứ con không biết gì hết trơn." Nó có những điều tế nhị thôi. Rồi một cái vấn đề lớn nữa là việc nuôi dạy con cái, việc cực kỳ khó. Ví dụ như thường ấy cha mẹ phải thương con cái nhưng mà phải thương trong lý trí, chứ không có được mà thương rồi nuông chiều. Đa phần chúng ta thương rồi nuông chiều. Người cha thì hời hợt, có thể cứng rắn để dạy con, nhưng người mẹ con mà nó khóc nó mềm lòng chìu liền, mà chìu là nó hư. Cho nên muôn đời ông bà mình nói: "Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà" là vậy.
[1:09:30]Do đó là tụi con từ bây giờ phải tập, phải biết có cái là tuy thương con sau này nhưng mà phải cứng rắn để dạy con mình. Thì cái này thầy có giảng ở trong đề tài khác và tụi con sẽ tìm mà mà mà mà mà đọc, mà nghe, thầy có giảng trong mấy cái băng. Thì tụi con có thể liên lạc với các Phật tử ở Long Khánh á để hỏi mấy cái băng về quan hệ vợ chồng, dạy con, thầy có giảng rồi chứ không phải không. Hôm nay thầy không có nhắc lại kỹ, nhưng mà thầy chỉ nêu cái vấn đề để tụi con phải biết nó quan trọng, vấn đề nuôi dạy con cái là vấn đề quan trọng, vấn đề lớn, chứ không phải là vấn đề nhỏ, không có bỏ qua được.
[1:10:04]Rồi có những điều mà phải biết nè: Đừng để con mình suy dinh dưỡng. Mấy cái bảng hay nói ăn đủ mấy bốn chất á, phải không? Đạm nè, bột nè, chất béo nè, cái gì nữa, vì thầy không nuôi con thầy không nhớ, thấy mấy cái bảng giăng ngoài đường á, tức là đủ mấy bốn chất vậy đó, cái gì đó, chất rau, ờ vân vân chất rau. Rồi phải biết rèn luyện cơ thể từ nhỏ là ví như con mình nó từ nhỏ là tụi con đừng đợi nó lớn lên mới cho tập, từ nhỏ tụi con phải tập nó uốn dẻo, tập bẹt chân rồi cho nó dẻo gân dẻo cốt, lớn lên nó có thể tập võ dễ dàng. Tập võ là một cái văn hóa của Việt Nam hồi xưa đó, bây giờ từ từ thất truyền, chứ ngày xưa cha ông mình từ nhỏ là ai
[1:10:46]cũng được tập võ hết, để có thể mới chiến đấu với giặc xâm lược phương Bắc. Bây giờ tụi con phải phục hồi điều đó, mà như vậy con cái mình nó khỏe mạnh. Dù con gái hay con trai gì cũng vậy, từ nhỏ phải cho tập võ, mà muốn nó tập võ dễ tụi con phải kéo chân nó bẹt ra. Tụi con có thấy trong những màn trình diễn trên ti vi không, nó bẹt chân thẳng ngang qua hoặc là uốn dẻo uốn cong chống tay xuống đất được á, uốn ngược người, thấy chưa? Thấy chưa? Mình tập cho con mình từ đó. Ở đây trong tụi con có ai biết võ không? Có không? Có tập không? Hả? Tụi con cứ giơ tay lên đi. Giơ tay lên. Tụi con đừng ờ thì cũng có một vài người,
[1:11:27]nhưng mà tụi con đừng luôn luôn cho người ta biết nha. Bởi vì nếu mà thanh niên nó biết con có võ nhiều khi nó không dám lẽo đẽo phía sau. Lúc đó mình phải giấu nghề để thủ thế, thủ thế sau này.
[1:11:43]Nó có vô số điều tụi con phải dạy con cái mà đó là điều phải học, những vấn đề rất lớn mình phải biết. Bây giờ thầy nói qua một khía cạnh quan trọng của hôn nhân là lòng chung thủy. Vì trong cái cái hôn nhân chúng ta hay bị đối diện với một vấn đề là là sự thiếu chung thủy của người này hay người kia làm cho hạnh phúc nó tan vỡ hoặc có khi cái hôn nhân nó tan vỡ phải ly dị, đó là cái chung thủy. Thì bây giờ muốn hiểu chung thủy tức là thương nhau mãi không có đổi hoa, lạc lòng với người khác, đó gọi là chung thủy. Thì thường á là phụ nữ dễ chung thủy hơn người đàn ông. Người đàn ông thì khó chung thủy hơn người phụ nữ.
[1:12:25]Cũng có những trường hợp người phụ nữ bị lạc lòng, bị dễ vui, bị sa ngã cũng có nhưng mà cái tỉ lệ tính ra hiếm, còn đa phần thì các ông mình giữ thành tích kỷ lục về vấn đề không chung thủy, không biết có đúng hay không. Không biết có nói đụng chạm ai. Các ông thấy có không? Đâu dám ừ, ừ bà về bà tét tét.
[1:12:50]Thì lý do nào mà người ta không chung thủy lâu dài với nhau? Chúng ta đi tìm nguyên nhân rồi để tự mình biết mà khắc phục. Thứ nhất là lòng thương yêu không đủ sâu đậm. Giống như mình thương hời hời rồi cái đi cưới mất. Cưới mất mai mốt mình gặp người khác thương hơn. Thấy người nào khác mình thấy đáng thương đáng yêu hơn. Thế là lòng thương yêu với người cũ hết, bị thay đổi. Đó là lý do lòng chung thủy không còn. Nên có một lần có cái có một đoạn truyện của Mỹ, có một cái cô gái mới hỏi chàng thanh niên: "Anh có yêu em không mà không bao giờ em nghe anh nói là I love you?". Không bao giờ. Cái người kia mới buồn buồn mới nói thế này, nói:
[1:13:33]"Anh nghĩ rằng cái câu mà I love you chỉ là một cái câu nói ngoài miệng để nó đến một lúc nào đó gặp một người tốt hơn em, anh sẽ nói câu đó nữa. Nên tốt hơn anh không nói câu đó với em để mai mốt mà anh có gặp người khác, anh không cần phải nói, anh không có có nói đi nói lại hai ba lần mệt". Tay nào không biết mà nói trắng trợn thì không hiểu chuyện có thiệt hay không. Nhưng mà nó là một sự thật là khi mà mình chọn một người để mình đặt cái tình yêu thì khi mình chọn không kỹ, mình tình yêu không sâu đậm nên sau này gặp người khác tốt hơn thì mình thay đổi, một lý do. Nên vì vậy ngay từ buổi đầu
[1:14:12]là phải lựa người cho kỹ để đặt cái tình thương yêu sâu đậm. Lý do thứ hai nữa là một trong hai người bị đánh mất nhân cách dần dần nên đánh mất cái lòng kính trọng của người kia. Thí dụ như bây giờ có hai người, giờ có lỗi bà vợ đi. Bà vợ bả tối ngày cứ đi qua hàng xóm nói chuyện lê đôi mách, nói xấu người này, xấu người kia rồi đi đánh bài có nhiêu tiền thì đánh tứ sắc, đánh đề hết. Thì ổng chồng hồi xưa ổng thương lắm mà nói riết nghe không được. Thế là ổng không thương nữa, mà khi ổng không thương nữa là ổng coi chừng ổng thương người khác á. Hoặc là cũng ngược lại cũng vậy, cái người đàn ông từ từ cái bỗng trở nên cái hư
[1:14:52]hỏng, nhậu nhẹt, bồ bịch, đánh mất cái tư cách, cái người vợ không thương nữa. Mà người vợ không thương nữa có khi người vợ đi tìm một cái người thương khác, đó là một trường hợp nữa, cũng là một lý do mất chung thủy. Một lý do nữa để mất cái sự chung thủy là một trong hai người bị cái bệnh đa tình, dễ lạc lòng. Đó là cái tính của con người ừ gặp gặp ai cũng có thương được. Ví như mình có chồng rồi mà nhiều khi gặp người khác ừ ăn nói đẹp trai, hào hoa có duyên cái mình bị lạc lòng thương ta giấu nghe nữa. Chuyện này có không? Có, rất nhiều, có rất nhiều chứ không phải không. Nhưng đây là người phụ nữ dễ cũng dễ bị nữa chứ không phải không.
[1:15:34]Thì chỗ mà nếu mà mình nhắm mình bị cái bệnh này là phải lạy Phật sám hối thật nhiều để hết cái bệnh này. Vì đó là cái nghiệp. Đó là cái bệnh, một cái tật, một cái nghiệp trong tâm mà phải sám hối mới hết là mình lạy Phật cho nhiều mới tắt được cái nghiệp mà đa tình trong tâm mình. Rồi một nguyên nhân nữa là ví dụ một trong hai người có cái duyên tình ái với nhiều người trong kiếp xưa bây giờ lần lượt gặp lại. Ví dụ như ông chồng, ông chồng ông này ổng đời xưa ổng làm ông quan nào á hồi thời xưa sửa, mà người xưa ông quan thường thường mấy vợ?
[1:16:13]Ờ mấy ông quan ngày xưa thì ổng ổng không tới 50 vợ cũng chưa tới. Rồi bây giờ cái kiếp này ổng từ từ ổng gặp lại, ổng lấy vợ rồi nhưng mà ổng từ từ ổng gặp lại mấy người vợ cũ thì ổng cũng thương á chứ không phải không nỡ bỏ. Người ta cũng thương ổng rồi ổng cũng thấy tội nghiệp thương lại mà cái này nó tự nhiên, cái này là nguyên nhân để mất chung thủy mà khó, rất khó trách. Rất khó trách vì sao? Vì những kiếp xưa ổng thương cái người đó thật lòng vì cái luật lệ cho phép, cái tập quán cho phép nên ổng có nhiều vợ và vợ ổng thương, đối xử tốt, ai cũng đối xử tốt, đối thật lòng. Bây giờ thì lần lượt gặp lại
[1:16:50]và trong lòng ổng cũng xuất hiện cái lòng thương tự nhiên lại. Chứ nó không phải là cái cái gọi là cái sa ngã, cái trụy lạc, cái hư hỏng mà nó bị cái nguyên nhân xưa nó lặp lại, đây là trường hợp rất khó xử. Đây là trường hợp mà nếu người vợ không có bao dung là đổ vỡ liền. Mình phải đánh giá coi trường hợp nào mà cái này là vì cái thời phong kiến đàn ông được quyền nhiều vợ, nhất là những người đã từng làm vua, làm quan, làm tướng thì chuyện nó dễ bị, dễ bị.
[1:17:20]Cho nên để tránh những điều đó thì hai vợ chồng phải thường xuyên cùng nhau lạy Phật, sám hối giữ được cái lòng chung thủy.
[1:17:31]Và điều này mình để ý nè là phải có cái tâm nguyện về sự chung thủy trong lòng. Vì sao vậy? Vì chung thủy nó là cái bước gần đến cái chỗ mà vượt qua ái dục luôn. Đây là đến Đạo Phật á thì mình tắt bỏ hết ái dục ha, không thương ai hết để mà chỉ còn thương tất cả chúng sinh, đó là lý tưởng của đạo Phật. Nhưng mà trước khi đi tới cái mức độ lý tưởng đó thì mình phải đi qua một cái giai đoạn là chung thủy với một người. Chính là vậy đó. Bây giờ nếu mình còn bị lạc lòng nhiều thì gom lại hết, gom lại còn một người, rồi nơi một người này dập tắt lần cuối tức là mình đạt được là hết ái dục và đạt được lòng thương yêu
[1:18:11]tất cả chúng sinh luôn, cái chỗ này đến được với đạo. Cho nên dù là chúng ta sống đời sống vợ chồng nhưng phải chuẩn bị để đi tu. Dù sau này tụi con có cái nghiệp phải lập gia đình nhưng mà lúc nào trong đầu phải nghĩ đến chuyện đi tu. Chịu không? Chịu không? Sao ngồi lắc đầu hết trơn vậy? Mình là đệ tử Phật không kiếp này thì kiếp khác phải đi tu. Cho nên phải nuôi dưỡng cái tâm nguyện xuất gia trong đầu mà dù bây giờ kiếp này lỡ tạo nghiệp lập gia đình nhưng trong đầu vẫn phải nghĩ đến chuyện xuất gia. Cho nên vẫn phải tập thương yêu đúng mức rồi chung thủy, chung thủy rồi vượt qua một lần cuối cùng đạt được lòng thương yêu tất cả chúng sinh.
[1:18:53]Đây là cái điểm mà phải tu tập. Tụi con phải tránh những cái truyện tiểu thuyết mà xây dựng những nhân vật đa tình, nhất là mấy truyện điệp viên. Tại vì mấy cái chuyện mà điệp viên thì ông nào ông nấy đi đâu bồ đó, đi đâu bồ đó á. Đó là tiêu chuẩn nha, ví dụ như chuyện điệp viên 007 James Bond, tụi con có đọc truyện điệp viên 007 chưa, coi phim chưa? Ổng mấy bồ? Mỗi phim thường hai bồ tới ba bồ, qua phim khác thì bồ khác. Hoặc là trước giải phóng có cái có cái chuyện mà điệp viên Z8 á bồ tùm lum. Nên những người thanh niên mà coi mấy chuyện đó rồi cái dễ bị nhiễm. Hoặc là bên Mỹ cũng vậy, họ có những cái bộ phim về những người phụ
[1:19:33]nữ mà trụy lạc, vô độ thì người thiếu nữ con gái của Mỹ coi mấy phim đó rồi cũng bắt chước luôn, không còn chung thủy nữa. Nên do đó chúng ta phải biết phê phán những cái văn hóa mà làm những tấm gương xấu về sự lăng nhăng không chung thủy, điều đó mình vượt qua không theo. Trong cái trường hợp này nữa nè là trong suốt cái cuộc sống hôn nhân với nhau á chúng ta hay có những cái những cái tình cảm mới phát sinh, hay có cái này hay bị lắm. Ví như cái người vợ đi làm, nhiều khi gặp đồng nghiệp cái xuất hiện cái tình cảm hoặc ông chồng cũng vậy, ông chồng đi làm rồi trong cái trên đường đi làm gặp những người họ mến mình,
[1:20:16]xuất hiện cái tình cảm mới phát sinh thì đây là phải biết dập tắt ngay từ đầu, từ trong cái mầm mống mà dập tắt được cũng là do lạy Phật. Biết lạy Phật thì mới vượt qua được những cái tình cảm như vậy. Trong suốt cuộc đời chúng ta hay bị lắm. Rồi một điều nữa là sống với nhau phải luôn luôn biết bày tỏ tình thương yêu với nhau, luôn luôn biết bày tỏ. Chứ đừng có hời hợt. Là đừng có nghĩ là sống lâu rồi thôi chuyện đó thường rồi, hơi đâu mà làm màu mè. Đừng nghĩ như vậy, phải màu mè, phải biết màu mè với nhau. Thế là ví dụ là ông chồng thỉnh thoảng lâu lâu cái không có tiền nhiều, mua một ít hoa tặng vợ cũng là bày tỏ.
[1:20:57]Hoặc là người vợ vậy, lâu lâu mua món quà nhỏ gì tặng chồng, chăm sóc rồi để ý một chút xíu hỏi han. Đó là vun đắp thêm cái tình thương yêu để giữ được cái sự chung thủy là như vậy đó. Nhưng tuy nhiên tuy nhiên có những cái trường hợp gọi là định mệnh quy định là hôn nhân phải tan vỡ, là gọi là số mệnh giống như số phận hay là gọi là nghiệp á thì đến lúc nào đó tự nhiên cái nó đổ vỡ không tránh được thì đây là thuộc về duyên số. Nhưng còn bình thường mà không nói như vậy thì chúng ta mỗi người phải ráng giữ sự chung thủy. Rồi nó cũng có những trường hợp là có những cái sóng gió trong hôn nhân mà phải tập độ lượng để vượt qua.
[1:21:38]Cái sóng gió trong hôn nhân như thế nào? Là có một lúc nào đó cái người bạn đời của mình tự nhiên ổng bị lạc lòng với người khác, đừng có vì chút đó mà đánh vỡ hôn nhân. Có khi mình chịu đựng vượt qua xây dựng lại rồi qua khúc đó cái hết á, cái vợ chồng đầm ấm lại như xưa. Như có cái chuyện vậy, có ông chồng ổng ổng có bà vợ rồi bà vợ không ngờ bà vợ bả gặp lại cái người bạn học cũ cũng người yêu cũ hồi xưa cái bả bị sa ngã. Sau này ông chồng biết nhưng mà rồi cũng một cách nào đó bằng cái độ lượng, bao dung vượt qua được cái sóng gió đó, hai vợ chồng hạnh phúc trở lại là cũng có những trường hợp như vậy.
[1:22:18]Nhưng cũng có những trường hợp đổ vỡ luôn, giống như một cái số phận phải chia tay thì thôi đành chịu. Và một điều nữa, chúng ta nhớ điều này trong hôn nhân nữa là có một nhà tư tưởng châu Âu đã nói rằng là: "Yêu nhau không phải là nhìn nhau mà là
[1:22:39]cùng nhìn về một hướng". Tụi con nghe câu này chưa? Nghe chưa? Dạ nghe. Giỏi, rành ghê không? Chưa có bấm chưa rành cũng bấm trên tay không. Là yêu nhau không phải là ngồi nhìn nhau, mà là cùng nhìn về một hướng. Điều này rất hay. Thường thường á, khi mới ban đầu thương nhau, người ta chỉ muốn là dành hết cuộc sống này cho nhau thôi. Đó, như nói đó, nghĩa là: "Anh hứa đưa em về nơi chân trời tím. Mơ chúng ta in bóng lên lưng trời xa.
[1:23:17]Xin không thiếu trăng vàng trên tóc em." Đó,
[1:23:22]có những cái điều người ta thơ mộng, người ta dệt nên mối tình mà chỉ chỉ còn với nhau trong cuộc sống này, chứ không còn ai ngoài ngoài hai người nữa. Mới đưa nhau đến một nơi xa tít, để không còn trần gian, không còn gì nữa hết. Thường như vậy, nhưng mà không phải như vậy, đó là sẽ đau khổ. Vì tình thương yêu ích kỷ chắc chắn đưa tới đau khổ. Nhưng có một lần vậy, có một ông thầy đó ông mới soạn cái nghi thức về hôn nhân, về đám cưới á, nghi thức làm đám cưới, thì trong đó ổng buộc là hai vợ chồng phải thề thương nhau chết sống, thương nhau không còn gì nữa, thương nhau tới từng cái móng tay móng chân, từng sợi tóc phải thương, thương hết, hết mình.
[1:23:57]Thì ông thầy mới đưa thầy xem cái nghi thức, thầy nói không, thầy mà soạn kiểu này thì làm cho hai vợ chồng làm khổ nhau chết luôn. Vì vì sao vậy? Vì tình yêu ích kỷ quá. Mặc dù quá tha thiết nhưng quá ích kỷ. Phải nhớ là phải cùng nhìn về một hướng. Là tuy thương nhau đến với nhau vì số phận, nhưng phải cùng nhìn về cái hướng Phật pháp, cùng có cái lý tưởng xây dựng cái điều tốt đẹp gì cho cuộc đời, làm lợi ích gì cho chúng sinh, cùng nhau tạo những công đức lớn trong cuộc sống. Cùng phải biết đi chùa, biết lạy Phật, biết ngồi thiền, biết làm việc từ thiện, gọi là cùng nhìn về một hướng thì hạnh phúc sẽ càng ngày càng lớn.
[1:24:35]Tức là cùng đi với nhau làm điều tốt thì hạnh phúc sẽ lớn, còn quay lại nhìn nhau, thời gian sẽ cào cấu nhau, sẽ cắn nhau đau. Người ta gọi yêu nhau quá cắn nhau đau là rất đúng thôi. Ông bà mình nói đúng không sai: "Thương nhau quá cắn nhau đau." Vì cái tình thương yêu đó nó ích kỷ, mà ích kỷ là nguyên nhân của đau khổ. Cho nên vì vậy, vì vậy là phải xây dựng nhau một cái lý tưởng lớn hơn, lớn hơn cái đời sống hôn nhân để cùng hướng tới. Và như vậy hạnh phúc sẽ lớn lên. Còn nếu mà chỉ dành cho nhau, từ từ sẽ đau khổ mà thầy cũng gặp rồi. Có những người họ chỉ biết nhau thôi rồi không ngờ là cuối cùng
[1:25:20]làm khổ nhau, giằng xé nhau, trách móc nhau đủ điều hết: "Nói sao anh không thương em? Ngày xưa anh thương em, bây giờ anh không thương em", đủ thứ. Đâu ngờ là nó là như vậy. Còn bây giờ là cùng nhau đi chùa, cùng nhau làm việc từ thiện, không ngờ là hạnh phúc nó lớn lên dần dần. Bởi vì lòng vị tha luôn luôn đưa đến hạnh phúc. Cho nên vợ chồng vậy, thương nhau mà cùng nhìn về một hướng là một cái hướng đi tốt, tụi con phải biết việc này. Cho nên tụi con lựa cái người bạn trăm năm, tụi con phải thấy cái người nào có lý tưởng một chút. Chứ tụi con nói chuyện với người đó mà thấy người đó chỉ biết
[1:25:57]cái mái nhà, chỉ biết tiền bạc, biết ăn uống, đừng đụng tới, đừng đụng tới, người đó sau này sẽ làm khổ mình. Mà khi con nói chuyện với người đó, tụi con thấy người đó tốt với họ hàng, hàng xóm, thích làm việc từ thiện hoặc là cái người nào mơ ước cả một đời này đi làm việc từ thiện thì đó là mẫu người rất là tốt. Tụi con hòa theo, tụi con sẽ thấy cuộc sống mình tràn đầy hạnh phúc, như vậy. Tụi con có tin cái điều thầy nói là đúng không? Tin không? Hãy cùng nhìn về một hướng là như vậy. Bây giờ mình nói chút xíu về triết lý của tình yêu.
[1:26:38]Thật ra tình yêu nó là tạm bợ. Tình yêu nó mong manh như khói, như sương. Tình yêu không bền vững. Tuy lúc đầu nó làm tận làng thượng, làm dữ dội, làm như chiến tranh, làm như gió bão, làm thấy thiếu điều như là không có anh, em chết cả một đời, thiếu điều như vậy, nhưng không phải. Cuối cùng xa rồi tỉnh bơ mà còn nhẹ bụng nữa, như vậy. Nhưng mà lúc mới yêu, mình tưởng như vậy, tưởng nó dữ dội như vậy. Nhưng mà lấy nhau rồi, bắt đầu cái chuyện cái bồng bột, sôi nổi của buổi đầu nó biến mất à, chỉ còn lại bổn phận, chỉ còn lại cái nghĩa. Đúng không mấy cụ? Đúng không? Đúng không? Cười là biết đúng.
[1:27:29]Nên cái tình yêu coi vậy nó mong manh. Cũng vậy, thầy quan sát về chuyện đó, thầy chứng kiến nhiều quá rồi thầy mới thấy như vậy. Thầy thấy thật ra tình yêu nó khó bền vững. Vì vậy, luôn luôn ngay khi cái bước đầu vừa có tình yêu, mình phải xây dựng một cái... một cái tình thương để nối tiếp nó liền, một cái nghĩa nối tiếp nó liền. Chứ còn tụi con chỉ sống bằng tình yêu thì hai ba năm mất rồi. Hai ba năm là nó... nó nhạt nhòa, nó không còn đẹp như buổi đầu nữa. Do đó là cái nghĩa nó mới là lâu dài. Mà cái nghĩa là cái gì? Cái nghĩa là cái mình lý trí, mình biết suy nghĩ, giống như nãy thầy nói:
[1:28:07]lấy nhau trong lúc khổ cực, cái nghĩa nó lớn; lấy nhau trong lúc giàu sang, cái nghĩa nó ít. Mà thương nhau, đỡ đần nhau, giúp đỡ nhau thành cái nghĩa; còn hời hợt không lo gì được cho nhau thì cái nghĩa nó cạn. Đó, cho nên cái tình yêu là tạm, cái nghĩa mới là lâu dài và lòng từ bi mới là vĩnh cửu. Lòng từ bi thương yêu tất cả chúng sinh mới là vĩnh cửu. Cho nên nó có ba cái giai đoạn. Giai đoạn đầu là tụi con vì tình yêu mà đến với hôn nhân, nhưng sau đó tụi con phải biết sống bằng cái nghĩa, biết bằng suy nghĩ, suy nghĩ bằng lý trí để giữ cái lòng tốt với nhau. Và thứ ba là tụi con phải nhanh chóng tu tập lòng từ bi liền,
[1:28:51]phải thường đến chùa, ngồi thiền, quán từ bi thương yêu chúng sinh liền thì cái đó mới là cái vĩnh cửu lâu dài. Mà hai vợ chồng cùng như vậy thì gia đình sẽ hạnh phúc, sẽ tốt đẹp. Chúng ta phải nhớ lại tấm gương của hai vợ chồng ngài Ca Diếp. Hai vị cưới nhau mà sự thật cả hai người đều muốn đi tu. Nhưng mà do một cái âm mưu của người thân nên họ phải lấy nhau. Lấy nhau nhưng mà trong đêm tân hôn họ gặp nhau thì họ cùng hiểu rằng cả hai đều muốn giữ sự trong sạch để đi tu. Và họ suốt đời sống mười năm với nhau, ngủ chung một phòng mà không bao giờ đụng chạm tới xác thân. Cho tới cái ngày mà cha mẹ mất là cả hai người cùng đi tu.
[1:29:32]Và ngài Ca Diếp trở thành cái vị mà lãnh đạo tăng đoàn sau khi Đức Phật nhập Niết bàn. Đó là tấm gương. Tấm gương nghĩa là sao? Nghĩa là chúng ta hướng cái tình yêu đến cái chỗ tình thương, đến cái nghĩa, đến lòng từ bi và đến cái đạo lý tu tập. Chứ đừng có để nuôi dưỡng cái tình yêu ích kỷ mãi, vì cái tình yêu mà được nuôi dưỡng mãi sẽ có ngày nó đem đến đau khổ. Đó là cái chúng ta phải để ý. Còn ví dụ như chúng ta đọc những cái tiểu thuyết tình cảm, chúng ta nghe những bài nhạc, những bài thơ suốt ngày chỉ đề cao tình yêu như trong giai đoạn hiện nay nè, khi nhà nước bắt đầu mở cửa, nới lỏng ra hay việc kiểm duyệt văn hóa thì vô số những bài nhạc tình xuất hiện.
[1:30:19]Là các nhạc sĩ cứ thi đua nhau làm nhạc tình, giống như nhiều năm không được hát, bây giờ được hát đặc nhạc tình, hát nhạc tình riết thì đó cũng là một sự yếu kém về giáo dục. Vì trong cuộc sống này đâu phải tình yêu là tất cả, nó mong manh. Quan trọng là xây dựng những cái tình cảm cao đẹp khác tốt hơn: tình yêu nước, tình yêu cha mẹ, tình yêu cây cỏ, yêu thiên nhiên, yêu con người. Nhưng mà các nhạc sĩ coi thường điều đó vì trong lòng họ chưa có điều đó. Chúng ta chờ đợi những cái tác giả, những nhạc sĩ mà có tình yêu lớn để họ để lại những tác phẩm đẹp cho nhân loại là ca ngợi những tình cảm ngoài tình yêu trai gái.
[1:30:58]Nhưng mà bây giờ tụi con vậy, dù tụi con lập gia đình hay không, nhưng từ bây giờ lúc tụi con đang chưa có lập gia đình, tụi con vẫn phải tu tập như một người xuất gia. Là tụi con vẫn phải đi chùa, vẫn tập ăn chay, tập lạy Phật, tập ngồi thiền. Cứ hạnh như người xuất gia rồi chừng nào cái duyên hôn nhân nó tới thì tới, mà nếu duyên hôn nhân không tới thì mình có cái nền tảng để mình xuất gia luôn. Còn nếu mình duyên hôn nhân nó tới thì mình đã chuẩn bị được một cái đạo đức tốt để mình có thể sống đời sống gia đình tốt đẹp, ổn định. Cho nên bây giờ vì cái lời khuyên cuối của thầy là không biết tụi con sẽ lập gia đình hay không,
[1:31:37]nhưng từ bây giờ tụi con phải ráng tu tập cho tốt, phải tham gia sinh hoạt gia đình Phật tử, học hỏi giáo lý, rèn luyện, giúp đỡ các em, đàn em của mình, làm các công đức, tập ngồi thiền, vân vân, rồi sau này mọi việc sẽ tốt đẹp. Hoặc mình đi tu hoặc lập gia đình thì cái nền tảng đạo đức từ ngày hôm nay mãi mãi là điều tốt đẹp cho suốt cái cuộc sống này và những kiếp sống về sau. Hôm nay thầy có duyên gặp tụi con lần đầu, thầy cũng góp ý vài điều về hôn nhân. Tụi con cố gắng, sau này có duyên tụi con sẽ đều nói thêm về những điều này để chuẩn bị. Thầy chúc tụi con được một ngày cắm trại an lành, tốt đẹp, vui vẻ và thăng tiến.
[1:32:21]Nam Mô Bổn...