Transcript: Nhường Nhịn

[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:21]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:34]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:45]Hôm nay cũng gần vào hạ. 50 cái chân 50... cũng không bao lâu nữa. Thì đem về có mười cái à. Thì lúc đó đó, chia ra, người nào có thì thôi, còn người nào chưa có thì quý thầy cũng bắt từ trên các môn trước. Là ai mà có rồi khen bài, còn người nào chưa có thì quý thầy sẽ chia từ trên xuống dưới. Có khi là mình lại nằm trong cái số người mà được có. Thời gian qua thì quý thầy cũng có nhiều cái cố gắng để mà làm bài. Thì chính cái sự mà cực khổ làm bài, viết bài như vậy nó nâng cái trình độ của mình lên. Mới ban đầu, khi mà lại đây quý thầy cũng vừa vào cái năm đầu tiên mà tôi cho làm việc nhiều quá, ai cũng than.

[1:33]Tôi chấm tôi cũng cực lắm. Nhưng rồi nhờ vì chịu khó vậy thì quý thầy cái trình độ lên từ từ. Bên ni á, độ nâng lên thấy rõ lắm. Như cái số điểm lớn kì này nhiều hơn bên Tăng. Thật ra, những điều mà chúng ta học ở trong cái môn Tâm lý Đạo đức này thì không có nghĩa là chúng ta đã làm được hoàn toàn, mà chỉ có cần thế này, cái quan trọng á là chúng ta đối chiếu được, so sánh được cái lý thuyết về đạo đức với cái cuộc sống thực tế để mình biết cái chỗ còn hạn chế, còn kém của mình. Ví dụ như khi chúng ta học cái bài Can Đảm thì không có nghĩa là chúng ta đã đạt được cái sự can đảm như một vị thánh,

[2:25]nhưng mà cho chúng ta thấy cái con đường đi là như vậy, còn phần chúng ta là đang còn những cái điều nhược điểm như thế và chúng ta phải cố gắng thêm nữa. Thì khi làm bài là chúng ta chứng tỏ được hai điều: điều thứ nhất là mình nắm được cái lý thuyết của cái bài giảng, mình hiểu được bài giảng, lý thuyết đầy đủ như vậy; thứ hai là mình đối chiếu được với cái thực tế nơi bản thân mình, mình so sánh được và mình biết được cái dở của mình. Cái quan trọng của một đời tu hành là biết được cái lỗi của mình. Chúng ta học cái môn này cũng là để cho chúng ta cái đường đi mà chúng ta biết được cái chỗ mình chưa đi được, nghĩa là điều mình còn lầm lỗi.

[3:15]Thì khi làm bài, quý thầy cũng vậy, cứ nêu ra được cái lỗi của mình so với cái lý thuyết thì tức là mình có có tiến bộ. Người đó là người được điểm tốt chứ không phải được điểm tốt nghĩa là mình mình nói cái tốt của mình, mà chính người nào nói cái xấu của mình, người đó lại được điểm tốt nhiều hơn. Cứ nhìn vào thực tế mình thấy được cái lỗi của mình thì người đó giống tui. Tui tu cũng vậy thôi, cả một đời tu cứ đi tìm cái lỗi mình mãi, tìm mãi mà chưa hết được. Bây giờ chúng ta học qua bài thứ 24 là bài Nhường Nhịn. Mấy bài trước á, chúng ta đi ra nhiều cái đề tài tâm lý đạo đức nó hơi xa xôi, hơi đặc biệt, phong phú.

[4:03]Bây giờ tự nhiên mình thấy trở lại những cái hạnh cũng khá căn bản. Chúng ta sẽ trở lại vài cái hạnh căn bản trước khi mà chúng ta đi vào vài cái cái bài khó, ví dụ như bài Tham Ái hay bài Tự Tại, đó là những bài khó cuối cùng để kết thúc cái môn học này luôn. Bây giờ trước khi đi vào những bài khó đó thì chúng ta trở lại vài cái hạnh căn bản. Hôm nay chúng ta học cái hạnh Nhường Nhịn. Nghe cái chữ "nhịn" cho chúng ta liên tưởng tới một cái gì? Cái chữ "nhịn" nó giống như cái hạnh... Đúng rồi, hạnh nhẫn nhục. Vì chữ "nhẫn" ở trong cái chữ Nho đó, dịch ra thì nó cũng có cái nghĩa là "nhịn", nhưng mà nó khác.

[4:48]Hai cái hạnh khác nhau. Giờ ai còn nhớ nhẫn nhục là gì? Trả lại cho đất trời, cho hư vô. Nhẫn nhục là gì? Minh Trí? Con thưa Thầy, nhẫn nhục có nghĩa là sự chịu đựng khi mình bị không được sự...

[5:08]trái ý, xúc phạm... Ừ, trái ý, nghịch lòng, ừ, nó nhiều vấn đề. Đúng rồi, nó là khả năng chịu đựng như vậy. Cái nhường... còn nhường nhịn á, nó là cái chữ "nhường" nó có nghĩa là dành điều tốt cho người khác, dành điều tốt cho người khác. Ở đây chúng ta dành những cái quyền lợi tốt đẹp cho người khác thì gọi là gọi là nhường nhịn. Nhịn ở đây là nhịn thèm á, là cái điều đáng lẽ mình có mà mình đã để lại cho người khác. Cái nhường nhịn nó có nghĩa là như vậy. Mà nó cũng giống với bố thí, tuy nhiên nó cũng có cái khác. Vì sao? Bố thí thì là cũng giống như mình san sẻ, phải không? Nhường cái mình có cho người khác thì nhường nhịn

[5:55]cũng là nhường cái mình có cho người khác. Tuy như vậy nó vẫn có cái điều khác nhau một chút. Ai biết được cái chỗ khác nhau không? Cái nhường nhịn coi vậy chứ khó hơn cái bố thí. Trong cuộc sống tu hành thì giữa cái thế gian này chúng ta thấy trong sâu thẳm tâm hồn chúng ta ai cũng bị cái sự vị kỷ nó chi phối. Bắt đầu của cái lầm lỗi nó nằm ở chấp ngã. Chấp ngã luôn luôn nó đưa đến vị kỷ. Và từ vị kỷ này, chúng ta tham lam tranh giành với nhau. Đây là cái khuynh hướng chung không bao giờ mà chúng ta thoát ra được. Cả cái thế gian này cũng như vậy, là ai cũng bị cái vị kỷ chi phối. Chính vì cái vị kỷ nó làm chúng ta tham lam và muốn

[6:47]giành giật những cái điều tốt về cho mình. Chính vì mà chúng ta muốn giành giật những điều tốt về cho mình nên chúng ta đụng chạm tới những cái mà người khác cũng muốn. Điều chúng ta muốn, người khác cũng muốn. Nó ví dụ như là một cái tiếng khen thôi, một cái danh dự. Như trong một cái lớp học như thế này, cái người mà giỏi nhất á thì chỉ có được có một người thôi, phải không? Nhưng mà mình muốn được là người giỏi nhất, người khác cũng muốn được là người giỏi nhất. Nên có một cái gì đó mà nhiều người cùng muốn và chính vì nhiều người cùng muốn cho nên có cái sự tranh giành với nhau. Và khi có sự tranh giành với nhau thì nó phát sinh ra thù oán và chia rẽ.

[7:30]Con người là như vậy. Và cả cái thế giới này, cả cái nhân loại này không biết bao nhiêu triệu năm, con người ta cứ đi trong cái chia rẽ, trong oán thù, trong tham lam, trong vị kỷ như vậy, bởi vì cùng có những cái mục tiêu giống nhau. Người này được thì người khác không thể được, có những cái quyền lợi như vậy. Và thế gian này chia rẽ là như vậy. Nhưng cái nhường nhịn nó khác với cái bố thí một chút xíu, tuy nó giống mà nó khác. Vì cái bố thí cái ý nghĩa của nó đó, tổng quát á, chứ nó cũng giống, nhưng mà tổng quát là bố thí thường là cái mình đang có, mình chia sẻ. Mình chia sẻ, mình bố thí rồi có khi mình vẫn còn lại.

[8:12]Ví dụ mình có 1 triệu đồng, mình có thể bố thí bớt đi hai, ba trăm ngàn, mình cũng còn lại bảy, tám trăm ngàn. Đó gọi là bố thí. Còn nhường nhịn nó hàm cái nghĩa là cái điều mà mình nhường cho người khác rồi mình không còn nữa, mình không còn nữa. Do đó cái nhường nhịn coi vậy chứ nó cao hơn, nó khó hơn mà nó không rõ ràng như bố thí. Ví dụ như là có một Phật tử đến chùa, ví dụ những Phật tử Long An đi, có cái lòng tốt đối với quý thầy ở trong cái thiền khánh này mới hùn tiền với nhau lại mua được a ví dụ mua được mười cái đồng hồ để cho quý thầy để bàn để mà mà mà học hành có giờ có giấc. Nhưng mà vì mua được có mười cái, mà trong đây thì tới mấy chục người.

[9:06]50 phải không? Ngày mai tôi mua 50 cái bánh cam vừa đủ, không ai giành ai. Đem về có 10 cái à, thì lúc đó đó chia ra thì người nào có rồi thì thôi, còn người chưa có thì quý thầy sắp từ trên xuống dưới trước. Nghĩa là ai đã có rồi gạt ra, còn người nào mà chưa có thì quý thầy sẽ chia từ trên xuống dưới. Có khi là mình là nằm trong cái số người mà được có sẽ chia đồng hồ, nhưng mà mình nhường cho người khác. Khi mình nhường như vậy nó không có rõ ràng giống như một cái hành vi bố thí mà dễ thấy, mà chỉ là mình nhường thôi, giống như là cái này không phải của mình rồi mình cho nên không có thấy cái giá trị lắm.

[9:48]Nhưng đâu có ngờ rằng tuy cái âm thầm như vậy mà mình cho rồi mình không có nữa, mình nhường người khác rồi mình không có nữa nên nó khó hơn nhiều. Những cái điều mà để được gọi là nhường nhịn á, chúng ta thấy nó có bốn cái điều chính. Thứ nhất là địa vị, đây là cái khát khao lớn của con người. Những cái như tiền bạc cũng là một cái người ta thèm khát lắm, nhưng mà trong thâm sâu á cái mà người ta thèm khát mãnh liệt để có thể tiêu diệt lẫn nhau mà giành giật là địa vị, là cái muôn đời của con người. Người ta vì cái địa vị mà người ta có thể mưu hại, giết chóc với nhau, làm nhiều điều tội lỗi mà không kể.

[10:32]Vì cái khát khao mà được chỉ huy á, được lãnh đạo là cái nỗi khát khao lớn. Vì sao? Vì cái chấp ngã á. Cái chấp ngã nó làm, cái quyền lực nó làm cho người ta cảm thấy như cái bản ngã mình được tôn vinh khi mình có quyền sai khiến được nhiều người khác. Do đó, cái địa vị là cái nỗi khát khao lớn của con người. Vì đó, nó là một cái điều quan trọng để gọi là nhường nhường nhịn cho người khác. Có khi mình không cần, ví dụ như trong lớp chúng ta mình được bầu là lớp trưởng đi, thì đó là một cái địa vị, nhưng mà trong lúc lựa chọn giữa nhiều người như vậy, mình là người được ưu thế có thể được, nhưng rồi mình từ chối.

[11:13]Ừ, không cần, mình nhường cho người khác là để cho một người huynh đệ khác của mình được đứng ở cái chức đó. Đó là cái nhường nhịn về địa vị. Rồi khi lớn hơn nữa, như sau này lớn lên trong cái giáo hội, có khi mình có duyên để được làm cái chức gì trong giáo hội á mà rồi mình cũng không có màng để nhường lại cho người khác, đó gọi là nhường nhịn cái địa vị. Cái địa vị chứ coi vậy chứ nó khó lắm. Cái khả năng nhường nhịn của chúng ta nó tùy theo cái mức độ đạo đức mà chúng ta có được chứ không phải là dễ. Tôi nói nó lệ thuộc vào mức độ đạo đức của chúng ta là sao? Là vì cái tâm mình lớn cỡ nào á, mình mới có thể nhường được những điều khó nhường.

[11:58]Bây giờ chúng ta còn ở trong chúng, những cái cạnh tranh về quyền lợi nó chưa nhiều lắm. Chúng ta chỉ gì? Vài số điểm, vài cái lời khen, ít vật dụng, ít sự cúng dường chút đỉnh, những cái điều đó nó nhỏ nên mình có thể nhường nhịn nhau được. Đến khi ngày nào đó mình lớn lên, cái quyền lợi nó đến rất là lớn thì đó là sự thử thách lớn đối với tâm hồn, đối với đạo đức của con người. Cái tâm hồn lớn á mới có thể là vượt khỏi cái sự ràng buộc của vật chất của thế gian để mà nhường nhịn cho người khác. Tôi có một lần, hình như có một lần tôi đã nói cái đạo đức con người chứ nó có cái giá của nó, nó có cái trị số của nó chứ không phải là vô hạn, không phải là vô hạn.

[12:47]Mà đụng chuyện rồi thì chúng ta mới biết cái đạo đức của mình nó cân nặng mấy ký hay trị giá nó được bao nhiêu tiền. Tôi nói cái này không biết có ai nhớ không? Nói ví dụ bây giờ mình đi trên đường mình thấy tiền của ai rớt nhặt lên coi thì thấy một trăm ngàn. Ví dụ như mình thấy người ta rớt một trăm ngàn thì mình làm gì? Nếu nhặt được một trăm ngàn thì mình làm gì?

[13:15]Trả lại người ta. Như vậy là cái đạo đức của thầy nó cao hơn một trăm ngàn, cho nên thầy không cần một trăm ngàn đó. Rồi đến một lúc nào đó, ví dụ chúng ta đi chúng ta nhặt được cái gói rớt, ví dụ mình đi ra mình cuốc ruộng với huynh đệ, mình đi làm vườn cái thấy có cái bọc rớt, cái mình lén lén không cho ai coi mình mở ra hí hí thấy trong đó ba lượng vàng. Ba lượng vàng cái tự nhiên mình nói: "Đau bụng quá! Tự nhiên tôi tôi đau bụng tôi phải về nhà cái đã." Tự nhiên chạy đi mất không ai hiểu hết, ủa sao đang cuốc đất mạnh mẽ nói chuyện chơi vui cái tự nhiên rồi cái đau bụng chạy về mất. Thì sao?

[13:48]Vì lúc đó mình đang giằng co, mình đang giằng co. Giằng co gì? Thấy nói là hồi đó mình học đạo đức thì nhớ là lượm tiền phải đem trả lại, phải không? Nhưng mà cái này nó ba cây lận. Nếu mà mình giữ lại mình có khi mua được chiếc xe cúp mình chạy, thì mình cũng chạy mình làm chuyện Phật sự thôi, chứ mình cũng không làm chuyện gì cá nhân. Mình đang tìm cách bênh để mình giữ ba cây mình mua xe chứ không gì hết, mình lý luận đủ cách hết. Mình nghĩ mà giữ lại thì kỳ quá, trả thì không biết trả ai, giữ lại thì thấy hơi kỳ. Chiếc xe thì mình cũng cần. Cứ giằng co hoài cả đêm trăn trở ngủ không được, lúc đó đau bụng thiệt.

[14:25]Thì cái người như vậy đó, cái đạo đức, cái giá trị đạo đức của người đó vừa đúng ba cây, vừa đúng ba cây, giằng co nằm đúng cái giá đó. Nếu trường hợp cái người mà ba cây như vậy mà lượm được năm cây thì không có giằng co, lặng lẽ bỏ túi rồi ghé xin chùa, nghĩa là xin quỳ, thầy cho về quê luôn: "Bữa nay con nhớ má con chịu hết nổi rồi." Hồi trước thì không cần. Thì như vậy là cái giá trị đạo đức của mình nó nằm ở cái mức độ ba cây à, lên tới năm cây là không có suy nghĩ, không phân vân nữa. Nên nói là cái đạo đức của con người mình không phải vô hạn là vậy đó. Thì tùy người, có người đó tới năm trăm ngàn là gãy à,

[15:00]có người ba cây là gãy, có người tới mười cây mới gãy. Nhưng mà có những người nhiều hơn vẫn không gãy thì tùy cái cái tâm hồn của họ, tùy cái đạo đức của họ. Cái mà gọi là tùy cái tâm hồn, tùy đạo đức của họ đó thì chúng ta có nhiều cách để đánh giá, như có một lần hình như tôi có nói ở đâu không biết có phải nói ở đây chưa. Tôi nói muốn đánh giá cái trí tuệ, cái tâm hồn của con người á mình dựa vào cái thời gian mà họ suy nghĩ, họ hay hướng về đó. Cái số thời gian mà họ hướng về bao lâu thì mình biết rằng cái trí tuệ của người này, cái tâm hồn người này nó lớn cỡ nào. Nói ví dụ người mà tâm hồn tầm thường á thì cái suy nghĩ nó

[15:43]chỉ chừng một, hai ngày à, nhìn vấn đề chỉ một, hai ngày. Ví dụ như bây giờ ngồi đây buổi chiều thì cái chỉ có cái nỗi bận tâm là tối nay không biết nhà bếp cho ăn cái gì, ngồi nghĩ không biết ăn ngon hay dở. Chỉ nghĩ tới chiều nay thôi rồi mai hết, nghĩ tới rồi. Hoặc như quý Phật tử vậy, chỉ nghĩ chiều nay thôi là mình đi cái quán nào, chiều nay không biết có quán nào bún riêu, bún bò gì ngon ăn thử một bữa chứ không qua được tới ngày mai là cái mức độ thời gian nó thấp. Còn ví dụ cái người xa hơn chút thì nhìn luôn trong một tuần, nói tuần tới học những bài này đây, bây giờ mình lo chuẩn bị,

[16:22]mình xem bài xem vở trước thì đó là người mà nhìn vấn đề được tới một tuần. Còn cái người ví dụ như cái nhìn của họ là tới một vài năm, bây giờ đang học cái năm thứ nhất của cơ bản nhưng mà mượn cái chương trình về xem những năm sau ban giám hiệu sẽ cho mình học những môn gì thì bây giờ mình chuẩn bị dần. Ngoài cái việc mình tranh thủ cố gắng học những cái môn mà đang học, trích thời giờ ra mượn tài liệu xem dần trước những cái môn mà mình sẽ học về sau này, đó là cái người mà cái nhìn của họ tới hai, ba năm. Nhưng rồi có người nhìn luôn tới năm, bảy năm nữa, là có người suy nghĩ: "À bây giờ mình học cơ bản xong, học cơ bản xong rồi thì mình

[17:07]sẽ làm cái gì?" Thì thường là nghe quý thầy khuyến khích mình thi lên học viện cao cấp hoặc là cao đẳng rồi mình suy nghĩ, nói nếu cứ học lấy bằng cấp hoài thì nó không có tới đâu, đạo lực không có, mà nếu không có đạo lực thì sau này làm việc Phật pháp nó dễ gãy đổ, nên thôi sau khi tốt nghiệp cơ bản có lẽ mình sẽ tu tập, tu tập thiền quán vài năm để cho nó củng cố đạo lực rồi mới có thể đi học thêm. Nghĩ như vậy, đó là mình suy nghĩ được tới cái tới năm bảy năm sau. Nhưng rồi có người suy nghĩ luôn cả một đời luôn. Cái chương trình cả một đời là nhìn thấy rằng à mình sẽ, hoặc bây giờ nè, những lúc nào đó mình sẽ nhập thất, sau này sẽ cố gắng làm Phật sự.

[17:56]Từ bây giờ đã nhìn thấy những vấn đề còn tồn tại trong đạo Phật, hay là cái gì còn là điều tốt mình phải phát huy thêm, cái gì là điều chưa tốt trong Phật pháp mình phải khắc phục, làm sao cho Phật pháp được hưng thịnh. Phật pháp được hưng thịnh không phải là hai cái chữ Phật pháp hưng thịnh, mà có nghĩa là những người đệ tử Phật ai cũng trở nên thánh thiện, ai cũng trở nên hoàn hảo, những người tu sĩ trong Phật giáo đều là những người tốt, đều là những người tự tại, giải thoát, đều là những bóng cây che mát được cho mọi người. Đó là mình mong mỏi như vậy, chứ không phải là mình mong cho Phật pháp hưng thịnh trên cái hình thức.

[18:42]Điều này chúng ta đã nói rồi. Thì suy nghĩ như vậy và vạch cái kế hoạch suốt cả một đời mình phải tận tụy làm được cái điều gì cho Phật pháp, là như vậy cái người này cái trí tuệ của họ nhìn được đến cả một đời. Nhưng rồi có những người nhìn xa hơn nữa, là họ nhìn không phải một đời này, họ nhìn luôn qua nhiều kiếp về sau nữa. Nó có cái người mà có cái con mắt, có cái trí tuệ nghĩ về vượt ra khỏi những kiếp này và những kiếp khác thì người đó có cái trí tuệ của bậc thánh. Vì các vị thánh họ không có luẩn quẩn trong một cái kiếp của con người, mà họ nhìn ra nhiều kiếp luân hồi. Đang ở kiếp này chớ nhìn hết luôn cả nhiều kiếp về sau biết mình phải làm gì.

[19:28]Chúng ta nên nhớ, nhìn luôn nhiều kiếp về sau là không phải là nhìn nhiều kiếp về sau mà nhìn luôn những cái thời gian rất gần. Cái trí tuệ của người đó đó, quán xuyến luôn từ thời gian gần cho đến thời gian xa luôn. Nghĩa là trong vài ngày tới làm việc gì mình vẫn biết, vài năm tới mình dự định làm gì mình đã định rồi, vài mươi năm sau làm điều gì định hết, chết bỏ thân này qua kiếp sau phát nguyện đi về đâu làm cái gì rất rõ ràng. Cái người đó là trí tuệ của bậc thánh. Có lần như tôi có nói chuyện, tôi có nghe chị con bé đó, lúc đó nó cũng mười mấy tuổi, 11-12 tuổi, tự nhiên nó nói cái câu này với chị nó, nó nói:

[20:06]"Kỳ quá, con người ta cứ sinh ra, lớn lên, làm việc rồi cái tới già cái chết, cứ luẩn quẩn vậy hoài." Khi tôi nghe chị nó thuật lại tôi ngạc nhiên. Vì tôi thấy trong lòng đứa bé nó có cái tố chất của bậc thánh trỏng, là con người có thiện căn tu hành nằm ngay đó. Vì chỉ có bậc thánh á mới có băn khoăn về kiếp người, mà mới có trăn trở về cái việc luân hồi sinh tử con người đi từ kiếp này sang kiếp kia, mới thấy cái vô nghĩa của một con cuộc đời người sinh ra, lớn lên, đấu tranh vất vả đủ mọi điều rồi ra đi về cát bụi. Chỉ có cái bậc thánh mới có cái nhìn đó. Còn đa phần, chúng ta bị, chúng ta bị những cái cơm,

[20:51]áo, gạo, tiền, những niềm vui, những đau khổ trước mắt nó chi phối, chớ tâm mình không vượt ra khỏi những điều tầm thường đó. Nghĩa là ai khen theo đó vui nhớ hoài, ai chê một câu cứ buồn khổ hết ngày này qua ngày kia. Khi giàu sang thì mình cảm thấy vinh quang, thấy kiêu mạn, khi nghèo khổ thì buồn, thì tủi. Đó là những cái thăng trầm lặt vặt trong cuộc đời nó chi phối tâm hồn mình với những điều trước mắt như vậy, gần gũi như vậy, chớ chúng ta không đủ cái cái trí tuệ, cái con mắt để nhìn vượt ra khỏi hết những kiếp người này, nhìn thấy được những kiếp người khác. Nếu mà chúng ta thấy được cái vô lý của cái kiếp người,

[21:28]tại sao cứ sinh tử sinh tử thì tự trong thâm sâu mình đã có cái điều gì đó, có cái niềm mong mỏi, có cái điều mong khát khao được giải thoát. Thì chúng ta nhìn lại chúng ta thấy Đức Phật chúng ta, cái việc mà Ngài từ bỏ ngai vàng, nhường cái ngai vàng nó đi để vượt để đi tu cũng là một cái hạnh nhường nhịn vĩ đại xuất phát từ cái trí tuệ siêu việt của một vị thánh, chứ điều này không đơn giản. Thời Đức Phật á, lúc đó cái vương quốc Ấn Độ, chúng ta tạm vẽ nó như thế này, tôi vẽ không chính xác nhưng tôi nhớ, thì lúc đó ở miền à miền Bắc có một cái cái vương quốc lớn, vương quốc Kosala. Còn cái tiểu quốc Sakya nó nằm ở phía đông bắc của cái vương quốc Kosala này.

[22:18]Cái tiểu quốc Sakya của dòng dõi Sakya, ngài Thích Ca đó. Thì những nước Sakya, ngoài nước Sakya này nó có nhiều cái nước chư hầu kế bên, đều là chư hầu của Kosala. Những vị vua ở các nước chư hầu này, kể cả của dòng dõi Sakya này, đều phải lệ thuộc và được đại vương ở Kosala này đồng ý mới được làm vua. Cái vương vị của vua Tịnh Phạn á, vua Suddhodana đó, thì ông được nhiều người trong quần thần bầu lên và được đại vương Mahā Kosala này chấp nhận chỉ định. Thời đó thì sau đời vua Mahā Kosala thì đến vua Pasenadi, tức là vua Ba-tư-nặc á. Vua Ba-tư-nặc là trang lứa với Đức Phật, còn ba của vua Ba-tư-nặc là vua Mahā Kosala thì là trang

[23:04]lứa với vua Tịnh Phạn, nhưng mà vua Tịnh Phạn là chư hầu thôi. Đó, địa vị Sakya lúc đó chỉ là một cái tiểu quốc nhỏ, không có lớn. Việc quân đội ở đây chứ cũng lệ thuộc vào cái cái cái đất nước Kosala này. Cái truyền thống mà cái ngôi vua ở cái tiểu quốc Kosala nó không có độc lập, nó không giống như những cái quốc gia khác ở ở Trung Hoa là cứ cha truyền con nối cha truyền con nối, không phải. Cái tiểu quốc Sakya đó là thường á cái truyền ngôi vua là do hội đồng bầu lên và do đại vương Kosala đồng ý chấp nhận, nên cái ngôi vua là cái không phải là thiên định mà hay bị dòm ngó. Thì vua Tịnh Phạn cũng vậy, ông là người có bản lĩnh.

[23:49]Thì khi mà 40 tuổi, lớn tuổi mà chưa có con ông cũng lo lắm. Vì nếu ông không có con thì cái ngai vàng này sẽ rớt qua những nhánh khác, mặc dù cũng gọi là bộ tộc Sakya, cũng là vương tộc Thích Ca, nhưng mà nó qua nhiều cái nhánh xa người ta phải chọn người khác bầu lên. Có thể đó là một đại thần nào là của ông sẽ được lên làm vua khi ông qua đời, hoặc là có thể là con của những đại thần đó sẽ được bầu lên khi vua Tịnh Phạn đã qua đời. Vua Tịnh Phạn lo lắm. Đến khi sinh được thái tử Sĩ-đạt-ta thì ông rất là mừng, vì ông nghĩ rằng mình là người có người nối được cái ngôi vàng của mình. Thêm một cái điều hay nữa là cái tính cách

[24:32]xuất chúng của Sĩ-đạt-ta nên làm cho vua Tịnh Phạn cảm thấy yên tâm, mà những cái đại thần chung quanh họ cũng thất vọng nữa. Vì cái ngai vàng ở tại Sakya đó là ai cũng vậy đó, lăm le để mà giành giật với nhau hết á. Đến khi thái tử Sĩ-đạt-ta xuất hiện thì mọi cái hy vọng của những người khác tiêu tan hết vì tính cách của Sĩ-đạt-ta quá siêu việt. Từ nhỏ dung mạo Ngài đẹp đẽ, cái uy đức rực rỡ, từ cái tướng đi giọng tướng đi dáng đứng, từ cái giọng nói, cái nhìn, cất tay cất chân gì nó nó rực rỡ cái uy đức nên ai nhìn cũng cảm phục. Thêm nữa là Ngài học quá giỏi. Bao nhiêu vị thầy tới học là Ngài lĩnh hội được

[25:14]một cách sâu sắc và hiểu hơn cả thầy mình. Rồi văn võ song toàn, kể cả cái nghề võ cũng rất là giỏi. Nên càng lớn lên thì người ta đều thấy rõ ràng đây là cái con người làm chủ cái tiểu quốc Sakya tương lai, không ai có thể giành giật được nữa. Mà chúng ta thấy Đức Phật của chúng ta làm sao? Với cái trí tuệ của một vị thánh siêu việt như vậy, thì cái vương vị của Sakya này đâu có đáng để cho Ngài bận tâm. Cái nhìn của Ngài nó vượt ra khỏi cái điều đó tầm thường đó. Chúng ta thấy khi mà Ngài từ bỏ hoàng cung để đi tu, nghĩa là trước hết Ngài từ bỏ cái ngôi vua của tiểu quốc Sakya. Mà không phải chỉ như vậy, vì sao?

[25:56]Vì từ khi còn nhỏ mới sinh ra là các vị Bà-la-môn trưởng lão đã tiên đoán, tiên đoán rằng Ngài sau này sẽ là gì? Là Chuyển Luân Thánh Vương. Nghĩa là một người sẽ khi mà lên làm vua Sakya rồi thì sẽ làm cho tất cả những cái quốc gia chung quanh thuần phục, coi là làm chủ một đế quốc vô cùng rộng lớn trên trái đất này. Là cái phước của Ngài đủ như vậy. Dĩ nhiên là khi ngài lớn lên người ta có nói lại cho ngài nghe cái điều đó, nhất là vua Tịnh Phạn, tại vua Tịnh Phạn không muốn ngài đi tu, chỉ muốn ngài ở lại giữ ngai vua. Luôn luôn hy vọng khi mà ngài lên làm vua mà đúng như lời tiên tri thì Sakya không còn là nước chư hầu của Kosala nữa,

[26:41]mà lúc đó sẽ cai trị luôn cả Kosala, cai trị luôn cả nước Magadha. Magadha ở phía dưới này. Dưới này nó có một đế quốc, một vương quốc cũng rất là rộng lớn là Magadha, là Ma Kiệt Đà đó ở dưới này, hai cái vương quốc rất là lớn gần nhau như vậy. Thì ổng hy vọng là nếu mà đúng như lời tiên tri của các Bà La Môn, Thái tử Sĩ Đạt Đa sẽ là Đại vương của cả một cái vùng mênh mông thế này. Tuy có được vua Tịnh Phạn nhắc cái lời tiên tri đó, cũng như nhiều người hy vọng như vậy vì thấy cái tính cách xuất chúng của ngài, mà ngài không có màng. Ngài thấy quyền chức cao sang đó như là hạt bụi dính ở bàn chân.

[27:18]Trong Tứ Thập Nhị Chương ngài nói, cả cái thế gian này nó vô nghĩa, vì cái trí tuệ của ngài nó vượt xa hơn những điều đó nhiều quá đi, nên không đáng để ngài bám lại, và ngài lặng lẽ ra đi. Ngài ra đi có nghĩa là ngài nhường cái ngai vua lại cho người khác, cũng cái dòng tộc Thích Ca thì ai đó kệ họ. Còn con của ngài là La Hầu La thì quá nhỏ, dĩ nhiên là sẽ không có làm được cái điều gì. Chỉ có nghĩa là nếu mà vua Tịnh Phạn tịch, La Hầu La còn nhỏ thì chắc chắn ngai vua thuộc về bên một cái nhánh khác họ lên liền, mà ngài không có màng. Cả thế gian này đối với ngài như là cỏ rác, cát bụi, có cái gì đáng đâu.

[27:55]Ngài đi tìm là tìm cái giá trị vĩnh cửu hơn, cao siêu hơn cho tất cả chúng sinh và để lại cái giá trị đó muôn đời mãi mãi. Chứ còn dù là vinh quang, quyền chức gì rồi cũng cũng là vô thường, cũng hư ảo thôi, không có quan trọng. Nên ở đây chúng ta thấy đó, mình nói là mức độ nhường nhịn của mình được với ai là do cái tâm hồn của mình cỡ nào, cái đạo đức mình cỡ nào, mình mới có thể nhường được nhiều hay là không. Nếu mà tâm chúng ta nhỏ hẹp thì chúng ta chỉ nhường được những điều nhỏ nhỏ thôi, còn đụng tới những điều lớn là mình đấu tranh sống chết để giành lại mình cho bằng được. Chỉ có những tâm hồn vĩ đại, vô tận thì mới có thể khước từ hết tất

[28:39]cả, nhường hết tất cả mà không cần tìm một cái gì cho mình. Và ở đây chúng ta có cái tấm gương của của Đức Phật. Nghĩa là chẳng những không giành cho mình mà chả giành cho con cái, dòng họ của mình luôn, không màng tới luôn. Nên việc mà nhường nhịn của Đức Phật về cái ngai vàng cho chúng ta một bài học lớn: Thứ nhất về cái sự nhường nhịn, và thứ hai là về cái tâm hồn của một con người. Với một tâm hồn vĩ đại thì không một điều gì của trần gian có thể trói buộc được, mà Đức Phật đã làm được điều đó. Chúng ta cũng phải cố gắng noi cái gương của ngài trong suốt cuộc đời tu hành của mình để không xem bất cứ một

[29:15]điều gì quan trọng mà phải bám giữ, phải tranh giành với huynh đệ của mình, với đồng loại của mình hết. Dù là có khi đó là một cái tiếng tăm, một cái tình cảm gì cũng vậy. Cái thứ nhất đó, đó là cái địa vị. Cái thứ hai nữa là tiền bạc. Thì dĩ nhiên tiền bạc là cái quan trọng của đời người, ai sống cũng phải nhờ vào vật chất mà sống, cho nên tiền bạc nó có ý nghĩa quan trọng. Người ta nói cái gì đó? Đồng tiền liền khúc ruột, phải không? Đồng tiền liền khúc ruột, nên ai mà dứt cái đồng tiền mình ra là cũng giống như dứt cái khúc ruột mình ra vậy đó, mình đau đớn chịu không nổi, phải không? Có ai đã từng mà bỏ tiền vô túi mà rớt mất chưa?

[29:58]Như không biết ai sao chứ như tôi hồi còn nhỏ tôi nhớ. Nhớ bỏ tiền vô túi không biết bị ai móc hay là nó lủng túi gì mà nó rớt mất, cứ đi tìm lanh quanh cả ngày thì mình mới thấy. Như vậy, còn người lớn cũng vậy, với những cái gia sản của người ta vậy, là cả cái tâm huyết, cả cuộc đời người ta để vào đó thì không có dễ gì mà mà nhường cho nhau được vì đồng tiền liền khúc ruột rất quan trọng lắm. Đó là cái cái yếu tố quan trọng thứ hai rất là khó nhường cho người khác, nhưng đó là điều quan trọng để chúng ta lập cái hạnh nhường nhịn. Thứ ba nữa là danh dự. Cái danh dự nó không phải là đồng tiền,

[30:34]bát gạo nhưng nó vẫn là một cái gì làm cho chúng ta thích thú, sung sướng, khoái trá. Nó không phải là đồng tiền nhưng cũng là một cái gì mà một con người cho đó là hạnh phúc mà cần phải thủ đắc, phải chiếm đoạt về cho mình. Sống trong giữa mọi người như vậy, chúng ta vẫn mong là mình được người khác nể phục, khen ngợi, chứ mình không muốn là bị chê bai, là bị khinh bỉ. Có thể nó không đem chưa đem lại cho mình đồng nào, nhưng mà người khác nể phục khen ngợi mình đã làm cho mình hết sức là hạnh phúc rồi. Tôi nói điều này không biết mọi người có đồng ý không, chứ như tôi là tôi nhớ rõ lắm. Từ hồi còn nhỏ, tôi nhớ hồi tôi học lớp hai,

[31:17]hồi xưa kêu lớp tư á, giờ lớp hai, bị cái tên tôi là cái vần nó là chữ V nên nó ở nằm ở cuối cái cái danh sách của lớp. Khi mà bà cô cuối năm bà mới điểm danh gọi tên từng người đọc cái hạng, gọi tên người đọc cái hạng, tới tên tôi đọc được cái hạng nhất, tôi nghe cả con người mình nó rung hết trơn, tự nhiên nó chấn động á, không biết tại sao, cũng không giải thích được, người sững sờ. Sau này lớn lên những cái điều đó nó cũng vậy, tôi thấy mỗi khi mà trong cái tình huống khó khăn, tôi đưa ra được một cái giải pháp thông minh để giải quyết được cái khó khăn chung cho mọi người thì mình nhận ra được

[31:52]cái sự nể phục của mọi người và mình sung sướng ghê lắm. Thì đó là những điều lặt vặt. Lớn lên rồi thì nếu đó là những điều nhỏ thôi, chứ nếu mà những điều đó lớn hơn nữa thì chúng ta thấy nó còn ghê gớm nữa. Nên tôi nghe có cái câu chuyện về một nhà văn này thì dĩ nhiên là mình không biết hư thực thế nào, đây là chỉ là những lời đồn mà đồn rất nhiều trong cái giới nhà văn, là có một cái tác phẩm nó tương đối khá nổi tiếng được ghi tên bởi một cái tác giả đó. Do tác phẩm đó nổi tiếng cho nên tác giả đó cũng nổi tiếng, rồi được lần lần cất nhắc lên chức này chức kia quan trọng. Nhưng mà từ cái khi mà tác phẩm đó ra mắt

[32:30]cho đến khi mà ông tác giả đó ổng lên tới những chức quan trọng mà mấy chục năm sau này, ổng không viết được cái cuốn thứ hai nào nữa. Và làm cho người ta hoài nghi, người ta đi tìm hiểu cái nguồn gốc của nó và người ta tìm ra được một câu chuyện đồn, không biết thực hư thế nào, là khi còn ở trong chiến đấu á, cái ông tác giả này, ông mà được gọi là tác giả này có một người bạn chiến đấu, chính người bạn đó mới là tác giả viết nên cái cuốn này. Thì dĩ nhiên tôi xin phép tôi không được nói tên ra, vì nói ra cái là biết hết rồi người ta kiện tôi, vì chuyện này nó chưa phải là rõ ràng. Thì cái người bạn đó đó mới là người viết nên tác phẩm đó, rồi ổng bệnh, ổng chết.

[33:09]Ổng chết rồi cái người này nè, cái người bạn còn sống nè, mới nhận cái tác phẩm đó là của mình, đem đi đăng ký, trình bày. Thì không ngờ là cái tinh thần cách mạng chiến đấu bất khuất gì ổng viết, phía nhà nước ca ngợi khen, nhờ những nhà văn lớn chấp bút chỉnh lại, sửa lại cho nó hay hơn nữa rồi đem phổ biến luôn. Thế là cái ông được gọi là tác giả nổi tiếng lên luôn, lần lần lên lần giữ những chức quan trọng. Thì chúng ta thấy, cứ ví dụ như đó là câu chuyện có thật, ví dụ thôi, thì tại sao mà một cái người bạn đó khi chết đã để lại cái tác phẩm, giao lại cái những cái vật dụng tác phẩm cho bạn mình?

[33:49]Hẳn là lúc sống, cái người bạn này cũng có đối xử tốt, phải không? Thì mới thân tình rồi mới giao lại chuyện này chuyện kia, sách vở thư từ cái nọ lại cho bạn mình chứ, cho cái ông được gọi là tác giả đó chứ, nếu mà chuyện đó là có thật. Nghĩa là trong khi còn sống, với những điều nhỏ nhặt, cái ông được gọi là tác giả đó ổng nhường nhịn được. Tức là khi thì nhường nhau miếng rau, khi nhường nhau miếng cháo, khi giúp nhau giặt đồ, miếng thuốc miếng thang vậy đó, phải không? Thì những điều nhỏ nhỏ đó đã nhường được. Nhưng mà qua tới cái vinh quang, là cái danh dự được là tác giả của một tác phẩm nổi tiếng thì ổng nhường không nổi nữa.

[34:27]Cho nên ổng lấy về cho ổng luôn. Nghĩa là ổng đã đối xử tốt với cái người bạn lúc người bạn còn sống bằng những điều săn sóc nhỏ nhặt, nhưng mà cái danh dự lớn quá ổng không nỡ, ổng không đành lòng để cho bạn mình nó chết nó hưởng uổng, tại nó chết rồi nó hưởng vô ích, thôi để mình sống mình hưởng luôn cho rồi. Nên đó là chúng ta thấy cái danh dự tuy không có gì, vậy chớ mà khó khó vượt qua, khó nhường nhịn. Giờ ổng vẫn còn nổi tiếng dữ lắm, thì người ta chỉ đồn để đó thôi, không ai muốn làm gì hết. Rồi tình cảm cũng vậy. Cái thứ tư là tình cảm cũng là một cái điều mà người ta phải tranh giành với nhau, nên nhường được nó là một điều khó.

[35:08]Nói đi, tình cảm mà là một điều người ta tranh giành với nhau vì sao? Vì chúng ta ai cũng vậy, ích kỷ, mình muốn là mình thương ai là người đó chỉ là của mình và người đó chỉ thương mình, đừng có thương cái người thứ hai. Như khi còn nhỏ vậy, như cha mẹ mà thương anh chị mình nhiều quá, nhiều khi mình cũng hờn cũng dỗi. Có không? Quý thầy này ít, chưa biết. Thì đó là cái tình cảm. Rồi lớn lên chút, khi mình chưa đi tu, tự nhiên mình thương người dưng. Cái này mới rắc rối nè. Thương người dưng là đêm nhớ ngày mong gì đó mà thấy người ta đứng nói chuyện với ai là mình không chịu đựng nổi. Tôi nói giống như tôi rành quá ha? Bắt đầu tưởng chắc bộ thầy rành lắm.

[35:53]Cái đó cũng là cái cái rất là ích kỷ, lúc nào cũng muốn giành về cho mình chứ không có muốn nhường lại cho người khác. Thì bản chất của tình cảm trong cuộc đời này nó là như vậy đó. Nếu có một người nào, nếu có một người nào... ví như thương ai đó, thương ai đó mà thấy cái cái cô đó đi thương người khác, hạnh phúc với người khác mà mình vui, ở đây có ai có chưa? Chưa. Nói ví dụ trường hợp, thí dụ mình thương cô đó rồi cô đó lại thấy hạnh phúc với người khác mà mình vui được thì cái người này đi tu là được. Tu được bởi vì cái đó nó không phải là tình yêu nữa mà nó thành một cái lòng từ bi vượt lên trên rồi, nó không còn cái bản chất ích kỷ nữa.

[36:35]Điều này nó có chứ không phải không có, điều này nó có. Đã gặp chưa? Có rồi trong truyện tiểu thuyết. Thấy thương người khác mà thấy người khác thương người khác nữa mà mình vẫn vui được thì có trong truyện tiểu thuyết. Còn ngoài đời chưa thấy. Ngoài đời là làm sao? Là họ sẽ nói chuyện với nhau bằng bằng dao, bằng axit. Đó ai thông minh đó, ai cũng rành đó. Nên chúng ta thấy cái khốc liệt vậy mà những cái điều quan trọng như vậy mà nhường nhịn nhau được thì đúng là người này đã thành tựu được cái hạnh nhường nhịn. Mà thôi nói cái chuyện xa xôi ngoài thế gian thì nó khó, vì mình trở lại trong chùa.

[37:16]Rồi ví dụ như là như mình tu trong chùa nhưng mà mình được cha mẹ sinh ra với gương mặt tương đối là là dễ coi, đẹp đẽ, ăn nói thì nhu mì, dịu dàng. Đây nói vậy bắt đầu thấy giống ai trong chùa, trong lớp này rồi ta? Nên Phật tử lại gặp thì mến, nhưng mà mình nếu mà mình là người ích kỷ á thì mình chỉ muốn này giữ cái tình cảm Phật tử cho mình thôi. Thì Phật tử tới: "Trời, chùa Thiên Khánh có ông thầy Minh Trí, thầy Minh Đạo. Hai ông đó dễ thương không thể tưởng được", ví dụ vậy. Thì cái cái cái hay tới lui gặp gỡ với thầy hỏi thăm đạo lý, nói chuyện này kia nọ. Nếu mà ích kỷ mình chỉ muốn giữ Phật tử cho mình.

[37:56]Nhưng mà nếu mình là người không ích kỷ thì mình lại san sẻ. Lúc nào mình cũng muốn cho các Phật tử thương yêu những huynh đệ khác của mình chứ không phải là để ý một mình mình. Và tôi nhớ hồi tôi còn ở trong chúng, tôi có mấy cái người sư huynh ổng tốt vậy đó. Tại vì tôi thì tôi không có quen biết ai, còn mấy ông sư huynh của tôi thì ổng xuất gia từ một cái vùng ở cái tỉnh ví dụ như tỉnh Bình Dương, Sông Bé cho nên ổng ổng đã quen nhiều Phật tử. Còn tôi thì tôi cô độc, cô đơn từ nhỏ nên không có quen biết nhiều. Nhưng mà khi các Phật tử đến với ổng thì luôn luôn cái ổng giới thiệu về tôi để cho quý Phật tử thương tôi.

[38:33]Nên bây giờ tôi nhớ lại cái chuyện đó thì tôi tôi rất là quý các sư huynh của tôi. Thì những người đó là ổng đã nhường được, san sẻ được cái gọi là tình cảm của người khác chứ không phải là bo bo giữ cho mình. Thì cái đó cũng là những cái hay như vậy. Thì bốn cái quan trọng mà khó nhường á là địa vị, tiền bạc, danh dự, tình cảm là cái khó. Nó có hai cái trường hợp để gọi là nhường: Một á là có khi đó là điều mà mình đang có sẵn mà mình nhường. Hai là có khi đó là điều nó đang đến, mình có thể có ưu thế để thủ đắc được nó nhưng rồi mình không thủ đắc mà mình nhường cho người khác. Đó là hai trường hợp của nhường nhịn.

[39:12]Ví dụ như mình đang có sẵn mà mình nhường, như bây giờ mình có một cuốn sách, cuốn để học quan trọng, cuốn này hiếm, trong lớp mình ít ai có. Thì khi mình giữ cuốn sách đó học thì các huynh đệ họ cứ đến họ họ hỏi mượn để họ tham khảo miết à. Mình mình cảm thấy mình thương huynh đệ, cái mình mình thấy mình ở đây nó bất tiện, mình cất ở trong đơn rồi khó, cái mình nhường mình mình giao lại cho một người huynh đệ, mình nói: "Huynh, huynh thường có cái kệ huynh để ở đây, huynh thường ở đây coi ngó thì thôi cúng dường huynh cuốn này để đây cho các huynh đệ khác mà muốn tham khảo đến đây nó dễ hơn. Còn tôi thì cái này không có chỗ để, để trong đơn mỗi lần muốn tham khảo,

[39:53]họ họ ngại, họ bất tiện." Thì thôi, đó là cái mình đang có sẵn rồi mình nhường cho người khác luôn vì nghĩ đến lợi ích của mọi người. Cái này nó giống như bố thí, giống như cúng dường, cái mình đang có nhường mình mất luôn. Còn trường hợp là cái đang đến, chưa rõ ràng là ai nhưng mà rồi mình nhường luôn cho người khác. À ví dụ, à ví dụ như là mình hôm nào đó, một một buổi chiều đẹp trời có những tia nắng vàng hanh chiếu trên từng lá cây ngọn cỏ, mình đi dạo ở sân chùa thì có một cô Phật tử tới, không biết cô nhìn mặt mình có duyên như đời trước, cô phát tâm cô cúng dường. Cúng dường một cái đồng hồ đời mới.

[40:35]Đó nghĩa là cổ cũng không có biết rõ là sẽ cúng ai. Thì chực lúc đó là mình là người có ưu thế vì mình là người gặp cổ đầu tiên thì trong đầu cổ chỉ muốn cúng ai ở trong chùa này thôi, gặp ai cúng nấy thì mình là người đầu tiên thì cái ưu thế đó đang thuộc về mình. Nhưng rồi mình không nhận, tại vì mình nghĩ thế này: không, cái mình là một người không có gì đặc biệt, chỉ nhờ có buổi chiều làm biếng nấu bếp chạy ra trốn đi chơi sân được cái đồng hồ coi nó kỳ. Còn mà mình dùng cũng không có gì, trong phòng mình có cái đồng hồ lớn rồi, chỉ có mấy cái huynh đệ của mình họ cần cái đồng hồ đeo tay để họ làm việc gì cho chùa cần hơn.

[41:11]Thế mình mình mình nói mình từ chối, cái mình chỉ, nói: "Cô vô cúng dường ông thầy Trung Hiếu á, ổng hiền lành, dễ thương, cúng ổng có phước, ổng là liên chúng trưởng gì đó, cúng ổng phước hơn." Đó là cái nó đang đến, mình cũng không có nhưng mà rồi mình nhường qua cho người khác, đó gọi là cái đang đến mà nhường. Thì đó là hai trường hợp mà gọi là nhường nhịn. Tiêu đề thứ hai chúng ta nói là ý nghĩa đạo đức của hạnh nhường nhịn. Chúng ta nói ý nghĩa đạo đức mà chúng ta không cần phải chứng minh, lý luận nhiều, phải không? Có những đề tài hôm trước chúng ta phải lý luận, phải chứng minh rằng nó là đạo đức.

[41:46]Ví dụ như bài biết ơn á, chứng minh, hoặc yêu thiên nhiên, mình phải chứng minh rằng nó là đạo đức. Còn cái nhường nhịn, mình nghe cái biết ngay nó là đạo đức rồi, phải không? Nên không cần phải chứng minh. Chúng ta chỉ nhận định cái ý nghĩa, ý nghĩa đạo đức của cái hạnh này. Thì thứ nhất là nó gần giống với cái hạnh hạnh bố thí, cho nên nó là đạo đức, điều này mình dễ hiểu. Từ cái mình có hay mình sắp có mà để dành nhường cho người khác nên đó là đạo đức, không có vị kỷ. Thứ hai nữa là phải có cái gốc tình thương, phải có cái tình thương. Là vì mình thương yêu được người khác mình mới có thể nhường nhịn

[42:27]cái ưu thế đó cho người khác mà không có giữ cho mình, còn nếu mình không thương thì mình không có nhường cho ai được. Có thể là dù ở ngoài đời hay trong đạo, có khi cái điều mà mình nhường nhịn á chỉ cho một hai người thôi chứ không có cho nhiều người thì cũng phải là vì mình đã nghĩ đến họ, mình đã quý trọng, thương mến họ. Vì cái khuynh hướng của lòng thương yêu là muốn cho người mình thương được làm sao? Được tốt đẹp hơn, phải không? Được nhiều cái thuận lợi hơn. Do đó, có cái gốc tình thương. Mà cái tình thương này nếu mà điều quyền lợi càng lớn thì cái tình thương nó phải lớn nữa, nó mới đủ sức làm cho mình nhường đi.

[43:05]Chứ còn nếu mà tình thương nhỏ nhỏ mà cái quyền lợi nó lớn thì mình nhường không nổi. Như ví dụ lớn lên chút cái có người đến cúng chùa to để cho mình trụ trì là đến với ông thầy mình, thì ông thầy mình ổng có nhiều đệ tử, mình cũng là một người đệ tử lớn đi, có người chọn trong số các huynh đệ để nhận. Thì cái chuyện này là chuyện không có nhỏ, phải không? Cả một đời tu hành mơ ước có cái chùa trụ trì không mà, nên đâu có muốn nhường cho ai. Mà nếu lúc đó là trong hàng huynh đệ mình, mình thấy có những người huynh đệ xứng đáng, đạo đức, độ lượng mà mình từ nhỏ tới lớn mình sống với ổng, mình vô cùng thương ổng vì ổng quá tốt.

[43:47]Mặc dầu là ông thầy thì ổng thương mình hơn, ổng muốn giao cái chùa cho mình, nhưng mình thấy ông sư huynh của mình ổng xứng đáng hơn. Tại từ khi mình mới đặt chân vào chùa là ổng đã thương yêu, nâng đỡ mình từng chút một. Học thì ổng dở hơn mình tại mình học giỏi hơn, nên ông thầy ổng chọn mình trụ trì, nhưng mà mình thì mình thương ông sư huynh hơn. Thì trước cái điều lớn là cả một ngôi chùa to như vậy nhưng mà cái tình thương mình đối với ông sư huynh còn lớn hơn cái ngôi chùa đó nữa, nên mình sẵn sàng nhường liền. Mình đảnh lễ ông thầy, nói: "Thưa thầy, con không đủ đức, có thể con học giỏi nhưng cái đức

[44:20]con thua sư huynh con nhiều, thì xin thầy cho sư huynh con trụ trì, con tình nguyện về đó con làm tri sự giúp sư huynh con." Có cái tình thương như vậy mình mới có thể nhường nhịn được. Còn nếu mà mình thương sư huynh cũng thương ổng thiệt, nhưng mà cái chùa nó lớn hơn cái tình thương của mình với ổng thì thôi, kệ sư huynh chịu khó ở làm thị giả cho thầy, em đi trụ trì, lâu lâu em về thăm cho sư huynh vài ngàn uống nước mía, ví dụ vậy. Là cái tình thương nó không có đủ. Rồi một điều nữa, để thành tựu được cái hạnh nhường nhịn, chúng ta phải là người ít tham muốn, ít tham vọng và nhẹ ngã chấp. Quý thầy phân biệt giùm hai cái chữ này: Tham muốn là gì?

[45:02]Tham vọng là gì? Khang Lương đâu? Dạ,

[45:10]thưa thầy theo con, tham muốn là những điều ước muốn mà mình cầu mong, còn tham vọng nó cao hơn những ước muốn... Ừ, đúng rồi. Cái chữ lớn lao hơn á là đúng. Nên đừng có cần phải định nghĩa theo cái chữ, mà mình cảm nhận ý nghĩa nó thôi. Đúng rồi. Hồi sáng hỏi có một cô kia, cô đó cô định nghĩa vọng là vọng tưởng này kia nọ, nó không phải. Tức là mình tham, cả hai đều là tham, nhưng mà cái tham vọng là tham những điều lớn, ví dụ như quyền lực. Như ước mơ: "Sau này tôi sẽ làm Chủ tịch nước Việt Nam Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa", ví dụ vậy thì cái đó gọi là tham vọng. Còn cái tham muốn cũng là tham mà tham những

[45:45]điều nhỏ nhặt, gần gũi trong cuộc sống này. Thì muốn nhường nhịn được á, hai cái này nó phải rất là ít. Người nhẹ nhàng, tự nhiên cái tâm hồn của một người như vậy nhẹ nhàng như mây như gió, không muốn cái gì cho mình hết, nên chuyện gì nó đến mình không có muốn thủ đắc. Từ ví dụ một cây viết đẹp người ta đến người ta muốn cho, nhìn thì thấy đẹp mà tự trong thâm tâm mình... Rồi lớn lao hơn nữa à ví dụ như sau này quý thầy tu rồi được uy tín lớn đi, để người ta bầu mình vào một cái chức gì đó trong Giáo hội, nhưng mà lòng mình cũng không có ham muốn, nhường cho người khác cho xong chuyện vì thấy

[46:24]cái danh dự, địa vị, quyền chức thế gian này nó chỉ là một sự ràng buộc. Mà cái người mà không tham không muốn á, nó là cái khuynh hướng tự nhiên lắm. Cái này khó giải thích, mà chỉ là một người rất là nhẹ nhàng mà không muốn cái gì về cho mình hết. Còn cái người mà nhiều tham muốn á thì luôn luôn mong mỏi có nhiều cái về với mình, tâm họ rất là là mệt mỏi, phiền toái, lăng xăng, phải tranh đấu, phải tranh giành, phải động não, phải suy tư vọng tưởng đủ cách hết, mưu kế đủ cách hết để có thể chiếm được điều này, chiếm được điều kia. Còn cái người mà tu hành chân chính, lòng nhẹ nhàng như mây như

[47:01]gió thì không màng những điều như vậy, không ham gì hết trơn. Đó, nên cái người ít tham muốn, ít tham vọng thì dễ nhường nhịn những điều tốt cho người khác. Mà cái người mà ít tham muốn, ít tham vọng á thì chắc chắn là người đó chấp ngã rất là nhẹ. Mình cứ để ý thử biết à. Cái người mà gặp chuyện gì nhường cho người khác, mình lại mình chửi họ, họ không giận. Tại cái chấp ngã nó nhẹ. Những cái cấu trúc về tâm lý nó liên quan chằng chịt với nhau hết. Rồi một điều nữa là do suy nghĩ đúng nên mình biết nhường nhịn. Hồi nãy ở trên là mình nói những cái nguyên nhân là vì có tình thương mình nhường nhịn,

[47:39]vì tự bản thân mình ít có tham muốn, ít tham vọng nên nhường nhịn. Rồi bây giờ là do suy nghĩ đúng mà mình nhường nhịn. Trường hợp như ví dụ bây giờ một lần nào đó đến cái mùa hạ hay mãn hạ, các Phật tử ở Long An mới mang vải vào cúng dường chùa Tiên Khánh. Tôi nói này là để tôi dụ Phật tử làm đó, quý thầy á. Thì mới mang vào cúng dường. Thì ở đây là sáu mươi mấy thầy phải không? Tất cả đó. 62 hả? Sáu mươi mấy kể cả quý thầy lớn á, sáu mươi mấy. Thôi cho 65 đi. Thì không biết là quý Phật tử Long An là do thiếu tiền hay là do tính lộn sao đó đem có 64 xấp vải à. Thì mình là người mà đứng ra nhận cái số vải đó,

[48:29]thì lúc đó bắt đầu mình mới đấu tranh tư tưởng. Bây giờ mà nếu mà cho cứ để cho quý thầy chia đều á thì chắc chắn mình có, tại mình cũng là người chúng lớn phải không? Nhưng mà không biết cái người mà không được vải đó là ai, không biết rớt vô cái chú nhỏ nào hay rớt vô ai, ngồi cứ phân vân hoài ngủ không được. Tính bỏ lơ luôn để cho mình có được một xấp, ai không có ráng chịu. Thôi cũng không được vì lương tâm không cho phép, tại mình lỡ xui là mình đi tu rồi, mà không nhường thì nó kỳ. Đó, cho nên cứ mà mà mà nhường á thì mình không có. Thế bắt đầu mới suy nghĩ, và đây là cái suy nghĩ đúng để làm cho mình nhường nhịn đây. Mình nghĩ thế này:

[49:05]Thứ nhất là nếu mà mình không nhận thì các huynh đệ khác của mình có hết, ai cũng vui vẻ hết. Rồi thứ hai nữa là tuy mình không được bộ đồ nhưng mà những bộ đồ cũ còn lại mình ráng ráng là ít giặt một chút thì nó cũng lâu cũ. Là giặt vò nhẹ nhẹ, đừng vò mạnh thì thôi chắc cũng xài được qua năm sau để mình nhường cho người khác, tại mình thấy người khác họ cần hơn. Mà còn mình biết rằng không có nên mình chủ động mình tiết kiệm vải vóc, như vậy cũng được. Và mình nghĩ rằng mình là một người biết cái điều này đầu tiên, vải thiếu. Vậy mà mình để yên, không làm gì hết, cứ tiếp tục để cho một người nào khác

[49:51]bị cái thiếu vải đó mà không có xấp vải thì nó không phải là đạo đức của người xuất gia. Nên đây là cái thử thách trong đời, những lần như vậy để mình giữ vững cái đạo đức của mình. Vì suy nghĩ tới suy nghĩ lui như vậy cho nên mình quyết định là mình không nhận. Nên mình nói với quý thầy lớn: "Thưa thầy, quý Phật tử đã cúng dường chia đủ cho mọi người một cái." Rồi quý thầy lớn kêu mình chia thì mình đem chia hết luôn, phần mình không có thôi. Mà không ai biết nha, làm không nói nha, làm nói là không được à, làm nói là thành khoe khoang, nó không hay. Lặng lẽ cho các huynh đệ mình họ yên tâm. Vì mình nếu mình nói ra thì các huynh đệ mình

[50:28]lại cũng tiếp tục bất an nữa, phải không? Lại cũng có người khác sẽ suy nghĩ như vậy, những người tốt họ nói: "Ủa, ông đó ổng chia rồi ổng không có, mình có", rồi họ lại không ngủ được. Cho nên mình hiểu rằng các huynh đệ mình cũng rất là tốt. Ai cũng học cái môn tâm lý đạo đức mà được điểm cao hết, cho nên ai cũng là người tốt nên mình mình không có mình nín luôn, làm thinh luôn để cho huynh đệ mình yên tâm, ai cứ tưởng mình có rồi họ may đồ mà mặc. Thì đó là nhờ cái suy nghĩ đúng mà mình biết nhường nhịn. Hoặc là có một trường hợp nào đó mình được cái danh dự là không biết sao quý thầy cũng thương mình cái ổng kêu mình

[51:03]đại diện cho cho trường đi dự một cái đại hội gì đó, cái đại hội nào đó để mình phát biểu, thì đó là một cái gì? Một cái vinh dự, phải không? Nhưng rồi mình suy nghĩ, mình suy nghĩ coi nên nhận cái vinh dự đó hay không. Ngồi rồi mình nghĩ, mình nói là: "Thì mình cũng có lanh lợi một chút, học thì cũng giỏi một chút. Nhưng mà mình xét cho kỹ vì lợi ích của lớp, của trường thì mình xét kỹ con người mình, mình thấy sự thật mình chưa có uy đức. Vì trong bình thường trong đời sống á có những điều mình nói mà người huynh đệ mình chưa nghe, nên mình biết mình chưa có uy đức. Mà bây giờ mình trước mặt đông người thì mình hiểu cái điều này nó nó

[51:41]ảnh hưởng tới trường mà mình biết có một người huynh đệ mình bên kia kìa là tuy ổng có thể là ổng không có bằng mình, nhưng mà trong đời sống ổng nói đâu người ta nghe đó, nói đâu người ta nghe đó. Mình biết trong thâm sâu người này cái uy đức lớn hơn mình. Cái tài mình lớn hơn nhưng cái uy đức lớn hơn, mà trong cuộc sống đạo đức thì uy đức mới quan trọng, đạo đức mới quan trọng." Mình nghĩ vì cái lợi của của trường, của lớp kia nọ nên mình mới xin Ban Giám hiệu để cho cái người huynh đệ đó họ đi, nó được lợi hơn. Đó là do suy nghĩ đúng mà mình nhường, nhường cái vinh dự, nhường cái danh dự cho người khác.

[52:17]Điều nữa là do sức định nên mình nhường nhịn một cách dễ dàng. Ở đây đó, cái người mà tâm định là ở trong tâm có cái gì? Khang Ngôn? Nếu người mà định thì trong tâm có cái gì ở trỏng? Có phước và đạo đức? Được, ngồi xuống. Tắc Thông, người định trong tâm có gì ở trỏng?

[52:39]An tĩnh và sáng suốt? Ừ. Rồi Minh Đạo, người định trong tâm có cái gì? Nhanh lên, đừng mất thì giờ. An lạc và thanh tịnh? Thắng Tấn, người định trong tâm có gì?

[52:58]Từ bi rộng lớn? Thầy nói chuyện cao quá, tôi không hiểu nổi. Trước hết là người định ở trong tâm không có gì ở trỏng á. Còn quý thầy thì cao rồi đó, nên quý thầy thấy trong đó trí tuệ, từ bi, an lạc, thanh tịnh gì đủ thứ ở trong. Còn như tôi thấy, người định trong tâm không có gì ở trỏng á. Thật ra định thì nó có nhiều lớp dữ lắm, nhưng mà bất cứ lớp nào nhìn vô cũng không thấy gì ở trỏng hết trơn á. Tùy lớp thôi. Ví dụ có cái lớp đầu tiên á, vừa mới mình được định thì mình nhìn vô thấy tâm mình không có gì. Nhưng sự thật bên trong nó còn những cái phiền não ngủ ngầm nhiều lắm. Nhưng mà mình tu một thời gian cái nó định sâu hơn nữa,

[53:29]mình phá được nhiều phiền não rồi cũng thấy trong tâm mình không có gì. Mà chính cái tâm không có gì đó làm cho mình biết đây là cái chỗ cái chỗ để sống nè, đây chính là cái vốn liếng nè. Đây là cái chỗ mà nó lật ngược lại cái quan niệm sống của con người. Khi mà tâm mình chưa định á thì mình nghĩ hạnh phúc là cái gì cần phải có, nắm được điều này, giữ được điều kia, thêm được điều nọ. Nhưng khi mà mình được cái định rồi, mình thấy cái hạnh phúc của cái không có gì rồi, mình buông hết, mới hiểu rằng à quan niệm hồi nào giờ là sai. Chính cái không gì hết lại là hạnh phúc. Thì cái người đó họ họ nhường nhịn tự nhiên lắm.

[54:05]Cái chuyện gì đến họ không muốn nắm vô. Nắm vô thấy nó phiền toái, mà tự nhiên tâm họ ở không họ thấy nó khỏe. Với lại là không có cái vị kỷ nữa. Cái người mà có định á, cái tâm họ nó không ở trong cái đầu mà nó chan hòa khắp nơi. Cái điều này tôi nói trong cái bài hòa hợp. Ví dụ như bản thân tôi là người không có định, cho nên khi tôi nhìn mọi người như vậy thì tôi thấy tôi và mọi người khác nhau, cái tâm của tôi nó ở nơi cái đầu của tôi. Nhưng mà trường hợp có một người có định, ví dụ như có ông cư sĩ đạo hữu ngoài kia ổng có định đi, thì ổng lại thấy cái tâm ổng nó phủ hết mọi người ở đây. Đứng đây nhìn mọi người mà thực sự cái tâm mình nó ở tới dưới

[54:41]cuối lớp á, những người kia đều ở trong tâm mình hết. Cho nên thấy mình và người nó không có khác nhau. Nên cái quyền lợi nó đến mình nhường cho mọi người dễ dàng, không có giữ gì cho mình hết. Vì thấy người ta cũng như mình, mình cũng như người ta. Nên cái mình có cũng là người ta có, người ta có cũng như mình có, không có hơn thua, không tranh giành. Nên từ cái định đó làm cho mình dễ buông xả, nhường nhịn và làm thành cái đạo đức, hay như vậy. Sự nhường nhịn á là yếu tố quan trọng đưa đến sự hòa hợp, đoàn kết thân ái. Vì sao? Vì trước hết nó giống với bố thí, cho nên mình kết duyên lành với người khác.

[55:19]Bây giờ ví dụ như có một cái món đồ đẹp, ví dụ ai cho mình cái máy một cái máy cassette để nghe, mình có một cái à mà mình thấy người bạn nó cần, nhường qua liền. Thì người bạn nó thương mình không? Thương hay không thương, đó là giống như bố thí mà, đó là kết duyên lành mà. Mà tôi nhớ, nói tới đây cái tôi nhớ có một ông Thiền sư, ổng ổng nói cái chỗ này, mình thật sự tôi nghi nghi hoài, không biết làm sao. Ổng nói chứ khi một người đắc đạo rồi thì đi kết duyên với chúng sinh để sau này giáo hóa. Nhiều khi đi gặp người ta chửi mấy câu cho người ta chửi lại cũng gọi là kết duyên để sau này giáo hóa.

[55:57]Tôi nghi nghi, tôi nói Bồ Tát không có làm chuyện đó. Bồ Tát chỉ kết duyên lành thôi chứ không có kết duyên dữ với chúng sinh. Để sau này chúng sinh gặp lại họ thương mến mà nghe mình giáo hóa. Mà chính cái nhường nhịn này là cái kết duyên lành. Ở trong chúng sống với nhau, hết năm này qua năm kia mình nhường cho người này điều này, nhường cho người kia điều nọ, thì tự nhiên nó thành cái duyên lành với đại chúng, rồi là nhìn nhau bằng ánh mắt thương mến, cho nên gọi là tạo thành cái sự đoàn kết này. Chúng ta thấy giữa cái thế giới này vì cái lòng vị kỷ mà người ta đấu tranh khốc liệt để giành giật với nhau từng cái lời ăn, từng cái quyền lợi.

[56:35]Cái sự đấu tranh khốc liệt đó hoặc là ngấm ngầm, hoặc là công khai. Có khi ngấm ngầm, ngấm ngầm là thấy cái người đó được mọi người thương mến mình không thích. Nói không không nói ra nhưng trong bụng không ưa. Khi cần thì mình sẽ nói xấu một cách bí mật để hạ bớt cái uy tín của người kia xuống. Đó gọi là ngấm ngầm, mà mình muốn cái điều người đó mà không được nên mình ganh tị. Người ta được thiện cảm mọi người, mình không có. Mình muốn điều đó là muốn giành lấy cái điều đó. Thế giới này là như vậy. Còn hoặc là những cái nó khốc liệt hơn, nó công khai hơn, chúng ta nhìn ở các quốc gia tới những kỳ bầu cử tổng thống, thủ tướng mình biết.

[57:15]Họ giành giật bằng được, bằng mọi phương pháp để giành cái quyền chức đó cho mình. Lên diễn đàn đấu tranh là mạt sát lẫn nhau, nói xấu lẫn nhau không ra gì hết, phải giành để bằng được. Thì lúc đó không có che giấu cái ý đồ đó nữa, không che giấu tham vọng, không có lịch sự, không có nhường nhịn nữa, mà đấu tranh quyết liệt với nhau như vậy. Từ cái điều nhỏ cho tới điều lớn trong cái thế giới này nó là làm dệt nên thành cái bức tranh ảm đạm là con người như vậy, đầy cái sự cạnh tranh giành giật với nhau. Thì cái người mà nhường nhịn được tự nhiên bước ra ngoài khỏi cái cuộc chơi đó, bước ra ngoài khỏi cái cuộc đấu tranh đó một cách an nhiên tự tại.

[57:55]Mọi người xúm nhau giành cái điều gì đó, mình không giành, mình bước ra. Tự nhiên mình là người giải thoát. Đó cũng là một cái sự giải thoát. Chúng ta nhìn cái hình ảnh này, với mấy con chó thì mình thấy, ví dụ mấy con chó đang giỡn giỡn với nhau thấy không? Có người quăng xuống cục xương thì chuyện gì xảy ra? Cắn nhau liền để giành cho bằng được. Mình nhìn cái hình ảnh đó mà mình giật mình nhìn lại cái thân phận làm người của mình thì cũng vậy. Khi chưa có quyền lợi thì mình sống với nhau vui vẻ, khi mà ai đưa đến một cái chức trụ trì một cái chùa ở kia là bắt đầu là mình gườm gườm với nhau để giành nhau liền.

[58:30]Trong cuộc đời này nó như vậy đó. Trong cái quay cuồng đấu tranh của cái sự giành giật đó, cái người có đạo đức nhường nhịn bước ra khỏi cái cuộc chơi đó, bước ra khỏi cái quay cuồng điên dại đó một cách nhẹ nhàng thanh thản, nó giống như cái hình ảnh của sự giải thoát. Trong cái cái vòng luân hồi sinh tử quay cuồng như vậy, cái người Thánh giải thoát là người bước ra khỏi cái vòng sinh tử đó, an nhiên tự tại. Thì mình chưa đủ sức để bước ra khỏi cái vòng sinh tử, nhưng mà trong hiện tại mình đã đủ sức bước ra khỏi cái vòng quay đấu tranh khắc nghiệt, khốc liệt, ác độc của cuộc đời để mà sống một đời thanh thản tự tại.

[59:12]Và chúng ta thấy khi mà mình bước ra khỏi cái cuộc chơi đó, tự nhiên mình không còn là đối tượng để người khác ganh tị nữa. Vì mình có cái gì mình nhường hết, không cần nữa. Trong cái mà năm tội lớn đó, có cái tội gì? Phá hòa hợp. Chỉ nói là phá hòa hợp tăng thôi, nhưng mà nó có cái nghĩa là phá đi cái sự đoàn kết giữa người và người. Ở cái mức độ mà gần mình á thì mình nói là phá hòa hợp tăng chúng, làm cho tăng chúng chia rẽ với nhau. Thì phá hòa hợp bằng cách nào? Thì nó nhiều cách lắm, nó nhiều cách để gây chia rẽ tăng chúng lắm. Trong cái thế giới con người này cũng vậy. Người ta rất là cô đơn và rất cần tình thương,

[59:55]ai sống cũng vậy, sống cô đơn không chịu nổi rồi. Người ta cần cái tình thương yêu, cần cái tương quan, cái giao lưu giữa người và người, chớ còn nếu mà buộc mình phải sống trong môi trường cô độc cô đơn, không ai để trò chuyện, nói năng thương mến, mình chịu không nổi. Trong cuộc đời này vậy, con tim chúng ta là khát khao tình thương yêu, mình luôn luôn mong muốn có người nào đó để mình thương yêu và mong muốn có ai đó để thương yêu mình vì nó là hạnh phúc. Còn nếu sống trên đời mà mình không thương ai được hết mà cũng không ai thèm thương mình hết, nó đau khổ ghê gớm lắm. Cho nên trái tim của mình luôn luôn là không ngủ yên, trái tim không ngủ yên.

[1:00:35]Và cái tình thương đó là cái hạnh phúc của con người, do đó cái đạo đức là cái gì? Cái xây dựng tình đoàn kết thân ái giữa người và người. Việc mà phá cái hòa hợp, phá cái tình đoàn kết giữa người và người mà nặng nhất là tăng chúng là cái tội đó gọi là tội ngũ nghịch đại tội, tội cực trọng. Bây giờ lật ngược lại, người mà xây dựng được cái hòa hợp cho tăng chúng thì được phước sao? Nếu phá hòa hợp là tội cực nặng thì xây dựng cái hòa hợp á là phước cực lớn, phải không? Đương nhiên thôi, đồng ý không? Cái lý luận là như vậy. Đó, phá cái hòa hợp là tội nặng chừng nào thì mình xây dựng được cái hòa hợp thì cái công đức lớn lao chừng ấy. Ngược lại như vậy.

[1:01:22]Thì để xây dựng cái hòa hợp giữa người và người, giữa tăng chúng với nhau, nó có nhiều cách lắm. Nhưng trong đó có một cách, cách gì? Nhường. Coi như nhường hết, tự nhiên trong tăng chúng vui với nhau à, không ai giành nhau cái gì nữa hết trơn á. Nó rất là là là hay. Rồi bây giờ ví dụ như tôi nói thế này: Chợt hôm nào đó bầu ra một cái chức cái gì trưởng gì đó, không biết cái gì, đại đội trưởng đi ví dụ, ví dụ trong lớp bầu cái chức đại đội trưởng gì ở đây thì bầu á mình mình nhường qua huynh đệ mình, huynh đệ mình nhường qua người, nhường qua nhường lại rồi cuối cùng cũng phải bầu được người.

[1:02:00]Mà cái người mà được bầu cũng không muốn giữ chức luôn, tại vì sao ai cũng muốn nhường hết, ai cũng muốn nhường theo cái tinh thần là nhường nhịn này. Thì chúng ta thấy đó khi mà mọi người muốn nhường hết, ngay cả cái người mà có được cũng muốn nhường luôn, thì cái tình giữa đại chúng làm sao? Vui hay buồn? Quá vui đi nữa. Mình không có giữ chức đó vì mình nhường cho người ta rồi, mình đâu có buồn. Mà cái người được cái chức đó cũng muốn nhường luôn, nên ổng đâu có phải là đối tượng để mình ganh tị, thấy không? Ai cũng muốn nhường hết, cho tự nhiên tuy là cũng có người giữ chức cao hơn, ưu thế hơn, nhưng mà không có sự chia rẽ

[1:02:38]vì trong thâm tâm ai cũng muốn nhường cái điều tốt đó cho người khác hết. Cho nên cái tâm nhường nhịn nó đem đến cái sự hòa hợp cho đại chúng dữ lắm. Chỉ cần cái tâm nhường nhịn thôi, chúng ta đã tạo được cái công đức vô cùng lớn bởi việc mà xây dựng được cái hòa hợp cho đại chúng. Nên điều này rất là hay. Thì trong các cư sĩ cũng vậy. Chúng ta muốn thân ái giữa người và người, cứ nhường nhịn. Ai thương mình, mình chỉ qua thương hàng xóm. Thế nào là mình với hàng xóm vui với nhau à, không giành lộn, không gì nữa hết trơn á. Rồi một cái điều nữa là khi mình nhận cái phần ít hơn, mình đứng cái chỗ thấp hơn thì mình dễ được thiện cảm của người khác, thấy không?

[1:03:18]Giờ thí như đứng giữa đông người đây, mình cứ chen chen đứng trước mặt thiên hạ mà hễ mà có ăn thì giành cái tô bự hơn thiên hạ thì sao? Được bảy bữa rồi, không ai chịu nổi nữa. Tuy người ta cũng chẳng muốn cái điều đó đâu, nhưng mà người ta khó chịu vì cái việc làm của mình. Cứ muốn giành hơn, chơi nổi á thì không có bền, người ta coi thường mình lắm. Nhưng mà nếu mà mình cứ lủi lủi đứng ở góc cuối cùng, cái gì thiệt thòi xấu nhất mình nhận, tự nhiên mình được mọi người thương mến. Đó là cái hay như vậy. Đó là nói tổng quát. Bây giờ mình quay lại mình nói chuyện trong tăng chúng, những cái điều tồn tại ở trong tăng đoàn.

[1:03:55]Thật ra trong tăng đoàn mình cũng có những sự cạnh tranh rất là khắc nghiệt với nhau. Có nhiều điều để cạnh tranh, giành giật với nhau lắm. Ngay cả tín đồ cũng là một đối tượng để cho các chùa giành với nhau, các thầy giành với nhau, nó đau lòng lắm. Tôi nói ra điều này nó hơi đau lòng, nhưng mà vì nó có thật. Quý thầy có thấy điều đó có không? Cho nên nhiều đau lòng lắm. Thấy người Phật tử mà đi tới thăm chùa, hỏi quy y ở đâu vậy? Nói: "Dạ, con quy y thầy kia." "Trời ơi! Ông đó ổng vầy vầy mà quy y ổng hả? Sao không lại đây quy y thầy?" Đó, là mình hạ người ta liền, muốn giành người Phật tử về mình.

[1:04:31]Cái người mà luôn luôn giành giật mà nói hạ người này, nói xấu người kia để giành phần mình á, đó, về sau nó chả được gì hết, mất hết á. Vì nguyên nhân xa hoặc nguyên nhân gần. Cái nguyên nhân gần á, gặp cái người có trí người ta đánh giá mình ngay tại chỗ liền. Người ta nói: "Vừa mới gặp mặt đã nói xấu thầy tôi, ông thầy đó không tốt." Đó là gần. Còn xa đó, mình hay nói bậy nói bạ, nói xấu người khác á, đến lúc nào đó chính mình phạm rất nhiều điều tồi bại, mất hết danh dự luôn. Không còn ai coi mình ra gì nữa, đó là mất hết tất cả. Nên chính vì mình muốn giành rồi mình mất hết. Còn cái người mà nhường cho người khác á,

[1:05:07]vậy sau này mà được hết tất cả mọi điều trên thế gian này. Cứ nhường á vậy mà sau này được hết. Dĩ nhiên chúng ta nhường không phải là vì mình muốn được tất cả, vì thương yêu thôi, nhưng mà quả báo nó là như vậy, lát chúng ta nói. Vì thấy à là tín đồ cũng là nguồn lợi, là danh dự, nên hễ mà chùa nào mà đông tín đồ hay thầy nào mà đông tín đồ thì thấy mình như là mình vẻ vang hơn. Mình muốn xây chùa to, dễ có người đóng góp hơn, đời sống mình cũng thuận lợi hơn, tranh giành mà không ngờ đây là điều làm chia rẽ Phật pháp, nó đau lòng lắm. Nên trong cái buổi lễ quy y chúng ta nhớ cái điều mà quy y Tăng là gì?

[1:05:46]Quy y mười phương Tăng, phải không? Chuyện như tôi vậy, khi tôi làm lễ quy y cho Phật tử thì tôi luôn dặn điều này. Nói là tuy quý Phật tử quy y với thầy, thầy là bổn sư, nhưng mà phải nhớ là quy y mười phương Tăng. Bất cứ nơi nào mà có thầy nào, cô nào mà tu hành chân chính thì đều phải đến nương tựa, học hỏi, thừa sự, cúng dường, ủng hộ hết. Chớ không phải là quy y thầy rồi chỉ biết một mình thầy. Tôi đều dặn dò như vậy để tạo thành một cái không khí hòa hợp lại trong Phật pháp. Thật ra đó, về giáo lý thì đâu phải là luôn luôn tôi đồng quan điểm với mọi người. Ví dụ như là tôi đi giảng rồi những thầy kia cũng

[1:06:23]đi giảng, đâu phải là tôi đồng quan điểm đâu. Ví dụ tôi nghe quý thầy đó giảng như vậy thì có điều tôi không đồng ý. Về giáo lý thì tôi không đồng ý, nhưng mà tôi không được quyền vì cái bất đồng quan điểm đó mà tạo thành sự chia rẽ trong Phật pháp. Nên tôi vẫn luôn luôn kêu gọi người Phật tử là hễ quý thầy đã chân chính đều phải tới lui học hỏi, cúng dường hết. Bình thường hết, coi bình đẳng hết, chứ không có được mà mà mà chê bai, chứ không có được nói là là các Phật tử nè, không được đi nghe chỗ kia giảng nè, ở đó giảng sai nè, thầy giảng đúng nè. Nói như vậy là tự mình phá vỡ Phật pháp. Có thể là có những điều mà mình chưa đồng quan điểm rồi từ từ

[1:07:06]xây dựng với nhau, từ từ bằng tình thương yêu xây dựng chứ không được mà chê bai, dè bỉu, nói xấu rồi gây chia rẽ. Nên đây là điều mà tôi nói điều này để nhắc quý thầy vì tôi nghĩ sau này quý thầy sẽ có nhiều Phật tử, nói được nhiều người nghe, khi quý thầy lớn lên, quý thầy làm giáo thọ, làm trụ trì gì đó tôi không biết, thì phải nhớ cái điều tôi nói ngày hôm nay là không được tranh giành tín đồ và muốn luôn luôn là dặn người Phật tử của mình là biết thừa sự cúng dường mười phương Tăng, miễn là vị Tăng đó chân chính, chứ không được gây cái sự chia rẽ vì bất cứ lý do gì. Nhớ cái điều đó. Rồi cái chức vụ trong Giáo hội nhiều khi cũng là một

[1:07:47]cái điều mà làm giành giật, đấu tranh với nhau nữa. Ở Long An này vậy chứ mà tốt. Tôi thấy quý thầy là vì đạo nhẹ nhàng, mọi người làm mà như không làm gì hết cái tốt, chứ có những nơi mà thấy phải đấu tranh, phải vận động ngầm bên trong, phải mua chuộc chính quyền thế này thế kia để được giữ cái chức gì đó trong Giáo hội, thấy đau lòng, thấy không phải Phật pháp nữa. Mà khổ cái là mấy thầy tốt thì ổng trốn hết rồi, không thèm làm, không thèm giành, còn mấy thầy mà thích làm thì mới thông. Thôi không nói nữa, mệt lòng. Dĩ nhiên là cũng có nhiều vị đứng trong Giáo hội mà là người tốt, lo được cho cho Tăng Ni, nhưng cũng có một ít trường hợp,

[1:08:27]ít thôi chứ không nhiều, là thích làm cái chức gì lớn trong Giáo hội nên đã dùng thủ đoạn để đạt được cái chức. Đó cũng là điểm đau lòng, những điều còn tồn tại trong Phật giáo. Rồi cái chuyện địa vị trụ trì cũng vậy. Sau cái vị khai sơn ban đầu á thì cái vị trí trụ trì là cái điều mà cạnh tranh dữ dội giữa các huynh đệ đó. Cái ông thầy mình ổng lớn ổng mở chùa thì tự nhiên rồi, nhưng mà đến đời ổng tịch thì những huynh đệ ngang hàng với nhau, ai cũng muốn mình là người trụ trì cái chùa đó hết. Đây là điều cũng cũng khó xử lắm. Tôi có kể câu chuyện này một lần rồi, nhưng mà tôi kể lại. Hồi lúc đó có thầy Thiện Phát, thầy là trụ trì Thường Chiếu,

[1:09:10]chuyện của thầy là hồi xưa đó, cũng đâu dưới miền Tây nè, thầy của thầy ổng tịch, còn có hai huynh đệ thôi, thì do thầy ổng là người đức độ nên ông thầy mới giao chùa lại, nhưng mà người sư đệ là quyết giành cái chùa, bắt đầu vận động Phật tử để mà đấu tranh để giành cái chùa. Ổng vừa thấy được cái ý đó thì trong một đêm tối trời 5:00 sáng là ổng đi mất khỏi chùa liền. Ổng xách một cái tay nải vài bộ đồ đi mất liền, không hề giành giật, không để xảy ra cái tình trạng đấu tranh nói xấu nhau. Để cho ông sư đệ ở đó ừ trụ trì cái chùa, ổng đi tìm ổng học tiếp. Nhưng mà người có cái phước rồi đi đâu cũng lên

[1:09:46]làm lớn thôi, nhất là cái tâm nhường nhịn nữa. Còn cái ông sư đệ mà ở lại ôm cái chùa đó sau này mới làm những điều xằng bậy, vì sao? Vì cái trụ trì nó xuất phát từ cái tâm xấu, từ cái tâm tranh giành, muốn chiếm đoạt, cho nên nơi cái vị trí trụ trì đó đã làm tiếp tục nhiều cái điều xằng bậy. Nên cái gì tốt nó làm tiếp nên những điều tốt, khởi điểm nó xấu nó làm thành những cái điều xấu. Nên tôi tôi lo lắng ở những cái khóa tập huấn trụ trì của Giáo hội, thường thì Giáo hội hay mở những khóa tập huấn trụ trì để giúp cho các vị thầy trụ trì có thêm kiến thức, à có thêm quan điểm để mà làm việc đạo cho nó tốt.

[1:10:26]Như chính bản thân tôi ngày xưa tôi cũng soạn cái tài liệu trụ trì, mà tôi vẫn hối hận. Hối hận là sao? Bởi vì tôi thấy với cái việc mà học cái trụ trì đó, học xong cái khóa đó trong cái khóa học á có người đang là trụ trì, có người chưa là trụ trì, nhưng mà học xong rồi ai cũng mơ ước mình được là trụ trì. Mà đây mới là thảm cảnh của Phật giáo xảy ra từ đó. Ví dụ bây giờ trong lớp mình 50 học Tăng, mà 50 người này ai cũng mơ ước nói là: "Sau này mình trụ trì một ngôi chùa" thì điều đó nghĩa là gì? Nghĩa là phải xây thêm 50 ngôi chùa cho 50 thầy, phải không? Mà Phật tử Long An mình thì nhiêu được?

[1:11:04]Cũng 60 người. Ở đằng sau đó 60 người đâu đủ sức mà xây 50 cái ngôi chùa cho 50 thầy. Cho nên cái việc mà rồi cứ ai cũng mong mình là trụ trì nên cứ phát sinh chùa bừa bãi, mà mỗi người đứng chùa cái Phật giáo bị yếu đi, yếu đi. Nên tôi có đề nghị, mà tôi cũng chưa có điều kiện để nói lên cái tiếng nói rộng rãi, là trong các khóa tập huấn trụ trì đó nên là xem trụ trì là một hệ thống điều hành chùa chứ không phải là vị trí một người. Cái người trụ trì là người đứng đầu, bên cạnh đó là những người giáo thọ, những người tri sự, giám viện, tri khố, vân vân, đó là những người có trách nhiệm trong cùng một chùa mà hỗ trợ cùng làm việc đạo với

[1:11:47]nhau thì như vậy Đạo Phật mình mạnh lên, cái đoàn kết là làm thành sức mạnh mà. Nói ví dụ như bây giờ 50 thầy đây là tâm mình không có muốn mình được là trụ trì, mình bỏ cái tâm nó đi, không tham vọng, mà thích nhường nhịn và thích hỗ trợ cho người khác. Nên nữa bắt đầu mình các 50 huynh đệ cuối khóa tự nhiên người ta cúng ba ngôi chùa, tôi nói ví dụ thôi, chứ nhiều khi tới đó rồi có tới bốn ngôi lận, ba ngôi chùa thì cái mấy thầy ở trên ban giám hiệu không biết chia cho ai. Thì lúc đó trong chúng do biết nhường nhịn, ai cũng nhường nhau không thích, rồi cuối cùng phải bốc thăm, bốc thăm cái dính ba người.

[1:12:29]Ba người là Lệ Kiệt, Lệ Hội, Thắng Tấn gì đó không biết. Thì những người khác là vui vẻ đi theo, nói là: "Huynh đó làm trụ trì thì con xin làm tri sự phụ." Nói: "Ờ con xin về làm hương đăng trọn luôn." Mình không mong làm trụ trì, chỉ mong được hỗ trợ huynh đệ mình thôi. Rồi khi thấy người ta cúng ba cái chùa mà cứ mỗi chùa lại 15 thầy về, mỗi chùa 15 thầy về mà nhường nhịn thương yêu nhau thì mình thấy cái việc làm đạo tốt hay xấu? Rất tốt, phải không? Vì có sự đoàn kết, hòa hợp, chung tay góp sức làm thành sức mạnh. Còn bây giờ ai cũng giành cái chức trụ trì hết. Chùa một người, chùa một người thì nội mà lo mà mình giành Phật tử với chùa

[1:13:14]kia không cũng phát mệt nữa, không làm được chuyện gì cho đạo hết. Còn bây giờ 15 người về chung một chùa ở với nhau vậy, rồi từ từ nhận thêm, nhận thêm hai ba trăm người trong chùa đó vẫn tràn đầy cái tình thương yêu, vẫn tràn đầy cái hòa hợp đoàn kết thì mình phải hiểu Phật pháp được chấn hưng rực rỡ. Chùa nào cũng đông Tăng chúng mà trong Tăng chúng đó đều là đồng tâm nhất trí, nhường nhịn thương yêu hết thì đó là dấu hiệu mà Phật pháp được chấn hưng. Tôi mong chờ cái ngày đó, tôi mong chờ một ngày nào đó tôi già, tôi chống gậy tôi đi lang thang, tôi ghé thăm quý thầy, vô một cái chùa thấy nghĩa là năm mười huynh đệ ở chung với

[1:13:50]nhau, như ngày nay là học chung, ngày sau ở chung một chùa để hỗ trợ với nhau làm Phật pháp mà không ai muốn làm trụ trì hết mà vẫn thương yêu nhau, giúp đỡ nhau như vậy. Tôi chờ đợi cái ngày đó. Mà nếu được như vậy thì đó là cái phước cho Phật pháp, cái phước cho chúng sinh. Chúng sinh nhìn vào quý thầy, thấy quý thầy tu hành mà biết thương yêu đoàn kết được với nhau thì quý thầy đúng là có đạo đức, mình có thể nương tựa với quý thầy được. Chứ còn không khéo chúng ta tranh giành thì tội nghiệp các Phật tử không có nơi để nương tựa, là không tin được cái tư cách các Tăng sĩ. Còn thấy quý thầy thương nhau, hỗ trợ nhau, quý Phật tử yên tâm mà tu học.

[1:14:33]Giờ trước khi mà đến những ngày xa xôi sau này đụng với những vấn đề lớn thì bây giờ còn ở trong chúng nhỏ, chúng ta tập nhường nhịn những điều nhỏ nhỏ trước, nghĩa là dù đó một cái lời khen, ví dụ ai khen mình, có cái người Phật tử ở Long An vô khen: "Trời ơi sao thầy làm bài điểm cao quá! Thầy chắc giỏi lắm!" Đó là lời khen, mình nhường cho người khác liền, mình nói: "Dạ không, là tôi nhờ tôi tôi hỏi ý kiến của mấy huynh đệ của tôi, nghĩa là tôi hỏi thầy An Ngôn rồi tôi hỏi thầy Minh Đạo, Minh Trí, An Lương, Tắc Thông gì đó, nhờ vậy tôi mới làm được bài này. Nên cái giỏi này không phải của tôi, của mấy ông thầy kia." Đó là mình

[1:15:11]nói một câu nghĩa là mình nhường cái danh dự sang cho huynh đệ mình. Từ bây giờ trong chúng phải tập làm cái điều đó. Rồi một chút vải vóc, một chút bánh trái, miếng me, miếng cóc gì cứ tập nhường ha. Từ cái sự ưu ái của quý thầy lớn cũng tập nhường người khác, mình không giữ gì hết để tập từ bây giờ diệt cái tâm tham lam, cái tâm tranh giành đi. Để sau này mình chuẩn bị đối diện với những cái quyền lợi lớn lao hơn thì mình đã có cái thói quen nhường nhịn rồi, đã có thành được cái hạnh nhường nhịn, đủ sức nhường vấn đề lớn hơn. Chứ còn bây giờ mình mà không tập, có khi nhỏ nhường được nhưng mà qua khỏi ba cây vàng rồi là hết nhường nổi, đó nhớ vậy.

[1:15:51]Còn cái nhân quả của một người mà nhường nhịn là gì? Thứ nhất là hạnh phúc trong hiện tại. Vì mình không tham, không tranh với ai hết, rồi ai cũng thương mình hết thì lòng mình sao? Thanh thản, an vui, phải không? Đó là cái rõ ràng như vậy. Hễ mà khởi tâm mong muốn tham lam điều gì, phiền não nó xuất hiện liền. Còn mình buông xả hết, nhường hết, nhường điều tốt đẹp cho người khác, lòng mình nhẹ như mây như gió. Thứ hai nữa là được người quý mến. Mình cái gì cũng nhường hết tự nhiên mình người ta thương mình. Vì đó là nhân quả, nhân quả. Thứ ba là mình dễ vào định, vì mình không tham, không sân.

[1:16:36]Mình không tham mình mới nhường được, mà cứ tích lũy cái không tham, tích lũy cái nhường nhịn đó, thoát ra khỏi cái cuộc đấu tranh đó là mình dễ vào định. Mà dễ vào định có nghĩa là mình chắc chắn mình đi đến cái sự giải thoát thật sự sau này. Còn nếu nói một người muốn tu giải thoát mà cái gì cũng muốn được hết thì chắc chắn là không có được, phải gây cái nhân sai lầm. Còn về lâu về dài cái người nhường nhịn á thì được quả báo lành đến một cách tự nhiên, thuận lợi và bền bỉ, tự nhiên, thuận lợi và bền bỉ. Ví dụ như trường hợp của của vua Lý Thái Tổ, Lý Công Uẩn á, là khi vua Lê Ngoạ Triều mất,

[1:17:18]thì quần thần tự nhiên bầu ổng lên làm vua liền, không đấu tranh, không giành giựt. Đó là cái quả báo của việc nhường nhịn ở những đời trước đó. Tự nhiên nó đến với mình nhẹ nhàng tự nhiên, mà bền bỉ không có ai cạnh tranh. Bây giờ mình cứ nhường đi. Mình nhớ tới vua Lý Công Uẩn á, bây giờ thôi, có gì tôi nhường hết để kiếp sau tôi làm vua cũng được. Nói đùa thôi chứ khi mình nhường thì mình không có mong cái điều gì cho mình cả, không mong cái quả báo, nhưng nhân quả là như vậy đó. Hễ cái điều gì nó đã đến thì nó đến rất bền bỉ, rất là vững chắc, còn mà nó đến mà không bền bỉ, không vững chắc, nhường tiếp, bỏ luôn, nhường cho người khác, không cần.

[1:17:56]Bây giờ chúng ta nói về bốn hạng người trong cuộc đời này. Thứ nhất là hạng người tiểu nhân, thứ hai là người quân tử, thứ ba là người gian hùng, thứ tư là người anh hùng. Người tiểu nhân là gì? Đó là người kém tài mà cũng không có đạo đức. Cái người này tâm thì hẹp hòi, tánh tình thì gian xảo, mở miệng thì chuyên nói xấu, công kích thiên hạ, đó là người tiểu nhân. Ở đây có ai vậy không? Chắc là không, hy vọng là không, vì quý thầy mà phát tâm đi tu được thì không đến nỗi như vậy. Cái hạng người thứ hai là người quân tử là người có đạo đức nhưng mà chưa phải là người có tài năng lớn. Người này tuy không làm được gì cho cuộc đời

[1:18:40]nhưng mà cái đạo đức nó lan tỏa chung quanh, cũng làm mọi người chung quanh dễ chịu, an vui, đó là người quân tử. Cái người gian hùng là người rất có tài, rất có tài nhưng mưu mô xảo quyệt và thâm hiểm, vị kỷ, nhưng có tài, họ có thể chi phối, tác động được nhiều người, đủ mưu mô để có thể giành được quyền lực và tiền bạc, để thao túng được gây ảnh hưởng vào trong cuộc đời. Cái tài họ lớn nhưng không có lợi cho ai hết. Khi họ nắm quyền, nắm tiền rồi, thì đó là cái tai hoạ đem đến cho nhiều người. Đây là gọi là người gian hùng. Và ngược với gian hùng là người anh hùng. Người anh hùng là hạng người gì?

[1:19:27]Rất có đạo đức, nhưng cũng có tài năng lớn. Thì chính cái người này mới chống đỡ lại với cái kẻ gian hùng để bảo vệ cuộc đời này. Nếu không có hạng người anh hùng thì chúng ta chỉ nghĩa là sống dưới cái bóng, dưới cái cái quyền lực của người gian hùng. Nhưng mà nhờ trong cuộc đời còn có những người anh hùng. Là những người này như thế nào? Họ có tài để chống đỡ được cái âm mưu của người xấu, nhưng họ có đạo đức là khi họ nắm được cái ưu thế, họ không có vì họ, không lo cho họ, mà tìm cách đem lại lợi ích cho nhiều người. Đó là người anh hùng. Thật ra, một cái nhược điểm lớn của người quân tử á, cái người có đạo đức mà không có tài á,

[1:20:13]không phải anh hùng á, là hễ mà đụng cái sự tranh giành cái là bỏ cuộc liền, nhường cái địa vị, giao cái xã hội này, giao cuộc đời này lại cho người xấu giữ hết rồi mình đi về quê, vào rừng mình ở. Cái người quân tử tuy có đạo đức, nhưng mà dễ bị nhu nhược. Và chúng ta thấy cái điều này: cái điều mà mình giao lại cái quyền hành cho cái người xấu là điều tốt hay xấu? Đó, đúng là xấu đó! Nên nói đi rồi phải nói lại. Nãy giờ mình nói là phải nhường nhịn, nhưng bây giờ chúng ta thấy nhường nhịn trật một cái là mang tội rất là nặng. Thế khi ví dụ như bây giờ cái vị trí đó, ví dụ như mình là nói ví dụ Phật tử đi, lên làm chủ tịch huyện.

[1:21:00]Nếu mình là người tốt, mình làm chủ tịch huyện thì dân trong huyện họ nhờ. Nhưng mà mình thấy bên kia họ giành quá cái nhường luôn, giao cho cái người xấu họ lên rồi họ tham ô, hối lộ, họ nhũng nhiễu, làm mất uy tín của của Đảng, ví dụ vậy, làm tổn hại quyền lợi của dân, thì cái việc mà mình nhường đó đã gây thành cái điều tai hại về sau, nên mình có tội rất là nặng. Đó là nói Phật tử, còn ở trong chùa, trong chúng, trong trong giới tu hành vậy, có khi thì cái chức đó ví dụ cái chức chúng trưởng á mình giữ á thì nó ổn định đại chúng, nhưng mà có cái người họ thích quá mình nhường cho họ, họ lên bắt đầu làm cho chúng không tu

[1:21:39]được, họ cứ quậy chuyện này, phá chuyện kia, chúng không yên được, cho nên mình tội rất là nặng. Nên nhường nhịn mà sai cũng là mang tội nặng. Nhưng mà có điều chúng ta thấy thế này: hình ảnh của sự giải thoát á nó là một cái gì an nhiên tự tại, nó thong thả, nó vượt ra bên ngoài, nó bước bước ra ngoài nó bỏ đi. Cho nên nó khác với cái thái độ mà xông pha, xông pha gánh vác, nhiệm. Do đó, mình hay có khuynh hướng là giữa cái sự tranh giành trên cuộc đời này, mình lại có khuynh hướng là không xông pha, mình lại thích là lui lại ẩn. Nhưng mình đâu biết rằng cái giải thoát á nó cần cái công đức ghê gớm lắm, cần cái công đức rất là lớn.

[1:22:18]Còn cái việc mà nhường nhịn của mình á nếu mà mình nhường nhịn đúng á thì nó tạo thành công đức, vì cái người đó có đức, có tài, mà nếu mình nhường nhịn sai á, công đức mất á, mà công đức mất thì không thể đi đến giải thoát được. Đây là điều khó nè, chứ không phải là đụng chuyện gì cũng nhường là đạo đức đâu. Vì khi mình nhường mình chỉ được yên phần mình thôi, nhưng mà còn lại những người khác sẽ chịu cái tai họa. Hồi đó có một lần tôi ở tôi đến cái chùa đó, người ta mời tôi đến để trụ trì, thì cái ông giữ chùa ổng một lần ổng bí mật ổng đuổi tôi đi, ổng chỉ giữ chùa. Nhưng tôi nhìn thấy ông này không có đạo đức, tôi tỉnh bơ, tôi nói:

[1:23:02]"Anh mời mọi Phật tử họp lại đi, anh không quyết định một mình được". Tôi lì lắm! Thì khi Phật tử họp lại thì ổng thua. Ổng thua thì sau đó ổng hại tôi nhiều điều, mà tôi cắn răng tôi chịu đựng để giữ cái chùa đó tôi giao lại, giữ lại cho người khác, cho người tốt hơn, thì sau này được mấy sư cô về trụ trì. Thì tôi thấy việc tôi tôi làm là đúng, giữ cái chùa lại cho người tốt giữ. Tôi không ở được thì tôi cũng không để cho người xấu ở, để cái chùa làm cho Phật pháp. Có những lúc phải như vậy. Và chúng ta nhớ lại Đức Phật của mình cũng vậy. Vào một lần đó, Đề-bà-đạt-đa đến nói với Phật, quý thầy nhớ không?

[1:23:40]"Bạch Thế Tôn, Thế Tôn bây giờ đã già, xin Thế Tôn hãy giao quyền lãnh đạo Tăng đoàn lại cho con. Con sẽ thay Thế Tôn mà lãnh đạo Tăng đoàn". Đức Phật nói làm sao? Đức Phật nói: "Này Đề-bà-đạt-đa, Như Lai tự biết làm việc gì đúng thời, cái gì đúng, hợp lý thì Như Lai làm, còn không thì thôi". Ngay Ngài không nói thẳng là ta không giao Tăng đoàn cho ông, Ngài không nói, Ngài chỉ nói: "Này Đề-bà-đạt-đa, Như Lai tự biết làm việc gì đúng thời", nghĩa là lúc đó Đức Phật đã không nhường. Quý thầy nhớ chuyện đó không? Đức Phật đã không nhường. Nên chúng ta thấy, tuy cái ngày xưa Ngài đã nhường ngai vua lại cho

[1:24:23]người khác, nhưng mà đến lúc lãnh đạo Tăng đoàn Ngài không nhường. Mặc dù cái quyền lãnh đạo Tăng đoàn á không có nhiều, không lớn, với Tăng đoàn là toàn là mấy ông Tỳ-kheo khất sĩ đi xin ăn hổng có không có tài sản, không nhà, không cửa, ba y một bát mà rách lên rách xuống nữa, thì có cái gì gọi là vẻ vang, vinh quang đâu! Nhưng mà nó là giềng mối của đạo đức muôn đời cho nhân loại, nên coi nó không có gì vậy mà nó quan trọng. Còn cái ngai vàng, cái vương vị tuy nó vinh quang, xênh xang, vẻ vang, đầy cung điện, cung vàng điện ngọc, nghĩa là vàng bạc, quyền hành thế nọ, coi vậy chứ nó tạm bợ, phù du, cái đó Ngài bỏ dễ dàng.

[1:25:05]Còn cái giềng mối đạo đức để giữ gìn cho chúng sinh, Ngài không Ngài không nhường, Ngài biết nó là chuyện quan trọng. Và sau này, tự nghĩa là tự Tăng đoàn nghĩa là xếp mình dưới quyền lãnh đạo của ngài Ma-ha Ca-diếp, bởi vì ngài Ma-ha Ca-diếp có cái đức độ lớn, truyền lần lần qua những vị khác. Nên đây chúng ta thấy là không phải luôn luôn nhường nhịn là đúng. Mình phải cân nhắc, phải suy xét dựa vào cái tài đức của mỗi người và dựa vào cái lợi ích của nhiều người. Bây giờ ví dụ như giữa mình với cái người huynh đệ kia, mình ưu thế đang thuộc về mình rồi đó, mình là người có thể giữ cái chức rồi đó, mà thấy cái người huynh đệ kia cũng có khả năng,

[1:25:52]mình phải cân nhắc giữa mình và người đó, cái tài ai lớn hơn, cái đức ai lớn hơn. Sau khi cân nhắc rồi mình thấy ví dụ cái người kia tài đức lớn hơn mình một chút, thì như vậy sau này lợi ích được cho cho Tăng chúng hơn, mình nhường liền, nghĩ đến lợi ích của nhiều người. Còn nếu mà mình thấy cái người kia cái tài, cái đức xét cho kỹ không bằng mình, khi mà giữ cái chức không làm lợi cho Tăng chúng thì không được nhường, vì nhường cái đó là một nghiệp bất thiện, là một điều mất công đức. Nên ở đây chúng ta không có cái tiêu chuẩn dựa vào đó để mà lấy đi xét đoán coi là trong trường hợp nào thì mình nên

[1:26:34]nhường nhịn và trong trường hợp nào thì không nên nhường nhịn. Chúng ta không có tiêu chuẩn rõ ràng, chúng ta chỉ có cái trí tuệ tự xét trong từng trường hợp mà đừng có để bị ảo tưởng. Vì có những trường hợp là mình nhu nhược, mình nhường cho cái người kém tài kém đức, nhưng có trường hợp mình ảo tưởng chủ quan, mình giữ lại, mình tưởng mình giỏi hơn người ta trong khi mình không có giỏi hơn người ta, rồi mình giữ cái quyền chức lại cho mình không chịu nhường. Nhưng có khi mình vì nhu nhược mà nhường, mà không thấy cái người kia là người không có tốt, và cả hai đều là sai. Nên ở đây nó cần cái sự tỉnh táo.

[1:27:28]Trên đỉnh núi Linh Sơn êm đềm, trong đại chúng an hòa trang nghiêm.

[1:27:42]Cành sen trắng Phật đưa lên trầm hùng,

[1:27:50]môi ai thoáng một nụ cười bao dung.

[1:27:57]Hoa sen đó có từ muôn đời rồi,

[1:28:05]hoa không tướng khắp vô cùng không gian.

[1:28:13]Hoa không ý chứa đựng muôn vạn loài, hoa không đóa ngát hương vào vô biên.

[1:28:29]Hoa sen đó có chăng là tâm hoa, khắp nơi là tâm ta rất an bình bao la.

[1:28:43]Đời nhân thế khóc và than nhiều rồi, hoa vĩnh viễn đứng vươn mình hiên ngang.

[1:28:56]Trong gian khó vẫn tỏa hương ngạt ngào,

[1:29:06]đem chân lý sáng soi cả muôn sinh.

[1:29:14]Hoa sen đó có chăng là con tim sắt son và trung kiên, chiếu soi ngàn muôn niên.

[1:29:28]Trọn nguyện suốt cuộc đời như cành sen thơm ngát, như Phật đấng đại hùng đã vượt bao khó khăn đi tìm ánh đạo vàng đem về cho chúng sinh.

[1:29:48]Con nguyện sẽ trọn đời, chướng ngại không lui bước, theo lời Đấng Đại Từ, giữ gìn tâm trắng trong, giữ gìn ánh đạo vàng, giữ gìn cho chúng sinh.

[1:30:23]Trên đỉnh núi Linh Sơn êm đềm, trong đại chúng an hòa trang nghiêm.

[1:30:37]Cành sen trắng Phật đưa lên trầm hùng,

[1:30:45]môi ai thoáng một nụ cười bao dung.

[1:30:53]Hoa sen đó có từ muôn đời rồi,

[1:31:00]hoa không tướng khắp vô cùng không gian.

[1:31:08]Hoa không ý chứa đựng muôn vạn loài, hoa không đóa ngát hương vào vô biên.

[1:31:24]Hoa sen đó có chăng là tâm hoa, khắp nơi là tâm ta rất an bình bao la.

[1:31:38]Đời nhân thế khóc và than nhiều rồi, hoa vĩnh viễn đứng vươn mình hiên ngang.

[1:31:54]Trong gian khó vẫn tỏa hương ngạt ngào,

[1:32:01]đem chân lý sáng soi cả muôn sinh.

[1:32:09]Hoa sen đó có chăng là con tim sắt son và trung kiên, chiếu soi ngàn muôn niên.

[1:32:21]Trọn nguyện suốt cuộc đời như cành sen thơm ngát, như Phật đấng đại hùng đã vượt bao khó khăn đi tìm ánh đạo vàng đem về cho chúng sinh.

[1:32:43]Con nguyện sẽ trọn đời, chướng ngại không lui bước, theo lời Đấng Đại Từ, giữ gìn tâm trắng trong, giữ gìn ánh đạo vàng, giữ gìn cho chúng sinh.

[1:33:03]Con nguyện sẽ trọn đời, chướng ngại không lui bước, theo lời Đấng Đại Từ, giữ gìn tâm trắng trong, giữ gìn ánh đạo vàng, giữ gìn cho chúng sinh.

[1:33:24]Con nguyện sẽ trọn đời, chướng ngại không lui bước, theo lời Đấng Đại Từ, giữ gìn...